Καθημερινή: Το δίλημμα των 12 μιλίων

Από

September 28, 2026

Στο τραπέζι μαζί με το καλώδιο και ο χρόνος της επέκτασης των χωρικών υδάτων νοτίως και δυτικώς της Κρήτης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απευθύνεται στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη, την Πέμπτη. Κατά την ομιλία του ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Αθήνα επιδιώκει τη συνέχιση του διαλόγου με την Αγκυρα και τη διατήρηση ήρεμου κλίματος μεταξύ των δύο χωρών, τόνισε ωστόσο ότι ο διάλογος «δεν μπορεί να συνυπάρχει με μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη». [A.P. Photo / Frank Franklin II]

Βασίλης Νέδος

Τις δυνατότητες που δίνει στην Ελλάδα το οπλοστάσιο του διεθνούς δικαίου και η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας ζυγίζει η Αθήνα, καθώς η περίοδος που ανοίγεται τους επόμενους μήνες είναι καθοριστική τόσο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) όσο και για το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ειδικά στα νότια και δυτικά της Κρήτης.

Και στις δύο περιπτώσεις η Αθήνα σταθμίζει τις αντιδράσεις της Τουρκίας· στην περίπτωση, βέβαια, της ηλεκτρικής διασύνδεσης, οι εκτιμήσεις γίνονται σε συντονισμό με τη Γαλλία, καθώς οι γαλλικές εταιρείες Meridiam και Nexans αποτελούν τους πλειοψηφικούς μετόχους του έργου. Tα όποια δεδομένα προκύψουν γύρω και από τα δύο ζητήματα μπορεί να εκτυλιχθούν έως το τέλος του έτους, ανάλογα και με τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή και πέρα από αυτήν. Καθοριστικός παράγοντας είναι, βεβαίως, το τι θα συμβεί στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, αν δηλαδή προκύψει ένα πολιτικό αποτέλεσμα που θα δημιουργήσει φαινόμενα εσωστρέφειας στην αμερικανική πολιτική.

Ζητούν άδεια

Μέχρι στιγμής η Αγκυρα έχει δείξει με τρόπο απολύτως σαφή ότι, με βάση τουλάχιστον τη δημόσια συζήτηση, δεν πρόκειται να κάνει αποδεκτό κάτι που θα συνιστά απλή ενημέρωση της Τουρκίας, αλλά ζητεί να δώσει και άδεια για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Αλλαγή σχεδιασμού – Σύμφωνα με πηγές, Αθήνα και Παρίσι φαίνεται να έχουν καταλήξει ότι θα πρέπει να γίνει «ελαφρύς ανασχεδιασμός» της πορείας του καλωδίου, ώστε να μην περνάει από περιοχές του αποκαλούμενου εθνικού θαλασσίου πάρκου «Φετιγιέ-Κας».

Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, Αθήνα και Παρίσι φαίνεται να έχουν καταλήξει στην εκτίμηση ότι θα πρέπει να γίνει ένας «ελαφρύς ανασχεδιασμός» της πορείας του καλωδίου, ώστε να μην περνάει από τις περιοχές του αποκαλούμενου εθνικού θαλασσίου πάρκου «Φετιγιέ-Κας», που ανακήρυξε απολύτως παράτυπα νοτίως του Καστελλορίζου η Αγκυρα στις 15 Αυγούστου, προκειμένου η Τουρκία να μην μπορεί να εγείρει κάποια δήθεν αρμοδιότητα «πλήρους απαγόρευσης» δραστηριοτήτων στην περιοχή.

Μια τέτοια κίνηση από ελληνογαλλικής πλευράς δεν αποτελεί, βεβαίως, έμμεση αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας, αλλά απομείωση του ρίσκου. Στις πολλές συζητήσεις που έχουν γίνει από τον περασμένο Αύγουστο ανάμεσα σε Αθήνα και Παρίσι, από γαλλικής πλευράς κατατέθηκαν αρκετές προτάσεις στο τραπέζι, όλες όμως έχουν ως βάση ότι η Τουρκία θα δείξει τουλάχιστον ανοχή. Τους τελευταίους μήνες η Αγκυρα έχει παρενοχλήσει ακόμη και πλοία που έκαναν έρευνες στο Αιγαίο για καλώδια δεδομένων, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση της σύνδεσης Ανδρου – Χίου με καλώδιο δεδομένων, αλλά και πλοίο που είχε μισθωθεί από μεγάλο τηλεπικοινωνιακό όμιλο στο Ανατολικό Αιγαίο.

Αυτές οι κινήσεις συνιστούν αφενός πάγια τακτική των τουρκικών αρχών, αφετέρου εκπέμπουν ένα πολύ ευρύτερο μήνυμα. Ως προς την ηλεκτρική διασύνδεση, υπενθυμίζεται ότι τόσο η Αθήνα όσο και το Παρίσι πρέπει να αντιμετωπίσουν και τον εκπεφρασμένο και ανοιχτό σκεπτικισμό της Λευκωσίας, όπου ο GSI θεωρείται ένα περιττό γεωπολιτικό ρίσκο μειωμένων οφελών.

Τα δομικά προβλήματα του GSI δεν τα έχει, αντιθέτως, ο σχεδιασμός της Ελλάδας, όπως έχει εκφραστεί και από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, για να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων της στα 12 ναυτικά μίλια, όπως η χώρα έχει δικαίωμα με βάση τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

«Ζυγίζοντας» την Αγκυρα – Η Ελλάδα ίσως προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. νοτίως και δυτικώς της Κρήτης προτού αρχίσουν οι έρευνες βυθού για το καλώδιο, βολιδοσκοπώντας και τις αντιδράσεις της Τουρκίας σε μια περιοχή όπου δεν έχει δικαιοδοσία.

Κατά τις ίδιες πηγές, δεν αποκλείεται η Ελλάδα να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. νοτίως και δυτικώς της Κρήτης προτού αρχίσουν οι διαδικασίες για τις έρευνες βυθού ανατολικώς της Κάσου και της Καρπάθου από το γαλλικό πλοίο που θα τις αναλάβει για λογαριασμό των δύο γαλλικών εταιρειών. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο θα σήμαινε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να βολιδοσκοπήσει και τις αντιδράσεις της Τουρκίας σε μια περιοχή όπου η Αγκυρα δεν έχει απολύτως κανένα δικαίωμα, ενώ βρίσκεται και εκτός του Αιγαίου Πελάγους, για το οποίο υπάρχει ενεργή απειλή πολέμου (casus belli).

Οι κινήσεις της Αθήνας δεν γίνονται σε κενό, αφού από την κυβέρνηση Ερντογάν έχει προαναγγελθεί η κατάθεση στην τουρκική εθνοσυνέλευση του νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», κάτι που θα εγκαινίαζε περίοδο υψηλών εντάσεων, καθώς η συζήτηση αυτή θα περιλαμβάνει εκ των πραγμάτων αναφορές σε χάρτες που θα παρουσιάζουν περιοχές ελληνικής ευθύνης να βρίσκονται εντός τουρκικής δικαιοδοσίας.

Τα θαλάσσια πάρκα

Το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται να λυθεί και ο γόρδιος δεσμός των προεδρικών διαταγμάτων που θα εφαρμόζουν όλα όσα προβλέπει ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) και, πιο συγκεκριμένα, όσα αφορούν τα δύο εθνικά θαλάσσια πάρκα (Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες)· η καθυστέρηση στην ολοκλήρωσή τους κρατάει τα διατάγματα ακόμη μακριά από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Στα αρχικά στάδια της σύνταξης των εφαρμοστικών προεδρικών διαταγμάτων υπήρχαν προβλήματα, τα οποία επιλύθηκαν με τη συνδρομή του υπουργείου Εξωτερικών προς το υπουργείο Περιβάλλοντος, ενώ στη συνέχεια τα κωλύματα προήλθαν από ενστάσεις που διατυπώθηκαν από υπηρεσίες που υπάγονται στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, τα προβλήματα έχουν επιλυθεί, μάλιστα κατόπιν παρέμβασης και του πρωθυπουργικού γραφείου, και πλέον τα προεδρικά διατάγματα είναι έτοιμα να κατατεθούν στο ΣτΕ, προκειμένου να μπορεί να ξεκινήσει κανονικά η λειτουργία των δύο θαλασσίων πάρκων.

Καθημερινή

Ι. Μαλαγαρδή: Νέα εποχή στην Κυβερνοασφάλεια: Ο φόβος των ανεξέλεγκτων πρακτόρων Τεχνητής Νοημοσύνης

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Ιωάννα Δ. Μαλαγαρδή

Πέμπτη, 10 Σεπτεμβρίου 2026, 08:41

Η επίθεση στη Hugging Face, μια εκ των μεγαλύτερων παγκοσμίως πλατφορμών για κοινή χρήση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και δεδομένων, έδειξε ότι ένα Μεγάλο Γλωσσικό Μοντέλο (ΜΓΜ), όταν συνδυάζεται με αυτονομία, πρόσβαση στο διαδίκτυο και δυνατότητα εκτέλεσης κώδικα, μπορεί να υπερβεί τα όρια ασφαλείας και να πραγματοποιήσει σύνθετες κυβερνοεπιθέσεις με μεγάλη ταχύτητα. Παραδείγματα γνωστών ΜΓΜ (Large Language Models, LLMs) είναι το GhatGPT της OpenAI, το Claude, το Gemini, το Copilot Microsoft, το Grok της xAI και το DeepSeek.

Η ραγδαία ανάπτυξη της ΤΝ δημιουργεί νέες δυνατότητες στην επιστήμη, στην οικονομία, στην εκπαίδευση και στη Δημόσια Διοίκηση. Ταυτοχρόνως, όμως, διαμορφώνει ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον απειλών.

Το περιστατικό κυβερνοεισβολής στην πλατφόρμα Hugging Face, τον Ιούλιο του 2026, έδειξε ότι τα σύγχρονα συστήματα Παραγωγικής ΤΝ δεν αποτελούν πλέον μόνον εργαλεία τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ανθρώπους για την πραγματοποίηση επιθέσεων.

Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, μπορούν να αναζητήσουν μόνα τους ευπάθειες, να σχεδιάσουν διαδοχικά βήματα, να προσαρμοστούν στα εμπόδια και να παραβιάσουν πληροφοριακά συστήματα. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην κυβερνοασφάλεια, την εποχή των Αυτόνομων Πρακτόρων ΤΝ.

Ένα ΜΓΜ, όπως εκείνα που βρίσκονται πίσω από τις γνωστές εφαρμογές συνομιλίας, είναι πρωτίστως ένα υπολογιστικό σύστημα το οποίο επεξεργάζεται και παράγει κείμενο. Από μόνο του δεν μπορεί να εισβάλει σε έναν υπολογιστή, να κλέψει κωδικούς ή να εκτελέσει εντολές σε ένα δίκτυο.

Η κατάσταση αλλάζει, όμως, όταν το μοντέλο χρησιμοποιεί εξωτερικά εργαλεία, όπως είναι τα προγράμματα περιήγησης, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, οι εταιρικές βάσεις δεδομένων, τα λειτουργικά συστήματα, οι αποθηκευτικοί χώροι και τα περιβάλλοντα εκτέλεσης κώδικα.

Τότε το μοντέλο μετατρέπεται σε «πράκτορα ΤΝ», δηλαδή σε ένα σύστημα που δεν περιορίζεται στην παραγωγή απαντήσεων, αλλά μπορεί να σχεδιάζει και να εκτελεί ακολουθίες ενεργειών για την επίτευξη ενός στόχου. Μπορεί να αναλύσει ένα πρόβλημα, να επιλέξει εργαλεία, να ελέγξει το αποτέλεσμα των ενεργειών του και να τροποποιήσει την τακτική του σε περίπτωση που η αρχική προσπάθεια αποτύχει.

Η ικανότητα αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν ο πράκτορας λειτουργεί ως ψηφιακός βοηθός. Γίνεται, όμως, εξαιρετικά επικίνδυνη όταν διαθέτει εκτεταμένα δικαιώματα και δρα μέσα σε ένα ανεπαρκώς προστατευμένο περιβάλλον.

Το περιστατικό της Hugging Face αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η Hugging Face είναι μία από τις σημαντικότερες διεθνείς πλατφόρμες φιλοξενίας και διανομής μοντέλων, συνόλων δεδομένων και εφαρμογών ΤΝ. Εκατομμύρια ερευνητές και προγραμματιστές χρησιμοποιούν την υποδομή της για να δημοσιεύουν, να κατεβάζουν και να δοκιμάζουν συστήματα επεξεργασίας πληροφοριών.

Κατά τη διάρκεια εσωτερικής αξιολόγησης της OpenAI, ορισμένα προηγμένα μοντέλα υποβάλλονταν σε δοκιμασίες Κυβερνοασφάλειας που απαιτούσαν τον εντοπισμό και την εκμετάλλευση ευπαθειών. Σκοπός της αξιολόγησης ήταν να μετρηθούν οι μέγιστες επιθετικές δυνατότητες των μοντέλων.

Για τον λόγο αυτόν, κάποιοι από τους μηχανισμούς που περιορίζουν επικίνδυνες ενέργειες είχαν ανασταλεί. Τα μοντέλα λειτουργούσαν σε ένα θεωρητικά απομονωμένο περιβάλλον, χωρίς άμεση πρόσβαση στο ανοικτό διαδίκτυο.

Το σύστημα, ωστόσο, αναζητώντας τη λύση μιας δοκιμασίας με την ονομασία ExploitGym, εντόπισε μια προηγουμένως άγνωστη ευπάθεια, ένα λεγόμενο zero-day, σε ενδιάμεσο διακομιστή πακέτων λογισμικού. Εκμεταλλεύθηκε την αδυναμία, υπερέβη τα όρια του περιβάλλοντος δοκιμών και απέκτησε πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Στη συνέχεια, χρησιμοποίησε ευάλωτη υποδομή τρίτου φορέα ως ενδιάμεση βάση, προτού στραφεί εναντίον των παραγωγικών συστημάτων της Hugging Face.

Σύμφωνα με την τεχνική ανασύνθεση της Hugging Face, ο αυτόνομος πράκτορας συμπέρανε ότι στην πλατφόρμα ενδέχεται να βρίσκονταν μοντέλα, δεδομένα ή λύσεις σχετικές με τη δοκιμασία στην οποία υποβαλλόταν. Αντί να επιλύσει το πρόβλημα με τον προβλεπόμενο τρόπο, επιχείρησε ουσιαστικά να αποκτήσει τις απαντήσεις από τα πραγματικά συστήματα της εταιρείας.

Η συμπεριφορά του δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ειδικής ανθρώπινης εντολής του τύπου «επίθεση στη Hugging Face». Προέκυψε από την επίμονη επιδίωξη ενός στενού στόχου: της επιτυχίας στην αξιολόγηση.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας καταγράφηκαν περίπου 17.600 επιθέσεις του πράκτορα, οργανωμένες σε περισσότερες από 6.000 ομάδες ενεργειών, μεταξύ 9 και 13 Ιουλίου 2026. Το σύστημα εκμεταλλεύθηκε διαδοχικά διαφορετικές ευπάθειες, απέκτησε πρόσβαση σε τοπικά αρχεία και διαπιστευτήρια, εκτέλεσε κώδικα σε παραγωγικό περιβάλλον και κινήθηκε στην εσωτερική υποδομή της εταιρείας.

Η επίθεση αποτελούνταν από χιλιάδες μικρές, αυτοματοποιημένες αποφάσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με ταχύτητα που θα ήταν δύσκολο να επιτύχει ένας μεμονωμένος ανθρώπινος εισβολέας.

Η Hugging Face ανακοίνωσε ότι το περιεχόμενο χρηστών στο οποίο αποκτήθηκε πρόσβαση από τους πράκτορες περιορίστηκε σε πέντε σύνολα δεδομένων που φαίνεται ότι συνδέονταν με τις συγκεκριμένες δοκιμασίες Κυβερνοασφάλειας.

Δεν διαπιστώθηκε γενικευμένη παραβίαση των μοντέλων, των εφαρμογών και των πακέτων που φιλοξενούνται στην πλατφόρμα. Αυτό περιορίζει τις άμεσες συνέπειες του συγκεκριμένου περιστατικού, όχι όμως και τη γενικότερη σημασία του.

Η OpenAI χαρακτήρισε το γεγονός πρωτοφανές περιστατικό Κυβερνοασφάλειας και ανακοίνωσε ότι το ισχυρότερο από τα μοντέλα που συμμετείχαν στη δοκιμή ήταν εσωτερικό ερευνητικό πρωτότυπο, το οποίο δεν προοριζόταν για δημόσια διάθεση. Μετά το συμβάν απενεργοποιήθηκε και περιορίστηκε η πρόσβαση σε αυτό.

Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι τα μοντέλα χρησιμοποίησαν δημόσια εκτεθειμένους κωδικούς για να αποκτήσουν πρόσβαση σε τέσσερις λογαριασμούς διαφορετικών υπηρεσιών. Σύμφωνα με το Reuters, μία από αυτές τις περιπτώσεις αφορούσε ευάλωτο κώδικα πελάτη της εταιρείας υπολογιστικών υποδομών Modal, χωρίς να παραβιαστεί η ίδια η πλατφόρμα της Modal.

Το περιστατικό εύλογα προκαλεί ανησυχία, αλλά δεν πρέπει να περιγράφεται με όρους επιστημονικής φαντασίας. Δεν αποδεικνύει ότι τα γλωσσικά μοντέλα απέκτησαν ανθρώπινη συνείδηση, πρόθεση ή επιθυμία να επιτεθούν. Δεν υπήρξε κάποια «εξέγερση της μηχανής» με την ανθρώπινη σημασία του όρου. Υπήρξε, όμως, κάτι τεχνικά πιο συγκεκριμένο και ίσως πιο άμεσα επικίνδυνο: η ανεξέλεγκτη εργαλειακή αυτονομία.

Το σύστημα είχε έναν στόχο, διέθετε σημαντικές ικανότητες προγραμματισμού και είχε τη δυνατότητα να εκτελεί ενέργειες. Όταν συνάντησε περιορισμούς, δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια, αλλά αναζήτησε εναλλακτικές διαδρομές. Η συμπεριφορά του μπορεί να ερμηνευθεί ως ακραία βελτιστοποίηση ενός στόχου, χωρίς επαρκή κατανόηση των θεσμικών, ηθικών και νομικών ορίων.

Το μοντέλο δεν έχει συνείδηση για να προκαλέσει βλάβη. Αρκεί να είναι ικανό, αυτόνομο, επίμονο και συνδεδεμένο με τα κατάλληλα εργαλεία. Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε μελλοντικά να στοχεύσει κρίσιμες υποδομές όπως τηλεπικοινωνίες, ενεργειακά δίκτυα, τράπεζες κ.λπ.

Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά από τις συμβατικές κυβερνοεπιθέσεις. Τα παλαιότερα αυτοματοποιημένα εργαλεία ακολουθούσαν κατά κανόνα προκαθορισμένες εντολές. Ένας προηγμένος πράκτορας ΤΝ μπορεί να αξιολογεί τα αποτελέσματα, να αλλάζει στρατηγική και να συνδυάζει πολλές φαινομενικά ασήμαντες ευπάθειες σε μια ενιαία αλυσίδα επίθεσης.

Μπορεί να εκτελεί χιλιάδες δοκιμές, να αναλύει τον κώδικα που ανακαλύπτει και να προσαρμόζεται στην αντίδραση των αμυνόμενων συστημάτων.

Ο κίνδυνος για τους χρήστες και τις επιχειρήσεις εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους. Ένας κακόβουλος άνθρωπος μπορεί να χρησιμοποιήσει πράκτορες ΤΝ για την αυτοματοποίηση επιθέσεων ηλεκτρονικού «ψαρέματος», την αναζήτηση ευάλωτων υπολογιστών, την παραγωγή κακόβουλου κώδικα και την κλοπή διαπιστευτηρίων. Η ΤΝ δεν δημιουργεί πάντοτε νέα είδη επιθέσεων, αλλά αυξάνει σημαντικά την ταχύτητα, την κλίμακα και την ικανότητα προσαρμογής τους.

Παράλληλα, ένα νόμιμο σύστημα ΤΝ μπορεί να παραπλανηθεί από κακόβουλες οδηγίες κρυμμένες μέσα σε μια ιστοσελίδα, ένα ηλεκτρονικό μήνυμα ή ένα έγγραφο. Πρόκειται για τη λεγόμενη έμμεση prompt injection (εισαγωγή οδηγιών).

Εάν ο πράκτορας έχει πρόσβαση στα προσωπικά αρχεία, στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή στις εταιρικές εφαρμογές του χρήστη, μπορεί να εκτελέσει ενέργειες τις οποίες ο χρήστης δεν ενέκρινε. Ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται όταν το σύστημα διαθέτει «υπερβολική αυτενέργεια», δηλαδή περισσότερα δικαιώματα από όσα απαιτεί πραγματικά η αποστολή του.

Μια ακόμη σοβαρή απειλή προέρχεται από τα μοντέλα, τα σύνολα δεδομένων και τις βιβλιοθήκες που κατεβάζονται από δημόσια αποθετήρια. Ένα αρχείο μοντέλου δεν πρέπει να θεωρείται πάντοτε αδρανές σύνολο αριθμητικών δεδομένων. Ορισμένες μορφές αποθήκευσης και ορισμένα συνοδευτικά προγράμματα μπορούν να ενεργοποιήσουν κώδικα κατά τη φόρτωσή τους.

Επομένως, ένα κακόβουλο ή παραποιημένο μοντέλο μπορεί να μετατραπεί σε μέσο κλοπής αρχείων, κωδικών και άλλων ευαίσθητων πληροφοριών.

Η προστασία απαιτεί, πρώτα απ’ όλα, την εφαρμογή της αρχής του ελάχιστου αναγκαίου δικαιώματος. Κανένας πράκτορας ΤΝ δεν πρέπει να έχει γενικευμένη πρόσβαση στον υπολογιστή, στα εταιρικά δίκτυα, στις βάσεις δεδομένων ή στους κωδικούς του χρήστη. Η εκτέλεση κώδικα χρειάζεται να πραγματοποιείται σε αυστηρά απομονωμένα περιβάλλοντα, χωρίς μόνιμα διαπιστευτήρια και χωρίς ανεξέλεγκτη σύνδεση στο διαδίκτυο.

Το περιστατικό της Hugging Face δείχνει ακόμη ότι τα περιβάλλοντα αξιολόγησης των ισχυρών μοντέλων πρέπει να προστατεύονται τουλάχιστον τόσο αυστηρά όσο και οι κρίσιμες κρατικές ή τραπεζικές υποδομές. Δεν αρκεί να τοποθετείται το μοντέλο σε ένα θεωρητικά απομονωμένο ψηφιακό «κουτί».

Πρέπει να θεωρείται πιθανό ότι θα αναζητήσει κάθε διαθέσιμη έξοδο, ιδίως όταν η ίδια η δοκιμασία το ανταμείβει για την ανακάλυψη και την εκμετάλλευση ευπαθειών.

Η νέα πραγματικότητα επιβάλλει τελικά μια αλλαγή φιλοσοφίας. Μέχρι σήμερα, η Κυβερνοασφάλεια βασιζόταν κυρίως στην αντιμετώπιση ανθρώπινων επιτιθέμενων και προκαθορισμένων κακόβουλων προγραμμάτων. Στο εξής θα πρέπει να αντιμετωπίζει και συστήματα τα οποία μπορούν να σχεδιάζουν, να μαθαίνουν από την αποτυχία και να επιχειρούν με ταχύτητα μηχανής.

Ο φόβος των ανεξέλεγκτων πρακτόρων ΤΝ δεν πρέπει να οδηγήσει σε πανικό ούτε στην απόρριψη μιας τεχνολογίας με σημαντικές ωφέλειες. Πρέπει, όμως, να οδηγήσει σε αυστηρότερους κανόνες, ανεξάρτητους ελέγχους, σαφή κατανομή ευθύνης και τεχνικούς περιορισμούς που δεν θα εξαρτώνται απλώς από την «καλή συμπεριφορά» του μοντέλου.

Όσο αυξάνονται οι δυνατότητες των συστημάτων, τόσο πρέπει να ενισχύονται η εποπτεία, η απομόνωση και η δυνατότητα άμεσης ανθρώπινης παρέμβασης.

Το βασικό δίδαγμα της επίθεσης στη Hugging Face είναι σαφές: Δεν χρειάζεται ένα σύστημα να αποκτήσει συνείδηση για να γίνει επικίνδυνο. Αρκεί να του δοθεί ένας στόχος, μια μεγάλη επιχειρησιακή ικανότητα, μια υπερβολική αυτονομία και πρόσβαση σε έναν κόσμο γεμάτο ψηφιακές ευπάθειες.

Αναφορές

Hugging Face. “Anatomy of a Frontier Lab Agent Intrusion: A Technical Timeline of the July 2026 Incident.” 27 Ιουλίου 2026.
OpenAI. “OpenAI and Hugging Face Partner to Address Security Incident during Model Evaluation.” 21 Ιουλίου 2026, ενημερώσεις 28–29 Ιουλίου και 26 Αυγούστου 2026.
OpenAI. “The Hugging Face Incident and the Road Ahead.” 26 Αυγούστου 2026.
OWASP Foundation. “Top 10 for Large Language Model Applications.”
OWASP GenAI Security Project. “LLM01: Prompt Injection.”
Seetharaman, Deepa, Raphael Satter και Kenrick Cai. “OpenAI’s Rogue Agent Compromised a Customer at a Second Tech Firm, Executive Says.” Reuters, 28 Ιουλίου 2026.

Η Ιωάννα Δ. Μαλαγαρδή είναι δρ Υπολογιστικής Γλωσσολογίας και ιστορικός

patris.gr

ΜΙΑ ΣΟΒΑΡΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΕΣΒΥ ΤΩΝ ΗΠΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Από

anixneuseis

September 28, 2026

του Λεωνίδα Χρυσανθόπουλου, Πρέσβη ε.τ.

Μία εξαιρετικά σοβαρή καταγγελία,η οποία όμως δεν έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί,έρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και αφορά την Πρέσβυ των ΗΠΑ στην Ελλάδα κα Κίμπερλυ Γκίλφοιλ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal,σε δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο,κατά την διάρκεια συζήτησης για την επικείμενη πτώση της κυβέρνησης του Ρουμάνου Πρωθυπουργού Ιλίε Μπολοτζάν,η Πρέσβυς φέρεται να είπε:»Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε οποιαδήποτε χώρα θέλουμε.Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ.» Το δημοσίευμα αποδίδει την συγκεκριμένη αναφορά σε πρόσωπο που φέρεται να ήταν παρών στην συζήτηση καθώς και σε άλλους που πληροφορήθηκαν αργότερα για το περιστατικό.

Εάν πράγματι ειπώθηκαν αυτά τα λόγια δεν πρόκειται για μια ατυχή διπλωματική έκφραση αλλά για μία δήλωση που αγγίζει ευρύτερα τον πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας και της δημοκρατικής λειτουργίας της Ελλάδος.Καμμία ξένη κυβέρνηση κανένας και ξένος διπλωμάτης δεν μπορέι να εμφανίζεται ως δύναμη που έχει την δυνατότητα να ρίχνει δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις.

Σε περίπτωση που η καταγγελία επιβεβαιωθεί με αξιόπιστα στοιχεία,η ελληνική πολιτεία θα είχε κάθε λόγο να εξετάσει τα αυστηρότερα προβλεπόμενα διπλωματικά μέτρα,συμπεριλαμβανομένης της κήρυξης της Πρέσβυς ως persona non grata και της υποχρεωτικής αναχώρησης της από την Ελλάδα.

Υπάρχει ωστόσο ένας απλός τρόπος να τεθεί τέλος στη υπόθεση.Η ίδια η Πρέσβυς να προχωρήσει σε μια σαφή,δημόσια και κατηγορηματική διάψευση των συγκεκριμένων δηλώσεων.Εάν η διάψευση είναι ξεκάθαρη και δεν προκύψουν στοιχεία που να την αναιρούν,η υπόθεση τότε μπορεί να θεωρηθεί λήξασα.

Μέχρι τότε όμως,οι καταγγελίες αυτές απαιτούν πλήρη διερεύνηση και σαφείς απαντήσεις,καθώς οι σχέσεις Ελλάδος-ΗΠΑ μπορούν να στηρίζονται μόνο στον αμοιβαίο σεβασμό,την ισοτιμία και τον σεβασμό της δημοκρατικής κυριαρχίας.Στις δημοκρατίες οι κυβερνήσεις αλλάζουν με την ψήφο και τους θεσμούς των πολιτών και όχι με αποφάσεις ξένων κυβερνήσεων.

Λεωνιδας Χρυσανθόπουλος

Πρέσβυς επι τιμη

28.9.26

Γ. Παπαπροδρόμου: Απάτες κι αυταπάτες στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Η ανάγκη ύπαρξης ενός τεχνοηθικού πλαισίου πιο κοντά από ποτέ

(Πηγή: paxels)

Η εποχή του τεχνολογικού οίστρου που ζούμε αναδιαμορφώνει τις κοινωνίες μας σε όλα τα επίπεδα (οικονομικό, πολιτικό, πολιτισμικό, κα) επηρεάζοντας λιγότερο ή περισσότερο την καθημερινότητα του καθενός μας.

Δυνατότητες που δεν θα φανταζόμασταν σε μια άλλη ιστορική εποχή αποτελούν πλέον παράδοση και δεδομένο, σε μια εποχή υπερπαραγωγής δεδομένων.

Εκείνο που χαρακτηρίζει πλέον την εποχή μας είναι η πανταχού παρούσα τεχνολογία, η οποία βοήθησε στην οικονομική και κοινωνική μεγέθυνση, μέσα από την αλλαγή στον τρόπο λήψης των αποφάσεων σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.

Κι αυτό το γεγονός το διαπιστώνουμε με την εντεινόμενη εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης που μπαίνει για τα καλά στη ζωή μας, είτε αφορά έναν βοηθό πλοήγησης όταν ταξιδεύουμε είτε αφορά την λειτουργία πολύπλοκων συστημάτων κρίσιμων οργανισμών και οντοτήτων.

Εάν θα μπορούσαμε να οπτικοποιήσουμε την διαδρομή της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαμε να τη φανταστούμε ως μια μικρή χιονόμπαλα στην κορυφή ενός χιονισμένου βουνού και καθώς μεγαλώνει και μεγενθύνεται αυτός που τη δημιούργησε από ένα σημείο και μετά δεν μπορεί να την συγκρατήσει.

Έτσι λοιπόν βλέπουμε την καλή και κακή χρήση της ΤΝ, ως ένα μέρος των λεγόμενων τεχνολογιών αιχμής, που επηρεάζει αντίστοιχα θετικά ή αρνητικά την κοινωνική μας πραγματικότητα.

Στην θετική της εκδοχή η ΤΝ βοήθησε και συνεχίζει να βοηθά στην εξέλιξη σε πολλά επιστημονικά πεδία (ιατρική, φαρμακευτική, αρχιτεκτονική, παιδαγωγική, κα) με πολύ σημαντικά προσδοκώμενα οφέλη.

Στην αρνητική της εκδοχή (η οποία προκύπτει από τον τρόπο χρήσης του τεχνολογικού εργαλείου από τον άνθρωπο) βλέπουμε να μετατρέπεται σε «όπλο» καταστροφικό είτε αφορά για παράδειγμα συλλογικές συγκρούσεις κι εντάσεις (πόλεμοι, ένοπλες συρράξεις) είτε αφορά διάπραξη εγκλημάτων του σοβαρού κι οργανωμένου εγκλήματος που συναντούμε στο υβριδικό περιβάλλον που ζούμε (του κυβερνοχώρου-ψηφιακής πραγματικότητας και της φυσικής πραγματικότητας).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι απάτες όλων των μορφών που συναντούμε πλέον στην καθημερινότητα μας είτε σε τοπικό είτε σε υπερτοπικό περιβάλλον.

Κλωνοποιημένες ανθρώπινες φωνές και εικόνες, κλωνοποιημένες ιστοσελίδες χρηματοπιστωτικών οργανισμών και όλων των μορφών εταιρειών παραπλανούν με ευκολότερο και πειστικότερο τρόπο τα υποψήφια θύματα αυξάνοντας τις δυνητικές προεκτάσεις θυματοποίησης του καθενός μας (πολλώ δε μάλλον των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων).

Από την άλλη μεριά διαπιστώνουμε την ασθμαίνουσα προσπάθεια της οργανωμένης πολιτείας να αντιμετωπίσει ένα τσουναμιακό φαινόμενο με δυσανάλογα γραφειοκρατικά αγκυλωμένα πολλές φορές μέτρα και διαδικασίες, υπόσχοντας μαγικές λύσεις.

Ουσιαστικά πρόκειται για μια αυταπάτη που βολεύει στη διαχείριση ενός πολύ σοβαρού προβλήματος, η οποία ουσιαστικά μεταθέτει την επίλυση του προβλήματος εις το διηνεκές.

Η γενεσιουργός αιτία της αύξησης του εγκλήματος και του κυβερνοεγκλήματος είναι οι διευρυνόμενες έντονες κοινωνικοοικονομικές ανισότητες της οποίες η τεχνολογία αντί να βοηθήσει στην επίλυσή τους και στην μείωση τους τις μεγενθύνει επικίνδυνα για την ίδια την κοινωνική συνοχή.

Ταυτόχρονα δοκιμάζονται και οι σχέσεις των ανθρώπων που υπερσυγκεντρώνονται πολλές φορές σε απάνθρωπων συνθηκών μεγαλουπόλεις, δίχως το στοιχείο της κοινωνικής συνοχής, και της ικανότητας διαχείρισης του προβλήματος από τις τοπικές εξουσίας (τοπική αυτοδιοίκηση και τοπικοί θεσμοί).

Η οικονομική διάσταση πλέον του Κυβερνοεγκλήματος αποκτά ανεξέλεγκτης μορφής διαστάσεις (απάτες παραδοσιακές, διακίνηση ναρκωτικών και νέων ψυχοδραστικών ουσιών, παράνομα φάρμακα, αλλά και απάτες του λευκού κολλάρου, με τεχνολογικούς κολοσσούς κι ελίτ της ενέργειας και της εφοδιαστικής αλυσίδας) και το «σύγχρονο» κράτος (επιτελικής ή μη μορφής) να στέκεται ως ένας διαχρονικός παρατηρητής και να σύρεται από τα γεγονότα.

Παράλληλα οι πρωταγωνιστές της γκρίζας οικονομίας και παραοικονομίας διαμορφώνουν ακόμη και τη σύγχρονη πολιτική ατζέντα αφού η τεράστια οικονομική δύναμη που αποκτούν τους επιτρέπει αυτή την ευελιξία κινήσεων (αποφασίζουν σε πολλές περιπτώσεις, μέσω «εντεταλμένων» πολιτικών εκφραστών, οι έχοντες και παράνομα κατέχοντες τον οικονομικό πλούτο).

Ο προβληματισμός που τελευταία αναπτύσσεται από τους πρωταγωνιστές των εξελίξεων στα θέματα ανάπτυξης της ΤΝ επιβεβαιώνει την απουσία ενός τεχνοηθικού πλαισίου, ικανού να βάλει φρένο στις αποκλίσεις της ΤΝ που προκύπτουν ή θα προκύπτουν από εδώ και πέρα.

Παγκόσμιοι συσχετισμοί υπερδυνάμεων και υπερδυνάμεων στις υπερδυνάμεις (εννοώ τους σημερινούς τεχνολογικούς κολοσσούς κι ελίτ) θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τις σιωπηλές πλειοψηφίες των κοινωνιών μας, οπότε η ατομική φωνή των συνειδητοποιημένων πολιτών αποκτά ιδιαίτερα αξία και σημασία σήμερα.

Η ανθρωπότητα έχει πληρώσει επώδυνα τα μεγάλα κοινωνικά και οικονομικά αδιέξοδα, γι αυτό η ανάπτυξη της κριτικής και συλλογικής αυτοκριτικής σκέψης αποκτά ιδιαίτερη αξία και σημασία.

Κι αυτό είναι προϊόν της φυσικής μόνο νοημοσύνης και αυτόνομης επιλογής του ανθρώπου, δίχως βάρη και βαρίδια.

ΕΘΝΟΣ

Απάτες και αυταπάτες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026

Εκδότης Γραφείο Πληροφορικής Δήμου Νάουσας

Μερικές σκέψεις με αφορμή το άρθρο του Γιώργου Παπαπροδρόμου

Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται με ταχύτητα που δύσκολα μπορεί πλέον να παρακολουθήσει ο άνθρωπος, η κοινωνία και πολλές φορές ακόμη και η ίδια η νομοθεσία. Αφορμή για τις σκέψεις που ακολουθούν αποτέλεσε το άρθρο του Γιώργου Παπαπροδρόμου «Απάτες και αυταπάτες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», που δημοσιεύθηκε στο Έθνος. Ένα κείμενο που δεν περιορίζει τη συζήτηση στην τεχνολογία, αλλά μας καλεί ουσιαστικά να αναρωτηθούμε τι είδους κοινωνία θέλουμε να οικοδομήσουμε χρησιμοποιώντας την.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως ο νέος αγώνας δρόμου

Κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση έδωσε στον άνθρωπο ένα νέο πανίσχυρο εργαλείο. Σήμερα η Τεχνητή Νοημοσύνη μοιάζει να μετατρέπεται και σε έναν νέο παγκόσμιο αγώνα τεχνολογικής υπεροχής. Κατά κάποιον τρόπο θυμίζει τον ανταγωνισμό για την κατάκτηση της Σελήνης: κράτη και τεχνολογικοί κολοσσοί επενδύουν τεράστιους πόρους για να αποκτήσουν πλεονέκτημα, οικονομική ισχύ, επιρροή και κύρος.

Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο ποιος θα φτάσει πρώτος, αλλά και πού ακριβώς θέλουμε να φτάσουμε.

Η τεχνολογία μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε σχεδόν παντοδύναμοι ως μονάδες. Μπορούμε μόνοι μας να αναζητούμε γνώση, να δημιουργούμε εικόνες και κείμενα, να προγραμματίζουμε, να εργαζόμαστε και να επικοινωνούμε με ολόκληρο τον κόσμο. Αυτή η πρωτόγνωρη ατομική δύναμη δεν πρέπει να μας οδηγήσει όμως σε μεγαλύτερη απομόνωση. Ίσως η μεγαλύτερη ευκαιρία της Τεχνητής Νοημοσύνης να βρίσκεται ακριβώς στο αντίθετο: να ανακαλύψουμε νέους τρόπους συνεργασίας και να χρησιμοποιήσουμε τη συλλογική γνώση για να επιταχύνουμε την πρόοδο ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Πρόοδος για ποιον;

Υπάρχει όμως μια αντίφαση που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Η τεχνολογική μας δύναμη αυξάνεται εντυπωσιακά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μειώνονται με τον ίδιο ρυθμό οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες.

Και εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις σημαντικότερες «αυταπάτες» της εποχής μας: να θεωρήσουμε ότι η τεχνολογική πρόοδος αποτελεί από μόνη της και κοινωνική πρόοδο.

Οι απάτες υπήρχαν πριν από το διαδίκτυο και θα συνεχίσουν να υπάρχουν μετά την Τεχνητή Νοημοσύνη. Κάθε νέα τεχνολογία δημιουργεί νέες δυνατότητες και, αναπόφευκτα, κάποιοι θα επιχειρήσουν να τις χρησιμοποιήσουν καταχρηστικά. Η ΤΝ απλώς προσφέρει πλέον πρωτοφανή μέσα για τη δημιουργία πειστικών μηνυμάτων, εικόνων, φωνών και πλαστών ψηφιακών ταυτοτήτων.

Η αντιμετώπιση όμως μόνο της τεχνικής πλευράς του προβλήματος δεν αρκεί. Οφείλουμε να εξετάζουμε και το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννιέται η εγκληματικότητα: οικονομική ανασφάλεια, ανισότητες, αποκλεισμός, αλλά και ένα κυρίαρχο πρότυπο επιτυχίας που πολλές φορές ταυτίζει την ανθρώπινη αξία με τον πλούτο.

Αντί ο μεγάλος ανταγωνισμός της εποχής μας να είναι μόνο ποιος θα δημιουργήσει το ισχυρότερο μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης ή την εταιρεία με τη μεγαλύτερη αποτίμηση, γιατί να μη γίνει εξίσου σημαντικός στόχος το καλύτερο δυνατό εμβόλιο για μια ασθένεια, η καθαρότερη παραγωγή ενέργειας, η προστασία του περιβάλλοντος ή η εξάλειψη της ακραίας φτώχειας;

Δεν έχει μεγάλο νόημα να καταναλώνουμε ολοένα περισσότερους ανθρώπινους, οικονομικούς και φυσικούς πόρους για να αντιμετωπίσουμε τις αρνητικές συνέπειες μιας τεχνολογικής ανάπτυξης, εάν δεν αναρωτιόμαστε παράλληλα προς ποια κατεύθυνση οδηγούμε αυτή την ανάπτυξη.

Από την κυβερνοασφάλεια στην «τεχνοηθική»

Κάπου εδώ εμφανίζεται και η ευθύνη της Πολιτείας.

Το κράτος δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του θεατή μιας τεχνολογίας που εξελίσσεται με φρενήρη ρυθμό ούτε να προσπαθεί εκ των υστέρων να διορθώνει κάθε νέα παρενέργεια με μία ακόμη διαδικασία, μία ακόμη πλατφόρμα ή μία ακόμη έκθεση συμμόρφωσης.

Χρειαζόμαστε ένα πραγματικό τεχνοηθικό πλαίσιο, στο οποίο η νομοθεσία, η εκπαίδευση, η κυβερνοασφάλεια και η κοινωνική πολιτική θα αντιμετωπίζονται ως μέρη του ίδιου προβλήματος. Η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, η αντιμετώπιση του ηλεκτρονικού τζόγου, των παράνομων φαρμάκων, των ψηφιακών απατών και της εκμετάλλευσης των προσωπικών δεδομένων δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην ατομική ευθύνη του πολίτη.

Ούτε όμως η συμμόρφωση πρέπει να μετατραπεί σε μια βιομηχανία παραγωγής εγγράφων και δαπανών, όπου δημόσιοι φορείς ξοδεύουν χρήματα απλώς για να μπορούν να αποδείξουν ότι «έκαναν ό,τι προβλεπόταν». Η κυβερνοασφάλεια και η προστασία του πολίτη χρειάζονται πραγματικές υποδομές, κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, παιδεία, συνεργασία και ουσιαστική εφαρμογή των κανόνων.

Το ίδιο ισχύει και για τη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ο κρατικός προϋπολογισμός δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανεξάντλητη πηγή εσόδων για την αγορά τεχνολογικών υπηρεσιών. Από την άλλη, χωρίς τις επιχειρήσεις, την καινοτομία και την τεχνογνωσία του ιδιωτικού τομέα δεν μπορεί να υπάρξει σύγχρονη ψηφιακή διοίκηση. Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας πρέπει να μάθουν να συνεργάζονται ως μέρη του ίδιου οικοσυστήματος, με τελικό κριτήριο το κοινωνικό όφελος.

Η τεχνολογία μπορεί να γίνει και η φωνή μας

Υπάρχει, τέλος, και μια περισσότερο αισιόδοξη πλευρά. Η ίδια τεχνολογία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εξαπάτηση, χειραγώγηση και απομόνωση μπορεί να επιτρέψει σε μεμονωμένες φωνές λογικής να ακουστούν πολύ περισσότερο από όσο μπορούσαν στο παρελθόν.

Αυτό ίσως είναι και το πραγματικό στοίχημα.

Να μη χρησιμοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη για να γίνουμε περισσότερο μόνοι, περισσότερο καχύποπτοι και περισσότερο άνισοι, αλλά για να συνεργαστούμε καλύτερα. Να μην επιτρέψουμε η ανθρώπινη πρόοδος να μετριέται αποκλειστικά από τα μηδενικά που ακολουθούν έναν αριθμό σε μια λίστα πλούτου, αλλά από το πόσο καλύτερη, ασφαλέστερη και δικαιότερη γίνεται η ζωή για όλους.

Η μεγαλύτερη αυταπάτη θα ήταν να πιστέψουμε ότι η τεχνολογία θα αποφασίσει για εμάς προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούμε. Αυτή η απόφαση παραμένει ανθρώπινη.

Πηγή – Αφορμή για το άρθρο

Το παρόν κείμενο γράφτηκε με αφορμή και βασίζεται στους προβληματισμούς που αναπτύσσει ο Γιώργος Παπαπροδρόμου στο άρθρο του:

«Απάτες και αυταπάτες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης», που δημοσιεύθηκε στην ενότητα Απόψεις του Έθνους.

Η αξιοποίηση και αναδημοσίευση του περιεχομένου πραγματοποιείται με την άδεια του συγγραφέα, τον οποίο ευχαριστούμε για τη συνεργασία και τη δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης του δημόσιου διαλόγου γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη, την κυβερνοασφάλεια και τις κοινωνικές τους προεκτάσεις.

Ρωσική εταιρεία ψηφιακής εγκληματολογίας φέρεται να χρησιμοποίησε τουρκική ταυτότητα και διακομιστή στην Τουρκία για να αποκρύψει τις σχέσεις της με τη Ρωσία

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Αμπντουλάχ Μποζκούρτ — Nordic Monitor, 28 Σεπτεμβρίου 2026

Μια εταιρεία ψηφιακής εγκληματολογίας υπό ρωσικό έλεγχο, η οποία πωλούσε λογισμικό ερευνών σε υπηρεσίες της αμερικανικής κυβέρνησης, φέρεται να χρησιμοποίησε την Τουρκία με περισσότερους από έναν τρόπους για να αποκρύψει τις ρωσικές διασυνδέσεις της. Σύμφωνα με νέα ποινική καταγγελία στις ΗΠΑ, ένας Ρώσος μέτοχος χρησιμοποίησε τουρκικό διαβατήριο για να επιστρέψει στη διοίκηση της αμερικανικής θυγατρικής με νέα ταυτότητα. Η εταιρεία φέρεται επίσης να χρησιμοποίησε διακομιστή στην Τουρκία για να συγκαλύψει πρόσβαση στο διαδίκτυο που προερχόταν από τη Ρωσία.

Η ένορκη κατάθεση 43 σελίδων, η οποία κατατέθηκε στο πλαίσιο ομοσπονδιακής ποινικής δίωξης κατά των στελεχών της Oxygen Forensics, Λι Ράιμπερ και Όλεγκ Σεργκέγεβιτς Νταβίντοφ, περιγράφει μια σύνθετη εταιρική και τεχνική διάρθρωση. Κατά τους εισαγγελείς, σκοπός της ήταν να αποκρυφθεί ότι η Oxygen Forensics Inc., παρότι παρουσιαζόταν ως αμερικανική εταιρεία ψηφιακής εγκληματολογίας, εξακολουθούσε να ανήκει σε Ρώσους υπηκόους και να ελέγχεται από αυτούς μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την επιβολή εκτεταμένων αμερικανικών κυρώσεων.

Η σύνδεση με την Τουρκία ξεχωρίζει στην υπόθεση. Σύμφωνα με την καταγγελία, ένας από τους βασικούς Ρώσους μετόχους της Oxygen, τον οποίο οι εισαγγελείς αναφέρουν μόνο ως «Συνεργό 1», απέκτησε τουρκικό διαβατήριο το 2023. Την επόμενη χρονιά επέστρεψε στη διοίκηση και στο διοικητικό συμβούλιο της αμερικανικής εταιρείας με διαφορετικό όνομα και ταυτότητα, μολονότι προηγουμένως είχε αφαιρεθεί από τα δημόσια εταιρικά έγγραφά της, στο πλαίσιο της προσπάθειας να αποσυνδεθεί η επιχείρηση από τη ρωσική ιδιοκτησία της.

Το Nordic Monitor αναφέρει ότι ταυτοποίησε τον μέτοχο αυτόν ως Όλεγκ Φεντόροφ, επί χρόνια συνιδρυτή και πρώην διευθύνοντα σύμβουλο της Oxygen Forensics, συγκρίνοντας τα βιογραφικά στοιχεία της ένορκης κατάθεσης με εταιρικά αρχεία της ίδιας περιόδου. Σύμφωνα με τους Αμερικανούς ερευνητές, ο Φεντόροφ επανήλθε αργότερα στη διοίκηση με το όνομα Φατίχ Οσμάν, χρησιμοποιώντας τουρκικό διαβατήριο που είχε αποκτήσει το 2023.

Η ένορκη κατάθεση αναφέρει επίσης ότι η ίδια ομάδα δημιούργησε διακομιστή στην Τουρκία, αφού είχε συζητήσει τρόπους παράκαμψης των περιορισμών που επηρέαζαν τις συνδέσεις από ρωσικές διευθύνσεις διαδικτύου. Σύμφωνα με την καταγγελία, στοιχεία της Google και της Microsoft που εξέτασαν οι ερευνητές έδειξαν ότι οι μέτοχοι συνδέονταν κατόπιν στους εταιρικούς λογαριασμούς τους κυρίως μέσω τουρκικών διευθύνσεων IP ή μέσω υποδομών μεσολάβησης και υπολογιστικού νέφους στις ΗΠΑ, αντί να συνδέονται απευθείας από τη Ρωσία.

Έτσι, στην εικόνα που παρουσιάζει η δικογραφία, η Τουρκία δεν συνδέεται με την υπόθεση μόνο μέσω του δεύτερου διαβατηρίου ενός μετόχου. Φέρεται να αποτέλεσε και μέρος της ψηφιακής υποδομής που χρησιμοποιήθηκε για να αποκρυφθεί από πού δραστηριοποιούνταν οι Ρώσοι ιδιοκτήτες της εταιρείας.

Ποινική καταγγελία που κατατέθηκε στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2026 υποστηρίζει ότι στελέχη και μέτοχοι της Oxygen Forensics απέκρυψαν τη ρωσική ιδιοκτησία της εταιρείας και τους δεσμούς της με την ανάπτυξη λογισμικού στη Ρωσία, ενώ πωλούσαν τεχνολογία ψηφιακής εγκληματολογίας σε αμερικανικές κρατικές υπηρεσίες. Η καταγγελία περιγράφει επίσης τη χρήση τουρκικής ταυτότητας και διαδικτυακής υποδομής στην Τουρκία από τους Ρώσους ιδιοκτήτες της εταιρείας:

gov.uscourts.idd_.60763.1.0_1

Μια τρίτη σύνδεση με την Τουρκία προέκυψε όταν ο Νταβίντοφ, Ρώσος συνιδρυτής και επικεφαλής τεχνολογίας της επιχείρησης, συνελήφθη στο αεροδρόμιο Χίθροου του Λονδίνου στις 20 Σεπτεμβρίου 2026, λίγο πριν επιβιβαστεί σε πτήση για την Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης. Οι ΗΠΑ ζητούν την έκδοσή του. Ο Ράιμπερ συνελήφθη την ίδια ημέρα στο Αϊντάχο.

Το σημαντικότερο στοιχείο που αφορά την Τουρκία είναι η ταυτότητα του Φεντόροφ. Σύμφωνα με την καταγγελία, ήταν Ρώσος υπήκοος που ζούσε κυρίως στη Ρωσία, ίδρυσε τη ρωσική εταιρεία Oxygen μαζί με τον Νταβίντοφ το 2000 και συνέβαλε στη δημιουργία της αμερικανικής δραστηριότητας το 2013. Διετέλεσε διευθύνων σύμβουλος και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, με ευθύνη για τις διεθνείς δραστηριότητες, την ανάπτυξη λογισμικού και την εταιρική στρατηγική.

Μετά τη διεύρυνση του πολέμου της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022 και την επιβολή πρόσθετων αμερικανικών κυρώσεων, οι μέτοχοι άρχισαν, κατά την ένορκη κατάθεση, να συζητούν το πρόβλημα της ύπαρξης μιας «ρωσικής» εταιρείας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κατά τους εισαγγελείς, αποφάσισαν να αφαιρέσουν τους Ρώσους μετόχους από τις θέσεις που εμφανίζονταν στα δημόσια εταιρικά έγγραφα της Oxygen Forensics Inc., διατηρώντας όμως την τελική εξουσία λήψης αποφάσεων στα χέρια τους. Εσωτερικό έγγραφο του Μαρτίου 2022 ανέφερε ότι ο Ράιμπερ θα γινόταν διευθύνων σύμβουλος, πρόεδρος της εταιρείας και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, ενώ οι αποφάσεις καθοριστικής σημασίας θα εξακολουθούσαν να λαμβάνονται από τους Ρώσους μετόχους.

Η αλλαγή εφαρμόστηκε το 2022. Δύο χρόνια αργότερα, όμως, ο Φεντόροφ επέστρεψε. Τροποποιημένα εταιρικά έγγραφα που υποβλήθηκαν στις ΗΠΑ στις 14 Νοεμβρίου 2024 πρόσθεσαν έναν άνδρα με το όνομα «Φατίχ Οσμάν» ως πρόεδρο και γραμματέα της Oxygen Forensics Inc. Στα έγγραφα του 2025 και του 2026, ο Οσμάν εμφανιζόταν ως πρόεδρος, γραμματέας και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου.

Σύμφωνα με την ένορκη κατάθεση, οι ερευνητές συνέκριναν το ρωσικό διαβατήριο του Φεντόροφ με το τουρκικό διαβατήριο του «Οσμάν» και κατέληξαν ότι απεικόνιζαν το ίδιο πρόσωπο. Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι ο Ρώσος επιχειρηματίας είχε αποκτήσει την τουρκική ταυτότητα το 2023.

Η πρακτική συνέπεια ήταν σημαντική: όποιος εξέταζε τα δημόσια αρχεία της αμερικανικής εταιρείας θα έβλεπε ως πρόεδρο της εταιρείας και του διοικητικού συμβουλίου έναν Τούρκο υπήκοο, αντί για τον Ρώσο που είχε αφαιρεθεί από τα ίδια αρχεία τον Ιούνιο του 2022, όπως σημειώνεται στην κατάθεση.

Η καταγγελία παραθέτει επίσης επικοινωνία του Απριλίου 2024, η οποία δείχνει ότι ο Ράιμπερ φαινόταν να αντιλαμβάνεται πόσο ευαίσθητη ήταν η επιστροφή του Ρώσου μετόχου στο διοικητικό συμβούλιο. Όταν ενημερώθηκε ότι εκείνος επανερχόταν με την τουρκική του ταυτότητα, αμφισβήτησε την κίνηση και υπενθύμισε ότι η εταιρεία είχε αφαιρέσει όλα τα μη αμερικανικά πρόσωπα για «σαφείς και συγκεκριμένους λόγους».

Όλεγκ Φεντόροφ

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η τουρκική ταυτότητα δεν ήταν μια συμπτωματική λεπτομέρεια. Φέρεται να επέτρεψε σε έναν Ρώσο μέτοχο, ο οποίος είχε πάψει να εμφανίζεται στα δημόσια εταιρικά έγγραφα εν μέσω ανησυχιών για τις κυρώσεις, να επιστρέψει σε υψηλόβαθμη και δημόσια δηλωμένη θέση χωρίς να εμφανίζεται στα αρχεία ως ο ίδιος Ρώσος υπήκοος.

Το τουρκικό διαβατήριο ήταν μόνο ένα από τα στοιχεία της σύνδεσης με την Τουρκία που περιγράφουν οι ερευνητές. Η ένορκη κατάθεση αναφέρει ότι οι μέτοχοι της Oxygen ανησυχούσαν επίσης πως οι διαδικτυακές συνδέσεις από τη Ρωσία θα αποκάλυπταν ότι οι ιδιοκτήτες και οι προγραμματιστές της εταιρείας εξακολουθούσαν να δραστηριοποιούνται εκεί.

Τον Ιούνιο του 2024, ο Λι Ράιμπερ φέρεται να είπε στον Όλεγκ Νταβίντοφ ότι η ομάδα ασφαλείας της Oxygen είχε εντοπίσει χρήστες που συνδέονταν σε εφαρμογή της Microsoft από ρωσικές διευθύνσεις IP. Ο Ράιμπερ υπενθύμισε στον Νταβίντοφ ότι η ομάδα έπρεπε να χρησιμοποιεί εικονικό ιδιωτικό δίκτυο, ή VPN, και του ζήτησε να διασφαλίσει ότι κανείς δεν θα συνδεόταν απευθείας από ρωσική διεύθυνση.

Η προσπάθεια, όμως, είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα. Σύμφωνα με τη σελίδα 31 της ποινικής καταγγελίας, εσωτερικά έγγραφα των μετόχων από τον Μάρτιο του 2022 δείχνουν ότι οι Ρώσοι ιδιοκτήτες συζήτησαν περιορισμούς που σχετίζονταν με τις κυρώσεις και επηρέαζαν τις ρωσικές διευθύνσεις IP. Συμφώνησαν ότι η πρόσβαση σε αμερικανικούς λογαριασμούς έπρεπε να γίνεται μέσω VPN με σημεία εξόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ένας από τους μετόχους ανέφερε σε εσωτερική επικοινωνία ότι «έχει πλέον εγκατασταθεί ένας διακομιστής στην Τουρκία για πρόσβαση τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό της Ρωσίας».

Οι ομοσπονδιακοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι στοιχεία που έλαβαν αργότερα από την Google και τη Microsoft έδειξαν πως οι λογαριασμοί ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των μετόχων προσπελαύνονταν σχεδόν αποκλειστικά από διευθύνσεις IP στην Τουρκία ή μέσω υποδομών μεσολάβησης και υπολογιστικού νέφους στις ΗΠΑ. Απευθείας συνδέσεις από τη Ρωσία καταγράφονταν μόνο περιστασιακά.

Ο ισχυρισμός έχει σημασία επειδή οι εισαγγελείς παρουσιάζουν την υποδομή στην Τουρκία ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας απόκρυψης του γεγονότος ότι η διοίκηση και η ανάπτυξη λογισμικού μιας εταιρείας που πωλούσε ευαίσθητη τεχνολογία ψηφιακής εγκληματολογίας στις αμερικανικές αρχές εξακολουθούσαν να γίνονται από τη Ρωσία.

Η καταγγελία δεν διευκρινίζει πού βρισκόταν ο διακομιστής στην Τουρκία, ποιος τον διαχειριζόταν ή τον μίσθωνε, ούτε αν κάποια τουρκική εταιρεία ή κάποιο φυσικό πρόσωπο στην Τουρκία βοήθησε εν γνώσει του τους μετόχους.

Η Oxygen Forensics πωλεί λογισμικό σχεδιασμένο να εξάγει, να αναλύει και να οργανώνει αποδεικτικά στοιχεία από κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, υπηρεσίες νέφους και άλλες ψηφιακές συσκευές.

Σύμφωνα με την ένορκη κατάθεση, η Oxygen Forensics Inc., με έδρα τη Βιρτζίνια, ανήκε εξ ολοκλήρου σε κυπριακή εταιρεία, την Oxygen Forensics Ltd. Η κυπριακή εταιρεία, με τη σειρά της, φέρεται να ανήκε σε πέντε Ρώσους μετόχους και να ελεγχόταν από αυτούς.

Φωτογραφία: Όλεγκ Φεντόροφ.

Μια συνδεδεμένη ρωσική εταιρεία, η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε MKO-Systems, απασχολούσε τους προγραμματιστές που ανέπτυσσαν το λογισμικό. Σύμφωνα με τους ερευνητές, στους πελάτες της περιλαμβάνονταν η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας της Ρωσίας, γνωστή ως FSB, καθώς και η Ανακριτική Επιτροπή και το υπουργείο Εσωτερικών της Ρωσίας.

Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι, παρά την εξωτερική εικόνα τριών χωριστών εταιρειών στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κύπρο και τη Ρωσία, οι επιχειρήσεις λειτουργούσαν ουσιαστικά ως μία δομή υπό τον έλεγχο των Ρώσων μετόχων.

Η ποινική καταγγελία κατηγορεί τον Ράιμπερ και τον Νταβίντοφ για συνωμοσία με σκοπό τη διάπραξη απάτης μέσω ηλεκτρονικών μέσων. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, τουλάχιστον από τον Μάρτιο του 2022, οι δύο άνδρες και άλλα πρόσωπα επιδίωκαν να εισπράξουν χρήματα από αμερικανικές κρατικές υπηρεσίες, ενώ δήλωναν ψευδώς ότι κανένα αλλοδαπό πρόσωπο δεν κατείχε ή έλεγχε την αμερικανική εταιρεία της Oxygen και ότι το λογισμικό ψηφιακής εγκληματολογίας αναπτυσσόταν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στους κρατικούς πελάτες περιλαμβάνονταν η Μυστική Υπηρεσία των ΗΠΑ και το Εθνικό Ινστιτούτο Ψηφιακής Εγκληματολογίας της, η υπηρεσία Homeland Security Investigations, το Γραφείο Γενικού Επιθεωρητή του υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας και το υπουργείο Άμυνας.

Οι μέτοχοι φέρεται να διατήρησαν ουσιαστική εξουσία ακόμη και μετά την αφαίρεσή τους από τα δημόσια εταιρικά αρχεία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, καθόριζαν την αμοιβή του Ράιμπερ, ανέτρεπαν αποφάσεις του για πληρωμές, διατηρούσαν δικαιώματα διαχείρισης τραπεζικών λογαριασμών και συνέχιζαν να διευθύνουν από τη Ρωσία την ανάπτυξη του λογισμικού.

Η εμφάνιση του Ρώσου μετόχου με τουρκική ταυτότητα συνδέεται άμεσα και με τις δηλώσεις που έκανε η εταιρεία προς την αμερικανική κυβέρνηση σχετικά με την ξένη επιρροή. Τον Ιούλιο του 2024, η Oxygen συμπλήρωνε, στο πλαίσιο των συναλλαγών της με υπηρεσίες εθνικής ασφάλειας, το κυβερνητικό έντυπο SF-328, μια δήλωση περί ξένων συμφερόντων.

Το έντυπο ρωτούσε συγκεκριμένα αν μη Αμερικανοί πολίτες συμμετείχαν στο διοικητικό συμβούλιο ή στην ανώτατη διοίκηση της εταιρείας και αν οποιοδήποτε αλλοδαπό πρόσωπο είχε άμεση ή έμμεση εξουσία να ελέγχει διορισμούς ή εταιρικές αποφάσεις. Σύμφωνα με την καταγγελία, η Oxygen απάντησε «Όχι».

Η EMT Cyber, διανομέας της Oxygen Forensics στην Τουρκία, περιλαμβάνει στον κατάλογο αναφορών της πολλές τουρκικές κρατικές υπηρεσίες: την προεδρία, μονάδες της αστυνομίας και της χωροφυλακής, το υπουργείο Άμυνας, το Γενικό Επιτελείο, το Πολεμικό Ναυτικό, την Πολεμική Αεροπορία, τη Διοίκηση Κυβερνοχώρου, το Συμβούλιο Ιατροδικαστικής και το ερευνητικό κέντρο TÜBİTAK BİLGEM. Ο κατάλογος αυτός δεν αποδεικνύει από μόνος του ότι κάθε φορέας αγόρασε ειδικά προϊόντα της Oxygen.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο Λι Ράιμπερ δεν διόρθωσε τις απαντήσεις στο αμερικανικό έντυπο περί ξένων συμφερόντων, παρότι οι Ρώσοι μέτοχοι εξακολουθούσαν, κατά την καταγγελία, να ασκούν έλεγχο στην εταιρεία και ο Όλεγκ Φεντόροφ είχε επιστρέψει στο διοικητικό συμβούλιο με την τουρκική του ταυτότητα. Το έντυπο υποβλήθηκε στη συνέχεια στο αμερικανικό υπουργείο Άμυνας.

Η λεπτομέρεια αυτή έχει σημασία επειδή, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, η φερόμενη απόκρυψη δεν αφορούσε μόνο τη δημόσια εικόνα της εταιρείας. Οι πληροφορίες για την ξένη ιδιοκτησία και τον έλεγχό της ήταν ουσιώδεις για τις αποφάσεις ομοσπονδιακών υπηρεσιών σχετικά με την προμήθεια ευαίσθητου λογισμικού. Αμερικανοί αρμόδιοι για τις προμήθειες δήλωσαν στους ερευνητές ότι δεν θα είχαν αναθέσει ή ανανεώσει τις συμβάσεις αν γνώριζαν πως η εταιρεία ανήκε σε Ρώσους ή ελεγχόταν από αυτούς.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, το Εθνικό Ινστιτούτο Ψηφιακής Εγκληματολογίας ανέθεσε πενταετή σύμβαση, με ανώτατο όριο 12 εκατομμύρια δολάρια, για το λογισμικό της Oxygen μέσω της μεταπωλήτριας Active Security Consulting LLC. Σύμφωνα με την ένορκη κατάθεση, το ινστιτούτο κατέβαλε περίπου 744.000 δολάρια το 2024 και άλλα 725.400 δολάρια το 2025. Η Oxygen έλαβε αντίστοιχες καταθέσεις περίπου 707.000 και 689.000 δολαρίων.

Οι εισαγγελείς αναφέρουν ότι οι συμβάσεις και αγορές από αμερικανικούς κρατικούς πελάτες μετά τις 7 Ιουνίου 2022 ξεπέρασαν συνολικά τα 2 εκατομμύρια δολάρια. Η καταγγελία υποστηρίζει ότι ο Ράιμπερ δήλωνε επανειλημμένα στο ομοσπονδιακό Σύστημα Διαχείρισης Αναθέσεων πως η Oxygen δεν είχε άμεσο ή τελικό αλλοδαπό ιδιοκτήτη, παρά τα έγγραφα που, κατά τους ερευνητές, έδειχναν ότι την ιδιοκτησία και τον έλεγχο ασκούσαν η κυπριακή μητρική εταιρεία και, τελικά, οι Ρώσοι μέτοχοι.

Οι ερευνητές κατηγορούν επίσης την εταιρεία ότι απέκρυπτε τη ρωσική προέλευση της ανάπτυξης του λογισμικού της. Σύμφωνα με την ένορκη κατάθεση, προγραμματιστές στη Ρωσία συνέχιζαν να γράφουν, να ελέγχουν και να διαχειρίζονται τον κώδικα. Ο ρόλος του Ράιμπερ περιοριζόταν στην εκκίνηση της διαδικασίας δημιουργίας του τελικού λογισμικού σε υποδομή υπολογιστικού νέφους με έδρα τις ΗΠΑ.

Η καταγγελία παραθέτει αίτημα του Ράιμπερ να του δείξουν αυτή τη διαδικασία, ώστε να μπορεί να λέει ότι αυτό έκαναν «εγώ» ή «εμείς» στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι εισαγγελείς περιγράφουν, ουσιαστικά, μια διαδικασία κατά την οποία το τελικό αρχείο παραγόταν από αμερικανική υποδομή, ενώ η ουσιαστική εργασία ανάπτυξης παρέμενε στα χέρια της ομάδας στη Ρωσία.

Η προσπάθεια αυτή είχε ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή οι αμερικανικές κρατικές υπηρεσίες είχαν εκφράσει ανησυχίες για την ασφάλεια λογισμικού που αναπτύσσεται στη Ρωσία. Όταν, στα τέλη του 2023, προέκυψαν ερωτήματα για τις ρωσικές συνδέσεις της Oxygen, ο Ράιμπερ φέρεται να προειδοποίησε τους Ρώσους μετόχους ότι η δημοσιοποίησή τους θα μπορούσε να στερήσει από την εταιρεία τη σύμβαση με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψηφιακής Εγκληματολογίας. Κατά την καταγγελία, είπε ότι η ίδια η ύπαρξη της εταιρείας «κρεμόταν από μια κλωστή».

Ιδιαίτερα ευαίσθητοι ήταν και οι πελάτες της ρωσικής πλευράς του εταιρικού σχήματος. Σύμφωνα με την ένορκη κατάθεση, η Oxygen Russia, που αργότερα μετονομάστηκε σε MKO-Systems, πωλούσε εκδόσεις του λογισμικού στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας της Ρωσίας (FSB), στη ρωσική Ανακριτική Επιτροπή και στο υπουργείο Εσωτερικών. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το λογισμικό που πωλούνταν εντός και εκτός Ρωσίας ήταν κατά βάση το ίδιο προϊόν, αναπτυγμένο από την ίδια ομάδα αλλά διαθέσιμο με διαφορετικές εμπορικές ονομασίες.

Το 2022 οι μέτοχοι αποφάσισαν να αλλάξουν το όνομα της ρωσικής εταιρείας και να διαχωρίσουν τη διαδικτυακή παρουσία της από εκείνη των διεθνών δραστηριοτήτων της Oxygen. Κατά τους εισαγγελείς, οι κινήσεις αυτές αποσκοπούσαν στο να δυσκολέψουν πελάτες, ρυθμιστικές αρχές ή ερευνητές να εντοπίσουν τη σύνδεση της αμερικανικής με τη ρωσική εταιρεία.

Φωτογραφία: Εκπρόσωποι της EMT Cyber και της Oxygen Forensics μιλούν στην εκδήλωση «EMT & Oxygen Day 2025» στην Τουρκία, όπου παρουσιάστηκαν εργαλεία ψηφιακής εγκληματολογίας και τεχνολογίες εξαγωγής δεδομένων σε κοινό που περιλάμβανε στελέχη του δημόσιου τομέα και των διωκτικών αρχών.

Εσωτερικά έγγραφα που επικαλείται η καταγγελία δείχνουν επίσης ότι οι μέτοχοι συζήτησαν το 2023 υποθετικά σενάρια με την ονομασία «Citadel», σχετικά με το ενδεχόμενο να αποκτήσει η ρωσική κυβέρνηση έλεγχο της επιχείρησης. Ένα από τα σενάρια προέβλεπε συνεργασία σε δραστηριότητες επιτήρησης και μερική ιδιοκτησία της ρωσικής εταιρείας από δομή συνδεδεμένη με την FSB.

Η ένορκη κατάθεση παρουσιάζει αυτές τις συζητήσεις ως ένδειξη ότι οι μέτοχοι κατανοούσαν πόσο επιζήμια θα ήταν για τη διεθνή δραστηριότητα της Oxygen η αποκάλυψη εμπλοκής της ρωσικής κυβέρνησης. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι το υποθετικό σχέδιο επιτήρησης εφαρμόστηκε.

Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, ο 52χρονος Νταβίντοφ συνελήφθη στο αεροδρόμιο Χίθροου στις 20 Σεπτεμβρίου, ενώ ετοιμαζόταν να επιβιβαστεί σε πτήση για την Κωνσταντινούπολη. Οι αμερικανικές αρχές δήλωσαν ότι σκοπεύουν να ζητήσουν την έκδοσή του από τη Βρετανία. Ο 55χρονος Ράιμπερ συνελήφθη στο Αϊντάχο, εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στις 22 Σεπτεμβρίου και στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση. Εφόσον καταδικαστούν, η κατηγορία της συνωμοσίας επισύρει μέγιστη προβλεπόμενη ποινή 20 ετών κάθειρξης.

Στο πλαίσιο της έρευνας, οι αμερικανικές αρχές εξασφάλισαν επίσης άδεια κατάσχεσης εταιρικών τραπεζικών λογαριασμών, δεκάδων ονομάτων χώρου στο διαδίκτυο και συναφούς ψηφιακής υποδομής.

Η αμερικανική έρευνα αποδίδει στην Τουρκία ασυνήθιστο ρόλο στη φερόμενη δομή απόκρυψης: Ρώσος μέτοχος απέκτησε τουρκικό διαβατήριο και ταυτότητα, με την οποία, κατά τους εισαγγελείς, εμφανίστηκε στα αμερικανικά εταιρικά έγγραφα ως Τούρκος και όχι ως Ρώσος· φέρεται να εγκαταστάθηκε διακομιστής στην Τουρκία καθώς οι Ρώσοι μέτοχοι προσπαθούσαν να αποκρύψουν την τοποθεσία τους στο διαδίκτυο· οι λογαριασμοί τους εμφάνισαν στη συνέχεια σημαντική δραστηριότητα σύνδεσης από τουρκικές διευθύνσεις IP· και ο Νταβίντοφ συνελήφθη πριν ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη.

Δεν είναι σαφές πώς απέκτησε ο Φεντόροφ την τουρκική υπηκοότητα. Όποια διαδικασία κι αν ακολούθησε, οι αιτήσεις πολιτογράφησης υπόκεινται σε ελέγχους ασφαλείας στους οποίους εμπλέκεται η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών, ΜΙΤ, ενώ ορισμένες κατηγορίες πολιτογράφησης απαιτούν τελικά προεδρική απόφαση ή υπογραφή.

Το πώς ο Φεντόροφ πέρασε τους ελέγχους ασφαλείας που ενδεχομένως διενήργησε η ΜΙΤ είναι ζήτημα που, κατά το δημοσίευμα, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Ένας τέτοιος έλεγχος είναι δύσκολος στην Τουρκία, όπου οι εισαγγελείς σπανίως αμφισβητούν την υπηρεσία πληροφοριών σε ευαίσθητες υποθέσεις, ενώ η ΜΙΤ λειτουργεί με ευρείες νομικές προστασίες και περιορισμένη δημόσια λογοδοσία. Επικεφαλής της είναι ο Ιμπραχίμ Καλίν, στενός συνεργάτης του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Οι δραστηριότητες της Oxygen στην Τουρκία θα απαιτούσαν επίσης τοπικές εμπορικές διευθετήσεις και, ανάλογα με τη φύση τους, συμμόρφωση με απαιτήσεις αδειοδότησης και κανονιστικού ελέγχου. Δεν υπάρχουν δημόσιες ενδείξεις ότι η εταιρεία αντιμετώπισε δυσκολίες στην Τουρκία κατά τη δημιουργία της υλικοτεχνικής και ψηφιακής υποδομής που περιγράφεται στην αμερικανική δικογραφία.

Στην πραγματικότητα, η έρευνα του Nordic Monitor διαπίστωσε ότι η Oxygen Forensics είχε αναπτύξει σημαντική εμπορική παρουσία στην Τουρκία. Μέσω τοπικών διανομέων προμήθευε τεχνολογία ψηφιακής εγκληματολογίας σε μια αγορά όπου κυριαρχούν οι διωκτικές αρχές, ο στρατός και άλλοι κρατικοί φορείς.

Η πληρέστερη εικόνα προκύπτει από την τουρκική Αρχή Ανταγωνισμού (Rekabet Kurumu). Η αρχή εξέτασε την αγορά ψηφιακής εγκληματολογίας κινητών συσκευών στο πλαίσιο έρευνας που αφορούσε την εταιρεία EMT Elektronik, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, και τη σουηδική εταιρεία τεχνολογίας εγκληματολογικών ερευνών Micro Systemation AB (MSAB).

Turkey_competititon_authority_ruling_Karar_25-40-958-554

Απόφαση της τουρκικής Αρχής Ανταγωνισμού καταγράφει τη σημαντική παρουσία της Oxygen Forensics στην τουρκική αγορά ψηφιακής εγκληματολογίας κινητών συσκευών. Προσδιορίζει την EMT Elektronik ως διανομέα της και αναφέρει ότι η Oxygen έγινε ένας από τους κυριότερους προμηθευτές σε μια αγορά που εξυπηρετεί πρωτίστως διωκτικές αρχές, στρατιωτικούς και άλλους κρατικούς φορείς.

Σε απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2025, η οποία δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2026, η Αρχή Ανταγωνισμού κατέταξε το Oxygen Forensic Detective μεταξύ των βασικών προϊόντων ψηφιακής εγκληματολογίας κινητών συσκευών που πωλούνται στην Τουρκία και ανέφερε την EMT Elektronik ως διανομέα του. Σύμφωνα με την αρχή, οι ξένες εταιρείες του κλάδου δραστηριοποιούνται γενικά στην Τουρκία μέσω τοπικών διανομέων, αντί να πωλούν απευθείας στους τελικούς χρήστες.

Η απόφαση έδειξε επίσης ότι, για ένα μέρος της εξεταζόμενης περιόδου, η Oxygen είχε περισσότερα από ένα κανάλια διανομής. Η EMT διέθετε τα προϊόντα της από το 2020 έως το 2024, ενώ η τουρκική εταιρεία κυβερνοασφάλειας Komtera Bilişim Teknolojileri διένειμε επίσης προϊόντα ψηφιακής εγκληματολογίας κινητών συσκευών της Oxygen το 2021 και το 2022. Η Komtera διέκοψε την εμπορική της σχέση με την εταιρεία το 2023.

Η έρευνα της Αρχής Ανταγωνισμού προσφέρει ίσως την πιο σαφή ανεξάρτητη ένδειξη για τη σημασία που είχε αποκτήσει η Τουρκία για την Oxygen. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, το 2020 η Oxygen και η ισραηλινή εταιρεία εγκληματολογικής τεχνολογίας Cellebrite ήταν οι δύο κυριότεροι προμηθευτές στη συγκεκριμένη τουρκική αγορά. Όταν η Cellebrite σταμάτησε να πωλεί στην Τουρκία από το 2021, μεγάλο μέρος του μεριδίου της μεταφέρθηκε στην Oxygen και σε άλλους προμηθευτές.

Το μερίδιο της Oxygen αυξανόταν συνεχώς από το 2020 έως το 2023, σύμφωνα με την αρχή. Παρότι μειώθηκε κάπως το 2024, καθώς η συνδεδεμένη με τη Νότια Κορέα ανταγωνίστρια ACE Lab αύξησε τις πωλήσεις της, η Oxygen παρέμεινε πρώτη στην αγορά. Τα ακριβή ποσοστά έχουν απαλειφθεί από τη δημοσιευμένη απόφαση ως εμπορικά ευαίσθητα στοιχεία. Η αρχή αποκάλυψε, ωστόσο, ότι το μερίδιο της Oxygen το 2024 ήταν περίπου τριπλάσιο από εκείνο της πλησιέστερης ανταγωνίστριάς της, της ACE Lab.

Το εύρημα αυτό έχει σημασία γιατί προέρχεται από επίσημη τουρκική πηγή: η Oxygen δεν ήταν ένας περιφερειακός προμηθευτής. Είχε γίνει ένας από τους κυρίαρχους παρόχους τεχνολογίας για την εξαγωγή και ανάλυση δεδομένων από κινητά τηλέφωνα και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές.

Η Αρχή Ανταγωνισμού περιέγραψε και τους πελάτες αυτών των προϊόντων. Πρόκειται για εξειδικευμένη τεχνολογία που πωλείται σε περιορισμένο αριθμό αγοραστών: κυρίως διωκτικές αρχές, στρατιωτικές υπηρεσίες, κρατικούς φορείς με ελεγκτικές ή ρυθμιστικές αρμοδιότητες και οργανισμούς που διεξάγουν εσωτερικές έρευνες. Η EMT δήλωσε στους ερευνητές της αρχής ότι πωλούσε τέτοια προϊόντα είτε συμμετέχοντας σε διαγωνισμούς κρατικών φορέων είτε υποβάλλοντας απευθείας προσφορές στις υπηρεσίες αυτές.

Η EMT εξακολουθεί να προωθεί ανοιχτά το Oxygen Forensic Detective στην Τουρκία. Σύμφωνα με το τουρκόφωνο διαφημιστικό υλικό της, το λογισμικό μπορεί να εξάγει και να αναλύει πληροφορίες από δεκάδες χιλιάδες συσκευές iOS και Android, αλλά και από υπολογιστές, λογαριασμούς υπηρεσιών νέφους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συσκευές του «Διαδικτύου των Πραγμάτων». Διαφημίζει επίσης δυνατότητες πρόσβασης σε δεδομένα που συνδέονται με υπηρεσίες όπως WhatsApp, Telegram, iCloud, Google, Microsoft και Facebook, καθώς και εργαλεία κατηγοριοποίησης προσώπων, οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων και άλλων αναλύσεων.

Φωτογραφία: Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν στο περιθώριο της 22ης συνόδου αρχηγών κρατών του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης.

Υπάρχουν και έγγραφα που δείχνουν ότι τεχνολογία της Oxygen αγοράστηκε για χρήση από έναν από τους σημαντικότερους κρατικούς φορείς εγκληματολογικών εξετάσεων της Τουρκίας. Τον Μάρτιο του 2023, το Συμβούλιο Ιατροδικαστικής (Adli Tıp Kurumu), που υπάγεται στο υπουργείο Δικαιοσύνης, δημοσίευσε πρόσκληση προμήθειας λογισμικού για το εξειδικευμένο τμήμα ψηφιακής εγκληματολογίας του στην Κωνσταντινούπολη. Η προμήθεια αφορούσε την ανανέωση δύο υφιστάμενων αδειών Oxygen Forensic Detective και την αγορά τεσσάρων επιπλέον. Αυτό δείχνει ότι ο φορέας χρησιμοποιούσε ήδη το λογισμικό πριν από τη συγκεκριμένη διαδικασία του 2023.

Στις 17 Φεβρουαρίου 2026, το Συμβούλιο Ιατροδικαστικής ξεκίνησε νέα προμήθεια, αυτή τη φορά για άδεια Oxygen Forensic Detective Network, που θα κάλυπτε 15 ταυτόχρονους χρήστες για τρία χρόνια. Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε με απευθείας αγορά. Σύμφωνα με βάσεις δεδομένων αποτελεσμάτων δημοσίων προμηθειών, ανάδοχος ήταν η EMT Siber Teknoloji A.Ş., διανομέας της Oxygen στην Τουρκία.

Η συναλλαγή του 2026 έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή έγινε χρόνια αφότου, σύμφωνα με τους Αμερικανούς ερευνητές, οι Ρώσοι ιδιοκτήτες της Oxygen είχαν αρχίσει να αναδιαρθρώνουν την εταιρεία και να αποκρύπτουν τις ρωσικές συνδέσεις της μετά την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

Η εμπορική σχέση συνοδευόταν από εκτεταμένη προβολή στην Τουρκία. Στις 13 Ιουνίου 2024, η EMT και η Oxygen διοργάνωσαν από κοινού την εκδήλωση «EMT & OXYGEN Tech Day ’24», με συμμετοχή εκπροσώπων διωκτικών αρχών, κρατικών φορέων και του ιδιωτικού τομέα. Η EMT την παρουσίασε ως ευκαιρία ανταλλαγής τεχνικών πληροφοριών και συνεργασίας.

Οι δύο εταιρείες επανέλαβαν την εκδήλωση στην Άγκυρα στις 6 Φεβρουαρίου 2025, με τίτλο «EMT Cyber & OXYGEN DAY ’25». Η EMT ευχαρίστησε δημοσίως τις διωκτικές αρχές και τους εκπροσώπους κρατικών φορέων και ιδιωτικών επιχειρήσεων που παρέστησαν.

Η σημασία της σχέσης τους αποτυπώθηκε και στις διακρίσεις που απονεμήθηκαν στην τουρκική εταιρεία. Η Oxygen βράβευσε την EMT το 2023 για τη συνεργασία τους στην περιοχή Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής (EMEA), επικαλούμενη τις πωλήσεις και την υποστήριξη πελατών της. Το επόμενο έτος, η EMT έλαβε βραβείο ανάπτυξης στην ίδια περιοχή, κατά τη διεθνή συνάντηση συνεργατών της Oxygen στην Πράγα. Το 2025, εκπρόσωποί της συμμετείχαν στη συνάντηση συνεργατών της Oxygen στο Άμστερνταμ, ενώ η εταιρεία παρουσιαζόταν δημόσια ως εξουσιοδοτημένος διανομέας της Oxygen Forensics στην Τουρκία.

Η Oxygen εμφανίστηκε επίσης ως χρυσός χορηγός στην ετήσια συνάντηση της ομάδας εργασίας για την εγκληματολογική πληροφορική του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ινστιτούτων Εγκληματολογικών Επιστημών, που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη τον Οκτώβριο του 2025, και διέθετε δική της θέση στο πρόγραμμα παρουσιάσεων. Η EMT Electronics αναφερόταν χωριστά ως χρυσός χορηγός. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με συμμετοχή του εγκληματολογικού μηχανισμού της τουρκικής χωροφυλακής, ενώ στο πρόγραμμα περιλαμβανόταν και παρουσίαση του τμήματος ψηφιακής εγκληματολογίας του Συμβουλίου Ιατροδικαστικής.

Οι δημόσιες αναφορές πελατών της EMT δείχνουν επίσης το είδος του κρατικού περιβάλλοντος στο οποίο δραστηριοποιείται ο διανομέας: περιλαμβάνουν μονάδες της αστυνομίας, της χωροφυλακής, των ενόπλων δυνάμεων και άλλους κρατικούς φορείς. Η αναφορά τους στον κατάλογο της EMT δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι όλοι αγόρασαν προϊόντα της Oxygen.

Συνολικά, τα στοιχεία προσθέτουν μια ακόμη διάσταση στον ρόλο της Τουρκίας στην υπόθεση. Οι Αμερικανοί ερευνητές ισχυρίζονται ότι Ρώσοι μέτοχοι της Oxygen χρησιμοποίησαν διαδικτυακή υποδομή στην Τουρκία για να αποκρύψουν συνδέσεις από τη Ρωσία και ότι ένας από τους ιδιοκτήτες επέστρεψε στη διοίκηση της αμερικανικής εταιρείας με τουρκική ταυτότητα. Χωριστά από αυτούς τους ισχυρισμούς, τουρκικά κρατικά και εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι η Oxygen είχε αναπτύξει ισχυρή εμπορική παρουσία στην Τουρκία μέσω τοπικών διανομέων, σε μια αγορά με σημαντικούς κρατικούς πελάτες.

Αυτή η συνύπαρξη είναι το αξιοσημείωτο στοιχείο: η Τουρκία ήταν σημαντική αγορά για την τεχνολογία της Oxygen και, σύμφωνα με τους Αμερικανούς εισαγγελείς, μέρος της υποδομής που χρησιμοποιήθηκε για την απόκρυψη των συνεχιζόμενων σχέσεων των ιδιοκτητών της με τη Ρωσία. Το κατά πόσον οι ισχυρισμοί της αμερικανικής δίωξης θα αποδειχθούν μένει να κριθεί δικαστικά.

Nordic Monitor

Όταν το σύστημα γίνεται μέρος του προβλήματος

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Στέλλα Αλεξανδρή — 28 Σεπτεμβρίου 2026

Υπάρχει ένα ιδιαίτερο είδος απογοήτευσης όταν πιστεύεις ότι ένα ζήτημα στον χώρο εργασίας θα εξεταστεί δίκαια, αλλά καταλήγεις να πρέπει να εξηγείς ξανά και ξανά γιατί τα αποδεικτικά στοιχεία έχουν σημασία.

Το έζησα πρόσφατα η ίδια. Ανέλαβα έναν επαγγελματικό ρόλο με την πρόθεση να προσφέρω, να δημιουργήσω δομές, να αξιοποιήσω την εμπειρία μου και να κάνω τη δουλειά για την οποία προσλήφθηκα. Όπως σε κάθε εργασιακή σχέση, υπήρχαν προσδοκίες, ευθύνες και δυσκολίες. Όσα ακολούθησαν, όμως, μου προκάλεσαν σοβαρές ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται, γνωστοποιούνται και τελικά εξετάζονται τα εργασιακά ζητήματα όταν μια σχέση διαρρηγνύεται.

Έχω επιλέξει να μη μιλήσω δημόσια για τα πρόσωπα ή τον οργανισμό που εμπλέκονται. Δεν γράφω για να κατονομάσω ή να κατηγορήσω κάποιον. Γράφω για ένα ευρύτερο ζήτημα που πιστεύω ότι αξίζει να συζητηθεί: τι συμβαίνει όταν ένας εργαζόμενος εκφράζει ανησυχίες και αισθάνεται ότι τα στοιχεία, η εμπειρία και η δική του οπτική δεν αντιμετωπίζονται με το ίδιο βάρος που δίνεται στην εκδοχή της άλλης πλευράς;

Για μένα, το δυσκολότερο δεν ήταν απλώς το τέλος μιας εργασιακής σχέσης. Ήταν όσα συνέβησαν κατά τη διάρκειά της και η διαδικασία που ακολούθησε.

Έχω προσκομίσει έγγραφα, αλληλογραφία και άλλα στοιχεία σχετικά με τις περιστάσεις. Έχω επίσης προσκομίσει ιατρικά έγγραφα για τις επιπτώσεις που είχε η κατάσταση στην υγεία μου. Ωστόσο, ορισμένες φορές ένιωσα ότι η προσοχή στράφηκε κυρίως στο αν τηρήθηκαν συγκεκριμένες τυπικές εργασιακές διαδικασίες και λιγότερο στο πλήρες πλαίσιο μέσα στο οποίο συνέβησαν τα γεγονότα.

Εδώ υπάρχει μια σημαντική διάκριση.

Μια διαδικασία μπορεί να είναι τυπικά ορθή και, παρ’ όλα αυτά, να αφήνει εύλογα ερωτήματα αναπάντητα. Τα εργασιακά δικαιώματα δεν αφορούν μόνο συμβάσεις, δοκιμαστικές περιόδους, διαδικασίες και πληρωμές. Αφορούν επίσης την αξιοπρέπεια, τον σεβασμό, την ισότητα, τη διαφάνεια και τη δυνατότητα να ακουστούν και να εξεταστούν σωστά τα στοιχεία που προσκομίζει ένας άνθρωπος.

Αυτή η εμπειρία ενίσχυσε μια πεποίθηση που διαμορφώνω όλο και περισσότερο: τα συστήματα δεν πρέπει να σχεδιάζονται μόνο για τις απλές περιπτώσεις. Πρέπει να λειτουργούν και για τους ανθρώπους που βρίσκονται μπροστά σε δύσκολες, σύνθετες ή απροσδόκητες συνθήκες.

Από πολλές απόψεις, αυτό είναι πρόβλημα σχεδιασμού.

Ένα σύστημα που στηρίζεται στην παραδοχή ότι κάθε υπόθεση μπορεί να συνοψιστεί σε λίγα έγγραφα και σε μια απλή ακολουθία γεγονότων ενδέχεται να παραβλέπει την ανθρώπινη πραγματικότητα πίσω από αυτά τα έγγραφα. Η πρόκληση δεν είναι να εγκαταλείψουμε τις διαδικασίες, αλλά να τις κάνουμε ικανές να λαμβάνουν υπόψη το πλαίσιο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν υπάρχει ανισορροπία ισχύος ανάμεσα σε έναν οργανισμό και έναν μεμονωμένο εργαζόμενο. Ο εργαζόμενος μπορεί να διαθέτει λιγότερους πόρους, να έχει μικρότερη πρόσβαση στην πληροφορία και πολύ πιο περιορισμένη δυνατότητα να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται η ιστορία.

Γι’ αυτό τα αποδεικτικά στοιχεία έχουν σημασία. Και γι’ αυτό έχει σημασία να ακούμε.

Δεν υποστηρίζω ότι η ερμηνεία κάθε εργαζομένου για όσα συνέβησαν πρέπει να γίνεται αυτομάτως δεκτή. Ούτε πιστεύω ότι η εκδοχή ενός οργανισμού πρέπει αυτομάτως να απορρίπτεται. Η δικαιοσύνη απαιτεί κάτι πιο δύσκολο: να εξετάζονται και οι δύο πλευρές αντικειμενικά, να λαμβάνονται υπόψη τα σχετικά στοιχεία και τα συμπεράσματα να προκύπτουν από τα στοιχεία — όχι το αντίστροφο.

Δεν μοιράζομαι αυτή την εμπειρία για να ζητήσω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αποφανθούν για τη δική μου υπόθεση, αλλά επειδή εδώ υπάρχει ένα ευρύτερο δίδαγμα. Συχνά μιλάμε για βελτίωση των χώρων εργασίας μέσα από πολιτικές, διαδικασίες και τήρηση κανόνων. Όλα αυτά είναι σημαντικά. Ένας πραγματικά υγιής εργασιακός χώρος, όμως, χρειάζεται και μηχανισμούς μέσω των οποίων οι άνθρωποι μπορούν να εκφράζουν τις ανησυχίες τους χωρίς να αισθάνονται ότι, κάνοντάς το, μετατρέπονται οι ίδιοι σε πρόβλημα.

Για μένα, αυτή η εμπειρία ήταν μια υπενθύμιση ότι η επαγγελματική αξιοπρέπεια δεν τελειώνει όταν τελειώνει μια εργασιακή σχέση. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο ακούγεται ένας άνθρωπος στη συνέχεια.

Και ίσως το πραγματικό μέτρο κάθε συστήματος στον χώρο εργασίας δεν είναι το πόσο καλά διαχειρίζεται τις εύκολες περιπτώσεις, αλλά το πόσο δίκαια ανταποκρίνεται όταν τα πράγματα περιπλέκονται.

linkedin.

Η συμβολή της Θεσσαλονίκης στον εορτασμό της χιλιετηρίδος της Αθωνικής Πολιτείας

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Η Ιερά Μητρόπολις Θεσσαλονίκης, η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, η Αγιορειτική Εστία και ο Σύνδεσμος Θεσσαλονικέων στην Αθήνα, έχουν τη χαρά και την τιμή να σας προσκαλέσουν σε αναμνηστική εκδήλωση, που συνδιοργανώνουν, με θέμα «Η συμβολή της Θεσσαλονίκης στον εορτασμό της χιλιετηρίδος της Αθωνικής Πολιτείας (963μ.Χ.–1963μ.Χ.)” μέσα από ανέκδοτο φωτογραφικό υλικό.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 19:00 στην αίθουσα συνεδρίων του Εκπαιδευτικού και Πολιτιστικού Ιδρύματος (ΕΚ.Π.Ι.) της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης «Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (Νικ. Πλαστήρα 65 – Χαριλάου).

Ομιλητές:

Κωνσταντίνος Χολέβας, Συγγραφέας – Πολιτικός Επιστήμων, «Η ίδρυση της Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας από τον Νικηφόρο Φωκά και τον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη».
Αντώνιος Παλαμήδης, Ιατρός, τότε έφηβος φωτογράφος των πρωτοεμφανιζόμενων σήμερα φωτογραφιών, «Ο εορτασμός της χιλιετηρίδος του Αγίου Όρους (963-1963)».

Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Υφ. Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας – Θράκης) και της Διοίκησης του Αγίου Όρους.

Παρακαλείσθε να παραστείτε

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Βασίλειος Ν. Πάππας

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ: Ευανθία Κωνσταντίνου ή Τέγου-Στεργιάδου

Αυτή είναι μια εξαιρετικά σοβαρή ιστορία εκβιασμού και υποκρισίας

Από

anixneuseis

September 28, 2026

της Σαμπίνα Ποπ, Ρουμάνας δημοσιογράφου

Η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ —στενή σύμμαχος του Τραμπ και πρώην αρραβωνιαστικιά του Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ— φέρεται να παραδέχτηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν βοηθήσει στην ανατροπή κυβερνήσεων που στάθηκαν εμπόδιο στα σχέδιά τους.

Κατά τη διάρκεια ιδιωτικού δείπνου στην Αθήνα, ενώ συζητούσε για την πτώση της κυβέρνησης της Ρουμανίας, η Γκίλφοϊλ φέρεται να δήλωσε: «Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε όποια χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε και εδώ».

Ο Έλληνας υπουργός Ενέργειας αντέτεινε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν απλώς να αντικαταστήσουν μια κυβέρνηση εκλεγμένη από τον λαό.

Η Γκίλφοϊλ επέμεινε ότι θα το έκαναν ήδη στη Ρουμανία: η κυβέρνηση της χώρας θα άλλαζε.

Στις 31 Μαρτίου, η Γκίλφοϊλ συναντήθηκε ιδιωτικά στο Βουκουρέστι με υψηλόβαθμα στελέχη των Ρουμάνων Σοσιαλδημοκρατών. Η συζήτηση περιλάμβανε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και την ενεργειακή συνεργασία.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, οι Σοσιαλδημοκράτες συντάχθηκαν με το φιλορωσικό κόμμα AUR σε πρόταση δυσπιστίας που οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ίλιε Μπολοζάν. Ο Μπολοζάν είχε αντιταχθεί σε μια προτεινόμενη συμφωνία που αφορούσε ακριβές εισαγωγές αμερικανικού φυσικού αερίου.

Επομένως, σύμφωνα με όσα αποδίδονται στη Γκίλφοϊλ, η κυβέρνηση Τραμπ σχεδίασε την πτώση της ρουμανικής κυβέρνησης, σε μια ξεκάθαρη απόπειρα εκβιασμού. Και γι’ αυτό συνεργάστηκε με ένα κόμμα της άκρας αριστεράς — με τους «κομμουνιστές», όπως τους αποκαλούν οι οπαδοί του MAGA.

Όποιος εξακολουθεί να πιστεύει ότι το MAGA είναι ένα «συντηρητικό κίνημα», χρειάζεται μια σοβαρή επανεξέταση της πραγματικότητας.

Απο της σελίδα της κ. Πόπ στο fb

Clicquot: η γυναίκα πίσω απο το μύθο, η ταινία και η σαμπάνια που άντεξε στον χρόνο

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Οι καλοί πότες γνωρίζουν τη σαμπάνια Κλικό. Ακόμη κι αν δεν θυμούνται αμέσως το πλήρες όνομά της, Veuve Clicquot, αναγνωρίζουν την κίτρινη ετικέτα. Πίσω της βρίσκεται η ιστορία της Μπαρμπ-Νικόλ Πονσαρντέν Κλικό, μιας γυναίκας που ανέλαβε έναν οίκο σαμπάνιας στις αρχές του 19ου αιώνα. Αυτή την ιστορία αφηγείται η ταινία Clicquot: Η Γυναίκα Πίσω από τον Μύθο του Τόμας Νάπερ.

Η ταινία γυρίστηκε το 2022 στη Γαλλία. Έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 11 Σεπτεμβρίου 2023 στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο και κυκλοφόρησε στις ελληνικές αίθουσες στις 22 Αυγούστου 2024. Η Χέιλι Μπένετ υποδύεται την Μπαρμπ-Νικόλ, ο Τομ Στάριτζ τον σύζυγό της Φρανσουά και ο Σαμ Ράιλι τον έμπορο κρασιού Λουί Μποέν.

Στην οθόνη συναντούμε τη νεαρή Κλικό λίγο μετά τον θάνατο του Φρανσουά. Η επιχείρηση αντιμετωπίζει δυσκολίες και οι άνθρωποι γύρω της αμφιβάλλουν ότι μπορεί να τη διευθύνει. Εκείνη αποφασίζει να συνεχίσει. Οι αναδρομές στον γάμο της προσθέτουν μια πιο προσωπική ιστορία: έναν δεσμό γεμάτο έλξη, κοινές φιλοδοξίες αλλά και εντάσεις. Η ταινία ακολουθεί την προσπάθειά της να κρατήσει το οινοποιείο όρθιο και, σταδιακά, να χαράξει τη δική της πορεία.

Η Χέιλι Μπένετ είναι ο βασικός λόγος να τη δει κανείς. Παίζει την Κλικό με συγκράτηση, χωρίς να μετατρέπει κάθε δυσκολία σε θριαμβευτική σκηνή. Η αποφασιστικότητα της ηρωίδας φαίνεται στο βλέμμα και στην επιμονή της, καθώς μαθαίνει να παίρνει αποφάσεις σε ένα περιβάλλον που την αμφισβητεί. Η φωτογραφία, οι αμπελώνες και τα κελάρια δίνουν στην ταινία ατμόσφαιρα και θυμίζουν ότι πίσω από μια διάσημη φιάλη υπάρχουν γη, εργασία και τεχνική γνώση.

Αυτή η κομψότητα έχει και το τίμημά της. Ο ρυθμός είναι αργός, ενώ το ενδιαφέρον της ταινίας για τον γάμο της Κλικό αφήνει λιγότερο χώρο για την επιχειρηματική της τόλμη και τις οινοποιητικές αλλαγές με τις οποίες συνδέθηκε το όνομά της. Το αποτέλεσμα είναι ένα προσεγμένο, συχνά συγκινητικό πορτρέτο, που δεν αξιοποιεί όλη τη δραματική δύναμη της πραγματικής ιστορίας. Είναι επίσης μια δραματοποιημένη βιογραφία: οι προσωπικές σκηνές της δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται όλες ως ιστορικά τεκμηριωμένα γεγονότα.

Η ιστορική Μπαρμπ-Νικόλ ανέλαβε την επιχείρηση το 1805, όταν έμεινε χήρα στα 27 της. Ο οίκος είχε ιδρυθεί από τον πεθερό της το 1772. Η ίδια συνδέθηκε με την πρώτη καταγεγραμμένη σαμπάνια συγκεκριμένης εσοδείας του οίκου το 1810, με το τραπέζι ανακίνησης των φιαλών το 1816 —μια μέθοδο που βοηθούσε στη διαύγαση του κρασιού— και με την παραγωγή ροζέ σαμπάνιας μέσω ανάμειξης το 1818. Το 1814 έστειλε επίσης χιλιάδες φιάλες στην Αγία Πετρούπολη, ενισχύοντας την παρουσία του ονόματός της στη ρωσική αγορά.

Η ιστορία δεν σταμάτησε με τον θάνατό της το 1866. Τη διοίκηση ανέλαβε ο συνεργάτης της Εντουάρ Βερλέ, ο οποίος είχε συνδεθεί επί δεκαετίες με τον οίκο. Το όνομα της «Χήρας Κλικό» συνέχισε να ταξιδεύει, ενώ οι επόμενοι διαχειριστές ανέπτυξαν την επιχείρηση και διαμόρφωσαν την εικόνα που γνωρίζουμε σήμερα. Το 1877 καταχωρίστηκε ως εμπορικό σήμα η χαρακτηριστική κίτρινη ετικέτα· το 1972 παρουσιάστηκε η υψηλού κύρους σαμπάνια La Grande Dame. Το 1986 ο οίκος εντάχθηκε στη Louis Vuitton, που την επόμενη χρονιά έγινε μέρος της νεοσύστατης LVMH.

Και τι υπάρχει σήμερα μέσα στη φιάλη; Η πιο αναγνωρίσιμη Veuve Clicquot είναι η Yellow Label Brut. Πρόκειται για σαμπάνια χωρίς χρονολογία εσοδείας, στην οποία κυριαρχεί το Pinot Noir, μαζί με Chardonnay και Meunier. Ο οίκος χρησιμοποιεί και κρασιά παλαιότερων εσοδειών στο χαρμάνι ώστε να διατηρεί ένα σχετικά σταθερό ύφος: φρουτώδες, γεμάτο και αναγνωρίσιμο.

Θεωρείται καλή σαμπάνια; Ναι. Σε δύο δοκιμές της βασικής Yellow Label, το Decanter την αξιολόγησε με 90/100, ενώ σε νεότερη τυφλή δοκιμή το Wine Enthusiast της έδωσε 88/100, χαρακτηρίζοντάς την αξιόπιστη και ευχάριστη. Οι βαθμολογίες αφορούν διαφορετικές εμφιαλώσεις και δοκιμές. Δείχνουν όμως μια σαμπάνια με σταθερή ποιότητα, όχι ότι κάθε φιάλη ή κάθε ουρανίσκος θα δώσει την ίδια ετυμηγορία. Για όποιον αναζητά κάτι πιο σύνθετο από τον ίδιο οίκο, υπάρχει η La Grande Dame, που ανήκει σε ανώτερη κατηγορία.

Το ενδιαφέρον της ταινίας βρίσκεται τελικά και σε αυτή τη συνέχεια. Η Μπαρμπ-Νικόλ Κλικό δεν άφησε απλώς ένα όνομα σε μια ετικέτα. Παρέδωσε μια επιχείρηση που επέζησε, εξελίχθηκε και εξακολουθεί να παράγει κρασί σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατό της. Η ταινία μάς συστήνει τη γυναίκα· ένα ποτήρι Veuve Clicquot μας θυμίζει ότι το έργο της είχε διάρκεια.

Τεχνητή νοημοσύνη: Η συζήτηση για το «τέλος του κόσμου» επισκιάζει το κόστος που πληρώνουμε ήδη

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Η ενέργεια, το νερό, η γη και η εργασία μπαίνουν στο επίκεντρο άρθρου γνώμης του Στεφάν Φουκάρ στη Le Monde. Ο δημοσιογράφος υποστηρίζει ότι τα σενάρια αφανισμού της ανθρωπότητας αποσπούν την προσοχή από τις σημερινές επιπτώσεις της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.

Οι εικόνες μιας τεχνητής νοημοσύνης που ξεφεύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο κυριαρχούν όλο και συχνότερα στη δημόσια συζήτηση. Την ίδια ώρα, μεγάλα κέντρα δεδομένων σχεδιάζονται, δεσμεύουν ηλεκτρική ισχύ και εγείρουν ερωτήματα για την κατανάλωση νερού, τη χρήση γης και την επιβάρυνση των περιοχών που θα τα φιλοξενήσουν. Αυτό το χάσμα ανάμεσα στον υποθετικό μελλοντικό κίνδυνο και στις σημερινές υλικές επιπτώσεις εξετάζει ο δημοσιογράφος Στεφάν Φουκάρ σε άρθρο γνώμης στη Le Monde.

Αφορμή για την αναζωπύρωση της ανησυχίας αποτέλεσε, σύμφωνα με τη Le Monde, ένα περιστατικό κατά το οποίο πειραματικοί πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI επιχείρησαν να παρακάμψουν τους περιορισμούς ενός δοκιμαστικού περιβάλλοντος και να αποκτήσουν πρόσβαση σε συστήματα της Hugging Face. Κατά την περιγραφή του δημοσιεύματος, οι πράκτορες είχαν λάβει μια δύσκολη εργασία και επιδίωξαν να παρακάμψουν τον τρόπο αξιολόγησής τους· δεν είχαν λάβει εντολή να παραβιάσουν τη συγκεκριμένη εταιρεία. Το επεισόδιο προκάλεσε ανησυχία για τη συμπεριφορά συστημάτων που μπορούν να ενεργούν σε πολλά διαδοχικά βήματα.

Το κλίμα ενίσχυσαν δημόσιες προειδοποιήσεις ανθρώπων του κλάδου. Ο Φουκάρ αναφέρεται στην παραίτηση του ερευνητή Τζέικομπ Κόξον από την Anthropic και στις εκτιμήσεις του πρώην συναδέλφου του Έβαν Χάμπινγκερ για την πιθανότητα μιας καταστροφής από την τεχνητή νοημοσύνη μέσα στην επόμενη δεκαετία. Πρόκειται για εκτιμήσεις των ίδιων, όχι για μετρημένη ή κοινά αποδεκτή πιθανότητα.

Ο αρθρογράφος δεν αγνοεί ότι τέτοια περιστατικά γεννούν εύλογα ερωτήματα για την ασφάλεια. Αμφισβητεί όμως την κυριαρχία των αποκαλυπτικών σεναρίων στον δημόσιο διάλογο. Κατά την άποψή του, όσο πολιτικοί και κοινό συζητούν ένα ενδεχόμενο ξαφνικού αφανισμού, μένουν στο περιθώριο επιπτώσεις για τις οποίες μπορούν να τεθούν συγκεκριμένα ερωτήματα και να ληφθούν αποφάσεις σήμερα. Υποστηρίζει επίσης ότι η προβολή του ακραίου κινδύνου μπορεί να ωφελεί τις εταιρείες, στρέφοντας τη συζήτηση μακριά από το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος της επέκτασής τους. Αυτή είναι η κριτική θέση του Φουκάρ, όχι διαπιστωμένο κίνητρο των εταιρειών.

Το μέγεθος των σχεδίων δίνει βάρος στο επιχείρημά του. Όπως αναφέρει, ο γαλλικός διαχειριστής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας RTE ανακοίνωσε ότι έχει δεσμεύσει δυνατότητα σύνδεσης 18 γιγαβάτ για περίπου 80 σχέδια κέντρων δεδομένων. Η διάκριση έχει σημασία: τα 18 γιγαβάτ αφορούν σχεδιαζόμενη ισχύ, όχι την τρέχουσα κατανάλωση αυτών των εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με την εκτίμηση του RTE που παραθέτει η Le Monde, έως το 2035 η ηλεκτρική κατανάλωση των κέντρων αυτών θα μπορούσε να φτάσει δύο έως τρεις φορές την κατανάλωση της πόλης του Παρισιού. Το άρθρο αναφέρει επίσης σχέδια εγκαταστάσεων ακόμη μεγαλύτερης κλίμακας από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.

Η ηλεκτρική ενέργεια είναι μόνο μία πλευρά του ζητήματος. Η υποδομή απαιτεί επίσης νερό, κατασκευαστικά υλικά, μέταλλα και μεγάλες εκτάσεις γης. Ο Φουκάρ συνδέει αυτές τις απαιτήσεις με περιοχές όπου η πρόσβαση στο νερό πιέζεται ήδη και επισημαίνει ότι κοινότητες, ιδίως στις ΗΠΑ, αρχίζουν να αντιδρούν στην επιβάρυνση από τα κέντρα δεδομένων. Θέτει παράλληλα ερωτήματα για τη χρήση δημιουργικών έργων ως υλικού ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, τις συνέπειες στην εργασία και την πιθανή ενίσχυση της δυνατότητας επιτήρησης από τις αρχές.

Το άρθρο της Le Monde είναι παρέμβαση γνώμης, με έντονη θέση για τις προτεραιότητες της δημόσιας συζήτησης. Η ουσία της παρέμβασης, όμως, είναι ένα πρακτικό ερώτημα: πριν η κοινωνία προσπαθήσει να υπολογίσει την πιθανότητα μιας μακρινής «AI-αποκάλυψης», ποιος θα εξετάσει τις συνέπειες των έργων που εγκρίνονται τώρα; Πόση ενέργεια και πόσο νερό θα χρειαστούν, ποιοι θα ωφεληθούν και ποιοι θα επωμιστούν το κόστος; Αυτές οι αποφάσεις παίρνονται ήδη.

Το Χρονικό της Τέχνης: Κεφάλαιο Ι — «Παράξενες καταβολές: Προϊστορικοί και πρωτόγονοι λαοί· Αρχαία Αμερική»

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Φωτογραφία: Παράσταση βίσονα στην Αλταμίρα

Στο πρώτο κεφάλαιο της Ιστορίας της Τέχνης, ο Ε. Χ. Γκόμπριχ θέτει ένα ερώτημα που μοιάζει απλό: πότε άρχισε η τέχνη; Η απάντησή του είναι ότι δεν μπορούμε να εντοπίσουμε μια μοναδική αρχή. Αν με τη λέξη «τέχνη» εννοούμε μόνο πίνακες και γλυπτά που εκτίθενται σε μουσεία, τότε χρησιμοποιούμε μια σχετικά πρόσφατη αντίληψη. Αν όμως συμπεριλάβουμε τη δημιουργία εικόνων, αντικειμένων, κτισμάτων και διακοσμητικών μορφών, η τέχνη συνοδεύει τον άνθρωπο από πολύ παλιά.

Αυτό είναι και το κλειδί ολόκληρου του κεφαλαίου: για να καταλάβουμε ένα παλιό έργο, πρέπει να αναρωτηθούμε τι σήμαινε για τους ανθρώπους που το έφτιαξαν και το χρησιμοποιούσαν. Μια εικόνα μπορεί να ήταν μέρος μιας τελετής, ένα αντικείμενο να συνδεόταν με την προστασία μιας κοινότητας, ένα γλυπτό να αφηγούνταν την ιστορία μιας οικογένειας. Το αν μοιάζει «όμορφο» στα δικά μας μάτια δεν αρκεί για να εξηγήσει τη δημιουργία του.

1. Η τέχνη δεν γεννήθηκε ως διακόσμηση

Ο Γκόμπριχ ζητά από τον αναγνώστη να αφήσει προσωρινά στην άκρη τη σύγχρονη συνήθεια να βλέπει τα έργα τέχνης ως αντικείμενα ανεξάρτητα από την καθημερινή ζωή. Ένα κτίσμα, για παράδειγμα, πρέπει πρώτα να εξυπηρετεί εκείνους που το χρησιμοποιούν. Παρόμοια, πολλές από τις παλαιότερες εικόνες είχαν έναν σκοπό μέσα στην κοινωνία τους.

Η σημασία ενός έργου, λοιπόν, δεν βρίσκεται μόνο στο σχήμα, στο χρώμα ή στην τεχνική του. Βρίσκεται και στις πεποιθήσεις, στις ανάγκες και στις πράξεις με τις οποίες συνδεόταν. Όταν αποσπούμε ένα αντικείμενο από αυτό το πλαίσιο και το τοποθετούμε σε μια προθήκη, μπορούμε να θαυμάσουμε την κατασκευή του, αλλά κινδυνεύουμε να χάσουμε ένα μέρος του νοήματός του.

Ζωικές παραστάσεις στο σπήλαιο του Λασκό

2. Γιατί μια εικόνα μπορούσε να θεωρείται ισχυρή

Για να κάνει αυτή τη σκέψη πιο προσιτή, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ένα οικείο παράδειγμα: ακόμη και κάποιος που γνωρίζει ότι μια φωτογραφία είναι απλώς χαρτί μπορεί να διστάσει να τρυπήσει τα μάτια στη φωτογραφία ενός αγαπημένου προσώπου. Λογικά, το πρόσωπο δεν θα πάθει τίποτα. Συναισθηματικά, όμως, η εικόνα του δεν μας φαίνεται πάντοτε εντελώς ανεξάρτητη από το ίδιο.

Ο Γκόμπριχ αξιοποιεί αυτή την εμπειρία για να εξηγήσει γιατί, σε διαφορετικές κοινωνίες, μια παράσταση μπορούσε να αντιμετωπίζεται σαν να διατηρεί δεσμό με ό,τι απεικονίζει. Μια μορφή ζώου, μια μάσκα ή ένα ομοίωμα δεν ήταν κατ’ ανάγκην μια ουδέτερη αναπαράσταση. Μπορούσε να συμμετέχει σε μια τελετουργική πράξη ή να θεωρείται ότι ασκεί επίδραση στον κόσμο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι του παρελθόντος σκέφτονταν με τον ίδιο τρόπο. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να θεωρούμε αυτονόητο πως κοιτούσαν τις εικόνες όπως τις κοιτά ένας σημερινός επισκέπτης μουσείου.

Ξυλόγλυπτο παράθυρο του οικήματος Nuku-te-apiapi· πρόκειται για μεταγενέστερο, συγγενές παράδειγμα». Φωτογραφία: Szilas

3. Οι ζωγραφιές στα σπήλαια: θαυμαστή παρατήρηση, αβέβαιη ερμηνεία

Οι παραστάσεις ζώων στην Αλταμίρα και στο Λασκό αποτελούν κεντρικά παραδείγματα του κεφαλαίου. Βίσονες, άλογα και άλλα ζώα αποδίδονται με οξεία παρατήρηση και μεγάλη εκφραστική δύναμη. Όταν τέτοιες ζωγραφιές έγιναν γνωστές, η δεξιοτεχνία τους έκανε ορισμένους να δυσκολεύονται να δεχτούν την προϊστορική προέλευσή τους. Ο Γκόμπριχ χρησιμοποιεί αυτή την παλιά δυσπιστία για να δείξει πόσο παραπλανητική είναι η ιδέα ότι οι πρώτοι δημιουργοί ήταν αναγκαστικά αδέξιοι.

Τον ενδιαφέρει όμως και η θέση των εικόνων. Πολλές βρίσκονται βαθιά μέσα στα σπήλαια, μακριά από έναν χώρο που θα χρησίμευε στην καθημερινή διακόσμηση. Κάποιες μορφές επικαλύπτονται. Αυτά τα στοιχεία τον οδηγούν στην υπόθεση ότι οι ζωγραφιές ίσως συνδέονταν με τελετές για την επιτυχία του κυνηγιού: η απεικόνιση ενός ζώου θα μπορούσε, σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, να θεωρείται τρόπος απόκτησης δύναμης πάνω του.

Η λέξη «υπόθεση» έχει σημασία. Ο Γκόμπριχ προτείνει μια εξήγηση για τη χρήση των παραστάσεων· δεν διαθέτουμε την άμεση μαρτυρία των ανθρώπων που τις δημιούργησαν. Τα σπήλαια μας επιτρέπουν να δούμε τι έφτιαξαν, αλλά δεν απαντούν οριστικά σε κάθε ερώτημα για το γιατί το έφτιαξαν.

Γλυπτό κεφάλι από το Ίφε της Νιγηρίας». Φωτογραφία: Vassil

4. Ζώα, μάσκες και κοινοτική ταυτότητα

Στη συνέχεια, ο συγγραφέας στρέφεται σε κοινωνίες όπου οι μορφές των ζώων συνδέονται με την ταυτότητα ομάδων, με αφηγήσεις καταγωγής και με τελετουργίες. Ένα ζώο μπορεί να λειτουργεί ως σύμβολο μιας κοινότητας. Η μορφή του μπορεί να εμφανίζεται σε μάσκες, χορούς ή αντικείμενα που αποκτούν σημασία όταν χρησιμοποιούνται συλλογικά.

Ο Γκόμπριχ υπενθυμίζει ότι και οι νεότερες κοινωνίες χρησιμοποιούν ζώα ως σύμβολα — για παράδειγμα, το λιοντάρι σε εμβλήματα. Έτσι βοηθά τον αναγνώστη να καταλάβει ότι μια ζωική μορφή μπορεί να δηλώνει πολύ περισσότερα από το ίδιο το ζώο. Στις περιπτώσεις που εξετάζει, ωστόσο, ο συμβολισμός μπορεί να είναι στενότερα δεμένος με τελετές, πεποιθήσεις και δεσμούς της κοινότητας.

Οι εικόνες αυτές συχνά ακολουθούν αναγνωρίσιμους κανόνες. Ο δημιουργός δεν χρειάζεται πάντοτε να επινοήσει ένα εντελώς νέο σχήμα. Χρειάζεται να γνωρίζει πώς παριστάνεται μια μορφή ώστε να αναγνωρίζεται και να έχει τη θέση που της αποδίδει η κοινότητα. Η τήρηση αυτών των κανόνων απαιτεί γνώση, κρίση και δεξιοτεχνία.

Σπίτια και στύλοι στο Κασάν της Αλάσκας. Φωτογραφία: Frank La Roche.

5. Οι ξυλόγλυπτες μορφές των Μαορί και η έννοια της δεξιοτεχνίας

Ένα ξυλόγλυπτο στοιχείο από οίκημα των Μαορί δίνει στον Γκόμπριχ την ευκαιρία να μιλήσει για την ποιότητα της κατασκευής. Η σύνθεση των μορφών και η επεξεργασία του ξύλου μαρτυρούν μεγάλη τεχνική ικανότητα.

Το παράδειγμα τον βοηθά να αμφισβητήσει την ιδέα μιας απλής, ευθύγραμμης «προόδου» της τέχνης: ότι δηλαδή οι παλαιότεροι ή οι εκτός Ευρώπης δημιουργοί ήξεραν λιγότερα και ότι η ιστορία της τέχνης είναι κυρίως η πορεία προς όλο και πιστότερη μίμηση της φύσης. Διαφορετικές κοινωνίες ζητούν διαφορετικά πράγματα από τις εικόνες τους. Η τεχνική ικανότητα ενός καλλιτέχνη και ο σκοπός για τον οποίο χρησιμοποιεί αυτή την ικανότητα είναι δύο ερωτήματα που πρέπει να εξετάζονται μαζί.

Προσωπογραφικό κεραμικό αγγείο των Μότσε από τη βόρεια ακτή του Περού·

6. Τα κεφάλια του Ίφε: η επιλογή του ύφους δεν είναι αδυναμία

Ο Γκόμπριχ παρουσιάζει επίσης γλυπτά κεφάλια από το Ίφε της σημερινής Νιγηρίας, τα οποία αποδίδουν το ανθρώπινο πρόσωπο με αξιοσημείωτο φυσιοκρατικό τρόπο. Η παρουσία τους καταρρίπτει την εύκολη εξήγηση ότι ένας δημιουργός που κατασκευάζει μια περισσότερο σχηματοποιημένη μορφή το κάνει επειδή δεν μπορεί να αποδώσει τη φύση.

Ένα πρόσωπο μπορεί να παρασταθεί με λεπτομερή παρατήρηση· μπορεί επίσης να μετασχηματιστεί σε ένα σύνολο ισχυρών, απλών χαρακτηριστικών. Πρόκειται για διαφορετικές εικαστικές επιλογές και χρήσεις. Τα έργα του Ίφε έχουν και μια άλλη λειτουργία στη δομή του κεφαλαίου: μας θυμίζουν ότι ο Γκόμπριχ κινείται ανάμεσα σε διαφορετικούς τόπους και εποχές για να εξετάσει μια ιδέα. Τα κεφάλια αυτά δεν είναι προϊστορικά.

7. Πόσα χρειάζονται για να «δούμε» ένα πρόσωπο;

Ένα σχεδόν παιγνιώδες παράδειγμα αποκαλύπτει κάτι σημαντικό: αρκούν λίγες γραμμές και δύο σημάδια για μάτια ώστε να αναγνωρίσουμε ένα πρόσωπο. Η ανθρώπινη αντίληψη συμπληρώνει όσα λείπουν. Μια μορφή, συνεπώς, δεν χρειάζεται φωτογραφική ακρίβεια για να αποκτήσει έντονη παρουσία.

Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας προσεγγίζει ένα τελετουργικό ομοίωμα του Όρο από την Ταϊτή. Υλικά και περιορισμένα χαρακτηριστικά αρκούν για να συγκροτήσουν μια μορφή που είχε ιδιαίτερη σημασία για εκείνους που τη χρησιμοποιούσαν. Η ισχύς της δεν μετριόταν με το πόσο πιστά μιμούνταν ένα ανθρώπινο σώμα.

Παρόμοια, μια τελετουργική μάσκα από την περιοχή του Κόλπου της Παπούας δεν γίνεται κατανοητή αν τη δούμε μόνο ως περίεργο συνδυασμό γεωμετρικών σχημάτων. Η διάταξή τους και η χρήση της μάσκας στις τελετές είναι μέρος της ιστορίας της. Μπορούμε να παρατηρήσουμε τη μορφή της, αλλά για να εξηγήσουμε πλήρως το νόημά της χρειαζόμαστε γνώση της κοινωνίας στην οποία ανήκε.

8. Ο στύλος των Χάιντα ως ιστορία που διαβάζεται

Στο παράδειγμα μιας κατοικίας των Χάιντα, στη βορειοδυτική ακτή της Βόρειας Αμερικής, οι μορφές ενός ψηλού ξυλόγλυπτου στύλου παραπέμπουν σε μια συγκεκριμένη αφήγηση. Ο Γκόμπριχ περιγράφει μια ιστορία στην οποία εμφανίζονται ένας νέος, η πεθερά του, ένα επικίνδυνο πλάσμα, ένα πουλί με ιδιαίτερο ρόλο και παιδιά. Οι μορφές που για έναν άγνωστο θεατή φαίνονται δύσκολες ή αινιγματικές αποκτούν σχέση μεταξύ τους όταν εκείνος γνωρίζει την ιστορία.

Αυτό είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία του κεφαλαίου. Ένα έργο μπορεί να είναι ευανάγνωστο για την κοινότητα που το δημιούργησε και ακατανόητο για έναν εξωτερικό παρατηρητή. Η δυσκολία μας να το «διαβάσουμε» δεν σημαίνει ότι του λείπει τάξη ή νόημα. Μπορεί να σημαίνει ότι μας λείπει η γνώση της γλώσσας των συμβόλων του.

Ο στύλος συνδέεται επίσης με το σπίτι και την κοινωνική θέση εκείνων που κατοικούν σε αυτό. Η τέχνη εδώ δεν περιορίζεται σε ένα μικρό, αυτόνομο αντικείμενο: συμμετέχει στην αρχιτεκτονική, στη δημόσια παρουσία και στη μνήμη μιας κοινότητας.

9. Μια μάσκα από την Αλάσκα και η δύναμη της μεταμόρφωσης

Μια χορευτική μάσκα από την Αλάσκα δίνει ακόμη ένα παράδειγμα εικόνας που δεν πρέπει να κρίνεται με μόνο μέτρο τη φυσική ομοιότητα. Ο Γκόμπριχ δείχνει πώς τα μέρη της οργανώνονται σε μια έντονη και συνεκτική μορφή, συνδεδεμένη με μια τρομακτική μυθική παρουσία.

Για τον σημερινό θεατή η μάσκα μπορεί να είναι εντυπωσιακή ως σχέδιο. Αυτό όμως δεν εξαντλεί τον ρόλο της. Κατασκευάστηκε για να φορεθεί και να εμφανιστεί μέσα σε μια πράξη, μπροστά σε ανθρώπους που αναγνώριζαν τη σημασία της. Η κίνηση, ο χορός και η περίσταση αποτελούσαν μέρος της εμπειρίας της.

10. Η αρχαία Αμερική: πολλές κοινωνίες, διαφορετικές εικαστικές λύσεις

Στο τελευταίο μέρος του κεφαλαίου, ο Γκόμπριχ περνά στους πολιτισμούς της αρχαίας Αμερικής. Οι κοινωνίες που αναφέρει δεν είναι μία ενιαία παράδοση. Οι Μάγια, οι Αζτέκοι και οι δημιουργοί των περουβιανών έργων που παρουσιάζει έζησαν σε διαφορετικούς τόπους και χρόνους, με διαφορετικές πολιτικές και θρησκευτικές δομές.

Αναφερόμενος στους Μάγια, ο συγγραφέας επισημαίνει την ανάπτυξη πόλεων, γραφής και σύνθετων τρόπων μέτρησης του χρόνου. Μια παράσταση θεότητας του θανάτου από το Κοπάν ανήκει σε αυτόν τον κόσμο συμβόλων και θρησκευτικών πρακτικών. Το έργο δεν είναι απλώς μια παράξενη μορφή: η όψη του συνδέεται με όσα η κοινωνία του απέδιδε στον θάνατο και στο υπερφυσικό.

Ένα περουβιανό αγγείο με μορφή ανθρώπινου κεφαλιού δείχνει, αντιθέτως, πόσο προσεκτικά μπορούσε να αποδοθεί ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Ο Γκόμπριχ το χρησιμοποιεί για να επαναλάβει ότι η σχηματοποίηση άλλων έργων δεν πρέπει να αποδίδεται σε έλλειψη ικανότητας. Οι δημιουργοί μπορούσαν να παρατηρούν και να αποδίδουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου, όταν αυτό υπηρετούσε τον σκοπό του έργου.

Ο Τλάλοκ, θεός της βροχής, σε αζτεκικό έργο από τη συλλογή του Cleveland Museum of Art

11. Ο Τλάλοκ: όταν η εικόνα γίνεται σύμβολο

Το κεφάλαιο κλείνει με μια μορφή του Τλάλοκ, θεού της βροχής των Αζτέκων. Το πρόσωπό του δεν είναι σχεδιασμένο ως φυσιοκρατικό πορτρέτο. Τα χαρακτηριστικά του σχηματίζονται από στοιχεία που παραπέμπουν σε φίδια: κύκλοι γύρω από τα μάτια, περίπλοκες γραμμές στη θέση της μύτης, κεφάλια με δόντια γύρω από το στόμα.

Ο τρόπος κατασκευής του προσώπου έχει σχέση με τις ιδέες που ενσαρκώνει η θεότητα. Η βροχή είναι ζωτική για την καλλιέργεια, ενώ οι καταιγίδες μπορούν να είναι απειλητικές. Η σύνθεση δεν προσπαθεί απλώς να δείξει πώς μοιάζει κάτι· συγκεντρώνει σε μια αναγνωρίσιμη μορφή συνδέσεις με δυνάμεις της φύσης και με τη θρησκευτική ζωή.

Έτσι ο Γκόμπριχ οδηγείται σε μια ευρύτερη σκέψη: οι εικόνες μπορούν να λειτουργούν σαν σημεία που διαβάζονται. Η παράσταση ενός προσώπου ή ενός ζώου μπορεί να συνδυάζεται με καθιερωμένα σύμβολα, να μεταφέρει μια ιστορία και να πλησιάζει, κατά κάποιον τρόπο, τη λειτουργία της γραφής.

Τι μένει από το κεφάλαιο

Η κεντρική ιδέα του Γκόμπριχ δεν είναι ότι όλα αυτά τα έργα είχαν τον ίδιο σκοπό. Είναι ότι δεν υπάρχει ένας μόνο τρόπος να φτιάχνει και να καταλαβαίνει ο άνθρωπος τις εικόνες. Άλλες έγιναν μέσα σε σπήλαια, άλλες χρησιμοποιήθηκαν σε τελετές, άλλες ενσωματώθηκαν σε σπίτια και άλλες έδωσαν μορφή σε θεότητες ή πρόσωπα. Η παρατήρηση της φύσης, η συμβολική σύνθεση, η τεχνική δεξιότητα και η κοινωνική χρήση συνυπάρχουν σε διαφορετικούς συνδυασμούς.

Χρειάζεται, τέλος, μια διευκρίνιση για τη γλώσσα του βιβλίου. Ο όρος «πρωτόγονοι» υπάρχει στον τίτλο και στην ορολογία της εποχής του Γκόμπριχ. Σήμερα μπορεί να δημιουργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι ζωντανές κοινωνίες αποτελούν ένα «παλιότερο στάδιο» της ανθρωπότητας. Είναι ακριβέστερο να αναφερόμαστε στις συγκεκριμένες κοινωνίες με το όνομά τους και να μην ταυτίζουμε τα έργα τους με την προϊστορία. Το ίδιο το κεφάλαιο προσφέρει πολλά παραδείγματα της επινοητικότητας και της δεξιοτεχνίας τους.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Σύντομες περολήψεις απο το βιβλίο του E.H. Gombrich Το Χρονικό της Τέχνης

Η Ελλάδα λύγισε τη Γερμανία μέσα στο Άουγκσμπουργκ!

Από

anixneuseis

September 28, 2026

Υπάρχουν αποτελέσματα που ξεπερνούν τους τρεις βαθμούς. Η χθεσινή νίκη της Εθνικής είναι ένα από αυτά. Απέναντι στη Γερμανία, μια αντίπαλο που δεν είχε κερδίσει ποτέ σε δέκα προηγούμενες συναντήσεις, η Ελλάδα άντεξε στην πίεση, βρήκε τη στιγμή της και έφυγε από το Άουγκσμπουργκ με ένα ιστορικό 1-0. Σκόρερ ο Δημήτρης Κουρμπέλης στο 74΄ — και η Εθνική μόνη πρώτη στον όμιλό της στο UEFA Nations League.

Η ομάδα του Ιβάν Γιοβάνοβιτς δεν είχε εύκολο έργο. Η Γερμανία του Γιούργκεν Κλοπ πήρε την πρωτοβουλία στο πρώτο ημίχρονο και πίεσε ξανά στις αρχές του δεύτερου. Οι Έλληνες διεθνείς, όμως, διατήρησαν τη συνοχή τους και σταδιακά ισορρόπησαν τον αγώνα. Στο 67΄ ο Φώτης Ιωαννίδης έφτασε κοντά στο γκολ, αλλά το σουτ του πέρασε άουτ.

Επτά λεπτά αργότερα, ήρθε η φάση που θα μείνει στη μνήμη των φίλων της Εθνικής. Ο Χρήστος Τζόλης γύρισε την μπάλα από αριστερά, ο Κουρμπέλης προσποιήθηκε και σούταρε από το ύψος της περιοχής. Η μπάλα κόντραρε σε αμυντικό και κατέληξε στα δίχτυα. Η Ελλάδα είχε πάρει το προβάδισμα και το κράτησε ως το τέλος.

Ήταν η πρώτη νίκη επί της Γερμανίας στην ιστορία της Εθνικής, στον ενδέκατο μεταξύ τους αγώνα. Μετά το 2-1 επί της Σερβίας στην πρεμιέρα, η Ελλάδα μετρά πλέον δύο νίκες σε δύο παιχνίδια και έξι βαθμούς στη League A.

Η επόμενη πρόκληση είναι ήδη μπροστά της: την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου, στις 21:45, υποδέχεται την Ολλανδία στην Τούμπα. Θα μπει στον αγωνιστικό χώρο έχοντας πετύχει κάτι που μέχρι χθες έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολο — και με την κορυφή του ομίλου στα χέρια της.

1...444546...3,021 Σελίδα 45 από 3,021

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Καθημερινή: Το δίλημμα των 12 μιλίων

Ζητούν άδεια

Τα θαλάσσια πάρκα

Ι. Μαλαγαρδή: Νέα εποχή στην Κυβερνοασφάλεια: Ο φόβος των ανεξέλεγκτων πρακτόρων Τεχνητής Νοημοσύνης

ΜΙΑ ΣΟΒΑΡΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΕΣΒΥ ΤΩΝ ΗΠΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Γ. Παπαπροδρόμου: Απάτες κι αυταπάτες στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Η ανάγκη ύπαρξης ενός τεχνοηθικού πλαισίου πιο κοντά από ποτέ

Απάτες και αυταπάτες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως ο νέος αγώνας δρόμου

Πρόοδος για ποιον;

Από την κυβερνοασφάλεια στην «τεχνοηθική»

Η τεχνολογία μπορεί να γίνει και η φωνή μας

Πηγή – Αφορμή για το άρθρο

Ρωσική εταιρεία ψηφιακής εγκληματολογίας φέρεται να χρησιμοποίησε τουρκική ταυτότητα και διακομιστή στην Τουρκία για να αποκρύψει τις σχέσεις της με τη Ρωσία

Όλεγκ Φεντόροφ

Όταν το σύστημα γίνεται μέρος του προβλήματος

Εδώ υπάρχει μια σημαντική διάκριση.

Από πολλές απόψεις, αυτό είναι πρόβλημα σχεδιασμού.

Γι’ αυτό τα αποδεικτικά στοιχεία έχουν σημασία. Και γι’ αυτό έχει σημασία να ακούμε.

Η συμβολή της Θεσσαλονίκης στον εορτασμό της χιλιετηρίδος της Αθωνικής Πολιτείας

Αυτή είναι μια εξαιρετικά σοβαρή ιστορία εκβιασμού και υποκρισίας

Clicquot: η γυναίκα πίσω απο το μύθο, η ταινία και η σαμπάνια που άντεξε στον χρόνο

Τεχνητή νοημοσύνη: Η συζήτηση για το «τέλος του κόσμου» επισκιάζει το κόστος που πληρώνουμε ήδη

Το Χρονικό της Τέχνης: Κεφάλαιο Ι — «Παράξενες καταβολές: Προϊστορικοί και πρωτόγονοι λαοί· Αρχαία Αμερική»

1. Η τέχνη δεν γεννήθηκε ως διακόσμηση

2. Γιατί μια εικόνα μπορούσε να θεωρείται ισχυρή

3. Οι ζωγραφιές στα σπήλαια: θαυμαστή παρατήρηση, αβέβαιη ερμηνεία

4. Ζώα, μάσκες και κοινοτική ταυτότητα

5. Οι ξυλόγλυπτες μορφές των Μαορί και η έννοια της δεξιοτεχνίας

6. Τα κεφάλια του Ίφε: η επιλογή του ύφους δεν είναι αδυναμία

7. Πόσα χρειάζονται για να «δούμε» ένα πρόσωπο;

8. Ο στύλος των Χάιντα ως ιστορία που διαβάζεται

9. Μια μάσκα από την Αλάσκα και η δύναμη της μεταμόρφωσης

10. Η αρχαία Αμερική: πολλές κοινωνίες, διαφορετικές εικαστικές λύσεις

11. Ο Τλάλοκ: όταν η εικόνα γίνεται σύμβολο

Τι μένει από το κεφάλαιο

Η Ελλάδα λύγισε τη Γερμανία μέσα στο Άουγκσμπουργκ!