Αρχική Blog Σελίδα 34

Μια τηλεοπτική σειρά όπου οι έφηβοι συμπεριφέρονται πραγματικά σαν έφηβοι

Από
anixneuseis
-
0

Κυριακή, 4 Οκτωβρίου 2026

Στέφανι Μπάι
Ανώτερη συνεργάτιδα σύνταξης

Καλώς ήρθατε ξανά στην κυριακάτικη πολιτιστική έκδοση του The Daily, όπου ένας συντάκτης ή επιμελητής του The Atlantic αποκαλύπτει τι τον ψυχαγωγεί αυτόν τον καιρό. Σημερινή καλεσμένη είναι η Μαρί-Ροζ Σάινερμαν, βοηθός σύνταξης, η οποία έχει γράψει για τη μανία του προέδρου Τραμπ να βάζει το πρόσωπό του παντού, για την εκστρατεία της κυβέρνησης με επιθέσεις εναντίον σκαφών και για την παρουσία της υπηρεσίας μετανάστευσης ICE στα οικογενειακά δικαστήρια.

Η Μαρί-Ροζ επιμένει να συστήνει στους φίλους της το The Sopranos. Απολαμβάνει επίσης τη συναυλία Tiny Desk της Νατάλια Λαφουρκάδε, επισκέπτεται το άγαλμα κροκοδείλου ηλικίας 2.000 ετών στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης και ξαναβλέπει το Moonstruck.

Μαρί-Ροζ Σάινερμαν
Βοηθός σύνταξης

Το πολιτιστικό ερωτηματολόγιο

Η τηλεοπτική σειρά που απολαμβάνω περισσότερο αυτή την περίοδο: Πρωτοείδα το The Sopranos στην κορύφωση της πανδημίας του κορονοϊού και έκτοτε το ξαναβλέπω σχεδόν αδιάκοπα. Στους ανθρώπους της ζωής μου που, παρά τις επίμονες συστάσεις μου, δεν το έχουν ακόμη ανακαλύψει, λέω: «Ένα πράγμα δεν μπορείτε ποτέ να πείτε: ότι δεν σας το είπαν».

Η σειρά τα έχει όλα: την κοινοτοπία του κακού, τη διαβρωτική σκληρότητα μιας συγκεκριμένης αντίληψης για τον ανδρισμό, το συντριπτικό βάρος της αμερικανικής παρακμής. Έχει επίσης κιλά «γκαμπαγκούλ» —του αλλαντικού καποκόλο—, το γελάκι του Πόλι Γουόλνατς, μια παρέμβαση για την αντιμετώπιση ενός εθισμού με επικεφαλής «τον τύπο που είχε διαρρήξει κάποτε το Stew Leonard’s» και μερικές από τις πιο αστείες ατάκες που έχουν ακουστεί ποτέ στην τηλεόραση.

Το τελευταίο πράγμα που με έκανε να γελάσω: Το The Invite της Ολίβια Γουάιλντ —μια δραματική κωμωδία για μια τετράδα ανθρώπων που μπλέκει σε μια ατυχή συνάντηση, με τη δράση να εκτυλίσσεται σχεδόν εξ ολοκλήρου μέσα σε ένα διαμέρισμα— ήταν η τελευταία φορά που γέλασα τόσο ώστε να μου ξεφύγει ένα ρουθούνισμα στο σινεμά.

Η τελευταία φορά που μου συνέβη αυτό γενικά ήταν περίπου ενενήντα λεπτά πριν γράψω αυτές τις γραμμές, όταν ξανάβλεπα ένα επεισόδιο από την πρώτη σεζόν του Derry Girls. Η σειρά της Λίζα ΜακΓκί στο Netflix αφορά μια παρέα εφήβων στη Βόρεια Ιρλανδία, με φόντο την περίοδο των αιματηρών συγκρούσεων που είναι γνωστή ως The Troubles. Το ιδιαίτερο στοιχείο της είναι ότι διαθέτει τη σπάνια ικανότητα να βυθίζει τους θεατές στην ανεπιτήδευτη οπτική παιδιών που μιλούν και συμπεριφέρονται σαν πραγματικά παιδιά, χωρίς να γίνεται παιδική σειρά.

Το τελευταίο πράγμα που με έκανε να κλάψω: Τον Μάιο είδα στο Μπρόντγουεϊ τον Θάνατο του εμποράκου, με πρωταγωνιστή τον Νέιθαν Λέιν, και δυσκολεύομαι να φανταστώ ότι κάποια άλλη θεατρική εμπειρία φέτος θα ξεπεράσει τη συναισθηματική του επίδραση. Ιδιαίτερα η ερμηνεία της Λόρι Μέτκαλφ ως Λίντα Λόμαν με συγκίνησε βαθιά.

Μια συγγραφέας της οποίας θα διάβαζα οτιδήποτε: Όταν δημοσιεύεται νέο κείμενο της Ρέιτσελ Αβίβ στο The New Yorker, ελάχιστα άλλα πράγματα γίνονται μέχρι να ολοκληρώσω την ανάγνωσή του.

Ένα ήσυχο τραγούδι που αγαπώ και ένα δυνατό τραγούδι που αγαπώ: Ζητώ συγγνώμη που παρακάμπτω λίγο τους κανόνες, προτείνοντας αρκετά ήσυχα τραγούδια μέσα από τη συναυλία Tiny Desk της Νατάλια Λαφουρκάδε. Για κάτι που βρίσκεται στον αντίποδα αυτής της γαλήνης, δοκιμάστε το «Somebody to Love» των Jefferson Airplane.

Μέρος της αγάπης μου για το τραγούδι οφείλεται στη χρήση του στην ταινία A Serious Man των Τζόελ και Ίθαν Κοέν. Αν έπρεπε να πάρω μαζί μου σε ένα ερημονήσι ένα και μόνο έργο της αμερικανοεβραϊκής τέχνης, θα διάλεγα αυτή την ταινία.

Ένα έργο τέχνης που αγαπώ ιδιαίτερα: Αγαπώ αυτόν τον κροκόδειλο ηλικίας 2.000 ετών από τότε που η γιαγιά μου άρχισε να με πηγαίνει στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, συγκεκριμένα στην πτέρυγα Αιγυπτιακής Τέχνης, ως μία από τις βασικές απογευματινές μας δραστηριότητες όταν ήμουν παιδί.

Δυσκολεύομαι να εξηγήσω τι τον κάνει τόσο ξεχωριστό. Όταν, όμως, σκέφτομαι τις αμέτρητες ώρες που πέρασα μαζί της σε εκείνες τις αίθουσες, αρχικά μέσα στο καρότσι και αργότερα περπατώντας δίπλα της, σκέφτομαι εκείνο το άγαλμα κροκοδείλου.

Κάτι στο οποίο επέστρεψα πρόσφατα: Νομίζω ότι οι πιο ευτυχισμένες δύο ώρες των τελευταίων δύο εβδομάδων ήταν εκείνες που πέρασα ξαναβλέποντας το Moonstruck, με τη Σερ και τον Νίκολας Κέιτζ. Κι αν ακόμη δεν το έχετε δει;! Συνέλθετε!

Ένα δημοσιογραφικό κείμενο που άλλαξε πρόσφατα την οπτική μου για ένα θέμα: Το «The Price of Remission» —«Το τίμημα της ύφεσης της νόσου»— του Ντέιβιντ Άρμστρονγκ, που δημοσιεύθηκε στο ProPublica, μου έχει έρθει στον νου πολλές φορές και σε διαφορετικές περιστάσεις από τότε που το πρωτοδιάβασα πέρυσι.

Το κείμενο ακολουθεί την προσπάθεια του Άρμστρονγκ, μετά τη διάγνωσή του με καρκίνο, να καταλάβει γιατί μία κάψουλα του φαρμάκου που παίρνει καθημερινά κοστίζει 25 σεντς για να παρασκευαστεί, αλλά πωλείται σχεδόν 1.000 δολάρια. Είναι ένα σπουδαίο επίτευγμα προσωπικής αφήγησης και ερευνητικής δημοσιογραφίας, που διεύρυνε την κατανόησή μου για τους ανθρώπους και τα συστήματα που διατηρούν το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης στις Ηνωμένες Πολιτείες σε αστρονομικά επίπεδα.

Προσφέρει επίσης μια ματιά στους κύκλους ελπίδας και απογοήτευσης που συνοδεύουν τις μεγάλες προόδους στην έρευνα για τον καρκίνο. Για περισσότερα πάνω σε αυτό, συνιστώ θερμά το βιβλίο του Σιντάρτα Μουκέρτζι Ο αυτοκράτορας όλων των ασθενειών: Μια βιογραφία του καρκίνου.

Ένα αγαπημένο μου κείμενο από το The Atlantic: Είναι εξαιρετικά δύσκολο να περιοριστώ σε ένα μόνο, αλλά ίσως διάλεγα το «The Demon Next Door» —«Ο δαίμονας της διπλανής πόρτας»— της Στέφανι ΜακΚράμεν, από το τεύχος Αυγούστου. Είναι ένα υποδειγματικό μάθημα τόσο στην αποκάλυψη συγκλονιστικών γεγονότων όσο και στη σύνθεση συγκλονιστικών προτάσεων.

Ο αγαπημένος μου τρόπος να χάνω χρόνο στο κινητό: Υπάρχουν δύο διαδικτυακές «λαγότρυπες» στις οποίες, δυστυχώς, έχω πέσει: η μία ανθρώπινη, η άλλη όχι, αλλά και οι δύο παράλογες με τρόπους που ούτε ο Λιούις Κάρολ θα μπορούσε να φανταστεί.

Εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, όταν θέλω να χαμηλώσω τις στροφές του μυαλού μου, το Instagram της «βασίλισσας του RichTok» αποδεικνύεται αξιόπιστη λύση. Είναι δύσκολο να πάρεις τα μάτια σου από τα βίντεο της Μπέκα Μπλουμ, όπως είναι γνωστή στο διαδίκτυο η Ρεμπέκα Μα. Ζει σε έναν αλλόκοτο κόσμο όπου φορά κοσμήματα Van Cleef & Arpels φτιαγμένα ειδικά για εκείνη, ενώ ταΐζει τη γάτα της ένα πρωινό με χαβιάρι, βρώσιμα λουλούδια και σασίμι σολομού. Η γάτα λέγεται Όσκαρ και γνωρίζω το διαιτολόγιό της εξίσου καλά με εκείνο της συγκατοίκου μου.

Η άλλη λαγότρυπα με οδηγεί στον μυστηριώδη κόσμο του έρωτα και της προδοσίας ανάμεσα σε φρούτα δημιουργημένα με τεχνητή νοημοσύνη. Για να δανειστώ μια έκφραση που το Riverdale χρησιμοποίησε για το σχολικό αμερικανικό ποδόσφαιρο, είτε έχετε ζήσει τις επικές κορυφώσεις και καταβαραθρώσεις των θυελλωδών ερωτικών περιπετειών του Μπανανίτο και της Στρομπερίνα είτε όχι — και θα μείνω σε αυτό.

Μια καλή πρόταση που δέχθηκα πρόσφατα: Το πρώτο μυθιστόρημα της Βιρτζίνια Έβανς, The Correspondent, μου το πρότειναν όχι ένας αλλά δύο συνάδελφοι, και δεν με απογοήτευσε.

Ένα ποίημα ή ένας στίχος στον οποίο επιστρέφω: Μπορεί κανείς να υποστηρίξει πειστικά ότι η παιδική ηλικία αρχίζει να τελειώνει τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι οι γονείς σου είναι —και, ακόμη πιο εντυπωσιακά, ήταν ανέκαθεν— άνθρωποι με δικές τους αγωνίες, υποχρεώσεις και όνειρα, όπως ο άνθρωπος που γίνεσαι τώρα κι εσύ.

Το «The Raincoat» —«Το αδιάβροχο»— της Έιντα Λιμόν είναι ένα ποίημα που πρωτοδιάβασα το καλοκαίρι μετά την αποφοίτησή μου από το λύκειο. Κάθε φορά που το διαβάζω έκτοτε, με συγκλονίζει ξανά.

Η αφηγήτρια της Λιμόν, καθώς οδηγεί επιστρέφοντας από ένα ιατρικό ραντεβού, σκέφτεται ότι η μητέρα της την πήγαινε σε δεκάδες τέτοια ραντεβού όταν ήταν παιδί. Ποτέ, όμως, δεν τη ρώτησε «τι άφησε πίσω της για να με πάει, / ή πώς ήταν η μέρα της πριν από αυτή την υποχρέωση». Έπειτα βλέπει μια μητέρα να βγάζει το δικό της αδιάβροχο για να προστατεύσει την κόρη της από την καταιγίδα:

Θεέ μου,

σκέφτηκα, όλη μου τη ζωή ήμουν κάτω από το

αδιάβροχό της, νομίζοντας πως ήταν κάποιο θαύμα

που ποτέ δεν βρεχόμουν.

Γράμμα από το Παρίσι: Ποιος θα κερδίσει τη μάχη της τεχνητής νοημοσύνης;

Από
anixneuseis
-
0

Κυριακή, 4 Οκτωβρίου 2026 

Μαρί-Πιερ Λανελόνγκ
Διευθύντρια σύνταξης του M Le magazine du Monde

Δύσκολα θα μπορούσε κάποιος να επινοήσει αυτή την ιστορία, τόσο απόλυτα εκφράζει την εποχή μας. Στις 21 Σεπτεμβρίου, ο ανώνυμος λογαριασμός στο Χ «Balance ton Claude» —ένα όνομα που παραπέμπει τόσο στο «BalanceTonPorc», δηλαδή «Ξεμπρόστιασε το γουρούνι σου», τον λογαριασμό που δημιουργήθηκε στον απόηχο του κινήματος #MeToo στη Γαλλία, όσο και στο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης της Anthropic— αποκάλυψε ότι το ευπώλητο βιβλίο του Αϊτινοκαναδού συγγραφέα από το Κεμπέκ, Τελισόν Ορελιέν, είχε γραφτεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.

Όταν εξετάστηκε από το Pangram, ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης σχεδιασμένο να ανιχνεύει κείμενα παραγόμενα από τεχνητή νοημοσύνη, το C’était Ça ou Mourir («Ή αυτό ή ο θάνατος») φάνηκε να αποτελεί περισσότερο δημιούργημα μιας μηχανής παρά ενός ανθρώπινου νου. Λίγο αργότερα, καναδικά μέσα ενημέρωσης επισήμαναν σαφείς περιπτώσεις λογοκλοπής σε αρκετά άλλα κείμενα του Ορελιέν.

Σε λιγότερο από μία εβδομάδα, η φήμη του κατέρρευσε. Η κριτική επιτροπή του βραβείου Γκονκούρ τον αφαίρεσε από τον αρχικό κατάλογο υποψηφίων. Ο Πιερ Ασουλίν, μέλος της Ακαδημίας Γκονκούρ, αποκάλυψε ότι, παρά τον αρχικό ενθουσιασμό του όταν διάβασε το βιβλίο, είχε ήδη αρχίσει να αμφιβάλλει όταν άκουσε τον Ορελιέν σε συνεντεύξεις.

Πώς εξηγείται, αναρωτήθηκε ουσιαστικά, η απόσταση ανάμεσα στον λυρισμό ενός μυθιστορήματος που ξεχειλίζει από εντυπωσιακές ατάκες —υπερβολικά πολλές, σύμφωνα με ορισμένους κριτικούς— και στον συγκρατημένο, ακόμη και διστακτικό τρόπο ομιλίας του συγγραφέα; Κατά τον Ασουλίν, ένα έργο αποτελεί ενιαίο σύνολο και η ζωντάνια της γραφής αντανακλάται αναγκαστικά και στον προφορικό λόγο του δημιουργού του. Αυτή είναι απλώς μία από τις χιλιάδες απόψεις μέσα στο πέλαγος των συζητήσεων, των άρθρων γνώμης και των σχολίων που εξετάζουν ένα ζήτημα για το οποίο οι Γάλλοι παθιάζονται: τι είναι αυτό που κάνει κάποιον συγγραφέα;

Μέσα στον καταιγισμό των δημοσιευμάτων που ακολούθησαν, η αφετηρία της υπόθεσης έχει κάπως ξεχαστεί. Όλα άρχισαν με τον Σαμουέλ Φιτουσί, έναν νεαρό αρθρογράφο του συντηρητικού εβδομαδιαίου Le Figaro Magazine, ο οποίος παραδέχθηκε ότι βρισκόταν πίσω από τον λογαριασμό «Balance ton Claude».

Γιατί επέλεξε να υποβάλει το C’était Ça ou Mourir στον έλεγχο του Pangram και όχι κάποιο άλλο βιβλίο της φετινής λογοτεχνικής περιόδου; Αυτό τον ρώτησε η δημοσιογράφος του M, Κλεμαντίν Γκολντζάλ. Ο Φιτουσί, που αυτοχαρακτηρίζεται πολέμιος του «woke», απέφυγε να απαντήσει.

Το ερώτημα, όμως, παραμένει κρίσιμο, ιδίως αν αναλογιστούμε πόσο θα μπορούσε να ενοχλήσει ορισμένους η ιστορία αυτού του νεαρού μαύρου συγγραφέα, ο οποίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αϊτή και αφηγείται μια ιστορία μετανάστευσης με επικές διαστάσεις, μέσα σε ένα κλίμα που μετατοπίζεται προς τα δεξιά.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στον γαλλικό εκδοτικό χώρο, μετά την εμπλοκή του συντηρητικού δισεκατομμυριούχου Βενσάν Μπολορέ. Το βιβλίο ήταν, μάλιστα, ένα από τα τελευταία που επέλεξε ο Ολιβιέ Νορα, τότε διευθύνων σύμβουλος του εκδοτικού οίκου Grasset, πριν απολυθεί την περασμένη άνοιξη επειδή αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τις εντολές του Μπολορέ.

Η Γκολντζάλ, έμπειρη παρατηρήτρια του εκδοτικού χώρου, καλύπτει αυτά τα ζητήματα εδώ και μήνες. Ήταν η πρώτη που μας ειδοποίησε με ηλεκτρονικό μήνυμα, το πρωί της 21ης Σεπτεμβρίου: «Η ακροδεξιά διαδικτυακή σφαίρα βρίσκεται σε αναβρασμό μετά την αποκάλυψη του Balance ton Claude». Είναι εύλογο να αναρωτιέται κανείς πόσο αφελής είναι ο Φιτουσί όταν μιλά για τη «χαιρέκακη ευχαρίστηση» με την οποία η ακροδεξιά άδραξε την υπόθεση.

Η δημιουργικότητα, η τέχνη και η ιδιότητα του δημιουργού βρίσκονται επίσης στο επίκεντρο του συναρπαστικού πορτρέτου που αφιερώνει ο δημοσιογράφος Γκασπάρ Ντελέμ στον Έντουαρντ Σάατσι, κληρονόμο της επιφανούς βρετανικής οικογένειας. Ο Σάατσι ίδρυσε μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης στην Καλιφόρνια και ανέλαβε με δική του πρωτοβουλία να χρησιμοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη για να αποκαταστήσει το τέλος της ταινίας Οι υπέροχοι Άμπερσον του Όρσον Γουέλς.

Ο θρυλικός σκηνοθέτης είχε αναγκαστεί να αποδεχθεί το τέλος που του επέβαλαν τα κινηματογραφικά στούντιο. Γιατί ο Σάατσι αποφάσισε να επανορθώσει μια «προσβολή», χωρίς κανείς να του το έχει ζητήσει; Αυτό είναι το καίριο ερώτημα.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει —ακόμη— πρωταγωνιστικό ρόλο στην Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού, η οποία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Ο κόσμος της μόδας εξακολουθεί να ζει στον απόηχο του ενθουσιασμού που προκάλεσε η επίδειξη του Saint Laurent, στους πρόποδες του Πύργου του Άιφελ, σε ένα πολυτελές σκηνικό με επίχρυσους πολυελαίους. Αναμένεται να είναι η τελευταία επίδειξη του Άντονι Βακαρέλο, έπειτα από μια δεκαετία στο τιμόνι αυτού του θρυλικού οίκου.

Η Βιρζινί Βιάρ, από την πλευρά της, παρέμεινε μόλις τέσσερα χρόνια στη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας της Chanel. Προηγουμένως, όμως, είχε εργαστεί για περισσότερα από τριάντα χρόνια στη σκιά του Καρλ Λάγκερφελντ, βοηθώντας τον και εξυπηρετώντας ακόμη και τις προσωπικές του ανάγκες.

Τώρα εκφράζει την πικρία της σε ένα βιβλίο, το οποίο παρουσιάζει ο Βαλεντέν Περέζ, καθώς και το αίσθημά της ότι έχει κυριολεκτικά διαγραφεί από την ιστορία του οίκου, ιδιαίτερα μετά τον θρίαμβο του Ματιέ Μπλαζί, του οποίου η πρώτη επίδειξη πραγματοποιήθηκε μόλις πριν από έναν χρόνο.

Ο οίκος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι ο Μπλαζί σηματοδοτεί την αρχή της «τρίτης εποχής» του, μετά την πρώτη με την Γκαμπριέλ Σανέλ και τη δεύτερη με τον Λάγκερφελντ. Στο βιβλίο της, η Βιάρ υπενθυμίζει στον κόσμο της μόδας τη δική της συνεισφορά, αναγνωρίζοντας παράλληλα τα λάθη και τις αδυναμίες της. Διατηρεί, επίσης, την ευγένεια να μην επιτεθεί σε κανέναν.

 

Ο φιλόσοφος στο σπίτι

Από
anixneuseis
-
0

Εικονογράφηση του Noah Hickey για το The Dispatch, με φωτογραφίες από το Getty Images.

Της Ιβάνα Γκρέκο

Το 2026 είναι εύκολο να αισθανόμαστε ότι ζούμε περισσότερο στο διαδίκτυο παρά στα σπίτια μας. Για τον μέσο ενήλικα, μια ολόκληρη ημέρα μπορεί εύκολα να περάσει κυρίως μπροστά σε ηλεκτρονικές συσκευές. Πρόσφατη έκθεση του Pew Research διαπίστωσε ότι οι ενήλικες ηλικίας 18–29 ετών ήταν ιδιαίτερα πιθανό να δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν τα έξυπνα κινητά τους «σχεδόν αδιάκοπα». Μεταξύ αυτών των νέων ενηλίκων, το 70% δήλωσε ότι ο χρόνος που περνούσε στο κινητό ήταν «υπερβολικός». Αυτοί οι νέοι μπορεί να μετακινούνται ανάμεσα στη δουλειά και στο σπίτι σχεδόν μηχανικά, κολλημένοι στις οθόνες τους. Αντίστοιχα, έρευνα της YouGov διαπίστωσε ότι, την ώρα του βραδινού φαγητού, το 63% των Αμερικανών δήλωνε ότι παρακολουθούσε τηλεόραση και το 28% ότι κοιτούσε το κινητό του. Μόλις το 41% ανέφερε ότι συζητούσε με τους ανθρώπους που βρίσκονταν μαζί του στο τραπέζι — οι κατηγορίες αυτές επικαλύπτονται εν μέρει.

Έχει ακόμη νόημα το να βρισκόμαστε «στο σπίτι» στον 21ο αιώνα; Τι μπορούν να μας προσφέρουν το σπίτι και η ζωή μέσα σε αυτό, όταν τόσο μεγάλο μέρος του χρόνου μας εκεί αφιερώνεται στην κατανάλωση περιεχομένου;

Η απάντηση, παραδόξως, μπορεί να βρίσκεται στα γραπτά του Καναδοαμερικανού αρχιτέκτονα Βίτολντ Ριμπτσίνσκι. Το 1986, ο Ριμπτσίνσκι έγραψε το βιβλίο Σπίτι: Μια σύντομη ιστορία μιας ιδέας. Σε αυτό το ενδιαφέρον έργο διερευνά την ιδέα του σπιτιού ως απάντηση σε μια θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη για «οικιακή ευημερία». Παρακολουθεί την εξέλιξη της ιδέας του «σπιτιού» στη Δύση κατά τα τελευταία 600 χρόνια. Την αντιλαμβάνεται ως κάτι που περιστρέφεται κυρίως γύρω από την καθημερινή άνεση και την ανεμελιά, και όχι γύρω από την περίτεχνη αρχιτεκτονική ή την εντυπωσιακή διακόσμηση.

Το βιβλίο Σπίτι εστιάζει στην πρακτική λειτουργικότητα, η οποία είναι απαραίτητη για ένα καλά οργανωμένο νοικοκυριό. Όλοι θέλουμε έναν φιλόξενο και ευχάριστο χώρο για να κοιμόμαστε το βράδυ, και αυτό απαιτεί κάποια δουλειά. Όποιος μαγειρεύει στο σπίτι χρειάζεται μια κουζίνα πραγματικά λειτουργική, όχι απλώς όμορφη. Ο Ριμπτσίνσκι αναπτύσσει εκτενώς τις χαρές μιας αναπαυτικής πολυθρόνας. Παραθέτει επιδοκιμαστικά τα λόγια του αρχιτέκτονα Κρίστοφερ Αλεξάντερ: «Φανταστείτε τον εαυτό σας ένα χειμωνιάτικο απόγευμα, με μια τσαγιέρα, ένα βιβλίο, ένα φωτιστικό ανάγνωσης και δύο ή τρία τεράστια μαξιλάρια για να ακουμπήσετε. Τώρα βολευτείτε».

Στη δεκαετία του 1980, ο Ριμπτσίνσκι αντιμετώπιζε την επίδραση της τεχνολογίας στην άνεση της οικιακής ζωής με αισιοδοξία, αλλά και επιφύλαξη. Στη θετική πλευρά, οι τεχνολογικές καινοτομίες είχαν κάνει τα σπίτια μας ασύγκριτα πιο άνετα σε σχέση με τις λιτές συνθήκες του Μεσαίωνα, από όπου ξεκινά το βιβλίο του. Για τους φτωχούς του Μεσαίωνα γράφει: «Δεν είχαν ύδρευση ή αποχέτευση, σχεδόν καθόλου έπιπλα και ελάχιστα υπάρχοντα». Και προσθέτει: «Το να μιλά κανείς για άνεση ή δυσφορία σε τέτοιες συνθήκες είναι παράλογο· επρόκειτο για στοιχειώδη επιβίωση». Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1920, «η άνεση στο σπίτι δεν ήταν πλέον προνόμιο ενός τμήματος της κοινωνίας· ήταν προσιτή σε όλους μας». Με την ευρεία διάδοση της κεντρικής θέρμανσης, του ηλεκτρικού φωτισμού, των υδραυλικών εγκαταστάσεων και του ζεστού και κρύου νερού όποτε χρειαζόταν, η οικιακή άνεση έγινε προσιτή σχεδόν σε όλους τους Αμερικανούς.

Και ποια θα ήταν η αρνητική πλευρά της μελλοντικής τεχνολογικής προόδου; Ο Ριμπτσίνσκι δεν ήταν βέβαιος, αλλά έθεσε ένα καίριο ερώτημα: «Μπορούμε πραγματικά να έχουμε θαλπωρή και ρομπότ;»

Το 2026, σαράντα χρόνια μετά την έκδοση του Σπιτιού, δεν έχουμε πολλά οικιακά ρομπότ. Ο σύζυγός μου κι εγώ διαθέτουμε μια ρομποτική ηλεκτρική σκούπα Roomba, αλλά κυρίως τρομάζει τον σκύλο μας και πρέπει διαρκώς να την ξεκολλάμε από κάτω από τον καναπέ ή να τη σώζουμε αφού προσπαθήσει να καταπιεί κάποια κάλτσα των παιδιών μας — έχουμε τέσσερα παιδιά, άρα και πολλές κάλτσες. Λέω συχνά ότι θα σκεφτόμουν να αποκτήσω πέμπτο παιδί αν υπήρχαν ρομπότ που διπλώνουν τα ρούχα, αλλά μέχρι στιγμής περιμένω μάταια. Στη δεκαετία του 1980 ίσως φαινόταν ότι τα ιπτάμενα αυτοκίνητα και οι ρομποτικοί μπάτλερ ήταν προ των πυλών, αλλά σήμερα και τα δύο εξακολουθούν να μοιάζουν με τεχνολογίες του μέλλοντος.

Ένα καλύτερο και πιο επίκαιρο ερώτημα είναι: «Μπορούμε να έχουμε θαλπωρή και έξυπνα κινητά;» Από πολλές απόψεις, αυτές οι συσκευές είναι ασύμβατες με τον τρόπο που ο Ριμπτσίνσκι ορίζει την άνεση. Γράφει ότι η «ιδιωτικότητα, η χαλάρωση και η πρακτική ευκολία» αποτελούν μέρος των «στρώσεων του κρεμμυδιού» που συνθέτουν τη χαρά του να βρίσκεσαι στο σπίτι. Σε αντίθεση με την όμορφη εικόνα ενός ανθρώπου που βολεύεται ήρεμα ένα χειμωνιάτικο βράδυ με ένα καλό βιβλίο και μια τσαγιέρα, πολλοί ενήλικες βλέπουν πλέον τα βράδια τους να διακόπτονται από σύντομα κείμενα και βίντεο. Τι σημαίνει για την αίσθηση «ιδιωτικότητας και χαλάρωσης» η παρόρμηση να δημοσιεύσουμε στο Instagram μια προσεκτικά στημένη και επεξεργασμένη με φίλτρα φωτογραφία εκείνου του αχνιστού φλιτζανιού και του απολαυστικού μυθιστορήματος; Τα έξυπνα κινητά μάς προσφέρουν ασφαλώς πρακτικές ευκολίες. Μπορούν, όμως, και να καταστρέψουν την αίσθηση αυτών των προστατευμένων στιγμών, κατά τις οποίες απομακρυνόμαστε πλήρως από τη δημόσια ζωή.

Με άλλα λόγια, είναι δύσκολο να βλέπουμε το σπίτι ως καταφύγιο όταν τα κινητά μας διακόπτουν συνεχώς στιγμές που άλλοτε ήταν ιδιωτικές και προσωπικές. Ακόμη χειρότερα, χωρίς καν να το σκεφτούμε, ανοίγουμε συχνά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και βρισκόμαστε αμέσως μέσα σε αυτό που ο συγγραφέας Τομπάιας Ρόουζ-Στόκγουελ αποκαλεί «Μηχανή της Αγανάκτησης»: μια χιονοστιβάδα κειμένων και εικόνων, σκόπιμα σχεδιασμένη μέσω αλγορίθμων για να διεγείρει τα πιο ευτελή συναισθήματά μας.

Το να αντιλαμβανόμαστε το σπίτι ως καταφύγιο —ή έστω ως έναν άνετο χώρο— ίσως προϋποθέτει να εξετάσουμε προσεκτικά ποιες τεχνολογίες επιτρέπουμε να μπουν σε αυτό. Άρχισα να χρησιμοποιώ συστηματικά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μόλις το 2022, όταν πλησίαζα τα σαράντα και είχα ήδη διαμορφώσει σταθερές απόψεις για τη χαρά της ανάγνωσης έντυπων βιβλίων, των συζητήσεων πρόσωπο με πρόσωπο και της ουσιαστικής ζωής στο σπίτι.

Όλα αυτά είναι δώρα που θέλω να προσφέρω στα παιδιά μου, αλλά φοβάμαι ότι τα έξυπνα κινητά θα δυσκολέψουν τη μετάδοσή τους. Αντλώ κάποια παρηγοριά από την ανάλυση του Ριμπτσίνσκι για τα τσιγάρα. Γράφοντας στη δεκαετία του 1980, παρατηρούσε ότι «το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους έχει διαρκέσει περίπου σαράντα χρόνια, αλλά είναι πιθανό σύντομα να σταματήσει εντελώς και να επιστρέψουμε στην εποχή που θεωρούνταν αγενές να καπνίζεις παρουσία άλλων». Είχε δίκιο· θυμάμαι τη μετάβαση από τους χώρους καπνιστών στα εστιατόρια στη σχεδόν καθολική απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους.

Ίσως, σε λίγες δεκαετίες, η ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσία άλλων να θεωρείται εξίσου αγενής. Θα αντιμετωπίζεται κάποτε η χρήση κινητών στην κρεβατοκάμαρα ή στο τραπέζι όπως το άναμμα ενός τσιγάρου σε αυτούς τους χώρους; Το ελπίζω. Αν, όμως, αυτό είναι το μέλλον που θέλουμε για τα σπίτια μας, πρέπει να το δημιουργήσουμε εμείς. Διαφορετικά, φοβάμαι ότι τα σπίτια θα πάψουν να είναι χώροι άνεσης και θα μετατραπούν απλώς στα μέρη όπου κοιμόμαστε, ανάμεσα στα διαστήματα κατά τα οποία υπάρχουμε κυρίως στο διαδίκτυο.

Η Σούδα αναδεικνύει την αυξανόμενη σημασία της Ελλάδας για τη στρατηγική των ΗΠΑ

Από
anixneuseis
-
0

Η Σούδα προσφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες μια βάση επιχειρήσεων εκτός Μέσης Ανατολής, αλλά αρκετά κοντά ώστε να υποστηρίζει αποστολές στην περιοχή

24 Σεπτεμβρίου 2026
Νικολέττα Κουρούσι

Το λιμάνι της Σούδας στην Κρήτη βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του κόλπου της Σούδας.

Η απόφαση της Ελλάδας να μεταφέρει μια πυροβολαρχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη υπογραμμίζει την αυξανόμενη σημασία της χώρας για τη στρατηγική ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα ενισχύει τη Σούδα, όπου το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό μισθώνει μια βάση, σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση με το Ιράν δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τις αμερικανικές εγκαταστάσεις και την άμυνα των συμμάχων σε ολόκληρη την περιοχή.

Η μεταφορά ακολούθησε δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία το Ιράν είχε εξετάσει το ενδεχόμενο επιθέσεων κατά αμερικανικών στόχων στην Κύπρο και στη Βουλγαρία, ενόψει μιας πιθανής νέας στρατιωτικής επιχείρησης των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του. Οι ελληνικές αρχές θεωρούν απίθανη μια άμεση επίθεση κατά της Ελλάδας. Ωστόσο, το ενδεχόμενο να αποτελέσουν στόχους αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει αλλάξει τους υπολογισμούς της Αθήνας.

Τα πλοία μπορούν να χρησιμοποιούν τις λιμενικές εγκαταστάσεις μεγάλου βάθους, ενώ αεροσκάφη και προσωπικό μπορούν να διέρχονται μέσω Κρήτης σε περιόδους έντασης.

Η Σούδα αποτελεί προφανή προτεραιότητα. Η θέση της στην Κρήτη προσφέρει στις αμερικανικές δυνάμεις πρόσβαση στην Ανατολική Μεσόγειο και τους επιτρέπει να επιχειρούν κοντά στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Η βάση υποστηρίζει ναυτικές και αεροπορικές επιχειρήσεις και παρέχει υλικοτεχνική υποστήριξη κατά τη διάρκεια περιφερειακών κρίσεων.

Οι πρόσφατες κρίσεις έχουν αυξήσει την αξία αυτής της πρόσβασης. Η Σούδα προσφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες μια βάση επιχειρήσεων εκτός Μέσης Ανατολής, αλλά αρκετά κοντά ώστε να υποστηρίζει αποστολές στην περιοχή. Τα πλοία μπορούν να χρησιμοποιούν τις λιμενικές εγκαταστάσεις μεγάλου βάθους, ενώ αεροσκάφη και προσωπικό μπορούν να διέρχονται μέσω Κρήτης σε περιόδους έντασης. Έτσι, η Ουάσιγκτον διαθέτει μια εναλλακτική επιλογή αντί να εξαρτάται αποκλειστικά από βάσεις πιο κοντά στις περιοχές των συγκρούσεων. Οι τελευταίες απειλές έχουν αναδείξει και ένα πιο άμεσο ερώτημα: πώς θα προστατευθούν οι εγκαταστάσεις που καθιστούν δυνατή αυτή την πρόσβαση.

Η Αθήνα αξιοποιεί τις δικές της δυνατότητες αντιαεροπορικής άμυνας για να προσφέρει μέρος αυτής της προστασίας. Επομένως, η μεταφορά μιας ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στην Κρήτη προσθέτει ακόμη μία διάσταση σε μια σχέση που παραδοσιακά συνδεόταν με την παραχώρηση εδάφους και στρατιωτικής πρόσβασης.

Επιπλέον, η σύγκρουση με το Ιράν έχει αναγκάσει την Ελλάδα να διαχειριστεί τις στρατιωτικές δεσμεύσεις της και σε άλλες περιοχές. Τέσσερα ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη και η φρεγάτα Νικηφόρος Φωκάς παραμένουν στην Κύπρο, ενώ η Αθήνα έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να παράσχει υποστήριξη αντιαεροπορικής άμυνας στη Βουλγαρία, εφόσον το ζητήσει η Σόφια. Η φρεγάτα Κίμων πραγματοποίησε επίσης την πρώτη επίσκεψή της στις ναυτικές εγκαταστάσεις της Σούδας στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, έχοντας αναπτυχθεί στην Κύπρο νωρίτερα μέσα στο έτος. Η επίσκεψή της δείχνει πώς εντάσσεται η Κρήτη στην ευρύτερη στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα διατηρεί επίσης μια πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία από το 2021, για την προστασία του λιμανιού και των ενεργειακών εγκαταστάσεων στο Γιανμπού. Οι ελληνικές δυνάμεις εκεί έχουν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον δέκα πυραύλους αναχαίτισης κατά βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η Αθήνα επανεξετάζει πλέον την αποστολή σε μηνιαία βάση, με την ισχύουσα εντολή να διαρκεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 και να αναμένεται ακόμη μία σύντομη παράταση.

Η απόφαση δεν αφορά μόνο το αν θα παραμείνει η πυροβολαρχία στη Σαουδική Αραβία. Η Ελλάδα πιέζει το Ριάντ να συμβάλει στη χρηματοδότηση μιας αναβάθμισης των συστημάτων Patriot, ύψους περίπου 400 εκατομμυρίων δολαρίων, και να αντικαταστήσει τους πυραύλους αναχαίτισης που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της αποστολής. Με άλλη μία πυροβολαρχία Patriot να προστατεύει πλέον τη Σούδα και τις απαιτήσεις για την ελληνική αντιαεροπορική άμυνα να αυξάνονται πιο κοντά στην ελληνική επικράτεια, η Αθήνα έχει λόγους να επανεξετάσει για πόσο διάστημα μπορεί να διατηρεί μία από τις πυροβολαρχίες της στο εξωτερικό.

Η Ελλάδα χρησιμοποιεί πλέον δικούς της στρατιωτικούς πόρους για να συμβάλει στην προστασία εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν οι αμερικανικές δυνάμεις.

Η Ελλάδα διαθέτει περιορισμένα μέσα αντιαεροπορικής άμυνας, τα οποία καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες απαιτήσεις. Πρέπει να υπερασπίζεται την επικράτειά της, ενώ παράλληλα υποστηρίζει την Κύπρο και άλλους περιφερειακούς εταίρους και προστατεύει υποδομές που χρησιμοποιούν αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις. Καθώς οι απειλές μεταβάλλονται στην περιοχή, η Αθήνα πρέπει να αποφασίσει πού είναι περισσότερο αναγκαία αυτά τα μέσα.

Η μεταφορά από την Κάρπαθο έχει επιπτώσεις και στο Αιγαίο. Η Τουρκία χαιρέτισε την απομάκρυνση των Patriot και τη συνέδεσε με τις αντιρρήσεις της για τη στρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών. Η Αθήνα απέρριψε αυτή την ερμηνεία. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι η Ελλάδα αποφασίζει πού θα αναπτύσσει τις ένοπλες δυνάμεις της και εξακολουθεί να μπορεί να προστατεύει την επικράτειά της.

Για την Ουάσιγκτον, η ανάπτυξη των Patriot προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο στη σχέση της με την Αθήνα, καθώς η Ελλάδα χρησιμοποιεί πλέον δικούς της στρατιωτικούς πόρους για να συμβάλει στην προστασία εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν οι αμερικανικές δυνάμεις, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από τους Ευρωπαίους συμμάχους τους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα.

meforum.org

Το Αμερικανο-Αγγλο-Καναδικό σχέδιο δια χειρός Μάθιου Νίμιτς: Νέα ντοκουμέντα, προερχόμενα από κέντρα του ξένου παράγοντα, φωτίζουν άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές των γεγονότων

Από
anixneuseis
-
2
Ο Μάθιου Νίμιτς. Νέα ντοκουμέντα που έρχονται στο φως προερχόμενα από κέντρα του ξένου παράγοντα προσθέτουν νέα στοιχεία και φωτίζουν άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές των γεγονότων. Φωτογραφία από βίντεο μέσω euronews, YouTube. 

03/10/2026 | 06:20

Της ΛΟΡΙΑΣ ΜΑΡΚΙΔΗ* – Λευκωσία

Από καιρού εις καιρόν ανατρέχουμε στις δέλτους της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας και ιδιαίτερα στην περίοδο λίγο πριν και μετά το προδοτικό πραξικόπημα που άνοιξε την κερκόπορτα στον Τούρκο εισβολέα και σημάδεψε τη συλλογική μας μνήμη.

Νέα ντοκουμέντα που έρχονται στο φως προερχόμενα από κέντρα του ξένου παράγοντα προσθέτουν νέα στοιχεία και φωτίζουν άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές των γεγονότων.

Εξ αφορμής του άρθρου του συγγραφέα και ιστορικού ερευνητή, Παναγιώτη Παπαδημήτρη, στην έκδοση της εφημερίδας Φιλελεύθερος, ημερ. 27 Σεπτεμβρίου 2026, με τίτλο ” Το καλύτερο σχέδιο που προτάθηκε ποτέ για το Κυπριακό-Οι Δυτικοί προτείνουν επιστροφή του Βαρωσίου”, θα ήθελα να παραθέσω νέα στοιχεία από αμερικανικές πηγές τα οποία μου κοινοποίησε ο καθηγητής Μάριος Ευρυβιάδης και συγκεκριμένα τα πρακτικά της ακροαματικής διαδικασίας (hearing), ενώπιον της Υποεπιτροπής για την Ευρώπη της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας της οποίας προέδρευε ο Joe Biden, ημερ. 19 Απριλίου 1991.

  • Ενώπιον της οποίας κλήθηκε ως μάρτυρας ο γνωστός Αμερικανός αξιωματούχος, Μάθιου Νίμιτς ως ο κύριος αρμόδιος για το Κυπριακό (point person on Cyprus) της κυβέρνησης Κάρτερ.

Ο οποίος αυτοπαρουσιάζεται ως ο συγγραφέας του λεγόμενου Αμερικανο-Αγγλο-Καναδικού σχεδίου για την Κύπρο το οποίο και παρέδωσε στον τότε Υπουργό Εξωτερικών της Δημοκρατίας, Νίκο Ρολάνδη, στη Νέα Υόρκη, στις 10 Νοεμβρίου 1978.

Η ενέργεια αυτή της Αμερικανικής διοίκησης στόχευε στην δημιουργία συνθηκών για άρση του μερικού εμπάργκο όπλων εναντίον της Τουρκίας, λόγω της χρήσης αμερικανικού πολεμικού υλικού κατά την εισβολή της στην Κύπρο.

Υπενθυμίζεται η σχετική πρόνοια για απαγόρευση παροχής στρατιωτικής βοήθειας από τις ΗΠΑ στην Τουρκία,” εκτός εάν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ πιστοποιούσε προς το Κογκρέσο ότι σημειώθηκε πρόοδος για λύση του Κυπριακού, με συγκεκριμένο πρώτο βήμα την απελευθέρωση της Αμμοχώστου”.

  • Είναι γνωστό ότι ο Μ. Νίμιτς πρωτοστάτησε για την άρση του εμπάργκο. Η κατάθεση του ενώπιον της Υποεπιτροπής αποτελεί μνημείο συγκλονιστικού κυνισμού παραδεχόμενος σαφώς ότι δέν έκανε τίποτε για την Κύπρο αλλά συνέδεσε την άρση του εμπάργκο με τα αμερικανικά θέματα ασφαλείας βάσεων στην Τουρκία και στρατιωτικής συνεργασίας.

Κατωτέρω παρατίθενται οι ερωτήσεις του Γερουσιαστού Πωλ Σαρμπάνη και οι απαντήσεις/σχόλια του Μ. Νίμιτς. (αυτολεξεί):

Σαρμπάνης: Συνδέσατε την επιστροφή των Βαρωσίων με μια γενικότερη προσέγγιση για λύση στην Κύπρο;

Νίμιτς : Θα πρέπει να πάω πίσω Γερουσιαστή. Πραγματικά δεν θυμάμαι. Θυμάμαι είχαμε ένα συγκεκριμένο….

Σαρμπάνης: Ώστε στην πραγματικότητα μου λες βρεθήκατε σε μια θέση να μην αποσπάσετε τίποτα έναντι της άρσης του εμπάργκο.

Νίμιτς : Η άρση του εμπάργκο είχε τη δική της λογική λόγω των συμφερόντων ασφαλείας μας στην Τουρκία. Και τότε διαπραγματευτήκαμε και μια νέα συμφωνία για τη βάση και στρατιωτική συνεργασία , την οποία διαπραγματεύτηκα εγώ , και ήταν πολύ σημαντική για μας.

Σαρμπάνης: Βρίσκεσαι ενώπιον της Επιτροπής σήμερα και μας λες, όπως καλύτερα εσύ γνωρίζεις , πως πρέπει να βάζουμε πίεση και να δείχνουμε ενδιαφέρον σε ζητήματα όπως η Κύπρος. Και είχατε στα χέρια σας εκείνη την περίοδο ένα εξαιρετικά σημαντικό όπλο. Και στην ουσία το εγκαταλείψατε και εισπράξατε το απόλυτο μηδέν για την Κύπρο. Και εννοώ ότι θα ήσασταν , αν χρησιμοποιούσατε αυτό το όπλο , θα ήσασταν σε μια πολύ καλύτερη θέση, αλλά δεν πήρατε τίποτα.

Νίμιτς Όχι. Δηλαδή…

Σαρμπάνης: Και εγώ νόμιζα τότε πως θα παίρνατε πίσω τα Βαρώσια.

Νίμιτς : Έτσι νομίζαμε κι εμείς.

Σαρμπάνης: Ρωτώ κατ αρχήν και άσχετα με το τελικό σχέδιο για την λύση του Κυπριακού. Έχω δίκαιο;

Νίμιτς : Έτσι νομίζαμε κι εμείς. Πρέπει να πάμε πίσω στα πρακτικά για να δούμε τί ακριβώς συνέβαινε χρονολογικά. Αλλά επί της ουσίας δεν πήραμε τίποτε για την Κύπρο. Κανένας δεν πήρε τίποτε για την Κύπρο. (We thought so too. We have to go back in the record on the timing of that. We got effectively nothing on Cyprus. No one has gotten anything on Cyprus).

Σαρμπάνης: Είχατε ένα εξαιρετικό όπλο στα χέρια σας και το αφήσατε να φύγει και δεν κάνατε τίποτα, καθόλου. Τίποτα για το ζήτημα Και όπως γνωρίζεις πολεμούμε το πρόβλημα από τότε.

Αδιαμφισβήτητα ντοκουμέντα που μόνο οργή προκαλούν.

  • Εν κατακλείδι αξίζει να σημειωθεί το κέρδος της Τουρκίας από το Σχέδιο. Σύμφωνα με κείμενο με τίτλο Το Αμερικανικό Σχέδιο στο βιβλίο “Τα “σχέδια” για το Κυπριακό από το 1956 ως το 1984- Τάσσος Παπαδόπουλος” σελ. 205, ο Ραούφ Ντενκτάς το μόνο που απαίτησε για λύση του Κυπριακού ήταν “Πλήρη αυτονομία στο Βορρά και ισότιμο συνεταιρισμό στον Νότο”.

Θέση που υιοθετήθηκε από τον Νίμιτς , βρήκε έκφραση στο Αμερικανικό Σχέδιο και, έκτοτε, έγινε το θεμέλιο της κάθε μορφής πρότασης για λύση του Κυπριακού”.

* Λόρια Μαρκίδη
Πρέσβης ε.τ.

Hellas Journal

Αχ. Ταουξής: Οι Πρέσπες, η υπογραφή και η ευθύνη της σιωπής

Από
anixneuseis
-
6
The Agios Achillios island is situated in the heart of small Prespa lake and can be reached on foot by a long wooden bridge or by boat. This is where Tsar Samuel of Bulgaria built a magnificent basilica especially for the mummified remains of Saint Achillios, an early bishop of Larissa in Thessaly, when he conquered that city in the 10th century.

 

του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.
Ο Αλέξης Τσίπρας υπέγραψε τις Πρέσπες με μια ελαφρότητα που δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί όταν απέναντί σου βρίσκεται ένα ζήτημα που συνδέεται με την ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της Μακεδονίας. Παραχώρησε πολιτικό και διπλωματικό χώρο στη γειτονική χώρα να οικοδομήσει τη δική της διεθνή ταυτότητα πάνω σε όρους που για την Ελλάδα έχουν ιδιαίτερο ιστορικό βάρος.
Όμως η ιστορία των Πρεσπών δεν τελειώνει με την υπογραφή του Τσίπρα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία εθνικά επιζήμια και είχε μιλήσει ακόμη και για εθνική μειοδοσία. Όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση, είχε μπροστά του χρόνο και κρατικούς μηχανισμούς για να καταγράψει συστηματικά κάθε παράβαση, να συγκροτήσει έναν πλήρη φάκελο και να εξετάσει σοβαρά κάθε διαθέσιμη νομική και θεσμική διαδικασία, ακόμη και τη δυνατότητα προσβολής ή και ακύρωσης της συμφωνίας, στον βαθμό που κάτι τέτοιο θα ήταν νομικά δυνατό.
Όμως αντί για μια τέτοια ολοκληρωμένη προσπάθεια, η ελληνική αντίδραση παρέμεινε κυρίως στο επίπεδο των πολιτικών προειδοποιήσεων και των ανακοινώσεων.
Φυσικά η άλλη πλευρά κατάλαβε το μήνυμα. Όταν η παραβίαση μιας συμφωνίας δεν μετατρέπεται σε συγκεκριμένο διπλωματικό, θεσμικό ή πολιτικό κόστος, το όριο παύει να είναι όριο. Γίνεται πρόσκληση για την επόμενη δοκιμή.
Κάπως έτσι φτάσαμε σήμερα να ακούμε από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στα Σκόπια, αναφορές για θαθμαδμο σε «ταυτότητα», «γλώσσα» και «μακεδονικό πολιτισμό», σαν να μην υπάρχει πίσω από αυτές τις λέξεις μια ιστορική διαμάχη που αφορά άμεσα την Ελλάδα.
Οι δηλώσεις αυτές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως μια ακόμη ευρωπαϊκή φιλοφρόνηση. Η κυρία φον ντερ Λάιεν οφείλει εξηγήσεις στον ελληνικό λαό για τη διατύπωσή της. Η Ελλάδα οφειλει άμεσα να ζητήσει σαφή διευκρίνιση για το τι ακριβώς εννοεί όταν αποδίδει σε ένα γειτονικό κράτος συγκεκριμένη «μακεδονική» ταυτότητα, γλώσσα και πολιτισμό εκφράζοντας μάλιστα και τον θαυμασμό της.
Θα ζητήσει η Αθήνα αυτές τις εξηγήσεις; Θα ζητήσει από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανασκευάσει, όπου απαιτείται, μια διατύπωση που αγνοεί την ιστορική ευαισθησία της Ελλάδας; Θα ζητήσει ακόμη και μια συγγνώμη από τον ελληνικό λαό;
Γιατί πλέον το ζήτημα δεν είναι μόνο τι υπεγράφη στις Πρέσπες, αλλα πώς μια συμφωνία που παρουσιάστηκε ως ,”λύση ενός ιστορικού, για μένα ανιστορητου προβλήματος” κατέληξε να χρησιμοποιείται ως αφετηρία για μια νέα διεθνή αφήγηση.
Καπως έτσι επιστρέφει το πιο δύσκολο ερώτημα, για το ποιος θα λογοδοτήσει στον ελληνικό λαό και στους πεσόντες του Μακεδονικού Αγώνα;
Τι θα τους πούμε; Ότι κάποιοι υπέγραψαν και κάποιοι άλλοι, όταν απέκτησαν την εξουσία, περιορίστηκαν να διαχειριστούν τις συνέπειες;
Πώς καταφέραμε ένα κομμάτι της ιστορικής καρδιάς της Ελλάδας να το αφήσουμε να μετατρέπεται, μέσα από τη διεθνή πολιτική και τη δική μας αδράνεια, σε αφήγημα μιας άλλης χώρας;
Η Ιστορία δεν παραδίδεται σε μία μέρα. Παραδίδεται λίγο λίγο, κάθε φορά που εκείνος που οφείλει να την υπερασπιστεί επιλέγει να μη συγκρουστεί. Αυτό είναι ίσως το πιο οδυνηρό μάθημα των Πρεσπών.

Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης

Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.

Αχ. Ταουξής: Από τη στρατιωτική παρουσία σε ένα πραγματικό δόγμα Ελλάδας–Κύπρου

Από
anixneuseis
-
4
του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.

Η παρουσία ελληνικών φρεγατών και μαχητικών στην Κύπρο έχει ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για την εικόνα που δημιουργεί, αλλά κυρίως για αυτό που μπορεί να σηματοδοτεί. Για χρόνια η Κύπρος έμοιαζε να βρίσκεται επιχειρησιακά μακριά από τον ελληνικό σχεδιασμό, παρά το γεγονός ότι γεωγραφικά, ιστορικά και στρατηγικά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ελληνικού χώρου ασφαλείας. Η σημερινή ελληνική παρουσία δείχνει ότι κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει. Από μόνη της όμως δεν συνιστά ακόμη ένα νέο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα.

Το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα που διαμορφώθηκε τη δεκαετία του 1990 στηριζόταν σε μια απλή αλλά σημαντική παραδοχή. Ο ελληνικός αμυντικός χώρος δεν σταματά στο Αιγαίο. Η ασφάλεια της Κύπρου συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Ελλάδας και μια κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν ένα πρόβλημα που αφορά μόνο τη μία πλευρά.

Η σημερινή πραγματικότητα είναι διαφορετική από εκείνη του 1993. Η Ελλάδα διαθέτει μεγαλύτερες επιχειρησιακές δυνατότητες, η Κύπρος έχει ενισχύσει τις δικές της δυνατότητες και η Ανατολική Μεσόγειος έχει μετατραπεί σε έναν χώρο όπου συναντώνται ενέργεια, θαλάσσιες υποδομές, ανταγωνισμοί ισχύος και ένα πυκνότερο δίκτυο περιφερειακών συνεργασιών.

Για αυτό δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε στο παλιό μοντέλο. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε ένα νέο. Η βάση του θα πρέπει να είναι ένας μόνιμος μηχανισμός ελληνοκυπριακού αμυντικού σχεδιασμού και όχι μια ακόμη γραφειοκρατική δομή, αλλά ένας μηχανισμός που θα επιτρέπει στα δύο επιτελεία να σχεδιάζουν από κοινού, να επικαιροποιούν τα σχέδια αντιμετώπισης κρίσεων και να γνωρίζουν εκ των προτέρων, ποια μέσα και ποιες δυνατότητες μπορούν να αξιοποιηθούν ανάλογα με την εξέλιξη μιας κρίσης.

Το σημαντικότερο ίσως βήμα είναι η δημιουργία μιας πραγματικά κοινής επιχειρησιακής εικόνας. Σήμερα υπάρχουν πλοία, αεροσκάφη, μη επανδρωμένα μέσα, παράκτια συστήματα και αισθητήρες. Η αξία τους πολλαπλασιάζεται όταν τα δεδομένα τους μπορούν να συνδεθούν και να αξιοποιηθούν μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο. Ελλάδα και Κύπρος θα πρέπει να μπορούν να έχουν, στον βαθμό που επιτρέπουν οι εθνικές διαδικασίες ασφαλείας, την ίδια εικόνα του θαλάσσιου και εναέριου χώρου και να αντιλαμβάνονται έγκαιρα τι αλλάζει σε αυτόν.
Αυτό δεν είναι τεχνολογική πολυτέλεια. Σε μια κρίση, ο χρόνος είναι ισχύς.

Το δεύτερο στοιχείο είναι η προδιαγεγραμμένη δυνατότητα ελληνικής ενίσχυσης της Κύπρου. Δεν μπορεί κάθε φορά που δημιουργείται μια κρίση να αρχίζει από μηδενική βάση η συζήτηση για το αν και με ποιον τρόπο θα μετακινηθούν ελληνικές δυνάμεις. Οι κατηγορίες των διαθέσιμων μέσων, οι διαδικασίες ενεργοποίησης, η υποστήριξη και η διατήρηση της παρουσίας τους πρέπει να έχουν μελετηθεί και δοκιμαστεί εκ των προτέρων.

Το ίδιο ισχύει για τις υποδομές. Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει έναν σημαντικό προωθημένο κόμβο επιτήρησης και υποστήριξης στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ελλάδα διαθέτει τη δυνατότητα να λειτουργεί ως βασική πηγή ενισχύσεων και υποστήριξης. Για να έχει όμως αυτό νόημα, χρειάζεται διαλειτουργικότητα σε επικοινωνίες, διοίκηση, επιτήρηση και υποστήριξη.

Επίσης χρειάζεται κάτι λιγότερο θεαματικό αλλά πολύ πιο ουσιαστικό. Κοινή εκπαίδευση που να δοκιμάζει πραγματικές διαδικασίες και όχι μόνο να παράγει φωτογραφίες από ασκήσεις. Η προστασία θαλάσσιων και ενεργειακών υποδομών, η επιτήρηση της Ανατολικής Μεσογείου, η αντιμετώπιση μη επανδρωμένων απειλών και η διαχείριση μιας κρίσης μεγάλης κλίμακας είναι αντικείμενα στα οποία Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να έχουν μάθει να λειτουργούν μαζί πριν χρειαστεί να το κάνουν υπό πίεση. Η χρησιμοποίηση στρατηγικών και επιχειρησιακών πολεμικών παιγνίων μεταξύ των επιτελών, από όλους τους φορείς των δύο χωρών, που απαιτούνται να αντιμετωπίσουν μια κρίση,  θεωρείται επιβεβλημένη

Αυτός ο ελληνοκυπριακός πυρήνας δεν χρειάζεται να λειτουργεί απομονωμένα. Αντίθετα, μπορεί να συνδεθεί με το ευρύτερο δίκτυο ασφαλείας που έχει διαμορφωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικές σχέσεις με την περιοχή. Η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να αξιοποιήσουν αυτές τις σχέσεις για ανταλλαγή πληροφοριών, θαλάσσια επιτήρηση, προστασία κρίσιμων υποδομών και κοινή αντιμετώπιση νέων απειλών. Δεν χρειάζεται να δημιουργηθεί μια ακόμη συμμαχία. Μόνο να χρησιμοποιήσουμε καλύτερα τις υπάρχουσες δυνατότητες.
Μέσα σε αυτή την αρχιτεκτονική αποκτά μεγαλύτερη σημασία και η ελληνοκυπριακή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η ΑΟΖ δεν είναι στρατιωτικό ζήτημα και δεν πρέπει να μετατρέπεται σε τέτοιο. Τα δικαιώματα όμως και οι οικονομικές δραστηριότητες, που απορρέουν από μια οριοθέτηση, χρειάζονται επιτήρηση και ασφάλεια. Μια συμφωνία αποκτά διαφορετικό στρατηγικό βάρος, όταν ο χώρος που οριοθετείται δεν υπάρχει μόνο πάνω στον χάρτη, αλλά μπορεί να παρακολουθείται και να προστατεύεται.
Πάνω απ’ όλα βρίσκεται η ίδια η Κυπριακή Δημοκρατία. Η στήριξη και η συνέχιση της ύπαρξής της δεν είναι μία ακόμη πτυχή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Αποτελεί εθνική επιταγή. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος της Κύπρου, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βασικός γεωπολιτικός εταίρος της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ενίσχυσή της ενισχύει ταυτόχρονα και τη στρατηγική θέση της Ελλάδας.
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερο βάρος και η παρακαταθήκη του Τάσσου Παπαδόπουλου. Η φράση «παρέλαβα κράτος, δεν θα παραδώσω κοινότητα» εξέφρασε μια αντίληψη για την Κυπριακή Δημοκρατία, ως κράτος με υπόσταση, δικαιώματα και διεθνή θέση και όχι ως μια προσωρινή κατάσταση, που απλώς αναμένει τη λύση της Τουρκικής εισβολής και κατοχής.
Αυτή η αντίληψη έχει και σήμερα στρατηγική σημασία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την Κυπριακή Δημοκρατία μόνο ως έναν ιστορικό και εθνικό δεσμό. Η Κύπρος αποτελεί κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται σε μια κρίσιμη γεωγραφική θέση και αποτελεί για την Ελλάδα στρατηγικό πολλαπλασιαστή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η φράση «η Κύπρος κείται μακράν» ανήκει σε μια άλλη εποχή. Δεν αρκεί όμως να την αντικαταστήσουμε με την παρουσία ελληνικών πλοίων και αεροσκαφών όταν οι συγκυρίες το επιβάλλουν. Χρειάζεται κάτι βαθύτερο. Μια Ελλάδα που να μπορεί να βρίσκεται ουσιαστικά δίπλα στην Κύπρο όταν αυτό απαιτείται, όχι επειδή τότε θα αναζητήσει λύσεις, αλλά επειδή θα έχει ήδη σχεδιάσει, προετοιμαστεί και διασυνδεθεί. Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό νόημα ενός σύγχρονου Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος.

Όχι επιστροφή στο 1993, αλλά ένα νέο ελληνοκυπριακό αμυντικό πλαίσιο που θα στηρίζεται σε κοινό σχεδιασμό, κοινή επιχειρησιακή εικόνα, διαλειτουργικότητα, προδιαγεγραμμένη δυνατότητα ενίσχυσης, κοινή εκπαίδευση και σύνδεση με το ευρύτερο περιφερειακό δίκτυο ασφαλείας.

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Η στρατιωτική παρουσία δείχνει ότι μπορούμε να φτάσουμε στην Κύπρο, αλλά ένα πραγματικό δόγμα αποδεικνύει ότι μπορούμε να είμαστε εκεί όταν χρειαστεί.

Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης

Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.

Γαλλία: από τις ελλείψεις στα σχολεία σε πανεθνική μαθητική κινητοποίηση

Από
anixneuseis
-
1

 

Η διαμαρτυρία για τις συνθήκες εκπαίδευσης εξελίσσεται σε σοβαρή κρίση για τη γαλλική κυβέρνηση. Ελλείψεις εκπαιδευτικών, υπερφορτωμένα τμήματα και προβλήματα στις σχολικές εγκαταστάσεις βρίσκονται στον πυρήνα των κινητοποιήσεων, ενώ οι συγκρούσεις και οι καταστροφές σε ορισμένες πόλεις εντείνουν την πολιτική αντιπαράθεση.

Αφετηρία ήταν το λύκειο Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί στο Κρετέιγ, όπου στις 17 Σεπτεμβρίου οι εκπαιδευτικοί απήργησαν ζητώντας προσωπικό και πόρους. Οι μαθητές συντάχθηκαν μαζί τους. Σύμφωνα με το TF1, υπήρχαν περίπου δέκα ακάλυπτες θέσεις. Το ίδιο μέσο αναφέρει ότι τα μαθήματα επανήρχισαν έπειτα από την κάλυψη ορισμένων αναγκών, μεταξύ άλλων στη διεύθυνση και στην υποστήριξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης, ενώ αναμενόταν η άφιξη νοσηλεύτριας. Πρόκειται για μια τοπική εξέλιξη που δείχνει ότι συγκεκριμένα αιτήματα μπορούν να οδηγήσουν σε αποτελέσματα.

Η κινητοποίηση εξαπλώθηκε γρήγορα. Η Le Monde, επικαλούμενη το υπουργείο Παιδείας, κατέγραψε την 1η Οκτωβρίου περισσότερα από 1.020 λύκεια που επηρεάζονταν από απεργίες ή διαμαρτυρίες, με 222 αποκλεισμούς. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν διαφορετικές μορφές συμμετοχής: δεν σημαίνουν ότι όλα τα σχολεία είχαν καταληφθεί.

Τα αιτήματα διευρύνθηκαν πέρα από την κάλυψη των κενών. Περιλαμβάνουν καλύτερες συνθήκες φοίτησης, λιγότερο επιβαρυμένα ωρολόγια προγράμματα, καλύτερη σχολική σίτιση και αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ σχολείων. Ορισμένες οργανώσεις ζητούν επίσης αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση, το Parcoursup.

Παράλληλα, η αστυνομική διάσταση διογκώνεται. Το Reuters μετέδωσε στις 3 Οκτωβρίου περίπου 5.000 συλλήψεις πανεθνικά από την προηγούμενη Δευτέρα. Εκπρόσωπος της αστυνομίας ανέφερε περισσότερους από 600 τραυματίες αστυνομικούς, ενώ καταγράφηκαν και τραυματισμοί διαδηλωτών. Ο αστυνομικός διευθυντής του Παρισιού, Πατρίς Φορ, υποστήριξε ότι οι αρχικοί οργανωτές είχαν χάσει τον έλεγχο και κάλεσε σε ειρηνικές διαμαρτυρίες.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί συγκάλεσε σύσκεψη κρίσης. Ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ έδωσε οδηγίες για εξ αποστάσεως μαθήματα όπου οι αποκλεισμοί ή οι ζημιές δημιουργούν κινδύνους. Η κυβέρνηση συνδέει την κλιμάκωση με πολιτική υποκίνηση από την Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν. Το κόμμα απορρίπτει την κατηγορία· τα διαθέσιμα δημοσιεύματα δεν τεκμηριώνουν ότι ελέγχει συνολικά το κίνημα.

Η εικόνα επομένως είναι σύνθετη: πραγματικές σχολικές ελλείψεις, ευρεία μαθητική διαμαρτυρία και σοβαρά επεισόδια συνυπάρχουν.

Θ. Ατματζίδης: ΟΥΚΡΑΝΙΑ – ΜΕΡΟΣ 3 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Από
anixneuseis
-
8

του Θεόδωρου Ατματζίδη, Υποστρατήγου ε.α.

Ποιοι αποφασίζουν για την Ουκρανία, ποια συμφέροντα διαμορφώνουν τις αποφάσεις και πώς ελέγχεται η εξουσία

 

Στα δύο προηγούμενα μέρη της ανάλυσης εξετάστηκαν δύο από τις σημαντικότερες οικονομικές διαστάσεις της Ουκρανίας: η γη και η γεωργική παραγωγή, καθώς και τα κρίσιμα ορυκτά, η ενέργεια και οι φυσικοί πόροι. Στο τρίτο μέρος, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στο επίπεδο όπου τελικά διαμορφώνονται οι όροι αξιοποίησης όλων αυτών των πόρων: την πολιτική εξουσία και τους θεσμούς.

Το βασικό ερώτημα, δεν είναι μόνο γιατί ξεκίνησε ο πόλεμος, αλλά γιατί, παρά το τεράστιο ανθρώπινο, οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος, εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν τη συνέχισή του. Η γη, τα ορυκτά, η ενέργεια, οι υποδομές και η ανοικοδόμηση δεν αποκτούν από μόνα τους οικονομική αξία για έναν συγκεκριμένο επενδυτή ή κράτος. Η πρόσβαση σε αυτά διαμορφώνεται μέσα από πολιτικές αποφάσεις, νομοθετικές ρυθμίσεις, κρατικές εγγυήσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία, αμυντικές δαπάνες, δημόσιες συμβάσεις και επενδυτικά πλαίσια.

Γι’ αυτό η πολιτική διάσταση του πολέμου δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από την οικονομία. Το ζητούμενο είναι να παρακολουθήσουμε τη διαδρομή από την πολιτική απόφαση μέχρι το οικονομικό αποτέλεσμα: ποιοι διαμορφώνουν τις αποφάσεις, ποιοι συμμετέχουν στη διαδικασία, ποια συμφέροντα επηρεάζονται, ποιος αναλαμβάνει το κόστος και ποιοι ενδέχεται να επωφελούνται από τη συνέχιση του πολέμου και την επόμενη ημέρα της ανοικοδόμησης.

Δεν απαιτείται η υπόθεση ενός ενιαίου, κρυφού σχεδίου για να διερευνηθεί αυτή η σχέση. Αρκεί να εξεταστούν οι αποφάσεις, οι θεσμοί, οι μηχανισμοί χρηματοδότησης και οι οικονομικές διαδρομές που συνδέουν την πολιτική ισχύ με τα συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Εκεί ακριβώς συναντώνται η πολιτική ισχύς, το χρήμα και η στρατηγική.

Η Ουκρανία ως ευρωπαϊκή στρατηγική επιλογή

Η θέση της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή πολιτική έχει μεταβληθεί σημαντικά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως χώρα που χρειάζεται στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, αλλά ως τμήμα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, της αμυντικής βιομηχανίας, της ενεργειακής ανθεκτικότητας και, σε θεσμικό επίπεδο, της ίδιας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε τη δέσμευσή της για μακροπρόθεσμη πολιτική, οικονομική, στρατιωτική και διπλωματική στήριξη της Ουκρανίας, ενώ συνέδεσε την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας με μεταρρυθμίσεις, αμυντική ετοιμότητα, παραγωγική ικανότητα και συνεργασία με την ουκρανική αμυντική βιομηχανία.[1]

Η εξέλιξη αυτή έχει μια σημαντική οικονομική συνέπεια.

Η στρατιωτική υποστήριξη δεν αφορά μόνο την αγορά ή αποστολή οπλικών συστημάτων. Συνδέεται με εργοστάσια, γραμμές παραγωγής, έρευνα και ανάπτυξη, λογιστική υποστήριξη, ανταλλακτικά, συντήρηση, ψηφιακές υποδομές, δίκτυα επικοινωνιών και χρηματοδότηση. Η σταδιακή ενσωμάτωση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας σε ευρωπαϊκές και δυτικές αλυσίδες παραγωγής δημιουργεί ένα νέο βιομηχανικό και επενδυτικό περιβάλλον.

Η ίδια λογική θα ισχύσει ακόμη περισσότερο στην ανοικοδόμηση.

Όσο μεγαλώνει το οικονομικό μέγεθος των αποφάσεων, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι κανόνες με τους οποίους λαμβάνονται και ελέγχονται.

Από την καταστροφή στην οικονομία της ανοικοδόμησης

Η Πέμπτη έκδοση της κοινής εκτίμησης για τις ανάγκες ανάκαμψης και ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 από την κυβέρνηση της Ουκρανίας, την Παγκόσμια Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα Ηνωμένα Έθνη, υπολογίζει τις ανάγκες της χώρας για την επόμενη δεκαετία σε περίπου 588 δισ. δολάρια, ποσό σχεδόν τριπλάσιο του ονομαστικού ΑΕΠ της Ουκρανίας το 2025.[2]

Οι άμεσες ζημιές ξεπερνούν τα 195 δισ. δολάρια, ενώ οι μεγαλύτερες ανάγκες αφορούν τις μεταφορές, την ενέργεια, την κατοικία, το εμπόριο και τη βιομηχανία, καθώς και τη γεωργία.[2]

Πρόκειται για μια οικονομική διαδικασία τεράστιας κλίμακας.

Η ανοικοδόμηση θα αφορά οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα, ενεργειακές εγκαταστάσεις, κατοικίες, βιομηχανικές μονάδες, λιμάνια, τηλεπικοινωνίες, ψηφιακά συστήματα, ύδρευση και άλλες κρίσιμες υποδομές. Για να υλοποιηθούν αυτά τα έργα θα απαιτηθούν κρατικοί πόροι, διεθνής χρηματοδότηση, ιδιωτικά κεφάλαια, ασφαλιστικές καλύψεις, εγγυήσεις, τεχνική τεχνογνωσία και μηχανισμοί επιμερισμού κινδύνου.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η πολιτική απόφαση και η οικονομική δραστηριότητα βρίσκονται πολύ κοντά.

Οι αποφάσεις για το ποια έργα θεωρούνται προτεραιότητα, ποιοι μηχανισμοί χρηματοδότησης χρησιμοποιούνται, ποιες εγγυήσεις παρέχονται και με ποιους όρους συμμετέχει το ιδιωτικό κεφάλαιο θα επηρεάσουν άμεσα την κατανομή των μελλοντικών οικονομικών ευκαιριών.

Η συμμετοχή επιχειρήσεων και επενδυτικών κεφαλαίων είναι αναπόφευκτη σε μια οικονομία που πρέπει να ανοικοδομηθεί σχεδόν από την αρχή.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα γίνει αυτή η συμμετοχή.

Η διαφάνεια ως ζήτημα εξουσίας

Η διαφθορά δεν περιορίζεται στην κλασική εικόνα της δωροδοκίας. Στις σύγχρονες πολιτικές και οικονομικές δομές μπορεί να εμφανιστεί μέσα από σύγκρουση συμφερόντων, αθέμιτη επιρροή, προνομιακή πρόσβαση στη λήψη αποφάσεων, χειραγώγηση διαδικασιών, διαρροή εμπιστευτικών πληροφοριών ή μετακίνηση στελεχών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα χωρίς επαρκείς δικλίδες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενισχύσει το θεσμικό της πλαίσιο κατά της διαφθοράς. Τον Μάρτιο του 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέο πλαίσιο ποινικοποίησης πράξεων όπως η δωροδοκία, η υπεξαίρεση, η εμπορία επιρροής και ο παράνομος πλουτισμός.[3]

Για την Ουκρανία, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η χώρα βρίσκεται σε διαδικασία βαθύτερης θεσμικής σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ζητούν από την Ουκρανία μεταρρυθμίσεις, ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών και αποτελεσματική αντιμετώπιση της διαφθοράς. Τα ίδια πρότυπα όμως πρέπει να εφαρμόζονται και στους θεσμούς που χρηματοδοτούν, διαχειρίζονται ή εποπτεύουν την ευρωπαϊκή και διεθνή υποστήριξη.

Η υπόθεση των μηνυμάτων μεταξύ της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του διευθύνοντος συμβούλου μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημασίας της θεσμικής διαφάνειας. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής είχε διαπιστώσει το 2022 κακοδιοίκηση στον χειρισμό αιτήματος πρόσβασης στα σχετικά μηνύματα.[4] Τον Μάιο του 2025 το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής, κρίνοντας ανεπαρκείς τις εξηγήσεις της σχετικά με την αναζήτηση και την ύπαρξη των μηνυμάτων.[5]

Η υπόθεση δεν αποτελεί απόδειξη παράνομης συμφωνίας ή διαφθοράς. Αποτελεί όμως σημαντικό θεσμικό προηγούμενο για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται η διαφάνεια όταν δημόσια εξουσία και μεγάλα οικονομικά συμφέροντα βρίσκονται σε άμεση επαφή.

Η είσοδος των μεγάλων κεφαλαίων

Ήδη από τον Νοέμβριο του 2022, η BlackRock Financial Markets Advisory και το υπουργείο Οικονομίας της Ουκρανίας υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας για την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σχετικά με τη δημιουργία επενδυτικού πλαισίου για την ανοικοδόμηση της χώρας.[6]

Η συνεργασία αφορούσε τον σχεδιασμό της δομής, της εντολής και της διακυβέρνησης ενός μελλοντικού επενδυτικού πλαισίου, ώστε να καταστεί δυνατή η προσέλκυση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων. Το ουσιαστικό στοιχείο αυτής της εξέλιξης βρίσκεται ακριβώς στη λέξη «διακυβέρνηση».

Η οικονομική αξία της ανοικοδόμησης δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος των κεφαλαίων που θα εισρεύσουν. Εξαρτάται και από το :
• πώς θα επιλεγούν τα έργα,
• πώς θα κατανεμηθεί ο κίνδυνος,
• ποιοι θα έχουν πρόσβαση στις επενδυτικές ευκαιρίες και με
• ποια κριτήρια θα παρέχονται κρατικές ή διεθνείς εγγυήσεις.

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με ανώτατα στελέχη της Wall Street και περισσότερες από δύο δωδεκάδες αμερικανικές εταιρείες, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Σύμφωνα με το Reuters, στη συνάντηση συμμετείχαν μεταξύ άλλων εκπρόσωποι των BlackRock, Franklin Templeton, Lazard, Macquarie, State Street και McKinsey, καθώς και εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.[7]

Το γεγονός αυτό αποτυπώνει την πραγματική οικονομική διάσταση της επόμενης φάσης.

Η ουκρανική κυβέρνηση χρειάζεται κεφάλαια και τεχνογνωσία. Οι διεθνείς οργανισμοί προσπαθούν να περιορίσουν τους κινδύνους. Οι επενδυτές αναζητούν αποδόσεις και πρόσβαση σε μια μελλοντική αγορά. Οι επιχειρήσεις αναζητούν έργα και συμβόλαια. Οι ευρωπαϊκές και δυτικές κυβερνήσεις επιδιώκουν μια οικονομικά βιώσιμη και γεωπολιτικά ενταγμένη Ουκρανία.

Οι επιδιώξεις αυτές μπορούν να συνυπάρχουν. Γι’ αυτό ακριβώς απαιτούνται σαφείς κανόνες.

Η πολιτική ηγεσία και το δίκτυο γύρω από την εξουσία

Η ουκρανική πολιτική ηγεσία βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η στρατιωτική ανάγκη, η διεθνής χρηματοδότηση, η ευρωπαϊκή πορεία, οι επενδύσεις, η αμυντική βιομηχανία, η ενεργειακή ασφάλεια και η μελλοντική ανοικοδόμηση.

Γύρω από την ουκρανική πολιτική εξουσία λειτουργεί ένα ευρύ δίκτυο κρατικών αξιωματούχων, συμβούλων, διεθνών οργανισμών, εταιρειών, επενδυτικών κεφαλαίων και θεσμικών φορέων.

Η ύπαρξη αυτού του δικτύου δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρανομίας. Σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο και ταυτόχρονα σχεδιάζει την οικονομική της ανασυγκρότηση, τέτοιες επαφές είναι αναπόφευκτες.

Εκεί όμως βρίσκεται και το ουσιαστικό ερώτημα: μπορούν οι θεσμοί να παρακολουθήσουν αποτελεσματικά τη διαδρομή από την πολιτική απόφαση μέχρι την οικονομική εφαρμογή;

Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν οι ίδιοι άνθρωποι ή οργανισμοί μπορούν να εμφανίζονται σε διαφορετικούς ρόλους: ως σύμβουλοι, ως διαχειριστές κεφαλαίων, ως επιχειρηματίες ή ως κρατικοί αξιωματούχοι. Εκεί η σύγκρουση συμφερόντων και η προνομιακή πρόσβαση χρειάζονται ιδιαίτερη θεσμική αντιμετώπιση.

Η ταχύτητα που απαιτεί ένας πόλεμος συχνά περιορίζει τον χρόνο για τις κανονικές διαδικασίες. Η ανοικοδόμηση όμως θα διαρκέσει δεκαετίες. Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη για τεκμηρίωση, έλεγχο και λογοδοσία δεν θα μειωθεί όταν τελειώσουν οι εχθροπραξίες. Θα αυξηθεί.

Οι κυβερνήσεις που στηρίζουν την Ουκρανία και το εσωτερικό κόστος της πολιτικής επιλογής

Η ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία δεν αποτελεί μια πολιτική που ασκείται σε κενό. Οι κυβερνήσεις και οι πολιτικοί ηγέτες που συμμετέχουν στη στήριξη του Κιέβου αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα εσωτερικές πολιτικές πιέσεις, οικονομικές αντιπαραθέσεις, ζητήματα διαφάνειας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έρευνες για υποθέσεις διαφθοράς ή σύγκρουσης συμφερόντων.

Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική για την ανάλυση όχι επειδή αποδεικνύει κάποια κοινή σχέση μεταξύ των κυβερνήσεων και των οικονομικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνται στην Ουκρανία, αλλά επειδή δείχνει πόσο σημαντικός είναι ο έλεγχος της πολιτικής εξουσίας όταν οι αποφάσεις αφορούν τεράστιες δημόσιες δαπάνες και μελλοντικές επενδύσεις.

Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν έχει βρεθεί αντιμέτωπη με έρευνες και πολιτικές αντιπαραθέσεις σχετικά με τη χρήση ιδιωτικών συμβουλευτικών εταιρειών από το κράτος και τη σχέση τους με την πολιτική εξουσία. Το 2022 η γαλλική Εθνική Οικονομική Εισαγγελία διεύρυνε τις έρευνες γύρω από τον ρόλο της McKinsey στις προεκλογικές εκστρατείες του 2017 και του 2022. Ο Μακρόν δήλωσε ότι οι λογαριασμοί της εκστρατείας του 2017 είχαν ελεγχθεί και εγκριθεί, ενώ εκείνοι του 2022 βρίσκονταν υπό έλεγχο. [14]

Η υπόθεση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον αν εξεταστεί και η επαγγελματική διαδρομή του ίδιου του Μακρόν. Πριν εισέλθει στην κορυφή της γαλλικής πολιτικής, εργάστηκε στον χρηματοπιστωτικό τομέα ως επενδυτικός τραπεζίτης στη Rothschild & Cie, από το 2008, πριν επιστρέψει στη δημόσια διοίκηση και αναλάβει κυβερνητικές θέσεις. Η διαδρομή αυτή —από τη δημόσια διοίκηση, στην επενδυτική τραπεζική και στη συνέχεια στην πολιτική εξουσία— αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει να εξετάζεται όταν διερευνάται η αλληλεπίδραση μεταξύ πολιτικής, χρηματοπιστωτικού συστήματος και μεγάλων συμβουλευτικών ή επενδυτικών οργανισμών.

Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο το 2026. Γαλλικές και βελγικές εισαγγελικές αρχές προχώρησαν σε προσωρινή δέσμευση περίπου 65,2 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο έρευνας φορολογικής απάτης που αφορά τη McKinsey. Η υπόθεση συνδέεται με ευρύτερο έλεγχο των δραστηριοτήτων της εταιρείας στη Γαλλία, ενώ η McKinsey αρνείται wrongdoing και δηλώνει ότι συνεργάζεται με τις αρχές.[15]

Παράλληλα, τον Απρίλιο του 2026 γαλλικές αρχές πραγματοποίησαν έρευνες στο πλαίσιο υπόθεσης που αφορούσε καταγγελίες για ευνοιοκρατία, σύγκρουση συμφερόντων, διαφθορά και εμπορία επιρροής σε δημόσιες συμβάσεις. Οι έρευνες αφορούσαν μεταξύ άλλων τελετές στο Παρίσι και εταιρικές σχέσεις με κρατικούς φορείς. Οι ερευνητές δεν συνέδεσαν άμεσα τις καταγγελίες με τον Μακρόν προσωπικά.[16]

Η γαλλική περίπτωση δείχνει κάτι σημαντικό: η πολιτική επιλογή υπέρ της Ουκρανίας και οι εσωτερικές έρευνες για δημόσιες συμβάσεις ή επιχειρηματικές σχέσεις μπορεί να φαίνονται διαφορετικά ζητήματα αλλά μπορούν όμως να συνυπάρχουν στο ίδιο πολιτικό περιβάλλον και να επηρεάζουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Στη Γερμανία, το ζήτημα εμφανίζεται με διαφορετικό τρόπο. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε σημαντική επαγγελματική δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα πριν επιστρέψει στην ενεργό πολιτική, μεταξύ άλλων και ως πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της BlackRock Germany.[17] Η BlackRock είχε βρεθεί στο επίκεντρο της γερμανικής έρευνας για το σκάνδαλο Cum-Ex, ενώ το 2018 οι γερμανικές αρχές πραγματοποίησαν έρευνες στα γραφεία της εταιρείας στο Μόναχο. Ο Μερτς είχε δηλώσει τότε ότι η εταιρεία θα συνεργαζόταν πλήρως με τις αρχές.[17]

Η προηγούμενη επαγγελματική σχέση ενός πολιτικού προσώπου με μια μεγάλη χρηματοοικονομική εταιρεία αποτελεί μέρος του δημόσιου βιογραφικού του και μπορεί να εξετάζεται στο πλαίσιο των θεσμικών σχέσεων γύρω από αποφάσεις μεγάλης οικονομικής σημασίας.

Την ίδια στιγμή, η γερμανική κυβέρνηση έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στην οικονομική και πολιτική στήριξη της Ουκρανίας. Στη Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας το 2026, ο Μερτς παρουσίασε τη γερμανική και ιδιωτική συμμετοχή στην ανοικοδόμηση ως βασικό μέρος της μελλοντικής συνεργασίας, συνδέοντας την ασφάλεια με τις επενδύσεις, τις μεταρρυθμίσεις και το ανθρώπινο δυναμικό.[22] Τον ίδιο χρόνο η Γερμανία συμμετείχε επίσης στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία κατά της διαφθοράς στην Ουκρανία, με χρηματοδοτική συνεισφορά 3,5 εκατ. ευρώ.[23]

Στην Ισπανία, αντίστοιχα, σειρά ερευνών έχει αγγίξει πρόσωπα του πολιτικού περιβάλλοντος του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ. Τον Ιούλιο του 2026 το ισπανικό Ανώτατο Δικαστήριο διεύρυνε έρευνα για υπόθεση διαφθοράς ώστε να συμπεριλάβει τον Χουάν Μανουέλ Σεράνο, πρώην επιτελικό συνεργάτη του Σάντσεθ και πρώην επικεφαλής των ισπανικών ταχυδρομείων. Η έρευνα αφορούσε υποψίες για προσπάθεια επηρεασμού ερευνών σχετικών με το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα. Ο ίδιος ο Σάντσεθ δεν περιλαμβανόταν στην έρευνα.[18]

Παράλληλα, η σύζυγος του πρωθυπουργού, Μπεγκόνια Γκόμεθ, οδηγήθηκε σε δίκη σε υπόθεση που αφορά μεταξύ άλλων κατηγορίες για εμπορία επιρροής και κατάχρηση δημοσίων πόρων. Η ίδια αρνείται τις κατηγορίες, ενώ ο Σάντσεθ έχει χαρακτηρίσει την υπόθεση πολιτικά υποκινούμενη. Ο ίδιος δεν είναι κατηγορούμενος στην υπόθεση.[19]

Και εδώ η διάκριση είναι απαραίτητη. Οι δικαστικές υποθέσεις που αφορούν συνεργάτες, συγγενικά πρόσωπα ή στελέχη ενός κυβερνητικού κόμματος δεν αποτελούν αυτομάτως απόδειξη προσωπικής ευθύνης του πρωθυπουργού. Αποτελούν όμως μέρος του πολιτικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο λαμβάνονται αποφάσεις και μπορούν να επηρεάσουν τη δημόσια συζήτηση για τη διαφάνεια και την πολιτική λογοδοσία.

Στην Ελλάδα, το ζήτημα έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με την υπόθεση του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, ΟΠΕΚΕΠΕ. Τον Ιούλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι απήγγειλε κατηγορίες σε 22 πρόσωπα στο πλαίσιο της έρευνας για μεγάλης κλίμακας απάτη σχετικά με αγροτικές επιδοτήσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές και πρώην υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι και πολιτικά στελέχη. Η έρευνα αφορά πράξεις όπως παράνομες παρεμβάσεις, αλλοιώσεις δεδομένων, παρεμπόδιση ελέγχων και ψευδείς πιστοποιήσεις.[20]

Η έρευνα δεν στρέφεται προσωπικά κατά του πρωθυπουργού. Παράλληλα, όμως, οι εξελίξεις έχουν δημιουργήσει σοβαρή πολιτική πίεση στην κυβέρνηση. Τον Σεπτέμβριο του 2026 το Reuters ανέφερε ότι η κυβέρνηση αντιμετώπιζε υποχώρηση της πολιτικής της στήριξης σε συνδυασμό με την κρίση του κόστους ζωής, τις αγροτικές κινητοποιήσεις και τις πολιτικές επιπτώσεις της υπόθεσης των αγροτικών επιδοτήσεων.[21] Επίσης η υπόθεση του Predator, προκάλεσε σοβαρές πολιτικές και θεσμικές αντιπαραθέσεις σχετικά με τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού και την παρακολούθηση πολιτικών προσώπων και δημοσιογράφων. Η υπόθεση εξετάστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τις ελληνικές δικαστικές αρχές, ενώ έχουν υπάρξει δικαστικές εξελίξεις σε βάρος προσώπων που συνδέθηκαν με την εμπορία και χρήση του λογισμικού. Το ζήτημα παραμένει σημαντικό για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κρατικών μηχανισμών, ιδιωτικών εταιρειών και πολιτικής εξουσίας.[29]

Για την ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στην Ουκρανία, η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η οικονομική πίεση από την ενέργεια, οι αμυντικές δαπάνες, η δημοσιονομική επιβάρυνση και οι εσωτερικές υποθέσεις διαφάνειας συνυπάρχουν με τη στρατηγική επιλογή της στήριξης του Κιέβου.

Σε ορισμένες χώρες οι κυβερνήσεις δέχονται πολιτική κριτική για το κόστος των ενεργειακών ή οικονομικών πολιτικών τους. Σε άλλες, η συζήτηση επικεντρώνεται στη διαφάνεια των δημοσίων συμβάσεων, στις σχέσεις πολιτικών προσώπων με επιχειρήσεις ή στις υποθέσεις συνεργατών τους. Τα φαινόμενα αυτά δεν έχουν κοινή αιτία ούτε αποδεικνύουν ενιαίο δίκτυο.

Ωστόσο, δείχνουν γιατί η πολιτική οικονομία της υποστήριξης προς την Ουκρανία χρειάζεται αυξημένο έλεγχο.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη επειδή γύρω από τις κυβερνήσεις που στηρίζουν την Ουκρανία αναπτύσσονται και εκστρατείες παραπληροφόρησης. Έρευνα της NewsGuard έχει καταγράψει ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής που στόχευσαν μεταξύ άλλων τον Μακρόν και τον Μερτς με ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με την Ουκρανία και τη χρηματοδότηση της άμυνάς της.[26]

Επομένως, κάθε καταγγελία πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά. Μια πραγματική δικαστική έρευνα δεν πρέπει να συγχέεται με μια διαδικτυακή κατασκευασμένη ιστορία, όπως και μια πολιτική αντιπαράθεση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως απόδειξη εγκληματικής συμπεριφοράς.

Το ίδιο ισχύει και για την ίδια την Ουκρανία.

Το 2026, ουκρανικές αρχές αντιμετώπισαν νέες σοβαρές υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα κοντά στην πολιτική εξουσία. Το Κέντρο Ανατολικών Σπουδών (OSW) ανέφερε τον Μάιο του 2026 ότι το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας είχε κατηγορήσει τον πρώην επικεφαλής του Γραφείου του Προέδρου, Αντρίι Γέρμακ, για νομιμοποίηση εσόδων, σε υπόθεση που συνδεόταν με ποσά περίπου 460 εκατ. γρίβνια. Οι σχετικές κατηγορίες αποτελούν μέρος δικαστικής διαδικασίας και όχι τελεσίδικη δικαστική κρίση.[24]

Παράλληλα, δημοσιεύματα σχετικά με την επιχείρηση «Midas» και υποκλαπείσες συνομιλίες έχουν φέρει στο προσκήνιο επιχειρηματίες και πρόσωπα του περιβάλλοντος της ουκρανικής πολιτικής εξουσίας, με αναφορές σε προσπάθειες επηρεασμού κρατικών αποφάσεων και προστασίας οικονομικών ροών.[25]

Το γεγονός ότι τέτοιες υποθέσεις ερευνώνται από τις ουκρανικές αρχές είναι σημαντικό. Εξίσου σημαντικό είναι να διατηρούνται ανεξάρτητοι οι θεσμοί που πραγματοποιούν τις έρευνες.

Το 2026, αξιολόγηση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης για τη διακυβέρνηση των ουκρανικών κρατικών επιχειρήσεων κατέγραψε προβλήματα στην εφαρμογή των κανόνων και περιπτώσεις παραβιάσεων που είχαν εντοπιστεί από τις αρμόδιες αρχές.[27]

Η συνολική εικόνα επομένως είναι πολύ πιο σύνθετη από μια απλή αντιπαράθεση «διεφθαρμένης Ουκρανίας» και «καθαρής Ευρώπης». Υπάρχουν θεσμικά προβλήματα στην Ουκρανία, αλλά υπάρχουν επίσης υποθέσεις διαφθοράς, σύγκρουσης συμφερόντων και αμφισβητούμενων σχέσεων μεταξύ πολιτικής και οικονομικής εξουσίας στις ίδιες τις χώρες που τη στηρίζουν.

Αυτό είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο πρέπει να εστιάσει μια σοβαρή στρατηγική ανάλυση.

Δεν αρκεί να εξετάζεται η ροή των χρημάτων προς την Ουκρανία. Χρειάζεται να εξετάζεται και το θεσμικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αποφασίζεται η χρηματοδότηση, σχεδιάζονται τα προγράμματα, ανατίθενται τα έργα και ελέγχεται η εφαρμογή τους.

Η μάχη κατά της διαφθοράς είναι και μάχη για την ανεξαρτησία των θεσμών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση του 2025 για την Ουκρανία, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο κράτος δικαίου, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στη λειτουργία των σχετικών θεσμών.[8]

Ο καθοριστικός ρόλος των θεσμών αυτών έγινε εμφανής τον Ιούλιο του 2025, όταν η ουκρανική κυβέρνηση προώθησε νομοθετικές αλλαγές που περιόριζαν την ανεξαρτησία του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU) και της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς (SAPO). Η κίνηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας και ανησυχία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.[9]

Η ανεξαρτησία των θεσμών αυτών έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή οι έρευνες μπορεί να αγγίξουν πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην πολιτική εξουσία ή στην κορυφή.

Τον Νοέμβριο του 2025, ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν επίσης κατηγορίες εναντίον προσώπων σε υπόθεση ενεργειακής διαφθοράς ύψους περίπου 100 εκατ. δολαρίων.[10]

Οι υποθέσεις αυτές δείχνουν ότι η διαφθορά δεν αποτελεί περιφερειακό ζήτημα για την Ουκρανία. Συνδέεται άμεσα με την κρατική περιουσία, την ενέργεια, τις δημόσιες συμβάσεις και τις επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας.

Όσο μεγαλύτερη γίνεται η οικονομική αξία της ανοικοδόμησης, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η σημασία της ανεξαρτησίας των ελεγκτικών μηχανισμών.

Και η Ευρώπη βρίσκεται κάτω από το ίδιο μικροσκόπιο

Η ανάγκη θεσμικού ελέγχου δεν αφορά μόνο την Ουκρανία.

Το Qatargate ανέδειξε καταγγελίες για παράνομη επιρροή και διαφθορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, [11] ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βρέθηκε στο επίκεντρο της υπόθεσης των μηνυμάτων με τον CEO της Pfizer. Παράλληλα, η σημερινή Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας είχε βρεθεί στην Εσθονία αντιμέτωπη με πολιτικές αντιδράσεις για επιχειρηματικές δραστηριότητες του συζύγου της στη Ρωσία, ενώ η ίδια δήλωσε ότι δεν γνώριζε τις συγκεκριμένες δραστηριότητες.[28]

Οι υποθέσεις αυτές δεν συνιστούν από μόνες τους απόδειξη ποινικής ευθύνης ή παράνομης επιρροής.

Αναδεικνύουν όμως ένα συγκεκριμένο ζήτημα: πόσο αποτελεσματικά ελέγχονται οι σχέσεις πολιτικής εξουσίας, θεσμών και οικονομικών συμφερόντων όταν λαμβάνονται αποφάσεις μεγάλης οικονομικής και στρατηγικής σημασίας.

Το ίδιο ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.

Η αλυσίδα από την πολιτική απόφαση μέχρι το οικονομικό αποτέλεσμα

Σε μια περίοδο πολέμου είναι εύκολο να επικεντρωθεί η δημόσια συζήτηση στο ύψος των ποσών που διατίθενται για την Ουκρανία. Το ουσιαστικότερο όμως βρίσκεται στη διαδικασία που ακολουθεί.

Μια πολιτική απόφαση δημιουργεί ένα πρόγραμμα. Το πρόγραμμα μετατρέπεται σε χρηματοδότηση. Η χρηματοδότηση οδηγεί σε έργα ή προμήθειες. Τα έργα καταλήγουν σε συμβάσεις. Οι συμβάσεις δημιουργούν οικονομικές ροές και επιχειρηματικές ευκαιρίες.

Σε κάθε στάδιο υπάρχουν διαφορετικοί φορείς και διαφορετικοί μηχανισμοί ελέγχου.

Επομένως, μια σοβαρή αξιολόγηση της οικονομίας της ανοικοδόμησης θα πρέπει να εξετάζει ποια υπηρεσία ή ποιος θεσμός εισηγήθηκε μια πολιτική, ποιοι συμμετείχαν στη διαμόρφωσή της, ποια οικονομικά και στρατηγικά δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν, ποιες εναλλακτικές εξετάστηκαν και ποιοι είχαν πρόσβαση στη διαδικασία πριν από την τελική απόφαση.

Στη συνέχεια χρειάζεται να παρακολουθείται η εφαρμογή: πώς καθορίστηκαν τα κριτήρια, με ποιον τρόπο έγινε η επιλογή αναδόχων ή επενδυτών, ποιοι ήταν οι όροι των συμβάσεων, ποιοι φορείς παρείχαν εγγυήσεις ή χρηματοδότηση και ποιος είχε την ευθύνη του ελέγχου.

Αυτή η προσέγγιση είναι πολύ πιο ουσιαστική από μια γενική αναζήτηση «ποιος κερδίζει».

Μπορεί να αποκαλύψει νόμιμες επιχειρηματικές δραστηριότητες, πραγματικές συγκρούσεις συμφερόντων, διοικητικές αδυναμίες ή, όπου υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία, φαινόμενα διαφθοράς και αθέμιτης επιρροής.

Και κυρίως μπορεί να διαχωρίσει τις πραγματικές οικονομικές σχέσεις από τις πολιτικές φήμες και τις κατασκευασμένες αφηγήσεις.

Η επόμενη μάχη μπορεί να αφορά τους κανόνες

Όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, η στρατιωτική διάσταση παραμένει κυρίαρχη.

Όμως παράλληλα δημιουργείται μια δεύτερη διαδικασία, λιγότερο ορατή αλλά εξαιρετικά σημαντική: η αναδιαμόρφωση της ουκρανικής οικονομίας.

Η αμυντική βιομηχανία θα συνδεθεί περισσότερο με τις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής. Η ενεργειακή υποδομή θα ανασχεδιαστεί. Οι μεταφορές και τα λιμάνια θα χρειαστούν τεράστιες επενδύσεις. Τα ορυκτά και οι πρώτες ύλες θα αποκτήσουν μεγαλύτερη γεωοικονομική σημασία. Η γεωργία θα παραμείνει ένας από τους σημαντικότερους παραγωγικούς τομείς.

Παράλληλα, η ανοικοδόμηση θα δημιουργήσει μια αγορά εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το αποτέλεσμα δεν θα καθοριστεί μόνο από το ποιο κεφάλαιο θα είναι διαθέσιμο. Θα εξαρτηθεί από το θεσμικό πλαίσιο που θα δημιουργηθεί για την αξιοποίησή του.

Εκεί θα κριθεί μεγάλο μέρος της οικονομικής φυσιογνωμίας της μεταπολεμικής Ουκρανίας.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η Ουκρανία διαθέτει γη, ορυκτούς πόρους, ενεργειακές δυνατότητες, βιομηχανική υποδομή και γεωγραφική θέση που αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία μέσα στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Η ανοικοδόμηση θα προσθέσει μια ακόμη διάσταση: τεράστιες ανάγκες σε κεφάλαια, τεχνολογία, κατασκευές, ενέργεια, μεταφορές, άμυνα και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Γι’ αυτό η πολιτική εξουσία αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Δεν χρειάζεται να υποθέσουμε ότι υπάρχει ένα ενιαίο σχέδιο πίσω από όλες τις αποφάσεις. Υπάρχουν διαφορετικά κράτη, οργανισμοί, επιχειρήσεις και επενδυτές με διαφορετικά συμφέροντα. Υπάρχουν επίσης πραγματικές ανάγκες της ουκρανικής κοινωνίας και του κράτους.

Το στρατηγικό ερώτημα είναι πώς θα συναντηθούν αυτά τα συμφέροντα μέσα στους θεσμούς.

Η ιστορία των τελευταίων ετών δείχνει ότι τόσο στην Ουκρανία όσο και στις χώρες που τη στηρίζουν υπάρχουν πραγματικές υποθέσεις διαφθοράς, έρευνες, συγκρούσεις συμφερόντων και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Γι’ αυτό η σοβαρή ανάλυση πρέπει να στηρίζεται στα έγγραφα, στις δικαστικές διαδικασίες, στις οικονομικές ροές και στις αποφάσεις των θεσμών.

Το ζητούμενο δεν είναι να αποδειχθεί εκ των προτέρων ότι κάποιος ελέγχει την Ουκρανία.

Το ζητούμενο είναι να γίνει ορατό το σύστημα μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις και να μπορεί να ελεγχθεί η διαδρομή τους μέχρι το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα.

Η γη, τα ορυκτά, η ενέργεια, η άμυνα και η ανοικοδόμηση είναι οι μεγάλες οικονομικές διαστάσεις.

Πίσω από αυτές βρίσκεται η πολιτική εξουσία.

Και πίσω από την πολιτική εξουσία βρίσκεται το θεσμικό σύστημα που καθορίζει πόσο διαφανής, ελέγξιμη και λογοδοτούσα θα είναι η διαδικασία.

Ο πόλεμος μπορεί να κριθεί στο πεδίο. Η επόμενη Ουκρανία, όμως, θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό στους κανόνες.

Και ίσως αυτή να είναι η λιγότερο ορατή αλλά μία από τις σημαντικότερες μάχες που θα ακολουθήσουν.

ΠΗΓΕΣ

[1] European Council, European Council conclusions on Ukraine and on European defence and security, 18 June 2026.

[2] World Bank Group, Government of Ukraine, European Commission & United Nations, Updated Ukraine Recovery and Reconstruction Needs Assessment (RDNA5), 23 February 2026.

[3] European Parliament, Parliament greenlights EU anti-corruption rules, 26 March 2026.

[4] European Ombudsman, Decision concerning the European Commission’s handling of a request for public access to text messages between the Commission President and the CEO of a pharmaceutical company, Case 1316/2021/MIG, 12 July 2022.

[5] Court of Justice of the European Union, General Court, Stevi and The New York Times v Commission, Case T-36/23, Judgment of 14 May 2025.

[6] BlackRock Financial Markets Advisory, BlackRock to advise Ukraine’s Ministry of Economy, 16 November 2022.

[7] Reuters, Zelenskiy, Wall Street executives hold talks on Ukraine’s reconstruction, 24 September 2026.

[8] European Commission, Ukraine Report 2025, 4 November 2025.

[9] Reuters, Zelenskiy’s move against Ukraine’s anti-corruption agencies, 23 July 2025.

[10] Reuters, Ukraine charges seven in $100 million energy graft scandal, 11 November 2025.

[11] European Parliament / European Parliamentary Research Service (EPRS), materials concerning the Qatargate affair, transparency and foreign influence, 2025–2026.

[12] European Parliament, Parliamentary Question E-000110/2026 concerning Henrik Hololei and Qatar-related disciplinary proceedings, 13 January 2026.

[13] European Anti-Fraud Office (OLAF), OLAF Report 2025, sections concerning investigations, conflicts of interest and protection of EU funds, 2026.

[14] Reuters, France’s Macron faces scrutiny over McKinsey role in election campaigns, 26 November 2022.

[15] Financial Times, Prosecutors seize €65mn from McKinsey in French tax fraud probe, 4 September 2026.

[16] Reuters, French police search sites in corruption probe, Elysee access denied, 14 April 2026.

[17] Reuters, Friedrich Merz and his long march to the German chancellery, 24 February 2025; Reuters, reporting on the 2018 Cum-Ex investigation and searches of BlackRock’s German offices, 2018.

[18] Reuters, Spain’s High Court widens graft inquiry to include PM Sanchez’s close ally, 10 July 2026.

[19] Reuters, Judge investigating Spanish PM Sanchez’s wife faces disciplinary hearing, 22 June 2026.

[20] European Public Prosecutor’s Office (EPPO), Greece: EPPO indicts 22 in ongoing probe into large-scale agricultural subsidy fraud, 16 July 2026.

[21] Reuters, Greek PM unveils plan to boost incomes ahead of elections, 5 September 2026.

[22] German Federal Government, Speech by Federal Chancellor Friedrich Merz at the Ukraine Recovery Conference 2026, 25 June 2026.

[23] European External Action Service (EEAS), UK and Germany Join EU’s Flagship Anti-Corruption Programme in Ukraine, 26 June 2026.

[24] Centre for Eastern Studies (OSW), Ukraine: corruption scandal involving senior government officials continues, 13 May 2026.

[25] Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL), Exclusive: Wiretaps Show Suspects In Ukraine Corruption Case Discussed Enlisting Lawmaker, 12 June 2026.

[26] NewsGuard, Russian Influence Campaign Shifts to Target Ukraine’s European Allies Funding its Defense, 27 February 2026.

[27] OECD, Review of the Corporate Governance of State-Owned Enterprises in Ukraine 2026, 2026.

[28] Reuters, Estonia’s Kallas, fierce Russia critic and new EU foreign policy chief, 15 July 2024.

[29] European Parliament, Rule of law in Greece: MEPs discuss “Predatorgate” convictions, 9 March 2026.

Σημείωση ελέγχου και μεθοδολογίας

Οι αναφορές σε έρευνες, κατηγορίες ή δικαστικές διαδικασίες αποδίδονται στους αρμόδιους θεσμούς ή στα αντίστοιχα δημοσιεύματα και δεν αντιμετωπίζονται ως τελεσίδικες αποδείξεις ενοχής. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις όπου η έρευνα αφορά συνεργάτες, συγγενικά πρόσωπα ή επιχειρηματίες που συνδέονται πολιτικά με έναν ηγέτη, καθώς η ύπαρξη μιας τέτοιας σχέσης δεν τεκμηριώνει από μόνη της προσωπική ευθύνη.

Αντίστοιχα, οι διαδικτυακές καταγγελίες και οι ισχυρισμοί περί οικονομικών ή πολιτικών σχέσεων αξιολογούνται διαφορετικά από τις επίσημες δικαστικές έρευνες. Η ύπαρξη τεκμηριωμένης υπόθεσης και η ύπαρξη μιας πολιτικής αφήγησης δεν αποτελούν ισοδύναμες μορφές αποδεικτικού υλικού.

Η βασική αναλυτική αρχή του παρόντος μέρους είναι συνεπώς η διάκριση μεταξύ πολιτικής απόφασης, οικονομικού συμφέροντος, θεσμικής σχέσης, καταγγελίας, επίσημης έρευνας και αποδεδειγμένης παρανομίας.

Θεόδωρος Ατματζίδης

Ο Υποστράτηγος ΕΑ Θεόδωρος Ατματζίδης,  έχει υπηρετήσει σε ανώτατες θέσεις στρατηγικής ασφάλειας, πληροφοριών, διοίκησης και διεθνών σχέσεων, με πολυετή υπηρεσία στο ΝΑΤΟ, στο ΓΕΣ και στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Υπηρέτησε ως Director – Assistant Chief of Staff (ACOS) (2019–2021), καθώς και ως Executive Officer στο Public Affairs Office (2006–2009) στο NATO SHAPE Mons- Βέλγιο , με ευθύνη στη στρατηγική επικοινωνία και διεθνή εκπροσώπηση. Διετέλεσε επίσης ως Τμηματάρχης στην Διεύθυνση Εξοπλισμών του ΓΕΣ , ως Διευθυντής Πληροφοριών και Ασφάλειας και Διευθυντής Αντικατασκοπείας στο ΓΕΕΘΑ, ενώ έχει διατελέσει  και καθηγητής  στη Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Διαθέτει μεταπτυχιακούς τίτλους στις Στρατηγικές Σπουδές και στη Διοίκηση .

 

#OYΔΕΝ_ΝΕΟΤΕΡΟΝ_ΑΠΟ_ΤΟ_ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ_ΜΕΤΩΠΟ…”

Από
anixneuseis
-
0
#Ο_ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ_ΕΠΣΤΑΙΝ_ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ_ΓΙΑ_ΕΝΑΝ_ΜΕΓΑΛΟ_ΠΟΛΕΜΟ_ΣΕ_ΧΡΟΝΙΚΗ_ΔΙΑΡΚΕΙΑ..Οι ΗΠΑ θα επιτεθούν ξανα στο Ιραν και η Σαουδικη Αραβια θελει να εισβαλει ξανα στην Υεμενη…
Γράφει ο   Στρατιωτικός αναλυτής Ευθύμιος.
#ΑΡΩΜΑ_ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑΣ..!!! 
Μεσα απο  Τουρκικες πηγες για το τι πραγματικα συνεβη στο Ανατολικο ζητημα …
#Constantinople:
Καθ. Δρ. Ιχσάν Σουρέγια Σιρμά: Οι κατακτητές εγκατέλειψαν την Κωνσταντινούπολη σε αντάλλαγμα για την απομάκρυνση της Τουρκίας από το Ισλάμ. Πλέον, πρέπει να μιληθούν οι αλήθειες. Ό,τι διέταξαν η Δύση και οι #Εβραίοι, το έκανε το CHP.
#ΣΑΓΓΑΡΙΟΣ: ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΡΟΧΩΡΟΥΝ. ΔΥΟ ΣΩΜΑΤΑ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΙ ΠΛΗΡΩΣ ΚΑΙ ΤΡΙΑ ΜΕΡΙΚΩΣ… Η ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΤΕΡΥΓΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ. ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΧΑΪΜΑΝΑ ΤΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ  ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ. Φωτογραφίες: Πάνω: Εφόρμηση ελληνικού ιππικού. . 29 Αυγούστου 1921. Πριν από 105 χρόνια σήμερα. Η 7η ημέρα της Μάχης της Σαγγαρίας. Η μάχη, η οποία ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες, συνεχίστηκε μέχρι τη νύχτα. Οι Έλληνες επιτίθενται σφοδρά. Ανίκανες να αντέξουν την πίεση, η 2η και η 3η ομάδα (σώμα) υποχώρησαν με όλα τα μέτωπά τους. Η μερική υποχώρηση της 1ης και 7ης ομάδας, και η υποχώρηση του αριστερού πλευρού της 4ης ομάδας, έθεσαν σε κίνδυνο το τμήμα ΧαΪμανα του μετώπου. Αυτό το τμήμα κατέρρευσε. Ο Συνταγματάρχης Ισμέτ, υπεύθυνος για τη βαριά ήττα στις μάχες Κιουτάχεια-Εσκισεχίρ, εξακολουθεί να είναι ο Διοικητής του Δυτικού Μετώπου και, λαμβάνοντας τώρα υπόψη το χειρότερο σενάριο, έχει αρχίσει να εξερευνά νέες θέσεις στα μετόπισθεν. Yaşar Gören.
Συνεχιζεται…
-#Ιran:  Κύμα  της Επιχείρησης «#Αληθινή_Υπόσχεση_4»
 
Ο Καθηγητης Μαραντι:Ο Τραμπ προετοιμάζεται για έναν ακόμη πόλεμο. Η Αντίσταση είναι πλήρως προετοιμασμένη. Αυτή τη φορά η οικονομία του θα καταρρεύσει γρήγορα.
 Ενδείξεις ότι ο Τραμπ ετοιμάζεται να στείλει χερσαία στρατεύματα στο Ιράν Σύμφωνα με το Axios.
-#Yemen: ΠΡΟΕΛΑΥΝΕΙ Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΥΕΜΕΝΗΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΝΤΑΣ ΤΑ ΕΔΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΑΟΥΔΑΡΑΒΕΣ ΜΙΣΘΟΦΟΡΟΥΣ ,ΤΟΥΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΣΤΕΣ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΤΩΝ ΗΑΕ ,ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΩΝ (Μερος του Συνασπισμου Επσταιν).
Μεγάλης κλίμακας επιχείρηση του υεμενικού στρατού για την απελευθέρωση της επαρχίας Ταΐζ.Οι ένοπλες δυνάμεις και οι λαϊκές επιτροπές της Υεμένης, με την εντατικοποίηση των συγκρούσεων σε όλους τους νότιους και δυτικούς άξονες της επαρχίας Ταΐζ, επιδιώκουν την πλήρη εκκαθάριση της επαρχίας Ταΐζ και κατά τη διάρκεια των τελευταίων 48 ωρών έχουν καταφέρει να προωθηθούν σε τέσσερα διαφορετικά μέτωπα.Στο νότιο μέτωπο της Ταΐζ, οι δυνάμεις της Υεμένης έχουν περάσει τα σημαντικά υψώματα Τζαμπάλ Ρασάν και Τζαμπάλ Τζαρντάντ και έχουν εκκαθαρίσει τα γύρω χωριά, συμπεριλαμβανομένων των Ρασάν, Μπάνι Μουχάμαντ, Αλ-Ζα’αζί, Αλ-Κουγουάιρα και άλλων. Οι συγκρούσεις σε αυτόν τον άξονα συνεχίζονται και οι δυνάμεις της Υεμένης προελαύνουν προς τα υψώματα Άσα και Σαμντάν. Σε αυτόν τον άξονα, οι δυνάμεις της Υεμένης έχουν επίσης καταφέρει να εκκαθαρίσουν την Ντάμπα Αλ-Ντακίλ και τον Τζαμπάλ Αχέμ.
Το Μαφράκ Αλ-Σαφίγια και ο δυτικός δρόμος Ταΐζ-Άντεν παραμένουν υπό τον έλεγχο μαχητών του Κόμματος Ισλάχ και άλλων μισθοφόρων του σαουδαραβικού συνασπισμού.Στο νοτιοανατολικό μέτωπο της Ταΐζ, οι ένοπλες δυνάμεις της Υεμένης, με τη βοήθεια των φυλών της περιοχής Same’, έχουν προχωρήσει σε αυτόν τον άξονα και έχουν απελευθερώσει την πόλη Hawrah και άλλα χωριά γύρω από το κέντρο αυτής της περιοχής.
Ο έλεγχος των υψωμάτων Same’ δίνει στις δυνάμεις της Υεμένης υπεροχή όσον αφορά τα πυρά και τη θέση στο πεδίο και κατευθύνει την πίεση προς το μέτωπο Al-Silu και τελικά την πόλη Al-Turbah.Στο μέτωπο Jabal Habashi, η επίθεση πριν από αρκετές ημέρες από τις δυνάμεις ταχείας αντίδρασης της παραιτημένης κυβέρνησης στο ανατολικό μέτωπο της Al-Kadha απέτυχε, και ο Υποστράτηγος Muhammad Salem Al-Khawlani, διοικητής αυτών των δυνάμεων, σκοτώθηκε από Υεμενίτες μαχητές. Μετά από αυτές τις εξελίξεις, οι δυνάμεις της Υεμένης έχουν επεκτείνει το εύρος των προελεύσεών τους στην περιοχή Jabal Habashi και έχουν εκκαθαρίσει τις περιοχές Al-Zatan, Bani Bakari και Madhafah.
Οι προελάσεις σε αυτόν τον άξονα συνεχίζονται αδιάκοπα, και οι δυνάμεις της Υεμένης σήμερα το πρωί κατέλαβαν επίσης τα χωριά Al-Maqatin, Anaqib και Al-Arari.Στον άξονα της πόλης Taiz, οι δυνάμεις της Υεμένης έχουν πάρει τον έλεγχο του σημαντικού υψώματος Al-Han. Με τον έλεγχο αυτού του σημαντικού υψομέτρου, όλες οι δυτικές οδοί εισόδου στην πόλη Ταΐζ και οι κινήσεις των δυνάμεων του Σαουδαραβικού συνασπισμού στα δυτικά της πόλης έχουν τεθεί υπό την επίβλεψη και τα πυρά του Υεμενικού στρατού. 
 
Μόνο μία μικρή πόλη, η Αλ-Τούρμπα, απομένει στον στρατο της Υεμενης για να περικυκλώσουν πλήρως την Ταΐζ – την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Υεμένης – παγιδεύοντας μέσα χιλιάδες μισθοφόρους που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία.
 
Ο Αμπού Άισα και ο κυβερνήτης του Αλ-Τζάουφ εθεάθησαν να πίνουν τσάι στην καρδιά της επαρχίας Αλ-Τζάουφ στην αγορα της πολης αναμεσα σε κοσμο.
Οι δυνάμεις της Υεμένης έπληξαν μια εγκατάσταση πετρελαίου στο #Ριάντ , ενώ φλόγες και πυκνός καπνός υψώνονται πάνω από την πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας.
 
Ο Σουνιτης υπουργός Άμυνας της Υεμένης, Υποστράτηγος Μοχάμεντ αλ-Ατίφι: Η Μαρίμπ είναι Υεμένη και πρέπει να απελευθερωθεί, ακόμη και αν αυτό εξοργίσει το Ριάντ και την Ουάσινγκτον.
 
Τα #σαουδιαράβικα μαχητικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν σήμερα 26 αεροπορικές επιθέσεις στις περιοχές Naqim, Attan, Al-Sabeen και Al-Nahdain της πρωτεύουσας Σανάα.

Η Σαουδική Αραβία σχεδιάζει να εξαπολύσει  χερσαια επίθεση  στην Υεμένη τις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με το Reuters.  To πιθανο  ειναι να ηττηθει απο την Υεμενη και να δουμε ενα μερος του χαρτη του Ραλφ #Πιτερς στην πραξη.

-#US:Ο Τραμπ είπε στους υποστηρικτές του ότι πληρώνουν και θα συνεχίσουν να πληρώνουν υψηλές τιμές φυσικού αερίου μόνο και μόνο για να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα. Πριν από μερικές ημέρες, είπε ότι αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, θα καταστρέψει το Ισραήλ.
Ο Τζάρεντ #Κούσνερ είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος σε μια ισραηλινή εταιρεία που επενδύει σε προμηθευτές όπλων του Ισραηλινού στρατού. Ταυτόχρονα, βοηθά στη λειτουργία του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Τραμπ για τη Γάζα.
Ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο Τζορτζ#Σόρος και ολόκληρο το δίκτυό του θα διερευνηθούν με κατηγορίες βάσει του νόμου RICO.
-#Lebanon: Μαζικές ισραηλινές κατεδαφίσεις σήμερα στο Μανσούρι, στον Νότιο Λίβανο.
-#Gaza:Ένα ισραηλινό πλήγμα σε διαμέρισμα πολιτών στη δυτική Γάζα σκότωσε πέντε πολίτες, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων γυναικών: Η Μαρία Χαφέζ Αμπού Νταβούντ και η κόρη της Μάισα· η Δρ. Γιασμίν Αλ-Μπουμπού· ο 21χρονος Μοχάμεντ Αμπού Ούντα· και μία αγνώστων στοιχείων γυναίκα. Πέντε ζωές χάθηκαν σε ένα μόνο πλήγμα.
-#Israel: Το Ισραήλ εξαπέλυσε μια βροχή από πυρομαχικά πυροβολικού στην ύπαιθρο της επαρχίας Ντέιρ αλ-Ζορ· λίγο πριν μετακινηθούν σε μια περιοχή της επαρχίας Κούνειτρα > Ισραηλινά drone συνεχίζουν να πετούν πάνω από τη Δαμασκό εδώ και 4 ημέρες
-#Rojava: 1.600 οικογένειες Κούρδων προσφύγων θα επιστρέψουν στην πόλη Serê Kaniyê τη Δευτέρα.
Αναχώρηση τρομοκρατών HTS από την πόλη Hasake προς Shaddadi.
-#Druze: O Majd Hussein al-Halabi, από την κοινότητα των Δρούζων, ο οποίος υπέκυψε σε τραύμα από σφαίρα ελεύθερου HTS  σκοπευτή  στην πόλη al-Majdal .
-#Afghanistan: Συγκρούσεις μεταξύ των Ταλιμπάν και του (NRF)Μετώπου Ελευθερίας του Αφγανιστάν στις περιοχές Καμντές του Νουριστάν και στις περιοχές Νάρι του Κουνάρ. Το Μέτωπο Ελευθερίας ισχυρίζεται ότι 37 Ταλιμπάν σκοτώθηκαν και 24 τραυματίστηκαν, ενώ καταλήφθηκαν πολλά σημεία ελέγχου.
-#Syria: Η Νταϊρεζόρ διαμαρτύρεται ξανά κατά της συριακής κυβέρνησης, καθώς οι συνθήκες διαβίωσής τους συνεχίζουν να επιδεινώνονται . Το Χαλέπι έχει βυθιστεί στη λάσπη μετά από έντονες βροχοπτώσεις .
Συντηρεί σκόπιμα ο Αμπτ αλ-#Τζολάνι το χάος ού Μοχάμενμε τα όπλα στη Συρία; Τραγωδία συγκλονίζει την πόλη Ρας αλ-Μαάρα στην επαρχία της Δαμασκού, 4 μέλη μιας οικογένειας #σκοτώθηκαν. Τραγωδία έπληξε την πόλη Ρας αλ-Μαάρα, που βρίσκεται στην περιοχή Καλαμούν στην επαρχία της Δαμασκού, μετά από επίθεση ενόπλων
-#France: Ναι, η Κριστίν Λαγκάρντ (Christine Lagarde) έχει συγγενή με εβραϊκή καταγωγή.Συγκεκριμένα, ο πατέρας της, Robert Lallouette, γεννήθηκε από μητέρα εβραϊκής καταγωγής και πατέρα μη θρησκευόμενο. Ο ίδιος ο πατέρας της αργότερα ‘ασπάστηκε’ τον καθολικισμό όσο σπούδαζε στην École Normale Supérieure.Η ίδια η Λαγκάρντ το έχει δηλώσει δημόσια σε ομιλία της το 2018: «Ο πατέρας μου γεννήθηκε από εβραία μητέρα και μη θρησκευόμενο πατέρα… Είμαι λοιπόν ένα ατύχημα πίστης και αγάπης»…
-#Turkey:Γαλλία και Τουρκία υπογράφουν «Χάρτη Οδικής Συνεργασίας στον Αμυντικό Τομέα»…ξυπνουν μνημες του 1922… με την δηθεν “σωστη πλευρα “της ιστοριας που λεει και ο ανιστορητος Μητσοτακης.
Για εμας ηταν φυσιολογικο μετα το 1922 και τους Μετεορ προσφατα,
-#Hellas: Η επισκεψη του Μητσοτακη στο Λιτοχωρο  ειναι μια προκληση…,η γεφυρα Παλαιοπυργου ακομα ειναι πεσμενη απο τον Ντανιελ…και δεν μπορουν να περασουν τα αυτοκινιτα. και  οι Αγροτες ειναι σε απογνωση αφου το κοστος να οργωσουν ειναι απαγορευτικο.. και ο Μητσοτακης κανει τουρισμο.. .και δηθεν τον πηρε ο πονος για την Ορθοδοξια οπως κανει το ιδιο ο Τσιπρας στο Αγιον Ορος.
-#Rum_Pontos:Τρεις εβδομάδες τώρα βρέχει ασταμάτητα
Ο Όμιλος Φύσης και Αθλητισμού Giresun (GİDOSK) ετοίμασε ένα υπέροχο μονοπάτι 13 χιλιομέτρων στην Alucra στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Πεζοπορίας στις 4 Οκτωβρίου.
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το Ανατολικό Μέτωπο”

Λιβύη: Η αυτοανακηρυχθείσα «τρίτη κυβέρνηση» περιπλέκει το πολιτικό αδιέξοδο

Από
anixneuseis
-
0

(Ιδιαίτερη Ανταπόκριση)

Φωτογραφία:Μουσταφά αλ-Ματζντούμπ

Η εμφάνιση του Μουσταφά αλ-Ματζντούμπ στην Τρίπολη και η ανακοίνωση ανάληψης καθηκόντων επικεφαλής μιας «ενιαίας κυβέρνησης» προκαλούν νέα αντιπαράθεση στη διαιρεμένη Λιβύη. Επιλεγμένος από συνάντηση πολιτικών και ακτιβιστών στη Γενεύη τον περασμένο Ιούλιο, διεκδικεί την αντικατάσταση τόσο της διεθνώς αναγνωρισμένης Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας του Αμπντούλ Χαμίντ αλ-Ντμπέιμπα όσο και της κυβέρνησης του Οσάμα Χαμάντ στην ανατολική Λιβύη, η οποία στηρίζεται από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Στο τηλεοπτικό μήνυμά του στις 2 Οκτωβρίου, εξήγγειλε αναστολή της λειτουργίας της Βουλής και του Ανώτατου Συμβουλίου του Κράτους, γενική στρατιωτική κινητοποίηση και συνταγματικό δημοψήφισμα εντός 90 ημερών, με προεδρικές και βουλευτικές εκλογές μέσα στους επόμενους οκτώ μήνες. Κάλεσε τις υφιστάμενες ηγεσίες να παραδώσουν ειρηνικά την εξουσία, επικαλούμενος την αποφυγή αιματοχυσίας, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τον τερματισμό της μεταβατικής περιόδου.

Η πρωτοβουλία στερείται, ωστόσο, επιβεβαιωμένης θεσμικής νομιμοποίησης. Σύμφωνα με το «Akhbar Libya 24», οι διοργανωτές της συνάντησης παρουσίασαν επιτροπή 60 προσωπικοτήτων, με ισάριθμη εκπροσώπηση από την Τριπολιτάνια, την Κυρηναϊκή και το Φεζάν, χωρίς εκλογική εντολή ή συμφωνία των βασικών πολιτικών δυνάμεων. Η αποστολή του ΟΗΕ στη Λιβύη, UNSMIL, διέψευσε οποιαδήποτε εμπλοκή στη συνάντηση, αποσυνδέοντας το εγχείρημα από τη δική της διαδικασία πολιτικού διαλόγου.

Ο ίδιος ο αλ-Ματζντούμπ, σε συνέντευξη στο «Libya Al-Ahrar» που αναμετέδωσε η «Al-Marsad», επικαλέστηκε «νομιμοποίηση εθνικής διάσωσης» και προετοιμασία άνω των δύο ετών. Αμφισβήτησε τη νομιμότητα των υφιστάμενων θεσμών, αρνήθηκε σχέσεις με ένοπλους σχηματισμούς και δήλωσε ότι στηρίζεται στην κινητοποίηση των πολιτών.

Οι αντιδράσεις στον αραβικό Τύπο κυμαίνονται από δυσπιστία και σαρκασμό έως δηλώσεις υποστήριξης. Η «Al-Arabiya/Al-Hadath» καταγράφει θετικές ανακοινώσεις ομάδων από τη Μισράτα και την Τρίπολη, χωρίς να τεκμηριώνεται ότι εκπροσωπούν συνολικά τις δύο πόλεις. Το μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου του Κράτους Σαάντ μπιν Σαράντα αναγνώρισε το θάρρος της δημόσιας παρουσίασης του σχεδίου, διατηρώντας επιφυλάξεις για το περιεχόμενό του.

Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση του Νάσερ Αμάρ, διοικητή της Δύναμης Υποστήριξης της επιχείρησης «Ηφαίστειο της Οργής», ο οποίος προώθησε οδηγίες του αλ-Ματζντούμπ χαρακτηρίζοντάς τον ανώτατο διοικητή του λιβυκού στρατού. Η «Al-Shahid» επισημαίνει πάντως ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί μεταβίβαση κρατικών υπηρεσιών, έλεγχος σημαντικών περιοχών της πρωτεύουσας ή συγκρότηση ενιαίας στρατιωτικής δύναμης υπό τις διαταγές του. Η παρουσία του στην Τρίπολη δεν ισοδυναμεί επομένως με άσκηση κυβερνητικής εξουσίας.

Στο «Erem News», η πολιτική ακτιβίστρια Ιμάν αλ-Κασρ εκτιμά ότι ο αλ-Ματζντούμπ δεν διαθέτει αρμοδιότητα αναστολής των δύο συμβουλίων και θεωρεί πιθανό να επιδιώκει θέση σε μελλοντικές κυβερνητικές διευθετήσεις ή να λειτουργεί ως μέσο διαπραγματευτικής πίεσης. Ο αναλυτής Χάλεντ Μοχάμεντ αλ-Χιγκάζι προειδοποιεί ότι η κίνηση μπορεί να ανοίξει νέο μέτωπο ανταγωνισμού για τη νομιμοποίηση και την εκπροσώπηση.

Η εξέλιξη συμπίπτει με την προσπάθεια προώθησης της συμφωνίας-πλαισίου της 30ής Αυγούστου 2026, την οποία διευκόλυνε η UNSMIL και χαιρέτισε το Συμβούλιο Ασφαλείας. Η συμφωνία προβλέπει ανασυγκρότηση του συμβουλίου της εκλογικής επιτροπής και αναθεώρηση του εκλογικού πλαισίου, με στόχο εκλογές εντός δύο ετών. Η παράλληλη πρωτοβουλία του αλ-Ματζντούμπ ενδέχεται να εντείνει την πίεση για αλλαγή, αλλά και να δυσχεράνει τη συνεννόηση προσθέτοντας έναν ακόμη διεκδικητή εξουσίας.

Για την Ελλάδα, ο περαιτέρω κατακερματισμός περιπλέκει την εξεύρεση αξιόπιστου συνομιλητή για τις θαλάσσιες οριοθετήσεις και την αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Ενδεχόμενη ένοπλη κλιμάκωση θα μπορούσε να επιβαρύνει την ασφάλεια νότια της Κρήτης, να αυξήσει τις μεταναστευτικές πιέσεις και να διευρύνει τα περιθώρια εξωτερικών παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας. Η Αθήνα έχει συνεπώς συμφέρον να στηρίζει τη διαδικασία του ΟΗΕ, διατηρώντας διαύλους με τα βασικά λιβυκά κέντρα και αποφεύγοντας πρόωρη στήριξη σχημάτων αβέβαιης αντιπροσωπευτικότητας, με σταθερή προσήλωση στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο.

Ποιός είναι

Γεννημένος το 1980, ο δρ Μουσταφά Αλ-Ματζντούμπ, επικεφαλής του Λιβυκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, είναι υποψήφιος τόσο για τη μελλοντική κυβέρνηση όσο και για την προεδρία της Λιβύης. Διδάκτωρ Νομικής και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στα Οικονομικά, ο εκπρόσωπος αυτός μιας νέας πολιτικής γενιάς στη Λιβύη εκπονούσε διατριβή με θέμα: «Το έγκλημα της αμέλειας και οι ποινές του: συγκριτική μελέτη μεταξύ του λιβυκού και του ινδονησιακού δικαίου». Ο ταγματάρχης Αλ-Ματζντούμπ προήχθη στη θέση του διοικητή της Πρώτης Ταξιαρχίας Πεζικού του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, υπό τη διοίκηση της κυβέρνησης του Φαγιέζ αλ-Σάρατζ (2019), προτού εργαστεί στο Υπουργείο Εσωτερικών. Είναι νομικός σύμβουλος των οικογενειών των μαρτύρων της σφαγής του Αμπού Σαλίμ (1996).

Η Σερβία, οι εκλογές και οι σχέσεις με Ελλάδα-Τουρκία-Ισραήλ

Από
anixneuseis
-
1

Οι εκλογές της 25ης Οκτωβρίου θέτουν μια σειρά ερωτημάτων.

Η Σερβία προσέρχεται στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια κινητοποιήσεων. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, που παραιτήθηκε από την προεδρία για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία, επιδιώκει να διατηρήσει την πολιτική του κυριαρχία. Απέναντί του βρίσκεται μια κοινωνική κινητοποίηση με πρωταγωνιστές τους φοιτητές και κεντρικό αίτημα τη λογοδοσία.

Η αφετηρία ήταν η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, την 1η Νοεμβρίου 2024, που προκάλεσε τον θάνατο δεκαέξι ανθρώπων. Για τους διαδηλωτές, η καταστροφή έγινε σύμβολο ενός συστήματος μέσα στο οποίο η αδιαφάνεια, οι πολιτικές εξαρτήσεις και η αποτυχία των ελέγχων μπορούν να έχουν ανθρώπινο κόστος.

Τα αρχικά αιτήματα ήταν συγκεκριμένα: δημοσιοποίηση ολόκληρης της τεκμηρίωσης για την ανακατασκευή του σταθμού, δίωξη όσων επιτέθηκαν σε φοιτητές και καθηγητές, απόσυρση των κατηγοριών εναντίον συλληφθέντων διαδηλωτών και αύξηση κατά 20% της χρηματοδότησης της ανώτατης εκπαίδευσης. Από τον Μάιο του 2025, οι πρόωρες εκλογές έγιναν κεντρική διεκδίκηση.

Το βαθύτερο αίτημα είναι να λειτουργεί το κράτος χωρίς να εξαρτάται από την προσωπική βούληση του ηγέτη. Να ερευνά η εισαγγελία, να ελέγχει η διοίκηση και να αποδίδει ευθύνες η δικαιοσύνη.

Το φοιτητικό κίνημα δεν αποτελεί ενιαίο ιδεολογικό στρατόπεδο. Ενώνει φιλελεύθερους, αριστερούς και εθνικά συντηρητικούς γύρω από την αποκομματικοποίηση των θεσμών και την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Η κοινή απαίτηση αλλαγής δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε κοινή θέση για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία ή το Κόσοβο.

Η αντοχή του Βούτσιτς

Η έκταση των διαδηλώσεων δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για το εκλογικό αποτέλεσμα. Αντίστοιχα, το προβάδισμα του Βούτσιτς δεν αποδεικνύει ότι τον υποστηρίζει η πλειονότητα ολόκληρης της κοινωνίας. Μέτρηση της Faktor Plus τον Σεπτέμβριο έδινε στη λίστα του 48,6% και στη φοιτητική 37,1%.

Η στήριξή του έχει πραγματικές κοινωνικές βάσεις. Η χώρα έχει προσελκύσει επενδύσεις, έχει συνδεθεί με ευρωπαϊκές παραγωγικές αλυσίδες και έχει δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Αυτά προσφέρουν έδαφος στο αφήγημα της οικονομικής σταθερότητας, ακόμη κι αν η ανάπτυξη δεν κατανέμεται ισότιμα και η ανασφάλεια παραμένει.

Υπάρχει όμως και η δύναμη του μηχανισμού. Το κυβερνών κόμμα διαθέτει εκτεταμένα τοπικά δίκτυα, ενώ οι πελατειακές σχέσεις και η περιορισμένη πρόσβαση στην ανεξάρτητη ενημέρωση ενισχύουν την επιρροή του σε μικρότερες κοινότητες.

Στις εκλογές του 2023, οι παρατηρητές του ΟΑΣΕ κατέγραψαν πίεση σε εργαζομένους του δημόσιου τομέα, χρήση κρατικών πόρων και μεροληπτική ενημέρωση. Οι διαπιστώσεις αφορούν εκείνη την αναμέτρηση, αλλά εξηγούν τη σημερινή επιμονή της αντιπολίτευσης στον έλεγχο της εκλογικής διαδικασίας. Η λαϊκή υποστήριξη και οι συνθήκες άνισου ανταγωνισμού μπορούν να συνυπάρχουν.

 Τι έμεινε μετά τον Μιλόσεβιτς

Ο Βούτσιτς προέρχεται από το υπερεθνικιστικό Ριζοσπαστικό Κόμμα και υπήρξε υπουργός Πληροφοριών επί Μιλόσεβιτς, σε περίοδο καταστολής της ανεξάρτητης ενημέρωσης. Η πολιτική του καταγωγή είναι σαφής. Η σημερινή διακυβέρνηση, ωστόσο, χρειάζεται να εξεταστεί και μέσα στις διαφορετικές οικονομικές και διεθνείς συνθήκες που διαμορφώθηκαν έκτοτε.

Η ανατροπή του Μιλόσεβιτς τον Οκτώβριο του 2000 δεν σήμανε ολοκληρωτική απομάκρυνση των δικτύων που είχαν συγκροτηθεί γύρω από την εξουσία. Η νέα ηγεσία κληρονόμησε διαφθορά, οργανωμένο έγκλημα και ισχυρές διασυνδέσεις ανάμεσα σε κρατικές υπηρεσίες, οικονομικά συμφέροντα και άτυπους μηχανισμούς.

Η σύγκρουση ανάμεσα στον Ζόραν Τζίντζιτς και στον Βόισλαβ Κοστούνιτσα αφορούσε τον έλεγχο της εξουσίας, αλλά και τη συνεργασία με το δικαστήριο της Χάγης, την αντιμετώπιση των εγκληματικών δικτύων και την προσέγγιση με τη Δύση. Η δολοφονία του Τζίντζιτς το 2003, με εμπλοκή στελεχών των ειδικών δυνάμεων και του οργανωμένου εγκλήματος, αποκάλυψε πόσο επικίνδυνη παρέμενε αυτή η κληρονομιά.

Δεν προκύπτει ότι η επιστροφή στον αυταρχισμό ήταν προδιαγεγραμμένη. Προκύπτει ότι η αλλαγή κυβέρνησης δεν αρκεί όταν η πραγματική ισχύς εξακολουθεί να ασκείται και έξω από τους επίσημους θεσμούς*. Το σημερινό αίτημα των φοιτητών συναντά ακριβώς αυτή την εκκρεμότητα.

Η κοινωνία έχει αλλάξει: η οικονομία είναι περισσότερο διεθνοποιημένη και μια νέα γενιά διεκδικεί δημόσιο λόγο και αξιοπρεπή ζωή. Ωστόσο, ο κοινωνικός εκσυγχρονισμός δεν συνεπάγεται αυτόματα δημοκρατική εμβάθυνση.

Ο Μλάντιτς

Η κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι, με στρατιωτική παρουσία και συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών, έδειξε πόσο βαθιά παραμένει η διαίρεση γύρω από τους πολέμους. Η απόδοση τιμών προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις.

Η εξύμνησή του μπορεί να ερμηνευθεί μέσα από την εθνική μνήμη: την προβολή των εγκλημάτων που υπέστησαν οι Σέρβοι και την υποβάθμιση εκείνων που διαπράχθηκαν στο όνομά τους. Έτσι, η καταδίκη ενός στρατιωτικού διοικητή παρουσιάζεται σε ορισμένα ακροατήρια ως καταδίκη ολόκληρου του έθνους. Η κοινωνία περιλαμβάνει ανθρώπους και οργανώσεις που αγωνίζονται για την αναγνώριση των εγκλημάτων και τη συμφιλίωση.

Οι γιουγκοσλαβικοί πόλεμοι δεν εξηγούνται επαρκώς από «πανάρχαια μίση». Χρειάζεται να εξετάσουμε ποιοι πολιτικοποίησαν τις διαφορές, υπό ποιες συνθήκες και για ποια συμφέροντα.

Το Κόσοβο ως τόπος και ως σύμβολο

Το ερώτημα αν οι Σέρβοι θεωρούν το Κόσοβο «χαμένο» δεν έχει μία απάντηση. Άλλο η παραδοχή των πραγματικών περιορισμών της σερβικής εξουσίας και άλλο η αποδοχή της επίσημης αναγνώρισης της ανεξαρτησίας του.

Η μνήμη της μάχης του 1389 εξελίχθηκε, μέσα από θρησκευτικά κείμενα, ποίηση και ιστορική αφήγηση, σε εθνικό σύμβολο. Τον 19ο αιώνα, πολιτικές και πνευματικές ελίτ αξιοποίησαν αυτή την παράδοση για τη συγκρότηση ταυτότητας και τη διατύπωση εθνικών επιδιώξεων. Το Κόσοβο απέκτησε έτσι βάρος που υπερβαίνει μια εδαφική διαφορά.

Ο Βούτσιτς απορρίπτει την αναγνώριση, ενώ συμμετέχει στον ευρωπαϊκό διάλογο εξομάλυνσης. Η Ε.Ε. συνδέει την ευρωπαϊκή πορεία των δύο πλευρών με την εφαρμογή των συμφωνημένων δεσμεύσεων. Η πρακτική διέξοδος προϋποθέτει ασφάλεια, δικαιώματα και λειτουργικές εγγυήσεις για τις κοινότητες, μαζί με πολιτικούς συμβιβασμούς που παραμένουν δύσκολοι.

Με την Ευρώπη και τη Ρωσία;

Η πολιτική του Βούτσιτς επιδιώκει να συνδυάσει την ευρωπαϊκή προοπτική με στενές σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα. Η Σερβία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, αλλά δεν συμμετέχει στις δυτικές κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Η ισορροπία αυτή έχει κοινωνικό έρεισμα. Έρευνα του Friedrich Ebert, με στοιχεία του 2024, κατέγραψε επιθυμία συνεργασίας τόσο με τη Ρωσία και την Κίνα όσο και με την Ε.Ε. Το ίδιο πρόσωπο μπορεί να προσδοκά οικονομικά οφέλη από την Ευρώπη και να αντιμετωπίζει τη Ρωσία ως πολιτικό σύμμαχο.

Η αντιπολίτευση δεν διαθέτει ενιαίο προσανατολισμό. Το Κόμμα Ελευθερίας και Δικαιοσύνης υποστηρίζει ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, περιλαμβάνοντας κυρώσεις κατά της ρωσικής ηγεσίας. Το Νέο DSS διατηρεί επαφές με Ρώσους εταίρους και προβάλλει σκληρότερη εθνική γραμμή για το Κόσοβο. Το φοιτητικό κίνημα έχει αποφύγει να δεσμευτεί σε ενιαία γεωπολιτική κατεύθυνση. Η ενδεχόμενη αλλαγή εξουσίας θα ανοίξει, επομένως, και μια δύσκολη συζήτηση για τη θέση της Σερβίας στον κόσμο.

 Ελλάδα, Τουρκία, Ισραήλ: οι διασταυρούμενες σχέσεις και το στοίχημα της Ουάσιγκτον

Η θέση της Σερβίας δεν μπορεί να κατανοηθεί αποκλειστικά μέσα από το δίλημμα Ευρώπη ή Ρωσία. Στα Βαλκάνια διασταυρώνονται η ελληνική και η τουρκική παρουσία, η διευρυνόμενη συνεργασία με το Ισραήλ και η αναζήτηση αμερικανικών επενδύσεων. Οι σχέσεις αυτές δημιουργούν ευκαιρίες, αλλά και νέες εξαρτήσεις.

Η Ελλάδα προσφέρει στο Βελιγράδι έναν συνδυασμό πολιτικής υποστήριξης και οικονομικής συνεργασίας: δεν αναγνωρίζει την ανεξαρτησία του Κοσόβου, υποστηρίζει την ευρωπαϊκή ένταξη της Σερβίας και αναπτύσσει ενεργειακές διασυνδέσεις που μπορούν να περιορίσουν την εξάρτησή της από μεμονωμένους προμηθευτές. Η στρατηγική σχέση Αθήνας–Ισραήλ προσθέτει μια ακόμη διάσταση, χωρίς να μετατρέπει αυτομάτως τη Σερβία σε μέρος μιας κοινής συμμαχίας.

Η ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία έχει ενισχυθεί, με εξοπλισμούς, τεχνολογία και βιομηχανικές συμφωνίες. Η Άγκυρα αντιμετωπίζει με ανησυχία την προσέγγιση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, θεωρώντας ότι μπορεί να περιορίζει τη δική της επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, Ελλάδα και Τουρκία διατηρούν διάλογο για τη διαχείριση των μεταξύ τους διαφορών.

Η συνεργασία της Αθήνας με το Ισραήλ και η συνεννόηση με την Τουρκία εξελίσσονται ταυτόχρονα, μέσα σε μια εύθραυστη περιφερειακή ισορροπία.

Στα Βαλκάνια, όμως, η τουρκική πολιτική είναι ευρύτερη από τις σχέσεις με την Αλβανία, το Κόσοβο και τις μουσουλμανικές κοινότητες. Η Τουρκία καλλιεργεί σχέσεις και με τη Σερβία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει τη διατήρηση καλών διμερών σχέσεων και την πρόθεση ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας, όπως συμφωνήθηκε στη συνάντηση Ερντογάν–Βούτσιτς το 2024.

Το Βελιγράδι επιδιώκει επομένως να συνεργάζεται με την Αθήνα, την Άγκυρα και το Ισραήλ, ακόμη και όταν οι μεταξύ τους σχέσεις είναι ανταγωνιστικές. Η ερμηνεία που προκύπτει είναι ότι ο Βούτσιτς προσπαθεί να αυξήσει τις διαθέσιμες επιλογές του και να αποφύγει την αποκλειστική πρόσδεση σε έναν εταίρο. Αυτή η ευελιξία μπορεί να αποφέρει οικονομικά και διπλωματικά οφέλη. Δεν εξασφαλίζει, όμως, ότι οι αντιφατικές δεσμεύσεις θα παραμένουν πάντοτε διαχειρίσιμες.

Η υπόθεση του Τζάρεντ Κούσνερ έδειξε χαρακτηριστικά πώς μια επένδυση μπορεί να αποκτήσει πολιτικό βάρος. Το σχέδιο αφορούσε πολυτελές ξενοδοχειακό και οικιστικό συγκρότημα στον χώρο του πρώην γιουγκοσλαβικού Γενικού Επιτελείου, που είχε βομβαρδιστεί από το ΝΑΤΟ το 1999. Ο χώρος αποτελούσε ταυτόχρονα ακίνητο μεγάλης αξίας, αρχιτεκτονικό μνημείο και τόπο φορτισμένης συλλογικής μνήμης.

Η εταιρεία του Κούσνερ ανακοίνωσε την αποχώρησή της τον Δεκέμβριο του 2025, μέσα σε αντιδράσεις και δικαστική διερεύνηση για την άρση της προστασίας των κτιρίων. Οι κατηγορίες αφορούσαν Σέρβους αξιωματούχους.

Η επένδυση συνέδεσε τρεις κρίσιμες εκκρεμότητες της Σερβίας: τη μνήμη των βομβαρδισμών, τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας και την ανεξαρτησία των θεσμών. Οι αντιδράσεις δεν αφορούσαν απλώς την άφιξη ξένων κεφαλαίων. Έθεταν το ερώτημα αν η πολιτική εξουσία μπορεί να αλλάζει τους κανόνες προστασίας ενός μνημείου για να εξυπηρετήσει ένα συγκεκριμένο επιχειρηματικό σχέδιο. Η Ένωση Αρχιτεκτόνων της Σερβίας συνέχισε να παρεμβαίνει και τον Σεπτέμβριο του 2026, επιμένοντας στη διαφάνεια και στις θεσμικές εγγυήσεις.

Χρειάζεται επίσης να διακρίνουμε το ιδιωτικό σχέδιο του γαμπρού του Αμερικανού προέδρου από την επίσημη πολιτική των ΗΠΑ. Η συγγενική και πολιτική εγγύτητα προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στην υπόθεση, αλλά δεν αρκεί για να χαρακτηρίσουμε μια επιχειρηματική συμφωνία κρατική αμερικανική επένδυση.

Η επιδίωξη του Βελιγραδίου για περισσότερα αμερικανικά κεφάλαια συνεχίζεται. Σύμφωνα με τους “Financial Times”, τον Ιούλιο ο Βούτσιτς δήλωνε ότι αναζητούσε επενδύσεις στην ενέργεια και στα κέντρα δεδομένων, παρά την αποτυχία του ξενοδοχειακού σχεδίου. Αυτό δείχνει την κατεύθυνση που επιδιώκει η σερβική ηγεσία, χωρίς να σημαίνει ότι όλα τα σχέδια έχουν χρηματοδοτηθεί ή οριστικοποιηθεί.

Η αμερικανική επιρροή γίνεται ιδιαίτερα αισθητή στην ενέργεια. Οι κυρώσεις κατά της ρωσικής ιδιοκτησίας της πετρελαϊκής NIS και οι διαπραγματεύσεις για την αλλαγή της μετοχικής της σύνθεσης δείχνουν τα όρια της πολιτικής ισορροπιών του Βούτσιτς. Οι επιλογές της Σερβίας επηρεάζονται από αποφάσεις που λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον και στη Μόσχα, όσο κι αν το Βελιγράδι επιδιώκει αυτονομία.

Για τους ψηφοφόρους, το κρίσιμο ερώτημα είναι με ποιους όρους θα αναπτυχθούν αυτές οι συνεργασίες. Οι επενδύσεις μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να μειώσουν εξαρτήσεις, όταν στηρίζονται σε διαφανείς συμβάσεις και ανεξάρτητους ελέγχους. Όταν βασίζονται κυρίως στις προσωπικές σχέσεις των ηγετών, κινδυνεύουν να ενισχύσουν ακριβώς το σύστημα που αμφισβητεί το φοιτητικό κίνημα.

Αυτή η διάσταση φέρνει τη γεωπολιτική μέσα στην προεκλογική αντιπαράθεση: η Σερβία αναζητεί εταίρους και κεφάλαια, ενώ η κοινωνία της διεκδικεί δικαίωμα ελέγχου στις αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της.

 Το μέλλον και ο κίνδυνος πολέμου

Τα Βαλκάνια δεν είναι καταδικασμένα να επαναλαμβάνουν την ιστορία τους. Οι συγκρούσεις διαμορφώνονται από συγκεκριμένες συνθήκες και επιλογές ανθρώπων, δεν αποτελούν αναπόφευκτη έκφραση μιας υποτιθέμενης βαλκανικής φύσης.

Η διεθνής παρουσία και το οικονομικό κόστος λειτουργούν αποτρεπτικά. Στις 15 Σεπτεμβρίου, το ΝΑΤΟ ανέφερε σταθερή βελτίωση της κατάστασης ασφαλείας στο Κόσοβο, διατηρώντας τη δέσμευσή του μέσω της KFOR. Στη Βοσνία, ωστόσο, η αποσχιστική πολιτική παραμένει πηγή έντασης.

Η κάλπη μπορεί να ανανεώσει τη νομιμοποίηση του Βούτσιτς ή να ανοίξει τον δρόμο για αλλαγή. Σε κάθε περίπτωση, η επόμενη ημέρα θα κριθεί από την αποδοχή του αποτελέσματος, την ανεξαρτησία των θεσμών και την ικανότητα των κοινωνικών δυνάμεων να μετατρέψουν τη διαμαρτυρία σε πρόγραμμα.

Το ζητούμενο που παραμένει ανοιχτό από το 2000 είναι ένα κράτος στο οποίο η εξουσία ελέγχεται και εναλλάσσεται, χωρίς η κοινωνία να χρειάζεται κάθε φορά να εξεγείρεται για να ακουστεί. Αυτό διεκδικούν σήμερα οι νέοι της Σερβίας. Και από την έκβαση αυτής της διεκδίκησης εξαρτάται ένα μέρος της σταθερότητας ολόκληρης της περιοχής.

 

1...333435...3,019Σελίδα 34 από 3,019