Η διαμαρτυρία για τις συνθήκες εκπαίδευσης εξελίσσεται σε σοβαρή κρίση για τη γαλλική κυβέρνηση. Ελλείψεις εκπαιδευτικών, υπερφορτωμένα τμήματα και προβλήματα στις σχολικές εγκαταστάσεις βρίσκονται στον πυρήνα των κινητοποιήσεων, ενώ οι συγκρούσεις και οι καταστροφές σε ορισμένες πόλεις εντείνουν την πολιτική αντιπαράθεση.
Αφετηρία ήταν το λύκειο Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί στο Κρετέιγ, όπου στις 17 Σεπτεμβρίου οι εκπαιδευτικοί απήργησαν ζητώντας προσωπικό και πόρους. Οι μαθητές συντάχθηκαν μαζί τους. Σύμφωνα με το TF1, υπήρχαν περίπου δέκα ακάλυπτες θέσεις. Το ίδιο μέσο αναφέρει ότι τα μαθήματα επανήρχισαν έπειτα από την κάλυψη ορισμένων αναγκών, μεταξύ άλλων στη διεύθυνση και στην υποστήριξη της επαγγελματικής εκπαίδευσης, ενώ αναμενόταν η άφιξη νοσηλεύτριας. Πρόκειται για μια τοπική εξέλιξη που δείχνει ότι συγκεκριμένα αιτήματα μπορούν να οδηγήσουν σε αποτελέσματα.
Η κινητοποίηση εξαπλώθηκε γρήγορα. Η Le Monde, επικαλούμενη το υπουργείο Παιδείας, κατέγραψε την 1η Οκτωβρίου περισσότερα από 1.020 λύκεια που επηρεάζονταν από απεργίες ή διαμαρτυρίες, με 222 αποκλεισμούς. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν διαφορετικές μορφές συμμετοχής: δεν σημαίνουν ότι όλα τα σχολεία είχαν καταληφθεί.
Τα αιτήματα διευρύνθηκαν πέρα από την κάλυψη των κενών. Περιλαμβάνουν καλύτερες συνθήκες φοίτησης, λιγότερο επιβαρυμένα ωρολόγια προγράμματα, καλύτερη σχολική σίτιση και αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ σχολείων. Ορισμένες οργανώσεις ζητούν επίσης αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση, το Parcoursup.
Παράλληλα, η αστυνομική διάσταση διογκώνεται. Το Reuters μετέδωσε στις 3 Οκτωβρίου περίπου 5.000 συλλήψεις πανεθνικά από την προηγούμενη Δευτέρα. Εκπρόσωπος της αστυνομίας ανέφερε περισσότερους από 600 τραυματίες αστυνομικούς, ενώ καταγράφηκαν και τραυματισμοί διαδηλωτών. Ο αστυνομικός διευθυντής του Παρισιού, Πατρίς Φορ, υποστήριξε ότι οι αρχικοί οργανωτές είχαν χάσει τον έλεγχο και κάλεσε σε ειρηνικές διαμαρτυρίες.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί συγκάλεσε σύσκεψη κρίσης. Ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ έδωσε οδηγίες για εξ αποστάσεως μαθήματα όπου οι αποκλεισμοί ή οι ζημιές δημιουργούν κινδύνους. Η κυβέρνηση συνδέει την κλιμάκωση με πολιτική υποκίνηση από την Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν. Το κόμμα απορρίπτει την κατηγορία· τα διαθέσιμα δημοσιεύματα δεν τεκμηριώνουν ότι ελέγχει συνολικά το κίνημα.
Η εικόνα επομένως είναι σύνθετη: πραγματικές σχολικές ελλείψεις, ευρεία μαθητική διαμαρτυρία και σοβαρά επεισόδια συνυπάρχουν.
