Του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.
Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίασε αυτή την εβδομάδα τα νέα ελληνικά θαλάσσια drones, τον «Πυρπολητή» και τον «Κανάρη». Το πρώτο αναπτύσσει ταχύτητα άνω των σαράντα κόμβων και προορίζεται και για αποστολές κρούσης. Τα ονόματα μάς γυρίζουν στο 1821. Ο Κανάρης, όμως, δεν ήταν σκάφος. Ήταν άνθρωπος.
Την ώρα που το Ναυτικό περνά στη νέα εποχή των μη επανδρωμένων συστημάτων, οι παραιτήσεις στελεχών προκαλούν ανησυχία. Σύμφωνα με στοιχεία της ΠΟΕΣ, έφτασαν τις 353 το 2025 και τις 150 το πρώτο τετράμηνο του 2026, έναντι 101 το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Οι αριθμοί απαιτούν διερεύνηση, όχι απλή καταγραφή.
Δεν γράφω εναντίον των drones. Ένα σύγχρονο ναυτικό τα χρειάζεται. Γράφω για τον άνθρωπο που τα χειρίζεται, τα διοικεί και αναλαμβάνει την ευθύνη της απόφασης. Η τεχνολογία πολλαπλασιάζει την ισχύ, αλλά δεν υποκαθιστά την εμπειρία, την κρίση και την εκπαίδευση. Η επιχειρησιακή αξία κάθε συστήματος εξαρτάται από εκείνους που το αξιοποιούν.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να ξεχνά τη γεωγραφία της. Η θάλασσα ενώνει τα νησιά μας και αποτελεί κρίσιμο χώρο ασφάλειας και κυριαρχίας. Από τη Σαλαμίνα έως τους Βαλκανικούς Πολέμους, η ναυτική ισχύς επηρέασε καθοριστικά την πορεία του Ελληνισμού. Έζησα τις κρίσεις του 1987, των Ιμίων και του 2020 και γνωρίζω πόσο μετρά η παρουσία των πλοίων, όταν οι πολιτικές αποφάσεις δοκιμάζονται στην πράξη. Η αμυντική αρχιτεκτονική της χώρας οφείλει, επομένως, να λαμβάνει ως αφετηρία τη θαλάσσια γεωγραφία της. Όχι από συναισθηματισμό, αλλά από στρατηγική αναγκαιότητα.
Σήμερα, η σημασία του Πολεμικού Ναυτικού ξεπερνά την προστασία των θαλάσσιων συνόρων. Τα υποθαλάσσια καλώδια, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και οι ενεργειακές υποδομές αποτελούν κρίσιμα δίκτυα, αλλά και πεδία διεθνούς ανταγωνισμού. Τα πολεμικά πλοία προσφέρουν το απαραίτητο επιχειρησιακό βάθος, την παρουσία και τον εξοπλισμό για την επιτήρηση και την προστασία τους. Σε συνδυασμό με σύγχρονα συστήματα, πληροφορίες και συνεργασία με την Κύπρο και άλλους εταίρους, μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο της Ελλάδας στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας. Όμως, ούτε τα δίκτυα ούτε τα μέσα λειτουργούν αποτελεσματικά χωρίς εκπαιδευμένο και έμπειρο προσωπικό.
Αυτό δεν σημαίνει ανταγωνισμό μεταξύ των Κλάδων. Ο Στρατός Ξηράς, το Πολεμικό Ναυτικό και η Πολεμική Αεροπορία αποτελούν μέρη της ίδιας αμυντικής ισχύος. Το ζητούμενο είναι οι προτεραιότητες να ανταποκρίνονται στις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες και κάθε νέο σύστημα να συνοδεύεται από την αναγκαία εκπαίδευση και μέριμνα για τους ανθρώπους που θα το χρησιμοποιήσουν.
Όταν έμπειρα στελέχη αποχωρούν και νέοι δεν επιλέγουν ή δεν παραμένουν στις στρατιωτικές σχολές, η Πολιτεία οφείλει να αναζητήσει τους λόγους. Να ακούσει όσους φεύγουν και να εξετάσει τι μπορεί να διορθωθεί στις συνθήκες υπηρεσίας, στην επαγγελματική εξέλιξη, στην καθημερινότητα και στην προοπτική τους. Δεν πρέπει να προδικάζουμε τις αιτίες ούτε να τις περιορίζουμε στις αποδοχές. Η αξιοπρέπεια, ο σεβασμός, η δίκαιη αντιμετώπιση και η δυνατότητα προγραμματισμού της ζωής αποτελούν επίσης ουσιαστικές διαστάσεις της μέριμνας για το προσωπικό.
Παράλληλα, η αυξανόμενη τεχνολογική πολυπλοκότητα απαιτεί ισχυρές εκπαιδευτικές βάσεις και συνεχή κατάρτιση. Οι επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στην PISA 2022 ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Αυτό δεν αποδεικνύει κάτι ειδικά για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, υπενθυμίζει όμως τη σημασία της εκπαίδευσης σε μια εποχή όπου περισσότερες και πιο σύνθετες δυνατότητες θα εξαρτώνται από την ανθρώπινη κρίση.
Ως διοικητής τάγματος, ζητούσα από τους στρατιώτες μου να έχουν δική τους άποψη. Έτσι δημιουργήθηκε μια βιβλιοθήκη που τη ζήλευαν σχολεία. Πέντε στρατιώτες προσέφεραν τις αποδοχές της άδειάς τους για να την εμπλουτίσουν. Κανένα πρόγραμμα δεν τους το ζήτησε. Το έκαναν επειδή ένιωθαν ότι συμμετείχαν σε κάτι που είχε αξία. Αυτό είναι το ηθικό του προσωπικού. Δεν διατάσσεται ούτε αγοράζεται. Καλλιεργείται όταν ο άνθρωπος αισθάνεται ότι η φωνή του ακούγεται και ότι η Πολιτεία σέβεται τη δέσμευσή του. Η διερεύνηση των παραιτήσεων και η αντιμετώπιση των πραγματικών αιτιών τους δεν είναι αίτημα προνομιακής μεταχείρισης του Ναυτικού ούτε διεκδίκηση εις βάρος άλλων Κλάδων. Είναι ευθύνη απέναντι σε όλους όσοι υπηρετούν την εθνική άμυνα.
Τα πλοία τα αποκτάς. Τα πληρώματα τα χτίζεις. Ένα ναυτικό δεν χάνεται όταν βυθιστεί το πρώτο του πλοίο. Κινδυνεύει να χαθεί όταν φύγει ο τελευταίος άνθρωπος που ξέρει να το κυβερνήσει.
Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης
Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.
