Στο τραπέζι μαζί με το καλώδιο και ο χρόνος της επέκτασης των χωρικών υδάτων νοτίως και δυτικώς της Κρήτης
Τις δυνατότητες που δίνει στην Ελλάδα το οπλοστάσιο του διεθνούς δικαίου και η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας ζυγίζει η Αθήνα, καθώς η περίοδος που ανοίγεται τους επόμενους μήνες είναι καθοριστική τόσο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) όσο και για το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ειδικά στα νότια και δυτικά της Κρήτης.
Και στις δύο περιπτώσεις η Αθήνα σταθμίζει τις αντιδράσεις της Τουρκίας· στην περίπτωση, βέβαια, της ηλεκτρικής διασύνδεσης, οι εκτιμήσεις γίνονται σε συντονισμό με τη Γαλλία, καθώς οι γαλλικές εταιρείες Meridiam και Nexans αποτελούν τους πλειοψηφικούς μετόχους του έργου. Tα όποια δεδομένα προκύψουν γύρω και από τα δύο ζητήματα μπορεί να εκτυλιχθούν έως το τέλος του έτους, ανάλογα και με τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή και πέρα από αυτήν. Καθοριστικός παράγοντας είναι, βεβαίως, το τι θα συμβεί στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, αν δηλαδή προκύψει ένα πολιτικό αποτέλεσμα που θα δημιουργήσει φαινόμενα εσωστρέφειας στην αμερικανική πολιτική.
Ζητούν άδεια
Μέχρι στιγμής η Αγκυρα έχει δείξει με τρόπο απολύτως σαφή ότι, με βάση τουλάχιστον τη δημόσια συζήτηση, δεν πρόκειται να κάνει αποδεκτό κάτι που θα συνιστά απλή ενημέρωση της Τουρκίας, αλλά ζητεί να δώσει και άδεια για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Αλλαγή σχεδιασμού – Σύμφωνα με πηγές, Αθήνα και Παρίσι φαίνεται να έχουν καταλήξει ότι θα πρέπει να γίνει «ελαφρύς ανασχεδιασμός» της πορείας του καλωδίου, ώστε να μην περνάει από περιοχές του αποκαλούμενου εθνικού θαλασσίου πάρκου «Φετιγιέ-Κας».
Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, Αθήνα και Παρίσι φαίνεται να έχουν καταλήξει στην εκτίμηση ότι θα πρέπει να γίνει ένας «ελαφρύς ανασχεδιασμός» της πορείας του καλωδίου, ώστε να μην περνάει από τις περιοχές του αποκαλούμενου εθνικού θαλασσίου πάρκου «Φετιγιέ-Κας», που ανακήρυξε απολύτως παράτυπα νοτίως του Καστελλορίζου η Αγκυρα στις 15 Αυγούστου, προκειμένου η Τουρκία να μην μπορεί να εγείρει κάποια δήθεν αρμοδιότητα «πλήρους απαγόρευσης» δραστηριοτήτων στην περιοχή.
Μια τέτοια κίνηση από ελληνογαλλικής πλευράς δεν αποτελεί, βεβαίως, έμμεση αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας, αλλά απομείωση του ρίσκου. Στις πολλές συζητήσεις που έχουν γίνει από τον περασμένο Αύγουστο ανάμεσα σε Αθήνα και Παρίσι, από γαλλικής πλευράς κατατέθηκαν αρκετές προτάσεις στο τραπέζι, όλες όμως έχουν ως βάση ότι η Τουρκία θα δείξει τουλάχιστον ανοχή. Τους τελευταίους μήνες η Αγκυρα έχει παρενοχλήσει ακόμη και πλοία που έκαναν έρευνες στο Αιγαίο για καλώδια δεδομένων, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση της σύνδεσης Ανδρου – Χίου με καλώδιο δεδομένων, αλλά και πλοίο που είχε μισθωθεί από μεγάλο τηλεπικοινωνιακό όμιλο στο Ανατολικό Αιγαίο.
Αυτές οι κινήσεις συνιστούν αφενός πάγια τακτική των τουρκικών αρχών, αφετέρου εκπέμπουν ένα πολύ ευρύτερο μήνυμα. Ως προς την ηλεκτρική διασύνδεση, υπενθυμίζεται ότι τόσο η Αθήνα όσο και το Παρίσι πρέπει να αντιμετωπίσουν και τον εκπεφρασμένο και ανοιχτό σκεπτικισμό της Λευκωσίας, όπου ο GSI θεωρείται ένα περιττό γεωπολιτικό ρίσκο μειωμένων οφελών.
«Ζυγίζοντας» την Αγκυρα – Η Ελλάδα ίσως προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. νοτίως και δυτικώς της Κρήτης προτού αρχίσουν οι έρευνες βυθού για το καλώδιο, βολιδοσκοπώντας και τις αντιδράσεις της Τουρκίας σε μια περιοχή όπου δεν έχει δικαιοδοσία.
Κατά τις ίδιες πηγές, δεν αποκλείεται η Ελλάδα να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. νοτίως και δυτικώς της Κρήτης προτού αρχίσουν οι διαδικασίες για τις έρευνες βυθού ανατολικώς της Κάσου και της Καρπάθου από το γαλλικό πλοίο που θα τις αναλάβει για λογαριασμό των δύο γαλλικών εταιρειών. Ενα τέτοιο ενδεχόμενο θα σήμαινε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να βολιδοσκοπήσει και τις αντιδράσεις της Τουρκίας σε μια περιοχή όπου η Αγκυρα δεν έχει απολύτως κανένα δικαίωμα, ενώ βρίσκεται και εκτός του Αιγαίου Πελάγους, για το οποίο υπάρχει ενεργή απειλή πολέμου (casus belli).
Οι κινήσεις της Αθήνας δεν γίνονται σε κενό, αφού από την κυβέρνηση Ερντογάν έχει προαναγγελθεί η κατάθεση στην τουρκική εθνοσυνέλευση του νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», κάτι που θα εγκαινίαζε περίοδο υψηλών εντάσεων, καθώς η συζήτηση αυτή θα περιλαμβάνει εκ των πραγμάτων αναφορές σε χάρτες που θα παρουσιάζουν περιοχές ελληνικής ευθύνης να βρίσκονται εντός τουρκικής δικαιοδοσίας.
Τα θαλάσσια πάρκα
Το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται να λυθεί και ο γόρδιος δεσμός των προεδρικών διαταγμάτων που θα εφαρμόζουν όλα όσα προβλέπει ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) και, πιο συγκεκριμένα, όσα αφορούν τα δύο εθνικά θαλάσσια πάρκα (Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες)· η καθυστέρηση στην ολοκλήρωσή τους κρατάει τα διατάγματα ακόμη μακριά από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Στα αρχικά στάδια της σύνταξης των εφαρμοστικών προεδρικών διαταγμάτων υπήρχαν προβλήματα, τα οποία επιλύθηκαν με τη συνδρομή του υπουργείου Εξωτερικών προς το υπουργείο Περιβάλλοντος, ενώ στη συνέχεια τα κωλύματα προήλθαν από ενστάσεις που διατυπώθηκαν από υπηρεσίες που υπάγονται στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, τα προβλήματα έχουν επιλυθεί, μάλιστα κατόπιν παρέμβασης και του πρωθυπουργικού γραφείου, και πλέον τα προεδρικά διατάγματα είναι έτοιμα να κατατεθούν στο ΣτΕ, προκειμένου να μπορεί να ξεκινήσει κανονικά η λειτουργία των δύο θαλασσίων πάρκων.
Η γνώμη μου είναι ότι στην Κρήτη αλλά καί από τά παράλια τής ηπειρωτικής Ελλάδας είναι τρελό νά μπορεί ή Τουρκία νά περάσει καί νά πείσει τήν διεθνή κοινότητα ότι θά εφαρμόσει τό επιθετικό της ψήφισμα όταν ή Ελλάδα επεκτείνει στά δώδεκα μίλια… άλλωστε υπάρχει καί ή λύση όχι στην Κρήτη αλλά στά παραλία, τών 10 μιλίων, σέ εναρμόνιση με τόν εναέριο…