του Δημήτρη Τζιώτη
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς σε μια ακόμη περίοδο κρίσης. Βρίσκεται στο τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Η Μεταπολίτευση, που για δεκαετίες αποτέλεσε το θεμέλιο της πολιτικής σταθερότητας και της δημοκρατικής οργάνωσης της χώρας, έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό της κύκλο. Αυτό που απομένει δεν είναι η ανανέωσή της, αλλά η υπέρβασή της.
Από το 2000 μέχρι σήμερα, τρεις αναθεωρήσεις του Συντάγματος επιχείρησαν να διορθώσουν τις αδυναμίες του συστήματος. Καμία δεν πέτυχε να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της χώρας. Η Ελλάδα του 21ου αιώνα λειτουργεί ακόμη με θεσμούς που σχεδιάστηκαν για τις ανάγκες μιας άλλης εποχής και δεν λειτουργούν.
Η μεγάλη τομή ήρθε το 2009. Η οικονομική κατάρρευση δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά η έκφραση μιας βαθύτερης θεσμικής αποτυχίας. Οι μηχανισμοί λογοδοσίας δεν λειτούργησαν. Η πολιτική ευθύνη διαχύθηκε μέχρι να εξαφανιστεί. Από εκείνη τη στιγμή και μετά, η κρίση εμπιστοσύνης έγινε μόνιμη συνθήκη.
Σήμερα, τα δεδομένα είναι αμείλικτα. Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών δεν εμπιστεύεται τα πολιτικά κόμματα. Οι θεσμοί θεωρούνται αναποτελεσματικοί. Η Δικαιοσύνη αμφισβητείται. Η διαφθορά εκλαμβάνεται ως διάχυτη πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για μια συγκυριακή δυσαρέσκεια. Πρόκειται για μια βαθιά αποσύνδεση της κοινωνίας από την πολιτική.
Η στιγμή που αυτή η αποσύνδεση έγινε ορατή με τον πιο καθαρό τρόπο ήταν η μαζική κινητοποίηση στο Σύνταγμα, στις 28 Φεβρουαρίου 2025. Ένα εκατομμύριο πολίτες συγκεντρώθηκαν για να απαιτήσουν Δικαιοσύνη. Ήταν μια ιστορική στιγμή, όχι μόνο λόγω του μεγέθους της, αλλά κυρίως λόγω του νοήματός της. Και όμως, το πολιτικό σύστημα επέλεξε να την αγνοήσει. Εκείνη τη στιγμή, το ρήγμα έγινε αγεφύρωτο.
Η κρίση που βιώνουμε δεν είναι απλώς πολιτική ή οικονομική. Είναι κρίση νομιμοποίησης. Όταν οι πολίτες δεν πιστεύουν ότι οι θεσμοί λειτουργούν, τότε η ίδια η Δημοκρατία αποδυναμώνεται. Και όταν η Δημοκρατία αποδυναμώνεται, η σταθερότητα γίνεται εύθραυστη.
Το πρόβλημα, όμως, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις ίδιες μεθόδους που το δημιούργησαν. Οι συνεχείς αναθεωρήσεις άρθρων, οι διορθωτικές παρεμβάσεις και οι θεσμικές «βελτιώσεις» δεν επαρκούν. Είναι προσπάθειες διαχείρισης της παρακμής, όχι υπέρβασής της. Το πολιτικό σύστημα επιχειρεί να διατηρηθεί, όχι να μετασχηματιστεί.
Η αλήθεια είναι απλή. Αν δεν αλλάξει η αρχιτεκτονική της Πολιτείας, τίποτα δεν θα αλλάξει πραγματικά.
Το Σύνταγμα του 1975 αποτέλεσε μια ιστορική τομή. Έθεσε τις βάσεις για τη δημοκρατική λειτουργία της χώρας μετά από μια μακρά περίοδο αστάθειας. Σήμερα, όμως, δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις μιας νέας εποχής. Δεν πρόκειται για ένα κακό Σύνταγμα. Πρόκειται για ένα Σύνταγμα που ανήκει στο παρελθόν.
Και το παρελθόν δεν μπορεί να ρυθμίσει το μέλλον.
Ζούμε σε μια περίοδο όπου οι βεβαιότητες του 20ού αιώνα καταρρέουν. Το μέλλον δεν είναι πλέον προβλέψιμο. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται. Οι τεχνολογικές εξελίξεις αναδιαμορφώνουν την οικονομία, την κοινωνία και την ίδια τη φύση της εξουσίας. Οι μεγάλες αφηγήσεις που στήριξαν τη σύγχρονη εποχή αμφισβητούνται.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή τη μετάβαση με εργαλεία του παρελθόντος. Χρειάζεται ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του 21ου αιώνα. Ένα πλαίσιο που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη, να ενισχύει τη λογοδοσία και να διασφαλίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
Αυτό σημαίνει ένα νέο Σύνταγμα.
Όχι ως μια ακόμη τεχνική αναθεώρηση, αλλά ως μια νέα ιδρυτική πράξη. Τα Συντάγματα δεν είναι απλώς νομικά κείμενα. Είναι η αποτύπωση της συλλογικής βούλησης μιας κοινωνίας για το πώς θέλει να οργανώσει τη ζωή της. Είναι το σημείο όπου η πολιτική μετατρέπεται σε κανόνα.
Γι’ αυτό και τα ιστορικά Συντάγματα δεν γράφονται από επιτροπές. Γράφονται από τους λαούς.
Η ανάγκη για ένα νέο Σύνταγμα δεν είναι θεωρητική. Είναι πολιτική, κοινωνική και ιστορική. Είναι η απάντηση σε μια κρίση που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Είναι η προϋπόθεση για να μπορέσει η χώρα να προχωρήσει.
Η πρόταση για μια Νέα Μεταπολίτευση δεν είναι μια ρητορική υπερβολή. Είναι η αναγνώριση ότι το υφιστάμενο πλαίσιο δεν επαρκεί. Ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα μεγάλη συμφωνία. Ένα νέο σημείο εκκίνησης.
Αυτή η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει χωρίς συγκρούσεις. Ούτε χωρίς κόστος. Αλλά η μη αλλαγή έχει ήδη αποδειχθεί πιο επικίνδυνη.
Η ιστορία δεν περιμένει.
Σε κάθε μεγάλη καμπή, οι κοινωνίες καλούνται να επιλέξουν. Να παραμείνουν σε αυτό που γνωρίζουν ή να τολμήσουν αυτό που χρειάζονται. Να διαχειριστούν την παρακμή ή να δημιουργήσουν κάτι νέο.
Σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το σημείο.
Η επιλογή είναι ανάμεσα στη στασιμότητα και την προοπτική.
Η χώρα χρειάζεται ένα νέο όραμα. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως σχέδιο. Ένα όραμα που να συνδέει τη δημοκρατική παράδοση με τις απαιτήσεις του μέλλοντος. Που να επαναφέρει την πολιτική στο επίκεντρο της κοινωνίας. Που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη και να δίνει ξανά νόημα στη συλλογική δράση.
Ένα νέο Σύνταγμα μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο αυτού του οράματος.
Όχι ως λύση σε όλα τα προβλήματα, αλλά ως προϋπόθεση για να μπορέσουν να λυθούν.
Η Ελλάδα έχει βρεθεί ξανά σε ιστορικά σταυροδρόμια. Και κάθε φορά που τόλμησε να ανανεωθεί, προχώρησε. Κάθε φορά που επέλεξε να καθυστερήσει, πλήρωσε το κόστος.
Το βιβλίο με τίτλο «ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ», κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις Εκδόσεις Παπαζήση.
Σήμερα, η Ιστορία γράφεται από την αρχή.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξουμε.
Είναι αν θα προλάβουμε.
Δημήτρης Τζιώτης
”Όλοι μας γνωριζόμαστε από ανήλικα-μικρά παιδιά ,με το μικρό του όνομα ένας τον άλλον κράζει”, μάθαμε από το ποίημα ” Χωριανοί” του Γεωργίου Αθάνα.
Τώρα ευτυχώς ή δυστυχώς με την ΑΙ-τεχνητή νοημοσύνη -όλοι μας γνωριζόμαστε σαν τους Χωριανούς σε όλη τη γη. που καθώς αποδεικνύεται καθημερινά έγινε ένα μεγάλο χωριό.
Ποιος δεν θα εντυπωσιαζόταν από τον τίτλο του άρθρου και του Βιβλίου του κ. αρθρογράφου -γράφονται πολλά για τις γνώσεις και την δαιδαλώδη πολιτική πορεία του του στην ΑΙ-για Νέα Μεταπολίτευση και Νέο Σύνταγμα και δεν θα αναρωτιόταν , μήπως αντί για νέα Συντακτική συνέλευση και Νέο Σύνταγμα ,γινόταν μια Νέα Αναθεώρηση του ισχύοντος Συντάγματος με επαναφορά των άρθρων του Συντάγματος του 1975 , τα οποία καταργήθηκαν με την αναθεώρηση που ψήφισαν το 1986 το όλον ΠΑΣΟΚ και οι άλλες ”Δημοκρατικές” Δυνάμεις ;;;. ΚΑΙ τέλος
Ποια Δημοκρατία προτείνει ο κ. αρθρογράφος την Προεδρική ή την Προεδρευομένη;;;.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται νέο σύνταγμα, αλλά νέους πολιτικούς και δη ηγέτη, ήτοι άνθρωπο που να έχει πρώτιστο μέλημά του την ευημερία τής χώρας, αλλά και να έχει την δυνατότητα να χαράξει πολιτική και να την εφαρμόζει. Τα συντάγματα είναι τσουλόχαρτα, που μπορούν να τα κάνουν κουρέλια. Την σιδηρά πυγμή ενός ηγέτη, όχι.