Δευτέρα, 5 Οκτωβρίου 2026
Ντέιβιντ Α. Γκράχαμ — Συντάκτης του The Atlantic

Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα
Φωτογραφία: Julia Ju/Anadolu/Getty

Τα αποτελέσματα του χθεσινού πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία δείχνουν ότι το κύμα αποδοκιμασίας των κυβερνώντων που σάρωσε τον κόσμο το 2024 συνεχίζεται — και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πλήττει τους ίδιους πολιτικούς που αρχικά επωφελήθηκαν από αυτό.

Εύκολοι στόχοι

Πριν από τον χθεσινό πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, ο νυν πρόεδρος, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, θεωρούνταν οριακά το φαβορί. Όταν όμως ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα, ο Λούλα βρισκόταν πίσω από τον αντίπαλό του, Φλάβιο Μπολσονάρου, με 45% έναντι 47%. Οι δύο άνδρες θα αναμετρηθούν στον δεύτερο γύρο, στις 25 Οκτωβρίου, ο οποίος θα αναδείξει τον νικητή.

Αυτά τα επώνυμα πιθανότατα είναι αναγνωρίσιμα ακόμη και σε όσους παρακολουθούν περιστασιακά τις εκλογές ανά τον κόσμο: ο αριστερός Λούλα έχει κυριαρχήσει στην πολιτική ζωή της Βραζιλίας αυτόν τον αιώνα και διετέλεσε πρόεδρος από το 2003 έως το 2011. Ο πατέρας του Μπολσονάρου, Ζαΐρ, ήταν δεξιός πρόεδρος από το 2019 έως το 2023, αλλά ηττήθηκε από τον Λούλα όταν εκείνος διεκδίκησε την επιστροφή του στην προεδρία. Στη συνέχεια, ο πρεσβύτερος Μπολσονάρου επιχείρησε ένα αυτοπραξικόπημα κατά το πρότυπο του Τραμπ, προκειμένου να παραμείνει στην εξουσία. Απέτυχε, όμως, και αργότερα κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε σε φυλάκιση γι’ αυτό.

Τώρα είναι ο Λούλα εκείνος που δυσκολεύεται να κερδίσει τους ψηφοφόρους. Τον έπληξαν οι ανησυχίες για την εγκληματικότητα, καθώς και ένα σκάνδαλο διαφθοράς, αλλά είναι επίσης μια πολύ γνώριμη φυσιογνωμία για τους Βραζιλιάνους — ίσως υπερβολικά γνώριμη. «Η Βραζιλία θέλει αλλαγή και είμαι πολύ ευχαριστημένος με τα αποτελέσματα», δήλωσε χθες βράδυ ο νεότερος Μπολσονάρου. Τι είδους αλλαγή, όμως;

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ολοκλήρωσε τη δική του επιστροφή στην προεδρία στις αμερικανικές εκλογές του 2024, μια διαδεδομένη ερμηνεία ήταν ότι είχε συντελεστεί μια θεμελιώδης αλλαγή στην αμερικανική πολιτική, η οποία αναδιάτασσε μακροπρόθεσμα τις κομματικές προτιμήσεις των δημογραφικών ομάδων, τα κόμματα και τις πολιτικές κατευθύνσεις. (Όπως έχω γράψει πρόσφατα, αυτός ο ισχυρισμός φαίνεται σήμερα αμφίβολος.) Μια ανταγωνιστική ερμηνεία, ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των μελετητών της συγκριτικής πολιτικής, εστίαζε σε ένα κύμα εκλογικών αποτελεσμάτων εις βάρος των κυβερνώντων σε ολόκληρο τον κόσμο. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, το αποτέλεσμα αποτελούσε περισσότερο απόρριψη της κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν και της αντιπροέδρου του, Κάμαλα Χάρις, παρά αποδοχή του Τραμπ — και εντασσόταν σε μια ευρύτερη τάση δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων σε πολλές χώρες.

Τα συγκεκριμένα αίτια αυτού του παγκόσμιου κύματος αποδοκιμασίας των κυβερνώντων δεν υπήρξαν ποτέ απολύτως ξεκάθαρα. Περιλαμβάνουν τις παρατεταμένες επιπτώσεις της πανδημίας, αλλά και μια βαθύτερη δυσαρέσκεια απέναντι στα δημοκρατικά συστήματα διακυβέρνησης. Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, η τάση αυτή συνιστά σημαντική μεταβολή. Τα κόμματα χάνουν κατά καιρούς την εξουσία σε κάθε χώρα με ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, αλλά οι πολιτικοί επιστήμονες έχουν διαπιστώσει εδώ και καιρό ότι όσοι ήδη κυβερνούν διαθέτουν εκλογικό πλεονέκτημα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της σύγχρονης εποχής, για παράδειγμα, οι προεδρίες μίας μόνο θητείας του Τραμπ και του Μπάιντεν αποτελούσαν εξαιρέσεις. Αν η προεπιλεγμένη στάση των ψηφοφόρων είναι να «διώχνουν τους άχρηστους» έπειτα από μία μόνο θητεία ή λίγα χρόνια, τα κόμματα και οι ηγέτες θα δυσκολεύονται να επιφέρουν αλλαγές πολιτικής με διάρκεια. Αυτό δημιουργεί αστάθεια και συγκρούσεις, καθώς οι πολιτικοί καταφεύγουν σε πιο ακραίες τακτικές για να πετύχουν τους στόχους τους.

Η κακή επίδοση του Λούλα στον πρώτο γύρο, τουλάχιστον, αποτελεί ένδειξη ότι το κύμα αποδοκιμασίας των κυβερνώντων δεν έχει υποχωρήσει από το 2024. Πράγματι, πολιτικοί από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα έχουν βρεθεί φέτος αντιμέτωποι με έντονη οργή των ψηφοφόρων. Στην Ουγγαρία, συγκροτήθηκε ένας ευρύς συνασπισμός για να απομακρύνει από την εξουσία τον δεξιό αυταρχικό ηγέτη Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος, όπως επισήμανε ο συνάδελφός μου Άιζακ Στάνλεϊ-Μπέκερ, θεωρούνταν αδύνατον να εκτοπιστεί. Στη Δανία, ο κυβερνητικός συνασπισμός έχασε έδρες, αν και η κεντρώα πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν κατάφερε τελικά να σχηματίσει μια νέα, πιο αδύναμη κυβέρνηση. Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είναι αντιδημοφιλής και το μέλλον του μοιάζει επισφαλές, καθώς κόμματα τόσο της αριστεράς όσο και της δεξιάς ενισχύθηκαν στις εκλογές των ομόσπονδων κρατιδίων, αφήνοντας την κεντρώα κυβέρνησή του να κλυδωνίζεται. Και σήμερα, ο κεντροαριστερός πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, προκήρυξε πρόωρες βουλευτικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν το κόμμα του πίσω από το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα.

Η ισχύς αυτού του κύματος φαίνεται από το γεγονός ότι τώρα απειλεί να παρασύρει ορισμένα από τα ίδια κόμματα και τους πολιτικούς που προηγουμένως έφερε στην εξουσία. Η νίκη του Λούλα στις εκλογές της Βραζιλίας το 2022 αποτελούσε εν μέρει έκφραση της απόρριψης της κυβέρνησης του τότε προέδρου, Ζαΐρ Μπολσονάρου, από τους ψηφοφόρους. Τώρα, η ίδια δυσαρέσκεια θα μπορούσε να καταποντίσει τον Λούλα και να οδηγήσει στην εκλογή του γιου του Μπολσονάρου.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα ρεύματα αποδοκιμασίας των κυβερνώντων συνέβαλαν στην ήττα της επί σειρά ετών κυβέρνησης των Συντηρητικών το 2024. Το αποτέλεσμα ήταν σαρωτικό: οι Συντηρητικοί έχασαν 251 έδρες, ενώ οι Εργατικοί κέρδισαν 211 επιπλέον έδρες και μια τεράστια κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ παρέμεινε στην εξουσία μόλις δύο χρόνια, προτού η πτώση της δημοτικότητάς του οδηγήσει στην ουσιαστική ανατροπή του από έναν άλλο πολιτικό των Εργατικών, τον Άντι Μπέρναμ. Σε μια κίνηση που ίσως δείχνει εύστοχη ανάγνωση του παγκόσμιου κλίματος, ο Μπέρναμ έχει απορρίψει τις προτάσεις να προκηρύξει εκλογές πριν υποχρεωθεί να το κάνει, το 2029.

Τέλος, υπάρχει ο Τραμπ, ο οποίος επωφελήθηκε από τη διάθεση αποδοκιμασίας των κυβερνώντων το 2024, αλλά ενδέχεται να υποστεί τις συνέπειές της τον Νοέμβριο. Οι ψηφοφόροι μπορεί να μη συμπαθούσαν τον Μπάιντεν, αλλά τώρα που είδαν τον Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο, τον συμπαθούν ακόμη λιγότερο. Μεταξύ άλλων προβλημάτων, ο πληθωρισμός που έπληξε τον Μπάιντεν —και άλλους κυβερνώντες ανά τον κόσμο— το 2024 επιμένει και, ορισμένες φορές, έχει επιδεινωθεί επί Τραμπ. Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ συνήθως καταλήγουν σε ήττα για το κόμμα του εν ενεργεία προέδρου, αλλά πολλοί αναλυτές προβλέπουν πλέον μια νίκη των Δημοκρατικών μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη. Ο Τραμπ έχει εκλιπαρήσει τους ψηφοφόρους να συμπεριφερθούν σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος, αλλά αυτό ίσως αποδειχθεί άστοχο.

Η αποδοκιμασία των κυβερνώντων είναι παγκόσμια τάση, αλλά μπορεί να έχει μεγάλες επιπτώσεις στην εσωτερική πολιτική κάθε χώρας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Τραμπ αντιμετώπισε την οριακή νίκη του το 2024 ως μια συντριπτική λαϊκή εντολή. Παρότι αυτή η ερμηνεία υπερέβαινε την πραγματική πολιτική στήριξη που είχε λάβει, κατάφερε να αναδιαμορφώσει ριζικά την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και την εξωτερική πολιτική. Στη Βραζιλία, μια νέα προεδρία Μπολσονάρου θα έστρεφε απότομα τη χώρα ξανά προς τα δεξιά, έπειτα από την αριστερή στροφή επί Λούλα. Όσο όμως οι ψηφοφόροι παραμένουν τόσο δυσαρεστημένοι, κάθε νέα πολιτική κατεύθυνση θα πρέπει να θεωρείται εύθραυστη και πρόσκαιρη.

Πρόγραμμα Αφρικής του Carnegie — Οκτώβριος 2026

Πριν από την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, εκπρόσωποι αφρικανικών κυβερνήσεων και παράγοντες του ιδιωτικού τομέα συγκεντρώθηκαν στην Ουάσιγκτον για σημαντικές συζητήσεις πολιτικής. Ενόψει της Γενικής Συνέλευσης, το Πρόγραμμα Αφρικής του Carnegie διοργάνωσε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή του γενικού διευθυντή του Υπουργείου Διεθνών Σχέσεων και Συνεργασίας της Νότιας Αφρικής, Ζέιν Ντάνγκορ.

Στη συζήτηση συμμετείχαν βασικοί εκπρόσωποι της κυβέρνησης, του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο μια ειλικρινή αποτίμηση των επιδεινούμενων διμερών σχέσεων ΗΠΑ–Νότιας Αφρικής. Η επίκαιρη αυτή ανταλλαγή απόψεων προσέφερε ουσιαστική εικόνα για το πώς η Νότια Αφρική αντιμετωπίζει τις αυξανόμενες πολιτικές και οικονομικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, οι ερευνητές του Προγράμματος Αφρικής έχουν αναλύσει πώς η ήπειρος προσεγγίζει αβέβαιες πολιτικές μεταβάσεις, διαχειρίζεται παγκόσμιους κλυδωνισμούς και αξιοποιεί ευκαιρίες στις αναδυόμενες τεχνολογίες.

Από την προηγούμενη έκδοσή μας, οι ερευνητές μας παρακολουθούν πώς οι επικείμενες διαδοχές στην ηγεσία, οι εσωτερικοί πολιτικοί ανταγωνισμοί και τα περιφερειακά ρήγματα διαμορφώνουν τις αναμετρήσεις για την εξουσία σε ολόκληρη την ήπειρο.

Στο Καμερούν, η επισκέπτρια ερευνήτρια Λέσλι Αν Γουόρνερ εξετάζει το υψηλό διακύβευμα και την αβεβαιότητα γύρω από την παρατεταμένη απουσία του προέδρου Πολ Μπιγιά και την ασαφή κατάσταση της υγείας του. Στρέφοντας την προσοχή της στη Σενεγάλη, αναλύει τον ανταγωνισμό ανάμεσα στον πρόεδρο Μπασιρού Ντιομάγε Φαγέ και στον πρωθυπουργό Ουσμάν Σονκό, καθώς ενισχύουν τις αντίστοιχες βάσεις υποστήριξής τους ενόψει των επόμενων γενικών εκλογών, που έχουν προγραμματιστεί για το 2029. Τέλος, σε άρθρο για το Just Security, εξετάζει τα εθνικά και περιφερειακά ρήγματα που βρίσκονται πίσω από τις ανανεωμένες εντάσεις μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της Αιθιοπίας και του Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου του Τιγκράι.

Οι ευρύτερες συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχουν επιδεινώσει τις εσωτερικές και περιφερειακές προκλήσεις της Αφρικής. Καθώς οι επιπτώσεις του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν κλονίζουν τις αφρικανικές οικονομίες, η Τζέιν Μούνγκα και η πρώην νεότερη ερευνήτρια Τζόρτζια Σέιφερ-Μπράουν αναλύουν πώς η άνοδος του κόστους των καυσίμων στην Κένυα έχει οξύνει διαρθρωτικές οικονομικές αδυναμίες και πολιτικές εντάσεις που προϋπήρχαν του πολέμου.

Σε μια συζήτηση ερωτήσεων και απαντήσεων, η Λέσλι και ο συνεργαζόμενος ερευνητής Άντριου Λίμπερ, του Προγράμματος Μέσης Ανατολής του Carnegie, παρουσιάζουν τις επιπτώσεις της πρόσφατης προέλασης των Χούθι προς το λιμάνι της Μόκα στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και στην περιφερειακή ασφάλεια.

Απέναντι σε αυτούς τους κλυδωνισμούς, οι χώρες θα χρειαστεί να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο που θα προστατεύει και θα διαφοροποιεί τις ενεργειακές αλυσίδες εφοδιασμού τους. Σε άρθρο της στο World Politics Review, η Λέσλι εξηγεί πώς η ανακοίνωση της αρχικής δημόσιας προσφοράς μετοχών του διυλιστηρίου Dangote θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση της Αφρικής από τις εισαγωγές καυσίμων, συγκεντρώνοντας τα κεφάλαια που απαιτούνται για τη δημιουργία μιας κοντινής και σταθερής πηγής διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων στην ήπειρο.

Εστιάζουμε επίσης στο πώς η Αφρική μπορεί να αναζητήσει λύσεις απέναντι σε αυτούς τους εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Εάν εφαρμοστούν αποτελεσματικά, εμπορικά πλαίσια όπως η Αφρικανική Ηπειρωτική Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών — AfCFTA θα μπορούσαν να περιορίσουν την ευαλωτότητα της ηπείρου.

Πριν από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο διευθυντής του Προγράμματος Αφρικής του Carnegie, Φοντέ Ακούμ, συντόνισε τη συζήτηση «Unstoppable Africa» της Παγκόσμιας Επιχειρηματικής Πρωτοβουλίας για την Αφρική, με θέμα τον ρόλο του ιδιωτικού τομέα στην πρακτική εφαρμογή της AfCFTA. Για τις χώρες που αναζητούν τρόπους προστασίας από εξωτερικούς κλυδωνισμούς, η υποστήριξη των περιφερειακών δυνάμεων της ηπείρου είναι ζωτικής σημασίας για την εφαρμογή πολυεθνικών πολιτικών.

Οι πολιτικοί και οικονομικοί κλυδωνισμοί έχουν επίσης ενισχύσει τις μεταναστευτικές ροές σε διάφορες αφρικανικές περιοχές, προκαλώντας πολωμένες αντιδράσεις από τοπικούς πληθυσμούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους. Σε συνέντευξή του στο TV5Monde, ο Φοντέ εξηγεί την αντιπαλότητα ανάμεσα σε ορισμένους Νοτιοαφρικανούς και τους μετανάστες. Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με τις μεταβαλλόμενες μεταναστευτικές δυναμικές στο βόρειο άκρο της Αφρικής, μπορείτε να διαβάσετε πρόσφατο άρθρο του Προγράμματος Μέσης Ανατολής του Carnegie, το οποίο αναλύει τους παράγοντες της παράτυπης μετανάστευσης που απειλούν τις σχέσεις Μαρόκου–Ισπανίας.

Οι αφρικανικές χώρες προσπαθούν να αναπτύξουν τις διεθνείς συνεργασίες που χρειάζονται για να κατευθύνουν την υιοθέτηση αναδυόμενων ψηφιακών τεχνολογιών. Σε άρθρο της στο Tech Policy Press, η Τζέιν εξηγεί γιατί ο πολλαπλασιασμός των διεθνών επιτροπών διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης δεν καταφέρνει να εξαλείψει αποτελεσματικά τα εμπόδια στην υιοθέτησή της στην ήπειρο.

Το Πρόγραμμα Αφρικής, σε συνεργασία με το Τμήμα Αφρικής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, διοργάνωσε διαδικτυακή συζήτηση με τη συμμετοχή του Φοντέ και της Τζέιν για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης να δώσει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη της Αφρικής. Η Τζέιν ανέπτυξε περαιτέρω αυτά τα ζητήματα σε ζωντανή ενημέρωση του Africa.Table για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της ψηφιακής ανάπτυξης της ηπείρου.

Σχετικά με τον ρόλο των διεθνών συνεργασιών στην ανταλλαγή τεχνολογίας, η Τζέιν συμμετείχε σε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης κατά την Επιχειρηματική Σύνοδο του Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου στην Κένυα. Μαζί με εκπροσώπους της κενυατικής και της αμερικανικής κυβέρνησης, συζήτησε τρόπους ενίσχυσης των συνεργασιών ΗΠΑ–Κένυας γύρω από μια κοινή τεχνολογική υποδομή.

Η κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη και η ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων παραμένουν κεντρικά στοιχεία των ψηφιακών στρατηγικών των Αφρικανών ηγετών. Μέσα από τις παρεμβάσεις της, η Τζέιν έχει αναδείξει τους συστημικούς παράγοντες που ενθαρρύνουν την κατανάλωση αμερικανικών προϊόντων τεχνητής νοημοσύνης στην Αφρική, αντί για την ανάπτυξη καινοτομίας υπό αφρικανική ηγεσία.

Παρουσίασε τις θέσεις της σε συζήτηση του προγράμματος πολιτικής του MEA Institute, συμμετείχε στο Emerging Leaders Forum και μίλησε στο Africa Report για το θέμα. Ενημέρωσε επίσης στελέχη της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της αμερικανικής Γερουσίας για την τεχνητή νοημοσύνη στην Αφρική. Αργότερα, οι θέσεις της αναφέρθηκαν σε επιστολή προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σχετικά με τις συμφωνίες ανταλλαγής δεδομένων υγείας με αφρικανικές χώρες, με πρωτοβουλία του γερουσιαστή Ράφαελ Γουόρνοκ.

Δηλώσεις της Τζέιν συμπεριλήφθηκαν επίσης σε άρθρο του Lancet για τις ανησυχίες σχετικά με την ιδιωτικότητα και τη διαφάνεια στις πρόσφατες αμερικανικές συμφωνίες ανταλλαγής δεδομένων υγείας. Το άρθρο αξιοποιούσε την ανάλυσή της στο Lawfare, την οποία είχαμε παρουσιάσει σε προηγούμενο ενημερωτικό δελτίο.

Τα ζητήματα ψηφιακών υποδομών και διακυβέρνησης δεδομένων παραμένουν εμπόδια στην ανάπτυξη νέων πλαισίων συνεργασίας. Παρουσιάζοντας τα ευρήματα των δημοσιεύσεών της για τα υποθαλάσσια καλώδια και για την ευρύτερη ανάγκη ανάπτυξης ψηφιακών υποδομών στην Αφρική, η Τζέιν μίλησε στο podcast του Carnegie India και συμμετείχε σε συζήτηση στο Hyperscalers Convergence Africa.

Ο Χάρτης του Μήνα παρουσιάζει το σύνθετο δίκτυο υποθαλάσσιων καλωδίων που συνδέεται με την ήπειρο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας αυτού του ζωτικού πυλώνα ψηφιακών υποδομών. Τα διεθνή προβλήματα γύρω από τα υποθαλάσσια καλώδια ενδέχεται να απαιτούν διεθνή λύση, όπως εξηγεί η Τζέιν σε πρόσφατο άρθρο της στο Tech Policy Press.

Οι ερευνητές μας εξετάζουν επίσης το μέλλον της αμερικανικής παρουσίας στην Αφρική, διερευνώντας δυνατότητες ανάπτυξης υποδομών, ενεργειακής ασφάλειας και ανθρωπιστικής βοήθειας.

Σε μελέτη για το Carnegie, η συνεργαζόμενη ερευνήτρια Κέιτι Οθ υποστηρίζει ότι υπάρχει μια σπάνια ευκαιρία διακομματικής υποστήριξης για αμερικανικές πρωτοβουλίες επενδύσεων στην ηλεκτρική ενέργεια στο εξωτερικό. Ωστόσο, αυτές πρέπει να προσαρμοστούν στις προκλήσεις των αναδυόμενων αγορών. Τα έργα αυτά προσφέρουν στην αμερικανική ηγεσία την ευκαιρία να προωθήσει ενεργειακές υποδομές σε αγορές χαμηλού εισοδήματος.

Τον Αύγουστο, ο συνεργαζόμενος ερευνητής Τάιλερ Μπέκελμαν συμμετείχε σε διαδικτυακή συζήτηση του Pacific Council για το μέλλον της αμερικανικής ανθρωπιστικής βοήθειας, έναν χρόνο μετά την κατάρρευση της USAID. Με αφορμή την επέτειο των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, ο Φοντέ μίλησε σε εκδήλωση του Brookings με θέμα «τη μεταβαλλόμενη γεωγραφία, τα δίκτυα και τις τεχνολογίες της τρομοκρατίας».

Καθώς ολοκληρώνεται η περίοδος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και ξεκινούν οι προετοιμασίες για τις φθινοπωρινές συνόδους της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα Φόρουμ του Ασουάν και της Τάνα θα πραγματοποιηθούν επίσης σε μια καθοριστική συγκυρία για την ήπειρο.

Καθώς οι εξελίξεις προχωρούν, θα συνεχίσουμε να αναλύουμε και να ερμηνεύουμε τα σημαντικότερα γεγονότα που επηρεάζουν την Αφρική. Για περισσότερες αναλύσεις χρήσιμες στη χάραξη πολιτικής, ακολουθήστε μας στο LinkedIn και στο X, στον λογαριασμό @AfricaCarnegie.

Η ακρίβεια, η ανασφάλεια, ο θρησκευτικός συντηρητισμός και η κόπωση από το κυβερνών κόμμα δίνουν προβάδισμα στον Φλάβιο Μπολσονάρο. Ο δεύτερος γύρος, όμως, παραμένει ανοιχτός.

Ο μπολσοναρισμός επέστρεψε στην πρώτη θέση της κάλπης χωρίς τον Ζαΐχ Μπολσονάρο στο ψηφοδέλτιο. Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της 4ης Οκτωβρίου, ο γιος του, Φλάβιο Μπολσονάρο, συγκέντρωσε 47,03% των έγκυρων ψήφων, έναντι 45,16% του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Η προεδρία θα κριθεί στις 25 Οκτωβρίου. Η διαφορά των 1,87 μονάδων δίνει πολιτική δυναμική στον Φλάβιο, αλλά δεν συνιστά τελική νίκη.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνει ένα δύσκολο παράδοξο για τον Λούλα: η κυβέρνησή του καταγράφει κοινωνικές και οικονομικές βελτιώσεις, αλλά δεν έχει πείσει αρκετούς ψηφοφόρους ότι η καθημερινότητά τους βελτιώνεται. Η ακροδεξιά αξιοποιεί αυτό το χάσμα, συνδυάζοντας οικονομική δυσαρέσκεια, φόβο για την εγκληματικότητα, θρησκευτικό συντηρητισμό και τη μακροχρόνια απόρριψη του Κόμματος των Εργαζομένων.

Πρώτα χρειάζεται να διορθωθεί η εντύπωση ότι «ο κόσμος δεν ψηφίζει τον Λούλα». Τον ψήφισαν σχεδόν 53,9 εκατομμύρια άνθρωποι. Διαθέτει τεράστια εκλογική βάση. Αυτό που δεν πέτυχε ήταν να διευρύνει αρκετά τη συμμαχία του ώστε να ξεπεράσει την αντίπαλη παράταξη.

Ούτε «ξαναβγήκε ο Μπολσονάρο». Προηγείται ο Φλάβιο, ενώ ο πατέρας του έχει καταδικαστεί για την απόπειρα πραξικοπήματος μετά την ήττα του το 2022. Η εκλογική αντοχή της οικογένειας δείχνει, ωστόσο, ότι η δικαστική ήττα του ιδρυτή του κινήματος δεν εξαφάνισε την πολιτική του βάση.

Η υποψηφιότητα του γιου διατηρεί το οικογενειακό όνομα και τον πολιτικό συμβολισμό, επιτρέποντας συγχρόνως την προβολή ενός πιο ελεγχόμενου δημόσιου ύφους. Αυτή η επικοινωνιακή διαφοροποίηση δεν αρκεί για να αποδείξει ουσιαστική αλλαγή πολιτικού προγράμματος. Στην ανάλυση του Council on Foreign Relations, η εκλογή περιγράφεται ως επανάληψη της σύγκρουσης του 2022 μέσω ενός άλλου μέλους της οικογένειας.

Η πρώτη αδυναμία του Λούλα βρίσκεται στην οικονομία της καθημερινότητας. Η μείωση της ανεργίας ή η αύξηση του εισοδήματος δεν μεταφράζονται αυτόματα σε αίσθημα ευημερίας. Ο ψηφοφόρος υπολογίζει πόσα χρήματα του απομένουν μετά το φαγητό, τη στέγαση και τις δόσεις. Ακόμη και όταν ο πληθωρισμός επιβραδύνεται, οι τιμές δεν επιστρέφουν στα παλιά επίπεδα.

Αναλύσεις της Folha de S.Paulo και του UOL καταγράφουν αυτή την απόσταση ανάμεσα στους οικονομικούς δείκτες και στην αντίληψη των νοικοκυριών. Η επιβάρυνση από χρέη και η ακρίβεια δυσκολεύουν την κυβέρνηση να μετατρέψει τα επιτεύγματά της σε ψήφους.

Δεν προκύπτει ότι οι ψηφοφόροι απλώς αγνοούν τα στοιχεία. Μπορεί να βιώνουν μια πραγματικότητα που οι μέσοι όροι αποτυπώνουν ανεπαρκώς. Μια νέα θέση εργασίας είναι σημαντική· εάν όμως το εισόδημα απορροφάται από υποχρεώσεις και βασικά έξοδα, η πολιτική ευγνωμοσύνη δεν είναι δεδομένη.

Η δεύτερη αδυναμία είναι η ασφάλεια. Για κατοίκους που αντιμετωπίζουν συμμορίες και οργανωμένο έγκλημα, η υπόσχεση τάξης έχει άμεσο βάρος. Ο Φλάβιο προβάλλει αυστηρή αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, ακόμη και μεγάλες φυλακές και χαρακτηρισμό διεθνικών συμμοριών ως τρομοκρατικών οργανώσεων.

Η εκλογική αποτελεσματικότητα αυτών των υποσχέσεων δεν αποδεικνύει ότι θα λειτουργήσουν. Δείχνει ότι απαντούν σε έναν φόβο που η κοινωνική πολιτική δεν αρκεί να κατευνάσει. Η κυβέρνηση μπορεί να μιλά για ανάπτυξη, ενώ ο πολίτης σκέφτεται αν θα επιστρέψει με ασφάλεια στο σπίτι.

Η τρίτη αδυναμία αφορά την πολιτισμική και θρησκευτική μεταβολή της χώρας. Οι ευαγγελικές εκκλησίες αποτελούν δίκτυα κοινότητας, στήριξης και καθημερινής επικοινωνίας, όχι μόνο χώρους λατρείας. Ο μπολσοναρισμός βρήκε εκεί ένα σημαντικό πεδίο πολιτικής κινητοποίησης.

Η El País επισημαίνει ότι ο Ζαΐχ Μπολσονάρο αξιοποίησε έναν προϋπάρχοντα ηθικό συντηρητισμό και μετέφερε τη σύγκρουση σε ζητήματα οικογένειας, αμβλώσεων, ναρκωτικών και φύλου. Ένα μέρος των φτωχών ευαγγελικών ψηφοφόρων, που παλαιότερα υποστήριζαν το κόμμα του Λούλα, συνδέθηκε με αυτόν τον λόγο.

Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί το χαμηλό εισόδημα δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά αριστερή ψήφο. Ο ψηφοφόρος δεν επιλέγει μόνο βάσει οικονομικού συμφέροντος. Επιλέγει και βάσει ταυτότητας, αξιών, φόβου ή εμπιστοσύνης προς πρόσωπα της κοινότητάς του. Οι ευαγγελικοί, πάντως, δεν αποτελούν ενιαίο πολιτικό σώμα.

Η τέταρτη αδυναμία είναι η κόπωση από το Κόμμα των Εργαζομένων και από την ίδια την προσωπικότητα του Λούλα. Στα 80 του διεκδικεί τέταρτη προεδρική θητεία. Η ιστορική του συμβολή στην κοινωνική άνοδο εκατομμυρίων ανθρώπων δεν εγγυάται ότι γίνεται αντιληπτός ως φορέας μελλοντικής ανανέωσης.

Η ερευνήτρια Μάρα Νογκέιρα προτείνει μια χρήσιμη ερμηνεία: η κοινωνική κινητικότητα άλλαξε τις προσδοκίες, ενώ ο λουλισμός συνδέεται περισσότερο με την προστασία προηγούμενων κατακτήσεων παρά με μια νέα υπόσχεση μετασχηματισμού.

Η υπόθεση δεν εξηγεί κάθε ψηφοφόρο. Δείχνει όμως γιατί η υπεράσπιση του παρελθόντος δεν αρκεί ως πρόγραμμα για το μέλλον. Άνθρωποι που ωφελήθηκαν από κοινωνικές πολιτικές μπορεί τώρα να ζητούν καλύτερες υπηρεσίες, μεγαλύτερη ασφάλεια και περισσότερες ευκαιρίες για τα παιδιά τους.

Η πόλωση ενισχύει αυτή τη δυσκολία. Ο πολιτικός επιστήμονας Όλιβερ Στούενκελ, στο Council on Foreign Relations, περιγράφει μια αναμέτρηση στην οποία πολλοί κινητοποιούνται περισσότερο από την απόρριψη της άλλης πλευράς παρά από συγκεκριμένες πολιτικές.

Έτσι, ένας ψηφοφόρος μπορεί να στηρίζει τον Φλάβιο χωρίς να εγκρίνει όλες τις επιλογές της οικογένειας Μπολσονάρο. Μπορεί να τον θεωρεί το αποτελεσματικότερο μέσο για την απομάκρυνση του PT από την εξουσία. Αντίστοιχα, άλλοι ψηφίζουν Λούλα πρωτίστως για να αποτρέψουν την επιστροφή του μπολσοναρισμού.

Τα σκάνδαλα που αγγίζουν τη δικαιοσύνη επιβαρύνουν επίσης το κλίμα. Η Le Monde συνδέει τη δυσαρέσκεια με τις αποκαλύψεις γύρω από σχέσεις ανώτατων δικαστών και του πρώην επικεφαλής της Banco Master.  Η φθορά της εικόνας των θεσμών μπορεί να ωφελεί την αντισυστημική ρητορική. Δεν ακυρώνει αυτομάτως τη δικαστική κρίση για τον Ζαΐχ Μπολσονάρο.

Η διεθνής διάσταση είναι πραγματική, αλλά δεν εξηγεί μόνη της το αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εκδηλώσει πολιτική στήριξη προς την οικογένεια Μπολσονάρο. Το Brookings καταγράφει δασμούς και άλλες αμερικανικές πιέσεις συνδεδεμένες με τη δικαστική υπόθεση του πρώην προέδρου.

Αυτή η στήριξη ενισχύει την πρόσβαση και τον συμβολισμό του Φλάβιο. Μπορεί, όμως, να δώσει στον Λούλα επιχειρήματα υπέρ της εθνικής κυριαρχίας. Η παρέμβαση μιας ξένης κυβέρνησης δεν παράγει αναγκαστικά το αποτέλεσμα που επιθυμεί, ούτε υποκαθιστά τις εσωτερικές αιτίες της ψήφου.

Η πετρελαϊκή συμφωνία με την NABEP δείχνει την αμερικανική επιδίωξη ισχυρότερης επιρροής στους ενεργειακούς πόρους. Χρειάζεται όμως προσοχή: Ο Λευός Οίκος μιλά για παραχώρηση 100 ετών, ενώ η ανάλυση του Πανεπιστημίου Columbia καταγράφει ότι η PDVSA περιγράφει ανανεώσιμη σύμβαση 25 ετών.

Μια νίκη του Φλάβιο θα ευνοούσε στενότερη πολιτική σχέση με την Ουάσιγκτον, αλλά δεν θα εξαφάνιζε τα εμπορικά συμφέροντα της Βραζιλίας με άλλες δυνάμεις ούτε τις εσωτερικές της αντιθέσεις.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές υποδέχθηκαν θετικά την επίδοση του Φλάβιο, σύμφωνα με το Reuters, προσδοκώντας περισσότερο προσανατολισμένη στην οικονομική πολιτική της αγοράς.   Η αντίδραση αυτή δείχνει τις προσδοκίες των επενδυτών.

 Ο Φλάβιο εισέρχεται στον δεύτερο γύρο με προβάδισμα. Προηγείται στην κάλπη και μπορεί να διεκδικήσει ψηφοφόρους άλλων δεξιών υποψηφίων. Αναλυτές του Americas Quarterly τον θεωρούν φαβορί, επισημαίνοντας συγχρόνως τις αντιθέσεις και τα εμπόδια μιας ενδεχόμενης διακυβέρνησής του.

Δεν είναι ασφαλές να προβλεφθεί βέβαιη νίκη. Οι ψήφοι δεν μεταφέρονται αυτόματα με τις υποδείξεις των κομμάτων. Η συμμετοχή μπορεί να αλλάξει, ενώ απομένουν τρεις εβδομάδες αντιπαράθεσης, συμμαχιών και πιθανών ανατροπών. Για ακριβέστερη πρόβλεψη χρειάζονται νέες έρευνες δεύτερου γύρου και στοιχεία για τις μετακινήσεις των ψηφοφόρων.

Ο Λούλα έχει δρόμο ανατροπής εάν συνδυάσει την υπεράσπιση της δημοκρατίας με πειστικές απαντήσεις για το κόστος ζωής, τα χρέη και την ασφάλεια. Μόνη η επίκληση της απειλής της ακροδεξιάς δεν φαίνεται αρκετή. Ο Φλάβιο, αντίστοιχα, χρειάζεται να διατηρήσει την ενότητα της δεξιάς και να πείσει ανθρώπους που επιθυμούν αλλαγή αλλά φοβούνται μια νέα θεσμική σύγκρουση.

Η αναμέτρηση δείχνει ότι η κοινωνική βελτίωση δεν εξασφαλίζει από μόνη της πολιτική εμπιστοσύνη. Οι ψηφοφόροι κρίνουν και την καθημερινή ασφάλεια, την ταυτότητά τους, τις προσδοκίες τους και το ποιος θεωρούν ότι τους ακούει. Ο μπολσοναρισμός προσαρμόστηκε στην απουσία του ιδρυτή του. Ο Λούλα πρέπει τώρα να δείξει ότι η εμπειρία του μπορεί να παράγει και μια πειστική νέα αρχή.

Του Μάθιου Μπόιλ — Breitbart News
4 Οκτωβρίου 2026 — Νέα Υόρκη

Φωτογραφία: Γραφείο του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ — Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε σε αποκλειστική συνέντευξη στο Breitbart News, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαθέτει ένα «μοναδικό πλεονέκτημα» στις διεθνείς υποθέσεις: παρότι είναι τολμηρός, όλοι γνωρίζουν πώς τους βλέπει, γεγονός που τον βοηθά να διαπραγματεύεται καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον.

«Για μένα, ο πρόεδρος Τραμπ έχει ένα μοναδικό πλεονέκτημα», είπε ο Χριστοδουλίδης κατά τη διάρκεια της αποκλειστικής συνέντευξης, διάρκειας σχεδόν μίας ώρας, στα τέλη Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη.

«Είτε σου αρέσει είτε όχι, ξέρεις πού βρίσκεσαι. Όταν ξέρεις πού βρίσκεσαι, μπορείς να καθίσεις μαζί του, να συζητήσεις και, ακόμη και στα πιο απαιτητικά και δύσκολα ζητήματα, να βρεις λύση. Αποδεικνύει ότι μπορεί να διαφωνούμε, αλλά αν καθίσουμε μαζί, μπορούμε να βρούμε τη λύση».

Οι δηλώσεις του Χριστοδουλίδη για τον Τραμπ έγιναν σε ένα ευρύτερο μέρος της συνέντευξης, με επίκεντρο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία η Κύπρος ολοκλήρωσε νωρίτερα φέτος. Ο ίδιος εξήγησε πώς επιδίωξε να φέρει την Ευρώπη πιο κοντά τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Υποστήριξε ότι η Ευρώπη «δεν έχει την πολυτέλεια» να μη βρίσκεται στο πλευρό του Τραμπ και των ΗΠΑ και ότι ο δυτικός πολιτισμός χρειάζεται μια πραγματικά ενωμένη Δύση.

Ο επικεφαλής του γραφείου του Breitbart News στην Ουάσιγκτον, Μάθιου Μπόιλ, δεξιά, παίρνει συνέντευξη από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.
Φωτογραφία: Γραφείο του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας

«Το σημαντικότερο επίτευγμα της προεδρίας μας ήταν ότι φέραμε την περιοχή πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης.

«Χρειάστηκε πολύς χρόνος και προσπάθεια για να κάνω τους συναδέλφους μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να κατανοήσουν τη σημασία της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι. Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήσαμε επίσης μια άτυπη συνάντηση στην Κύπρο, με τους ηγέτες των 27 κρατών-μελών, τους προέδρους των θεσμικών οργάνων και ηγέτες της περιοχής.

»Το δεύτερο είναι η σημασία που επιτέλους αποδίδουμε, ως Ευρωπαϊκή Ένωση, στο ζήτημα της άμυνας. Μέσω του χρηματοδοτικού εργαλείου SAFE διαθέτουμε 150 δισεκατομμύρια ευρώ για να ενισχύσουμε τις δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών.

»Το τρίτο σημείο, που είναι πάρα πολύ σημαντικό για εμάς, είναι ότι μπορεί σε ορισμένα ζητήματα να έχουμε διαφορετικές προσεγγίσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν έχουμε την πολυτέλεια μιας διατλαντικής ρήξης».

Ο νέος πρέσβης του Τραμπ στην Κύπρο, Τζον Μπρέσλοου, ανέλαβε καθήκοντα νωρίτερα τον Σεπτέμβριο. Ο Χριστοδουλίδης δήλωσε στο Breitbart News ότι ο πρέσβης έχει ήδη ξεκινήσει δυναμικά τη δουλειά του.

«Ο νέος πρέσβης επισκέφθηκε αρκετά μέρη και εργάστηκε την περασμένη εβδομάδα», είπε στη συνέντευξη, η οποία πραγματοποιήθηκε στα τέλη Σεπτεμβρίου, την εβδομάδα των συναντήσεων υψηλού επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο σημαντικότερος εταίρος μας στο εμπόριο, στην άμυνα και στην ασφάλεια — σε όλους τους τομείς», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης.

«Όπως σας είπα, ένας από τους λόγους για τους οποίους υπάρχει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η υποστήριξη που παρείχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν έχουμε την πολυτέλεια μιας διατλαντικής ρήξης. Πρέπει να συνεργαστούμε.

»Το ανέφερα και προηγουμένως: επί σειρά ετών, ως Ευρωπαίοι, συζητούσαμε την ανάγκη να ενισχύσουμε τις αμυντικές μας δυνατότητες. Το θυμάμαι από τότε που ήμουν υπουργός Εξωτερικών ή, ακόμη νωρίτερα, κυβερνητικός εκπρόσωπος και διπλωματικός σύμβουλος του προηγούμενου προέδρου. Συζητήσεις, συζητήσεις, μόνο συζητήσεις — και πολύ ωραίες διακηρύξεις, πολύ ωραία συμπεράσματα.

»Είναι η πρώτη φορά που αποφασίσαμε, με πολύ συγκεκριμένο τρόπο, να διαθέσουμε 150 δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση των δυνατοτήτων μας στην άμυνα και στην ασφάλεια. Η Κύπρος θα ωφεληθεί από αυτό το εργαλείο με 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ, προκειμένου να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες.

»Παράλληλα, συνεργαζόμαστε πολύ στενά με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αναβάθμιση των στρατιωτικών υποδομών μας στην Κύπρο. Είναι ένας από τους τομείς στους οποίους συνεργαζόμαστε στενά με την αμερικανική κυβέρνηση και ένα από τα ζητήματα που συζητήσαμε με τον νέο πρέσβη».

Η ομιλία του Χριστοδουλίδη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ περιλάμβανε μια ιδιαίτερα αιχμηρή απάντηση στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος είχε κάνει αρκετές αναφορές στο διεθνές δίκαιο και στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ο Χριστοδουλίδης υποστήριξε, όμως, ότι η στάση του Ερντογάν απέναντι στην Κύπρο, το νησιωτικό κράτος της Ανατολικής Μεσογείου, συνιστά υποκρισία στον υπέρτατο βαθμό.

Η Κύπρος παραμένει εδώ και δεκαετίες διαιρεμένη, με τους Τουρκοκυπρίους να ελέγχουν το βόρειο τμήμα και τους Ελληνοκυπρίους το νότιο, παρότι όλες οι χώρες του κόσμου —εκτός από την Τουρκία— αναγνωρίζουν την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως τη νόμιμη κυβέρνηση της επικράτειας. Το Κυπριακό αποτελεί διαχρονικό θέμα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και φέτος οι διπλωμάτες το συζήτησαν ξανά. Ωστόσο, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε στο Breitbart News ότι το «μεγάλο εμπόδιο» στην εξεύρεση λύσης είναι η αδιαλλαξία του Ερντογάν.

«Στην πραγματικότητα, λένε ότι πρέπει να λύσουμε το Κυπριακό μέσω του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, με την υποστήριξη και της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης.

«Όπως γνωρίζετε, η Κύπρος είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα συνεχίσει να είναι και μετά τη λύση του Κυπριακού. Το μεγάλο εμπόδιο που αντιμετωπίζουμε είναι ο κ. Ερντογάν, ο οποίος επιμένει σε λύση δύο κρατών, σε μια λύση εκτός του πλαισίου του ΟΗΕ.

»Ήμουν παρών κατά την ομιλία του. Είναι μία από τις λίγες φορές που ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι παρών όταν μιλά ο πρόεδρος Ερντογάν. Εμείς οι πολιτικοί κρινόμαστε από τις πράξεις μας και όχι από όσα λέμε. Ήταν υποκρισία να ακούω τον κ. Ερντογάν να μιλά για τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, το διεθνές δίκαιο και τους πρόσφυγες.

»Παρουσίασε τον εαυτό του ως προστάτη όλων των λαών, όλων των χωρών που αντιμετωπίζουν κατοχή, προβλήματα και προκλήσεις. Έπρεπε να του απαντήσω. Έπρεπε να ανταποκριθώ, διότι, όπως σας είπα, βλέπουμε —και όχι μόνο στην περίπτωση της Κύπρου— μια νέα οθωμανική προσέγγιση από την Τουρκία, η οποία παρουσιάζεται ως προστάτης του αραβικού και του μουσουλμανικού κόσμου. Αυτό, όμως, δεν ισχύει.

»Ακόμη και οι αραβικές χώρες της περιοχής —δεν θέλω να μιλήσω εξ ονόματός τους— δεν βλέπουν την Τουρκία ως προστάτη. Αντιθέτως, η Τουρκία αμφισβητεί το διεθνές δίκαιο. Έχει ζητήματα με όλες τις γειτονικές της χώρες. Και βλέπουμε τον κ. Ερντογάν να έρχεται στη Νέα Υόρκη και να παρουσιάζεται σαν να είναι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ που θα προστατεύσει την ανθρωπότητα».

Στη συνέντευξή του στο Breitbart News, ο Χριστοδουλίδης πρόσθεσε ότι οι άλλες χώρες συνεργάζονται μεταξύ τους. Κατονόμασε, μεταξύ άλλων, την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ινδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία αποτελεί την εξαίρεση.

«Όπως σας είπα προηγουμένως, όλοι κρινόμαστε από όσα κάνουμε και όχι από όσα λέμε. Στην περιοχή υπάρχουν αρκετές χώρες με κοινές αντιλήψεις που συνεργάζονται: η Κύπρος, η Ελλάδα, το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, ο Λίβανος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ινδία, η ευρύτερη Μέση Ανατολή — όλοι συνεργαζόμαστε με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών», είπε.

«Θα μιλήσουμε αργότερα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά είμαστε πολύ ικανοποιημένοι που επέστρεψαν στην περιοχή. Χωρίς την αμερικανική παρουσία, ανησυχώ ιδιαίτερα ότι θα δημιουργηθεί ένα κενό, το οποίο θα καλυφθεί από κακόβουλους δρώντες. Μπορούμε να το συζητήσουμε αργότερα.

»Όλες αυτές οι χώρες της περιοχής, που έχουν κοινές αντιλήψεις, μαζί με τις ΗΠΑ, συνεργάζονται πάνω σε μια θετική ατζέντα. Δεν εργαζόμαστε εναντίον καμίας χώρας. Η μόνη χώρα που δεν συμμετέχει σε αυτή την περιφερειακή συμμαχία είναι η Τουρκία.

»Δεν συμμετέχει λόγω της συμπεριφοράς της, λόγω των ενεργειών του κ. Ερντογάν, λόγω όσων κάνουν χωρίς να σέβονται την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία των γειτονικών τους χωρών. Γι’ αυτό δεν μπορούσα να αφήσω αναπάντητα όσα έλεγε ο κ. Ερντογάν».

Ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι ήταν παρών στην ομιλία του Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στη χρήση της σκληρής αμερικανικής ισχύος για την προώθηση των συμφερόντων των ΗΠΑ παγκοσμίως. Πρόσθεσε ότι, σε όλες τις δεκαετίες κατά τις οποίες εργάζεται για την ενίσχυση των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν έχει δει ποτέ τη χώρα του τόσο κοντά στην Αμερική όσο σήμερα.

«Εντάχθηκα στο υπουργείο Εξωτερικών ως νέος διπλωμάτης το 1999», είπε. «Το μοναδικό θέμα στην ατζέντα μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν το Κυπριακό — τίποτε άλλο.

»Σήμερα είμαι πολύ ικανοποιημένος που οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο στενότερος σύμμαχός μας στην άμυνα, στην ασφάλεια και στις πληροφορίες. Εργαζόμαστε πολύ εντατικά. Έχουμε αμερικανικές επενδύσεις στην Κύπρο στον τομέα του εμπορίου. Δεν υπάρχει όριο στις δυνατότητες των διμερών μας σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

»Όπως σας είπα προηγουμένως, είμαστε πολύ ικανοποιημένοι που οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν στην περιοχή, ιδιαίτερα με αυτή την κυβέρνηση, η οποία κατανοεί πλήρως τη σημασία της Μέσης Ανατολής και της ευρύτερης περιοχής της. Χαιρόμαστε πολύ που συνεργαζόμαστε.

»Η ενέργεια είναι ένας πολύ σημαντικός τομέας, τον οποίο μπορούμε να συζητήσουμε αργότερα. Αυτή τη στιγμή, όμως, οι διμερείς μας σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο που έχουν φτάσει ποτέ».

Ο ίδιος εξήγησε ότι η Κύπρος και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα υπό τη σημερινή ηγεσία του Τραμπ, είναι φυσικοί σύμμαχοι λόγω των ισχυρών κοινών τους συμφερόντων.

«Είναι αυτό που σας είπα προηγουμένως: είμαστε αξιόπιστοι και προβλέψιμοι εταίροι των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή. Έχουμε κοινά συμφέροντα», δήλωσε.

«Έχουμε κοινές προσεγγίσεις. Πρέπει να συνεργαστούμε και συνεργαζόμαστε. Οι χώρες της περιοχής —αν μπορώ να μιλήσω εξ ονόματός τους— είναι πολύ ικανοποιημένες που οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν.

»Για παράδειγμα, στη Μέση Ανατολή είναι η πρώτη φορά που έχουμε ένα συγκεκριμένο σχέδιο από τον πρόεδρο Τραμπ και το υποστηρίζουμε πλήρως. Καταθέσαμε μάλιστα ορισμένες ιδέες για τον τρόπο εφαρμογής του. Αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη του ενδιαφέροντος του προέδρου Τραμπ για την περιοχή μας.

»Φανταστείτε να μην υπήρχε αμερικανικό ενδιαφέρον για τις γειτονικές μας χώρες. Ποιοι θα κάλυπταν το κενό που θα δημιουργούνταν χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ στην περιοχή; Κακόβουλοι δρώντες. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει μια κυβέρνηση που κατανοεί πλήρως τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής».

Ένας από τους τομείς στους οποίους οι σχέσεις ΗΠΑ–Κύπρου έχουν ενισχυθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα είναι η ενέργεια. Η Chevron και η ExxonMobil, δύο από τις μεγαλύτερες αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες, δραστηριοποιούνται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου, επιδιώκοντας να συμβάλουν στην παραγωγή φυσικού αερίου.

Το Breitbart News είχε παραχωρήσει εκτενή χώρο σε αποκλειστική συνέντευξη με τον υπουργό Ενέργειας της Κύπρου για το συγκεκριμένο θέμα το καλοκαίρι — μια συνέντευξη που ο Τραμπ αναδημοσίευσε στο Truth Social.

Ερωτηθείς για την ανάπτυξη της συνεργασίας των δύο χωρών στον συγκεκριμένο τομέα, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε στο Breitbart News ότι, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προκαλούν αναταραχή στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, η αξιοποίηση της Ανατολικής Μεσογείου ως εναλλακτικής πηγής αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την Ευρώπη και τον κόσμο. Πρόσθεσε ότι στις αρχές Οκτωβρίου αναμένονται σημαντικές ενεργειακές ανακοινώσεις στην Κύπρο, οι οποίες θα ενισχύσουν περαιτέρω τους δεσμούς με τις ΗΠΑ.

«Ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη τις εξελίξεις στον Κόλπο, η Ανατολική Μεσόγειος προσελκύει πλέον πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον από ενεργειακή άποψη. Μέσω της συνεργασίας της Κύπρου, του Ισραήλ, της Αιγύπτου, ακόμη και του Λιβάνου, μπορεί να αναπτυχθεί ως εναλλακτικός ενεργειακός διάδρομος για την Ευρώπη. Γνωρίζουμε πόσο σημαντική είναι σήμερα η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας», είπε.

«Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι που δύο αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί δραστηριοποιούνται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη μας. Χθες και προχθές είχα συναντήσεις τόσο με την Exxon όσο και με τη Chevron. Και θα σας δώσω μια αποκλειστική πληροφορία: μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες του Οκτωβρίου θα έχουμε μια σημαντική ανακοίνωση σχετικά με την παρουσία αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στην ΑΟΖ μας.

»Είμαι πολύ ικανοποιημένος, διότι πλέον βρισκόμαστε στο στάδιο της εκμετάλλευσης, στο στάδιο της παραγωγής. Υπογράψαμε συμφωνία με την Αίγυπτο και συζητούμε με το Ισραήλ. Η παρουσία αυτών των δύο μεγάλων αμερικανικών εταιρειών αποτελεί, πρώτα απ’ όλα, ψήφο εμπιστοσύνης προς εμάς, αλλά και σαφή ένδειξη της σημασίας της περιοχής».

Το φυσικό αέριο που η Κύπρος σκοπεύει να εξορύξει από τα ύδατά της δεν προορίζεται μόνο για εγχώρια κατανάλωση, αλλά και για την Ευρώπη και άλλους εταίρους.

«Προορίζεται για εγχώρια κατανάλωση, αλλά και για εξαγωγή στην Ευρώπη», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης. «Έχουμε ήδη υπογράψει την πρώτη συμφωνία για την εξαγωγή κυπριακού φυσικού αερίου στην Ευρώπη έως το τέλος του 2027 ή στις αρχές του 2028. Τότε θα στείλουμε το πρώτο κυπριακό φυσικό αέριο στην Ευρώπη.

»Όπως σας είπα προηγουμένως, από την ανακοίνωση που θα γίνει μέσα στις δύο πρώτες εβδομάδες του Οκτωβρίου θα δείτε ότι θα πραγματοποιηθούν περισσότερες έρευνες στην ΑΟΖ μας από αμερικανικές εταιρείες».

Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε επίσης ότι η δυνατότητα της Κύπρου να συμβάλει στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης και η προσπάθεια ανάπτυξης περισσότερων δυτικών ενεργειακών πηγών έχουν εξαιρετική σημασία. Όπως υποστήριξε, ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έδειξε ότι η ενεργειακή εξάρτηση από κακόβουλους δρώντες μπορεί να οδηγήσει τη Δύση σε καταστροφικές συνέπειες.

«Πρώτα απ’ όλα, από την πλευρά της Κύπρου, όπως γνωρίζετε, ο προσανατολισμός μας είναι σαφώς δυτικός. Δεν υπάρχει περίπτωση να παραχωρήσουμε άδεια για οποιοδήποτε τεμάχιο της ΑΟΖ μας σε εταιρείες που αντιστρατεύονται τον ξεκάθαρο προσανατολισμό της εξωτερικής μας πολιτικής», είπε.

«Ταυτόχρονα, αυτό που έχει σημασία —ιδιαίτερα για την Ευρώπη, όπως ανέφερα προηγουμένως— είναι οι μεγάλες προοπτικές της Ανατολικής Μεσογείου να αναπτυχθεί ως εναλλακτικός ενεργειακός διάδρομος. Είδαμε τις συνέπειες της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία».

Ένας ακόμη σημαντικός τομέας συνεργασίας ΗΠΑ–Κύπρου είναι η προστασία των χριστιανικών μειονοτήτων στη Μέση Ανατολή. Η προηγούμενη συνομιλία του Breitbart News με τον Χριστοδουλίδη είχε πραγματοποιηθεί κατά τη μετάβαση από την κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν στη δεύτερη θητεία Τραμπ, όταν ο Κύπριος πρόεδρος προχωρούσε στον διορισμό ειδικού εκπροσώπου για τη θρησκευτική ελευθερία στη Μέση Ανατολή, μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία.

Ερωτηθείς για την πορεία αυτής της πρωτοβουλίας, δήλωσε ότι οι χριστιανικές μειονότητες σε πολλές αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής είναι κρίσιμες για τη «σταθερότητα» και ότι συνεργάζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Τραμπ σε αυτό το πεδίο.

«Πράγματι, διόρισα ειδικό εκπρόσωπο και έστειλα επιστολή στον πρόεδρο Τραμπ, ενημερώνοντάς τον για τον διορισμό και για την ανάγκη να συνεργαστούμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες προκειμένου να προστατεύσουμε τις χριστιανικές μειονότητες.

»Οι χριστιανικές μειονότητες στις χώρες της περιοχής αποτελούν πυλώνα σταθερότητας. Είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους υπάρχει σταθερότητα σε αυτές τις χώρες.

»Εξακολουθούμε, όμως, να αντιμετωπίζουμε πολλές προκλήσεις, ιδιαίτερα στη Συρία. Γι’ αυτό, τόσο μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε διμερές επίπεδο, όταν συνομιλούμε με τους Σύρους, επισημαίνουμε συνεχώς την ανάγκη να προστατεύουν και να σέβονται τη χριστιανική μειονότητα και να διασφαλίζουν τη συμμετοχή όλων.

»Υπάρχουν ακόμη αρκετοί τομείς στους οποίους πρέπει να συνεργαστούμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες για να προστατεύσουμε ουσιαστικά τις χριστιανικές μειονότητες της περιοχής. Σκεφτείτε πώς θα ήταν σήμερα η κατάσταση χωρίς αυτές, καθώς όλες οι χώρες της περιοχής έχουν χριστιανικές μειονότητες».

Αργότερα στη συνέντευξη, ο Χριστοδουλίδης πρόσθεσε ότι οι «συγκλίσεις» μεταξύ ΗΠΑ και Κύπρου είναι αμέτρητες: από πολιτισμικά ζητήματα, όπως η προστασία των χριστιανών, μέχρι το εμπόριο, την ενέργεια και άλλα οικονομικά θέματα, και κυρίως την άμυνα και την ασφάλεια. Αναφέρθηκε επίσης στις προσδοκίες για πρόοδο στην υλοποίηση του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστού ως IMEC.

«Πριν από δύο εβδομάδες συναντήθηκα με τον πρόεδρο της Αιγύπτου, Ελ Σίσι. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Ισραήλ επισκέφθηκε την Κύπρο. Εδώ συναντήθηκα με τον βασιλιά της Ιορδανίας. Είμαι σε στενή επαφή, σχεδόν κάθε εβδομάδα, με τον πρόεδρο του Λιβάνου. Συνομιλούμε με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα», είπε.

«Εργαζόμαστε, πρώτα απ’ όλα, για να διασφαλίσουμε συνθήκες σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή μας και να αξιοποιήσουμε τις μεγάλες προοπτικές της. Για να το πετύχουμε, χρειαζόμαστε και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

»Υπάρχουν τόσες πολλές συγκλίσεις στα συμφέροντά μας: οι χριστιανικές μειονότητες, η ασφάλεια του Ισραήλ, η σταθερότητα στον Λίβανο, στην Ιορδανία και στην Αίγυπτο. Υπάρχουν οι προοπτικές του IMEC, που θα συνδέσει την τεράστια αγορά της Ινδίας με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, καθώς και διάφορα έργα με αμερικανικές ιδιωτικές εταιρείες, ιδιαίτερα στον τομέα της διασυνδεσιμότητας.

»Μπορούμε να κάνουμε πολλά για να δημιουργήσουμε συνθήκες σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή. Παράλληλα, θα επαναλάβω: αν δεν συνεργαστούμε, θα δημιουργηθεί ένα κενό. Και αυτό θα καλυφθεί από κακόβουλους δρώντες, σε βάρος των δικών μας συμφερόντων και των συμφερόντων της Δύσης».

Ο Χριστοδουλίδης είπε επίσης ότι συναντήθηκε προσωπικά με τον Τραμπ στην Αίγυπτο, κατά τη σύνοδο για την ειρήνη στη Γάζα στην οποία πρωταγωνίστησε ο Αμερικανός πρόεδρος πέρυσι, και ότι ελπίζει να επισκεφθεί σύντομα τον Λευκό Οίκο.

«Είχα την ευκαιρία να συναντήσω προσωπικά τον πρόεδρο Τραμπ κατά τη σύνοδο για τη Γάζα στο Σαρμ ελ Σέιχ της Αιγύπτου», είπε. «Ελπίζω να τον επισκεφθώ σύντομα στον Λευκό Οίκο. Θέλω να κλείσω με αυτό που ανέφερα στην αρχή, επειδή πραγματικά πιστεύω ότι δεν υπάρχει όριο στις δυνατότητες της συνεργασίας μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για εμάς, οι ΗΠΑ είναι ο σημαντικότερος εταίρος».

Μία από τις σημαντικές εξελίξεις στις αμυντικές σχέσεις ΗΠΑ–Κύπρου είναι η πρόσφατη άρση του εμπάργκο όπλων, η οποία επιτρέπει πλέον στις Ηνωμένες Πολιτείες να πωλούν όπλα στην Κύπρο.

«Σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε ξεκάθαρη πολιτική βούληση να δαπανήσουμε πολύ περισσότερα για την άμυνα και την ασφάλεια. Πριν έρθω στη Νέα Υόρκη εγκρίναμε τον κρατικό προϋπολογισμό για το 2027, με μεγάλη αύξηση για το υπουργείο Άμυνας», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης.

«Δαπανούμε πολλά για την άμυνα και την ασφάλεια και θέλουμε να αγοράσουμε εξοπλισμό. Για να το κάνεις, όμως, πρέπει να έχεις στρατηγική. Και δεν μπορείς να εφαρμόσεις μια στρατηγική με αυτόν τον περιορισμό του ενός έτους, που απαιτεί ανανέωση κάθε χρόνο».

Όπως εξήγησε, η επιδίωξη είναι η άρση του εμπάργκο να μη χρειάζεται πλέον ετήσια έγκριση, αλλά να ανανεώνεται ανά πενταετία.

«Ακριβώς, επειδή αυτό είναι πολύ σημαντικό για τη στρατηγική μας», είπε. Πρόσθεσε ότι οι αμερικανικές επιχειρηματικές επενδύσεις στην Κύπρο, πέρα από τον αμυντικό τομέα, πραγματοποιούνται σήμερα σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

«Ένας ακόμη πολύ σημαντικός τομέας είναι ότι έχουμε αμερικανικές επενδύσεις στην Κύπρο, πιθανότατα για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση», δήλωσε.

«Πέρυσι επισκέφθηκα τις Ηνωμένες Πολιτείες: τη Νέα Υόρκη, το Τέξας και τη Σίλικον Βάλεϊ. Θα επιστρέψω στα τέλη Νοεμβρίου για να επισκεφθώ τη Νέα Υόρκη, το Οχάιο, τη Βοστώνη και τη Φλόριντα, προκειμένου να προσελκύσω περισσότερες αμερικανικές επενδύσεις στην Κύπρο.

»Οι αμερικανικές εταιρείες που επενδύουν στην Κύπρο δεν επενδύουν απλώς σε μια χώρα σχεδόν ενός εκατομμυρίου κατοίκων. Επενδύουν στην Ευρώπη, σε μια αγορά 450 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ταυτόχρονα, χρησιμοποιούν την Κύπρο ως πύλη πρόσβασης στην ευρύτερη Μέση Ανατολή».

breitbart.com