Δημοσιεύθηκε από τη Chirine Riaz
Στις 8 Απριλίου 2026
Τοποθετημένα στην καρδιά του νοτιοδυτικού Ινδικού Ωκεανού και σε απόσταση άνω των 9.000 χιλιομέτρων από τη μητροπολιτική Γαλλία, αυτά τα υπερπόντια εδάφη αποτελούν στρατηγικό σημείο στήριξης για τη Γαλλία στον Ινδο-Ειρηνικό.
Βρισκόμενα στο σταυροδρόμι των θαλάσσιων οδών που παρακάμπτουν την Αφρική προς τη Μέση Ανατολή και την Ασία, επιτρέπουν στη Γαλλία να διαθέτει κυρίαρχη παρουσία σε μια μείζονα θαλάσσια ζώνη και να αξιοποιεί ένα σημαντικό δυναμικό, ιδίως στους αλιευτικούς πόρους και στη θαλάσσια οικονομία.
Ωστόσο, τα εδάφη αυτά αντιμετωπίζουν επίσης πολλές προκλήσεις: έντονη εξάρτηση από τις εισαγωγές, χαμηλή περιφερειακή οικονομική ενσωμάτωση, υψηλά ποσοστά ανεργίας και φτώχειας, καθώς και σημαντική μεταναστευτική πίεση στη Μαγιότ, η οποία την καθιστά πύλη εισόδου προς την Ευρώπη.
Με αυτή τη σειρά, στόχος είναι να κατανοήσουμε καλύτερα την πραγματικότητα των γαλλικών υπερπόντιων εδαφών, τα πλεονεκτήματα, τις ευαλωτότητές τους και την κεντρική θέση που θα έπρεπε να κατέχουν στον στρατηγικό προβληματισμό της Γαλλίας.
Δημοσιεύθηκε από το Institut FMES
Στις 30 Απριλίου 2026
Στις 31 Μαρτίου 2026, το αεροπλανοφόρο USS George H. W. Bush απέπλευσε από το Νόρφολκ για να ενισχύσει τις αμερικανικές δυνάμεις που εμπλέκονται στη σύγκρουση με το Ιράν. Σε μια εξαιρετική περίπτωση, ένα αμερικανικό αεροπλανοφόρο προερχόμενο από την Ανατολική Ακτή δεν πέρασε από τη Μεσόγειο για να φτάσει στο βόρειο τμήμα του Ινδικού Ωκεανού, αλλά διήλθε μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας για λόγους ασφαλείας. Το γεγονός αυτό είναι ενδεικτικό της μετατόπισης της Μεσογείου και της Ερυθράς Θάλασσας σε ένα νέο γεωπολιτικό και ναυτιλιακό πλαίσιο.
Το 2024, ο αριθμός των πλοίων που διέσχισαν τη Διώρυγα του Σουέζ μειώθηκε κατά το ήμισυ σε σχέση με το 2023, μετά τις επιθέσεις των Χούθι. Το 2025, λιγότερα από 13.000 πλοία πέρασαν από τη Διώρυγα του Σουέζ, παρά την αισθητή μείωση αυτών των επιθέσεων. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει άμεσα τη θαλάσσια κυκλοφορία στη Μεσόγειο, της οποίας η ιδιαιτερότητα είναι ότι αποτελεί μια ημίκλειστη θάλασσα, συνδεδεμένη με τους ωκεανούς μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και του Στενού του Γιβραλτάρ. Το ερώτημα είναι αν αυτή η θάλασσα, η οποία αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 1% των παγκόσμιων θαλάσσιων εκτάσεων, θα δει ξανά να διέρχεται από αυτήν το 25% της παγκόσμιας θαλάσσιας κυκλοφορίας, όπως συνέβαινε ακόμη μέχρι το 2020.
Η εδαφικοποίηση των θαλάσσιων χώρων (η μετατροπή της Μεσογείου σε χώρο εθνικών θαλάσσιων διεκδικήσεων) αποτελεί μια δεύτερη μεγάλη ανατροπή που επηρεάζει τη Μεσόγειο. Περνά πρώτα από την παρουσία πετρελαϊκών και αερίων κοιτασμάτων στα ανοικτά της Λιβύης και στην Ανατολική Μεσόγειο. Από τις αρχές του 2026, οι επιτυχείς θαλάσσιες γεωτρήσεις διαδέχονται η μία την άλλη, με νέα μεγάλα πετρελαϊκά κοιτάσματα να έχουν εντοπιστεί στα ανοικτά της Λιβύης. Στην Ανατολική Μεσόγειο, αντιστοίχως, διαδέχονται η μία την άλλη οι ανακαλύψεις μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Έτσι, τα κοιτάσματα φυσικού αερίου Zohr το 2015 και Nour το 2019 κατέστησαν την Αίγυπτο πραγματικό κράτος φυσικού αερίου· ένας πόρος που έρχεται εύστοχα να αντισταθμίσει εν μέρει τις σημαντικές απώλειες εσόδων που συνδέονται με τη μείωση του αριθμού των πλοίων που περνούν από τη Διώρυγα του Σουέζ, όπως και με την αισθητή πτώση του τουρισμού.
Αυτή η εδαφικοποίηση εκδηλώνεται επίσης με τη διαρκώς αυξανόμενη επέκταση των υποθαλάσσιων καλωδίων στη Μεσόγειο, η οποία παραμένει σημαντικό σημείο διέλευσης για τη σύνδεση της Ευρώπης με την ασιατική ήπειρο. Σήμερα, περίπου 71.000 χιλιόμετρα καλωδίων καλύπτουν τον βυθό της Μεσογείου, καθιστώντας τη Μασσαλία τον πέμπτο μεγαλύτερο παγκόσμιο κόμβο υποθαλάσσιων καλωδίων. Η δημιουργία και τα σχέδια για αιολικά πάρκα στη Γαλλία, στον Κόλπο του Λέοντα, στην Ισπανία, στην Κόστα Μπράβα, και στην Ιταλία, στο Κανάλι της Σικελίας, δημιουργούν ένα πλέγμα διαφορετικής φύσης, αλλά εξίσου στρατηγικό.
Το φαινόμενο αυτό της εδαφικοποίησης γέννησε νέες εντάσεις, με διεκδικήσεις αποκλειστικών οικονομικών ζωνών, ΑΟΖ, από τα παράκτια κράτη. Το 2004, η πρώτη διεκδίκηση ενός τέτοιου θαλάσσιου χώρου από την Κύπρο έθεσε τέλος στη σιωπηρή συμφωνία των μεσογειακών κρατών να μην εγκαθιδρύουν ΑΟΖ. Έκτοτε, οι διεκδικήσεις πολλαπλασιάστηκαν, ιδίως στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας νέες εντάσεις. Η Τουρκία διεκδικεί τα ίδια ύδατα με την Κύπρο και την Ελλάδα· η Αλγερία διεκδικεί ορισμένα ευρωπαϊκά ύδατα, της Ισπανίας και της Ιταλίας· ενώ η Γαλλία και η Ισπανία δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει για την οριοθέτηση των αντίστοιχων ΑΟΖ τους. Ωστόσο, πέρα από αυτές τις διαφορές, ορισμένα κράτη, όπως ο Λίβανος και το Ισραήλ, κατάφεραν, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ και της Γαλλίας, να καθορίσουν τα θαλάσσια σύνορά τους. Είναι αλήθεια ότι η συμφωνία αυτή αποτελούσε προϋπόθεση για την πρόσβαση σε πολλά υποσχόμενα κοιτάσματα φυσικού αερίου…
Η Μεσόγειος Θάλασσα βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με την άνοδο νέων μορφών εγκληματικότητας. Η γεωγραφική της θέση, καθώς συνδέει την ευρωπαϊκή, την ασιατική και την αφρικανική ήπειρο, ευνοεί τις παράνομες διακινήσεις.
Αφενός, αποτελεί στρατηγικό κόμβο για το ναρκεμπόριο, επιτρέποντας στα ναρκωτικά να φτάνουν στην Ευρώπη. Αφετέρου, η παράνομη μετανάστευση παραμένει μείζον ζήτημα, με τρεις κύριες θαλάσσιες οδούς προς την Ευρώπη. Ο έλεγχος αυτών των ανθρώπινων ροών, οι οποίες έχουν μειωθεί τα τελευταία χρόνια, συνιστά διαρθρωτική πρόκληση για την Ευρώπη, τόσο ως προς τον έλεγχο των συνόρων της όσο και ως προς την ανθρωπιστική διάσταση που συνεπάγεται.
Τέλος, η υπερεκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο έχει οδηγήσει σε εξάντληση των αποθεμάτων, με σχεδόν 1,2 εκατομμύρια τόνους ψαριών να αλιεύονται κάθε χρόνο, υποβαθμίζοντας την ποιότητα των υδάτων και τροφοδοτώντας τον φόβο μιας «νεκρής θάλασσας», υπεραλμυρής και στείρας. Τα παράκτια κράτη έχουν συνειδητοποιήσει την ανάγκη διατήρησης αυτών των πόρων, ενισχύοντας τη συνεργασία τους μέσω μιας κοινής αλιευτικής πολιτικής και της δράσης της ICCAT, της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση των Θυννοειδών του Ατλαντικού, για την προστασία των θυννοειδών. Με τον τρόπο αυτό απομακρύνονται τα αποκαλυπτικά σενάρια σύμφωνα με τα οποία η Μεσόγειος θα ήταν ανεπανόρθωτα νεκρή.
Η ανάπτυξη θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, κυρίως στη βόρεια ακτή, αποτυπώνει αυτή τη βούληση για καλύτερη ρύθμιση της εκμετάλλευσης των θαλασσών. Περίπου 1.100 θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές καλύπτουν πλέον τη Μεσόγειο, αντιπροσωπεύοντας το 6% της επιφάνειας αυτής της θάλασσας.
Η Μεσόγειος είναι περισσότερο από ποτέ ένας χώρος δομημένος από ασυμμετρίες ανάμεσα στη βόρεια και τη νότια ακτή, ως προς την ανάπτυξη, τη σταθερότητα και τις ναυτικές δυνατότητες. Αυτές οι αποκλίσεις προκαλούν ροές από τον Νότο προς τον Βορρά — μεταναστευτικές, παράνομες και ενεργειακές — καθώς και σχέσεις ισχύος, καθιστώντας τον Βορρά πόλο ελέγχου και τον Νότο χώρο πιέσεων και ευαλωτοτήτων.
Παράλληλα, η διαμόρφωσή της ως ημίκλειστης θάλασσας την καθιστά έναν περιορισμένο στρατιωτικό χώρο, όπου οι μεγάλες μονάδες επιφανείας είναι εκτεθειμένες σε παράκτιες απειλές, όπως πύραυλοι και αεροπορικά πλήγματα, ενώ τα υποβρύχια βρίσκουν εκεί ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον.
Καθώς το Ισραήλ παρομοιάζει την Τουρκία με το Ιράν και εμβαθύνει τους δεσμούς του με την Ελλάδα και την Κύπρο, η Άγκυρα ποντάρει στη ναυτική ισχύ για να επαναβεβαιώσει τον ρόλο της
Φωτογραφία από το τουρκικό αμφίβιο πλοίο μεταφοράς drones TCG Anadolu, L-400, δείχνει την τουρκική φρεγάτα F-496 και το ιταλικό σκάφος San Giorgio, L 9892, κατά τη διάρκεια της κορυφαίας ενισχυμένης δραστηριότητας επαγρύπνησης του ΝΑΤΟ, Neptune Strike 2025-3, στην Αδριατική Θάλασσα, στις 24 Σεπτεμβρίου 2025. AFP.
Από τον Ragip Soylu στην Άγκυρα
Ημερομηνία δημοσίευσης: 30 Απριλίου 2026, 12:30 BST
Ενώ η προσοχή του κόσμου είναι στραμμένη στον αμερικανικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, τα τουρκικά ναυπηγεία εργάζονται εντατικά για την κατασκευή του πρώτου εθνικού αεροπλανοφόρου της χώρας, του Mugem.
Ο διοικητής των Ναυτικών Δυνάμεων της Τουρκίας, ναύαρχος Ερκιουμέντ Τατλίογλου, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το αεροπλανοφόρο αναμένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος του επόμενου έτους, προκαλώντας έντονη συζήτηση.
Η δήλωση υποδηλώνει ότι το κύτος του πλοίου θα ολοκληρωθεί σχεδόν έναν χρόνο νωρίτερα από το αρχικά ανακοινωμένο χρονοδιάγραμμα.
Το πλοίο, το μεγαλύτερο πολεμικό σκάφος που έχει κατασκευαστεί ποτέ στη χώρα, αναμένεται να έχει εκτόπισμα 60.000 τόνων και μήκος 285 μέτρων. Θα ξεπερνά το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, μήκους 261 μέτρων και εκτοπίσματος 42.500 τόνων, το οποίο μέχρι σήμερα θεωρούνταν η ισχυρότερη ναυαρχίδα της Μεσογείου. Έχει σχεδιαστεί για να φιλοξενεί 60 αεροσκάφη και θα διαθέτει σύστημα βραχείας απογείωσης.
Πολλοί στην Άγκυρα βλέπουν την ταχεία πρόοδο του έργου, το οποίο ξεκίνησε μόλις τον Αύγουστο του 2025 με προσωπική παρουσία του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ως ένδειξη ότι η Τουρκία είναι αποφασισμένη να ενισχύσει το οπλοστάσιό της, ώστε να αποκτήσει τις αναγκαίες αποτρεπτικές δυνατότητες έναντι κρατικών δρώντων.
Οι εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ έχουν αυξηθεί πρόσφατα, με Ισραηλινούς ηγέτες τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αντιπολίτευση να παρομοιάζουν ολοένα συχνότερα την Τουρκία με το Ιράν στη ρητορική τους.
Ο Ναφτάλι Μπένετ, δημοφιλής ηγέτης της αντιπολίτευσης που θα μπορούσε πιθανώς να γίνει ο επόμενος πρωθυπουργός του Ισραήλ, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά σε συνέδριο στην Ουάσινγκτον τον Φεβρουάριο ότι η Τουρκία είναι «το επόμενο Ιράν».
Απομονωμένη στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Άγκυρα έχει επιταχύνει έργα στην αεράμυνα και στις μη επανδρωμένες πλατφόρμες, καθώς και τη γραμμή παραγωγής του μαχητικού πέμπτης γενιάς Kaan, έπειτα από δύο γύρους πολέμου μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και ΗΠΑ.
Η Μεϊσουνέ Γιασάρ, ακαδημαϊκός που ειδικεύεται στην τουρκική ναυτική ισχύ, δήλωσε ότι η αναπτυσσόμενη συμμαχία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο ωθεί την Τουρκία να εστιάσει στις ναυτικές της δυνατότητες.
Παρότι τέτοιου είδους αεροπλανοφόρα συνήθως αναπτύσσονται για ανοιχτές θάλασσες, η Γιασάρ λέει ότι η Άγκυρα ενδέχεται να βλέπει το Mugem ως μοχλό που μπορεί να αποτρέψει πιθανούς εχθρικούς δρώντες στην περιοχή.
«Η θέρμανση των σχέσεων μεταξύ της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης και του Ισραήλ έχει καταστήσει αυτή τη συμμαχία πολύ αποτελεσματική, και η στάση τους γίνεται αρκετά επιθετική», δήλωσε η Γιασάρ στο Middle East Eye.
«Η Τουρκία απομονώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, και αυτό το αεροπλανοφόρο είναι τόσο μια πρόσθετη δυνατότητα όσο και μια στρατηγική αναγκαιότητα».
Η κατασκευή αεροπλανοφόρου δεν είναι καινούργια ιδέα στην Τουρκία. Οι ρίζες της μπορούν να εντοπιστούν στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Ο Γιάνκι Μπαγκτσίογλου, πρώην ναύαρχος του τουρκικού ναυτικού, δήλωσε ότι το 1993 αναπτύχθηκε μια ιδέα για επιχειρήσεις σε ανοιχτές θάλασσες, η οποία περιλάμβανε ελαφρά αεροπλανοφόρα, αμφίβια αποβατικά πλοία και προβολή ισχύος πέραν του Ατλαντικού.
Είπε στο Middle East Eye ότι το σχέδιο άρχισε να παίρνει συγκεκριμένη μορφή γύρω στο 2017, ως απάντηση σε μια μελέτη για το μέλλον της ναυτικής δύναμης.
«Η ανάγκη για ένα αεροπλανοφόρο ήρθε στο προσκήνιο», είπε.
Τα αρχικά σχέδια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων για το τουρκικό drone-carrier TCG Anadolu, προέβλεπαν την αγορά μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς με χαρακτηριστικά stealth, των F-35. Ωστόσο, η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα το 2019, γεγονός που την ανάγκασε να αναζητήσει εναλλακτικές.
Προς το παρόν, ο τουρκικός στρατός σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει εκτενώς πάνω στο πλοίο το μη επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος Kizilelma, το οποίο διαθέτει δυνατότητες stealth, μαζί με το ελαφρύ μαχητικό αεροσκάφος Hurjet και μια πιθανή ναυτική έκδοση του μαχητικού πέμπτης γενιάς Kaan. Θα αναπτυχθεί επίσης το Bayraktar TB3, το οποίο ήδη επιχειρεί από το TCG Anadolu με δυνατότητα βραχείας απογείωσης υποβοηθούμενη από τεχνητή νοημοσύνη.
Διαπραγματευτική ισχύς
Ο Αλπέρ Τζοσκούν, πρώην Τούρκος πρέσβης, δήλωσε ότι το σχέδιο για το αεροπλανοφόρο αποτελεί ακόμη μία ένδειξη πως η Τουρκία βρίσκεται σε καλή θέση μέσα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, χάρη στις ισχυρές δυνατότητες της αμυντικής της βιομηχανίας.
Ο Τζοσκούν, σήμερα ανώτερος ερευνητής στο think tank Carnegie στην Ουάσινγκτον, πρόσθεσε ότι το αεροπλανοφόρο θα αναβάθμιζε τη θέση της Τουρκίας μέσα στο ΝΑΤΟ, καθώς οι ΗΠΑ καλούν τους συμμάχους να συνεισφέρουν περισσότερο και στέλνουν ολοένα πιο έντονα το μήνυμα ότι ενδέχεται να εγκαταλείψουν την Ευρώπη.
«Υπό αυτή την έννοια, θα αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τουρκίας. Αλλά αυτά τα πράγματα έχουν κόστος», είπε. «Θα μπορούσε επίσης να τροφοδοτήσει εντάσεις στην περιοχή και να προκαλέσει μια νέα αντίληψη απειλής».
Ένας πρόσφατος γύρος εντάσεων με την Ελλάδα το 2020 οδήγησε σε στρατιωτική συμμαχία μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας, στο πλαίσιο της οποίας οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να στηρίζουν η μία την κυριαρχία της άλλης.
Ο Τζοσκούν πιστεύει ότι αυτές οι «αντιλήψεις απειλής» που έχουν άλλα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, θα πρέπει να τύχουν προσεκτικής διαχείρισης από την Άγκυρα, ώστε να αποφευχθούν πιθανές κλιμακώσεις.
Η ναυτική ικανότητα του Ισραήλ είναι περιορισμένη και επικεντρώνεται κυρίως στη διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού της Γάζας ή στη διεξαγωγή ειδικών αποστολών.
Οι ειδικοί σημειώνουν, ωστόσο, ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν αποκάλυψαν τις ευπάθειες μεγάλων πολεμικών πλοίων απέναντι σε μικρά drones και βαλλιστικούς πυραύλους, συμπεριλαμβανομένων των αεροπλανοφόρων.
Ένα μαχητικό αεροσκάφος F/A-18E Super Hornet έπεσε από το USS Harry S. Truman στην Ερυθρά Θάλασσα, αφού το αεροπλανοφόρο πραγματοποίησε ελιγμό υψηλής ταχύτητας για να αποφύγει πυρά των Χούθι τον Απρίλιο του περασμένου έτους. Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό εκτός της άμεσης εμβέλειας των ιρανικών πυραύλων κατά τον τελευταίο πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Το τουρκικό αεροπλανοφόρο αναμένεται να εξοπλιστεί με αμυντικά συστήματα, όπως σύστημα κάθετης εκτόξευσης, σύστημα εγγύς άμυνας και τηλεχειριζόμενο οπλικό σύστημα, προκειμένου να αντιμετωπίζει ασύμμετρες απειλές.
Ο διοικητής των Ναυπηγείων Κωνσταντινούπολης, υποναύαρχος Ρετζέπ Ερντίντς Γετκίν, δήλωσε στην τουρκική τηλεόραση τον Μάρτιο ότι το έργο προχωρούσε με τέτοιο ρυθμό ώστε είχαν ήδη κατασκευάσει τη ράμπα απογείωσης, η οποία θα δοκιμαζόταν σε αεροδρόμιο αργότερα φέτος.
Το πλοίο κατασκευάζεται με ταχείς ρυθμούς χάρη σε πολλαπλά ναυπηγεία που μπορούν να παράγουν ταυτόχρονα μεγάλα τμήματα του σκάφους. Αναμένεται να είναι πλήρως επιχειρησιακό έως το 2030.
Διπλωματία των κανονιοφόρων
Μία διάσταση που υπογραμμίζουν πηγές στην Άγκυρα είναι το αυξανόμενο αποτύπωμα της Τουρκίας στη Βόρεια Αφρική, ιδίως στη Λιβύη, καθώς και οι επενδύσεις της στο Κέρας της Αφρικής, ειδικά στο Σουδάν και τη Σομαλία.
Η Τουρκία ήδη πραγματοποιεί γεωτρήσεις για ενεργειακούς πόρους στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας και σχεδιάζει να δημιουργήσει εγκατάσταση εκτόξευσης διαστημικών πυραύλων στη χώρα. Ένα αεροπλανοφόρο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικός αμυντικός μηχανισμός για αυτά τα συμφέροντα.
Ο Μπαγκτσίογλου, σήμερα αναπληρωτής πρόεδρος του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης στην Τουρκία, του CHP, δήλωσε ότι προσωπικά θα ήθελε να δει την Τουρκία να διαθέτει αεροπλανοφόρο, αλλά πρόσθεσε ότι η χρονική συγκυρία δεν είναι κατάλληλη, δεδομένων των περιορισμένων οικονομικών πόρων της χώρας.
«Η Τουρκία απομονώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, και αυτό το αεροπλανοφόρο είναι τόσο μια πρόσθετη δυνατότητα όσο και μια στρατηγική αναγκαιότητα».
— Μεϊσουνέ Γιασάρ, ακαδημαϊκός
Σημείωσε ότι η Τουρκία διαθέτει ήδη αεροπορική βάση στη Βόρεια Κύπρο, η οποία ουσιαστικά λειτουργεί ως αβύθιστο αεροπλανοφόρο στο κέντρο της Μεσογείου.
«Θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα σε επείγουσες ανάγκες, όπως το πρόγραμμα του μαχητικού Kaan, καθώς μας λείπουν προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και στην ανάπτυξη περισσότερων συστημάτων αεράμυνας για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και στην κατασκευή ενός αντιτορπιλικού», είπε ο Μπαγκτσίογλου.
Ο Μπαγκτσίογλου αναγνώρισε ότι το αεροπλανοφόρο θα προβλημάτιζε την Ελλάδα και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε σενάρια διπλωματίας των κανονιοφόρων, αλλά πρόσθεσε ότι απαιτεί επίσης πολλά πλοία ως μέρος μιας ομάδας κρούσης — ένα μεταγωγικό αεροσκάφος, ένα υποβρύχιο, αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης και πολλά ναυτικά ελικόπτερα, τα οποία η Τουρκία σήμερα δεν διαθέτει.
Αντί γι’ αυτό, είπε ότι η Άγκυρα πρέπει να ολοκληρώσει ταχύτατα οκτώ φρεγάτες κλάσης Istanbul, από τις οποίες μόνο μία βρίσκεται σήμερα σε υπηρεσία, καθώς και αντιτορπιλικά αντιαεροπορικού πολέμου κλάσης Tepe, που έχουν σχεδιαστεί σε οκτώ μονάδες αλλά μόνο μία βρίσκεται σήμερα υπό κατασκευή, και να εκσυγχρονίσει τις τέσσερις φρεγάτες κλάσης Barbaros.
«Τότε δεν θα χρειαζόμασταν καν αεροπλανοφόρο», πρόσθεσε.
Η Γιασάρ διαφωνεί. Είπε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να βρει τους πόρους για να κατασκευάσει όλες αυτές τις πλατφόρμες σταδιακά, με την πάροδο του χρόνου.
«Πιστεύω σίγουρα ότι ένα αεροπλανοφόρο θα δημιουργούσε αντίκτυπο στη γειτονιά», είπε. «Και μακροπρόθεσμα θα λειτουργούσε ως πολλαπλασιαστής ισχύος στο εξωτερικό».
9 Απριλίου 2026, 1:00 μ.μ. Εικονογράφηση της Joan Wong για το Foreign Policy/Getty Images Από τον Dion Nissenbaum, πρώην ανταποκριτή της Wall Street Journal στη Μέση Ανατολή.
Όταν ο παρουσιαστής τοκ σόου Στίβεν Κόλμπερτ αναζητούσε κάποιον για να εξηγήσει στο κοινό του Late Show τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν στις αρχές Μαρτίου, στράφηκε στον Μπρετ ΜακΓκερκ, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως βασικός σύμβουλος για τη Μέση Ανατολή σε τέσσερις Αμερικανούς προέδρους.
«Η υπόθεση δεν νομίζω ότι έχει παρουσιαστεί επαρκώς στον αμερικανικό λαό», είπε ο ΜακΓκερκ, σήμερα επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων και αναλυτής του CNN, στον Κόλμπερτ. «Πριν από την έναρξη μιας στρατιωτικής επιχείρησης … ένας πρόεδρος πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει μέσα του τι θέλει να πετύχει και πώς θα το πετύχει. Και αυτό δεν είναι πάντα το ισχυρό σημείο» του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, είπε.
Ο ΜακΓκερκ ήταν η φυσική επιλογή του Κόλμπερτ για το θέμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή για έναν συγκεκριμένο λόγο. Ο 52χρονος, αν και ελάχιστα γνωστός έξω από τους κύκλους χάραξης πολιτικής, έχει διατηρήσει έναν μοναδικά διαρκή ρόλο στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ επί δύο δεκαετίες. Σε μια περίοδο έντονης πόλωσης και συνεχών αλλαγών προσωπικού ανάμεσα στις κυβερνήσεις, ο ΜακΓκερκ όχι μόνο επιβίωσε αλλά και ευδοκίμησε τόσο σε ρεπουμπλικανικές όσο και σε δημοκρατικές προεδρίες. Με λίγες διακοπές, ανέλαβε ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο ευθυνών για την πολιτική της Ουάσινγκτον στη Μέση Ανατολή, ξεκινώντας από την προεδρία του Τζορτζ Μπους του νεότερου, περνώντας από τα χρόνια Ομπάμα, την αναταραχή της πρώτης θητείας Τραμπ και, τέλος, την κυβέρνηση Μπάιντεν. Το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με το έργο του ΜακΓκερκ αποτελεί, κατά μία έννοια, ένα τεστ Ρόρσαχ για το αν θεωρεί ότι η αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή αυτόν τον αιώνα υπήρξε επιτυχία ή αποτυχία.
Ένας άνδρας με σκούρο κοστούμι και κόκκινη γραβάτα κάθεται σε έναν μπλε καναπέ, χειρονομώντας με το ένα χέρι ενώ μιλά σε έναν άνδρα με γκρι κοστούμι και γυαλιά. Βρίσκονται σε τηλεοπτικό στούντιο, με ένα αστικό τοπίο ορατό από το παράθυρο στο φόντο.
Ο Μπρετ ΜακΓκερκ, αριστερά, συνομιλεί με τον παρουσιαστή Στίβεν Κόλμπερτ στο The Late Show With Stephen Colbert στις 2 Μαρτίου. Scott Kowalchyk/CBS μέσω Getty Images.
Ο ΜακΓκερκ πέρασε τα πρώτα του χρόνια στην κυβέρνηση εστιάζοντας στην οικοδόμηση κράτους κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ. Όμως μέχρι το 2021, όταν επέστρεψε στον Λευκό Οίκο ως αναπληρωτής βοηθός του προέδρου Τζο Μπάιντεν, ήταν αποφασισμένος να στρέψει την αμερικανική εξωτερική πολιτική σε διαφορετική κατεύθυνση από εκείνη που είχε προηγηθεί. Η εποχή των μεγάλων αμερικανικών φιλοδοξιών στη Μέση Ανατολή είχε τελειώσει, είπε ο ΜακΓκερκ στο προσωπικό του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, σύμφωνα με ανθρώπους που συνεργάστηκαν μαζί του εκείνη την περίοδο. Το μότο του ΜακΓκερκ ήταν: επιστροφή στα βασικά.
Αντί να επιδιώκει «μεγαλεπήβολους στόχους», είπε ο ΜακΓκερκ στον Διάλογο της Μανάμα του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών στο Μπαχρέιν, τον Νοέμβριο του 2021, η κυβέρνηση Μπάιντεν θα ακολουθούσε «υγιή στρατηγική, θέτοντας σκοπούς και στόχους μόνο έπειτα από προσεκτική μελέτη των δεδομένων επί του πεδίου και διαβουλεύσεις με τους φίλους και εταίρους μας».
Οι διπλωματικές φιλοδοξίες του ΜακΓκερκ κατέρρευσαν στις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν η Χαμάς πραγματοποίησε τη φονική της επίθεση, πυροδοτώντας μια καταστροφική ισραηλινή αντεπίθεση, η οποία τροφοδότησε ευρείες κατηγορίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενίσχυαν το Ισραήλ ώστε να διαπράξει γενοκτονία εναντίον των Παλαιστινίων.
Ο συντονιστής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική έγινε αλεξικέραυνο για όσους τον θεωρούσαν τον βασικό αρχιτέκτονα της στήριξης της κυβέρνησης Μπάιντεν στον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα.
Επικριτές όπως η Ράντα Σλιμ, επικεφαλής του Προγράμματος Μέσης Ανατολής του Stimson Center, λένε ότι ο ΜακΓκερκ κέρδισε την εμπιστοσύνη διαδοχικών προέδρων και από τα δύο κόμματα υιοθετώντας μια κατεξοχήν αμερικανική αντίληψη για την εξωτερική πολιτική.
«Πρόκειται για έναν άνθρωπο που προτιμά γρήγορες, βραχυπρόθεσμες λύσεις για να αντιμετωπίσει μακροχρόνια, ανοιχτά προβλήματα σε μια περιοχή που δεν προσφέρεται για βραχυπρόθεσμες διορθώσεις», είπε η Σλιμ.
Για τον ΜακΓκερκ, η εξασφάλιση σταδιακών κερδών στη Μέση Ανατολή είναι προτιμότερη από την επιδίωξη αλαζονικών και συχνά μη ρεαλιστικών στόχων σε μια σύνθετη περιοχή.
«Είναι μια συνηθισμένη πλάνη της εξωτερικής πολιτικής να διακηρύσσει κανείς μαξιμαλιστικούς στόχους και έπειτα να σκέφτεται πώς θα τους επιτύχει», είπε ο ΜακΓκερκ στο Foreign Policy σε μια σειρά σπάνιων επίσημων συνεντεύξεων. «Οι άμεσοι στόχοι, η σταδιακή πρόοδος, η προσεκτική ευθυγράμμιση σκοπών, μέσων και τρόπων — αυτή είναι, κατά την εμπειρία μου, η καλύτερη προσέγγιση».
Ο ΜακΓκερκ αποχώρησε από τον Λευκό Οίκο τον περασμένο Ιανουάριο, αντιμέτωπος με διαδηλωτές σε πανεπιστημιουπόλεις που τον είχαν χαρακτηρίσει εγκληματία πολέμου. Η κληρονομιά του έργου του συνεχίζει να αντηχεί, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ διεξάγει τον δονκιχωτικό της πόλεμο με το Ιράν και παλεύει με αμφιλεγόμενες κινήσεις που έκανε ο ΜακΓκερκ σε άλλα σημεία της περιοχής.
Για να σχηματίσει μια δίκαιη εικόνα της σταδιοδρομίας και της επιρροής του ΜακΓκερκ, το Foreign Policy μίλησε με τον ίδιο και με περισσότερους από δύο δωδεκάδες ανθρώπους που συνεργάστηκαν άμεσα μαζί του. Ο ΜακΓκερκ υπερασπίζεται τη στάση του απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα, και η επιτυχία του να κερδίζει την εύνοια προέδρων και από τα δύο μεγάλα κόμματα υποδηλώνει ότι είναι πιθανό να επιστρέψει στην πολιτική εξουσία στην Ουάσινγκτον. Για τους επικριτές του, όμως, ο ΜακΓκερκ είναι ταυτόχρονα αιτία και αποτέλεσμα: ένα ισχυρό σύμβολο της λανθασμένης προσέγγισης των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια δύο καταστροφικών δεκαετιών — από τις σεκταριστικές συνέπειες στο Ιράκ και το τέλμα του πολέμου δι’ αντιπροσώπων στην Υεμένη, μέχρι την ολοκληρωτική καταστροφή της Γάζας και, πιο πρόσφατα, το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ που πυροδότησε ο πόλεμος με το Ιράν.
Ο ΜακΓκερκ πηγαίνει σε συνάντηση στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον, στις 23 Οκτωβρίου 2019. Alex Wong/Getty Images.
Όταν ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες ενημέρωσε τον ΜακΓκερκ για την εξελισσόμενη επίθεση μαχητών της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ο ΜακΓκερκ απάντησε με ένα μήνυμα αδιαμφισβήτητης στήριξης: «Είμαστε μαζί σας».
Αυτή η ενστικτώδης αντίδραση έγινε το θεμέλιο της προσέγγισης του ΜακΓκερκ απέναντι στην κρίση.
Ο ΜακΓκερκ είχε συνεργαστεί με τον Μπάιντεν κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα και είχε στηρίξει την υποψηφιότητά του το 2020. Όταν ο Μπάιντεν κέρδισε, επέλεξε τον ΜακΓκερκ ως κύριο σύμβουλό του για τη Μέση Ανατολή στον Λευκό Οίκο, προωθώντας τον φιλόδοξο στρατηγιστή στον σημαντικότερο ρόλο της σταδιοδρομίας του.
Διατυπώνοντας τις δικές του απόψεις, ο ΜακΓκερκ έχει πει ότι ανατρέχει σε μια φράση του πρώην προέδρου Τζον Φ. Κένεντι: «Σκοπός της εξωτερικής πολιτικής δεν είναι να προσφέρει διέξοδο στα δικά μας αισθήματα ελπίδας ή αγανάκτησης· είναι να διαμορφώνει πραγματικά γεγονότα σε έναν πραγματικό κόσμο».
Ο Τζέιμς Τζέφρι, βετεράνος διπλωμάτης της Ουάσινγκτον που συγκρούστηκε με τον ΜακΓκερκ σε διάφορες αποφάσεις πολιτικής για τη Μέση Ανατολή όταν συνεργάζονταν επί προέδρων Μπαράκ Ομπάμα και Τραμπ, εξήρε τον πρώην συνάδελφό του ως έναν από τους πιο ικανούς διπλωμάτες της γενιάς του.
«Νομίζω ότι υπήρξε ένας από τους πιο καθοριστικούς κυβερνητικούς αξιωματούχους για τη Μέση Ανατολή στις τελευταίες τέσσερις προεδρίες», είπε ο Τζέφρι. «Ο Μπρετ καταλαβαίνει την ισχύ. Καταλαβαίνει την τέχνη της διπλωματίας: το να έχεις καλές σχέσεις με ανθρώπους, τι λειτουργεί, τι δεν λειτουργεί και τι χρειάζεται κάθε πλευρά. Πρόκειται για μια αντικειμενικά αποστασιοποιημένη προσέγγιση στην προώθηση της εξωτερικής πολιτικής μέσω της αξιοποίησης της αμερικανικής ισχύος».
Όμως ο ρεαλισμός ισχύος του ΜακΓκερκ δεν ήταν η προσέγγιση που ο Μπάιντεν είχε πει ότι θα έφερνε στον Λευκό Οίκο όταν νίκησε τον Τραμπ το 2020. Αντίθετα, ο Μπάιντεν είχε δεσμευτεί να θέσει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της εξωτερικής του πολιτικής. Όταν έφερε τον ΜακΓκερκ ως κύριο σύμβουλό του για τη Μέση Ανατολή, οι σκεπτικιστές το εξέλαβαν ως κακό οιωνό, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους της κυβέρνησης.
Μέσα σε λίγες ημέρες από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2021, ωστόσο, ο ΜακΓκερκ βρισκόταν στο Ριάντ για να μεταφέρει ένα αιχμηρό μήνυμα στον Σαουδάραβα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Ο Μπάιντεν είχε κατέβει στις εκλογές με τη δέσμευση να αντιμετωπίσει τη Σαουδική Αραβία σαν κράτος-παρία. Η στάση του προέδρου είχε διαμορφωθεί αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο διάδοχος είχε δώσει εντολή σε ομάδα εκτελεστών να δολοφονήσει τον Τζαμάλ Κασόγκι, εξέχοντα Σαουδάραβα συγγραφέα και κάτοικο των ΗΠΑ, στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη το 2018. Ο Μπάιντεν έστειλε τον ΜακΓκερκ να μεταφέρει μια σκληρή επίπληξη: ο Λευκός Οίκος θα ανέστελλε μεγάλες πωλήσεις όπλων προς το Ριάντ μέχρι αυτό να περιορίσει τον πόλεμό του εναντίον των υποστηριζόμενων από το Ιράν μαχητών Χούθι στην Υεμένη. Ο πόλεμος είχε μετατραπεί σε βαρίδι για τη Σαουδική Αραβία, και ο ΜακΓκερκ κατέστησε σαφές ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν θα μείωνε τη στρατιωτική της βοήθεια μέχρι το Ριάντ να απεμπλακεί.
Ένας δημοτικός υπάλληλος υψώνει σημαίες διαφόρων χωρών κοντά στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Σαρμ ελ-Σέιχ στις 11 Οκτωβρίου.
Ο Μπάιντεν υλοποιούσε τη δέσμευσή του να θέσει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της εξωτερικής του πολιτικής ατζέντας και εκπλήρωνε μια υπόσχεση που είχε δώσει κατά την προεκλογική εκστρατεία. Η πίεση συνέβαλε στο να οδηγηθεί η Σαουδική Αραβία στην αποδοχή μιας εύθραυστης εκεχειρίας στην Υεμένη. Όμως ο ΜακΓκερκ είπε ότι δεν θεωρούσε συνετό να χρησιμοποιείται η στρατιωτική βοήθεια ως ρόπαλο απέναντι στους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Η αναστολή των όπλων προς τη Σαουδική Αραβία μπορεί να επιτάχυνε τις προσπάθειες του βασιλείου να απεμπλακεί από την Υεμένη, αλλά δημιούργησε επίσης χώρο για το Ιράν να εντείνει τη στήριξή του προς τους Χούθι, οι οποίοι θα εξελίσσονταν σε μια απροσδόκητα ισχυρή περιφερειακή απειλή.
Η αναστολή της βοήθειας ενόχλησε τους Σαουδάραβες ηγέτες, οι οποίοι προσπαθούσαν να απεμπλακούν από το τέλμα στην Υεμένη. Το χάσμα αυτό θα δημιουργούσε χρόνια εντάσεων ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Ριάντ.
Ο ΜακΓκερκ άρχισε να πιέζει για διόρθωση πορείας, η οποία απέκτησε δυναμική όταν ο Λευκός Οίκος χρειάστηκε τη βοήθεια της Σαουδικής Αραβίας για να συγκρατήσει τις τιμές του πετρελαίου μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, που ανέτρεψε τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Ο ΜακΓκερκ διέκρινε επίσης μια μοναδική ευκαιρία να δημιουργηθεί μια ιστορική διπλωματική συμφωνία ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία — μια κίνηση που δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί έως ότου ο Μπάιντεν αποκαθιστούσε τις σχέσεις με τον διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Η διπλωματική επανεκκίνηση δημιούργησε βαθιά ρήγματα μέσα στην κυβέρνηση Μπάιντεν και προκάλεσε έντονη αντίδραση από προοδευτικούς Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, οι οποίοι τη θεώρησαν προδοσία της δέσμευσης του προέδρου να διατηρήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προώθηση της δημοκρατίας στο επίκεντρο της ατζέντας του.
Ο ίδιος ο ΜακΓκερκ δεν έβλεπε ποτέ την εξωτερική πολιτική με αυτόν τον τρόπο.
«Για έναν Αμερικανό διπλωμάτη, τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει πάντα να βρίσκονται στο τραπέζι. Είναι αυτό που μας κάνει διαφορετικούς. Αλλά το ζήτημα δεν καταπίνει όλα τα άλλα συμφέροντα», είπε στο Foreign Policy. «Από την άποψη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι κάτω από μια αμερικανική ομπρέλα, σε βάθος ετών, που οι χώρες της Μέσης Ανατολής και αλλού θα γίνουν πιο ανεκτικές και μετριοπαθείς απ’ ό,τι αν αφήσουμε το πεδίο στην Κίνα ή τη Ρωσία».
Αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που αντιτάσσονταν στην επανεκκίνηση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία δήλωσαν στο Foreign Policy ότι παραμερίστηκαν σε κρίσιμες συζητήσεις. Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε με μια χειρονομία που συζητήθηκε σε όλο τον κόσμο: ο Μπάιντεν πέταξε στη Σαουδική Αραβία και χαιρέτησε τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν με την αμφιλεγόμενη γροθιά, η οποία έγινε το θεμέλιο για τη θέρμανση των σχέσεων.
Ένας άνδρας με σκούρο κοστούμι και ένας άνδρας με παραδοσιακή σαουδαραβική ενδυμασία και κόκκινο-λευκό καρό κεφαλόδεσμο ανταλλάσσουν χαιρετισμό με τις γροθιές σε εξωτερικό χώρο. Στο φόντο, ένας άνδρας με πράσινη στρατιωτική στολή χαιρετά κοντά σε ένα μαύρο αυτοκίνητο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν χαιρετά τον Σαουδάραβα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στην Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας, στις 15 Ιουλίου 2022, σε φωτογραφία που διανεμήθηκε από τη σαουδαραβική βασιλική αυλή. Royal Court of Saudi Arabia/Anadolu Agency μέσω Getty Images.
Ο ΜακΓκερκ αύξησε τα ταξίδια του στον Κόλπο, καθώς προσπαθούσε να διαμορφώσει μια σύνθετη διπλωματική συμφωνία ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Σαουδική Αραβία. Ένα βασικό εμπόδιο ήταν το πώς θα αντιμετωπιζόταν το παλαιστινιακό αδιέξοδο στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Η Παλαιστίνη ήταν, σύμφωνα με αρκετούς αξιωματούχους της κυβέρνησης Μπάιντεν που συνεργάστηκαν μαζί του σε ζητήματα Μέσης Ανατολής, ένα είδος τυφλού σημείου για τον ΜακΓκερκ. Η δική του εικόνα για τη Μέση Ανατολή είχε διαμορφωθεί από τα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας του, τα οποία είχε περάσει στο Ιράκ. Δεν είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα με το ισραηλινοπαλαιστινιακό ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση, ο Μπάιντεν είχε ελάχιστο ενδιαφέρον να επιδιώξει ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Είχε δει τον έναν πρόεδρο μετά τον άλλον να αποτυγχάνει θεαματικά όταν το επιχειρούσαν. Αντί γι’ αυτό, ο Μπάιντεν προώθησε μια πολιτική διαχείρισης του ζητήματος μέσω περιορισμένων οικονομικών πρωτοβουλιών, με στόχο να κάνουν την καθημερινή ζωή των Παλαιστινίων λίγο καλύτερη.
Όταν ο ΜακΓκερκ παρουσίασε τις προτεραιότητες της κυβέρνησης Μπάιντεν για τη Μέση Ανατολή στην ομιλία του στον Διάλογο της Μανάμα το 2021, δεν ανέφερε καθόλου τους Παλαιστινίους. Αρκετοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης που συνεργάστηκαν με τον ΜακΓκερκ στην κυβέρνηση Μπάιντεν είπαν ότι έβλεπε το παλαιστινιακό ζήτημα κυρίως ως διαπραγματευτικό χαρτί για τη μεγάλη περιφερειακή του συμφωνία, παρά ως πρόβλημα που άξιζε αυτοτελή προσοχή.
«Ο Μπρετ ήταν πολύ απαξιωτικός απέναντι στο παλαιστινιακό ζήτημα», είπε ένας πρώην ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος που συνεργάστηκε με τον ΜακΓκερκ. «“Κανείς δεν νοιάζεται γι’ αυτό. Αυτά είναι χθεσινά νέα.” Αυτή ήταν η γενική ψυχολογία, σίγουρα μέχρι τις 7 Οκτωβρίου».
Και η ευρύτερη ομάδα εθνικής ασφάλειας του Μπάιντεν είχε μια υπεροπτική αντίληψη για τη Μέση Ανατολή. Οκτώ ημέρες πριν από την επίθεση της Χαμάς, ο Τζέικ Σάλιβαν, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Μπάιντεν, καυχήθηκε στο Atlantic Festival ότι «η περιοχή της Μέσης Ανατολής είναι σήμερα πιο ήσυχη απ’ ό,τι υπήρξε εδώ και δύο δεκαετίες».
Και ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε αμφίθυμη στάση απέναντι στη σύγκρουση. Είπε κατ’ ιδίαν στον τότε υπουργό Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν ότι ένιωθε ελάχιστη συμπόνια για τους Παλαιστινίους, αλλά γνώριζε ότι δεν μπορούσε να τους θυσιάσει εάν προχωρούσε σε διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Ένας Σαουδάραβας αξιωματούχος έχει αμφισβητήσει αυτή την εκδοχή της συνομιλίας. Δημοσίως, ο διάδοχος και η σαουδαραβική κυβέρνηση έχουν τηρήσει σταθερή στάση στο ζήτημα.
Στρατιώτες των Χούθι, κρατώντας όπλα, στέκονται μπροστά από κτίρια κατά τη διάρκεια αντιισραηλινής και αντιαμερικανικής συγκέντρωσης στη Σαναά της Υεμένης, στις 19 Ιανουαρίου.
Θα χρειάζονταν μήνες επίπονων διαπραγματεύσεων ώστε η προτεινόμενη συμφωνία να συμπεριλάβει ουσιαστικές παραχωρήσεις που θα ενίσχυαν τις εξασθενημένες παλαιστινιακές ελπίδες για τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους. Ο ΜακΓκερκ εργάστηκε για να εξασφαλίσει σχέδια αποστολής σαουδαραβικής διπλωματικής αντιπροσωπείας στη Ραμάλα έναν μήνα πριν από τις επιθέσεις της Χαμάς το 2023· μια κίνηση που είχε στόχο να σηματοδοτήσει τη δέσμευση του Ριάντ να βοηθήσει την Παλαιστινιακή Αρχή στο πλαίσιο οποιασδήποτε συμφωνίας με το Ισραήλ.
«Πιστεύουμε ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε, αλλά θα εκτιμούσαμε έναν πιο ενεργό ρόλο, επειδή πράγματι πιστεύουμε ότι θα μπορούσαν να είχαν κάνει περισσότερα», είπε η Άγια αλ-Μουχίσιν, προσωπάρχης του Παλαιστίνιου αντιπροέδρου Χουσεΐν αλ-Σέιχ.
Σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες της κυβέρνησης Μπάιντεν, μια διπλωματική συμφωνία Ισραήλ–Σαουδικής Αραβίας ήταν η «λευκή φάλαινα» του ΜακΓκερκ — αναφορά στη μοιραία εμμονή του καπετάνιου Άχαμπ να κυνηγήσει τη φάλαινα που τον ακρωτηρίασε και τελικά τον σκότωσε στο Μόμπι Ντικ.
Ο ΜακΓκερκ δεν πτοήθηκε. Στις 6 Οκτωβρίου 2023, επεξεργαζόταν ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες με Σαουδάραβες αξιωματούχους, ελπίζοντας να οριστικοποιήσει μια πρόταση πριν από το τέλος της θητείας του Μπάιντεν. Όλα αυτά ανατράπηκαν την επόμενη ημέρα, όταν η Χαμάς πραγματοποίησε την αιφνιδιαστική της επίθεση, η οποία άφησε πίσω της σχεδόν 1.200 νεκρούς και άλλους 251 ανθρώπους που μεταφέρθηκαν στη Γάζα ως όμηροι.
Τις πρώτες ημέρες, η κυβέρνηση Μπάιντεν συμβούλευε τους Ισραηλινούς ηγέτες να μην αφήσουν την ταπείνωσή τους να καθορίσει την απάντησή τους. Κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους και ο ΜακΓκερκ, παρότρυναν τους συνομιλητές τους να μην επιτρέψουν στην εκδίκηση να καθοδηγήσει τις αποφάσεις τους.
Ο ΜακΓκερκ σύντομα έστρεψε την προσοχή του στην προσπάθεια διαπραγμάτευσης μιας συμφωνίας για τους ομήρους. Στα τέλη Νοεμβρίου, βοήθησε να εξασφαλιστεί η πρώτη εκεχειρία του πολέμου — μια αρχική τετραήμερη παύση που οδήγησε στην απελευθέρωση περισσότερων από 100 Ισραηλινών και άλλων πολιτών που είχαν απαχθεί στις 7 Οκτωβρίου. Το Ισραήλ συμφώνησε να απελευθερώσει 240 Παλαιστίνιους κρατουμένους και υπόπτους που τελούσαν υπό κράτηση στο πλαίσιο της συμφωνίας. Όμως η συμφωνία κατέρρευσε πρόωρα, και το Ισραήλ ενέτεινε λίγο αργότερα τη στρατιωτική του εκστρατεία.
Μέχρι την Ημέρα των Ευχαριστιών, βασικοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν άρχιζαν να έχουν ενδοιασμούς για την ισραηλινή απάντηση. Οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές σκότωναν εκατοντάδες γυναίκες και παιδιά. Οι ισραηλινές δυνάμεις σκότωναν εργαζομένους των Ηνωμένων Εθνών, Παλαιστίνιους γιατρούς, εργαζομένους σε ανθρωπιστικές οργανώσεις και ολόκληρες οικογένειες σε προσφυγικούς καταυλισμούς.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι ήθελαν ο Μπάιντεν να καλέσει το Ισραήλ να τερματίσει τον πόλεμο μέχρι το τέλος του έτους. Ο Μπλίνκεν έβλεπε με συμπάθεια αυτή την άποψη. Όμως ο ΜακΓκερκ, ο Σάλιβαν και ο Μπάιντεν δεν ήταν έτοιμοι να το κάνουν, σύμφωνα με αρκετούς Αμερικανούς αξιωματούχους που συμμετείχαν στις συζητήσεις. Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, εκπρόσωπος του Σάλιβαν υποστήριξε ότι αυτό δεν ήταν αλήθεια, λέγοντας στο Foreign Policy ότι ο Σάλιβαν πήγε στο Ισραήλ τον Δεκέμβριο του 2023 με μήνυμα από τον Λευκό Οίκο ότι οι μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις θα έπρεπε να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους και ότι μετά από αυτό θα έπρεπε να συνεχιστούν μόνο επιχειρήσεις εναντίον στόχων υψηλής αξίας. Και ο ΜακΓκερκ αμφισβήτησε αυτόν τον χαρακτηρισμό. Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης έθεσαν την ιδέα να επιβληθούν όροι στο τι θα μπορούσε να κάνει το Ισραήλ με την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, αλλά άλλοι, όπως είπαν, ανάμεσά τους και ο ΜακΓκερκ, υποστήριξαν ότι κάτι τέτοιο θα έδενε τα χέρια του Ισραήλ.
«Δεν υπήρχε τρόπος να σταματήσει ο πόλεμος χωρίς συμφωνία για τους ομήρους», είπε ο ΜακΓκερκ. «Αυτό ίσχυε από την αρχή».
Μια ομάδα ανθρώπων στέκεται σε εξωτερικό χώρο μπροστά από ένα λευκό κτίριο με μεγάλη στοά. Αρκετά άτομα κρατούν αφίσες με φωτογραφίες διαφορετικών ανδρών και γυναικών και κείμενο. Μικρόφωνα σε βάση είναι τοποθετημένα μπροστά από την ομάδα.
Μέλη οικογενειών ομήρων που κρατούνταν στη Γάζα μιλούν σε δημοσιογράφους μετά από συνάντηση με τον ΜακΓκερκ στον Λευκό Οίκο στην Ουάσινγκτον, στις 12 Νοεμβρίου 2024. Yuri Gripas/Abaca/Sipa USA/Sipa μέσω AP Images.
Ο ΜακΓκερκ εργάστηκε για να επιταχύνει τις παραδόσεις όπλων στο Ισραήλ τους πρώτους μήνες, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων Hellfire και τεράστιων βομβών 2.000 λιβρών, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για επανειλημμένες επιθέσεις που συνέβαλαν στην εκτόξευση του αριθμού των Παλαιστινίων νεκρών. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάζονταν τακτικά να συγκρούονται με το Ισραήλ για την άρνησή του να επιτρέψει την είσοδο μεγάλων ποσοτήτων τροφίμων και ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, οι επικριτές της πολιτικής της κυβέρνησης Μπάιντεν — τόσο εντός όσο και εκτός κυβέρνησης — εστίαζαν την οργή τους στον ΜακΓκερκ.
«Όλοι μας ήμασταν συγκλονισμένοι στις 7 Οκτωβρίου, αλλά η κυβέρνηση υιοθέτησε μια προσέγγιση η οποία, από την αρχή, τροφοδότησε την αφήγηση ότι οι ΗΠΑ έβλεπαν τις παλαιστινιακές ζωές ως κατά κάποιον τρόπο λιγότερο ίσης αξίας από τις ισραηλινές ζωές», είπε ο πρώην ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος που συνεργάστηκε με τον ΜακΓκερκ. Αναφερόμενος στις απώλειες αμάχων στη Γάζα, ο αξιωματούχος σημείωσε: «Δεν νομίζω ότι ο Μπρετ ασχολήθηκε επαρκώς με αυτό».
Για τον Τζέφρι, η στενή στήριξη του ΜακΓκερκ προς το Ισραήλ ήταν η σωστή κίνηση.
Ο ΜακΓκερκ ανταλλάσσει χειραψία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στη Δυτική Ιερουσαλήμ, στις 10 Ιουλίου 2024, σε φωτογραφία που διανεμήθηκε από το γραφείο Τύπου της ισραηλινής κυβέρνησης. Koby Gideon – GPO/Anadolu μέσω Getty Images.
«Στο τέλος της ημέρας, τα αμερικανικά συμφέροντα έχουν προωθηθεί δραματικά από όσα συνέβησαν μετά την τραγική ημέρα της 7ης Οκτωβρίου, και το να επιτραπεί στους Ισραηλινούς —και να τους δοθεί η δυνατότητα— να πολεμήσουν, πολεμώντας στο πλευρό τους, ήταν το σωστό πράγμα», είπε ο Τζέφρι.
«Ο Μπρετ πιστεύει βαθιά στη ρεαλπολιτίκ», πρόσθεσε. «Είναι επίσης πολύ καλός στο να αντιλαμβάνεται ποιος είναι ο κυρίαρχος παίκτης. Ήξερε ότι ο [Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν] Νετανιάχου ήταν ο κυρίαρχος παίκτης και ήταν αποφασισμένος να αλλάξει τον στρατηγικό υπολογισμό στη Μέση Ανατολή. Ο Μπρετ υπήρξε κεντρικός στην αποτελεσματική δυνατότητα που δώσαμε στο Ισραήλ να νικήσει το Ιράν και την αυτοκρατορία των πληρεξουσίων του, προς μεγάλο όφελος του Ισραήλ και των ΗΠΑ».
Γιος δασκάλων από το Πίτσμπουργκ, ο ΜακΓκερκ ξεκίνησε την πολιτική του σταδιοδρομία ως ιδεαλιστής δικαστικός βοηθός του προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου Γουίλιαμ Ρένκουιστ. Βρισκόταν στο κτίριο του Ανώτατου Δικαστηρίου στην Ουάσινγκτον την 11η Σεπτεμβρίου, όταν αεροπειρατές της Αλ Κάιντα έριξαν εμπορικά αεροσκάφη στους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη και στο Πεντάγωνο στο Άρλινγκτον της Βιρτζίνια. Ο ΜακΓκερκ έτρεξε έξω από το μαρμάρινο κτίριο, είδε καπνό να υψώνεται από το Πεντάγωνο και κατάλαβε ότι η επίθεση θα έστρεφε τη ζωή του σε νέα κατεύθυνση.
Περίπου δύο χρόνια αργότερα, ο ΜακΓκερκ πέταξε στη Βαγδάτη για να υπηρετήσει ως νομικός σύμβουλος της αμερικανικής ομάδας που εργαζόταν για τη δημιουργία μιας νέας δημοκρατικής κυβέρνησης στο Ιράκ, μετά την ανατροπή του μακροχρόνιου δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο ΜακΓκερκ υπήρξε αρχικά ένθερμος υποστηρικτής των φιλόδοξων αμερικανικών προσπαθειών οικοδόμησης δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή. Γρήγορα όμως απογοητεύτηκε από την ιδέα, καθώς έβλεπε το Ιράκ να βυθίζεται σε έναν αιματηρό φαύλο κύκλο φονικών επιθέσεων με παγιδευμένα αυτοκίνητα, που απειλούσαν να διαλύσουν τη χώρα.
Ο Μπους έφερε τον ΜακΓκερκ στον Λευκό Οίκο το 2005 για να βοηθήσει στη διαμόρφωση της παραπαίουσας στρατηγικής του προέδρου για το Ιράκ. Ο ΜακΓκερκ ήταν μέρος μιας ομάδας του Λευκού Οίκου που συνέβαλε στην εκπόνηση σχεδίου αποστολής επιπλέον 30.000 Αμερικανών στρατιωτών στο Ιράκ, στο πλαίσιο μιας στρατιωτικής ενίσχυσης που είχε στόχο να αποτρέψει την κατάρρευση της χώρας.
Ο ΜακΓκερκ καθιερώθηκε γρήγορα ως εύγλωττος σύμβουλος στο Οβάλ Γραφείο, ικανός να εξηγεί με επιδεξιότητα σύνθετα ζητήματα και να προσφέρει σαφείς επιλογές προς εξέταση στον πρόεδρο.
«Βρίσκει τον πιο καθησυχαστικό τρόπο να παρουσιάζει οποιαδήποτε κατάσταση και να εντοπίζει πάντα μια λύση, τουλάχιστον θεωρητικά», είπε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Μπάιντεν που συνεργάστηκε με τον ΜακΓκερκ. «Δεν λειτουργεί πάντα στην πράξη. Για τους ανώτατους αξιωματούχους, είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό να έχεις κάποιον που λέει: ιδού το πρόβλημα και ιδού η απάντηση. Θα το πει με μεγάλη αυτοπεποίθηση, ξανά και ξανά».
Καθώς χειριζόταν τις φορτισμένες σεκταριστικές σχέσεις του Ιράκ, ο ΜακΓκερκ ευθυγραμμίστηκε στενά με τον Νούρι αλ-Μαλίκι, έναν σιίτη πολιτικό που επέστρεψε από την εξορία το 2003 και βασίστηκε στην αμερικανική υποστήριξη για να γίνει πρωθυπουργός το 2006. Ο Μαλίκι ήταν μια διχαστική μορφή, κατηγορούμενη ότι υποδαύλιζε τις σεκταριστικές διαιρέσεις, στηρίζοντας σιιτικές πολιτοφυλακές και αποξενώνοντας τις σουνιτικές και κουρδικές κοινότητες της χώρας.
Ο ΜακΓκερκ στήριξε την προσπάθεια του Μαλίκι για δεύτερη θητεία το 2010, με ορισμένους να τον αποκαλούν υποτιμητικά «γητευτή του Μαλίκι». Σε επιστολή τον περασμένο Φεβρουάριο, με την οποία ζητούσε ακρόαση στο Κογκρέσο για την επιρροή του ΜακΓκερκ στην Ουάσινγκτον, ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Τζο Γουίλσον χαρακτήρισε τον Μαλίκι «τον μοναδικό σημαντικότερο παράγοντα που οδήγησε στην άνοδο του ISIS». Ο Γουίλσον έγραψε ότι είναι «δύσκολο να υπερτιμηθεί η ζημιά που έχει προκαλέσει ο Μπρετ ΜακΓκερκ στα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή», στηρίζοντας τον Ιρακινό ηγέτη με στενούς δεσμούς με το Ιράν.
Για τον ΜακΓκερκ, η συνεργασία με τον Μαλίκι ήταν μια αναπόφευκτη πραγματικότητα, που δεν υπαγορευόταν από τις δικές του προτιμήσεις αλλά από το γεγονός ότι ο σιίτης ηγέτης είχε συγκεντρώσει τις ψήφους στο κοινοβούλιο για να επιστρέψει ως πρωθυπουργός. Οι Ρεπουμπλικανοί κατηγόρησαν σφοδρά τον ΜακΓκερκ επειδή δεν αξιοποίησε την επιρροή του στον Μαλίκι ώστε να διαπραγματευτεί επιτυχώς μια συμφωνία που θα επέτρεπε στα αμερικανικά στρατεύματα να παραμείνουν στο Ιράκ, αναγκάζοντας έτσι τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποσύρουν όλες τις δυνάμεις τους μέχρι το τέλος του 2011.
Η στήριξη του ΜακΓκερκ προς τον Μαλίκι και οι αποτυχημένες διαπραγματευτικές του προσπάθειες επέστρεψαν για να τον στοιχειώσουν όταν ο Ομπάμα τον πρότεινε, τον Μάρτιο του 2012, για πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράκ. Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές, μεταξύ των οποίων και ο Τζον Μακέιν, αντιτάχθηκαν στον διορισμό του και κατακεραύνωσαν τον ΜακΓκερκ για τους πολιτικούς του χειρισμούς στο Ιράκ.
Την ημέρα πριν από την ακρόαση επικύρωσής του στη Γερουσία εκείνον τον Ιούνιο, διέρρευσαν σκανδαλοθηρικά email και μηνύματα ανάμεσα στον ΜακΓκερκ και μια τότε δημοσιογράφο της Wall Street Journal, που έδειχναν ότι οι δύο είχαν σχέση ενώ εργάζονταν στο Ιράκ το 2008.
Ο ΜακΓκερκ απέσυρε την υποψηφιότητά του, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί ζητούσαν να κάνει στην άκρη. Φαινόταν ότι η πολιτική του άνοδος είχε ανακοπεί. Ο ίδιος και η δημοσιογράφος παντρεύτηκαν το 2012 και παραμένουν «ευτυχισμένοι» μαζί, σύμφωνα με τον ΜακΓκερκ.
Μετά από εκείνη την ταπεινωτική αποτυχία, ωστόσο, ο ΜακΓκερκ κατάφερε γρήγορα να αποφύγει περαιτέρω προβλήματα. Την επόμενη χρονιά, ο Ομπάμα τον επέλεξε ως αναπληρωτή βοηθό υπουργό Εξωτερικών για το Ιράκ και το Ιράν, την ώρα που το Ισλαμικό Κράτος επέκτεινε τον έλεγχό του στην ανατολική Συρία και απειλούσε να εξαπλωθεί στο Ιράκ. Ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι αποκαλούσε τον ΜακΓκερκ «ελβετικό σουγιά» του, σύμφωνα με εκπρόσωπο του Κέρι — ένα πολυχρηστικό εργαλείο που μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να ξεφύγει από κάθε είδους πρόβλημα.
Τρεις άνδρες με κοστούμια στέκονται μαζί σε εξωτερικό χώρο μια ηλιόλουστη ημέρα. Ένας άνδρας με μπλε κοστούμι έχει περάσει τα χέρια του στους ώμους των άλλων δύο. Στο φόντο, αρκετοί ιστοί φέρουν την αμερικανική σημαία μαζί με δύο άλλες διαφορετικές σημαίες μπροστά από σύγχρονα κτίρια.
Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι (δεξιά), συνομιλεί με τον ΜακΓκερκ (κέντρο) και τον Πρέσβη των ΗΠΑ στο Ιράκ, Ρόμπερτ Στίβεν Μπίκροφτ, πριν αναχωρήσει από το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ερμπίλ στο Ιράκ, στις 24 Ιουνίου 2014. Brendan Smialowski/AFP μέσω Getty Images
Καθώς η κυβέρνηση Ομπάμα προσπαθούσε να βρει μαχητές ικανούς να νικήσουν με επιτυχία την ένοπλη οργάνωση, επικεντρώθηκε σε μια μικρή δύναμη Σύρων Κούρδων μαχητών με περίπλοκο ιστορικό. Οι Μονάδες Προστασίας του Λαού, YPG, ήταν μια σοσιαλιστική πολιτοφυλακή στενά ευθυγραμμισμένη με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν, PKK, μια μεγαλύτερη κουρδική δύναμη που είχε πραγματοποιήσει τρομοκρατικές επιθέσεις στην Τουρκία στο πλαίσιο του δεκαετιών αγώνα της για αυτονομία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν χαρακτηρίσει το PKK τρομοκρατική οργάνωση. Υπήρχαν ελάχιστες διαφορές ανάμεσα στο PKK και τις YPG. Οι δυνάμεις εκπαιδεύονταν στα ίδια ορεινά στρατόπεδα στο βόρειο Ιράκ και μερικές φορές μοιράζονταν μαχητές, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα σε μια ομάδα που ο Λευκός Οίκος θεωρούσε τρομοκρατική και σε μια δύναμη την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να εκπαιδεύσουν και να εξοπλίσουν για να πολεμήσει το Ισλαμικό Κράτος.
Ο ΜακΓκερκ ήταν ο κορυφαίος υποστηρικτής των YPG στην Ουάσινγκτον και υπερασπίστηκε επανειλημμένα την οργάνωση ως διακριτή από το PKK — μια κίνηση που εξόργισε την τουρκική ηγεσία και έφερε τη σχέση της Ουάσινγκτον με τον ευμετάβλητο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στα όρια της ρήξης.
Αμερικανοί αξιωματούχοι που συμμετείχαν στην προσπάθεια παραδέχονταν ότι η διάκριση ανάμεσα στις δύο οργανώσεις ήταν σε μεγάλο βαθμό πλασματική και, κατ’ ιδίαν, αποκαλούσαν τη δύναμη «η πολιτοφυλακή του Μπρετ», όπως μου είχαν πει τότε διπλωματικές πηγές και επιβεβαίωσαν πιο πρόσφατα. Η Τουρκία κατηγόρησε τη δύναμη που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ ότι διοχέτευε όπλα στους αδελφούς της στο PKK και πίεσε την κυβέρνηση Ομπάμα να απομακρύνει τον ΜακΓκερκ από τη θέση του. Σε μια συνάντηση με τον Ομπάμα, σύμφωνα με παρισταμένους, ο Ερντογάν εξοργίστηκε τόσο πολύ βλέποντας τον ΜακΓκερκ να κάθεται στην αίθουσα, ώστε απαίτησε την απομάκρυνσή του.
Όμως η προσέγγιση του ΜακΓκερκ επικράτησε. Οι YPG αποδείχθηκαν η πιο αποτελεσματική δύναμη στην ηγεσία του αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους.
Ο απόστρατος στρατηγός των Πεζοναυτών των ΗΠΑ Τζον Άλεν, ο οποίος ηγείτο τότε του διεθνούς συνασπισμού κατά του Ισλαμικού Κράτους, επαίνεσε τον ΜακΓκερκ για την επιδέξια διπλωματία του στην προσπάθεια να πείσει τους απρόθυμους Τούρκους συμμάχους να συνεργαστούν με τους Ιρακινούς Κούρδους το 2014, ώστε να αποκρούσουν μια δυνητικά καθοριστική μάχη στη συριακή πόλη Κομπάνι.
Αυτό, είπε ο Άλεν, ήταν μια «κομβική στιγμή ολόκληρου του πολέμου» για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μια σειρά από τρεις κοντινές φωτογραφίες του ίδιου άνδρα με κοστούμι κατά τη διάρκεια επίσημης ακρόασης. Σε κάθε καρέ χρησιμοποιεί διαφορετικές χειρονομίες ενώ μιλά σε μικρόφωνο, μπροστά σε ουδέτερο φόντο.
Ο ΜακΓκερκ εμφανίζεται κατά τη διάρκεια ακροάσεων ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας το 2016. Getty Images.
«Απέδειξε ότι είναι προσωπικά ένας σπουδαίος διπλωμάτης, πραγματικά καινοτόμος και πνευματικά ευέλικτος», είπε ο Άλεν. «Διεύρυνε τη δική μου ικανότητα να πετύχω, αντί να με περιορίσει».
Άλλο ένα κορυφαίο σημείο στην καριέρα του ΜακΓκερκ ήταν η εξασφάλιση της απελευθέρωσης του Τζέισον Ρεζάιαν, του ανταποκριτή της Washington Post με έδρα την Τεχεράνη. Ο Ρεζάιαν κρατούνταν από το Ιράν από τον Ιούλιο του 2014 και είχε φυλακιστεί στη διαβόητη φυλακή Εβίν της Τεχεράνης, αφού κατηγορήθηκε ψευδώς ότι ήταν κατάσκοπος των ΗΠΑ.
«Αφιέρωσε πολλές ώρες και έχασε πολύ ύπνο για να σώσει αμερικανικές ζωές — και μία από αυτές ήταν η δική μου», είπε ο Ρεζάιαν. «Έχω συναντήσει πολλούς ανθρώπους σε αντίστοιχα υψηλές θέσεις που δεν έχασαν ούτε μία νύχτα ύπνου προσπαθώντας να σώσουν Αμερικανούς. Δεν θα ήμουν εδώ χωρίς τον Μπρετ ΜακΓκερκ — και δεν είμαι ο μόνος που μπορεί να το πει αυτό».
Τον Ιανουάριο του 2016, ο ΜακΓκερκ ενορχήστρωσε μια σύνθετη συμφωνία για να εξασφαλίσει την ελευθερία του Ρεζάιαν και τριών ακόμη Αμερικανών. Η Ουάσινγκτον συμφώνησε να απελευθερώσει αρκετούς Ιρανούς που κρατούνταν στις Ηνωμένες Πολιτείες και, παράλληλα, να αποδεσμεύσει άμεσα 400 εκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία από έναν οικονομικό διακανονισμό άσχετο με τις διαπραγματεύσεις για τους ομήρους.
Η συμφωνία παραλίγο να καταρρεύσει όταν το Ιράν αρνήθηκε να επιτρέψει στη σύζυγο του Ρεζάιαν, Γεγκανέχ Σαλεχί, να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο προς την ελευθερία μαζί με τον σύζυγό της. Ο ΜακΓκερκ βρισκόταν στο ξενοδοχείο InterContinental στη Γενεύη μαζί με τους Ιρανούς διαπραγματευτές. Ο Ελβετός πρέσβης τηλεφώνησε στον ΜακΓκερκ με δυσοίωνες ανησυχίες ότι οι επίφοβοι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν είχαν πάρει τον έλεγχο της διαδικασίας και δεν θα άφηναν τη Σαλεχί να φύγει από την Τεχεράνη.
Ο ΜακΓκερκ εισέβαλε στο δωμάτιο του Ιρανού διαπραγματευτή και απείλησε να παρακρατήσει τα χρήματα, να μπλοκάρει την απελευθέρωση των Ιρανών κρατουμένων και να τινάξει στον αέρα ολόκληρη τη συμφωνία, αν δεν διασφάλιζαν ότι η Σαλεχί θα έφευγε αεροπορικώς από το Ιράν.
«“Δεν παίρνετε τίποτα μέχρι να μπουν όλοι στο αεροπλάνο”», είπε ο ΜακΓκερκ ότι είπε στους Ιρανούς. «“Αν δεν μπουν όλοι στο αεροπλάνο, τελειώσαμε.”»
Μια γυναίκα με λευκό πλεκτό σκουφί και καφέ παλτό και ένας άνδρας με μαύρο πλεκτό σκουφί και μπλε φλις μπουφάν περπατούν χέρι-χέρι. Ο άνδρας χαιρετά με το ελεύθερο χέρι του. Και οι δύο χαμογελούν και φορούν γυαλιά.
Ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζέισον Ρεζάιαν και η σύζυγός του, Γεγκανέχ Σαλεχί, κρατιούνται από το χέρι καθώς ποζάρουν για τα μέλη των μέσων ενημέρωσης μπροστά από το Περιφερειακό Ιατρικό Κέντρο Landstuhl στο Λάντστουλ της Γερμανίας, στις 20 Ιανουαρίου 2016, μετά την απελευθέρωση του Ρεζάιαν από ιρανική φυλακή. Michael Probst/AP.
Η συντονισμένη αποδέσμευση των 400 εκατομμυρίων δολαρίων, την οποία η κυβέρνηση Ομπάμα κράτησε σιωπηλή, γύρισε μπούμερανγκ στον ΜακΓκερκ όταν η συμφωνία αποκαλύφθηκε μήνες αργότερα από τη Wall Street Journal. Οι Ρεπουμπλικανοί κατηγόρησαν τον ΜακΓκερκ και την κυβέρνηση Ομπάμα ότι πλήρωσαν κρυφά ένα βαρύ λύτρο στο Ιράν για να κλείσουν τη συμφωνία. Ο Τραμπ κατήγγειλε επανειλημμένα τη συμφωνία ενώ διεκδικούσε την προεδρία εκείνη τη χρονιά, χαρακτηρίζοντάς την «ντροπή».
Αν και τα χρήματα δεν αποτελούσαν ρητά μέρος της συμφωνίας για τους ομήρους, ο ΜακΓκερκ είπε ότι όντως τα χρησιμοποίησε ως κρίσιμο μοχλό πίεσης.
«Υπάρχει αυτή η ιδέα ότι είναι απλώς κάπως ψυχρός και υπολογιστικός και ότι δεν νοιάζεται», είπε ο Ρεζάιαν. «Αυτή δεν ήταν η δική μου εμπειρία, ειδικά όταν επρόκειτο για τις ζωές Αμερικανών».
Ενώ ο ΜακΓκερκ αποδείχθηκε ικανός στην προώθηση της αμερικανικής πολιτικής επί Μπους και Ομπάμα, τελικά βρέθηκε μπροστά σε αγεφύρωτες διαφορές με τον Τραμπ, ενώ υπηρετούσε ως ειδικός απεσταλμένος του επιβλέποντας τον αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους. Ο ΜακΓκερκ ήταν ένας από τους λίγους ανθρώπους της κυβέρνησης Ομπάμα τους οποίους ο Τραμπ διατήρησε όταν έγινε πρόεδρος. Ο Τραμπ ήθελε ο ΜακΓκερκ να βοηθήσει να δοθεί το τελειωτικό πλήγμα στο λεγόμενο χαλιφάτο του Ισλαμικού Κράτους. Και το έκανε. Όμως, στις 19 Δεκεμβρίου 2018, ενώ οι υποστηριζόμενοι από τις ΗΠΑ μαχητές στη Συρία πολεμούσαν τους τελευταίους θύλακες των δυνάμεων του Ισλαμικού Κράτους, ο Τραμπ διέταξε αιφνιδιαστικά την αποχώρηση των περίπου 2.000 Αμερικανών στρατιωτών που παρείχαν υποστήριξη στην αντιτρομοκρατική εκστρατεία στη χώρα. Ο ΜακΓκερκ εξοργίστηκε που οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκατέλειπαν τους Σύρους μαχητές, οι οποίοι είχαν πληρώσει ένα από τα βαρύτερα τιμήματα στον πόλεμο.
Ο υπουργός Άμυνας Τζιμ Μάτις ανακοίνωσε την παραίτησή του την επόμενη ημέρα. Ο ΜακΓκερκ, ο οποίος ήδη σχεδίαζε να αποχωρήσει από την κυβέρνηση σε λίγους μήνες για μια θέση στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, ακολούθησε το παράδειγμά του.
Ο ΜακΓκερκ φτάνει για συνάντηση με το Πολιτικό Συμβούλιο της Ράκα στο χωριό Αΐν Ίσα, στη βόρεια Συρία, στις 17 Αυγούστου 2017. Delil Souleiman/AFP μέσω Getty Images.
Η «εξορία» του ΜακΓκερκ στην Καλιφόρνια, αν και τελικά αποδείχθηκε σύντομη, αποτέλεσε ανακούφιση για πολλούς διπλωμάτες καριέρας στην Ουάσινγκτον, οι οποίοι τον θεωρούσαν διαβρωτική επιρροή στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Οι επικριτές του στόχευαν στο γεγονός ότι ο ΜακΓκερκ δεν έμαθε ποτέ άπταιστα αραβικά και έλεγαν ότι έλκεται περισσότερο από τους διαδρόμους της εξουσίας παρά από τους σκληρούς δρόμους της περιοχής, κάτι που του έδινε στρεβλή εικόνα για τη Μέση Ανατολή.
«Νομίζω ότι είναι ένας έξυπνος άνθρωπος που προσπάθησε όσο καλύτερα μπορούσε σε μια σειρά από πραγματικά δύσκολα ζητήματα», είπε ο πρώην ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος. «Δεν νομίζω ότι είναι κάποιος που γνωρίζει καλά τη Μέση Ανατολή. … Γνωρίζει ηγέτες και κυβερνητικούς αξιωματούχους, αλλά δεν γνωρίζει τον πληθυσμό έξω από τα ξενοδοχεία ή τα κυβερνητικά κέντρα».
Ο ΜακΓκερκ ενοχλείτο από τέτοιους χαρακτηρισμούς και παρέπεμπε στα επανειλημμένα ταξίδια του στις πρώτες γραμμές του αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους ως ένδειξη της προθυμίας του να θέσει τη ζωή του σε κίνδυνο για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν που συνεργάστηκαν με τον ΜακΓκερκ και αμφισβήτησαν την κρίση του είπαν ότι, όσον αφορά τον πόλεμο Ισραήλ–Χαμάς, ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου υιοθετούσε σταθερά την ισραηλινή οπτική του πολέμου, υποβάθμιζε την ισραηλινή αδιαλλαξία στις διαπραγματεύσεις και απέδιδε το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τις αποτυχίες τερματισμού του πολέμου στη Χαμάς.
Καθώς ο πόλεμος στη Γάζα παρατεινόταν μέσα στο 2024, κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν άρχισαν να υποστηρίζουν ότι ο Λευκός Οίκος θα έπρεπε να σταματήσει την παράδοση ορισμένων αμερικανικών όπλων, ώστε να στείλει σαφές μήνυμα δυσαρέσκειας στο Ισραήλ. Ο ΜακΓκερκ ήταν αντίθετος, χαρακτηρίζοντας αργότερα την ιδέα σε συνέντευξη σε podcast «αφελή και μη ρεαλιστική».
Η αμερικανική απογοήτευση έφτασε σε σημείο βρασμού την 1η Απριλίου 2024, όταν ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στόχευσε αυτοκινητοπομπή ανθρωπιστικής βοήθειας της World Central Kitchen του διάσημου σεφ Χοσέ Αντρές, σκοτώνοντας έξι διεθνείς εργαζομένους ανθρωπιστικής βοήθειας και έναν Παλαιστίνιο. Το Ισραήλ παραδέχθηκε γρήγορα ότι είχε επιτεθεί κατά λάθος στα οχήματα και επέβαλε πειθαρχικές κυρώσεις σε αρκετούς στρατιωτικούς αξιωματούχους. Όμως το πλήγμα ενίσχυσε εκείνους στην Ουάσινγκτον που παρότρυναν τον Μπάιντεν να περιορίσει τις παραδόσεις όπλων στο Ισραήλ.
Εναέρια λήψη ενός λευκού οχήματος με μια μεγάλη, ακανόνιστη τρύπα ανοιγμένη στην οροφή του. Το λογότυπο της World Central Kitchen φαίνεται σε πινακίδα προσαρτημένη στην οροφή, δίπλα στη ζημιά. Το αυτοκίνητο είναι σταθμευμένο σε χωμάτινο έρεισμα δίπλα σε δρόμο, με ακτογραμμή και θάλασσα στο φόντο.
Άποψη της κατεστραμμένης οροφής οχήματος της World Central Kitchen στο Ντέιρ αλ-Μπάλαχ, στην κεντρική Λωρίδα της Γάζας, στις 2 Απριλίου 2024, μετά από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή που σκότωσε εργαζομένους ανθρωπιστικής βοήθειας της ΜΚΟ. Yasser Qudihe/Middle East Images/AFP μέσω Getty Images.
Έναν μήνα αργότερα, ο Μπάιντεν και η ομάδα του κατέληξαν σε ένα μετριοπαθές σχέδιο για την προσωρινή αναστολή της παράδοσης βομβών 2.000 λιβρών στο Ισραήλ. Ήταν μία από τις φορές που η κοσμοθεωρία του ΜακΓκερκ δεν επικράτησε. Όμως ο ΜακΓκερκ ήταν εκείνος που διασφάλισε ότι τα όπλα αφαιρέθηκαν αμέσως από αποστολή που κατευθυνόταν προς το Ισραήλ.
Ο ΜακΓκερκ θεώρησε την απόφαση λάθος, το οποίο οδήγησε τη Χαμάς να σκληρύνει τη στάση της, καθιστώντας ακόμη δυσκολότερη τη διαμεσολάβηση για τον τερματισμό του πολέμου.
«Η κύρια οπτική μου ήταν οι συνομιλίες για τους ομήρους, και όταν παγώσαμε τη μία αποστολή βαρέων πυρομαχικών ή όταν αναφέρθηκε ότι εξετάζαμε κάτι περισσότερο από αυτό, η Χαμάς σκλήρυνε τις θέσεις της ή σταμάτησε εντελώς να συμμετέχει», είπε.
Ένα ευρύ φάσμα πρώην αξιωματούχων της κυβέρνησης Μπάιντεν υποστήριξε ότι ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα θα ήταν πολύ χειρότερος αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν μετριάσει επανειλημμένα την ισραηλινή αντίδραση. Ως σύγκριση, επικαλέστηκαν την απόφαση του Τραμπ να επιτρέψει στο Ισραήλ να μπλοκάρει κάθε βοήθεια προς τη Γάζα και να εντείνει τις φονικές αεροπορικές επιδρομές του.
«Ο βαθμός της καταστροφής δεν ήταν αναγκαίος, αλλά η έκταση και το επίπεδο των σηράγγων της Χαμάς ήταν πολύ μεγαλύτερα από ό,τι φανταζόταν οποιοσδήποτε», είπε ο Άμος Χόκσταϊν, κορυφαίος σύμβουλος του Λευκού Οίκου επί Μπάιντεν, ο οποίος συνεργάστηκε στενά με τον ΜακΓκερκ. «Όταν αποφασίζαμε ότι πήγαιναν λίγο υπερβολικά μακριά, αντιδρούσαμε. Σας εγγυώμαι ότι θα ήταν πολύ χειρότερα αν δεν το είχαμε κάνει».
Στρατιώτες των Χούθι, κρατώντας όπλα, στέκονται μπροστά από κτίρια κατά τη διάρκεια αντιισραηλινής και αντιαμερικανικής συγκέντρωσης στη Σαναά της Υεμένης, στις 19 Ιανουαρίου.
Ο Ντέιβιντ Σάτερφιλντ, βετεράνος διπλωμάτης που υπηρέτησε ως ειδικός απεσταλμένος του Μπάιντεν για την εποπτεία της ανθρωπιστικής βοήθειας κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, είπε ότι ο πρόεδρος είχε μικρή δυνατότητα άσκησης πίεσης στο Ισραήλ. Όπως και ο ΜακΓκερκ, ο Σάτερφιλντ αντιτάχθηκε στη χρήση της αναστολής όπλων ως εργαλείου και είπε ότι ο Μπάιντεν δεν διέθετε το αναγκαίο πολιτικό βάρος απέναντι στον Νετανιάχου ώστε να ασκήσει ουσιαστική δημόσια πίεση στον Ισραηλινό ηγέτη για αλλαγή πορείας.
«Κάναμε αυτό που θεωρούσαμε καλύτερο και σωστό, απέναντι στις θηριωδίες της 7ης Οκτωβρίου, ώστε να κάνουμε όσο περισσότερα μπορούσαμε για να αποτρέψουμε λιμό και πείνα», είπε ο Σάτερφιλντ. «Θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει περισσότερα; Οι συνθήκες και οι παράμετροι για να γίνει κάτι περισσότερο δεν υπήρχαν, κατά την ανάλυσή μου, στη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν».
Ο ΜακΓκερκ συνεργάστηκε με την ομάδα Τραμπ κατά τις τελευταίες του εβδομάδες στον Λευκό Οίκο, μετακινούμενος διαρκώς στη Μέση Ανατολή και ηγούμενος των προσπαθειών για τη διαμεσολάβηση εκεχειρίας, η οποία τέθηκε σε ισχύ την τελευταία ημέρα της προεδρίας Μπάιντεν. Η εύθραυστη συμφωνία διήρκεσε δύο μήνες πριν το Ισραήλ ανανεώσει την επίθεσή του. Τον Οκτώβριο του 2025, το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν σε μια ευρύτερη εκεχειρία, και η παλαιστινιακή οργάνωση επέστρεψε τους εναπομείναντες ομήρους που είχαν απαχθεί στις 7 Οκτωβρίου 2023. Όμως η Γάζα παραμένει μια θανατηφόρα εμπόλεμη ζώνη, με περισσότερο από το μισό της έδαφος στα χέρια του Ισραήλ. Η Χαμάς επαναβεβαιώνει την εξουσία της στις παλαιστινιακές περιοχές που δεν ελέγχονται από το Ισραήλ. Το Ισραήλ έχει σκοτώσει εκατοντάδες Παλαιστινίους από τότε που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία του Οκτωβρίου. Τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί στη Γάζα κατά το ίδιο διάστημα. Τα θεμελιώδη ζητήματα που οδήγησαν στον πόλεμο στη Γάζα παραμένουν άλυτα.
Σκηνή δρόμου σε πολυσύχναστη περιοχή με πολλές λευκές σκηνές και φοίνικες. Μεγάλες, σκοτεινές στήλες καπνού υψώνονται στον ουρανό από έκρηξη στο βάθος. Αρκετοί άνθρωποι, ανάμεσά τους και παιδιά, τρέχουν στον δρόμο απομακρυνόμενοι από τον καπνό.
Άνθρωποι τρέπονται σε φυγή ενώ καπνός υψώνεται μετά από ισραηλινό πλήγμα κοντά σε καταυλισμό που φιλοξενεί εκτοπισμένους από τον πόλεμο στο Ντέιρ αλ-Μπάλαχ, στις 25 Μαρτίου. Η βία συνεχίστηκε στη Γάζα φέτος, παρά την εκεχειρία. Eyad Baba/AFP μέσω Getty Images.
Πολλοί κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της αμερικανικής απάντησης στην 7η Οκτωβρίου αποχώρησαν από τα αξιώματά τους με σοβαρές επιφυλάξεις για όσα είχαν κάνει, με βάση τις δημόσιες δηλώσεις τους. Ο Σάλιβαν, ο Τζον Φάινερ, αναπληρωτής του Σάλιβαν στον Λευκό Οίκο, και ο Φίλιπ Γκόρντον, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της αντιπροέδρου Κάμαλα Χάρις, εξέφρασαν όλοι μεταμέλεια και θεώρησαν, εκ των υστέρων, ότι θα μπορούσαν να είχαν κάνει περισσότερα για να περιορίσουν το Ισραήλ και να σώσουν παλαιστινιακές ζωές στη Γάζα. Όχι όμως ο ΜακΓκερκ.
Μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, ο ΜακΓκερκ υπερασπίστηκε επανειλημμένα την πολιτική της κυβέρνησης Μπάιντεν στη Μέση Ανατολή και υποστήριξε ότι η περιοχή βρισκόταν σε καλύτερη κατάσταση στις 20 Ιανουαρίου 2025 απ’ ό,τι για αρκετό καιρό προηγουμένως. Ο ΜακΓκερκ απαρίθμησε τους δικούς του δείκτες επιτυχίας: η απειλή της Χεζμπολάχ στον Λίβανο είχε εξουδετερωθεί από το Ισραήλ· ο πρόεδρος της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ είχε ανατραπεί· οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ βρίσκονταν σε δύσκολη θέση· το Ιράν είχε αποδυναμωθεί από τα ισραηλινά πλήγματα· οι σχέσεις των ΗΠΑ με τα κράτη του Κόλπου ήταν ισχυρές· και υπήρχε εκεχειρία στη Γάζα.
Ωστόσο, «οι ανθρώπινες συνέπειες αυτού του πολέμου σκίζουν την ψυχή οποιουδήποτε εργάστηκε πάνω σε αυτόν και από κάθε διάσταση — οι όμηροι στις σήραγγες, οι άμαχοι παγιδευμένοι πάνω από αυτές», είπε ο ΜακΓκερκ στις συζητήσεις μας.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν ότι ο ΜακΓκερκ ασκούσε υπερβολική επιρροή στη σκέψη του Μπάιντεν.
«Έχω πολλές μεταμέλειες για την πολιτική μας στη Μέση Ανατολή, και είναι δύσκολο να δει κανείς τον Μπρετ ως οτιδήποτε άλλο πέρα από τη μοναδική κινητήρια δύναμη πίσω από αυτήν», είπε ένας δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Μπάιντεν. «Η ιδέα ότι ο πρόεδρος ήταν αμετακίνητος σε τακτικά ζητήματα είναι, νομίζω, απλώς αναληθής».
Ωστόσο, βασικοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης είπαν ότι στον Μπάιντεν παρουσιάστηκαν σκληρότερες επιλογές για την άσκηση πίεσης στο Ισραήλ· απλώς δεν τις υιοθέτησε.
«Στο τέλος της ημέρας, ο Τζο Μπάιντεν δεν προστατεύθηκε καθόλου από τις έντονες διαφωνίες σχετικά με το πώς έπρεπε να προσεγγιστεί το ζήτημα της άσκησης πίεσης και της διακοπής όπλων», είπε ένας τρίτος ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Μπάιντεν. «Πήρε τις αποφάσεις του».
Ένας άνδρας με σκούρο κοστούμι και κόκκινη γραβάτα φαίνεται σε προφίλ, ιδωμένος μέσα από ένα στενό κάθετο άνοιγμα ανάμεσα σε δύο μπλε κουρτίνες ή πάνελ. Η αντανάκλασή του είναι επίσης ορατή σε μια επιφάνεια στα αριστερά του. Έχει σοβαρή έκφραση και κοιτάζει ελαφρώς προς τα κάτω.
Ο ΜακΓκερκ εμφανίζεται στον Λευκό Οίκο στην Ουάσινγκτον, την 1η Οκτωβρίου 2024. Kent Nishimura/Getty Images.
Ο ΜακΓκερκ πραγματοποίησε γρήγορη μετάβαση εκτός Λευκού Οίκου το 2025. Τρεις εβδομάδες αφότου ο Τραμπ ανέλαβε την εξουσία, εντάχθηκε στην εταιρεία επιχειρηματικών κεφαλαίων Lux Capital ως εταίρος. Λίγο αργότερα, ο ΜακΓκερκ άρχισε να εμφανίζεται τακτικά στο CNN ως αναλυτής διεθνών υποθέσεων.
Ως προς το δικό του ιστορικό, ο ΜακΓκερκ παραμένει αμετακίνητος. «Στους επικριτές μας θέτω το ερώτημα: λοιπόν, ποια ήταν η εναλλακτική σας; Ποια ήταν η εναλλακτική στον οδικό χάρτη εκεχειρίας και ομήρων;» είπε τον Ιούνιο του 2025. «Ειλικρινά, δεν ακούω πολύ καλές εναλλακτικές. … Νομίζω ότι πρέπει να το κρίνει κανείς από τα συνολικά αποτελέσματα».
Ενημέρωση, 10 Απριλίου 2026: Το παρόν άρθρο ενημερώθηκε ώστε να συμπεριλάβει σχόλιο από εκπρόσωπο του πρώην συμβούλου εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν. Ο Μπρετ ΜακΓκερκ συμπεριέλαβε χωριστά σχόλιο από εκπρόσωπο.
Ο Dion Nissenbaum είναι πρώην ανταποκριτής της Wall Street Journal στη Μέση Ανατολή και εκτελεστικός παραγωγός του νέου ερευνητικού ντοκιμαντέρ Who Killed Shireen?, το οποίο εστιάζει στη δολοφονία της Παλαιστινοαμερικανίδας δημοσιογράφου Shireen Abu Akleh από τον ισραηλινό στρατό.
Η #κατάσταση για τη Ρωσία στην κατεύθυνση #Κομισούβαχα συνεχίζει να επιδεινώνεται: Ως αποτέλεσμα μιας σειράς σχεδόν 3 μηνών ουκρανικών αντεπιθέσεων, το ρωσικό προγεφύρωμα πάνω από τον ποταμό Σούκι έχει συρρικνωθεί σε μόλις τρία μικρά προγεφυρώματα, που αντιστοιχούν σε λίγο πάνω από το 10% του αρχικού μεγέθους του προγεφυρώματος. Μετά από μια σύντομη επιχειρησιακή παύση στις αρχές Απριλίου, οι ουκρανικές δυνάμεις ενέτειναν για άλλη μια φορά τις επιχειρήσεις επιθέσεών τους με στόχο την πλήρη εξάλειψη των ρωσικών προγεφυρωμάτων πάνω από τον ποταμό Σούκι. Κατάφεραν να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο τις τελευταίες εβδομάδες, παρά το γεγονός ότι έφτασαν σε πολύ πιο οχυρωμένες και εδραιωμένες ρωσικές θέσεις σε σύγκριση με αυτές που εκκαθάριζαν τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο.
Στην #κατεύθυνση του #Ομελνίκ, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις εντατικές επιχειρήσεις επιθέσεών τους και σημείωσαν σημαντική πρόοδο νοτιοδυτικά του Χουλιάιπολε. Στο νότο, οι ρωσικές δυνάμεις προχώρησαν περαιτέρω μέσα από τα δασικά όρια στα τακτικά υψώματα βόρεια του Μίρνε και άρχισαν να διεισδύουν βορειοδυτικά προς τα νοτιοανατολικά περίχωρα της Νοβοσελίβκα, με μερικές μεμονωμένες DRG να εισέρχονται ακόμη και στο χωριό. Προχώρησαν επίσης οριακά στα δασικά όρια νοτιοδυτικά του Μίρνε. Στα βορειοανατολικά, μετά την ολοκλήρωση της ουκρανικής αποχώρησης, οι ρωσικές δυνάμεις εκκαθάρισαν το μεγαλύτερο μέρος των προεξέχοντων νότιων περιοχών του Ζαλίζνιτσε και βελτίωσαν τις θέσεις τους στα δασικά όρια βορειοανατολικά του Μίρνε. Βορειότερα, σε συντονισμό με τις αυξημένες επιθέσεις προς τα νότια, οι Ρώσοι συνέχισαν τις διεισδύσεις τους στον αυτοκινητόδρομο προς τα βορειοανατολικά περίχωρα του Χουλιάιπιλσκε και κατάφεραν να καταλάβουν νέες θέσεις στα δασικά όρια νοτιοδυτικά του Ζαλίζνιτσε. Επιπλέον, ενέτειναν τις διεισδύσεις τους από το Χίρκε προς το Χουλιάιπιλσκε από τα βόρεια και επίσης επέκτειναν τις διεισδύσεις τους στο κέντρο της Βέρκνια Τέρσα. Υπάρχουν μεγάλες γκρίζες ζώνες και στα δύο σημεία. + ~16,67 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση του #Πόκροβσκ, τόσο οι ρωσικές όσο και οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν προχωρήσει. Στα βορειοανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις εκκαθάρισαν τα χωράφια βόρεια της Νοβοβιβάνιβκα από Ουκρανούς διεισδυτές και ανακατέλαβαν ορισμένες θέσεις στα όρια των δασών νοτιοδυτικά της Νοβομικολάιβκα. Συνέχισαν επίσης να επιτίθενται σε ουκρανικές θέσεις μέσα και γύρω από το Τέρνοβε και το Μπερεζόβε και επιχείρησαν μια βαθιά επίθεση με μοτοσικλέτα στον δρόμο βόρεια του Καλινίβσκε προς τα χωράφια δυτικά του Στεπόβε. Από την άλλη πλευρά, οι ουκρανικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις επίθεσης με χαμηλότερο ρυθμό, επανεισέρχονται στο βορειοδυτικό τμήμα της Νοβομικολάιβκα. Στα δυτικά, οι Ρώσοι εκκαθάρισαν ορισμένες θέσεις στα όρια των δασών βορειοδυτικά της Νοβοχιροβκά και συνέχισαν να μάχονται για το χωριό Βέρμποβε και θέσεις δυτικά αυτού, οι οποίες παραμένουν εξ ολοκλήρου στην γκρίζα ζώνη. Εν τω μεταξύ, οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να εκκαθαρίσουν για άλλη μια φορά τα χωριά Ντανίλιβκα, Γιεχορίβκα, Τσέχελνε και Πριβίλια μετά από προηγούμενες αποτυχημένες ρωσικές μηχανοκίνητες επιθέσεις και ανακατέλαβαν πολλές θέσεις νότια του Βίσνεβε προς την κατεύθυνση του Κρασνοχίρσκε. Στα νοτιοδυτικά, οι ρωσικές δυνάμεις απέκρουσαν την ουκρανική επίθεση στο Σολόντκε, απωθώντας τους από τα περίχωρα του χωριού και ανακατέλαβαν πολλές θέσεις στα όρια των δασών στα βόρεια και δυτικά. Επανεισήλθαν επίσης στο χωριό Ρίμπνε, καταλαμβάνοντας θέσεις στα νότια σπίτια του οικισμού. Επιπλέον, οι ρωσικές δυνάμεις ενέτειναν για άλλη μια φορά τις διεισδύσεις τους στο Κοσίβτσεβε και άνοιξαν μια νέα διαδρομή διείσδυσης κατά μήκος της δυτικής όχθης του ποταμού Χαϊτσούρ, φτάνοντας στις δυτικές προσεγγίσεις του Ραντίσνε. + ~24,40 km² υπέρ της Ουκρανίας. + ~21,59 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση της #Κοστιαντίνιβκα, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις επίθεσής τους και σημείωσαν περαιτέρω πρόοδο. Στα δυτικά, οι ρωσικές δυνάμεις προέλασαν οριακά στα ανατολικά και βόρεια τμήματα της Στεπανίβκα και κατέλαβαν επίσης ορισμένες θέσεις ανατολικά του χωριού. Από εκεί, άρχισαν να διεισδύουν βόρεια στον δρόμο προς το ανατολικό τμήμα της Ντόβα Μπάλκα. Επιχειρήσεις επίθεσης λαμβάνουν χώρα επίσης προς ένα ουκρανικό οχυρό στα τακτικά υψώματα δυτικά της Στεπανίβκα, καθώς και στην περιοχή των λατομείων κιμωλίας βόρεια του Ρουσίν Γιαρ. Στα ανατολικά, οι Ρώσοι ενέτειναν για άλλη μια φορά τις διεισδύσεις τους στο νοτιοδυτικό τμήμα της Κοστιαντίνιβκα, αυτή τη φορά με μεγαλύτερο αριθμό πεζικού. Μερικοί στρατιώτες κατάφεραν να εισέλθουν σε ορισμένα εξωτερικά πολυώροφα κτίρια και στους νοτιοανατολικούς ιδιωτικούς τομείς. Σφοδρές μάχες συνεχίζονται. Στα βορειοανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις ενέτειναν τις επιχειρήσεις επίθεσής τους στα ανατολικά και νοτιοανατολικά προάστια, όπου προσπαθούν να προωθηθούν στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού, βόρεια της τεχνικής σχολής και προς την περιοχή Χόρα από τα νοτιοανατολικά. Επιπλέον, λόγω των πρόσφατων προόδων στα δάση και τις εξοχικές κατοικίες ανατολικά της πόλης, οι Ρώσοι κατάφεραν να εισέλθουν στα βόρεια και ανατολικά τμήματα της περιοχής Χόρα, καθώς και στο νότιο τμήμα του χωριού Νοβοντμιτρίβκα.
Στις #κατευθύνσεις #Lyman και Rai-Oleksandrivka, τόσο οι ρωσικές όσο και οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν προχωρήσει. Στο βορρά, οι ουκρανικές δυνάμεις εκκαθάρισαν την περιοχή του Σχολείου Νο. 2 και τα γύρω πολυώροφα κτίρια και τους χαμηλούς δρόμους στο ανατολικό Lyman από Ρώσους στρατιώτες. Από εκεί, διείσδυσαν βορειοανατολικά και βόρεια προς ρωσικές θέσεις σε κοντινές δασικές περιοχές. Άλλες ομάδες εφόδου άρχισαν να διεισδύουν ανατολικά της περιοχής Masliakivka στα κοντινά δάση. Στα νοτιοανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις εφόδου τους δυτικά του Kalenyky και νοτιοανατολικά της Kryva Luka, ενώ άλλες δυνάμεις άρχισαν να επιτίθενται νότια από τη Riznykivka σε μια προσπάθεια να υπερκεράσουν τις ουκρανικές οχυρώσεις στις δασικές περιοχές εκεί. Άρχισαν επίσης να διεισδύουν εκ νέου στα βόρεια και κεντρικά τμήματα του Ozerne μετά από προηγούμενες ουκρανικές επιθέσεις στο Yampil. Στα νότια, οι Ρώσοι βελτίωσαν περαιτέρω τις θέσεις τους στις δασικές περιοχές ανατολικά του Rai-Oleksandrivka, πριν εκμεταλλευτούν ένα μικρό κενό στην αντιαρματική τάφρο για να διεισδύσουν στα ανατολικά σπίτια του Rai-Oleksandrivka για πρώτη φορά. Επίσης, βελτίωσαν περαιτέρω τις θέσεις τους στο μεγάλο δάσος βορειοδυτικά του Παζένο. + ~3,12 km² υπέρ της Ουκρανίας. + ~1,66 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση της #Μπόροβα, τον τελευταίο μήνα, οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να ανακτήσουν ορισμένες θέσεις που είχαν χαθεί ανατολικά της Μποχουσλάβκα. Καθάρισαν τη ζώνη της ρωσικής διείσδυσης μέσα και γύρω από τη Νόβα Κρουχλιακόβκα, συνδεόμενες με στρατιώτες που ήταν οχυρωμένοι ανατολικότερα, πριν προχωρήσουν κατά μήκος της νότιας όχθης της δεξαμενής και ανακαταλάβουν πολλαπλές οχυρώσεις τάφρων βόρεια της Μπορίβσκα Αντρίιβκα. + ~7,55 km² υπέρ της Ουκρανίας.
Στις #κατευθύνσεις #Χότιν, Γιουνακίβκα και Μυροπίλια, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις επιθέσεών τους και σημείωσαν νέες προελάσεις σε τρεις διαφορετικές περιοχές. Στα δυτικά, οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το υπόλοιπο μιας δασικής γραμμής βορειοανατολικά της Κορτσακίβκα και απέκτησαν προπύργιο στο δάσος στα νότια. Αυτό επέτρεψε στις προωθημένες ρωσικές ομάδες εφόδου να επιχειρήσουν στις ανατολικές προσεγγίσεις προς την Κορτσακίβκα και στις βορειοδυτικές προσεγγίσεις προς τη Νόβα Σιτς. Στα ανατολικά, οι Ρώσοι επανέλαβαν τις επιχειρήσεις επιθέσεών τους κατά μήκος των διεθνών συνόρων βορειοδυτικά του Γκόρναλ. Ως αποτέλεσμα, ανακατέλαβαν προηγουμένως χαμένες θέσεις στα άλση νοτιοανατολικά του Σάντκι. Ανατολικότερα, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να προχωρούν αργά προς τη Μυροπίλια από τα ανατολικά. Κατάφεραν να βελτιώσουν τις θέσεις τους στις δασικές γραμμές που εγκαταλείφθηκαν από Ουκρανούς στρατιώτες. Οι κύριες μάχες έχουν πλέον μετατοπιστεί προς τα ανατολικά περίχωρα της ίδιας της Μυροπίλια. + ~4,25 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση της #Κρασνοπίλια, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να προελαύνουν και κατέλαβαν νέες θέσεις σε δύο διαφορετικές περιοχές. Στο νότο, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να προελαύνουν σταδιακά μέσα από τα δάση προς την Ταρατούτιν, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με πριν. Κατάφεραν να καταλάβουν αρκετές θέσεις εδώ και στη συνέχεια εισήλθαν στο χωριό. Οι νεοαφιχθέντες ουκρανικές ενισχύσεις αντεπιτίθενται, με το χωριό να παραμένει προς το παρόν στην γκρίζα ζώνη. Στα βόρεια, οι Ρώσοι βελτίωσαν περαιτέρω τις θέσεις τους στα μεγάλα δάση ανατολικά της Νοβοντμιτρίβκα και κατάφεραν να οχυρωθούν στους ανατολικούς δρόμους του χωριού. Σφοδρές μάχες συνεχίζονται και για τα πλευρά του οικισμού. Βορειότερα, οι ουκρανικές δυνάμεις επιχείρησαν να αντεπιτεθούν προς τα δάση νότια της Ποκρόβκα, με άγνωστα αποτελέσματα. Οι ρωσικές δυνάμεις διεξάγουν επίσης επιχειρήσεις επίθεσης προς το κέντρο του Στέποκ. + ~2,56 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση #Billy Kolodyaz, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις εντατικές επιχειρήσεις επιθέσεών τους και σημείωσαν νέες προελάσεις σε διάφορες περιοχές. Στα νοτιοδυτικά, οι ρωσικές δυνάμεις βελτίωσαν τις θέσεις τους στα δάση ανατολικά της Verkhnya Pysarivka και τώρα αρχίζουν να διεισδύουν νοτιοανατολικά προς το χωριό Losivka. Οι μάχες συνεχίζονται επίσης για τις δασικές περιοχές ανατολικά της Symynivka. Στα βορειοανατολικά, οι Ρώσοι προέλασαν νότια από το Vovchanski-Khutoryi και κατέλαβαν μια σειρά από θέσεις στα όρια των δασών, από τις οποίες προσπαθούν να προωθηθούν νοτιότερα. Άλλες ομάδες εφόδου κατάφεραν να εισέλθουν στο δυτικό τμήμα του Pokalyane. Επιπλέον, οι Ρώσοι κατάφεραν να καταλάβουν ορισμένες θέσεις στα όρια των δασών νοτιοανατολικά του μεγάλου δάσους και το χρησιμοποιούν αυτό για να διεισδύσουν νοτιοδυτικά στο Zybyne και νοτιοανατολικά προς το Karaichne. Βορειοανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις εκκαθάρισαν επιπλέον τμήματα των δασών νότια των διεθνών συνόρων και έχουν εντείνει τις διεισδύσεις τους στο Bochkove και προς το Chaikivka. Επιπλέον, άλλες δυνάμεις διέσχισαν τα διεθνή σύνορα σε ένα νέο σημείο, όπου εξασφάλισαν ένα τμήμα του δάσους και τώρα προσπαθούν να διεισδύσουν νοτιοανατολικά προς τη Mala Vovcha. + ~14,20 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση του #Κουπιάνσκ, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις εφόδου τους και έχουν σημειώσει νέα πρόοδο σε δύο διαφορετικές περιοχές. Στο νοτιοανατολικό τμήμα, μετά από προηγούμενες διεισδύσεις και ουκρανικές αποσύρσεις, οι ρωσικές δυνάμεις καθάρισαν τις εναπομείνασες θέσεις της γραμμής δέντρων νότια του Πιστσάνε και έχουν αρχίσει να διεισδύουν περαιτέρω δυτικά μέσα από τα χωράφια προς το Κιβσαρίβκα. Προς τα βορειοδυτικά, οι Ρώσοι βελτίωσαν τις θέσεις τους στο κεντρικό τμήμα του Κουρίλιβκα. Από εκεί, διεισδύουν νότια στο Κιβσαρίβκα, νοτιοδυτικά προς τα δάση και την παλιά βιομηχανική ζώνη, δυτικά στο Κουπιάνσκ-Βουζλόβι και βορειοδυτικά στο συγκρότημα πολυκατοικιών του Κουρίλιβκα. Πιο βορειοδυτικά, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να διεισδύουν από το Πετροπάβλιβκα στο Ποντόλι και τις νοτιοανατολικές παρυφές του Κουπιάνσκ. Άλλες ομάδες εφόδου συνέχισαν να διεισδύουν στα βορειοδυτικά προάστια του Κουπιαάνσκ από την γέφυρα προωθημένης θέσης τους, καθώς και στα δυτικά και κεντρικά τμήματα της πόλης. + ~12,63 km² υπέρ της Ρωσίας.
Στην #κατεύθυνση #Ντομπροπίλια, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις επιθέσεως και έχουν προωθηθεί σε τέσσερις διαφορετικές περιοχές. Στα νοτιοδυτικά, οι ρωσικές δυνάμεις εκκαθάρισαν τα δεντρόφυτα νότια του Χρίσυνε, στα οποία είχαν οχυρωθεί ουκρανικές ομάδες εφόδου κατά τη διάρκεια της αποτυχημένης μηχανοκίνητης επίθεσης. Κατάφεραν επίσης να εκκαθαρίσουν το βορειοδυτικό τμήμα του Χρίσυνε, αποκαθιστώντας για άλλη μια φορά τον πλήρη έλεγχο του χωριού. Από εκεί, προσπαθούν να διεισδύσουν δυτικά και βορειοδυτικά στα κοντινά δεντρόφυτα. Στα βορειοανατολικά, οι Ρώσοι απέκτησαν προγεφύρωμα στο νότιο τμήμα της Νοβοολεκσάντριβκα και συνέχισαν να διεισδύουν βόρεια, βορειοδυτικά και βορειοανατολικά από τον οικισμό. Κατέλαβαν επίσης ορισμένες θέσεις στα δεντρόφυτα βόρεια του Χρίσυνε. Βορειοανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιχειρήσεις επιθέσεως βόρεια του Ποκρόφσκ και προς την κατεύθυνση του Σεφτσένκο, και κατάφεραν να εισέλθουν ξανά στο πρώην ορυχείο “Ζαπορόζσκαγια” δυτικά του Ροντίνσκε, εμποδίζοντας ουσιαστικά την ουκρανική οδό διείσδυσης στο δυτικό τμήμα της πόλης. Επιπλέον, οι Ρώσοι ενέτειναν τις διεισδύσεις τους στα νότια και ανατολικά τμήματα του Μπίλισκε, και άρχισαν επίσης να επιτίθενται στην πόλη από τα βορειοανατολικά. + ~7,29 km² υπέρ της Ρωσίας.
Οι #ουκρανικές δυνάμεις έχουν ανακτήσει τον έλεγχο του χωριού #Ολεξάντριβκα, στην κατεύθυνση Σβιατοχίρσκ, στην περιφέρεια Ντόνετσκ (περιφέρεια Κραματόρσκ). Προπολεμικός πληθυσμός: 499. Συνολική έκταση γης: ~1,21 km². Οι μάχες για την Ολεξάντριβκα διήρκεσαν περίπου 3 μήνες και 10 ημέρες.
#Κατάληψη του χωριού Novodmitrovka από τις ρωσικές δυνάμεις στην περιοχή Pokrovsk του Ντονέτσκ, με προέλαση 4,74 km².
Ο #ουκρανικος στρατος εκενωσε την Νοβολαλεξανδριβκα που βρισκεται μετα την πολη Γκρισινο κοντα στο Ποκροβσκ.Οι ρωσσοι μπηκαν στην Νοβοαλεξανδριβκα.
#Περιοχή #Σούμι. Ο Ρωσικός Στρατός κατελαβε το χωριό Κορτσάκιβκα.
Οι #ρωσσοι στρατιώτες προέλασαν στην περιοχή των οικισμών Ταρατουτίνο και Νοβοντμιτρόβκα. κατελαβαν 4,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
#Περιοχή #Χάρκοβο Οι Ρώσοι επεκτείνουν την παρουσία τους: οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας έχουν εκδιωχθεί από το Ζεμλιάνκι.
Περμ: Ρωσικός σταθμός άντλησης πετρελαίου στον αγωγό τυλίχτηκε ολοσχερώς στις φλόγες.
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το ( Ukraine_War ) Ανατολικό Μέτωπο”
Το Βορειοηπειρωτικό ως υποσύνολο του Αλβανικού Ζητήματος
Διαχρονικά, ο καθοριστικός παράγοντας για την απόδοση της Βορείου Ηπείρου στην Αλβανία υπήρξε ο ανταγωνισμός των Μεγάλων Δυνάμεων για τον έλεγχο της ευρύτερης περιοχής, ενώ το Αλβανικό Ζήτημα δεν αντιμετωπίστηκε αυτόνομα, ούτε στο Λονδίνο το 1912–1913 ούτε στο Παρίσι το 1919–1920. Το ενδεχόμενο τριχοτόμησης του νεοσύστατου αλβανικού κράτους μεταξύ Σερβίας, Ελλάδας και Ιταλίας επανερχόταν με διαφορετικές μορφές στην ατζέντα των Μεγάλων Δυνάμεων έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1950.
Η ελληνική ιστοριογραφία εστιάζει στο ζήτημα της Βορείου Ηπείρου, παραβλέποντας ότι το Αλβανικό Ζήτημα υπερέβαινε τα όρια της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Εξ αρχής, ο καθορισμός των ελληνοαλβανικών συνόρων συνδέθηκε άρρηκτα με τη χάραξη των σερβοαλβανικών, που προωθήθηκε παράλληλα. Η σύνδεση αυτή ανάγεται ήδη στον Μάρτιο του 1913, όταν οι Μεγάλες Δυνάμεις, για να αποτραπεί μια σύγκρουση Ρωσίας–Αυστροουγγαρίας, επιδίκασαν στη Σερβία περιοχές του Κοσόβου με αλβανικό πληθυσμό, ώστε η Ρωσία να συναινέσει στην απόδοση της Σκόδρας στην Αλβανία. Ως αποτέλεσμα, η στάση των Μεγάλων Δυνάμεων υπαγορεύθηκε πρωτίστως από τη μέριμνα για τη βιωσιμότητα του νεοσύστατου αλβανικού κράτους και από την ανάγκη εξεύρεσης μιας λύσης στο Αλβανικό Ζήτημα που δεν θα διατάρασσε τις ισορροπίες στην Ευρωπαϊκή Συμφωνία και δεν θα οδηγούσε σε έναν γενικευμένο ευρωπαϊκό πόλεμο.
Το ζήτημα της οριοθέτησης των ελληνοαλβανικών συνόρων κατά τα έτη 1912–1913 έχει συχνά προσεγγιστεί μέσα από το πρίσμα των ανταγωνιστικών εθνικών διεκδικήσεων της Ελλάδας και της Αλβανίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην εθνογραφική σύνθεση των πληθυσμών και με σημείο αναφοράς την αντιπαράθεση γύρω από την αποκαλούμενη, από ελληνικής πλευράς, «Βόρειο Ήπειρο» και, από αλβανικής, «Νότια Αλβανία».
Εντούτοις, μια προσεκτικότερη εξέταση της περιόδου δείχνει ότι η τελική χάραξη της μεθορίου δεν υπήρξε πρωτίστως προϊόν μιας συνεπούς εφαρμογής της αρχής των εθνοτήτων, η οποία, άλλωστε, αναδείχθηκε εμφατικά μετά τον Μεγάλο Πόλεμο και τη ριζική αναδιάταξη του ευρωπαϊκού χάρτη, αλλά αποτέλεσμα σύνθετων διπλωματικών διεργασιών στο πλαίσιο τόσο του Αλβανικού Ζητήματος όσο και της ευρύτερης διαχείρισης της βαλκανικής κρίσης του 1912–1913. Υπό αυτή την έννοια, η απόδοση συγκεκριμένων περιοχών είτε στην Ελλάδα είτε στο υπό σύσταση αλβανικό κράτος συνδέθηκε λιγότερο με την πληθυσμιακή τους σύνθεση και περισσότερο με την ανάγκη αποτροπής μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής σύγκρουσης.
Η εξέλιξη του ζητήματος συνδέθηκε κυρίως με δύο καθοριστικούς άξονες ανταγωνισμού μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων. Ο πρώτος ήταν εκείνος μεταξύ Αυστροουγγαρίας και Ρωσίας: η Αυστροουγγαρία υποστήριζε τη δημιουργία μιας όσο το δυνατόν μεγαλύτερης και βιώσιμης Αλβανίας, ενώ η Ρωσία παρέμενε προσανατολισμένη στην υποστήριξη της Σερβίας και του Μαυροβουνίου. Στο πλαίσιο αυτό, η μεταξύ τους αντιπαράθεση επικεντρώθηκε ιδίως στη Σκόδρα και στο Κοσσυφοπέδιο. Ο δεύτερος άξονας ήταν εκείνος μεταξύ Βρετανίας και Ιταλίας, με βασικό πεδίο ανταγωνισμού τα Δωδεκάνησα, όπου η βρετανική πλευρά επιδίωκε, για στρατηγικούς λόγους, την αποχώρηση των Ιταλών.
Σε αυτό το πλαίσιο, δύο Δυνάμεις λειτούργησαν ως βασικοί ανασχετικοί παράγοντες για τις ελληνικές επιδιώξεις στη Βόρειο Ήπειρο: η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία, καθεμία όμως για διαφορετικούς λόγους. Η Ρώμη υπήρξε καθοριστικός παράγοντας ώστε οι παράκτιες περιοχές του Ιονίου, όπως η Χιμάρα και οι Άγιοι Σαράντα, να παραμείνουν εκτός της ελληνικής επικράτειας στο Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας, ενώ η Βιέννη ευθύνεται πρωτίστως για τον αποκλεισμό της Κορυτσάς, που από την περίοδο 1913–1914 επιδικάστηκε στην Αλβανία.
Η Κορυτσά, η Σκόδρα και η Τζακόβιτσα
Στην ελληνική ιστοριογραφία, και ιδίως στον δημόσιο λόγο, έχει παγιωθεί η άποψη ότι η παραχώρηση της αλβανόφωνης περιοχής του Κοσόβου στη Σερβία απέκλεισε οριστικά κάθε περιθώριο ελληνικών διεκδικήσεων εις βάρος της Αλβανίας. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη εξέταση των διπλωματικών διεργασιών της περιόδου δείχνει ότι η τύχη της Τζακόβιτσας στο Κοσσυφοπέδιο συνδεόταν άμεσα με εκείνη της ευρύτερης περιοχής της Κορυτσάς.
Τον Μάρτιο του 1913 κορυφώθηκαν στο Λονδίνο οι διαβουλεύσεις για τον καθορισμό των βόρειων συνόρων της Αλβανίας. Η βασική διαφωνία αφορούσε τη Σκόδρα και την Τζακόβιτσα, στο πλαίσιο ενός σαφούς διπλωματικού παζαριού ανάμεσα στη Ρωσία και την Αυστροουγγαρία, από το οποίο τελικά ωφελήθηκε η Σερβία. Από ρωσικής πλευράς, η Σκόδρα δεν μπορούσε να αποδοθεί στην Αλβανία χωρίς αντάλλαγμα. Η Αγία Πετρούπολη απαιτούσε, ως αντιστάθμισμα, την παραχώρηση της Τζακόβιτσας στη Σερβία, ώστε να ικανοποιηθούν οι σερβικές διεκδικήσεις και να μη φανεί ότι η Ρωσία εγκατέλειπε πλήρως τη σύμμαχό της.
Η Βιέννη, αντιθέτως, επιθυμούσε την ένταξη της Σκόδρας στην Αλβανία και αρχικά αντιστεκόταν στην παραχώρηση της Τζακόβιτσας, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα απέδιδε στη Σερβία μια αμιγώς αλβανική περιοχή και θα αποδυνάμωνε το αλβανικό κράτος στα βόρεια. Όταν, όμως, η αντιπαράθεση απείλησε να εξελιχθεί σε γενικευμένη ευρωπαϊκή κρίση, η Αυστροουγγαρία υποχώρησε: αποδέχθηκε την παραχώρηση της Τζακόβιτσας στη Σερβία, με αντάλλαγμα αφενός την οριστική απόδοση της Σκόδρας στην Αλβανία και αφετέρου εγγυήσεις για την προστασία των αλβανικών πληθυσμών και των ρωμαιοκαθολικών κατοίκων στις σερβικές και μαυροβουνιακές ζώνες. Η ίδια η αλβανική αντιπροσωπεία στο Λονδίνο επισήμαινε ότι η παραχώρηση της Τζακόβιτσας στη Σερβία καθιστούσε αδύνατη τη ζωή για τους κατοίκους της βόρειας Αλβανίας, αφού ό,τι απέμενε σε αυτούς ήταν μια πετρώδης και άγονη χώρα.
Η συνεννόηση Αυστροουγγαρίας–Ρωσίας για τα βόρεια σύνορα της Αλβανίας είχε μια κρίσιμη συνέπεια: καθιστούσε την ελληνική διεκδίκηση της Κορυτσάς εξαιρετικά δυσχερή. Η λογική που διαμορφώθηκε ήταν ότι ένα νεοσύστατο αλβανικό κράτος, αν έχανε τόσο την πεδιάδα της Τζακόβιτσας όσο και εκείνη της Κορυτσάς, θα έμενε χωρίς στοιχειώδη ενδοχώρα και δεν θα ήταν βιώσιμο. Άρα, η παραχώρηση της Τζακόβιτσας στη Σερβία θεωρήθηκε ότι έπρεπε να αντισταθμιστεί με τη διατήρηση της πεδιάδας της Κορυτσάς εντός των αλβανικών συνόρων.
Τι ήταν τελικά το δίκαιον;
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, παρότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στην ιστοριογραφία μια τάση να υπογραμμίζεται ότι η ελληνική διεκδίκηση της Βορείου Ηπείρου ήταν, τρόπον τινά, «άδικη» ή ιστορικά αβάσιμη, μια τέτοια αξιολόγηση δεν θα πρέπει να συγχέεται με τα πραγματικά κριτήρια βάσει των οποίων ελήφθησαν οι αποφάσεις του 1912–1913.
Νεότερες ιστοριογραφικές αναγνώσεις, ιδίως των Αλέξη Ηρακλείδη και Ylli Kromidha, αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη Διεθνή Επιτροπή Ελέγχου του φθινοπώρου του 1913, δίνοντας έμφαση στην πληθυσμιακή σύνθεση της Βορείου Ηπείρου και στο γεγονός ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ορθόδοξων κατοίκων της ήταν αλβανόφωνοι. Ανάλογη έμφαση αποδίδει και ο Ιωάννης Παπαφλωράτος στην Επιτροπή, η οποία θα αναλάμβανε τη χάραξη των ελληνοαλβανικών συνόρων με βάση γεωγραφικά και εθνολογικά δεδομένα, ενώ καταγράφει και τις αντιδράσεις των ελληνοφρόνων κατοίκων της περιοχής προς τις Μεγάλες Δυνάμεις, χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Οι Ηρακλείδης και Kromidha αποδίδουν, μεταξύ άλλων, την αρνητική έκβαση του Βορειοηπειρωτικού την περίοδο 1912–1913 στις «τραβηγμένες ελληνικές αξιώσεις» και στα «μη πειστικά επιχειρήματα» της Αθήνας. Κατά τον Ηρακλείδη, το Βορειοηπειρωτικό είναι «κατεξοχήν αλυτρωτικό ζήτημα», καθώς οι Έλληνες ή ελληνόφωνοι μειοψηφούσαν στην υπό διεκδίκηση περιοχή. Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα είχε υποστηρίξει, «εξωπραγματικά», ότι βάσει των οθωμανικών στατιστικών στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου ζούσαν 316.651 Έλληνες, στους οποίους συμπεριλαμβάνονταν οι Βλάχοι και οι ορθόδοξοι Αλβανοί, και μόνο 154.413 Μουσουλμάνοι και 5.104 Ισραηλίτες, ενώ εξίσου αξιοπερίεργο ήταν, πάντα κατά τον Ηρακλείδη, ότι οι ελληνικές απαιτήσεις δεν αντιμετωπίστηκαν ως «εξωπραγματικές» από τις Δυνάμεις. Η πάγια ελληνική θέση εκείνη την εποχή ήταν πως όλοι οι ορθόδοξοι της Αλβανίας είχαν «αποκρυσταλλωμένη ελληνική συνείδηση».
Σύμφωνα με τον Βρετανό ιστορικό Arnold J. Toynbee, η ελληνική δεν ήταν μόνο η γλώσσα της Εκκλησίας, αλλά χρησιμοποιούνταν και επισήμως από τους Οθωμανούς διοικητές, στο εμπόριο και στις στοιχειώδεις δομές εκπαίδευσης που λειτουργούσαν τότε. Μετά την πτώση του Αλή Πασά το 1822, οι Οθωμανοί ενθάρρυναν την «ελληνική προπαγάνδα», ως αντίβαρο στον αναδυόμενο αλβανικό εθνικισμό, και απαγόρευσαν τόσο τη χρήση της αλβανικής γλώσσας στα σχολεία όσο και την έκδοση αλβανικών εφημερίδων. Ως συνέπεια όλων αυτών, νότια του ποταμού Καλαμά η αλβανική γλώσσα σχεδόν δεν χρησιμοποιούνταν, ακόμη και από Αλβανούς «καθαρής» καταγωγής, ενώ μέχρι και την περιοχή του Αργυροκάστρου οι περισσότεροι Αλβανοί ήταν —και εξακολουθούσαν να είναι το 1941— δίγλωσσοι. Γι’ αυτό ο Toynbee καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμα και αν ένας κάτοικος της Βορείου Ηπείρου είναι ελληνόφωνος δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι είναι Έλληνας ως προς τη φυλή, ενώ δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποιοι ακριβώς συγκροτούν την ελληνική μειονότητα στην Αλβανία από άποψη καταγωγής.
Πέραν των ανωτέρω, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, παρόλο που οι ορθόδοξοι Αλβανοί ή αλβανόφωνοι φοιτούσαν κατά κανόνα σε ελληνικά σχολεία και εντάσσονταν εκκλησιαστικά στην ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, σίγουρα δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι όλοι οι ορθόδοξοι Αλβανοί το 1912 ήταν Έλληνες, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία η ανάδυση του αλβανικού εθνικού κινήματος ήταν ήδη εμφανής.
Από την άλλη, όμως, η κριτική προς την ελληνική επιχειρηματολογία δεν θα πρέπει να οδηγεί στην εξίσου άκριτη υιοθέτηση της αλβανικής οπτικής, ώστε να καταλήγουμε να συζητάμε αποκλειστικά για «Γραικομάνους Αλβανούς», καθώς το 1914 ένα μέρος αυτών αντέδρασε στη μη απόδοση της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα και εξεγέρθηκε. Χαρακτηριστική, εν προκειμένω, είναι η παρατήρηση του Toynbee, σύμφωνα με την οποία:
Το ουσιώδες στην περίπτωση του Ηπειρώτη δεν είναι ότι στο σπίτι μιλά αλβανικά, αλλά ότι στο σχολείο μαθαίνει ελληνικά και, μέσα από αυτή τη γλώσσα που υιοθετεί, βρίσκει ένα «διαβατήριο» για έναν ευρύτερο κόσμο. Οι Ηπειρώτες έχουν αποδείξει ότι, στην περίπτωσή τους, η κοινή γλώσσα δεν αποτελεί εθνικό δεσμό, αφού πήραν τα όπλα για να διεκδικήσουν το δικαίωμα να ενσωματωθούν σε ένα αλλόγλωσσο έθνος.
Στο Παρίσι το 1919 ο Ελευθέριος Βενιζέλος υποστήριξε ότι για τον προσδιορισμό της εθνικότητας δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια η «φυλή», η γλώσσα ή τα ανθρωπομορφικά χαρακτηριστικά, αλλά κριτήριο πρέπει να είναι η ίδια η εθνική συνείδηση των πληθυσμών. Με την επιχειρηματολογία αυτή, ο Βενιζέλος προσπάθησε να θεμελιώσει την ελληνικότητα της Βορείου Ηπείρου όχι πάνω σε φυλετικές ή γλωσσικές βάσεις, αλλά στον αυτοπροσδιορισμό και στην πολιτική βούληση των κατοίκων. Η λογική του Βενιζέλου βρίσκεται σε σαφή συνάφεια με τις θέσεις του Toynbee στο Nationality and the War (1915), όπου προβάλλεται η αρχή της εθνικής αυτοδιάθεσης και η ιδέα ότι ο μεταπολεμικός διακανονισμός θα έπρεπε να βασιστεί όσο γίνεται στην ταύτιση των κρατικών συνόρων με τις ίδιες τις εθνικές κοινότητες, όπως αυτές αυτοπροσδιορίζονται.
Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας
Ωστόσο, η εθνογραφική παράμετρος δεν φαίνεται να επηρέασε αποφασιστικά τις επιλογές των Μεγάλων Δυνάμεων, αφού οι εύθραυστες ισορροπίες της ευρωπαϊκής διπλωματίας είχαν ήδη οδηγήσει, από τις 11 Αυγούστου 1913, στην αποδοχή της γραμμής Στύλος–Κορυτσά ως γραμμή βάσης για τον καθορισμό των ελληνοαλβανικών συνόρων, πριν ακόμη συγκροτηθεί η Επιτροπή. Το μόνο ουσιαστικό ανοιχτό ζήτημα παρέμενε η τύχη της περιοχής του Αργυροκάστρου, όπου η γαλλική πλευρά υποστήριζε ότι, εφόσον η Κορυτσά παραχωρούνταν στην Αλβανία, το Αργυρόκαστρο όφειλε να αποδοθεί στην Ελλάδα, θέση που όμως προσέκρουε στην αμετακίνητη στάση της Αυστροουγγαρίας.
Οι εργασίες της συνοριακής επιτροπής κατέληξαν στο Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας της 17ης Δεκεμβρίου 1913, σύμφωνα με το οποίο οι πόλεις της Κορυτσάς, του Αργυροκάστρου, του Δελβίνου, του Λεσκοβικίου, των Αγίων Σαράντα, της Χιμάρας και του Πωγωνίου θα αποτελούσαν πλέον τμήμα της αλβανικής επικράτειας. Η οριστική διευθέτηση και η επιτόπια χάραξη των συνόρων αναβλήθηκαν, ωστόσο, λόγω του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά τη λήξη του πολέμου, το Αλβανικό Ζήτημα συνδέθηκε τόσο με τη μυστική Συνθήκη του Λονδίνου του 1915 όσο και με το Αδριατικό Ζήτημα, δηλαδή με τις ανταγωνιστικές διεκδικήσεις της Ρώμης και του Βελιγραδίου στις δαλματικές ακτές, με επίκεντρο το Φιούμε, τη σημερινή Ριέκα της Κροατίας.
Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας αποτελεί κομβικό σημείο στη διαμόρφωση των ελληνοαλβανικών συνόρων, καθώς στις 9 Νοεμβρίου 1921 μια νέα Διάσκεψη των Πρεσβευτών, με έδρα πλέον το Παρίσι, επικύρωσε ουσιαστικά τη βασική λογική της ρύθμισης του 1913, με περιορισμένες τροποποιήσεις, οριστικοποιώντας στην πράξη τη μεθόριο που είχε ήδη χαραχθεί.
Όπως επισημαίνει στα απομνημονεύματά του ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Edward Grey, η μεγαλύτερη δυσχέρεια της εξωτερικής πολιτικής έγκειται στη διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στους συμμάχους: η Ιταλία, η Σερβία και η Ελλάδα είχαν πολεμήσει στο πλευρό της Βρετανίας κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και ανέμεναν, καθεμία, απτά εδαφικά ανταλλάγματα. Το σχήμα των εδαφικών ανταλλαγών, σε συνάρτηση με την επιδίωξη ενός «βιώσιμου» αλβανικού κράτους, επανεμφανίζεται τόσο στις διαπραγματεύσεις του Παρισιού όσο και στις συζητήσεις κατά και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για τον επαναπροσδιορισμό του Αλβανικού Ζητήματος, διαμορφώνοντας διαχρονικά το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται το Βορειοηπειρωτικό.
Σύμφωνα με τον Toynbee, ο καθορισμός των βόρειων και ανατολικών συνόρων της Αλβανίας, δηλαδή των σερβοαλβανικών συνόρων, τον Μάρτιο του 1913 άφησε τουλάχιστον μισό εκατομμύριο Αλβανούς εκτός της αλβανικής επικράτειας. Αναφορικά με τα ελληνοαλβανικά σύνορα, ο Toynbee θεωρούσε στις αρχές της δεκαετίας του 1940 ότι η ρύθμιση της νότιας μεθορίου της Αλβανίας από τις Μεγάλες Δυνάμεις κατά τη δεκαετία του 1920 ήταν συνολικά δίκαιη και συνετή, επειδή διασφάλιζε την ύπαρξη μιας ανεξάρτητης Αλβανίας ως αναγκαίας προϋπόθεσης για την ειρήνη στην περιοχή. Η ύπαρξη του αλβανικού κράτους ήταν εφικτή μόνο εφόσον σε αυτό περιλαμβάνονταν και οι νότιες επαρχίες.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1940 την άποψη αυτή είχαν υιοθετήσει ακόμη και οι Βρετανοί φιλέλληνες, εντός και εκτός του Foreign Office, υποστηρίζοντας ότι χωρίς το νότιο τμήμα της η Αλβανία δεν θα μπορούσε να αποτελέσει βιώσιμο κράτος· θέση που, στη λογική του Toynbee, καθιστούσε εκ των πραγμάτων ασύμβατες τις ελληνικές διεκδικήσεις στη Βόρεια Ήπειρο με την προτεραιότητα της διατήρησης ενός ανεξάρτητου αλβανικού κράτους.
Υπό το πρίσμα αυτό, το ερώτημα «τι ήταν τελικά το δίκαιον;» δεν μπορεί να απαντηθεί μονοσήμαντα με βάση μόνο την εθνογραφική σύνθεση της επίδικης περιοχής. Το «δίκαιον» του Πρωτοκόλλου της Φλωρεντίας δεν ταυτίστηκε ούτε με την εθνογραφική σύνθεση της Ηπείρου ούτε με τη συνεπή εφαρμογή της αρχής των εθνοτήτων, αλλά με τη διπλωματική λογική της διατήρησης ενός βιώσιμου αλβανικού κράτους.
Ο Δημήτριος-Μερκούριος Κόντης είναι υποψήφιος διδάκτορας διπλωματικής ιστορίας της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ.
[1] Basil Kondis, Greece and Albania, 1908–1914 (Thessaloniki: Institute for Balkan Studies, 1974), 103–104.
[1] Ενδεικτικά βλ. Αλέξης Ηρακλείδης, Πολυκύμαντες σχέσεις: Έλληνες-Αλβανοί, 1821-2021 (Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση, 2022) 335 κ.εξ.· Alexis Heraclides and Ylli Kromidha, Greek-Albanian Entanglements since the Nineteenth Century: A History (London: Routledge, 2023), 167 κ.εξ.
[1] Ιωάννης Παπαφλωράτος, Ο Ελληνισμός της Βορείου Ηπείρου: Μέσα από άγνωστα ντοκουμέντα (Αθήνα: Πελασγός, 2018), Ο Ελληνισμός της Βορείου Ηπείρου, 108–118.
[1] Heraclides and Kromidha, Greek-Albanian Entanglements, 165.
[1] Heraclides and Kromidha, Greek-Albanian Entanglements, 169.
[1] Ηρακλείδης, Πολυκύμαντες σχέσεις, 329.
[1] Ηρακλείδης, Πολυκύμαντες σχέσεις, 333.
[1] Ο Toynbee διατέλεσε διευθυντής σπουδών (Director of Studies) στο Royal Institute of International Affairs (Chatham House) από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1950, με διακοπή κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν επέστρεψε στην κρατική υπηρεσία ως διευθυντής του Foreign Research and Press Service (1939–1943) και στη συνέχεια ως διευθυντής του Research Department of the Foreign Office (1943–1946).
[1] FO 371/29715/33300, Albano-Greek Relations, Code 90, File 534, “Northern Epirus,” report by Arnold J. Toynbee, Foreign Research and Press Service, Balliol College, Oxford, 27 October 1941, 1.
[1] Arnold J. Toynbee, Nationality and the War (London: J. M. Dent & Sons, 1915), 233.
[1] United States Department of State, Papers Relating to the Foreign Relations of the United States, The Paris Peace Conference, 1919, vol. 3, επιμ. Joseph V. Fuller, γεν. επιμ. Tyler Dennett (Washington, DC: United States Government Printing Office, 1943), doc. 58, “Secretary’s Notes of a Conversation Held in M. Pichon’s Room at the Quai d’Orsay, Paris, on Monday, 3 February 1919, at 11 a.m.”
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς σε μια ακόμη περίοδο κρίσης. Βρίσκεται στο τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Η Μεταπολίτευση, που για δεκαετίες αποτέλεσε το θεμέλιο της πολιτικής σταθερότητας και της δημοκρατικής οργάνωσης της χώρας, έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό της κύκλο. Αυτό που απομένει δεν είναι η ανανέωσή της, αλλά η υπέρβασή της.
Από το 2000 μέχρι σήμερα, τρεις αναθεωρήσεις του Συντάγματος επιχείρησαν να διορθώσουν τις αδυναμίες του συστήματος. Καμία δεν πέτυχε να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της χώρας. Η Ελλάδα του 21ου αιώνα λειτουργεί ακόμη με θεσμούς που σχεδιάστηκαν για τις ανάγκες μιας άλλης εποχής και δεν λειτουργούν.
Η μεγάλη τομή ήρθε το 2009. Η οικονομική κατάρρευση δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά η έκφραση μιας βαθύτερης θεσμικής αποτυχίας. Οι μηχανισμοί λογοδοσίας δεν λειτούργησαν. Η πολιτική ευθύνη διαχύθηκε μέχρι να εξαφανιστεί. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, η κρίση εμπιστοσύνης έγινε μόνιμη συνθήκη.
Σήμερα, τα δεδομένα είναι αμείλικτα. Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών δεν εμπιστεύεται τα πολιτικά κόμματα. Οι θεσμοί θεωρούνται αναποτελεσματικοί. Η Δικαιοσύνη αμφισβητείται. Η διαφθορά εκλαμβάνεται ως διάχυτη πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για μια συγκυριακή δυσαρέσκεια. Πρόκειται για μια βαθιά αποσύνδεση της κοινωνίας από την πολιτική.
Η στιγμή που αυτή η αποσύνδεση έγινε ορατή με τον πιο καθαρό τρόπο ήταν η μαζική κινητοποίηση στο Σύνταγμα, στις 28 Φεβρουαρίου 2025. Ένα εκατομμύριο πολίτες συγκεντρώθηκαν για να απαιτήσουν Δικαιοσύνη. Ήταν μια ιστορική στιγμή, όχι μόνο λόγω του μεγέθους της, αλλά κυρίως λόγω του νοήματός της. Και όμως, το πολιτικό σύστημα επέλεξε να την αγνοήσει. Εκείνη τη στιγμή, το ρήγμα έγινε αγεφύρωτο.
Η κρίση που βιώνουμε δεν είναι απλώς πολιτική ή οικονομική. Είναι κρίση νομιμοποίησης. Όταν οι πολίτες δεν πιστεύουν ότι οι θεσμοί λειτουργούν, τότε η ίδια η Δημοκρατία αποδυναμώνεται. Και όταν η Δημοκρατία αποδυναμώνεται, η σταθερότητα γίνεται εύθραυστη.
Το πρόβλημα, όμως, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις ίδιες μεθόδους που το δημιούργησαν. Οι συνεχείς αναθεωρήσεις άρθρων, οι διορθωτικές παρεμβάσεις και οι θεσμικές «βελτιώσεις» δεν επαρκούν. Είναι προσπάθειες διαχείρισης της παρακμής, όχι υπέρβασής της. Το πολιτικό σύστημα επιχειρεί να διατηρηθεί, όχι να μετασχηματιστεί.
Η αλήθεια είναι απλή. Αν δεν αλλάξει η αρχιτεκτονική της Πολιτείας, τίποτα δεν θα αλλάξει πραγματικά.
Το Σύνταγμα του 1975 αποτέλεσε μια ιστορική τομή. Έθεσε τις βάσεις για τη δημοκρατική λειτουργία της χώρας μετά από μια μακρά περίοδο αστάθειας. Σήμερα, όμως, δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις μιας νέας εποχής. Δεν πρόκειται για ένα κακό Σύνταγμα. Πρόκειται για ένα Σύνταγμα που ανήκει στο παρελθόν.
Και το παρελθόν δεν μπορεί να ρυθμίσει το μέλλον.
Ζούμε σε μια περίοδο όπου οι βεβαιότητες του 20ού αιώνα καταρρέουν. Το μέλλον δεν είναι πλέον προβλέψιμο. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται. Οι τεχνολογικές εξελίξεις αναδιαμορφώνουν την οικονομία, την κοινωνία και την ίδια τη φύση της εξουσίας. Οι μεγάλες αφηγήσεις που στήριξαν τη σύγχρονη εποχή αμφισβητούνται.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή τη μετάβαση με εργαλεία του παρελθόντος. Χρειάζεται ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του 21ου αιώνα. Ένα πλαίσιο που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη, να ενισχύει τη λογοδοσία και να διασφαλίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
Αυτό σημαίνει ένα νέο Σύνταγμα.
Όχι ως μια ακόμη τεχνική αναθεώρηση, αλλά ως μια νέα ιδρυτική πράξη. Τα Συντάγματα δεν είναι απλώς νομικά κείμενα. Είναι η αποτύπωση της συλλογικής βούλησης μιας κοινωνίας για το πώς θέλει να οργανώσει τη ζωή της. Είναι το σημείο όπου η πολιτική μετατρέπεται σε κανόνα.
Γι’ αυτό και τα ιστορικά Συντάγματα δεν γράφονται από επιτροπές. Γράφονται από τους λαούς.
Η ανάγκη για ένα νέο Σύνταγμα δεν είναι θεωρητική. Είναι πολιτική, κοινωνική και ιστορική. Είναι η απάντηση σε μια κρίση που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Είναι η προϋπόθεση για να μπορέσει η χώρα να προχωρήσει.
Η πρόταση για μια Νέα Μεταπολίτευση δεν είναι μια ρητορική υπερβολή. Είναι η αναγνώριση ότι το υφιστάμενο πλαίσιο δεν επαρκεί. Ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα μεγάλη συμφωνία. Ένα νέο σημείο εκκίνησης.
Αυτή η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει χωρίς συγκρούσεις. Ούτε χωρίς κόστος. Αλλά η μη αλλαγή έχει ήδη αποδειχθεί πιο επικίνδυνη.
Η ιστορία δεν περιμένει.
Σε κάθε μεγάλη καμπή, οι κοινωνίες καλούνται να επιλέξουν. Να παραμείνουν σε αυτό που γνωρίζουν ή να τολμήσουν αυτό που χρειάζονται. Να διαχειριστούν την παρακμή ή να δημιουργήσουν κάτι νέο.
Σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το σημείο.
Η επιλογή είναι ανάμεσα στη στασιμότητα και την προοπτική.
Η χώρα χρειάζεται ένα νέο όραμα. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως σχέδιο. Ένα όραμα που να συνδέει τη δημοκρατική παράδοση με τις απαιτήσεις του μέλλοντος. Που να επαναφέρει την πολιτική στο επίκεντρο της κοινωνίας. Που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη και να δίνει ξανά νόημα στη συλλογική δράση.
Ένα νέο Σύνταγμα μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο αυτού του οράματος.
Όχι ως λύση σε όλα τα προβλήματα, αλλά ως προϋπόθεση για να μπορέσουν να λυθούν.
Η Ελλάδα έχει βρεθεί ξανά σε ιστορικά σταυροδρόμια. Και κάθε φορά που τόλμησε να ανανεωθεί, προχώρησε. Κάθε φορά που επέλεξε να καθυστερήσει, πλήρωσε το κόστος.
Το βιβλίο με τίτλο «ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ», κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις Εκδόσεις Παπαζήση.
Παρά τις αντίθετες αναφορές, ορισμένοι στην ισραηλινή ηγεσία πιστεύουν ότι ο πρόεδρος εξετάζει το ενδεχόμενο να πληρώσει την ιρανική κυβέρνηση ώστε να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ.
Seymour Hersh 29 Απριλίου
Ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κάνουν πρόποση στην Ανατολική Αίθουσα κατά τη διάρκεια επίσημου κρατικού δείπνου στον Λευκό Οίκο χθες. / Φωτογραφία: Chris Jackson/Getty Images.
Η σχέση αγάπης της Αμερικής με το Ισραήλ έχει συναντήσει ένα εντυπωσιακό εμπόδιο, επειδή ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μέσα σε πολιτικό πανικό για τις οικονομικές επιπτώσεις από τον ιρανικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, τώρα «μιλάει με το Ιράν», όπως το έθεσε ένας Ισραηλινός γνώστης των πραγμάτων, για τον τερματισμό του σημερινού αδιεξόδου με αντάλλαγμα μια πληρωμή από τις Ηνωμένες Πολιτείες ύψους τουλάχιστον 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και πιθανώς πολύ μεγαλύτερη, προς την κυβέρνηση της Τεχεράνης. Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα τερμάτιζε τον αποκλεισμό του και θα άνοιγε τα στενά σε όλη την κυκλοφορία, βάζοντας τέλος σε μια κρίση για τον Τραμπ, τις ΗΠΑ και μεγάλο μέρος του κόσμου.
Ένα κίνητρο για το εξαιρετικό αυτό βήμα του Τραμπ —δεν μου ειπώθηκε πώς ή από ποιον μεταβιβάστηκε η προσφορά του Τραμπ— μπορεί να είναι προσωπικό. Ο πρόεδρος, όπως μου ειπώθηκε, «δεν εμπιστεύεται πλέον το Ισραήλ. Πιστεύει τώρα ότι παραπλανήθηκε» από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου σχετικά με τις πιθανότητες επιτυχίας της πρόσφατης κοινής αμερικανοϊσραηλινής βομβαρδιστικής επίθεσης, ένας από τους στόχους της οποίας ήταν να προκαλέσει την ανατροπή της θρησκευτικής ηγεσίας στο Ιράν. Ο πρόεδρος φέρεται να μη συμμερίζεται την υπαρξιακή ανησυχία του Ισραήλ για την ανάγκη καταστροφής ή εξουδετέρωσης της μεγάλης αποθήκης μερικώς εμπλουτισμένου ουρανίου που υποτίθεται ότι φυλάσσεται σε τουλάχιστον τρεις βαθιές σήραγγες στο Ιράν. Το Ιράν ως μέλος της παγκόσμιας πυρηνικής λέσχης μπορεί να αποτελεί υπαρξιακή απειλή για την ισραηλινή ηγεσία, αλλά όχι για τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Θέλει να απεμπλακεί», μου είπε ο Ισραηλινός γνώστης, και η ισραηλινή ηγεσία «είναι πολύ αναστατωμένη επειδή ο Τραμπ» —φοβούμενος το πολιτικό κόστος που θα είχε για τον ίδιο η συνέχιση του αποκλεισμού των στενών— «έχει δείξει προθυμία να αγνοήσει τα ισραηλινά συμφέροντα και τις ισραηλινές επιθυμίες». Άνθρωποι στην ισραηλινή ηγεσία «λένε ότι τα έχει χάσει. Δεν σκέφτεται τις συνέπειες. Δεν μπορείς να κάνεις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, γιατί κάθε βήμα που κάνουμε το μεταδίδει αμέσως στις αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι τόσο αμβλύς».
Ένα σαφές σημάδι της αναποφασιστικότητας του Τραμπ ήρθε σήμερα το πρωί, όταν η Wall Street Journal και το Bloomberg δημοσίευσαν παρόμοια ρεπορτάζ, επικαλούμενα δηλώσεις του Τραμπ προς «τους συμβούλους του» να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό των στενών από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, σε μια προσπάθεια να εξαναγκάσουν το οικονομικά πιεσμένο Ιράκ να συμφωνήσει να εγκαταλείψει το απόθεμα μερικώς εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας. Η Journal παρουσίασε την πρόταση ως ένδειξη ότι ο Τραμπ, «ο οποίος πάντα αναζητά μια γρήγορη και εμπορεύσιμη νίκη, δεν διαθέτει μαγική λύση».
Ο Ισραηλινός γνώστης μου είπε ότι τα δημοσιεύματα αποτύπωναν με ακρίβεια τις αντικρουόμενες απόψεις μέσα στην κυβέρνηση σχετικά με το πώς πρέπει να επιλυθεί η κρίση, δεδομένης της διαδεδομένης πεποίθησης ότι η ιρανική ηγεσία, αντιμετωπίζοντας μεγάλες απώλειες εισοδήματος, τελικά θα αναγκαστεί να υποκύψει στην οικονομική πίεση…
Ο κ. Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στην Ουάσιγκτον, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΔΝΤ, δήλωσε: «Η τρέχουσα κατάσταση είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη, οι συνέπειες γίνονται ήδη αισθητές. Οι προβλέψεις αναθεωρούνται προς χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και υψηλότερο πληθωρισμό».
Το ΔΝΤ και η ΕΚΤ, είχαν ήδη δημοσιοποιήσει τις νέες προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό και την παγκόσμια ανάπτυξη , την ανάπτυξη της ΕΕ και της χώρας μας. Οι προβλέψεις τους για την χώρα μας είναι από τις χειρότερες στην ΕΕ και φυσικά πολύ χειρότερες από τις προβλέψεις του προϋπολογισμού της κυβέρνησης και τις προβλέψεις του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2026-2029, που έχει δεσμευτεί η χώρα με την ΕΕ. Μετά από αυτές τις παραδοχές, πως μπορεί ο κ. Πιερρακάκης να δηλώνει: «Το πλεόνασμα φέτος θα είναι μεγαλύτερο από τον στόχο και οφείλεται στην υπεραπόδοση της οικονομίας». Που οφείλεται η προαναγγελία υπερπλεονάσματος, που επιβεβαίωσε η ΕΛΣΤΑΤ, αφού η αύξηση του ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερη το 2026, από την πρόβλεψη της κυβέρνησης στον προϋπολογισμό, που ψήφισε τον Δεκέμβριο;
Την απάντηση θα την βρούμε, αν δούμε λίγο συστηματικά μόνο την εξέλιξη των τιμών της αμόλυβδης βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης στην χώρα μας από το 2021, με έτος αναφοράς το 2020, το πρώτο ουσιαστικά έτος διακυβέρνησης του κ. Μητσοτάκη. Δούμε και τις συνολικές ποσότητες που καταναλώθηκαν στην χώρα μας και, λάβουμε υπόψιν ότι, το μεγαλύτερο μέρος του κόστους στην αντλία, είναι έμμεσοι φόροι, που εισπράττονται για το κράτος, τότε θα βρεθούμε μπροστά στην αποκάλυψη της μεγάλης ληστείας των καταναλωτών, από την κυβέρνηση και θα αποκαλυφθεί ένα μεγάλο μέρος του μύθου της πετυχημένης οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης.
Συνολικά, το κράτος από το 2021 μέχρι σήμερα με βάση τα στοιχεία και τις προβλέψεις της ίδιας της κυβέρνησης, θα έχει εισπράξει πρόσθετα φορολογικά έσοδα, 13,125 περίπου δις ευρώ, περισσότερα, από ότι θα εισέπραττε, αν οι τιμές έμειναν εκεί που ήταν τον Γενάρη του 2021.
Δεν έχει σημασία τι προκαλεί την αύξηση των τιμών, αν είναι δηλαδή εισαγόμενη αποκλειστικά, εισαγόμενη και εσωτερική, λόγω κερδοσκοπίας των εταιρειών, που εισάγουν και διυλίζουν το πετρέλαιο και το πουλάνε στην αγορά. Σε αυτές τις υψηλές τιμές προσθέτει το κράτος τους δικούς του φόρους, δηλαδή όσο πιο ακριβή φθάνει στο πρατήριο το καύσιμο, τόσο περισσότερα εισπράττει το κράτος.
Αυτό το ξέρει η κυβέρνηση, δεν το παρουσιάζει όμως στον προϋπολογισμό που ψηφίζει, για να το παρουσιάσει ως πρόσθετη επιτυχία δική της. Ένα μικρό υποσύνολο αυτών των υπερεσόδων, αποτέλεσμα της δικής μας υπερφολόγησης, μας επιστρέφει με τα επιδόματα και τα Fuel Pass.
Αν θέλει, μπορεί να μειώσει τους έμμεσους φόρους, μέχρι το όριο που αρχίζει η δική της κερδοσκοπία, για να μην ληστέψει τους καταναλωτές και να μην στερήσει την αγορά από αυτά τα δις ευρώ. Δε θα θίξει κανένα δημοσιονομικό κανόνα, ούτε θα ενοχλήσει την ΕΕ.
Η πρόσθετη ακρίβεια, που για τους καταναλωτές σημαίνει πρόσθετη υπερφολολόγηση, είναι ευλογία για την κυβέρνηση.
Όμως, υπάρχει ακόμη ένα ερώτημα : Γιατί η κυβέρνηση δεν μειώνει τους έμμεσους φόρους, ειδικά στα καύσιμα, επιλογή που θα μειώσει και τον πληθωρισμό, ενώ με το fuel pass, τροφοδοτεί περισσότερο τον πληθωρισμό; Η απάντηση είναι απλή, η αύξηση του πληθωρισμού, εκτός της ανόδου των τιμών που γεμίζει τα κρατικά ταμεία, από τις αυξημένες εισπράξεις., λόγω των υψηλών έμμεσων φόρων, μειώνει στατιστικά και το δημόσιο χρέος, ως ποσοστό του ΑΕΠ φυσικά. Την πολιτική αυτή εφαρμόζει συνειδητά η κυβέρνηση από τα μέσα του 2021, που άρχισε η επανεκκίνηση της οικονομίας, μετά την καραντίνα του κορονοϊού, και την έκρηξη του πληθωρισμού, και είναι βασικό εργαλείο, για τις «δημοσιονομικές επιτυχίες» της.
Πετυχημένο μοντέλο, το κυβερνητικό ριφιφι στα εισοδήματα των πολιτών, ειδικά αν, δεν αποκαλύπτεται συστηματικά και από την αρχή της εφαρμογής του.
Μια «κουκκίδα ακτίνων Χ» που εντοπίστηκε από το Παρατηρητήριο Ακτίνων Χ Chandra της NASA μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για την κατανόηση μιας νέας κατηγορίας μυστηριωδών αντικειμένων, τα οποία οι αστρονόμοι έχουν πρόσφατα αναγνωρίσει στο πρώιμο Σύμπαν.
Η εικόνα δείχνει το εμβληματικό Κτήριο Συναρμολόγησης Οχημάτων του Διαστημικού Κέντρου Kennedy της NASA, με την αμερικανική σημαία ζωγραφισμένη πάνω στο κτήριο, μαζί με τα διακριτικά της NASA και του προγράμματος Artemis, κάτω από έναν γαλάζιο ουρανό με λίγα σύννεφα, την Τρίτη 28 Απριλίου 2026. Κόσμος είχε συγκεντρωθεί για να παρακολουθήσει τη μεταφορά του κεντρικού σταδίου της Artemis III, ενός πορτοκαλοκίτρινου τμήματος που θα εκτοξευθεί στο πλαίσιο της αποστολής Artemis III. Στη φωτογραφία φαίνονται επίσης λευκά κτήρια, γρασίδι και ένας χώρος στάθμευσης. Φωτογραφία: NASA/Glenn Benson
Τα άνω τέσσερα πέμπτα του κεντρικού σταδίου του SLS —του Space Launch System, δηλαδή του Συστήματος Διαστημικής Εκτόξευσης— της NASA για την αποστολή Artemis III εκφορτώνονται από τη φορτηγίδα Pegasus της υπηρεσίας την Τρίτη 28 Απριλίου 2026, αφού είχαν φτάσει στο Διαστημικό Κέντρο Kennedy στη Φλόριντα την προηγούμενη ημέρα. NASA/Glenn Benson
Στον απόηχο της επιτυχημένης δοκιμαστικής πτήσης Artemis II, οι ομάδες στο Διαστημικό Κέντρο Kennedy της NASA στη Φλόριντα προχωρούν με τις προετοιμασίες για την επόμενη αποστολή Artemis. Στις 28 Απριλίου, οι τεχνικοί μετέφεραν το τεράστιο κεντρικό στάδιο του πυραύλου SLS της NASA μέσα στο Κτήριο Συναρμολόγησης Οχημάτων, γνωστό ως VAB, στο Kennedy, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την Artemis III, ενώ η κάψουλα πληρώματος της Artemis II επέστρεψε επίσης στο Kennedy για ανάλυση μετά την πτήση.
Το κεντρικό στάδιο της Artemis III θα τοποθετηθεί οριζόντια στον διάδρομο μεταφοράς του VAB, προτού ανυψωθεί στο High Bay 2, όπου θα συνδεθεί με το τμήμα των κινητήρων και το οπίσθιο κωνικό τμήμα του, τα οποία είχαν ενσωματωθεί τον Αύγουστο του 2025. Με ύψος 212 πόδια όταν συναρμολογηθεί πλήρως, το κεντρικό στάδιο περιλαμβάνει δύο δεξαμενές προωθητικού καυσίμου, οι οποίες συνολικά χωρούν περισσότερα από 733.000 γαλόνια υπερψυχρού υγρού προωθητικού για την τροφοδοσία τεσσάρων κινητήρων RS-25. Περιλαμβάνει επίσης τους υπολογιστές πτήσης, ή τα ηλεκτρονικά συστήματα αεροπλοΐας, που λειτουργούν ως ο «εγκέφαλος» του πυραύλου και ελέγχουν την πτήση κατά την άνοδο. Είναι η πρώτη φορά που οι εργασίες συναρμολόγησης του κεντρικού σταδίου πραγματοποιούνται στο Διαστημικό Κέντρο Kennedy της NASA.
Τμήματα κινητήρων των προωθητικών πυραύλων για την επεξεργασία της Artemis III
Και άλλο υλικό του SLS για την Artemis III φτάνει στη Φλόριντα. Η πρώτη αποστολή τμημάτων κινητήρων προωθητικών πυραύλων για την πτήση έφτασε στο Kennedy στις 13 Απριλίου. Αυτά τα εξαρτήματα θα σχηματίσουν τους δύο στερεούς προωθητικούς πυραύλους του SLS, οι οποίοι παράγουν πάνω από το 75% της ώσης του πυραύλου κατά την απογείωση. Μια δεύτερη αποστολή τμημάτων κινητήρων προωθητικών πυραύλων αναμένεται αυτό το καλοκαίρι.
Τα τμήματα μεταφέρθηκαν σιδηροδρομικώς, διασχίζοντας οκτώ πολιτείες μέσα σε ειδικούς μεταφορείς. Κατασκευάστηκαν από τη Northrop Grumman στη Γιούτα, προτού ξεκινήσουν το ταξίδι τους προς το διαστημικό κέντρο. Οι ομάδες επεξεργάζονται τώρα το υλικό μέσα στην εγκατάσταση Rotation, Processing and Surge Facility του Kennedy, όπου κάθε τμήμα θα επιθεωρηθεί και θα προετοιμαστεί για ενσωμάτωση.
Το αριστερό και το δεξί οπίσθιο τμήμα —δηλαδή τα κάτω τμήματα— των στερεών προωθητικών πυραύλων για τον πύραυλο SLS της NASA στην αποστολή Artemis III φαίνονται μέσα στην εγκατάσταση Rotation, Processing and Surge Facility στο Διαστημικό Κέντρο Kennedy της υπηρεσίας στη Φλόριντα, την Τρίτη 28 Απριλίου 2026. NASA/Glenn Benson
Όταν θα είναι έτοιμα, τα τμήματα των κινητήρων θα μεταφερθούν στο Κτήριο Συναρμολόγησης Οχημάτων, το VAB, και θα στοιβαχθούν μαζί με τα εμπρόσθια και οπίσθια συγκροτήματα, ώστε να σχηματίσουν τους επιβλητικούς προωθητικούς πυραύλους ύψους 17 ορόφων. Σε συνεργασία με το κεντρικό στάδιο του SLS και τους τέσσερις κινητήρες RS-25, οι προωθητικοί πύραυλοι θα συμβάλουν στην παραγωγή ώσης 8,8 εκατομμυρίων λιβρών, τροφοδοτώντας την Artemis III και μελλοντικές αποστολές, καθώς η NASA συνεχίζει την εκστρατεία της για την εξερεύνηση της Σελήνης.
Το Orion της Artemis II φτάνει στο Kennedy
Φτάνοντας στην απέναντι πλευρά του διαστημικού κέντρου, αφού μετέφερε τους αστροναύτες της NASA Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ, καθώς και τον αστροναύτη της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας, CSA, Τζέρεμι Χάνσεν, γύρω από τη Σελήνη και τους επέστρεψε με ασφάλεια στη Γη, το διαστημόπλοιο Orion της Artemis II επέστρεψε στην εγκατάσταση Multi-Processing Payload Facility της NASA στο Kennedy.
Τώρα που βρίσκεται στο Kennedy, οι τεχνικοί θα ξεκινήσουν τις εργασίες αποεξυπηρέτησης του διαστημοπλοίου. Αυτό περιλαμβάνει την αφαίρεση φορτίων από τη μονάδα πληρώματος, την αφαίρεση ηλεκτρονικών κιβωτίων για επαναχρησιμοποίηση και την ανάκτηση δεδομένων από το διαστημόπλοιο, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα η απόδοσή του και να ενημερωθούν οι διαδικασίες και τα σχέδια για μελλοντικές αποστολές Artemis. Η θερμική ασπίδα του Orion και άλλα στοιχεία θα αφαιρεθούν για εκτενή ανάλυση, ενώ υπολειπόμενοι κίνδυνοι, όπως περίσσεια προωθητικού καυσίμου, θα απομακρυνθούν.
Ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι λεπτομερείς αξιολογήσεις μετά την πτήση της Artemis II, οι μηχανικοί ολοκληρώνουν σημαντικές λειτουργικές δοκιμές της μονάδας πληρώματος Orion της Artemis III στο Kennedy, πριν τη συνδέσουν με τη μονάδα υπηρεσίας αργότερα αυτό το καλοκαίρι. Και τα 186 μπλοκ Avcoat της αναβαθμισμένης θερμικής ασπίδας της έχουν εγκατασταθεί, έχουν υποβληθεί σε σκλήρυνση και έχουν επιθεωρηθεί. Οι ομάδες ολοκλήρωσαν επίσης δοκιμές θερμικών κύκλων και υπερηχητικές επιθεωρήσεις της θερμικής ασπίδας.
Η μονάδα υπηρεσίας Orion της Artemis III έχει ολοκληρώσει επιτυχώς δοκιμές θερμικών κύκλων, ελέγχους ανάπτυξης και των τεσσάρων πτερύγων των ηλιακών συστοιχιών, καθώς και την εγκατάσταση του κωνικού προσαρμογέα που συνδέει το Orion με τον πύραυλο SLS. Η NASA σχεδιάζει να ενσωματώσει τις μονάδες πληρώματος και υπηρεσίας με το σύστημα διαφυγής εκτόξευσης αργότερα φέτος.
Η αποστολή Artemis III του επόμενου έτους θα εκτοξεύσει αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τη Γη με το διαστημόπλοιο Orion, στην κορυφή του SLS, προκειμένου να δοκιμαστούν οι δυνατότητες συνάντησης και πρόσδεσης μεταξύ του Orion και εμπορικών διαστημοπλοίων, οι οποίες είναι απαραίτητες για την προσελήνωση των αστροναυτών της Artemis IV στη Σελήνη το 2028.
Το διαστημόπλοιο **Orion** της NASA για την αποστολή **Artemis II** της υπηρεσίας φτάνει στην εγκατάσταση **Multi Payload Processing Facility** του Διαστημικού Κέντρου Kennedy στη Φλόριντα, την Τρίτη 28 Απριλίου 2026. **NASA/Tiffany Fairley**
Η Μελάνια Τραμπ επέκρινε τον Κίμελ ότι διαδίδει «μίσος», έπειτα από ένα αστείο στο οποίο τη συνέκρινε με «μέλλουσα χήρα».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο τηλεοπτικός παρουσιαστής Τζίμι Κίμελ. [Αρχείο: AFP]
Του Al Jazeera Staff και AP Δημοσιεύθηκε στις 28 Απριλίου 2026
Μια πολιτική και μιντιακή αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει με εμπλεκόμενους τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, την Πρώτη Κυρία Μελάνια Τραμπ και τον παρουσιαστή μεταμεσονύκτιας τηλεοπτικής εκπομπής Τζίμι Κίμελ.
Η Μελάνια επέκρινε δημόσια τον Κίμελ τη Δευτέρα και κάλεσε το τηλεοπτικό δίκτυο ABC να λάβει μέτρα εναντίον του. Ο πρόεδρος προχώρησε ακόμη περισσότερο, ζητώντας την πλήρη απομάκρυνση του Κίμελ από τη θέση του.
Η αντιπαράθεση επικεντρώνεται σε σχόλια που έκανε ο Κίμελ κατά τη διάρκεια κωμικού μονολόγου την Πέμπτη, όταν είπε ότι η Μελάνια είχε «μια λάμψη σαν μέλλουσα χήρα». Ο Τραμπ χαρακτήρισε τα σχόλια «απεχθή πρόσκληση σε βία».
Ακολουθούν όσα πρέπει να γνωρίζετε για την αντιπαράθεση:
Τι είπε ο Κίμελ;
Η διαμάχη ξεκίνησε όταν ο Κίμελ έκανε ένα αστείο για την Πρώτη Κυρία, σε ένα τμήμα της εκπομπής του που συνδεόταν με το δείπνο των ανταποκριτών του Λευκού Οίκου το Σάββατο.
Σε ένα «εναλλακτικό» δείπνο ανταποκριτών του Λευκού Οίκου στην εκπομπή του, ο Κίμελ είπε:
«Η Πρώτη Κυρία μας, η Μελάνια, είναι εδώ. Κοιτάξτε τη Μελάνια, τόσο όμορφη. Κυρία Τραμπ, έχετε μια λάμψη σαν μέλλουσα χήρα».
Ο Κίμελ χλεύασε επίσης το ντοκιμαντέρ της Πρώτης Κυρίας, Melania, το οποίο δεν πήγε καλά στο box office και δεν έγινε δεκτό θετικά από τους κριτικούς.
«Θέλω να σας συγχαρώ, κυρία Πρώτη Κυρία, για το τεράστιο επίτευγμά σας — την πρώτη ακίνητη κινηματογραφική ταινία στον κόσμο», είπε ο Κίμελ.
Η αντιπαράθεση έρχεται στον απόηχο ενός περιστατικού με πυροβολισμούς που σημειώθηκε αργά το Σάββατο, όταν ένας ένοπλος άνδρας προσπάθησε να εισέλθει στην αίθουσα όπου βρίσκονταν ο Τραμπ, η Πρώτη Κυρία και άλλα μέλη του Λευκού Οίκου, μαζί με εκατοντάδες δημοσιογράφους.
Μετά το περιστατικό, το βίντεο στο οποίο ο Κίμελ αστειευόταν εις βάρος της Μελάνια προκάλεσε οργή σε ορισμένα μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του προέδρου.
Πώς αντέδρασαν οι Τραμπ;
Ενώ το αστείο βασιζόταν στην αντίληψη ότι η Πρώτη Κυρία εμφανίζεται συχνά δυσαρεστημένη δημόσια, οι υποστηρικτές του Τραμπ συνέδεσαν τη φράση με το περιστατικό των πυροβολισμών.
«Άνθρωποι όπως ο Κίμελ δεν θα έπρεπε να έχουν την ευκαιρία να μπαίνουν στα σπίτια μας κάθε βράδυ για να διαδίδουν μίσος. Δειλός, ο Κίμελ κρύβεται πίσω από το ABC, επειδή γνωρίζει ότι το δίκτυο θα συνεχίσει να τον καλύπτει για να τον προστατεύει», έγραψε η Μελάνια στο X.
«Αρκετά πια. Ήρθε η ώρα το ABC να πάρει θέση. Πόσες φορές ακόμη θα επιτρέψει η ηγεσία του ABC την αποτρόπαιη συμπεριφορά του Κίμελ εις βάρος της κοινότητάς μας;»
Ο σύζυγός της επίσης δεν συγκράτησε την κριτική του προς τον παρουσιαστή της μεταμεσονύκτιας ζώνης. Προχώρησε ακόμη περισσότερο, ζητώντας την απόλυσή του.
«Εκτιμώ το γεγονός ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι είναι εξοργισμένοι από την απεχθή πρόσκληση του Κίμελ σε βία και, υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα αντιδρούσα σε τίποτα από όσα είπε· όμως αυτό ξεπερνά κατά πολύ τα όρια», ανέφερε ο πρόεδρος στην πλατφόρμα του, Truth Social.
«Ο Τζίμι Κίμελ πρέπει να απολυθεί αμέσως» από το ABC και τη μητρική του εταιρεία, Walt Disney Co, πρόσθεσε.
Στην αντιπαράθεση παρενέβη και ο Λευκός Οίκος. «Ποιος λογικός άνθρωπος λέει ότι μια σύζυγος θα έλαμπε μπροστά στο ενδεχόμενο δολοφονίας του αγαπημένου της συζύγου;» δήλωσε στους δημοσιογράφους η εκπρόσωπος Καρολάιν Λίβιτ.
Ο Κίμελ απάντησε λέγοντας ότι τα σχόλιά του παρερμηνεύτηκαν και ότι δεν αποτελούσαν «κάλεσμα σε δολοφονία». «Ήταν ένα πολύ ελαφρύ σατιρικό αστείο για το γεγονός ότι εκείνος είναι σχεδόν 80 ετών και εκείνη είναι νεότερη από εμένα», είπε.
Είχαν προηγούμενες εντάσεις με τον Κίμελ;
Ναι, η σημερινή αντιπαράθεση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου και μακροχρόνιου μοτίβου έντασης ανάμεσα στον Κίμελ και τους Τραμπ.
Ο πρόεδρος και ο παρουσιαστής της μεταμεσονύκτιας ζώνης έχουν τεταμένες σχέσεις εδώ και χρόνια, κυρίως λόγω της συχνής κριτικής και σάτιρας του Κίμελ προς τον Τραμπ μέσα από την εκπομπή του.
Ο Τραμπ έχει κατηγορήσει συχνά κωμικούς και δημοσιογράφους για μεροληψία, και ο Κίμελ ήταν ανάμεσα σε εκείνους που είχε στοχοποιήσει στο παρελθόν.
Πέρυσι, το ABC ανέστειλε την εκπομπή του Κίμελ, αφού η κυβέρνηση Τραμπ απείλησε να λάβει μέτρα κατά του δικτύου εξαιτίας σχολίων του κωμικού, σύμφωνα με τα οποία ο δολοφόνος του δεξιού ακτιβιστή Τσάρλι Κερκ ενδέχεται να ήταν Ρεπουμπλικανός.
«Μπορούμε να το κάνουμε με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο», είχε δηλώσει τότε ο Μπρένταν Καρ, επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Επικοινωνιών των ΗΠΑ, της FCC.
«Αυτές οι εταιρείες μπορούν να βρουν τρόπους να αλλάξουν συμπεριφορά και να λάβουν μέτρα κατά του Κίμελ ή, ξέρετε, θα υπάρξει πρόσθετη δουλειά για την FCC στη συνέχεια», είπε.
Μετά τις αντιδράσεις από υπερασπιστές της ελευθερίας του λόγου, το ABC επανέφερε τον Κίμελ λιγότερο από μία εβδομάδα αργότερα.
Πώς αλλιώς συγκρούστηκε ο Τραμπ με τα μέσα ενημέρωσης μετά το περιστατικό των πυροβολισμών του Σαββάτου;
Σε συνέντευξη την Κυριακή, ο Τραμπ αντέδρασε οργισμένα όταν η Νόρα Ο’Ντόνελ του CBS News διάβασε αποσπάσματα από το μανιφέστο του υπόπτου της επίθεσης του Σαββάτου, Κόουλ Τόμας Άλεν, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην εκπομπή 60 Minutes.
Όταν η Ο’Ντόνελ παρέθεσε τους ισχυρισμούς του δράστη, ο Τραμπ τη διέκοψε και την επέκρινε επειδή μετέδωσε τα σχόλια αυτά.
«Είσαι ντροπή», ξέσπασε εναντίον της Ο’Ντόνελ. «Δεν είμαι παιδόφιλος. Διαβάζεις αυτές τις αηδίες από κάποιον άρρωστο άνθρωπο… Δεν θα έπρεπε να τα διαβάζεις αυτά στο 60 Minutes».
Το CBS ανήκει στην Paramount Skydance, της οποίας πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος είναι ο Ντέιβιντ Έλισον, γιος του ιδρυτή της Oracle, Λάρι Έλισον, στενού συμμάχου του Τραμπ.
Τον Ιούλιο του 2025, το δίκτυο κατέβαλε 16 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει αγωγή που είχε καταθέσει ο Τραμπ, ο οποίος ισχυριζόταν ότι το 60 Minutes είχε μοντάρει συνέντευξη με την τότε αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις με τρόπο που ευνοούσε τη Δημοκρατική αντίπαλό του στις προεδρικές εκλογές του 2024.
Το δίκτυο έχει επίσης διορίσει τον Κένεθ Γουάινσταϊν, πρώην αξιωματούχο της κυβέρνησης Τραμπ, ως διαμεσολαβητή/συνήγορο του κοινού, με αποστολή να εξετάζει καταγγελίες περί πολιτικής μεροληψίας.
Τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Έλισον επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο και είπε στον Τραμπ ότι η Paramount θα προχωρούσε σε «σαρωτικές αλλαγές», εάν πετύχαινε να αγοράσει τη μητρική εταιρεία του CNN.
Η Paramount Skydance βρίσκεται επίσης σε έντονη μάχη με τον κολοσσό του streaming Netflix για την εξαγορά της Warner Bros, μια κίνηση που πολλοί στον κλάδο θεωρούν μέρος της προσπάθειας του Έλισον να αναδιαμορφώσει το αμερικανικό τοπίο των μέσων ενημέρωσης.
του Δημητρίου-Μερκουρίου Κόντη*
του Δημήτρη Τζιώτη
