Οι καλοί πότες γνωρίζουν τη σαμπάνια Κλικό. Ακόμη κι αν δεν θυμούνται αμέσως το πλήρες όνομά της, Veuve Clicquot, αναγνωρίζουν την κίτρινη ετικέτα. Πίσω της βρίσκεται η ιστορία της Μπαρμπ-Νικόλ Πονσαρντέν Κλικό, μιας γυναίκας που ανέλαβε έναν οίκο σαμπάνιας στις αρχές του 19ου αιώνα. Αυτή την ιστορία αφηγείται η ταινία Clicquot: Η Γυναίκα Πίσω από τον Μύθο του Τόμας Νάπερ.
Η ταινία γυρίστηκε το 2022 στη Γαλλία. Έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στις 11 Σεπτεμβρίου 2023 στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο και κυκλοφόρησε στις ελληνικές αίθουσες στις 22 Αυγούστου 2024. Η Χέιλι Μπένετ υποδύεται την Μπαρμπ-Νικόλ, ο Τομ Στάριτζ τον σύζυγό της Φρανσουά και ο Σαμ Ράιλι τον έμπορο κρασιού Λουί Μποέν.
Στην οθόνη συναντούμε τη νεαρή Κλικό λίγο μετά τον θάνατο του Φρανσουά. Η επιχείρηση αντιμετωπίζει δυσκολίες και οι άνθρωποι γύρω της αμφιβάλλουν ότι μπορεί να τη διευθύνει. Εκείνη αποφασίζει να συνεχίσει. Οι αναδρομές στον γάμο της προσθέτουν μια πιο προσωπική ιστορία: έναν δεσμό γεμάτο έλξη, κοινές φιλοδοξίες αλλά και εντάσεις. Η ταινία ακολουθεί την προσπάθειά της να κρατήσει το οινοποιείο όρθιο και, σταδιακά, να χαράξει τη δική της πορεία.
Η Χέιλι Μπένετ είναι ο βασικός λόγος να τη δει κανείς. Παίζει την Κλικό με συγκράτηση, χωρίς να μετατρέπει κάθε δυσκολία σε θριαμβευτική σκηνή. Η αποφασιστικότητα της ηρωίδας φαίνεται στο βλέμμα και στην επιμονή της, καθώς μαθαίνει να παίρνει αποφάσεις σε ένα περιβάλλον που την αμφισβητεί. Η φωτογραφία, οι αμπελώνες και τα κελάρια δίνουν στην ταινία ατμόσφαιρα και θυμίζουν ότι πίσω από μια διάσημη φιάλη υπάρχουν γη, εργασία και τεχνική γνώση.
Αυτή η κομψότητα έχει και το τίμημά της. Ο ρυθμός είναι αργός, ενώ το ενδιαφέρον της ταινίας για τον γάμο της Κλικό αφήνει λιγότερο χώρο για την επιχειρηματική της τόλμη και τις οινοποιητικές αλλαγές με τις οποίες συνδέθηκε το όνομά της. Το αποτέλεσμα είναι ένα προσεγμένο, συχνά συγκινητικό πορτρέτο, που δεν αξιοποιεί όλη τη δραματική δύναμη της πραγματικής ιστορίας. Είναι επίσης μια δραματοποιημένη βιογραφία: οι προσωπικές σκηνές της δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται όλες ως ιστορικά τεκμηριωμένα γεγονότα.
Η ιστορική Μπαρμπ-Νικόλ ανέλαβε την επιχείρηση το 1805, όταν έμεινε χήρα στα 27 της. Ο οίκος είχε ιδρυθεί από τον πεθερό της το 1772. Η ίδια συνδέθηκε με την πρώτη καταγεγραμμένη σαμπάνια συγκεκριμένης εσοδείας του οίκου το 1810, με το τραπέζι ανακίνησης των φιαλών το 1816 —μια μέθοδο που βοηθούσε στη διαύγαση του κρασιού— και με την παραγωγή ροζέ σαμπάνιας μέσω ανάμειξης το 1818. Το 1814 έστειλε επίσης χιλιάδες φιάλες στην Αγία Πετρούπολη, ενισχύοντας την παρουσία του ονόματός της στη ρωσική αγορά.
Η ιστορία δεν σταμάτησε με τον θάνατό της το 1866. Τη διοίκηση ανέλαβε ο συνεργάτης της Εντουάρ Βερλέ, ο οποίος είχε συνδεθεί επί δεκαετίες με τον οίκο. Το όνομα της «Χήρας Κλικό» συνέχισε να ταξιδεύει, ενώ οι επόμενοι διαχειριστές ανέπτυξαν την επιχείρηση και διαμόρφωσαν την εικόνα που γνωρίζουμε σήμερα. Το 1877 καταχωρίστηκε ως εμπορικό σήμα η χαρακτηριστική κίτρινη ετικέτα· το 1972 παρουσιάστηκε η υψηλού κύρους σαμπάνια La Grande Dame. Το 1986 ο οίκος εντάχθηκε στη Louis Vuitton, που την επόμενη χρονιά έγινε μέρος της νεοσύστατης LVMH.
Και τι υπάρχει σήμερα μέσα στη φιάλη; Η πιο αναγνωρίσιμη Veuve Clicquot είναι η Yellow Label Brut. Πρόκειται για σαμπάνια χωρίς χρονολογία εσοδείας, στην οποία κυριαρχεί το Pinot Noir, μαζί με Chardonnay και Meunier. Ο οίκος χρησιμοποιεί και κρασιά παλαιότερων εσοδειών στο χαρμάνι ώστε να διατηρεί ένα σχετικά σταθερό ύφος: φρουτώδες, γεμάτο και αναγνωρίσιμο.
Θεωρείται καλή σαμπάνια; Ναι. Σε δύο δοκιμές της βασικής Yellow Label, το Decanter την αξιολόγησε με 90/100, ενώ σε νεότερη τυφλή δοκιμή το Wine Enthusiast της έδωσε 88/100, χαρακτηρίζοντάς την αξιόπιστη και ευχάριστη. Οι βαθμολογίες αφορούν διαφορετικές εμφιαλώσεις και δοκιμές. Δείχνουν όμως μια σαμπάνια με σταθερή ποιότητα, όχι ότι κάθε φιάλη ή κάθε ουρανίσκος θα δώσει την ίδια ετυμηγορία. Για όποιον αναζητά κάτι πιο σύνθετο από τον ίδιο οίκο, υπάρχει η La Grande Dame, που ανήκει σε ανώτερη κατηγορία.
Το ενδιαφέρον της ταινίας βρίσκεται τελικά και σε αυτή τη συνέχεια. Η Μπαρμπ-Νικόλ Κλικό δεν άφησε απλώς ένα όνομα σε μια ετικέτα. Παρέδωσε μια επιχείρηση που επέζησε, εξελίχθηκε και εξακολουθεί να παράγει κρασί σχεδόν δύο αιώνες μετά τον θάνατό της. Η ταινία μάς συστήνει τη γυναίκα· ένα ποτήρι Veuve Clicquot μας θυμίζει ότι το έργο της είχε διάρκεια.
