Του Μάικλ Ρούμπιν | Washington Examiner
Άρθρο γνώμης — 13 Οκτωβρίου 2026

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδεκατίσει, χωρίς περιστροφές, το σώμα των διπλωματών καριέρας, προτιμώντας πολιτικά πρόσωπα και ειδικούς απεσταλμένους της προσωπικής του επιλογής. Πολλοί από αυτούς είναι παλιοί φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες του. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην κακό. Ορισμένοι διπλωμάτες καριέρας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπερβάλλουν στις διαμαρτυρίες τους, εμφανιζόμενοι σκανδαλισμένοι και υποστηρίζοντας ότι η υπηρεσία τους βρισκόταν πάντοτε υπεράνω της πολιτικής, ενώ πολλοί από τους ίδιους προχωρούσαν συστηματικά σε διαρροές για να υπονομεύσουν πρωτοβουλίες με τις οποίες διαφωνούσαν προσωπικά.

Ο Τομ Μπάρακ, πρεσβευτής του Τραμπ στην Τουρκία και απεσταλμένος του για τη Συρία, το Ιράκ και, κατά περίπτωση, τον Λίβανο, συγκαταλέγεται στους συνεργάτες του με τη μεγαλύτερη επιρροή. Ακόμη και οι επικριτές του αναγνωρίζουν ότι έχει, σχεδόν μόνος του, αναδιαμορφώσει την αμερικανική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή προς όφελος της Τουρκίας.

Ο Μπάρακ έχει πρωτοστατήσει στην υποστήριξη της πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία και της άρσης των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-400. Έχει υποβαθμίσει τόσο την εθνοκάθαρση που διαπράττει η Τουρκία στη Συρία όσο και τις παραβιάσεις της ελληνικής κυριαρχίας. Επικριτές του, τόσο στην Τουρκία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, καταγγέλλουν ότι έχει χρησιμοποιήσει τη θέση του για να πλουτίσει.

Σε κάθε περίπτωση, η ασάφεια γύρω από το πώς διαμορφώνεται η πολιτική αναπαράγει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Χίλαρι Κλίντον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι για να εξασφαλίσουν πρόσβαση απαιτούνταν δωρεές στο Ίδρυμα Κλίντον ως αντάλλαγμα. Μολονότι ο Τραμπ και ο Μπάρακ μπορούν να επικαλούνται ως προηγούμενο τα δεοντολογικά παραπτώματα της Κλίντον, τα ερωτήματα για την προέλευση της πολιτικής απέναντι στην Τουρκία διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά παγκοσμίως.

Ο Μπάρακ, βεβαίως, μπορεί επίσης να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να στηριχθεί στην Άγκυρα ως δύναμη που θα προασπίζεται για λογαριασμό της τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας στην περιοχή. Το πρόβλημα με αυτή τη θέση είναι ότι η σημερινή Τουρκία υποστηρίζει ορισμένες από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα έως τη Λιβύη. Ο Μπάρακ φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει αρκετή σταθερότητα ώστε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.

Σας θυμίζει κάτι; Πρόκειται για επανάληψη της θεωρίας του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή απαιτούσε ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ολόκληρη η λογική του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης, της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, στηριζόταν στην ιδέα ότι η έξοδος του Ιράν από την απομόνωση θα δημιουργούσε σταθερότητα, αναπαράγοντας σε περιφερειακό επίπεδο τη λογική της αμοιβαία εξασφαλισμένης καταστροφής.

Αυτό που δεν κατανόησε ο Ομπάμα ήταν ότι η ιδεολογία που τροφοδοτούσε το μίσος της Ισλαμικής Δημοκρατίας καθιστούσε αδύνατη τη σταθερότητα. Η άρση των κυρώσεων και η ενθάρρυνση των επενδύσεων απλώς επέτρεψαν στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να ξαναγεμίσουν τα ταμεία τους, να ενισχύσουν τον πόλεμο μέσω οργανώσεων που υποστήριζαν και να δώσουν νέα ώθηση στα προγράμματα πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Μέσα σε μία δεκαετία, η περιοχή γνώρισε έναν μεγάλο πόλεμο.

Η επιθυμία του Μπάρακ να μετατρέψει την Τουρκία στη μοναδική δύναμη ικανή να εξισορροπεί την ισραηλινή ισχύ πιθανότατα θα ακολουθήσει την ίδια πορεία. Ο Μπάρακ μπορεί να θεωρεί τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σύμμαχο, αλλά ο Τούρκος ηγέτης είναι ένας ιδεολόγος εξίσου αφοσιωμένος στην ανάπτυξη της στρατιωτικής βιομηχανίας της χώρας του, στην ανάπτυξη πυρηνικής ισχύος και στην καταστροφή του Ισραήλ όσο ήταν ο εκλιπών ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Οι ακροβασίες του Μπάρακ, οι προσπάθειές του να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονομερής προσήλωσή του στην προώθηση των αυτοκρατορικών φιλοδοξιών της φαίνεται ότι έχουν την υποστήριξη του Τραμπ και θα καταλήξουν να επισκιάσουν την πολιτική παρακαταθήκη του στην περιοχή.

Όπως κάθε ιστορικός με ορθή κρίση εντοπίζει τις ρίζες του σημερινού πολέμου στις αποφάσεις του Ομπάμα και των υπουργών Εξωτερικών του, έτσι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, σε μία δεκαετία από σήμερα, θα κατανοούν ότι οι ρίζες μιας μελλοντικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στις αφελείς και λανθασμένες πολιτικές που προώθησε, στο όνομα του Τραμπ, ο πρεσβευτής και ειδικός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ.

Ο Μάικλ Ρούμπιν είναι διευθυντής ανάλυσης πολιτικής στο Middle East Forum, διακεκριμένος ερευνητής στο Usanas Foundation της Ινδίας και συνεργάτης της στήλης Beltway Confidential. 

Washington Examiner

Έρευνα της RAND καταγράφει παρατεταμένες περιόδους απομάκρυνσης από τις σπουδές, την κατάρτιση και την απασχόληση, σε συνδυασμό με κοινωνική απομόνωση και επιβαρυμένη ψυχική υγεία.

Ένας στους τρεις νέους Αμερικανούς βιώνει, μετά το λύκειο, μια περίοδο κατά την οποία δεν συμμετέχει ούτε στην εκπαίδευση ούτε στην επαγγελματική κατάρτιση ούτε στην εργασία. Για πολλούς, αυτή η κατάσταση διαρκεί τουλάχιστον έξι μήνες, σύμφωνα με έρευνα της RAND που δημοσιεύθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2026.

Η μελέτη των Τζένι Γουένγκερ και Στέφανι Μποντς, με τίτλο «Η αποσύνδεση των νέων στην Αμερική: Στοιχεία για τη διάρκειά της και τις επιπτώσεις στην ευημερία», εξετάζει ένα φαινόμενο που υπερβαίνει την ανεργία. Ο όρος «αποσύνδεση» περιγράφει εδώ την ταυτόχρονη απουσία από την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την απασχόληση — όχι την απομάκρυνση από το διαδίκτυο.

Οι ερευνήτριες αξιοποίησαν δεδομένα του American Youth Panel από 349 νέους ηλικίας 18 έως 22 ετών, προκειμένου να εξετάσουν τη διάρκεια αυτών των περιόδων και τη σχέση τους με την κοινωνική ζωή και την ψυχική υγεία.

Παρατεταμένα διαστήματα χωρίς σπουδές ή δουλειά

Σύμφωνα με τη συνοπτική παρουσίαση της RAND, σχεδόν ένας στους τέσσερις νέους ενηλίκους ανέφερε περίοδο αποσύνδεσης διάρκειας τουλάχιστον έξι μηνών, ενώ περίπου το 11% ανέφερε διαστήματα ενός έτους ή περισσότερο.

Το εύρημα ότι ένας στους τρεις βιώνει τέτοια κατάσταση μετά το λύκειο αφορά την εμπειρία μιας περιόδου αποσύνδεσης. Δεν σημαίνει ότι το ένα τρίτο των νέων βρίσκεται ταυτόχρονα εκτός εκπαίδευσης και εργασίας.

Η διάρκεια έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων: μια σύντομη μεταβατική περίοδος μετά το σχολείο διαφέρει από έναν παρατεταμένο αποκλεισμό από τις σπουδές και την αγορά εργασίας.

Η κοινωνική απομόνωση των νέων ανδρών

Ιδιαίτερα έντονα είναι τα ευρήματα για τους νέους άνδρες που βρίσκονταν σε κατάσταση αποσύνδεσης. Περίπου τα δύο τρίτα δήλωσαν ότι δεν είχαν περάσει καθόλου χρόνο με φίλους διά ζώσης την προηγούμενη εβδομάδα. Η RAND επισημαίνει ότι η εικόνα αυτή διαφέρει σημαντικά από εκείνη των συνομηλίκων τους που δεν είχαν βιώσει αντίστοιχη αποσύνδεση.

Παράλληλα, σχεδόν ένας στους τέσσερις νέους άνδρες αυτής της ομάδας ανέφερε ότι η ψυχική του υγεία δεν ήταν καλή καμία ημέρα του προηγούμενου μήνα.

Οι απαντήσεις αυτές αποτυπώνουν την αυτοαναφερόμενη ψυχική κατάσταση των συμμετεχόντων και δεν αποτελούν από μόνες τους κλινική διάγνωση. Επίσης, η συνοπτική παρουσίαση δεν τεκμηριώνει ότι η απομάκρυνση από την εργασία και την εκπαίδευση προκαλεί την ψυχική δυσφορία ή την κοινωνική απομόνωση. Καταγράφει, όμως, τη συνύπαρξή τους.

Γιατί δεν αρκεί μόνο η επαγγελματική κατάρτιση

Το βασικό μήνυμα της έρευνας για τη δημόσια πολιτική είναι ότι τα προγράμματα εκπαίδευσης και απασχόλησης ενδέχεται να μην καλύπτουν όλες τις ανάγκες αυτών των νέων.

Ειδικά για τους νέους άνδρες, η RAND υπογραμμίζει την ανάγκη να αντιμετωπίζονται παράλληλα η κοινωνική απομόνωση και οι δυσκολίες ψυχικής υγείας. Η επανένταξη σε μια σχολή, ένα πρόγραμμα κατάρτισης ή μια θέση εργασίας χρειάζεται επομένως να συνδυάζεται με υποστήριξη της κοινωνικής σύνδεσης και της ευημερίας.

Η έρευνα αναδεικνύει ότι η μετάβαση από το λύκειο στην ενήλικη ζωή δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό ή εργασιακό ζήτημα. Για ένα σημαντικό τμήμα των νέων, συνδέεται και με το κατά πόσο διατηρούν σχέσεις, υποστήριξη και συμμετοχή στην καθημερινή κοινωνική ζωή.

Πηγή: RAND — Disconnection Among American Youth: Evidence on Its Duration and Impact on Well-Being, Jennie W. Wenger και Stephanie Bonds, 24 Σεπτεμβρίου 2026. Το κείμενο βασίζεται στη συνοπτική παρουσίαση της έρευνας που παρατέθηκε.

The Conversation — Ευρωπαϊκή έκδοση | 15 Οκτωβρίου 2026

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει καταρρακώσει τη διεθνή φήμη της Ρωσίας. Έρευνα σε 137 χώρες, η οποία πραγματοποιήθηκε λίγο μετά την εισβολή του 2022, διαπίστωσε ότι το 57% των ερωτηθέντων αποδοκίμαζε τη ρωσική ηγεσία, έναντι 38% έναν χρόνο νωρίτερα. Η σύγκρουση φαίνεται επίσης να επηρεάζει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο οι απλοί Ρώσοι βλέπουν την πατρίδα τους.

Στο πλαίσιο της έρευνάς της, η Μαρίνα Γιουσούποβα-Ράιντερ πήρε συνεντεύξεις από την ίδια ομάδα Ρώσων ανδρών με διαφορά δέκα ετών: αρχικά το 2013 και ξανά το 2023. Διαπίστωσε μια εντυπωσιακή αλλαγή στη στάση τους απέναντι στη Ρωσία κατά την περίοδο αυτή, με πολλούς να μιλούν για την ντροπή που αισθάνονταν πλέον επειδή συνδέονταν με την πατρίδα τους.

Οι τρόποι με τους οποίους διαχειρίζονταν το «γεωπολιτικό στίγμα» της Ρωσίας διέφεραν. Ένα πράγμα, όμως, ήταν σαφές: η ρωσική τους ταυτότητα είχε γίνει κάτι που οι περισσότεροι αισθάνονταν ότι έπρεπε να εξηγήσουν, να υπερασπιστούν, να αποστασιοποιηθούν από αυτό ή να επανεξετάσουν.

Πώς το «γεωπολιτικό στίγμα» της Ρωσίας του Πούτιν επηρεάζει τους απλούς Ρώσους

Δημοσιεύθηκε: 13 Οκτωβρίου 2026, 16:15 CEST

Το διεθνές κύρος της Ρωσίας κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της στην Ουκρανία. Ένα κύμα κυρώσεων έπληξε ρωσικές τράπεζες, επιχειρήσεις και πολιτικές ελίτ, ενώ οι δυτικές εταιρείες αποχώρησαν μαζικά από τη χώρα. Για όσους ζούσαν στη Ρωσία, όμως, ήταν οι απτές αλλαγές στην καθημερινότητα που έκαναν αισθητή αυτή τη νέα πραγματικότητα.

Δυτικά προϊόντα εξαφανίστηκαν από τα ράφια των σούπερ μάρκετ, οι απευθείας πτήσεις προς την Ευρώπη σταμάτησαν και η έκδοση βίζας για ταξίδια στο εξωτερικό έγινε δυσκολότερη. Παράλληλα, Ρώσοι αθλητές, καλλιτέχνες και επιστήμονες αποκλείστηκαν από διεθνείς διοργανώσεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις και ακαδημαϊκές συναντήσεις.

Για τους Ρώσους που ζούσαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η αλλαγή ήταν συχνά λιγότερο εμφανής. Ερωτήσεις για την εθνικότητά τους σε αιτήσεις εργασίας, αρνητική κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και περιστασιακά σχόλια για τη Ρωσία ενίσχυαν την αίσθηση ότι η ρωσική καταγωγή συνεπαγόταν πλέον ένα στίγμα. Η μεταβολή της διεθνούς φήμης της Ρωσίας είχε ξαφνικά αποκτήσει προσωπική διάσταση.

Έχω παρατηρήσει αυτή τη μεταμόρφωση στη δική μου έρευνα για τις μορφές ανδρισμού στη ρωσική κοινωνία, στο πλαίσιο της οποίας πήρα συνεντεύξεις από Ρώσους άνδρες που ζούσαν στη Ρωσία και στο εξωτερικό. Όταν συνομίλησα για πρώτη φορά με τους 40 συμμετέχοντες, το 2013–2014, οι περισσότεροι έβλεπαν θετικά τη Ρωσία και είχαν μια σχετικά σταθερή αίσθηση εθνικής ταυτότητας.

Όταν επανήλθα για να πάρω συνεντεύξεις από 27 από αυτούς, μεταξύ 2022 και 2023, η εικόνα είχε αλλάξει δραματικά. Μόνο δύο εξακολουθούσαν να περιγράφουν τη Ρωσία με ανεπιφύλακτα θετικούς όρους.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν παρακολουθεί στρατιωτικές ασκήσεις στο Τσελιάμπινσκ της Ρωσίας, στις 2 Οκτωβρίου. Φωτογραφία: Alexander Kazakov / Sputnik / Kremlin Pool.

Μία από τις ερωτήσεις που έθεσα στον δεύτερο γύρο συνεντεύξεων ήταν: «Πώς θα προσδιορίζατε τον ρόλο της Ρωσίας στον κόσμο σήμερα;» Οι απαντήσεις ήταν εντυπωσιακές.

Οι συμμετέχοντες περιέγραψαν τη Ρωσία ως «απλώς ένα πιόνι σε ένα μεγάλο παιχνίδι», «έναν νταή με πυρηνικό ρόπαλο» και «μια χώρα-παρία, όπως η Βόρεια Κορέα». Ένας μάλιστα την παρομοίασε με τον Βόλντεμορτ, τον βασικό κακό της σειράς βιβλίων Χάρι Πότερ.

Δύο άλλοι τη χαρακτήρισαν «καθυστερημένη, προβληματική, άρρωστη χώρα» και «κράτος που χρησιμοποιεί τη βία για να το αγαπήσουν». Ακόμη και όσοι υποστήριζαν το καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν και τον πόλεμο παραδέχονταν ότι η διεθνής θέση της Ρωσίας είχε επιδεινωθεί σημαντικά μετά την εισβολή πλήρους κλίμακας.

Η ένταση του στίγματος —και, σε ορισμένες περιπτώσεις, της ντροπής που συνδεόταν με τη ρωσική ταυτότητα— ήταν αισθητή. Σε όλες τις συνεντεύξεις διαφαινόταν ότι το να είναι κανείς Ρώσος είχε γίνει κάτι που πολλοί αισθάνονταν ότι έπρεπε να εξηγήσουν, να υπερασπιστούν, να επανεξετάσουν ή από το οποίο να αποστασιοποιηθούν.

Η διαχείριση του στίγματος

Ο τρόπος με τον οποίο οι συνομιλητές μου διαχειρίζονταν το γεωπολιτικό στίγμα συνδεόταν στενά με αντιλήψεις για τον ανδρισμό, την ισχύ και τον ανταγωνισμό μεταξύ των παγκόσμιων δυνάμεων.

Ο Ντμίτρι*, ένας Ρώσος που ζούσε στο Ηνωμένο Βασίλειο, είπε: «Μιλάω λιγότερο πλέον για το ότι είμαι Ρώσος». Κατηγορούσε τις «ανίκανες» ρωσικές αρχές για τον πόλεμο και εξέφραζε συμπάθεια για τους Ουκρανούς, αλλά εξακολουθούσε να επιθυμεί τη νίκη της Ρωσίας.

«Η Ρωσία πρέπει να νικήσει», είπε, επειδή μια νίκη θα ωφελούσε τους ρωσόφωνους σε ολόκληρο τον κόσμο. «Οι νικητές δεν κρίνονται — ο νικητής γράφει την ιστορία, όπως ξέρουμε». Φοβόταν ότι μια ρωσική ήττα θα μετέτρεπε τους Ρώσους σε «απόκληρους» και υποστήριζε ότι η Ρωσία θα έπρεπε να μπορεί να «ενταχθεί στις τάξεις των κορυφαίων παγκόσμιων δυνάμεων, όπως οι ΗΠΑ και η Βρετανία».

Ο Ντμίτρι αποστασιοποιούνταν από το ρωσικό κράτος, ενώ ταυτόχρονα ήλπιζε ότι το κύρος της Ρωσίας —και μαζί του το κύρος των Ρώσων— θα αποκαθιστόταν μέσω της νίκης. Η απάντησή του στηριζόταν σε μια αντίληψη της διεθνούς ισχύος με επίκεντρο τη δύναμη, τη νίκη και την ικανότητα επιβολής του σεβασμού.

Ο Πιοτρ, που ζούσε στη Ρωσία, διαχειριζόταν το στίγμα διαφορετικά. «Δεν είμαι πολιτικός επιστήμονας ούτε στρατιωτικός εμπειρογνώμονας», είπε, προσθέτοντας: «Δεν έχω στο γραφείο μου σχέδια επιθετικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, δεν ξέρω τι πραγματικά συμβαίνει εκεί. Ίσως είμαστε θύματα προπαγάνδας». Δηλώνοντας ότι δεν είχε δυνατότητα επιρροής στις εξελίξεις, μπορούσε να αποστασιοποιείται από τις αποφάσεις του ρωσικού κράτους.

Ωστόσο, αυτή η αποστασιοποίηση τον έφερνε επίσης σε δύσκολη θέση ως προς την εικόνα που είχε για τον εαυτό του ως άνδρα. Πρόσθεσε: «Παραμένω άνδρας. Παραμένω πατέρας, υπερασπιστής της οικογένειάς μου». Για τον Πιοτρ, ο ανδρισμός προσέφερε έναν τρόπο διαχείρισης αυτής της άβολης θέσης. Μπορούσε να λέει ότι δεν κατανοούσε τον πόλεμο και δεν ήταν υπεύθυνος γι’ αυτόν, διατηρώντας παράλληλα την ταυτότητα του άνδρα που προστατεύει την οικογένειά του.

Ο Πάβελ, ο οποίος διέμενε προσωρινά σε μια μεσογειακή χώρα όταν του πήρα συνέντευξη, ακολούθησε έναν άλλο δρόμο. Αντιτασσόταν στον πόλεμο και επέκρινε την αυτοκρατορική βία της Ρωσίας. Τον απασχολούσε ιδιαίτερα αυτό που θεωρούσε άρνηση της Ρωσίας να αναγνωρίσει τα εγκλήματα του αυτοκρατορικού παρελθόντος της. Την αντιπαρέβαλλε με τους «μεγάλους», όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία, οι οποίες, όπως υποστήριζε, είχαν ήδη «μετανοήσει» για το δικό τους αυτοκρατορικό παρελθόν.

Ο Πάβελ απέρριπτε τον ρωσικό ιμπεριαλισμό. Ταυτόχρονα, όμως, συνέκρινε τη Ρωσία με άλλα ισχυρά κράτη, τα οποία θεωρούσε ότι είχαν γίνει πιο σύγχρονα και πολιτισμένα. Παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως μια αυτοκρατορία που δεν είχε διδαχθεί από το παρελθόν της, μπορούσε να αποστασιοποιείται από το στίγμα της ρωσικής ταυτότητας και να ταυτίζεται με μια υποτιθέμενα πιο νομιμοποιημένη διεθνή τάξη.

Όπως έχουν υποστηρίξει στο έργο τους οι ερευνητές Ίμοτζεν Τάιλερ και Τομ Σλέιτερ, που εργάζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, το στίγμα δεν είναι απλώς μια ετικέτα που αποδίδεται σε όσους θεωρούνται αποκλίνοντες ή απαξιωμένοι. Είναι ένας μηχανισμός δημιουργίας και εδραίωσης κοινωνικών ιεραρχιών και άνισων σχέσεων εξουσίας.

Οι άνδρες από τους οποίους πήρα συνεντεύξεις δεν αποδέχονταν παθητικά το γεωπολιτικό στίγμα. Αποστασιοποιούνταν από αυτό, το αμφισβητούσαν ή προσπαθούσαν να το ξεπεράσουν. Στην προσπάθειά τους, όμως, συχνά κατέφευγαν στις ίδιες αντιλήψεις περί ισχύος, νίκης, ιεράρχησης των πολιτισμών και αναπόφευκτης βίας που αποτελούν τη βάση της αυτοκρατορικής και της ανδρικής κυριαρχίας.

Τα ονόματα των συμμετεχόντων έχουν αλλάξει για να διασφαλιστεί η ανωνυμία τους.

The Conversation

Του Αμπντουλάχ Μποζκούρτ | Στοκχόλμη
Nordic Monitor — 15 Οκτωβρίου 2026

Ένας λογαριασμός κρυπτονομισμάτων Τούρκου υπηκόου, ανταλλακτήρια χρημάτων που λειτουργούν στην Κωνσταντινούπολη και τουρκικοί τραπεζικοί δίαυλοι που φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν για τη διακίνηση εσόδων από το ιρανικό πετρέλαιο περιλαμβάνονται σε εκτενή αγωγή στις ΗΠΑ, η οποία κατηγορεί την Binance ότι συνέβαλε στη χρηματοδότηση της Χαμάς και άλλων οργανώσεων που υποστηρίζονται από το Ιράν. Η αγωγή τοποθετεί την Τουρκία σε αρκετά αλληλοσυνδεόμενα χρηματοοικονομικά δίκτυα που περιγράφουν οι ενάγοντες.

Το δικόγραφο των 396 σελίδων, που κατατέθηκε στις 10 Ιουνίου 2026 στο Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο της Βόρειας Ντακότα, υποστηρίζει ότι λογαριασμοί που χρησιμοποιούνταν από την Τουρκία διακίνησαν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα, πραγματοποιώντας συναλλαγές με δίκτυα συνδεδεμένα με τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.

Εναγόμενοι είναι η Binance Holdings Limited, ο ιδρυτής και πρώην διευθύνων σύμβουλός της, Τσανγκπένγκ Ζάο, και η συνιδρύτρια Γκουανγκγίνγκ «Χέινα» Τσεν. Στους ενάγοντες περιλαμβάνονται Αμερικανοί υπήκοοι και οικογένειες ανθρώπων που σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή κρατήθηκαν όμηροι κατά τις επιθέσεις της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 και σε μεταγενέστερες επιθέσεις.

Μία από τις πιο συγκεκριμένες διασυνδέσεις με την Τουρκία αφορά τον Μουχάμεντ Αμπντουλραχμάν, ο οποίος προσδιορίζεται στο δικόγραφο ως Τούρκος υπήκοος, ηλικίας 21 ετών όταν άνοιξε λογαριασμό στην Binance τον Φεβρουάριο του 2021.

Σύμφωνα με τους ενάγοντες, στον λογαριασμό καταγράφηκαν καταθέσεις και αναλήψεις κρυπτονομισμάτων συνολικού ύψους άνω των 33 εκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε δέκα μήνες. Το δικόγραφο αναφέρει ότι η ισραηλινή Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας (NBCTF) ενέταξε τον λογαριασμό, τον Δεκέμβριο του 2021, σε κατάλογο σχετικό με το δίκτυο Al-Mutahadun for Exchange. Υποστηρίζει ότι ο λογαριασμός μετέφερε χρήματα σε άλλους λογαριασμούς του ίδιου δικτύου και είχε συναλλαγές με ψηφιακά πορτοφόλια που συνδέονταν, μέσω συναλλαγών, με την εταιρεία BuyCash, η οποία φέρεται να σχετίζεται με τη Χαμάς, καθώς και με πορτοφόλια συνδεδεμένα με τη Χεζμπολάχ.

Οι ενάγοντες περιγράφουν επίσης έναν λογαριασμό στο όνομα του Φάγεζ Ιμάντ Φάγεζ Αλχαζεντάρ, ο οποίος προσδιορίζεται ως κάτοικος της Γάζας, αλλά ο λογαριασμός του φέρεται να χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά από την Τουρκία. Μεταξύ Μαρτίου και Οκτωβρίου 2021 καταγράφηκαν 2.133 συνδέσεις από την Τουρκία, καθώς και καταθέσεις και αναλήψεις συνολικού ύψους περίπου 46 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η αγωγή χαρακτηρίζει τον λογαριασμό ως ενδιάμεσο δίαυλο διακίνησης χρημάτων. Αναφέρει ότι κατά τον πρώτο μήνα λειτουργίας του εισήλθαν περίπου 4,5 εκατομμύρια δολάρια και αναλήφθηκε σχεδόν ισόποσο ποσό, με αντίστοιχα μοτίβα κατά τους επόμενους μήνες.

Το δικόγραφο της αστικής αγωγής που κατατέθηκε κατά της Binance στις ΗΠΑ στις 10 Ιουνίου 2026 περιγράφει φερόμενες συναλλαγές κρυπτονομισμάτων με διασυνδέσεις στην Τουρκία, στις οποίες εμπλέκονται η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν.

gov.uscourts.ndd_.70568.56.0

Μεγάλο μέρος αυτής της δραστηριότητας φέρεται να αφορούσε μεταφορές μεταξύ πελατών της Binance μέσω του εσωτερικού λογιστικού συστήματος της πλατφόρμας. Σε αντίθεση με τις συναλλαγές που καταγράφονται σε μια δημόσια αλυσίδα συστοιχιών —blockchain—, οι συγκεκριμένες μεταφορές δεν είναι δημόσια ορατές με τον ίδιο τρόπο. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η Binance μπορούσε να διαπιστώσει τις σχέσεις μεταξύ των λογαριασμών και συνέχισε να τους εξυπηρετεί παρά τις προειδοποιητικές ενδείξεις.

Ένας άλλος λογαριασμός, στο όνομα του Χάντι Γκοζλάν, Σύρου υπηκόου που χρησιμοποιούσε διαβατήριο της Δομινίκας, φέρεται να χρησιμοποιούνταν κυρίως από την Τουρκία και να κατέγραψε εισερχόμενες και εξερχόμενες συναλλαγές συνολικού ύψους άνω των 52 εκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε οκτώ μήνες. Σύμφωνα με την αγωγή, ο κάτοχός του δήλωνε ότι δραστηριοποιούνταν στον χώρο των κοσμημάτων και του χρυσού, ενώ η NBCTF ενέταξε τον λογαριασμό τον Δεκέμβριο του 2021 στο ίδιο δίκτυο ανταλλαγής χρημάτων.

Οι διασυνδέσεις με την Τουρκία εκτείνονται πέρα από τους ατομικούς λογαριασμούς και περιλαμβάνουν επιχειρήσεις ανταλλαγής χρημάτων. Το δικόγραφο κατονομάζει τον Χαλντούν αλ Νταν ως ιδιοκτήτη της al-Kahira Exchange, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, και αναφέρει ότι το Ισραήλ χαρακτήρισε την επιχείρηση στις 3 Δεκεμβρίου 2025 ως προέκταση ή διάδοχο της Dubai Company for Exchange, η οποία εδρεύει στη Γάζα.

Σύμφωνα με τη σχετική ισραηλινή απόφαση, όπως περιγράφεται στην αγωγή, η al-Kahira δραστηριοποιούνταν στην Τουρκία και στη Γάζα και χρησιμοποιούνταν από τη Χαμάς και την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ για τη μεταφορά χρημάτων με σκοπό τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων.

Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η Dubai Company for Exchange πραγματοποίησε συναλλαγές κρυπτονομισμάτων με λογαριασμούς της Binance ύψους τουλάχιστον 22 εκατομμυρίων δολαρίων πριν από τις 7 Οκτωβρίου 2023 και τουλάχιστον 26 εκατομμυρίων δολαρίων μετά την ημερομηνία αυτή.

Μια ακόμη διασύνδεση με την Τουρκία αφορά τις χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις της οικογένειας Σαμλάχ. Το δικόγραφο αναπαράγει ανακοίνωση επιβολής κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, με ημερομηνία 22 Ιανουαρίου 2024, η οποία προσδιορίζει τις Al-Markaziya Li-Siarafa και Arab China Trading Company ως επιχειρήσεις με έδρα τη Γάζα και την Τουρκία, ιδιοκτησίας του Ζουχάιρ Σαμλάχ.

Η ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών που παρατίθεται στην αγωγή περιγράφει την Al-Markaziya, πρώην Al-Mutahadun for Exchange, ως επιχείρηση που διευκόλυνε τη μεταφορά δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων από τη Δύναμη Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης προς τη Χαμάς και την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ. Κατονομάζει τον Αλάα Σαμλάχ ως τον μοναδικό υπάλληλο και διοικητικό στέλεχος του τουρκικού υποκαταστήματος της Al-Markaziya και αναφέρει ότι ο ίδιος και ο Άχμεντ Σαμλάχ εμπλέκονταν στη μεταφορά χρημάτων προς τη Χαμάς.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδέχθηκε τον πρόεδρο του Συμβουλίου Σούρα της Χαμάς, Μοχάμεντ Ισμαήλ Νταρουίς, και την αντιπροσωπεία του στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα, τον Ιανουάριο του 2025.

Η Τουρκία εμφανίζεται επίσης στο τμήμα της αγωγής που αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από το ιρανικό πετρέλαιο μέσω των Zedcex και Zedxion, επιχειρήσεων τις οποίες οι ενάγοντες συνδέουν με τον Ιρανό επιχειρηματία Μπαμπάκ Ζαντζανί.

Επικαλούμενο δημοσιεύματα, το δικόγραφο υποστηρίζει ότι παράνομα έσοδα από το ιρανικό πετρέλαιο διοχετεύθηκαν μέσω τουρκικών τραπεζών στη Zedcex και στη συνέχεια σε λογαριασμό της Binance που ανήκε στη θυγατρική της στο Ντουμπάι. Ο συγκεκριμένος λογαριασμός χρησιμοποιούσε τραπεζικούς λογαριασμούς στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στην Τουρκία με ονόματα όπως Zedpay Digital Software System, ZEDX DMCC, BZ Group και Solmaz Bani.

Σε ένα ξεχωριστό φερόμενο δίκτυο λαθρεμπορίου χρυσού, η αγωγή κατονομάζει την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως προορισμούς χρυσού από τη Βενεζουέλα που συνδεόταν με τον Ράεντ Αμπίμπ Χαμπίμπ, Σύρο υπήκοο με έγγραφα ταυτοποίησης της Βενεζουέλας. Υποστηρίζει ότι το δίκτυο χρησιμοποιούσε την Binance για τον διακανονισμό συναλλαγών χρυσού προς όφελος της Χεζμπολάχ και των Φρουρών της Επανάστασης. Ο λογαριασμός του Χαμπίμπ φέρεται να χρησιμοποιούνταν από την Τουρκία, μεταξύ πολλών άλλων χωρών.

Συνολικά, οι καταγγελίες περιγράφουν την Τουρκία ως τόπο λειτουργίας ανταλλακτηρίων, πρόσβασης σε λογαριασμούς, διενέργειας τραπεζικών συναλλαγών και εμπορίας χρυσού, στο πλαίσιο αλληλεπικαλυπτόμενων δικτύων. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι τα μοτίβα συναλλαγών των λογαριασμών, οι συνδέσεις τους με οντότητες που είχαν ενταχθεί σε καταλόγους κυρώσεων και η συνεχιζόμενη πρόσβασή τους στην Binance αποτελούσαν μέρος μιας χρηματοοικονομικής υποδομής που παρείχε ουσιαστική συνδρομή σε τρομοκρατικές οργανώσεις. Ζητούν αποζημιώσεις, τον προβλεπόμενο από τον νόμο τριπλασιασμό τους, κάλυψη των δικαστικών εξόδων και εκδίκαση της υπόθεσης από σώμα ενόρκων.

Τα δίκτυα των Φρουρών της Επανάστασης, της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ έχουν λειτουργήσει ελεύθερα στην Τουρκία, αξιοποιώντας τον χρηματοοικονομικό, τραπεζικό και επιχειρηματικό τομέα της χώρας, ενώ η κυβέρνηση του ισλαμιστή προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία υποστηρίζει ανοιχτά τη Χαμάς, έχει επιτρέψει να συνεχίζονται ανεμπόδιστα αυτές οι δραστηριότητες. Δεν έχει κινηθεί καμία νομική διαδικασία κατά της παράνομης χρηματοδότησης των δικτύων της Χαμάς στην Τουρκία. Η τελευταία ποινική έρευνα για το τουρκικό δίκτυο της Δύναμης Κουντς, γνωστό ως Tevhid Selam, παρεμποδίστηκε από την κυβέρνηση το 2014, επιτρέποντας σε Ιρανούς πράκτορες και στους Τούρκους συνεργάτες τους να παραμείνουν ελεύθεροι.

Nordic Monitor

Το Λικούντ απάντησε: «Πώς θα καταστρέψετε τη Χαμάς χωρίς την άδεια των εταίρων σας, Μανσούρ Αμπάς και Άχμεντ Τίμπι;»

Της Σιρ Πέρετς | The Jerusalem Post
15 Οκτωβρίου 2026, 11:23 — Ενημέρωση: 16:10

Ο επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ, Γκάντι Άιζενκοτ, παραχωρεί ενημέρωση Τύπου στα σύνορα με τη Γάζα, στις 15 Οκτωβρίου 2026. Φωτογραφία: κόμμα Γιασάρ.

Ο επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ και πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, Γκάντι Άιζενκοτ, δεσμεύτηκε να καταστρέψει τη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς και να διαλύσει την ηγεσία της εντός 18 μηνών από την ανάληψη της πρωθυπουργίας, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στα σύνορα με τη Γάζα την Πέμπτη.

«Δεσμεύομαι ότι, εντός 18 μηνών από την ανάληψη των καθηκόντων μου ως πρωθυπουργού, η Χαμάς δεν θα κυβερνά πλέον τη Λωρίδα της Γάζας. Θα καταστρέψουμε τη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς», δήλωσε.

«Αυτό θα συμβεί είτε μέσω ενεργειών στη βάση του πλαισίου του προέδρου Τραμπ, το οποίο αποδέχθηκε η κυβέρνηση Νετανιάχου, είτε με τη χρήση στρατιωτικών και επιχειρησιακών δυνατοτήτων».

Αντιπαράθεση Λικούντ–Άιζενκοτ για τον ρόλο των αραβικών κομμάτων σε μελλοντικές επιχειρήσεις στη Γάζα

Απαντώντας, το Λικούντ, το κόμμα του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανέφερε: «Πώς θα καταστρέψετε τη Χαμάς χωρίς να πάρετε την άδεια των εταίρων σας, Μανσούρ Αμπάς και Άχμεντ Τίμπι;»

Η ανακοίνωση του Λικούντ υπονοούσε ότι μια κυβέρνηση με συμμετοχή αραβικών κομμάτων θα εμπόδιζε τη διεξαγωγή επιχείρησης στη Γάζα. Ωστόσο, το κόμμα Ράαμ του Αμπάς συμμετείχε στον κυβερνητικό συνασπισμό κατά τη διάρκεια αρκετών πληγμάτων εναντίον της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ. Μεταξύ αυτών ήταν επιχείρηση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων εναντίον σηράγγων της Χαμάς, λίγες μόλις ημέρες μετά τον σχηματισμό του συνασπισμού τον Ιούνιο του 2021, καθώς και η επιχείρηση «Χάραμα» το 2022.

«Επί 17 χρόνια, ο Νετανιάχου και το Λικούντ παραπλανούν τους πολίτες του Ισραήλ και ενισχύουν τη Χαμάς», απάντησε ο Άιζενκοτ.

«Αν είχατε επικεντρωθεί λίγο περισσότερο στο να κάνετε τη δουλειά σας και λίγο λιγότερο στη σύνταξη επικοινωνιακών επιχειρημάτων, ίσως η 7η Οκτωβρίου να είχε αποτραπεί. Σε 12 ημέρες, φεύγετε για το σπίτι σας».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Άιζενκοτ έχει επανειλημμένα επιμείνει πως δεν θα επέτρεπε τη συμμετοχή του Αμπάς ή της Κοινής Λίστας του Τίμπι στον συνασπισμό του, δηλώνοντας στην Jerusalem Post ότι δεν τους θεωρεί αποδεκτούς κυβερνητικούς εταίρους.

«Στις βασικές κατευθυντήριες αρχές της επόμενης κυβέρνησης θα αναφέρεται ότι όποιος δεν αποδέχεται πως η Χαμάς είναι τρομοκρατική οργάνωση και ότι πρέπει να διαλυθεί και να καταστραφεί, δεν θα συμμετέχει στην επόμενη κυβέρνηση», δήλωσε.

«Και, επομένως, δεν βλέπω κάποιο αραβικό κόμμα που να αποδέχεται τις αρχές μου».

Όφερ Βίντερ: Ο Άιζενκοτ και ο Γκολάν δεν μπορούν να οδηγήσουν το Ισραήλ σε αποφασιστική νίκη

Ο επικεφαλής του κόμματος «Λαός του Ισραήλ», Όφερ Βίντερ, χαρακτήρισε τον Άιζενκοτ ως τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου που «ενσάρκωσε την “κονσέπτσια” —τη στρατιωτική νοοτροπία της ανάσχεσης—, προώθησε την ανάσχεση και τις διευθετήσεις μέσω διαπραγματεύσεων και ζήτησε να σταματήσει ο πόλεμος πριν εισέλθουμε στη Ράφα». Υποστήριξε ότι δεν μπορεί να οδηγήσει το Ισραήλ στη νίκη.

«Ο Άιζενκοτ διόρισε τον Γιαΐρ Γκολάν, τον Αχαρόν Χαλίβα και τον Χέρτσι Χαλεβί και προώθησε καταστροφικά δόγματα που οδήγησαν το Ισραήλ στην 7η Οκτωβρίου. Δεν θα υπάρξει, ούτε μπορεί να υπάρξει, αποφασιστική νίκη υπό μια κυβέρνηση με επικεφαλής τον Γκάντι Άιζενκοτ και τον Γιαΐρ Γκολάν», δήλωσε.

Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχει όριο στα ψέματα του αραβικού και αριστερού στρατοπέδου με επικεφαλής τον Άιζενκοτ».

«Όταν ο Άιζενκοτ συμμετείχε στο υπουργικό συμβούλιο, απαιτούσε πλήρη παύση του πολέμου, υποχώρηση σε όλα τα αιτήματα της Χαμάς, πλήρη αποχώρηση από τη Γάζα και απελευθέρωση όλων των τρομοκρατών από τις ισραηλινές φυλακές. Αντιτάχθηκε σθεναρά στην κατάληψη της Ράφα και στην είσοδο στον Διάδρομο της Φιλαδέλφειας και, φυσικά, αντιτάχθηκε στην κατάληψη της ζώνης ασφαλείας στον Λίβανο», ανέφερε.

Reuters

Λεζάντα φωτογραφίας: Λεωφορείο με μήνυμα κατά των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, από τη Humans First, μια συντηρητική οργάνωση για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, κοντά στα κεντρικά γραφεία της OpenAI. Σαν Φρανσίσκο, Καλιφόρνια, ΗΠΑ. REUTERS/Manuel Orbegozo.

Ξεκίνησα την έρευνά μου στον κόσμο των κλιματικών τεχνολογιών που αποσκοπούν στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και νερού στα κέντρα δεδομένων, συνομιλώντας με την Έιμι Ντάφουορ, συνιδρύτρια και διαχειρίστρια εταίρο της Azolla Ventures. Η εταιρεία ειδικεύεται στην ανάπτυξη και την ευρύτερη εφαρμογή κλιματικών λύσεων που δεν έχουν προσελκύσει την προσοχή και τη χρηματοδότηση που χρειάζονται.

Ήθελα να καταλάβω ποιες εταιρείες λαμβάνουν χρηματοδότηση από επενδυτικές επιχειρήσεις όπως η δική της, προκειμένου να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους.

Μία από τις καινοτομίες που ανέφερε ήταν οι πλωτές υπεράκτιες αιολικές πλατφόρμες που εγκαθίστανται στον ίδιο χώρο με υποδομές κέντρων δεδομένων. Όπως είπε, μια εταιρεία που προσελκύει το ενδιαφέρον επενδυτικών επιχειρήσεων είναι η Aikido Technologies, η οποία αναπτύσσει πλωτά υπεράκτια κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούνται απευθείας από υπεράκτια αιολική ενέργεια.

Η εταιρεία υποστηρίζει ότι περιοχές που προορίζονταν για υπεράκτια αιολικά έργα, αλλά παραμένουν αναξιοποίητες ή αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις, μπορούν να αποκτήσουν νέα χρήση, φιλοξενώντας μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης και υπολογιστικού νέφους. Η πρώτη πιλοτική εφαρμογή της προγραμματίζεται για το επόμενο έτος στη Νορβηγία.

Η Ντάφουορ αναφέρθηκε επίσης στη Zanskar, μια εταιρεία γεωθερμικής ενέργειας που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζει υπόγειους γεωθερμικούς πόρους και στη συνέχεια να αναπτύσσει μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς εκπομπές άνθρακα. Η Zanskar έλαβε πρόσφατα χρηματοδότηση από την αμερικανική κυβέρνηση για την επέκταση των γεωθερμικών έργων της.

Μίλησα επίσης με τον Τομ Γκριτσέτι, συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της HT Materials Science (HTMS), μιας ιρλανδοαμερικανικής εταιρείας που αναπτύσσει ρευστά μεταφοράς θερμότητας, σχεδιασμένα για να βελτιώνουν την απόδοση εμπορικών και βιομηχανικών συστημάτων ψύξης και θέρμανσης.

«Η απευθείας ψύξη των τσιπ είναι η πιο πρόσφατη τεχνολογία αιχμής για την ψύξη ενός κέντρου δεδομένων. Χρησιμοποιεί μια ψυχρή πλάκα που τοποθετείται επάνω στο τσιπ, αντί να ψύχει ολόκληρο το ικρίωμα των διακομιστών», δήλωσε ο Γκριτσέτι.

Τόνισε ότι η Ecolab, αμερικανική εταιρεία υπηρεσιών βιωσιμότητας και βιομηχανικών εφαρμογών, δραστηριοποιείται ολοένα περισσότερο στην απευθείας υγρή ψύξη των τσιπ για κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης και υπολογιστών υψηλών επιδόσεων, πέρα από τους παραδοσιακούς πύργους ψύξης και την επεξεργασία νερού.

Συνομίλησα ακόμη με τον Σάιμον Κερ, επικεφαλής δικτύων θερμότητας στην EnergiRaven, μια βρετανική εταιρεία ενεργειακών υποδομών και συμβουλευτικών υπηρεσιών που επικεντρώνεται στην ανάκτηση και αξιοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας.

Όπως εξηγεί, η τεχνολογία αυτή «μειώνει τη ζήτηση στο ηλεκτρικό δίκτυο, καθώς οι νέες κατοικίες ή όσες αναβαθμίζουν το σύστημα θέρμανσής τους μπορούν απλώς να αξιοποιούν την ήδη διαθέσιμη απορριπτόμενη θερμότητα, αντί να χρειάζονται πρόσθετη ηλεκτρική ισχύ για αντλίες θερμότητας».

Των Νικόλ Γουίνφιλντ και Κολίν Μπάρι | Associated Press
15 Οκτωβρίου 2026, 17:36 ώρα Ελλάδας

ΡΩΜΗ (AP) — Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ συναντήθηκε την Πέμπτη με κορυφαίο συνεργάτη του και άρχισε ξανά να εργάζεται από το νοσοκομείο, καθώς οι γιατροί ανακοίνωσαν ότι ο πνεύμονάς του αναρρώνει ικανοποιητικά μετά την επέμβαση αφαίρεσης καρκινικού οζιδίου.

Οι μετεγχειρητικές εξετάσεις του παρέμειναν εντός φυσιολογικών ορίων, ενώ η συνεδρία φυσικοθεραπείας της Πέμπτης περιλάμβανε ασκήσεις πλήρους κινητικότητας. Ο Πάπας εκτελεί αυτόνομα τις καθημερινές δραστηριότητές του, σύμφωνα με την ενημέρωση του προσωπικού του γιατρού, δρος Λουίτζι Καρμπόνε, και του διευθυντή Θωρακοχειρουργικής του νοσοκομείου Τζεμέλι, δρος Στέφανο Μαργκαριτόρα.

«Η ακτινογραφία θώρακος έδειξε καλή αποκατάσταση του χειρουργημένου πνεύμονα», ανέφεραν. «Συνολικά, η μετεγχειρητική ανάρρωσή του εξελίσσεται όπως αναμενόταν».

Σε ξεχωριστή ενημέρωση, το Βατικανό ανακοίνωσε ότι ο Λέων δέχθηκε τον αρχιεπίσκοπο Πάολο Ρουντέλι, επικεφαλής του διοικητικού επιτελείου του Βατικανού, ο οποίος φέρει τον τίτλο του «υποκαταστάτη» στη Γραμματεία του Κράτους, και ότι άρχισε ξανά να εργάζεται από το νοσοκομείο. Ο Ρουντέλι διαχειρίζεται μεγάλο μέρος των καθημερινών διοικητικών υποθέσεων της Αγίας Έδρας.

Για δεύτερη ημέρα, ο Λέων τέλεσε τη Θεία Λειτουργία μαζί με άλλους ιερείς σε ειδικά διαμορφωμένο παρεκκλήσι κοντά στο δωμάτιό του, στον δέκατο όροφο του νοσοκομείου, δήλωσε ο εκπρόσωπος του Βατικανού, Ματέο Μπρούνι.

Ο 71χρονος Πάπας υποβλήθηκε την Τρίτη σε αφαίρεση του κάτω λοβού του δεξιού πνεύμονα, αφού οι γιατροί εντόπισαν οζίδιο ύποπτο για κακοήθεια. Η επέμβαση επιβεβαίωσε ότι επρόκειτο για αδενοκαρκίνωμα, τον συχνότερο τύπο καρκίνου του πνεύμονα.

Οι γιατροί αναμένουν ακόμη τα αποτελέσματα εξετάσεων, προκειμένου να προσδιορίσουν τα ακριβή μοριακά χαρακτηριστικά του καρκίνου, αν έχει εξαπλωθεί πέρα από τον συγκεκριμένο λοβό και αν απαιτείται περαιτέρω θεραπεία.

Ερωτηθείς εάν αναμένονται αλλαγές στο προγραμματισμένο ταξίδι του Πάπα στη Νότια Αμερική, από τις 6 έως τις 17 Νοεμβρίου, ο Μπρούνι παρέπεμψε στα λόγια του Λέοντα την Κυριακή, όταν ανακοίνωσε τον εντοπισμό του οζιδίου και την επικείμενη επέμβαση.

«Σας ευχαριστώ για τις προσευχές σας για την ποιμαντική επίσκεψη που θα πραγματοποιήσω στο Περού», είχε δηλώσει ο Πάπας στα ισπανικά, απευθύνοντας χαιρετισμό σε ομάδα Περουβιανών. Το ταξίδι προβλέπει επίσης επισκέψεις στην Ουρουγουάη και την Αργεντινή.

Ο Λέων αναμένεται να παραμείνει στο νοσοκομείο τουλάχιστον έως τις 20 Οκτωβρίου.

Η Κολίν Μπάρι συνέβαλε στο ρεπορτάζ από το Μιλάνο.

Η δημοσιογραφική κάλυψη θρησκευτικών θεμάτων του Associated Press υποστηρίζεται μέσω της συνεργασίας του AP με το The Conversation US, με χρηματοδότηση από το Lilly Endowment Inc. Την αποκλειστική ευθύνη για το περιεχόμενο φέρει το AP.

ΝΙΚΟΛ ΓΟΥΙΝΦΙΛΝΤ
Η Γουίνφιλντ καλύπτει το ρεπορτάζ του Βατικανού από το 2001. Έχει καλύψει τις παπικές θητείες του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β΄, του Βενέδικτου ΙΣΤ΄ και του Φραγκίσκου, συνοδεύοντάς τους σε ταξίδια ανά τον κόσμο.

ΚΟΛΙΝ ΜΠΑΡΙ
Η Μπάρι καλύπτει για το Associated Press όλο το φάσμα της ιταλικής επικαιρότητας. Εστιάζει στη μόδα και τον σχεδιασμό, στον υπερτουρισμό και το περιβάλλον, στην πολιτική και, περιστασιακά, στο Βατικανό.

15 Οκτωβρίου 2026 | The Cipher Brief

Άρι Χάιστεϊν και Έντμουντ Φίτον-Μπράουν, ανώτερος ερευνητής

Χιλιάδες διαδηλωτές, κρατώντας ιρανικές σημαίες και πορτρέτα του Χαμενεΐ, συγκεντρώνονται στην πλατεία Σαμπίν, η οποία βρίσκεται υπό τον έλεγχο των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι. (Mohammed Hamoud/Anadolu μέσω Getty Images)

Οι συσχετισμοί στο πεδίο της μάχης στην Υεμένη αλλάζουν γρήγορα, αλλά οι στόχοι των Χούθι παραμένουν σταθεροί. Ένα κίνημα οργανωμένο γύρω από τη ριζοσπαστική ιδεολογία και τη διαρκή σύγκρουση συνορεύει πλέον με ένα κράτος οργανωμένο γύρω από τον εκσυγχρονισμό και την ευημερία. Η Σαουδική Αραβία και οι Χούθι διαθέτουν αμφότεροι ισχυρές, αλλά πολύ διαφορετικές στρατιωτικές δυνατότητες, και καμία πλευρά δεν μπορεί να επιβάλει γρήγορα μια αποφασιστική έκβαση στην άλλη. Αυτή είναι η συνταγή για έναν μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς. Το πλησιέστερο προηγούμενο είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, με τον οποίο ο πόλεμος στην Υεμένη συνδέεται ολοένα περισσότερο και από τον οποίο το σαουδαραβικό βασίλειο θα μπορούσε να αντλήσει διδάγματα για την καλύτερη προετοιμασία του.

Υπάρχει επίσης ένας παραλληλισμός με τη συναφή σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, οι επιπτώσεις της οποίας έχουν πλήξει σοβαρά τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας. Ουσιαστικά, παρακολουθούμε την πίεση που μπορεί να ασκήσει μια ασθενέστερη στρατιωτική δύναμη όταν διαθέτει πολύ μεγαλύτερη αντοχή στο κόστος και στην αποδιοργάνωση από τον ισχυρότερο αντίπαλό της. Το Ιράν και οι Χούθι ποντάρουν στο ότι οι Σαουδάραβες επιθυμούν τόσο έντονα να διατηρήσουν το ειρηνικό μοντέλο τους, που βασίζεται στις επιχειρήσεις, στον τουρισμό, στην ενέργεια και στις επενδύσεις, ώστε θα δεχθούν έναν συμβιβασμό σχεδόν με οποιοδήποτε τίμημα για να τερματιστεί η παρούσα σύγκρουση.

Η νοοτροπία των Χούθι

Το ιδεολογικό πρόγραμμα των Χούθι είναι αντισαουδαραβικό, αντιαμερικανικό, αντιισραηλινό, αντιδημοκρατικό, αντιφιλελεύθερο και αντισημιτικό. Εδώ και χρόνια παρουσιάζει τη σαουδαραβική μοναρχία ως αμερικανοϊσραηλινή μαριονέτα, ανάξια να φέρει τον τίτλο του «Θεματοφύλακα των Δύο Ιερών Τεμενών». Μέρος αυτής της αντιπαλότητας έχει προσωπικές ρίζες: ο πατέρας του Αμπντέλ Μαλίκ αλ Χούθι, ηγέτη της οργάνωσης, συγκρουόταν επί χρόνια με κληρικούς που υποστηρίζονταν από τη Σαουδική Αραβία και, σύμφωνα με φήμες, είχε γίνει στόχος σχεδίου δολοφονίας κατ’ εντολήν τους.

Ωστόσο, οι αιτιάσεις κατά του βασιλείου έχουν και εδαφική διάσταση. Με τη Συνθήκη της Ταΐφ του 1934, ο ιμάμης Γιαχία της βόρειας Υεμένης διευθέτησε το συνοριακό ζήτημα με το σαουδαραβικό κράτος και παραχώρησε τις επαρχίες Τζιζάν, Ασίρ και Νατζράν. Οι Χούθι, οι οποίοι παρουσιάζονται με έναν κάπως αμφίσημο τρόπο ως κληρονόμοι του ιμαμάτου, έχουν αναβιώσει τις διεκδικήσεις και για τις τρεις επαρχίες. Στόχος τους είναι να υποδαυλίζουν τη δυσαρέσκεια απέναντι στους Σαουδάραβες και να διατηρούν ανοιχτό το ζήτημα των νότιων συνόρων του βασιλείου.

Αυτή η εδαφική διάσταση συνδέεται με τον ισχυρισμό ότι οι Σαουδάραβες δεν είναι άξιοι να ελέγχουν τη Μέκκα και τη Μεδίνα: ο Αμπντέλ Μαλίκ επανέλαβε πρόσφατα ότι η Μέκκα ανήκει στην ισλαμική ούμμα, δηλαδή στην παγκόσμια κοινότητα των μουσουλμάνων, και δεν αποτελεί επαρχία της Σαουδικής Αραβίας. Οι Χούθι διεκδικούν εμμέσως —και ορισμένες φορές ρητά— ολόκληρο το νότιο μισό της Αραβικής Χερσονήσου, «από τη Μέκκα έως τη Μάχρα».

Ο βαθύτερος λόγος για τον οποίο οι Χούθι δεν μπορούν να σταματήσουν είναι δομικός. Εξαρτώνται από τη διαρκή κινητοποίηση και, για ένα κίνημα αυτού του είδους, η ειρήνη αποτελεί απειλή και όχι ανταμοιβή. Η σύγκρουση είναι αυτή που συγκρατεί το εγχείρημά τους: δικαιολογεί την απόσπαση πόρων από έναν εξαθλιωμένο πληθυσμό, παρέχει άλλοθι για τους απλήρωτους μισθούς και την κατάρρευση των υπηρεσιών και επιτρέπει στον μηχανισμό ασφαλείας να αντιμετωπίζει κάθε επικριτή ως συνεργάτη του εχθρού.

Για ένα βαθιά αντιδημοφιλές καθεστώς, ο πόλεμος με τη Σαουδική Αραβία και τους τοπικούς συμμάχους της στην Υεμένη είναι η πιο χρήσιμη διαθέσιμη σύγκρουση. Θα μπορούσε μάλιστα να αποφέρει σημαντικά οφέλη, εάν οι Χούθι καταφέρουν να αποσπάσουν παραχωρήσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ήδη κατά την περίοδο που ο πρέσβης Φίτον-Μπράουν είχε την ευθύνη για την Υεμένη, ήταν σαφές ότι τα στρεβλά κίνητρα της οικονομίας του πολέμου έκαναν τους στρατιωτικούς διοικητές των Χούθι να αντιμετωπίζουν με καχυποψία τον διαπραγματευτή της οργάνωσης, Μοχάμεντ Αμπντελσαλάμ. Οι διοικητές αυτοί επωφελούνταν από την οικονομία του πολέμου και το συνακόλουθο «κύρος» και δεν είχαν κανένα ενδιαφέρον να μετατραπούν σε διοικητικά στελέχη που, μαζί με την εξουσία τους, θα αναλάμβαναν και αντίστοιχες ευθύνες.

Οι επιλογές των Χούθι

Η προσέγγιση των Χούθι είναι αρπακτική: απομονώνουν κάθε θύμα και το αντιμετωπίζουν ξεχωριστά. Επιδιώκουν διμερείς συμφωνίες που απομακρύνουν έναν έναν τους πιθανούς αντιπάλους από ένα κοινό μέτωπο και προσαρμόζουν την ένταση κάθε επίθεσης έτσι ώστε το θύμα να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μια περιορισμένη αντίδραση κοστίζει λιγότερο από μια παρατεταμένη αντιπαράθεση.

Έχουν καλλιεργήσει την εντύπωση ότι αποτελούν πάντα πρόβλημα κάποιου άλλου: του Ισραήλ όταν εκτοξεύουν πυραύλους εναντίον του Εϊλάτ, του Ριάντ όταν πλήττουν την Άμπχα και ούτω καθεξής. Μία δεκαετία αργότερα, οι Χούθι έχουν επιτεθεί σε πολλά διαφορετικά κράτη, αλλά κανείς δεν έχει αναλάβει συνολικά την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Είναι ανησυχητικό ότι Αμερικανοί διαπραγματευτές συναντήθηκαν πρόσφατα με τους Χούθι στη Μουσκάτ και, όπως φαίνεται, αποδέχθηκαν χωρίς αμφισβήτηση τις διαβεβαιώσεις τους ότι η διαμάχη τους αφορά μόνο τους Σαουδάραβες και όχι τους Αμερικανούς — ούτε καν τους Ισραηλινούς! Και όλα αυτά ενώ οι Χούθι απειλούν την αμερικανική οικονομία και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή Αμερικανών πολιτών που βρίσκονται σε μη στρατιωτικές υποδομές στο σαουδαραβικό βασίλειο.

Στον τρέχοντα γύρο των συγκρούσεων, οι Χούθι διαθέτουν τρεις βασικές επιλογές κλιμάκωσης.

Η πρώτη επιλογή είναι η εδαφική επέκταση στο εσωτερικό της Υεμένης. Πρόκειται για τη λιγότερο επικίνδυνη επιλογή για το καθεστώς, επειδή παραμένει στο πλαίσιο μιας σύγκρουσης την οποία ο κόσμος έχει μάθει να αγνοεί. Τα νέα εδάφη σημαίνουν νέους πληθυσμούς προς φορολόγηση, νέα λιμάνια και περάσματα προς έλεγχο, καθώς και νέες επιτυχίες προς προβολή στο εσωτερικό. Το μειονέκτημα είναι ότι αυτή η επέκταση οδηγεί τους Ζαϊδίτες Χούθι ολοένα βαθύτερα σε περιοχές σαφιιτών σουνιτών, όπου ο πληθυσμός αντιμετωπίζει εχθρικά τις επιδιώξεις τους.

Η δεύτερη επιλογή αφορά τη θάλασσα. Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων και σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων στην Ερυθρά Θάλασσα και στα στενά Μπαμπ αλ Μαντέμπ προκαλούν ζημιές, ιδίως στην οικονομία, ενώ είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτραπούν και να αντιμετωπιστούν αμυντικά. Το μειονέκτημα είναι ότι η ναυσιπλοΐα αποτελεί παγκόσμιο συμφέρον, παρότι υπάρχουν κάποια περιθώρια προσαρμογής στις διαταραχές της. Επομένως, μια παρατεταμένη εκστρατεία εναντίον της ενδέχεται να προκαλέσει την εμπλοκή κρατών με συμφέροντα στο θαλάσσιο εμπόριο, τα οποία διαφορετικά θα έμεναν εκτός ενός πολέμου μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Χούθι. Επιπλέον, παραβιάζοντας το Δίκαιο της Θάλασσας, οι επιθέσεις αυτές παρέχουν αδιαμφισβήτητη νομική βάση για τη συγκρότηση διεθνούς στρατιωτικού συνασπισμού εναντίον τους.

Η τρίτη επιλογή, η στοχοποίηση της πολιτικής αεροπορίας, είναι η πιο επικίνδυνη. Μια πρόσφατη επίθεση των Χούθι, στις 10 Οκτωβρίου, σκότωσε τουλάχιστον δώδεκα ανθρώπους, αποτελώντας τη φονικότερη επίθεση στο βασίλειο εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. Μεταξύ των νεκρών ήταν ένας Αμερικανός πολίτης. Τα πλήγματα συνοδεύτηκαν από απειλητική προειδοποίηση προς τις αεροπορικές εταιρείες, «για τελευταία φορά», να παραμείνουν εκτός του σαουδαραβικού εναέριου χώρου. Τέτοιου είδους επιθέσεις είναι πιθανότατα εκείνες που θα μπορούσαν ευκολότερα να κινητοποιήσουν έναν διεθνή συνασπισμό και δείχνουν ότι οι Χούθι είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν εξαιρετικά υψηλό ρίσκο.

Οι Χούθι δοκιμάζουν μέχρι πού μπορούν να φτάσουν. Η κατάρριψη ενός επιβατικού αεροσκάφους θα προκαλούσε σχεδόν σίγουρα μια συντριπτική απάντηση, συμπεριλαμβανομένων άμεσων αμερικανικών πληγμάτων — ακριβώς την αντίδραση που οι Χούθι προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να αποφύγουν, χωρίς πάντοτε να τα καταφέρνουν. Η απειλή και μόνο μπορεί να προκαλέσει κάποια ζημιά στη Σαουδική Αραβία, επομένως οι απειλές θα συνεχιστούν. Το αν οι Χούθι θα συνεχίσουν τις επιθέσεις ή θα προχωρήσουν σε ακόμη μεγαλύτερη κλιμάκωση σε αυτό το πεδίο θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο πιστεύουν ότι κάποιος θα τους αναγκάσει να πληρώσουν το τίμημα.

Οι πόλεμοι συνδέονται ήδη

Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει ότι η σύγκριση μεταξύ του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας και της σύγκρουσης Χούθι–Σαουδικής Αραβίας χρησιμεύει απλώς ως παραλληλισμός. Ωστόσο, οι δύο πόλεμοι συνδέονται έμπρακτα και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Η εμπλοκή της Ρωσίας με τους Χούθι αποτελεί μέχρι στιγμής τον πιο άμεσο σύνδεσμο. Έως τα μέσα του 2024, η Ρωσία είχε στρατολογήσει εκατοντάδες, ενδεχομένως ακόμη και χιλιάδες, άνδρες από την Υεμένη για το μέτωπο στην Ουκρανία, μέσω ενός δικτύου συνδεδεμένου με τους Χούθι που λειτουργούσε με βάση το Ομάν. Επίσης, κατά την εκστρατεία των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα την περίοδο 2023–2025, η Ρωσία φέρεται να τους διαβίβασε δορυφορικά δεδομένα για τον εντοπισμό στόχων. Παράλληλα, το Shahed-136, το οποίο το Ιράν προμήθευσε στη Ρωσία και το οποίο η τελευταία πλέον παράγει μαζικά και έχει βελτιώσει, ανήκει στην ίδια οικογένεια όπλων που χρησιμοποιούν οι Χούθι εναντίον σαουδαραβικών υποδομών. Οι ρωσικές τεχνολογικές βελτιώσεις ενδέχεται να φτάσουν, μέσω της Τεχεράνης, πίσω στη Σαναά.

Δημοσίως, η Ρωσία εμφανίζεται να ανησυχεί για το πρόβλημα των Χούθι. Τον Σεπτέμβριο, ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις επιθέσεις τους εναντίον μη στρατιωτικών στόχων στη Σαουδική Αραβία, ενώ ο πρόεδρος Πούτιν και ο διάδοχος του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν συζήτησαν τηλεφωνικά για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω των στενών Μπαμπ αλ Μαντέμπ. Το Ριάντ δεν πρέπει να εκλάβει αυτή τη στάση ως ουδετερότητα: η Μόσχα αντιμετωπίζει τους Χούθι ως πιόνι σε ένα ευρύτερο παιχνίδι.

Ο μηχανισμός είναι απλός. Μια κρίση στην Αραβική Χερσόνησο αποσπά την προσοχή της Δύσης και, ίσως ακόμη σημαντικότερο, απορροφά τα αποθέματα πυρομαχικών της. Στα τέλη Μαρτίου, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι το Πεντάγωνο εξέταζε το ενδεχόμενο να διοχετεύσει στη Μέση Ανατολή πυραύλους αναχαίτισης για την αεράμυνα που είχαν αγοραστεί για την Ουκρανία, επειδή ο πόλεμος με το Ιράν ασκούσε πίεση στα αποθέματα κρίσιμων αμερικανικών πυρομαχικών.

Αυτό είναι το αποτέλεσμα προς το οποίο εργάζεται η Μόσχα από τότε που απείχε από την ψηφοφορία για το εμπάργκο όπλων κατά των Χούθι το 2015 και στη συνέχεια πέρασε μία δεκαετία παρεμποδίζοντας την ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ που κατέγραφε τις παραβιάσεις του. Η Ρωσία δεν χρειάζεται να νικήσουν οι Χούθι· χρειάζεται να συνεχίσουν να πολεμούν. Με παρόμοιο σκεπτικό υποστηρίζει και τη συνέχιση της ιρανικής αντίστασης απέναντι στους Αμερικανούς.

Η σύνδεση αρχίζει να λειτουργεί και προς την αντίστροφη κατεύθυνση. Οι αναπτυσσόμενοι δεσμοί του Κιέβου με τη Σαουδική Αραβία είναι πιο πρόσφατοι, αλλά όχι λιγότερο σημαντικοί. Στις 27 Μαρτίου, οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με επίκεντρο την τεχνογνωσία αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Περισσότεροι από διακόσιοι Ουκρανοί ειδικοί στην αντιμετώπιση drones έχουν πλέον αναπτυχθεί στη Σαουδική Αραβία και σε άλλα κράτη του Κόλπου, ενώ το Ριάντ φέρεται να διαπραγματεύεται μεγάλη αγορά ουκρανικών drones αναχαίτισης, κόστους από 1.000 έως 3.000 δολάρια το καθένα. Μέχρι πρόσφατα, το Ριάντ ενίσχυε τις σχέσεις του με τη Μόσχα μέσω του ΟΠΕΚ+ και των BRICS. Τώρα, όμως, εισάγει ουκρανική τεχνογνωσία για να αμυνθεί απέναντι σε όπλα που η Μόσχα βοήθησε να τελειοποιηθούν.