Της Κέιλα Μπαρτς — 12 Οκτωβρίου 2026
Στο βόρειο τμήμα της πολιτείας της Νέας Υόρκης, γυναίκες συγκεντρώθηκαν για να διακηρύξουν ένα νέο κίνημα, βασισμένο στην αλήθεια της διαφοράς μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Εικονογράφηση: Noah Hickey / The Dispatch — Πίνακας του Jacob Lawrence μέσω Wikimedia Commons.
Είναι παράξενη εποχή για να είσαι γυναίκα. Από τη μία πλευρά, οι γυναίκες δεν υπήρξαν ποτέ πιο ευημερούσες, αν κρίνουμε με τα συνηθέστερα μέτρα της φιλελεύθερης κοινωνίας. Οι αποδοχές τους είναι υψηλότερες από ποτέ —σε ορισμένες μεγάλες πόλεις ξεπερνούν ακόμη και εκείνες των ανδρών—, καταλαμβάνουν ηγετικές θέσεις και υπερτερούν των ανδρών ως προς το μορφωτικό επίπεδο και τις εκπαιδευτικές επιδόσεις.
Οι γυναίκες κατέχουν περισσότερη περιουσία, ασκούν συχνότερα τα πολιτικά τους δικαιώματα και διαθέτουν περισσότερους μοχλούς επιρροής στο κοινωνικοοικονομικό μας σύστημα από ποτέ.
Ωστόσο, αυτά τα μέτρα επιτυχίας δεν καλύπτουν τα πάντα. Ενώ οι υλικές και πολιτικές κατακτήσεις τους αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό, οι γυναίκες φαίνεται να έχουν υποστεί μια αντίστοιχη απώλεια ικανοποίησης και αισθήματος σκοπού. Στις ΗΠΑ, η χρήση αντικαταθλιπτικών από γυναίκες βρίσκεται σε πρωτοφανή επίπεδα. Λιγότερες γυναίκες δηλώνουν ότι βρίσκουν νόημα και πληρότητα στις προσωπικές τους σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων του γάμου και της μητρότητας. Σύμφωνα με την Αμερικανική Έρευνα για την Οικογένεια του 2024, που διεξήγαγε το Ινστιτούτο Wheatley του Πανεπιστημίου Μπρίγκαμ Γιανγκ, ειδικά οι γυναίκες με φιλελεύθερες πολιτικές αντιλήψεις είναι οι λιγότερο πιθανό να δηλώσουν «απολύτως ικανοποιημένες από τη ζωή»: μόλις το 12% εκφράζει τέτοια ικανοποίηση.
Ενώ οι γυναίκες δεν γίνονται πιο ευτυχισμένες, γίνονται περισσότερο φιλελεύθερες πολιτικά. Παρότι τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης συχνά στέκονται με έκπληξη στον αριθμό των νέων ανδρών που στρέφονται προς τα δεξιά, το πραγματικό φαινόμενο που συνδέεται με το φύλο στην αμερικανική πολιτική σήμερα είναι ο πρωτοφανής αριθμός γυναικών —ιδίως νέων— που μετακινούνται προς τα αριστερά. Μια έκφραση όπως «έμφυλη οργή» περιγράφει καλύτερα την πολιτική δύναμη που κινητοποιεί σήμερα τις Αμερικανίδες. Η πολιτική τους στάση δεν διαφέρει τόσο πολύ από εκείνη των νέων ανδρών —ή των μεσήλικων γυναικών— της νέας Δεξιάς: οι περισσότερες γυναίκες που έχουν μετακινηθεί προς τα αριστερά διακατέχονται επίσης από έντονα παράπονα και κατηγορούν «το σύστημα» ότι διαιωνίζει τη θυματοποίησή τους.
Η αύξηση της ελευθερίας και του πλούτου που απόλαυσαν οι Αμερικανίδες τα τελευταία πενήντα χρόνια δεν δημιούργησε μια ουτοπία για κανένα από τα δύο φύλα — τα μέλη των οποίων έχουν την τάση να κατηγορούν το άλλο φύλο για τα προβλήματά τους. Ο «φεμινισμός» αναφέρεται συχνά ως η βασική αιτία: είτε υπάρχει υπερβολικά πολύς είτε δεν υπάρχει αρκετός. Και ενώ πλήθος πολιτικών σχολιαστών προτείνει πλήθος πολιτικών λύσεων στα προβλήματα της σύγχρονης γυναικείας ζωής, υπάρχει καλύτερος δρόμος.
Τελικά, το πρόβλημα δεν είναι πολιτικό, αλλά ανθρωπολογικό. Μέσα στη φρενήρη προσπάθεια να καταστήσουμε τις γυναίκες ίσες με τους άνδρες, ξεχάσαμε τι είναι οι γυναίκες. Καθώς ανεβαίνουν ολοένα ψηλότερα στη μεταφορική σκάλα, το έδαφος πάνω στο οποίο στηρίζεται αυτή η σκάλα έχει γίνει σαθρό και η άνοδός τους έχει χάσει τον προσανατολισμό της. Για να αποκαταστήσουμε τη σταθερότητα των θεμελίων της σημερινής συζήτησης για τον φεμινισμό και να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους του, πρέπει να επιστρέψουμε στις απαρχές του.
Αυτό ακριβώς κάναμε. Τον περασμένο μήνα, μια ομάδα στοχαστών, συγγραφέων, ερευνητών, καλλιτεχνών και ανθρώπων της δράσης —ανάμεσά τους κι εγώ— συγκεντρώθηκε για να χαράξει έναν καλύτερο δρόμο για τις γυναίκες. Η Έρικα Μπακιόκι, νομικός και διευθύντρια σύνταξης του περιοδικού Fairer Disputations, και η Σεσίλια Λέστερ, πρόεδρος της οργάνωσης Feminists Choosing Life of New York, μας έφεραν κοντά στο βόρειο τμήμα της πολιτείας της Νέας Υόρκης, στο πρώτο Συνέδριο Γυναικών.
Στην ιστορική έπαυλη Lyon, στο Ρότσεστερ της Νέας Υόρκης, ένα σπίτι γεμάτο παλιά βιβλία και χειροποίητες ξυλόγλυπτες διακοσμήσεις, συγκεντρώθηκαν περισσότερες από εκατό γυναίκες κάθε ηλικίας για να χαράξουν μια νέα πορεία για το γυναικείο φύλο στον 21ο αιώνα. Αδελφές, κόρες και μητέρες με τα παιδιά τους —και πού και πού κάποιος σύζυγος— συζήτησαν με σοβαρότητα τις παγίδες του σύγχρονου φεμινισμού, την αποτυχία του συστήματος υγείας να φροντίσει τις γυναίκες, τις διαφαινόμενες απειλές από την επιτάχυνση της τεχνολογικής εξέλιξης, τις βλάβες της πορνογραφίας και της σεξουαλικής υποβάθμισης, καθώς και την αξιοπρέπεια της εργασίας φροντίδας, μεταξύ άλλων θεμάτων.
Η Μπακιόκι άνοιξε το συνέδριο παρουσιάζοντας το εγχείρημά μας:
Εμείς στη Δύση ζούμε μέσα σε μια τεχνολογική επανάσταση που εξελίσσεται με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα, προκαλεί αποσταθεροποίηση και διαρκεί πλέον δεκαετίες. Τη συνοδεύει μια τεράστια πολιτισμική επανάσταση, επίσης αποσταθεροποιητική και επίσης διάρκειας δεκαετιών. […] Από πολλές απόψεις, η εποχή μας δεν διαφέρει τόσο πολύ από εκείνη στην οποία έζησαν οι υπερασπίστριες των γυναικείων δικαιωμάτων στα μέσα του 19ου αιώνα.
Από τη μία πλευρά, μας λένε να δυσπιστούμε απέναντι στα γυναικεία μας σώματα· από την άλλη, να δυσπιστούμε απέναντι στην κοινή ανθρώπινη ικανότητά μας να αναλαμβάνουμε υπεύθυνα τη διαμόρφωση της ζωής μας. […] Συγκεντρωνόμαστε αυτές τις ημέρες για να ανοίξουμε έναν καλύτερο δρόμο για τις γυναίκες, αποφεύγοντας και τα δύο αυτά σοβαρά σφάλματα σχετικά με το ποιες είναι οι γυναίκες και τι καλούμαστε να γίνουμε.
Διακόσια πενήντα χρόνια αφότου οι πρόγονοί μας διακήρυξαν τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας —και επτά γενιές αφότου οι πρώτες ηγέτιδες του κινήματος για τα δικαιώματα των γυναικών διακήρυξαν τη Διακήρυξη των Αισθημάτων—, εμείς διακηρύξαμε τη Διακήρυξη της Αλληλεξάρτησης.
«Εμείς, οι υπογράφουσες, διακηρύσσουμε με μία φωνή την ίδρυση ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ, το οποίο θεμελιώνεται στην πραγματικότητα της αλληλεξάρτησης γυναικών, ανδρών και παιδιών και ανταποκρίνεται στις ηθικές και τεχνολογικές προκλήσεις της εποχής μας», αναφέρει η νέα διακήρυξη.
Ο όρος «αλληλεξάρτηση» στον τίτλο της διακήρυξής μας δεν πρέπει να εκληφθεί ως υποκατάστατο της ανεξαρτησίας, αλλά ως αναγκαίο συμπλήρωμά της. Η λέξη εμπεριέχει μια κριτική στη σύγχρονη αντίληψή μας για την ελευθερία, η οποία τοποθετεί την ατομική αυτονομία πάνω από την ευθύνη απέναντι στην κοινότητα και σε αντιπαράθεση με αυτήν. Ακολουθώντας την παράδοση του εκλιπόντος φιλοσόφου Άλασντερ Μακιντάιρ, υποστηρίζουμε ότι η αληθινή ανθρώπινη ελευθερία εκδηλώνεται μέσα από την αμοιβαία εξάρτηση των προσώπων.
Το κείμενο της διακήρυξης —το οποίο σας ενθαρρύνω να διαβάσετε ολόκληρο— γράφτηκε κυρίως από την Μπακιόκι, αλλά συζητήθηκε και επεξεργάστηκε από όλες τις συμμετέχουσες στο συνέδριο. Ανάμεσα στις υπογράφουσες βρίσκονται πολλές από τις σημαντικότερες σημερινές φωνές γυναικών και υπέρ των γυναικών, όπως η Μέρι Χάρινγκτον, η συνεργάτιδα του The Dispatch Λία Λιμπρέσκο Σάρτζεντ, η Άμπιγκεϊλ Φαβάλ, η Νίνα Πάουερ, η Λουίζ Πέρι και η Φρέγια Ίντια.
Σε συμφωνία με τα θέματα που αναπτύσσουν στο έργο τους, το κίνημά μας επιδιώκει να ανοίξει έναν νέο δρόμο για τις γυναίκες που βρίσκονται στο χείλος μιας κοινωνικής και τεχνολογικής ανατροπής, ζώντας στη σκιά ενός ψευδεπίγραφου φεμινισμού που αρνείται τη βιολογική τους υπόσταση και την αξιοπρέπειά τους. Παράλληλα, το κίνημά μας τιμά την πραγματική ελευθερία των γυναικών, αμφισβητώντας την ανερχόμενη, σκοτεινή ιδεολογία που αρνείται τη νοημοσύνη τους και την ικανότητά τους να δρουν αυτόνομα.
Οι γυναίκες σήμερα ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν αντισύλληψη, να διακόπτουν εγκυμοσύνες που δεν τις εξυπηρετούν, να καταψύχουν τα ωάριά τους ή να αναθέτουν εξ ολοκλήρου σε άλλες τη διαδικασία της κυοφορίας — τεχνητές παρεμβάσεις που χρησιμοποιούνται για να κάνουν τις γυναίκες περισσότερο όμοιες με τους άνδρες, απαλλαγμένες από τα βάρη της φύσης του ίδιου του γυναικείου σώματός μας. Η παρένθετη μητρότητα εργαλειοποιεί το σώμα μιας γυναίκας: η μήτρα της γίνεται χώρος προς ενοικίαση και το μωρό της ένα παιδί προς αγορά. Οι αναδυόμενες τεχνολογίες υπόσχονται τη δημιουργία παιδιών έξω από το γυναικείο σώμα — οι επιστήμονες βρίσκονται σχεδόν στο σημείο να μπορούν να δημιουργήσουν ανθρώπινο έμβρυο χωρίς τη χρήση γυναικείου γενετικού υλικού. Αυτές οι εξελίξεις, σε συνδυασμό με την προοπτική των τεχνητών μητρών που παραμένει στον ορίζοντα, υπόσχονται έναν κόσμο στον οποίο οι γυναίκες δεν θα αποτελούν πλέον τη μοναδική οδό για να έρθει μια νέα ζωή στον κόσμο. Θα αρκεί να διαθέτει κανείς το αναγκαίο κεφάλαιο.
Παρότι αυτή η τεχνολογία μπορεί να υπόσχεται την απελευθέρωση των γυναικών από τις οδύνες της κυοφορίας και του τοκετού, μια τέτοια «ανακούφιση» μπορεί να αποκτηθεί μόνο μέσω της άρνησης της βιολογικής υπόστασης της γυναίκας και του ιδιαίτερου δικαιώματός της στη μητρότητα. Όπως αναφέρεται στη διακήρυξη:
«Η ριζική αυτονομία έχει καταλήξει να θεωρείται από πολλούς το ύψιστο αγαθό της ζωής, σαν οι υποχρεώσεις μας απέναντι στους άλλους να μην όφειλαν να δίνουν τάξη στη ζωή μας. Αυτό έχει αφήσει τις γυναίκες και τα παιδιά ευάλωτα σε νέες μορφές εκμετάλλευσης».
Αυτή η αποσύνδεση των γυναικών από το σώμα τους δεν συμβαίνει μόνο σε μακρινά εργαστήρια· έχει κατοχυρωθεί στην αμερικανική κουλτούρα και νομοθεσία. Όπως αναφέρει η διακήρυξη, τα κορίτσια μεγαλώνουν πλέον σε ένα «πορνογραφικό πανοπτικόν, όπου η σεξουαλική αντικειμενοποίηση θεωρείται δεδομένη και η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ψηφιακή απογύμνωση γυναικών και παιδιών χωρίς ουσιαστικές συνέπειες». Μια φεμινιστική ηθική που αντιλαμβάνεται μόνο την εξουσία —και τη συναίνεση στην υποταγή σε αυτήν— έχει προκαλέσει μεγάλη σύγχυση στην ηθική γλώσσα και συμπεριφορά γύρω από το σεξ.
Επιπλέον, η ιδεολογία που αρνείται τη σημασία του σώματος έχει απειλήσει το απαραβίαστο και την ασφάλεια των χώρων που προορίζονται αποκλειστικά για γυναίκες. Σε ορισμένες πολιτείες και χώρες, οι γυναίκες πλέον «φυλακίζονται μαζί με άνδρες […] καλούνται να αγωνίζονται εναντίον τους στον αθλητισμό ή να παραχωρούν χώρους σχεδιασμένους για την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια γυναικών και παιδιών στις επιθυμίες του αντίθετου φύλου».
Σήμερα, επιδιώκοντας την ισότητα με τους άνδρες, έχουμε εγκαταλείψει την πεποίθηση ότι υπάρχει φυσική διάκριση —βιολογική και όχι μόνο— μεταξύ των φύλων. Η κυρίαρχη θεωρία περί φύλου έχει διδάξει στις γυναίκες να γίνονται περισσότερο όμοιες με τους άνδρες, τόσο στο σώμα όσο και στη συμπεριφορά τους, προκειμένου να απολαμβάνουν την «ισότητα».
Για τις πρώτες ακτιβίστριες των γυναικείων δικαιωμάτων, όπως η Ελίζαμπεθ Κέιντι Στάντον και η Σούζαν Μπ. Άντονι, όμως, οι άνδρες και οι γυναίκες δεν μπορούσαν να αντιμετωπίζονται απλώς ως αδιαφοροποίητα μέλη του ανθρώπινου είδους. Κατανοούσαν ότι οι γυναίκες διαθέτουν ιδιαίτερες δυνατότητες, δυνάμεις και ευαλωτότητες τις οποίες οι άνδρες, λόγω της ίδιας της βιολογίας τους, δεν διαθέτουν — και αντιστρόφως.
Πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά την πραγματικότητα της κοινής ανθρώπινης φύσης μας και το ιδιαίτερο τέλος —τον σκοπό— της ύπαρξής μας ως γυναικών.
Τα τελευταία κύματα του φεμινισμού επιδίωξαν να συγκαλύψουν αυτές τις διαφορές, ώστε να μην μπορούν να χρησιμοποιούνται δημόσια ως όπλο κατά των γυναικών ή ως ένδειξη μιας έμφυτης «κατωτερότητάς» τους. Εγκαταλείποντας όμως τη βιολογική πραγματικότητα, ο ριζοσπαστικός φεμινισμός προκάλεσε μια εξίσου ριζοσπαστική αντιφεμινιστική αντίδραση.
Νέοι άνδρες της Δεξιάς συχνά καταναλώνουν περιεχόμενο ακραίας πρόκλησης στο X, όπου δημοφιλείς λογαριασμοί προωθούν τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών, την υποταγή τους και την αποδυνάμωσή τους. Δεν είναι, ωστόσο, όλες αυτές οι φωνές διαδικτυακά τρολ. Ο ευαγγελικός πάστορας Νταγκ Γουίλσον, ο οποίος έχει ασκήσει γνωστή επιρροή στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, υποστηρίζει ανοιχτά την κατάργηση της 19ης Τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος.
Η John Adams Society, αρχικά μια λέσχη διαλόγου για προπτυχιακούς φοιτητές και φοιτήτριες του Χάρβαρντ, έχει απομακρύνει τις γυναίκες από τις τάξεις της και τους έχει απαγορεύσει να γίνονται μέλη. Επιφανείς δεξιοί σχολιαστές αμφισβητούν τις κλασικές φιλελεύθερες βάσεις των ατομικών δικαιωμάτων και της ισότητας ενώπιον του νόμου —το πλαίσιο που επέτρεψε τη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια ζωή—, προτιμώντας κάτι που παραπέμπει σε πολύ παλαιότερες εποχές.
Μέσα στο χάος και στις ανατροπές της εποχής μας, μια τέτοια στροφή προς το παρελθόν είναι κατανοητή. Όμως η επιστροφή προς τα πίσω δεν μπορεί ποτέ να αποτελεί τον δρόμο προς τα εμπρός.
Αντί γι’ αυτό, πρέπει να στραφούμε στις διαχρονικές σταθερές. Πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά την πραγματικότητα της κοινής ανθρώπινης φύσης μας και τον ιδιαίτερο σκοπό της ύπαρξής μας ως γυναικών. Παρά τις πολιτισμικές δυνάμεις που μας ωθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση, «δεν είμαστε φτιαγμένες για τη μηχανή, για την αγορά ή για τις επιθυμίες των ανδρών», όπως τόνισε η Μπακιόκι. «Είμαστε υπερβατικά όντα, πλασμένα τελικά για την ένωση με τον Θεό».
Παρότι η απάντηση της Μπακιόκι —η οποία αποτελεί το θεμελιώδες αξίωμα της Διακήρυξης της Αλληλεξάρτησης— είναι θεολογική, αυτή η αντίληψη δεν περιορίζεται στους πιστούς μιας συγκεκριμένης θρησκευτικής παράδοσης. Τα ιδρυτικά κείμενα αυτού του έθνους άντλησαν τη συνοχή τους από τον ίδιο ακριβώς ισχυρισμό: ότι οι άνθρωποι «είναι προικισμένοι από τον Δημιουργό τους με ορισμένα αναφαίρετα δικαιώματα» — και με ορισμένες ικανότητες που θεμελιώνουν αυτά τα δικαιώματα.
Έτσι, επιδιώκουμε να οικοδομήσουμε και να επιστρέψουμε: να οικοδομήσουμε ένα νέο πλαίσιο για τα δικαιώματα των γυναικών, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες κρίσεις της εποχής μας, και να επιστρέψουμε στην παλιά εκείνη αλήθεια που εμπεριέχεται στη φράση «ανθρώπινη αξιοπρέπεια».
Πράγματι, ο μόνος τρόπος να ξεφύγουμε από τη μάχη των φύλων είναι να θεμελιώσουμε εκ νέου την ύπαρξη ανδρών και γυναικών στην κοινή ανθρώπινη φύση τους — σε μια ανθρωπολογία που εδράζεται στη μοναδική αξιοπρέπεια του ανθρώπου μέσα στον ορατό κόσμο, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα και θεωρώντας ιερή την ιδιαιτερότητα του άνδρα και της γυναίκας.
Όπως συνόψισε η Μπακιόκι:
«Ο κόσμος χρειάζεται ένα νέο κίνημα γυναικών με καλλιεργημένο νου και χαρακτήρα, που θα εμβαθύνουν, θα σκέφτονται σωστά, θα αγαπούν με αφοσίωση και θα ηγηθούν μιας επανάστασης της καρδιάς — και, σε πολλά πεδία, μιας επανάστασης στον τρόπο σκέψης».
Διόρθωση, 12 Οκτωβρίου 2026: Το άρθρο ενημερώθηκε για να διορθωθεί η ονομασία του Ινστιτούτου Wheatley.
