Αρχική Blog Σελίδα 268

Το Πεντάγωνο μπορεί να μη δίνει στον Τραμπ όλη την εικόνα του πολέμου

0

Ο αντιπρόεδρος Βανς ανησυχεί ότι οι ΗΠΑ ξεμένουν από όπλα.

Των Missy Ryan, Vivian Salama, Michael Scherer και Nancy A. Youssef
Chip Somodevilla / Getty
27 Απριλίου 2026, 11:26 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής

Σε κλειστές συσκέψεις, ο Τζ. Ντ. Βανς έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει την εικόνα που παρουσιάζει το υπουργείο Άμυνας για τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς και το κατά πόσον το Πεντάγωνο έχει υποβαθμίσει αυτό που φαίνεται να είναι η δραστική εξάντληση των αμερικανικών αποθεμάτων πυραύλων.

Δύο ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης μάς είπαν ότι ο αντιπρόεδρος έχει θέσει ερωτήματα για την ακρίβεια των πληροφοριών που έχει δώσει το Πεντάγωνο σχετικά με τον πόλεμο. Έχει επίσης εκφράσει τις ανησυχίες του για τη διαθεσιμότητα ορισμένων πυραυλικών συστημάτων σε συζητήσεις με τον πρόεδρο Τραμπ, σύμφωνα με αρκετούς ανθρώπους που γνωρίζουν την κατάσταση. Οι συνέπειες μιας δραματικής μείωσης των αποθεμάτων πυρομαχικών θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά σοβαρές: οι αμερικανικές δυνάμεις θα χρειάζονταν να αντλήσουν από τα ίδια αυτά αποθέματα για να υπερασπιστούν την Ταϊβάν απέναντι στην Κίνα, τη Νότια Κορέα απέναντι στη Βόρεια Κορέα και την Ευρώπη απέναντι στη Ρωσία.

Τόσο ο Πιτ Χέγκσεθ, υπουργός Άμυνας, όσο και ο στρατηγός Νταν Κέιν, πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων, έχουν δηλώσει δημόσια ότι τα αμερικανικά αποθέματα όπλων είναι ισχυρά, ενώ έχουν παρουσιάσει τις ζημιές που έχουν υποστεί οι ιρανικές δυνάμεις μετά από οκτώ εβδομάδες μαχών ως δραματικές. Σύμβουλοι του Βανς, που μίλησαν μαζί μας υπό τον όρο της ανωνυμίας, είπαν ότι ο αντιπρόεδρος έχει παρουσιάσει τις ανησυχίες του ως δικές του, χωρίς να κατηγορεί τον Χέγκσεθ ή τον Κέιν ότι παραπλανούν τον πρόεδρο.

Ο Βανς προσπαθεί, όπως υπέδειξαν οι σύμβουλοι, να αποφύγει να προσωποποιήσει το ζήτημα ή να δημιουργήσει ρήγματα στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Τραμπ. Ορισμένοι από τους έμπιστους του Βανς, ωστόσο, πιστεύουν ότι η εικόνα που παρουσιάζει ο Χέγκσεθ είναι τόσο θετική ώστε καταλήγει παραπλανητική. Σε δήλωσή του, ο Βανς είπε ότι ο επικεφαλής του Πενταγώνου «κάνει εξαιρετική δουλειά» και αναφέρθηκε στη συνεργασία του Χέγκσεθ με τον Τραμπ για τη διασφάλιση ενός «πολεμικού ήθους» στις ανώτερες βαθμίδες του στρατού. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου μάς είπε ότι ο Βανς «θέτει πολλά διερευνητικά ερωτήματα για τον στρατηγικό μας σχεδιασμό, όπως κάνουν όλα τα μέλη της ομάδας εθνικής ασφάλειας του προέδρου».

Ο Τραμπ έχει επαναλάβει πολλές από τις θετικές δηλώσεις του Χέγκσεθ και του Κέιν για τον πόλεμο, δηλώνοντας πριν από εβδομάδες ότι οι ζημιές που είχαν ήδη προκαλέσει οι αμερικανικές δυνάμεις συνιστούσαν νίκη και ότι τα αμερικανικά αποθέματα βασικών όπλων είναι «ουσιαστικά απεριόριστα». Ορισμένοι σύμβουλοι υπέδειξαν ότι οι αισιόδοξες παρουσιάσεις του Χέγκσεθ και η ενίοτε επιθετική στάση του απέναντι στον Τύπο φαίνεται να είναι σχεδιασμένες για να δίνουν στον πρόεδρο αυτό που θέλει να ακούσει· οι ενημερώσεις Τύπου του Πενταγώνου στις 8 το πρωί πραγματοποιούνται την ώρα που είναι γνωστό ότι ο Τραμπ παρακολουθεί Fox News. «Η τηλεοπτική εμπειρία του Πιτ τον έχει κάνει πραγματικά ικανό στο να ξέρει πώς να μιλά στον Τραμπ, πώς σκέφτεται ο Τραμπ», μας είπε ένας πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ.

Οι θετικές παρουσιάσεις των ηγετών του Πενταγώνου δίνουν, στην καλύτερη περίπτωση, μια ελλιπή εικόνα, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών. Με βάση αυτές τις εσωτερικές εκτιμήσεις, το Ιράν διατηρεί τα δύο τρίτα της πολεμικής του αεροπορίας, το μεγαλύτερο μέρος της δυνατότητάς του να εκτοξεύει πυραύλους και τα περισσότερα από τα μικρά, ταχύπλοα σκάφη του, τα οποία μπορούν να τοποθετούν νάρκες και να παρενοχλούν την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ. Τουλάχιστον ως προς την επανέναρξη του παγωμένου θαλάσσιου εμπορίου, «αυτά είναι η πραγματική απειλή», μας είπε ένα πρόσωπο.

Τον Μάρτιο, ο Χέγκσεθ καυχήθηκε για τον «πλήρη έλεγχο» του ιρανικού εναέριου χώρου από τον αμερικανικό στρατό. Όμως τον Απρίλιο, οι ιρανικές δυνάμεις κατέρριψαν ένα αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος, προκαλώντας μια εντατική επιχείρηση διάσωσης — την οποία ο Χέγκσεθ συνέκρινε με την Ανάσταση του Ιησού Χριστού. Και η Τεχεράνη επαναφέρει σε λειτουργία περισσότερους εκτοξευτές πυραύλων κάθε μέρα· περίπου οι μισοί είναι ξανά προσβάσιμοι μετά από μια αρχική εκεχειρία δύο εβδομάδων που επρόκειτο να λήξει την περασμένη Τρίτη, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις. Ο Τραμπ παρέτεινε επ’ αόριστον εκείνη την εκεχειρία, αλλά στη συνέχεια ακύρωσε τα προγραμματισμένα ταξίδια της περασμένης εβδομάδας στο Πακιστάν για ειρηνευτικές συνομιλίες — πρώτα του Βανς και αργότερα των ειδικών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ — καθώς το Ιράν δίστασε να μπει σε διαπραγματεύσεις.

Αξιωματούχοι και εξωτερικοί σύμβουλοι μας είπαν ότι η χρήση κρίσιμων όπλων —μεταξύ αυτών αναχαιτιστών που προστατεύουν από ιρανικούς πυραύλους, αλλά και επιθετικών όπλων όπως οι πύραυλοι Tomahawk και οι Joint Air-to-Surface Standoff Missiles— έχει προκαλέσει σοβαρή έλλειψη, η οποία διαβρώνει την ικανότητα της Αμερικής να πολεμήσει σε μελλοντικούς πολέμους, παρά την προσπάθεια να κατασκευαστούν γρήγορα αντικαταστάτες.

Ο Βανς έχει εκφράσει ανησυχία για τις ελλείψεις πυρομαχικών σε συσκέψεις με τον πρόεδρο και άλλους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας. Ήδη, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να έχουν καταναλώσει πάνω από το μισό από το προπολεμικό τους απόθεμα σε τέσσερα βασικά πυρομαχικά, σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσιγκτον, που το ανέφερε αυτή την εβδομάδα. Ακόμη και πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, τα αποθέματα είχαν αποδυναμωθεί λόγω της αργής παραγωγής και των δωρεών πυρομαχικών προς την Ουκρανία και το Ισραήλ. Αξιωματούχοι του Πενταγώνου είχαν προειδοποιήσει ότι τα ελλείμματα αυτά έθεταν σε κίνδυνο την ικανότητα του στρατού να επικρατήσει σε μια υποθετική σύγκρουση με τη Ρωσία ή την Κίνα.

Ο Σον Πάρνελ, εκπρόσωπος του Πενταγώνου, μας είπε σε δήλωσή του ότι ο Χέγκσεθ και άλλοι ηγέτες του Πενταγώνου «παρέχουν σταθερά στον πρόεδρο την πλήρη, ωμή εικόνα». Ένας ανώτερος αξιωματούχος μας είπε, στο μεταξύ, ότι ο Κέιν ήταν «ακριβής, σαφής και ολοκληρωμένος» στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ο αντιπρόεδρος ήταν σκεπτικός ως προς τη σκοπιμότητα επίθεσης στο Ιράν πριν αρχίσει ο πόλεμος· ο Τραμπ έχει αναγνωρίσει ότι ο Βανς ήταν «ίσως λιγότερο ενθουσιώδης» απέναντι σε μια σύγκρουση που αποδείχθηκε βαθιά αντιδημοφιλής μεταξύ των Αμερικανών ψηφοφόρων. Όμως ο αντιπρόεδρος έχει πολλούς παράγοντες να σταθμίσει: την επιθυμία του να συνεργάζεται ομαλά με άλλους ανώτερους αξιωματούχους, το ιστορικό του ως αντιπάλου των «ατελείωτων πολέμων» και τις προοπτικές του σε περίπτωση που διεκδικήσει την προεδρία το 2028.

Ο Βανς και ο Χέγκσεθ έχουν και οι δύο μεγάλο διακύβευμα στην έκβαση του πολέμου. Αρκετοί άνθρωποι κοντά στον Τραμπ πιστεύουν ότι ο Βανς βλέπει πλέον το πολιτικό του μέλλον ως συνδεδεμένο με όσα θα συμβούν στο Ιράν, μας είπε ένας από τους ανώτερους αξιωματούχους. Άλλοι αξιωματούχοι και πρόσωπα που γνωρίζουν τους εμπλεκομένους μάς είπαν ότι ο Χέγκσεθ τρέφει και ο ίδιος φιλοδοξίες για εκλεγμένο αξίωμα, ακόμη και πιθανώς για την προεδρία.

Ο υπουργός Άμυνας μίλησε πρόσφατα στο National Religious Broadcasters Network, όπου υποστήριξε ότι ο Χριστιανισμός πρέπει να διαπερνά τη διακυβέρνηση, καθώς και στην National Rifle Association, όπου υπερασπίστηκε το «θεόδοτο δικαίωμα» των Αμερικανών να φέρουν όπλα. Προηγούμενοι υπουργοί Άμυνας απέφευγαν κατά κανόνα την κομματική πολιτική και τα διχαστικά κοινωνικά ζητήματα.

Η καριέρα του Χέγκσεθ εξαρτάται από το να διατηρήσει την υποστήριξη του προέδρου με κάθε κόστος. Η διαδικασία επικύρωσης του διορισμού του ήταν άσχημη, και ορισμένες από τις ενέργειές του κατά τους πρώτους μήνες στη θέση του είχαν εξοργίσει τον Λευκό Οίκο. Από τότε, έχει επιβλέψει τακτικά επιτυχημένα πλήγματα κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, τον περασμένο Ιούνιο, καθώς και τη σύλληψη του ισχυρού άνδρα της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον Ιανουάριο.

Ξεκίνησε επίσης μια εκστρατεία για να «MAGA-ποιήσει» τον στρατό — ανατρέποντας πρωτοβουλίες διαφορετικότητας και απολύοντας ή περιθωριοποιώντας δεκάδες ανώτερες γυναίκες αξιωματικούς και αξιωματικούς από μειονότητες. Παράλληλα, υπήρξε σταθερά ένας αξιόπιστος επιθετικός εκφραστής της κυβέρνησης, καταγγέλλοντας Δημοκρατικούς, δημοσιογράφους και συμμάχους των ΗΠΑ. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου μάς είπαν ότι αυτός και ο πρόεδρος παραμένουν στενά συνδεδεμένοι. Ο Χέγκσεθ έχει λιγότερους υποστηρικτές μεταξύ των Ρεπουμπλικανών του Κογκρέσου σε σχέση με πολλούς άλλους υπουργούς, γεγονός που τον αφήνει σχεδόν αποκλειστικά εξαρτημένο από την εύνοια του Τραμπ. Ο Χέγκσεθ «προσπαθεί να λέει στον πρόεδρο ακριβώς αυτό που θέλει να ακούσει», μας είπε ένας πρώην αξιωματούχος. «Νομίζω ότι αυτό είναι επικίνδυνο».

Ο Χέγκσεθ και ο Βανς υπηρέτησαν και οι δύο ως χαμηλόβαθμα μέλη των ενόπλων δυνάμεων στο Ιράκ περίπου την ίδια περίοδο. Ο Χέγκσεθ ήταν υπολοχαγός της Εθνοφρουράς αποσπασμένος στην 101η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία· ο Βανς ήταν στρατευμένος δημοσιογράφος των Πεζοναυτών. Όμως έβγαλαν διαφορετικά συμπεράσματα από το Ιράκ και από άλλες αντι-ανταρτικές συγκρούσεις.

Ως νεαρός βετεράνος, ο Χέγκσεθ υποστήριξε την αύξηση των αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ το 2007, την οποία είχαν αγκαλιάσει γεράκια των Ρεπουμπλικανών όπως ο Τζον Μακέιν. Τα πιο πρόσφατα χρόνια, ο Χέγκσεθ έχει υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ έχασαν στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν επειδή οι περιοριστικοί κανόνες εμπλοκής περιόρισαν την ικανότητα του στρατού να πολεμήσει. Στο Πεντάγωνο έχει υιοθετήσει μια πολεμοχαρή στάση, εγκρίνοντας και πανηγυρίζοντας αμερικανικά πλήγματα εναντίον μικρών σκαφών στα ανοικτά των ακτών της Νότιας Αμερικής, τα οποία οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι χρησιμοποιούνται από διακινητές ναρκωτικών. Καυχήθηκε ότι η τρέχουσα εκστρατεία κατά του Ιράν εξαπέλυσε μέσα στις πρώτες πέντε ημέρες της διπλάσια ισχύ πυρός από την αρχική φάση βομβαρδισμών «shock and awe» του πολέμου στο Ιράκ το 2003, η οποία είχε διαρκέσει περίπου έναν μήνα.

Άνθρωποι που γνωρίζουν τον Βανς λένε ότι εκείνος κατέληξε να πιστεύει πως οι πόλεμοι στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ ήταν εσφαλμένοι από την αρχή. «Μας είπαν ψέματα», είχε διακηρύξει ενώ υπηρετούσε στη Γερουσία. Ο Βανς έχει υποστηρίξει ότι τα συμφέροντα της Αμερικής εξυπηρετούνται καλύτερα όταν δίνονται προτεραιότητα και πόροι στο εσωτερικό. Πριν γίνει αντιπρόεδρος, είχε προειδοποιήσει ότι η βοήθεια προς την Ουκρανία θα μείωνε κρίσιμα αποθέματα αμερικανικών όπλων. «Αυτός δεν είναι ο δικός μας πόλεμος», είχε δηλώσει.

Ένας ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης μάς είπε ότι ο πρόεδρος είναι ικανοποιημένος με τις πληροφορίες που έχει λάβει από το Πεντάγωνο. Το πρόσωπο αυτό παρουσιάζει τις διαφορετικές απόψεις μέσα στην ομάδα εθνικής ασφάλειας του προέδρου —στην οποία συμμετέχουν ο Χέγκσεθ, ο Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς— ως μέρος μιας υγιούς έντασης που υπηρετεί τον πρόεδρο.

Η Γουάιλς απέφυγε να πάρει θέση για τη λογική του πολέμου με το Ιράν πριν αυτός ξεκινήσει και επικεντρώθηκε αντίθετα στην προσπάθεια να ενθαρρύνει μια ειλικρινή συζήτηση με τον πρόεδρο για τους κινδύνους και τα οφέλη κάθε μεγάλης απόφασης.

«Η αλήθεια είναι ότι, υπό την ηγεσία του προέδρου Τραμπ, ο αμερικανικός στρατός αποδεκάτισε τις δυνατότητες του ιρανικού καθεστώτος μέσα σε μόλις 38 ημέρες», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ.

Οι διαφορές ανάμεσα στον Χέγκσεθ και τον Βανς επεκτείνονται και στον υπουργό Στρατού, Νταν Ντρίσκολ, στενό φίλο του Βανς, ο οποίος κατά καιρούς έχει επισκιάσει τον επικεφαλής του Πενταγώνου. Ο Ντρίσκολ φοίτησε στη Νομική Σχολή του Γέιλ μαζί με τον Βανς και, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν τα σχέδιά του, αναμένεται να βοηθήσει τον Βανς σε μια πιθανή προεδρική υποψηφιότητα. Η αντιπαλότητα του Χέγκσεθ με τον Ντρίσκολ είναι κοινό μυστικό στο Πεντάγωνο.

Πέρυσι, ο Λευκός Οίκος ανέθεσε στον Ντρίσκολ και δεύτερο ρόλο — τη διεύθυνση του Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms, and Explosives — όπως περίπου ο Ρούμπιο κατέχει ταυτόχρονα τους τίτλους του υπουργού Εξωτερικών και του συμβούλου εθνικής ασφάλειας. Και ο Τραμπ έστειλε τον Ντρίσκολ, όχι τον Χέγκσεθ, στο Κίεβο το περασμένο φθινόπωρο για να δώσει ώθηση στις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.

Ο Ντρίσκολ και ο Χέγκσεθ έχουν επίσης συγκρουστεί για τοποθετήσεις προσωπικού στον Στρατό. Ο Χέγκσεθ εξώθησε σε αποχώρηση τον αρχηγό του επιτελείου του Στρατού, στρατηγό Ράντι Τζορτζ, στενό σύμμαχο του Ντρίσκολ, παρά τις αντιρρήσεις του τελευταίου. Ο Χέγκσεθ απέλυσε επίσης τον υπαρχηγό του επιτελείου, στρατηγό Τζέιμς Μίνγκους, τον οποίο αντικατέστησε με τον στρατιωτικό του βοηθό, στρατηγό Κρίστοφερ ΛαΝέβ. Ο Τζορτζ ήταν υπεύθυνος για την επίβλεψη της αναπλήρωσης των πυρομαχικών, και η απομάκρυνσή του προκάλεσε κατακραυγή στο Καπιτώλιο. «Κι εγώ αγαπώ τον στρατηγό Τζορτζ», είπε ο Ντρίσκολ σε επιτροπή της Βουλής αυτόν τον μήνα. Ένας ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης μάς είπε ότι ο Τραμπ δεν γνωρίζει καλά τον Ντρίσκολ και δεν έχει εκφράσει άποψη για το μέλλον του υπουργού Στρατού.

Διαβάστε: Αναταραχή στον Στρατό στη μέση ενός πολέμου

Μακριά από τις προβλέψεις του Χέγκσεθ για μια γρήγορη και αποφασιστική νίκη, ο πόλεμος με το Ιράν έχει πλέον διολισθήσει σε ένα δαπανηρό, αβέβαιο τέλμα. Την περασμένη Τρίτη, καθώς ο δείκτης των λεπτών πλησίαζε προς τη λήξη της αρχικής εκεχειρίας, το αεροπλάνο του Βανς περίμενε στον διάδρομο, έτοιμο να τον μεταφέρει στις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Πακιστάν. Όταν όμως το Ιράν φάνηκε απροετοίμαστο να στείλει δικούς του διαπραγματευτές, ο Τραμπ υποχώρησε, παρατείνοντας την εκεχειρία επ’ αόριστον.

Στο μεταξύ, η αντιπαράθεση των δύο χωρών στα Στενά του Ορμούζ κλιμακώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης κατέλαβαν για πρώτη φορά εμπορικά πλοία — ένδειξη ότι οι δυνάμεις τους παραμένουν ισχυρές και ότι ο πόλεμος μπορεί και πάλι να διαψεύσει τις αισιόδοξες εκτιμήσεις της ηγεσίας του Πενταγώνου.

Οι Jonathan Lemire και Ashley Parker συνέβαλαν με ρεπορτάζ σε αυτό το άρθρο.

Σχετικά με τους συντάκτες

Missy Ryan

Vivian Salama

Michael Scherer

Nancy A. Youssef

Αργός Χορός

0

Λευκός Οίκος με εργοτάξιο στο φόντο
Brendan Smialowski / AFP / Getty

Μέσα σε λίγες ώρες μετά την απόπειρα πυροβολισμού στο Δείπνο των Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου το Σάββατο, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι το περιστατικό δείχνει την ανάγκη να χτιστεί χωρίς καθυστέρηση μια αίθουσα χορού στον Λευκό Οίκο.

«Χρειαζόμαστε την αίθουσα χορού», είπε στους δημοσιογράφους σε συνέντευξη Τύπου. Χθες το πρωί επανέλαβε το επιχείρημα στο Truth Social, προσθέτοντας: «Τίποτα δεν πρέπει να επιτραπεί να παρεμποδίσει την κατασκευή της, η οποία είναι εντός προϋπολογισμού και ουσιαστικά πολύ μπροστά από το χρονοδιάγραμμα!!!»

Πολλοί σύμμαχοί του έσπευσαν να συμφωνήσουν. Η σχολιάστρια Μέγκαν Μακέιν έγραψε στο X: «Δεν θέλω να ακούσω ούτε μία γαμημένη κριτική ακόμη για τη νέα αίθουσα χορού του Τραμπ στον Λευκό Οίκο». Ο γερουσιαστής Τζον Φέτερμαν από την Πενσιλβάνια, τυπικά Δημοκρατικός, επικαλέστηκε το λεγόμενο «Σύνδρομο Παράνοιας με τον Τραμπ» και είπε: «Μετά από όσα είδαμε χθες το βράδυ, αφήστε το TDS και χτίστε την αίθουσα χορού του Λευκού Οίκου για εκδηλώσεις ακριβώς σαν κι αυτές». Και ο εκτελών χρέη υπουργού Δικαιοσύνης, Τοντ Μπλανς, έστειλε επιστολή στον δικηγόρο του ενάγοντος σε ομοσπονδιακή αγωγή που αμφισβητεί την κατασκευή, λέγοντας ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης θα κινηθεί για την απόρριψη της υπόθεσης αν η αγωγή δεν αποσυρθεί μέχρι τις 9 το πρωί σήμερα. Δεν αποσύρθηκε.

Τίποτα από αυτά δεν βγάζει νόημα. Μια αίθουσα χορού στον Λευκό Οίκο δεν αποτελεί λύση για τη βία σε μια εξωτερική εκδήλωση που διοργανώνεται από τον Τύπο. Επιπλέον, αν η αίθουσα αξίζει να χτιστεί, τότε αξίζει να χτιστεί με τον σωστό τρόπο — και η κυβέρνηση δεν θα έπρεπε να δυσκολεύεται να το κάνει. Αν μη τι άλλο, η ασφαλής έκβαση των χαοτικών γεγονότων του Σαββάτου δείχνει γιατί η τήρηση διαδικασιών και κανόνων είναι τόσο απαραίτητη στη διακυβέρνηση.

Ο Τραμπ ενδιαφέρεται εδώ και καιρό για μια αίθουσα χορού στον Λευκό Οίκο — ο σύμβουλος του Ομπάμα, Ντέιβιντ Άξελροντ, έχει αφηγηθεί ότι το 2010 απέρριψε ευγενικά την πρόταση του Τραμπ να χτίσει μία. Όμως το περασμένο φθινόπωρο, ο Τραμπ κατεδάφισε αιφνιδιαστικά την υπάρχουσα Ανατολική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου, παρότι είχε υποσχεθεί ότι δεν θα «παρεμβληθεί στο υπάρχον κτίριο». Στη συνέχεια άρχισε την κατασκευή μιας τεράστιας αίθουσας χορού, χρηματοδοτούμενης από ιδιωτικές δωρεές.

Το National Trust for Historic Preservation κατέθεσε αγωγή, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν είχε καταθέσει τα σωστά σχέδια και τις απαιτούμενες περιβαλλοντικές εκτιμήσεις, και ότι σφετεριζόταν την εξουσία του Κογκρέσου πάνω στους χώρους του Λευκού Οίκου και στην ομοσπονδιακή περιουσία. Μάλιστα, ανάλυση των New York Times εντόπισε αρχιτεκτονικά προβλήματα, όπως σκάλες που δεν οδηγούν πουθενά.

Μέχρι στιγμής, προς ενόχληση του Τραμπ, ο ενάγων έχει πετύχει ορισμένες νίκες· ένας ομοσπονδιακός δικαστής επέπληξε επανειλημμένα τους κυβερνητικούς δικηγόρους και σταμάτησε τις εργασίες. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ωστόσο, ένα εφετείο επέτρεψε προσωρινά τη συνέχιση της κατασκευής.

Η ιδέα ότι μια αίθουσα χορού στον Λευκό Οίκο θα είχε αποτρέψει το τρομακτικό περιστατικό δεν στέκει ιδιαίτερα. Το δείπνο του Σαββάτου οργανώθηκε από την Ένωση Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου, μια ανεξάρτητη οργάνωση που εκπροσωπεί τους δημοσιογράφους που καλύπτουν την προεδρία, όχι από τον ίδιο τον Λευκό Οίκο — και ο Τραμπ ήταν καλεσμένος, όχι οικοδεσπότης. Το να πραγματοποιείται το ετήσιο δείπνο μέσα στον ίδιο τον Λευκό Οίκο θα ήταν τεράστιο —εντάξει, ακόμη τεραστιότερο— θεσμικό ατόπημα και σύγκρουση συμφέροντος. Και αυτό θα ίσχυε ακόμη και σε μια κανονική προεδρία, πόσο μάλλον σε μια προεδρία που έχει επιτεθεί συστηματικά στην ελευθερία του Τύπου, έχει προσπαθήσει να αποδυναμώσει την WHCA και έχει αποκλείσει ορισμένα μέλη της. Ως ακόμη ένα παράδειγμα, ο Τραμπ επιτέθηκε χθες στη Νόρα Ο’ Ντόνελ του CBS News επειδή έκανε απολύτως αναμενόμενες και φυσιολογικές ερωτήσεις για τον πυροβολισμό, δείχνοντας ότι ο κοινός κίνδυνος του Σαββάτου δεν δημιούργησε καμία διαρκή συναίνεση ανάμεσα στον πρόεδρο και τον Τύπο.

Η αίθουσα χορού μπορεί να μην είναι η χειρότερη ιδέα. Αν όμως πράγματι χρειάζεται, η κατασκευή της δεν θα έπρεπε να απαιτεί παρακάμψεις και θεσμικές συντομεύσεις. «Πάντα αναγνωρίζαμε τη χρησιμότητα ενός μεγαλύτερου χώρου συναντήσεων στον Λευκό Οίκο», δήλωσε σήμερα η Κάρολ Κουίλεν, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του National Trust. «Η νόμιμη κατασκευή του απαιτεί την έγκριση του Κογκρέσου, την οποία η κυβέρνηση θα μπορούσε να ζητήσει οποιαδήποτε στιγμή». Αν το επιχείρημα υπέρ του έργου είναι ισχυρό, η κυβέρνηση θα έπρεπε να μπορεί σχετικά εύκολα να εξασφαλίσει τις απαραίτητες εγκρίσεις και να πείσει το Κογκρέσο όχι μόνο να εγκρίνει την ιδέα, αλλά και να διαθέσει χρηματοδότηση — ιδίως με τους Ρεπουμπλικανούς να ελέγχουν και τα δύο σώματα. Δεν θα έπρεπε να χρειάζονται μυστικές κατεδαφίσεις και ελάχιστη διαφάνεια. Και αν η ομοσπονδιακή αγωγή που αμφισβητεί την κατασκευή είναι τόσο «αβάσιμη» όσο ισχυρίζεται ο Μπλανς, τότε το υπουργείο Δικαιοσύνης θα έπρεπε να μπορεί σχετικά εύκολα να την αποκρούσει στο δικαστήριο.

Όλοι αγαπούν να μισούν τη γραφειοκρατία, αλλά η αλήθεια είναι ότι οι διαδικασίες που απαιτούνται στη διακυβέρνηση μπορεί να είναι εξαιρετικά πολύτιμες. Ένας λόγος για τον οποίο μια απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Τραμπ το 2024 έφτασε χιλιοστά από την επιτυχία είναι ότι η Secret Service απέτυχε να ακολουθήσει τις ίδιες τις βέλτιστες πρακτικές της. Αντίθετα, όπως αναφέρει ο συνάδελφός μου Σέιν Χάρις, η αντίδραση το Σάββατο ήταν πολύ πιο αποτελεσματική επειδή οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου φαίνεται πως εφάρμοσαν σωστά τις διαδικασίες τους.

Την ίδια στιγμή που ο Τραμπ παρουσίαζε τον πυροβολισμό ως λόγο για να χτιστεί η αίθουσα χορού, διαδικτυακοί influencers διέδιδαν θεωρίες συνωμοσίας ότι το περιστατικό ήταν «στημένο». Είδα αναρτήσεις στα social media που το παρομοίαζαν με την πυρκαγιά στο Ράιχσταγκ το 1933, την οποία η ναζιστική κυβέρνηση χρησιμοποίησε για να δικαιολογήσει τη συγκέντρωση εξουσίας και την οποία ορισμένοι θεωρούν εσωτερική προβοκάτσια. Οι αναρτήσεις προειδοποιούσαν ότι ο Τραμπ θα χρησιμοποιούσε τον πυροβολισμό για να καταστείλει πολιτικούς αντιπάλους και να περάσει πάνω από θεσμικά εμπόδια. Υπάρχουν όμως πολύ απλούστερες και πιθανότερες εξηγήσεις για τον πυροβολισμό του Σαββάτου από μια επιχείρηση ψευδούς σημαίας: ο Τραμπ είναι ένας βαθιά μισητός πρόεδρος· η πολιτική πόλωση και ένταση είναι εξαιρετικά υψηλές· και η απόκτηση όπλων είναι υπερβολικά εύκολη στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αν η μόνη κατάχρηση εκτελεστικής εξουσίας που θα προκύψει από αυτή τη στιγμή είναι η απαίτηση της κυβέρνησης να της επιτραπεί να ξεκινήσει την κατασκευή, αυτό θα είναι καλό νέο για τις πολιτικές ελευθερίες και για τη χώρα συνολικά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ πρέπει να πετύχει αυτό που θέλει. Αν μια αίθουσα χορού είναι αναγκαία, το έθνος αξίζει μία που να έχει σχεδιαστεί και υλοποιηθεί προσεκτικά — όχι έναν βιαστικά σχεδιασμένο κολοσσό με σκάλες που δεν οδηγούν πουθενά.

Οι ψυχροί πόλεμοι του Κογκρέσου

0
Ο ηγέτης της πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τζον Θουν, αριστερά, και ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον, σε συνέντευξη Τύπου στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ πέρυσι. Φωτογραφία: Tom Williams / CQ-Roll Call μέσω Getty Images.

Ο πρόεδρος της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, και ο ηγέτης της πλειοψηφίας στη Γερουσία, Τζον Θουν, συγκρούονται πλέον ανοιχτά για τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, περιπλέκοντας την προσπάθεια των Ρεπουμπλικανών να βγουν από το shutdown των 72 ημερών.

Γιατί έχει σημασία: Ο Θουν δύσκολα θα το πει δημόσια, όμως η δυσαρέσκεια είναι έντονη μεταξύ των Ρεπουμπλικανών της Γερουσίας για την αποτυχία του Τζόνσον να περάσει νομοσχέδιο χρηματοδότησης του DHS, το οποίο είχε ήδη εγκριθεί από τη Γερουσία — δύο φορές.

Οι δύο ηγέτες ξεκίνησαν τον μήνα με κοινή δήλωση και κοινό σχέδιο δράσης: να χρηματοδοτηθούν η ICE και η Συνοριοφυλακή μέσω της διαδικασίας συμφιλίωσης, και το υπόλοιπο DHS μέσω της κανονικής διαδικασίας πιστώσεων.

Το DHS έχει προειδοποιήσει ότι το προσωρινό ταμείο του για την πληρωμή του προσωπικού θα εξαντληθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Η είδηση: Ο Τζόνσον επιδιώκει να τροποποιήσει το νομοσχέδιο του DHS που έχει περάσει από τη Γερουσία, ώστε να εξασφαλίσει ψήφους στη Βουλή. Όπως είναι γραμμένο σήμερα, δεν διαθέτει τις ψήφους για να περάσει πριν εγκριθεί το νομοσχέδιο συμφιλίωσης.

«Έχει κάποια προβληματική διατύπωση, επειδή συντάχθηκε πρόχειρα», είπε ο Τζόνσον για το νομοσχέδιο που χρηματοδοτεί τα μη μεταναστευτικά τμήματα του DHS.

«Έχουμε μια τροποποιημένη εκδοχή που πιστεύω ότι θα είναι πολύ καλύτερη και για τα δύο σώματα. Δεν αλλάζει το μεγαλύτερο μέρος της ουσίας», είπε.

Λίγες εκατοντάδες μέτρα πιο πέρα, ζητήθηκε από τον Θουν να απαντήσει σε όσα μόλις είχε πει ο Τζόνσον. Ήταν διπλωματικός, αλλά το μήνυμά του ήταν σαφές:

«Νομίζω ότι κάναμε ό,τι μπορούσαμε για να διασφαλίσουμε ότι όλα χρηματοδοτούνται κατάλληλα», είπε.

Αργότερα, ο Θουν φάνηκε ανοιχτός στο να συνεργαστεί με τον Τζόνσον για το πώς θα μπορούσε να τροποποιηθεί το νομοσχέδιο.

«Συνεργαζόμαστε με τη Βουλή για να δούμε αν υπάρχει τρόπος να γίνει αυτό», είπε ο Θουν.

Εστίαση: Το βασικό σημείο τριβής στη Βουλή αφορά τη διατύπωση που «μηδενίζει» τη χρηματοδότηση της ICE και της Συνοριοφυλακής στο νομοσχέδιο πιστώσεων που έχει περάσει από τη Γερουσία.

Μια ευρεία ομάδα βουλευτών θέλει να αφαιρέσει αυτή τη διατύπωση από το νομοσχέδιο της Γερουσίας, ώστε να αποφύγει μια ψηφοφορία που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως αποχρηματοδότηση των σωμάτων επιβολής του νόμου.

Εξακολουθούν να εξετάζουν το ενδεχόμενο να περιμένουν μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία συμφιλίωσης και να συνδυάσουν την τελική ψηφοφορία γι’ αυτήν με το νομοσχέδιο πιστώσεων για το DHS. Αυτό, όμως, πιθανότατα θα άφηνε το υπουργείο κλειστό μέχρι τα μέσα Μαΐου.

Πίσω από τις γραμμές: Ο Τζόνσον φαίνεται να σηματοδοτεί σχετικά μικρές αλλαγές — περισσότερο μια υφολογική αναδιατύπωση παρά μια ουσιαστική αναμόρφωση.

Ακόμη και μικρές αλλαγές, όμως, θα απαιτούσαν από τη Γερουσία να πάρει ξανά το νομοσχέδιο και να το εγκρίνει εκ νέου.

Το συμπέρασμα: Και οι δύο είναι Ρεπουμπλικανοί. Και οι δύο είναι ηγέτες. Και οι δύο παίρνουν δημόσιες θέσεις που μπορεί να κάνουν δυσκολότερη μια ιδιωτική συμφωνία.

— Hans Nichols και Kate Santaliz

πηγή: AXIOS

Κρίση εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη

1
Κωνσταντίνος Τζαβέλλας

Υποκλοπές: η αρχειοθέτηση που δεν αρχειοθετεί την κρίση εμπιστοσύνης

Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου έκρινε ότι δεν υπάρχουν νέα στοιχεία. Το πραγματικό θεσμικό ερώτημα, όμως, είναι αν έπρεπε να το κρίνει ο ίδιος.

Η απόφαση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα να μην ανασύρει από το αρχείο την υπόθεση των υποκλοπών δεν είναι μια απλή δικονομική πράξη. Είναι γεγονός με καθαρή νομική βάση, αλλά και με τεράστιο πολιτικό φορτίο. Σύμφωνα με την ΕΡΤ, ο κ. Τζαβέλλας έκρινε ότι τα στοιχεία που προέκυψαν μετά την εκδίκαση της υπόθεσης από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών δεν εισφέρουν νέα δεδομένα που να δικαιολογούν νέο γύρο έρευνας. Στο ίδιο ρεπορτάζ αναφέρεται ότι οι τέσσερις κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης 126 ετών, με εκτιτέα τα 8 έτη και αναστολή έως το Εφετείο.

Το νομικό στήριγμα της απόφασης βρίσκεται στο άρθρο 43 παρ. 6 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Η διάταξη προβλέπει ότι ο αρμόδιος εισαγγελέας ανασύρει μια δικογραφία από το αρχείο μόνο όταν αναφαίνονται ή γίνεται επίκληση νέων πραγματικών περιστατικών ή στοιχείων που, κατά την κρίση του, δικαιολογούν την επανεξέταση της υπόθεσης. Με απλά λόγια: ο νόμος δεν επιβάλλει αυτόματη επανεκκίνηση μιας αρχειοθετημένης υπόθεσης. Δίνει στον εισαγγελέα εξουσία κρίσης. Ακριβώς όμως εκεί αρχίζει το πρόβλημα.

Διότι σε μια υπόθεση όπως οι υποκλοπές, η κρίση δεν μπορεί να είναι μόνο τυπικά νόμιμη. Πρέπει να είναι και θεσμικά άθικτη. Το άρθρο 15 ΚΠΔ ορίζει ότι δικαστικά πρόσωπα είναι εξαιρετέα όχι μόνο όταν υπάρχει αποδεδειγμένη μεροληψία, αλλά και όταν υπάρχουν γεγονότα που μπορούν να δικαιολογήσουν εμφανώς δυσπιστία για την αμεροληψία τους. Το άρθρο 23 ΚΠΔ προβλέπει επιπλέον ότι ακόμη και «σοβαροί λόγοι ευπρέπειας» μπορούν να επιβάλλουν δήλωση αποχής.

Αυτή είναι η καρδιά του ζητήματος: δεν χρειάζεται να αποδειχθεί ότι ο εισαγγελέας είχε δόλο. Αρκεί να τεθεί εύλογα το ερώτημα αν η προηγούμενη υπηρεσιακή του εμπλοκή μπορούσε να σκιάσει την αμεροληψία της κρίσης.

Το στοιχείο που κάνει την υπόθεση εκρηκτική είναι ότι, σύμφωνα με τους νομικούς συμπαραστάτες θυμάτων και σχετικά δημοσιεύματα, ο κ. Τζαβέλλας είχε υπηρετήσει σε εισαγγελικό πόστο που συνδέεται με την ΕΥΠ και φέρεται να είχε υπογράψει την παρακολούθηση του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη. Ο δικηγόρος Ζαχαρίας Κεσσές δήλωσε ότι θεωρούσε δεδομένο πως ο κ. Τζαβέλλας θα δήλωνε αποχή, επειδή, κατά την πλευρά των θυμάτων, υπήρχε σαφές κώλυμα λόγω της προηγούμενης σχέσης του με την επίμαχη περίοδο και την υπόθεση Κουκάκη.  Ο εισαγγελέας δεν έπρεπε «ούτε καν να ακουμπήσει» την υπόθεση, επειδή είχε θητεύσει σε εισαγγελικό πόστο στην ΕΥΠ και είχε υπογράψει παρακολουθήσεις προσώπων που έγιναν στόχος του Predator.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ποινική ή πειθαρχική ευθύνη. Σημαίνει όμως ότι το ζήτημα της αμεροληψίας δεν είναι πολιτική κατασκευή, αλλά δικονομικό ζήτημα. Η Δικαιοσύνη δεν κρίνεται μόνο από το αποτέλεσμα, αλλά και από τη διαδρομή που οδηγεί σε αυτό. Όταν ο ίδιος λειτουργός που φέρεται να είχε προηγούμενη εμπλοκή σε νόμιμες επισυνδέσεις καλείται αργότερα να κρίνει αν πρέπει να ανοίξει ξανά ο φάκελος μιας υπόθεσης που συνδέει ΕΥΠ, Predator, πολιτικά πρόσωπα, δημοσιογράφους και κρατικές δομές, τότε η αποχή δεν είναι πράξη προστασίας του κύρους της Δικαιοσύνης.

Η αντίφαση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών δεν περιορίστηκε σε μια απλή καταδίκη τεσσάρων ιδιωτών. Το δικαστήριο είχε διατάξει τη διαβίβαση της δικογραφίας για περαιτέρω διερεύνηση πιθανών ευθυνών και άλλων προσώπων, καθώς και για ενδεχόμενα αδικήματα όπως κατασκοπεία και παράνομη διακίνηση λογισμικού παρακολούθησης. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών είχε ήδη εκφράσει έντονη ανησυχία για καθυστερήσεις στη δικαστική διερεύνηση, μιλώντας και για ορατό κίνδυνο παραγραφής μεγάλου αριθμού αξιόποινων πράξεων.

Εδώ ακριβώς η υπόθεση παύει να είναι μόνο ποινική. Γίνεται ζήτημα κράτους δικαίου. Το άρθρο 19 του Συντάγματος κατοχυρώνει το απόρρητο της επικοινωνίας ως «απόλυτα απαραβίαστο», επιτρέποντας κάμψη μόνο υπό εγγυήσεις για λόγους εθνικής ασφάλειας ή για τη διακρίβωση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων. Το άρθρο 87 κατοχυρώνει την προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία των δικαστών, οι οποίοι υπόκεινται μόνο στο Σύνταγμα και στους νόμους. Όμως ανεξαρτησία χωρίς εμπιστοσύνη καταλήγει να είναι θεσμικό κέλυφος. Και η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται με κυβερνητικές δηλώσεις περί «σεβασμού στη Δικαιοσύνη». Κερδίζεται με διαφάνεια, αποστάσεις και θεσμική αυτοσυγκράτηση.

Η κυβέρνηση, δια του Παύλου Μαρινάκη, επέμεινε ότι οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης πρέπει να γίνονται σεβαστές στο σύνολό τους και ότι η επιλεκτική αμφισβήτησή τους είναι επικίνδυνη. Αυτό είναι θεσμικά ορθό ως γενική αρχή. Αλλά ο σεβασμός στη Δικαιοσύνη δεν σημαίνει σιωπή απέναντι σε πιθανή σύγκρουση συμφέροντος. Δεν σημαίνει ότι η κοινωνία, τα θύματα και ο νομικός κόσμος παραιτούνται από το δικαίωμα να ρωτούν: ποιος έκρινε, με ποια προηγούμενη εμπλοκή, με ποια αιτιολογία και με ποιες συνέπειες;

Από την άλλη πλευρά, ο Νίκος Ανδρουλάκης και το ΠΑΣΟΚ μίλησαν για προσβολή του κύρους της Δικαιοσύνης και προανήγγειλαν αίτημα για Εξεταστική Επιτροπή. Η πολιτική διάσταση είναι αναπόφευκτη, διότι η υπόθεση των υποκλοπών δεν αφορά απλώς ιδιώτες που χρησιμοποίησαν παράνομο λογισμικό. Αφορά το ερώτημα αν υπήρξε ή όχι σύνδεση ανάμεσα σε κρατικές δομές, πολιτική εξουσία, μυστικές υπηρεσίες και ιδιωτικά δίκτυα παρακολούθησης. Όσο αυτό το ερώτημα μένει αναπάντητο, κάθε αρχειοθέτηση μοιάζει λιγότερο με τέλος της υπόθεσης και περισσότερο με επιβεβαίωση ότι η υπόθεση παραμένει ανοιχτή στη δημόσια συνείδηση.

Το πιο κρίσιμο σημείο, λοιπόν, δεν είναι αν ο κ. Τζαβέλλας είχε το δικαίωμα να εκδώσει την πράξη. Τυπικά, το είχε. Το ζήτημα είναι αν, υπό το βάρος της προηγούμενης υπηρεσιακής του διαδρομής και των καταγγελιών περί εμπλοκής του σε παρακολουθήσεις, όφειλε να απέχει. Η δικονομία δεν προστατεύει μόνο τον κατηγορούμενο ή το θύμα. Προστατεύει και τη Δικαιοσύνη από την υποψία ότι κρίνει τον εαυτό της.

Και εδώ βρίσκεται η πολιτική ουσία: μια Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν παρακολουθούνται πολίτες. Κινδυνεύει και όταν οι πολίτες πείθονται ότι κανείς δεν θα μάθει ποιος παρακολουθούσε, ποιος γνώριζε, ποιος ενέκρινε και ποιος ωφελήθηκε. Το αρχείο μπορεί να κλείνει μια δικογραφία. Δεν κλείνει όμως την κρίση εμπιστοσύνης. Και στην υπόθεση των υποκλοπών, αυτή η κρίση είναι πλέον μεγαλύτερη από την ίδια τη δικογραφία.

Ο κόσμος σήμερα

0

Η μεγάλη εικόνα της ημέρας: Μέση Ανατολή, ενέργεια και νέα ψυχροπολεμικά μπλοκ καθορίζουν την παγκόσμια ατζέντα. Το Ορμούζ είναι σήμερα ο πραγματικός παλμός του πλανήτη.

Αυτές είναι οι 10 σημαντικότερες διεθνείς ειδήσεις, με κριτήριο γεωπολιτική βαρύτητα, οικονομικό αντίκτυπο και παγκόσμια κάλυψη:

  1. Η κρίση ΗΠΑ–Ιράν στα Στενά του Ορμούζ παραμένει το Νο. 1 θέμα. Η Τεχεράνη φέρεται να προτείνει άνοιγμα του Ορμούζ αν οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό και τελειώσει ο πόλεμος, αλλά ο Τραμπ εμφανίζεται δυσαρεστημένος επειδή το ιρανικό σχέδιο αφήνει το πυρηνικό πρόγραμμα για αργότερα.
  2. Το πετρέλαιο ανεβαίνει ξανά λόγω Ορμούζ. Το Reuters μεταδίδει ότι οι τιμές αυξήθηκαν περίπου 1%, με το Brent γύρω στα 109,64 δολάρια και το WTI στα 97,64, καθώς το Στενό παραμένει ουσιαστικά μπλοκαρισμένο και περνά από εκεί περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
  3. Ο πόλεμος Ισραήλ–Hezbollah ξαναφουντώνει παρά την εκεχειρία. Ισραηλινά πλήγματα επεκτάθηκαν στην ανατολική κοιλάδα Μπεκάα του Λιβάνου, ενώ η Hezbollah συνεχίζει επιθέσεις με drones και ρουκέτες. Το θέμα είναι κρίσιμο γιατί συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο μέτωπο Ιράν–Ισραήλ–ΗΠΑ.
  4. Ο πόλεμος στην Ουκρανία περνά ξανά στην ενεργειακή υποδομή της Ρωσίας. Ουκρανικά drones χτύπησαν το ρωσικό διυλιστήριο Tuapse στη Μαύρη Θάλασσα, προκαλώντας φωτιά. Το συγκεκριμένο διυλιστήριο είχε ήδη σταματήσει τη λειτουργία του μετά από προηγούμενο χτύπημα.
  5. Η Βόρεια Κορέα τιμά δημόσια τους νεκρούς στρατιώτες της στην Ουκρανία. Ο Kim Jong Un εγκαινίασε μνημείο για Βορειοκορεάτες που πολέμησαν υπέρ της Ρωσίας· δυτικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πάνω από 6.000 νεκρούς Βορειοκορεάτες στρατιώτες. Αυτό δείχνει ότι ο άξονας Μόσχας–Πιονγκγιάνγκ έχει περάσει σε ανοιχτή στρατιωτική κανονικοποίηση.
  6. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας κρατά τα επιτόκια, αλλά με ισχυρή εσωτερική πίεση για αύξηση. Η BOJ άφησε το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο στο 0,75%, όμως 3 από τα 9 μέλη ζήτησαν αύξηση στο 1%, λόγω πληθωριστικών πιέσεων από τη Μέση Ανατολή.
  7. Η Κίνα μπλοκάρει μεγάλη εξαγορά τεχνητής νοημοσύνης από τη Meta. Το Πεκίνο φέρεται να διέταξε τη Meta να ακυρώσει/αντιστρέψει την εξαγορά της AI startup Manus, επικαλούμενο λόγους εθνικής ασφάλειας. Είναι καθαρό σήμα ότι ο τεχνολογικός πόλεμος ΗΠΑ–Κίνας μπαίνει βαθύτερα στην τεχνητή νοημοσύνη.
  8. Σιδηροδρομική τραγωδία στην Ινδονησία. Σύγκρουση τρένων κοντά στην Τζακάρτα άφησε 14 νεκρούς και 84 τραυματίες, με τις αρχές να ερευνούν πιθανή βλάβη συστήματος και συμβάν σε διάβαση.
  9. Επίθεση στη βορειοανατολική Νιγηρία με τουλάχιστον 29 νεκρούς. Ένοπλοι χτύπησαν χωριό στην πολιτεία Adamawa και το ISIL/ISIS ανέλαβε την ευθύνη, σύμφωνα με το Al Jazeera. Η Νιγηρία παραμένει ένας από τους πιο επικίνδυνους κόμβους τζιχαντιστικής αστάθειας στην Αφρική.
  10. Ο βασιλιάς Κάρολος στις ΗΠΑ για αποκατάσταση των βρετανοαμερικανικών σχέσεων. Η τετραήμερη επίσκεψη στις ΗΠΑ γίνεται με φόντο τεταμένες σχέσεις Λονδίνου–Ουάσιγκτον, ιδίως λόγω διαφωνιών για τον πόλεμο με το Ιράν.

Κωνσταντίνος Τζαβέλλας: Ο εισαγγελέας που έκλεισε ξανά τον φάκελο των υποκλοπών

1

Ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας, Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, βρέθηκε στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης μετά την απόφαση να μην ανασυρθεί από το αρχείο η υπόθεση των υποκλοπών/Predator, με το σκεπτικό ότι δεν προέκυψαν νεότερα στοιχεία από τη δικαστική απόφαση. Η κίνηση παρουσιάζεται από την ΕΡΤ και το Βήμα ως εισαγγελική πράξη που κλείνει την πόρτα σε νέα έρευνα, ενώ έχει ήδη προκαλέσει έντονη πολιτική και νομική συζήτηση.

Ο φάκελος έκλεισε. Τα ερωτήματα όχι.

Το «τρύπιο» σκεπτικό του Τζαβέλλα για την κατασκοπεία και τις υποκλοπές, το άδειασμα του Μαρινάκη στον Άδωνι και το «πέσιμο» του Λοβέρδου στον Σκέρτσο

0

Δημοσίευσε ο X-Raytor την Τρίτη 28.04.2026 στις 06:00

Καραμπινάτη αιτία εξαίρεσης

Τα έκανε ρημαδιό ο Κωνσταντίνος Τζαβέλλας με την απόφασή του να κρατήσει στο αρχείο τα πολύ σοβαρά περί της κατασκοπείας, που προέκυψαν μετά την πρωτόδικη δίκη των υποκλοπών. Στην περίπτωση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου υπάρχουν δύο πολύ σοβαρά ζητήματα. Αφενός ο ίδιος δεν θα έπρεπε να χειριστεί την υπόθεση, ούτε καν να την ακουμπήσει, καθώς είχε θητεύσει σε εισαγγελικό πόστο στην ΕΥΠ, υπογράφοντας μάλιστα τις παρακολουθήσεις προσώπων που έγιναν και στόχος του Predator. Υπάρχει δηλαδή καραμπινάτη σύγκρουση συμφερόντων.

Διάτρητο σκεπτικό

Αφετέρου το σκεπτικό του ήταν απλά «τρύπιο». Όποιος διάβασε το πλήρες κείμενο της σχετικής Πράξης είδε τον εξής συλλογισμό: «Για να βγει η υπόθεση από το αρχείο, πρέπει να βρεθούν νέα στοιχεία. Ό,τι κι αν είπε ο πρωτοδίκης στο Πλημμελειοδικείο, όλα αυτά είναι απλές ενδείξεις. Άρα δεν υπάρχουν νέα στοιχεία, άρα δεν ανασύρω την υπόθεση από το αρχείο». Έψαξε τίποτα; Όχι.

Αλλά έχει γίνει και κάτι χειρότερο. Την Παρασκευή ο Ζαχαρίας Κεσσές πήγε στον Τζαβέλλα και του κατέθεσε χαρτί στο οποίο του έλεγε «πες μου ποιος θα χειριστεί την υπόθεση για να του δώσω νέα απόρρητα στοιχεία». Τρεις μέρες μετά ο Τζαβέλλας έκλεισε το θέμα λέγοντας πως δεν υπάρχουν νέα στοιχεία. Καθαρά και παστρικά.

Άλλα στην Ευρώπη, άλλα στην Ελλάδα

Το πιο καταπληκτικό επιχείρημα το άκουσα πάντως από τον Παύλο Μαρινάκη. Οφείλουμε όλοι και όλες να σεβόμαστε τις αποφάσεις και τις ενέργειες των δικαστών, είπε. Και τότε γιατί εδώ και έναν μήνα βγαίνουν το ένα μετά το άλλο τα κυβερνητικά στελέχη και την «πέφτουν» στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία λέγοντας πως οι δικογραφίες είναι «αστείες» και πως η Πόπη Παπανδρέου «εκβιάζει για να ανανεωθεί η θητεία της»;

Άδειασμα στον Άδωνι

Άλλαξαν όμως τα κόζια, που λένε και κάτι φίλοι μου, άλλαξε και η «γραμμή». «Δεν υπάρχει καμία, μα καμία αμφισβήτηση ούτε στις αποφάσεις ή τις ενέργειες ούτε της ευρωπαϊκής εισαγγελίας, σεβόμαστε απόλυτα τη λειτουργία της και το ρόλο της». Με αυτά τα λόγια ο Παύλος Μαρινάκης άδειασε (και αυτός μετά την Αλεξάνδρα Σδούκου) τον Άδωνι Γεωργιάδη. Το Μαξίμου ουσιαστικά θέλει να ρίξει τους τόνους και να μην ξαναδει δημοσιεύματα για επιθέσεις της Αθήνας στην Κοβέσι, επικαλούμενο τις δηλώσεις του υπουργού Υγείας και της Σοφίας Βούλτεψη.

Δεν φαίνεται πως θα σταματήσει

Θα ιδρώσει το αυτί του Άδωνι Γεωργιάδη με όλα αυτά; Δεν νομίζω, γιατί στο κινητό του δέχεται τηλεφωνήματα από διάφορους βουλευτές που τον συγχαίρουν γιατί αυτός είναι ο μόνος που «βγαίνει μπροστά για την παράταξη». Και ο υπουργός Υγείας είναι «μανούλα» στα πολιτικά και εκλογικά σχέδια. Σου λέει, «εκλογές έρχονται και θέλω να βγω πρώτος στον Βόρειο Τομέα. Θα αξιοποιήσω κάθε μηχανισμό βουλευτή της επαρχίας για να το καταφέρω». Αφήστε, δε, που αφήνει και παρακαταθήκη για το μέλλον, αν το πράγμα στη Νέα Δημοκρατία στραβώσει πολύ και χρειαστεί εσωκομματική κούρσα για την προεδρία…

Λοβέρδος κατά Σκέρτσου

Μέχρι χτες είχαμε καρφιά κατά του Άκη Σκέρτσου από πρώην συνεργάτες του στο Μαξίμου, που πλέον είναι απλοί βουλευτές. Χτες μπήκαν στο χορό και μέλη της κυβέρνησης που ειναι και παράλληλα εκλεγμένοι στη Βουλή. Ο Γιάννης Λοβέρδος είπε πως «οι εξωκοινοβουλευτικοί, οι όποιοι τεχνοκράτες, πρέπει να δείχνουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε αυτά που περνάνε οι βουλευτές. Δεν είναι εύκολη η ζωή του βουλευτή. Νιώθουνε πολύ μεγάλη πίεση και είναι αυτοί που σηκώνουν και το βάρος της όποιας δυσφορίας των ψηφοφόρων τους». Αντιπαρέρχομαι τα περί δυσκολίας της ζωής των βουλευτών και σημειώνω πως οι επιθέσεις στον υπουργό Επικρατείας δεν λένε να κοπάσουν.

Αξημέρωτα τα έβαλε με την Διαμαντοπούλου

Χτες στις 7, δε, το πρωί ο Άκης Σκέρτσος ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα μακροσκελές κείμενο, που αφορούσε την κόντρα που είχε με την Άννα Διαμαντοπούλου στο Φόρουμ των Δελφών για τα ζητήματα της Παιδείας. Δεν θα μπω στην ουσία, αλλά στο γεγονός ότι αξημέρωτα ο υπουργός επικρατείας είχε έγνοια για το αν «στα θέματα ανώτατης εκπαίδευσης οι απόψεις της Άννας Διαμαντοπούλου γίνονται αποδεκτές εντός του ΠΑΣΟΚ». Η απάντηση της Χαριλάου Τρικούπη ήταν πως «η υπεύθυνη Πολιτικού Σχεδιασμού του ΠΑΣΟΚ συνεργάζεται απόλυτα και αρμονικά με όλους τους τομείς του κόμματος» και «ειδικά με τον Τομέα Παιδείας». Ο Σκέρτσος στην πραγματικότητα θέλησε να μπει «σφήνα» στα εσωτερικά του ΠΑΣΟΚ, απ’ όπου άλλωστε προέρχεται. Αλλά απέτυχε.

Ο Τσίπρας του Σεπτεμβρίου

Γέμισε χτες ο τόπος με δημοσιεύματα πως ο Αλέξης Τσίπρας θα ιδρύσει το κόμμα του τον Μάιο. Ωστόσο οι δικές μου πηγές επιμένουν πως δεν έχει κλείσει κάτι τέτοιο, αλλά αντίθετα οι περισσότεροι που μιλούν με τον πρώην πρωθυπουργό θεωρούν πως είναι πιο πιθανή μια κίνηση τον Σεπτέμβριο. Όπως και να ‘χει πάντως, ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει οριστικοποιήσει τις διαθέσεις του και όλα είναι πιθανά. Και το ερώτημα είναι, βέβαια, αν θα αντέξει την πίεση αυτή ο ΣΥΡΙΖΑ, που ακροβατεί στις δημοσκοπήσεις, αλλά και αν θα περιμένει μέχρι το Φθινόπωρο τον πρώην πρωθυπουργό ένα κομμάτι του κόσμου που ελπίζει την επαναδραστηριοποίησή του.

Σενάρια αλλαγών στο επιτελείο και σιωπηρή γκρίνια

Αυξάνονται τα μουρμουρητά στο εσωτερικό της κυβέρνησης, με αφορμή χειρισμούς σε υποθέσεις. όπως του ΟΠΕΚΕΠΕ ή του Μακάριου Λαζαρίδη ή του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίστηκε από υπουργούς και βουλευτές η Λάουρα Κοβέσι. Όπως λένε οι ίδιοι οι γαλάζιοι, κάποιοι  στο Μέγαρο Μαξίμου δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων. Τα ανεπαρκή αντανακλαστικά σε κρίσιμες στιγμές και οι άσχημοι επικοινωνιακοί χειρισμοί, κατά τις ίδιες φωνές στο κυβερνητικό στρατόπεδο, δημιουργούν πολιτικό κόστος που έχει πλέον επιπτώσεις στον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, βουλευτές και στελέχη βάζουν στο τραπέζι την ανάγκη για παρεμβάσεις στον στενό πυρήνα συνεργατών του πρωθυπουργού, με στόχο να αλλάξει το κλίμα.

Σενάρια νέου φορέα και υπόγειες διεργασίες

Στον ευρύτερο χώρο της Κεντροδεξιάς, παραμένει ζωντανή μια παράμετρος που στο Μαξίμου παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή. Αυτή είναι τα δίκτυα επιρροής γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που, σύμφωνα με όσους γνωρίζουν, διατηρεί συνοχή και ετοιμότητα σε όλη τη χώρα. Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί ανησυχία, καθώς ένα ενδεχόμενο πολιτικό εγχείρημα από τον πρώην πρωθυπουργό θα μπορούσε να μεταβάλει άμεσα τον συσχετισμό δυνάμεων. Και μπορεί δημοσίως να μην λέγονται πολλά, ωστόσο στο εσωτερικό της ΝΔ και κυρίως στην Ηρώδου Αττικού το θέμα μόνο στο ντούκου δεν περνά.

Σκέψεις προσέγγισης και κλειστές πόρτες

Σε αυτό το φόντο, δεν λείπουν οι εισηγήσεις προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη για κινήσεις εκτόνωσης και επαναπροσέγγισης με τον Αντώνη Σαμαρά, προκειμένου να αποφευχθούν απρόβλεπτες εξελίξεις. Ναι, καλά διαβάσατε. Υπάρχουν κάποιοι που εισηγούνται στον πρωθυπουργό να προσεγγίσει ξανά τον Αντώνη Σαμαρά. Ωστόσο, όσοι έχουν εικόνα των σχέσεων των δύο ανδρών και όσοι γνωρίζουν από πρώτο χέρι τον χαρακτήρα και την ιδιοσυγκρασία του καθενός όχι μόνο θεωρούν ότι τα περιθώρια σύγκλισης είναι εξαιρετικά περιορισμένα, αλλά ισχυρίζονται πως πρώτα θα σβήσει ο ήλιος και μετά θα υπάρξει η πιθανότητα Μητσοτάκης και Σαμαράς να τα βρουν. Από την άλλη, το σενάριο δημιουργίας νέου κόμματος, αν και δεν επιβεβαιώνεται ακόμη, συνεχίζει να λειτουργεί ως παράγοντας πίεσης, αφού θα μπορούσε να ανατρέψει τον σχεδιασμό της κυβέρνησης ενόψει εκλογών. Όπως και να έχει η κατάσταση, το ενδεχόμενο ίδρυσης κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά που θα προκαλέσει μεγάλη ζημιά στα ποσοστά της ΝΔ, δημιουργεί διλήμματα και σκέψεις να μπει νερό στο κρασί. Σε κάθε περίπτωση, το επόμενο διάστημα αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

O Βάρρας καρφώνει και ανοίγει κύκλο συζητήσεων

Πάμε τώρα στη δίκη για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου έντονο παρασκήνιο έχει αρχίσει να παράγει η κατάθεση του Γρηγόρη Βάρρα, με όσα λέει να προκαλούν αμηχανία και κυρίως ανησυχία  σε κυβερνητικούς κύκλους. Ο πρώην πρόεδρος του Οργανισμού επανήλθε με αιχμές για αποφάσεις που ελήφθησαν ενώ υπήρχαν σκιές, αφήνοντας να εννοηθεί ότι κάποιοι γνώριζαν περισσότερα απ’ όσα παραδέχονταν τότε και από όσα ισχυρίζονται σήμερα ότι γνώριζαν. Ιδιαίτερη συζήτηση γίνεται και για τα όσα είπε περί δεύτερων κινήσεων στις ενισχύσεις, που -αν ισχύουν- δίνουν νέα τροπή στην υπόθεση.

Ο Βορίδης και τα 800.000 ευρώ

Ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ εξαπέλυσε ευθείες κατηγορίες κατά του Μάκη Βορίδη, υποστηρίζοντας ότι με υπουργική υπογραφή εγκρίθηκαν επιδοτήσεις άνω των 800.000 ευρώ σε περιπτώσεις που, κατά τον ίδιο, δεν έπρεπε να προχωρήσουν. Όπως είπε, ο Μάκης Βορίδης «αν και ήταν υπό διερεύνηση ύποπτα ΑΦΜ, υπέγραψε για πληρωμές».  Μάλιστα, άφησε σαφείς αιχμές για δεύτερες κατανομές ενισχύσεων που έγιναν αφού αποχώρησε. «Περίμεναν να φύγω και έκαναν δεύτερη κατανομή μεσω της τεχνικής λύσης. Αν το δει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μας ρίξει καταλογισμό. Δύο κατανομές την ίδια χρονιά δε γίνεται…. Ο κ, Βορίδης υπέγραψε γι’ αυτούς τους ανθρώπους να πάρουν από εθνικό απόθεμα χρήμα πάνω από 800 χιλιάδες ευρώ», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Βάρρας.

Η επαφή με το Μαξίμου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά του σε επαφή με το κυβερνητικό επιτελείο, καθώς, όπως κατέθεσε, ζήτησε συνάντηση με τον Γιώργο Μυλωνάκη για να τον ενημερώσει για πρόστιμο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ που απειλούσε τη χώρα. Ο ίδιος φέρεται να απέστειλε και αναλυτικό σημείωμα με τις παθογένειες του Οργανισμού, επισημαίνοντας κινδύνους που ήδη είχαν διαφανεί.

Ο Χρυσομάλλης σηκώνει σημαία και φουντώνουν τα σενάρια

Σε timing που μόνο τυχαίο δεν το λες, ο Μίλτος Χρυσομάλλης βγήκε μπροστά ζητώντας κατάργηση του νόμου για τα ομόφυλα ζευγάρια, επαναφέροντας μια ατζέντα που εδώ και καιρό δουλεύει υπόγεια. Ο Χρυσομάλλης, που έχει στενές σχέσεις με τον Αντώνη Σαμαρά, εκφράζει, όπως λένε οι γνωρίζοντες, τη γραμμή του πρώην πρωθυπουργού που απευθύνεται σε συγκεκριμένο δεξιό ακροατήριο, την ώρα που πληθαίνουν τα σενάρια για το νέο πολιτικό φορέα. Με αιχμές για «δικαιωματισμό» και επίκληση των εξελίξεων στο ΣτΕ, η παρέμβασή του διαβάζεται από αρκετούς ως δοκιμή πολιτικών αντανακλαστικών. Και στο Μαξίμου, όπως μαθαίνω, η ξαφνική παρέμβασή του δημιουργεί νευρικότητα στη χειρότερη στιγμή για την κυβέρνηση. Αυτό τους έλειπε τώρα…

Νεολαία κόμματος Τσίπρα σε φάση ζύμωσης και δοκιμών

Πάμε τώρα στην αντίπερα όχθη του πολιτικού συστήματος καθώς, όπως μαθαίνω, συνεχίζεται η προσπάθεια συσπείρωσης νέας γενιάς στελεχών γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα, με εκδηλώσεις που λειτουργούν περισσότερο ως «εργαστήρια» παρά ως κλασικές πολιτικές παρεμβάσεις. Μου λένε ότι αυτές οι εκδηλώσεις και οι συζητήσεις για ζητήματα που απασχολούν τη νεολαία, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το brain drain, η εκπαίδευση και άλλες θεματικές αποτελούν μία διαδικασία ζύμωσης ώστε να συγκροτηθεί, μετά την ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα, και η νεολαία του.

O Ανδρουλάκης στοχεύει ευθέως τις τράπεζες και ανεβάζει την ένταση

Στο ίδιο επιθετικό μοτίβο κινείται ο Νίκος Ανδρουλάκης, επιλέγοντας, όπως μου λένε, να πάει «μέχρι τέλους» τις τράπεζες που έχουν ξεσαλώσει και έχουν ξεπεράσει πλέον κάθε όριο ανοχής και αντοχής της ελληνικής κοινωνίας. Έτσι λοιπόν, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ (και) από το βήμα της Κεντρικής Επιτροπής μίλησε τις προάλλες για ανάγκη σύγκρουσης με συμφέροντα και ολιγοπώλια, βάζοντας ευθέως στο κάδρο και το τραπεζικό σύστημα. Υπενθύμισε ότι οι πολίτες πλήρωσαν δισεκατομμύρια για τη διάσωση, την ώρα που σήμερα οι τράπεζες εμφανίζουν κέρδη 4,8 δισ. και μοιράζουν 2,8 δισ. σε μερίσματα, με το κοινωνικό αποτύπωμα, όπως είπε, να παραμένει χαμηλό.

«Ανοιχτές τράπεζες», αλλά όχι ανεξέλεγκτες, αιχμές για Τσίπρα και πίεση στον Μητσοτάκη

Από την άλλη, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ξεκαθάρισε ότι δεν μιλά για λύσεις που οδηγούν σε «κλειστά γκισέ», αφήνοντας σαφείς αιχμές προς τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά για τράπεζες υπό έλεγχο και με κοινωνική ευθύνη. Το ενδιαφέρον, πάντως, είναι ότι η πίεση προς το τραπεζικό σύστημα εντείνεται μεθοδικά, σε μια προσπάθεια να χτιστεί καθαρό αφήγημα απέναντι σε έναν κλάδο που για χρόνια έμενε στο απυρόβλητο. Δεν είναι λίγοι κι εκείνοι που εκτιμούν ότι η πίεση του Νίκου Ανδρουλάκη θα οδηγήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο να αναλάβει πρωτοβουλίες για να μην πληρώσει εκείνος το… πολιτικό κόστος της ασυδοσίας των τραπεζών.

Τρεις παρεμβάσεις

Ο Νίκος Ανδρουλάκης παρουσίασε από το βήμα της Κεντρικής Επιτροπής μια συνεκτική δέσμη τριών παρεμβάσεων για τις τράπεζες, που αντιστοιχούν στις τρεις τροπολογίες που κατέθεσε το ΠΑΣΟΚ στη Βουλή της προάλλες. Πρώτος άξονας είναι η έκτακτη εισφορά 8% στα κέρδη για το 2025 και το 2026, με στόχο να επιστρέψουν πόροι στην κοινωνία από έναν κλάδο που εμφανίζει δισεκατομμύρια κέρδη. Δεύτερος είναι ο αναβαλλόμενος φόρος, με σαφές μήνυμα ότι οι τράπεζες πρέπει να τον καλύψουν τώρα που έχουν υψηλή κερδοφορία και όχι να μετακυλιστεί ξανά το βάρος στους φορολογούμενους. Και τρίτος είναι οι τραπεζικές χρεώσεις, με έμφαση στην πρόσβαση των πολιτών σε βασικές υπηρεσίες χωρίς επιβαρύνσεις.

Ανησυχούν οι τραπεζίτες για τη γραμμή Ανδρουλάκη και τον καλούν για να τα βρουν

Πάμε τώρα στο άλλο στρατόπεδο καθώς οι τραπεζίτες έχουν αρχίσει και εμφανίζονται ιδιαίτερα ανήσυχοι έως και στρυμωγμένοι από το διαρκές σφυροκόπημα του Νίκου Ανδρουλάκη. Η πολυσέλιδη επιστολή που του απέστειλαν, απαντώντας σημείο προς σημείο στα επιχειρήματα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, δείχνει ότι το μέτωπο που άνοιξε το ΠΑΣΟΚ για χρεώσεις, επιτόκια και υπερκέρδη τους έχει ενοχλήσει ή μάλλον, για να είμαι ακριβής, τους έχει τρομάξει και έχουν αρχίσει το σινιάλο για… ειρήνη. Στη Χαριλάου Τρικούπη επιμένουν. Ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης έκανε λόγο για πολιτική αυτονομία, η οποία προσφέρει στο ΠΑΣΟΚ την άνεση να συγκρουστεί με το τραπεζικό κατεστημένο. Στη Χαριλάου Τρικούπη μιλούν ανοιχτά για πρακτικές των τραπεζών που γονατίζουν την κοινωνία, ενώ το αφήγημα για την τραπεζική αυθαιρεσία και οι πρωτοβουλίες φαίνεται να βρίσκει ακροατήριο. Και η πραγματικότητα αυτή αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις, όπου το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει…

Ραντεβού υπό πίεση, αλλά ο Ανδρουλάκης δεν θα  κάνει πίσω

Όλα τα παραπάνω οδηγούν, όπως μαθαίνω, σε συνάντηση του Νίκου Ανδρουλάκη με τους τραπεζίτες, ίσως και μέσα στην εβδομάδα, στην οποία ο Πρόεδρος θα τους ακούσει, αλλά αποκλείεται να υποχωρήσει. Όπως λένε οι γνώστες του τραπεζικού παρασκηνίου η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε μία συγκυρία και σε ένα περιβάλλον που οι τράπεζες δεν αισθάνονται πλέον καθόλου άνετα. Και είναι λογικό να μην αισθάνονται άνετα καθώς έχουν πάψει να βρίσκονται στο απυρόβλητο. Όπως μου έλεγε τις προάλλες έμπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, «για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, οι τράπεζες τρέχουν να εξηγήσουν αντί να επιβάλλουν τους όρους τους».

Χρυσές διανομές και λογαριασμός στην κοινωνία

Πάντως το μόνο που μέχρι στιγμής δεν κάνουν οι τραπεζίτες είναι να προσπαθούν να βάλουν φρένο στο πάρτι της ασυδοσίας που προκαλεί την κοινωνία, τους καταθέτες, δανειολήπτες και φορολογούμενους. Την ώρα που η πίεση προς τις τράπεζες ανεβαίνει, οι γενικές συνελεύσεις εγκρίνουν διανομές-ρεκόρ που ζαλίζουν. Μερίσματα και buybacks κοντά στα 3 δισ. ευρώ, με το μεγαλύτερο κομμάτι να κατευθύνεται σε ξένους μετόχους, δημιουργούν εικόνα πρωτοφανούς πρόκλησης. Και όλα αυτά, ενώ οι καταθέτες βλέπουν ψίχουλα αποδόσεων και οι δανειολήπτες πληρώνουν από τα ακριβότερα επιτόκια στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχουμε ένα τραπεζικό σύστημα δύο ταχυτήτων, όπου άλλοι πληρώνουν και άλλοι εισπράττουν. Ως πότε;

Buybacks και εξαγωγή κερδών με ελληνική σφραγίδα

Ιδιαίτερη συζήτηση γίνεται  για τα buybacks, που φουσκώνουν την αξία των μετοχών προς όφελος κυρίως των ξένων funds. Με ποσοστά που αγγίζουν το 30% των συνολικών διανομών, οι τράπεζες εμφανίζονται να επιλέγουν τη στήριξη της χρηματιστηριακής εικόνας αντί της πραγματικής οικονομίας. Κάποιοι μάλιστα περιγράφουν την κατάσταση ως «σιωπηλή μεταφορά αξίας εκτός χώρας», την ώρα που οι μικρομεσαίοι δυσκολεύονται να βρουν χρηματοδότηση. Και το ερώτημα που μένει, είναι ποιος τελικά ωφελείται από αυτό το… success story; Μαντέψτε…

Βιασύνη διανομών και σκιές «προληπτικής κίνησης»

Δεν περνά επίσης απαρατήρητη η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται οι διανομές, από το 30% στο 60% μέσα σε δύο χρόνια. Στο παρασκήνιο ακούγεται όλο και πιο έντονα η εκδοχή ότι πρόκειται για προληπτική στρατηγική των τραπεζιτών πριν από πιθανές φορολογικές παρεμβάσεις. Με απλά λόγια: «μοιράζουμε τώρα πριν αλλάξουν οι κανόνες και πληρώσουμε». Αν ισχύουν όσα ακούγονται, τότε το αφήγημα περί «υγιούς τραπεζικού θαύματος» αποκτά άλλη διάσταση. Και όπως λένε κάποιοι, η εικόνα δεν είναι τόσο καθαρή όσο παρουσιάζεται.

Κέρδη δισεκατομμυρίων, αλλά χωρίς αντίκρισμα στην αγορά

Το πιο ενδιαφέρον, πάντως, είναι η εξής αντίθεση: 16 δισ. κέρδη για τις τράπεζες την τελευταία τετραετία, αλλά η πραγματική οικονομία εξακολουθεί να στενάζει. Οι μικρές επιχειρήσεις παραμένουν εκτός χρηματοδότησης, οι πολίτες πιέζονται και το κράτος συνεχίζει να στηρίζει ένα σύστημα που λειτουργεί με όρους καρτέλ. Κι ενώ οι τραπεζίτες μιλούν για success story, ενισχύεται η άποψη ότι πρόκειται για ανάπτυξη χωρίς κοινωνικό αποτύπωμα. Και αυτή η συζήτηση, όπως φαίνεται, τώρα ανοίγει για τα καλά.

Σαφάρι ΑΑΔΕ στα ακίνητα και ραντάρ παντού

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το σχέδιο της ΑΑΔΕ για εκτεταμένους ελέγχους σε ακίνητα, μεταβιβάσεις και δηλώσεις, με στόχο να εντοπιστούν κρυφά ποσά και παραλείψεις. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν αγοραπωλησίες από το 2020 και μετά, αλλά και ιδιοκτησίες υψηλής αξίας, με τις αρχές να ψάχνουν αδήλωτα χρήματα, χαμηλότερα τιμήματα και «ξεχασμένα» Ε9. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε περιπτώσεις που τα στοιχεία δεν «κουμπώνουν» με τις τραπεζικές κινήσεις. Και όπως λένε άνθρωποι της αγοράς, οι διασταυρώσεις πλέον δύσκολα αφήνουν περιθώρια.

Ενοίκια, πόθεν έσχες και παλιοί φάκελοι ξανά στο τραπέζι

Το ενδιαφέρον, πάντως, δεν σταματά στις μεταβιβάσεις. Η ΑΑΔΕ ανοίγει φακέλους και για ενοίκια, βραχυχρόνιες μισθώσεις και προέλευση κεφαλαίων, με ελέγχους που φτάνουν μέχρι και μια δεκαετία πίσω. Στο στόχαστρο μπαίνουν και όσοι εμφανίζουν υψηλή ακίνητη περιουσία χωρίς αντίστοιχα δηλωμένα εισοδήματα, ενώ εξετάζεται ακόμη και η χρήση μετρητών στις συναλλαγές. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που μιλούν για νέο κύμα συμμόρφωσης υπό πίεση, καθώς τα πρώτα αποτελέσματα ήδη έδειξαν ότι πολλοί «θυμήθηκαν» να διορθώσουν τις δηλώσεις τους μετά τις ειδοποιήσεις.

Απο το X-Ray του Έθνους

Η Θεσσαλονίκη ως κόμβος Ευρώπης–Βαλκανίων–Ανατολής

0

 

Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σε μια περίοδο όπου η γεωγραφία της πρέπει να αρχίσει ξανά να αποκτά στρατηγική αξία. Δεν είναι απλώς η «δεύτερη πόλη» της Ελλάδας, αλλά ένα πιθανό επιχειρησιακό κέντρο για τα Βαλκάνια, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τις αναδυόμενες διαδρομές εμπορίου μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Το λιμάνι της πόλης αποτελεί τον βασικό πυρήνα αυτής της προοπτικής. Σε μια εποχή όπου η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού και πιο ανθεκτικούς διαδρόμους μεταφοράς, η Θεσσαλονίκη μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη προς τη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Βουλγαρία και την Κεντρική Ευρώπη. Η αξία της δεν βρίσκεται μόνο στη θάλασσα, αλλά στη σύνδεση θάλασσας, σιδηροδρόμου και οδικών αξόνων.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή προσπάθεια ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων δίνει στη Θεσσαλονίκη έναν ρόλο που δεν χρειάζεται να περνά αποκλειστικά μέσα από την Αθήνα. Η πόλη μπορεί να εξελιχθεί σε τόπο συνάντησης, συντονισμού και οικονομικής διπλωματίας για την περιοχή. Αυτό θα απαιτούσε συστηματικά fora, συνεργασίες με βαλκανικές πόλεις και άμεση σχέση με ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η Θεσσαλονίκη έχει επίσης πλεονέκτημα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις: είναι αρκετά κοντά στις ζώνες αστάθειας ώστε να έχει στρατηγική σημασία, αλλά αρκετά ενταγμένη στη Δύση ώστε να προσφέρει θεσμική ασφάλεια. Αυτό την καθιστά χρήσιμη για logistics, ενέργεια, πανεπιστημιακές συνεργασίες, τεχνολογία και περιφερειακές επιχειρηματικές υπηρεσίες.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν η πόλη θα παραμείνει απλώς χώρος διέλευσης ή αν θα γίνει χώρος λήψης πρωτοβουλιών. Η πραγματική αυτονομία δεν έρχεται μόνο από έργα υποδομής. Έρχεται από τον έλεγχο των ροών: εμπορίου, κεφαλαίων, πληροφορίας, ανθρώπων και πολιτικών επαφών.

Η Θεσσαλονίκη έχει μπροστά της ένα παράθυρο ευκαιρίας. Αν κινηθεί στρατηγικά, μπορεί να μετατραπεί από περιφερειακή ελληνική πόλη σε λειτουργική πρωτεύουσα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.  . Το ερώτημα είναι αν θα παραμείνει σημείο διέλευσης ή αν θα γίνει κέντρο πρωτοβουλιών.

Αργύρης Μυστακίδης: Περί ΦΥΣΙΚΩΝ και ΑΦΥΣΙΚΩΝ

0

 

του Αργύρη Μυστακίδη,

Φυσικού, Εκπαιδευτικού Φροντιστή, Εκπαιδευτικού Αναλυτή

Εισαγωγή

Έντονο προβληματισμό και δυναμική δημόσια συζήτηση έχει προκαλέσει η ανακοίνωση της ένταξης των τμημάτων Φυσικής στο 3ο Επιστημονικό Πεδίο (ΕΠ), δηλαδή αυτό των επιστημών Υγείας & Ζωής, από τις Πανελλαδικές του 2027. Ο κύριος προβληματισμός εδράζεται στην ικανότητα των υποψηφίων να ανταποκριθούν σε ένα πρόγραμμα υψηλού μαθηματικού επιπέδου, εισαγόμενοι χωρίς να έχουν διδαχθεί στη Γ’ Λυκείου βασικές έννοιες ανώτερων μαθηματικών.

Στο ίδιο δελτίο τύπου ανακοινώνεται και η ένταξη 2 τμημάτων Μηχανικών Περιβάλλοντος (σε Θεσσαλονίκη και Ξάνθη) τα οποία, ως πολυτεχνικά τμήματα, έχουν επίσης προγράμματα σπουδών με υψηλού επιπέδου μαθηματικό περιεχόμενο.

Ο δημόσιος προβληματισμός είναι προφανώς αιτιολογημένος. Η ένταξη των συγκεκριμένων τμημάτων στο 3ο ΕΠ είναι εκπαιδευτικά ανορθολογική. Πολλοί υποψήφιοι οδηγούνται σ’ αυτό περισσότερο φοβούμενοι τα Μαθηματικά, έχοντας εγκαταλείψει την ουσιαστική ενασχόλησή τους με αυτά από τη Β’ Λυκείου.

Ας πλέει το καράβι και την πορεία τη βρίσκουμε…

Είναι φυσικά γνωστό στους παρεικούντες την Ιερουσαλήμ ότι η αποψίλωση των Φυσικών τμημάτων (και πολλών ακόμα) από φοιτητές, ειδικά μετά την εισαγωγή της περιώνυμης Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) -αλλά και όχι μόνο εξαιτίας της-, οδηγεί στην αναζήτηση φοιτητών απ’ όπου είναι δυνατόν, προτάσσοντας ως μείζον, το ζήτημα της πλήρωσης των θέσεών τους, και θεωρώντας ως δευτερεύον την ικανότητα ανταπόκρισής τους στα προγράμματα σπουδών των τμημάτων αυτών.

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2025: ΠΟΣΟΣΤΟ ΚΕΝΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΛΥΚΕΙΑ ΣΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ
ΙΔΡΥΜΑ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΗΣ % ΚΕΝΩΝ
Δ.Π.Θ. ΦΥΣΙΚΗΣ (ΚΑΒΑΛΑ) 85,9%
ΠΑΝ. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΛΑΜΙΑ) 83,1%
ΠΑΝ. ΚΡΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΗΡΑΚΛΕΙΟ) 78,3%
Α.Π.Θ. ΦΥΣΙΚΗΣ (ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ) 68,8%
Ε.Κ.Π.Α. ΦΥΣΙΚΗΣ (ΑΘΗΝΑ) 59,3%
ΠΑΝ. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΙΩΑΝΝΙΝΑ) 57,3%
ΠΑΝ. ΠΑΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ (ΠΑΤΡΑ) 57,1%

ΠΗΓΗ: ΥΠΑΙΠΘ

Η λογική αυτή δεν εκπλήσσει πλέον κανέναν, μιας και αποτελεί κοινή συνισταμένη της προσέγγισης του νεοελληνικού κράτους σε πλείστα όσα ζητήματα. Χωρίς μακρόπνοο στρατηγικό σχεδιασμό, τις περισσότερες φορές αρκεί να «πέσει η βάρκα στο νερό», ακόμη και χωρίς πυξίδα, και τα υπόλοιπα «τα βρίσκουμε πλέοντας». Φυσικά, η πορεία της «βάρκας» είναι τις περισσότερες φορές η αναμενόμενη και το άκρως αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό όχι μόνο δεν πτοεί τους λεγόμενους «υπεύθυνους», αλλά, -κατά παράδοξο τρόπο- τους ωθεί σε ολοένα και ευρύτερη εφαρμογή της πρακτικής αυτής, ποντάροντας στο «θαύμα». Ίσως βέβαια μια τέτοια προσέγγιση να εξασφαλίζει ικανή πελατεία στους επίδοξους «θαυματοποιούς».

Δυστυχώς το όλο ζήτημα αναδεικνύει για μία ακόμη φορά το αδιέξοδο του υπάρχοντος συστήματος εισαγωγής που, μέσω των διαδοχικών και πάντα εμβαλωματικών παρεμβάσεων, κατόρθωσε να γίνει ένα από τα πλέον ανελαστικά και ανορθολογικά συστήματα εισαγωγής που γνώρισε η χώρα μας από συστάσεως των «Εισιτηρίων Εξετάσεων» το 1964.

Ανοίγοντας το πλάνο: από την Μπολόνια στην ΕΒΕ και στα άδεια αμφιθέατρα.

Η μετατροπή των ΑΤΕΙ σε Πανεπιστήμια (2018-19, επί υπουργίας Γαβρόγλου), στο πλαίσιο της «Διαδικασίας της Μπολόνια»,  οδήγησε σε μια εσπευσμένη αναδιοργάνωση του Ακαδημαϊκού χάρτη, που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έπεισε για την σκοπιμότητά της, προσθέτοντας πανεπιστημιακά τμήματα με συναφές αντικείμενο σε ειδικότητες που από καιρό θεωρούνταν υπερκορεσμένες και όχι στη δημιουργία τμημάτων με καινοτόμα προγράμματα σπουδών, που θα μπορούσαν να αντλήσουν τεχνογνωσία από την καλύτερη επαφή των ΤΕΙ με τον κόσμο της εργασίας. Έτσι αντί να εκμεταλλευτούμε τη διαδικασία για την ανανέωση και εμπλουτισμό του ακαδημαϊκού χάρτη, ώστε να «φυσήξει» ο πολυπόθητος και άκρως αναγκαίος «φρέσκος αέρας» στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, απλά αυξήσαμε τον αριθμό των ομοειδών τμημάτων, με συνακόλουθη αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων θέσεων σε συναφείς ειδικότητες.

Το αδιέξοδο που δημιουργήθηκε από τη δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων σε αντικείμενα, ήδη κορεσμένα στην αγορά εργασίας, κλήθηκε να λύσει συγκεκαλυμμένα η εισαγωγή της ΕΒΕ με τον νόμο 4777/2021 (επί υπουργίας Νίκης Κεραμέως) το 2021.

Με την πρόφαση του αποκλεισμού των ακαδημαϊκά ανεπαρκών υποψηφίων, ο μεταβλητός αυτός βαθμολογικός πήχης σχεδιάστηκε ώστε να αποκλείει ένα σημαντικό ποσοστό υποψηφίων. Ακόμη και σήμερα, μετά από 5 χρόνια εφαρμογής του, δεν έχει γίνει ακόμη πλήρως αντιληπτό ότι πρόκειται για ένα δυναμικό και όχι στατικό όριο, που προσαρμόζεται στις επιδόσεις των υποψηφίων, ώστε να αποκλείει σε κάθε περίπτωση ένα ισχυρό ποσοστό ακόμη και αν όλοι γράψουν πάνω από 18.

Το αποτέλεσμα ήταν να μείνουν χιλιάδες κενές θέσεις, κυρίως σε περιφερειακά τμήματα, φέρνοντάς τα σε κατάσταση οριακής και σίγουρα μη αποδοτικής λειτουργίας. Σε ορίζοντα πενταετίας (2021–2025), οι κενές θέσεις αγγίζουν συνολικά τις 60.000,  δηλαδή μια ολόκληρη εύρωστη επαρχιακή πόλη φοιτητών. Αντιμετωπίζοντας υπαρξιακό πρόβλημα πολλά από τα τμήματα αυτά καλούνται να βρουν φοιτητές ακόμη και χωρίς το απόλυτα ταιριαστό ακαδημαϊκό προφίλ. Έχουν όμως αυτοί οι μελλοντικοί φοιτητές την ελάχιστη υποψία για το τι θα κληθούν να αντιμετωπίσουν;

Επίλογος

Δυστυχώς, όταν πραγματοποιούνται παρεμβάσεις σε τομείς που επηρεάζουν την εξέλιξη της κοινωνίας μας και την ικανότητά της να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του παρόντος και κυρίως του μέλλοντος, δεν αρκούν οι καλές προθέσεις. Χωρίς σχεδιασμό και στόχευση σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις όχι μόνο δεν επιλύουμε τις υπάρχουσες παθογένειες, αλλά προσθέτουμε και νέες. Νομοτελειακά όταν ένα σύστημα αποκτά μη λειτουργική πολυπλοκότητα καταρρέει εκ των έσω. Ας ελπίσουμε να το προλάβουμε.

Τελικά το ερώτημα που θέτουμε είναι:

Το μείζον πρόβλημα βρίσκεται στο σύστημα εισαγωγής ή στον ακαδημαϊκό χάρτη της χώρας; Ή για να το διατυπώσουμε απλούστερα:

Τι Πανεπιστήμιο θέλουμε και γιατί το θέλουμε;

Η διπλωματία των drones της Τουρκίας: Πώς ο Ερντογάν πλαισιώνει το πιο ζωτικό του εργαλείο στην εξωτερική πολιτική

0

Πέμπτη, 23 Απριλίου 2026

turkeyanalyst.org

Της Juliette Oliver

Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η Τουρκία αξιοποίησε την ευκαιρία για στρατιωτική υπεροχή χαμηλού κόστους μέσω της ανάπτυξης των εγχώριων προγραμμάτων της σε drones και οπλικά συστήματα. Η Τουρκία αναδείχθηκε σε υπερδύναμη των drones, χρησιμοποιώντας προληπτικά την αμυντική της βιομηχανία ως εργαλείο σκληρής ισχύος στο εξωτερικό, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τη θέση και τον ρόλο της μέσα στην παγκόσμια αναταραχή. Η Τουρκία επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτησή της από τους δυτικούς εταίρους και να αυξήσει την εθνική της ανεξαρτησία μέσω τεχνολογικής κυριαρχίας. Ωστόσο, η ρητορική με την οποία πλαισιώνει η Άγκυρα τις εξαγωγές της διαφέρει δραματικά από σύγκρουση σε σύγκρουση, όπως στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και στον Δεύτερο Πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Τέτοιες μετατοπίσεις δείχνουν μια ολοένα και πιο ευέλικτη, αν και περίπλοκη, διπλωματία των drones. Η Τουρκία χρησιμοποιεί ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες και τις εξαγωγές drones τους για να ευθυγραμμίζεται με κράτη-αγοραστές ή να αποστασιοποιείται από αυτά, αυξάνοντας την πολυπλοκότητα γύρω από το πώς μπορεί να της αποδοθεί ευθύνη για τον ρόλο της σε διεθνείς συγκρούσεις.

Υπόβαθρο

Η πρώτη δοκιμαστική πτήση του διαβόητου Bayraktar TB2 από την Άγκυρα το 2014 αποτέλεσε επαναστατικό σημείο καμπής στην εντυπωσιακή εγχώρια στρατιωτική ανάπτυξη της Τουρκίας. Από τότε, οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν επιταχύνει την παραγωγή και έχουν ανεβάσει τον πήχη της αυτάρκειας στην κατασκευή και προμήθεια μη επανδρωμένων αεροχημάτων. Το 2023, η Τουρκία παρήγαγε σχεδόν το 80% των δικών της στρατιωτικών εξαρτημάτων και οπλικών συστημάτων. Αυτές οι πρωτοβουλίες στον τομέα των εξοπλισμών αποτελούν εργαλεία ενίσχυσης της εθνικής ασφάλειας, κάτι που υπογράμμισε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε τελετή στην Άγκυρα, στις 24 Φεβρουαρίου 2026, για τη νεότερη προσθήκη της Τουρκίας στην οικογένεια των αυτόνομων οπλικών συστημάτων, το μη επανδρωμένο ναυτικό όχημα Sancar.

Συγκρούσεις όπως ο Δεύτερος Πόλεμος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχουν μετατραπεί σε πεδία μάχης για drones, αλλά και σε χώρους δοκιμής της νέας διπλωματίας σκληρής ισχύος του Ερντογάν. Η Τουρκία έχει μεταβάλει τη ρητορική της ανάμεσα σε αυτές τις συγκρούσεις, παρουσιάζοντας τις εξαγωγές drones άλλοτε ως απλό εμπόριο όπλων και άλλοτε ως έντονη συνεργασία με συμμάχους. Η Άγκυρα δείχνει την ευελιξία που προσφέρει η διπλωματία των drones και την προσπάθεια που είναι διατεθειμένος να καταβάλει ο Ερντογάν ώστε να αποκομίσει τα μέγιστα οφέλη από την εμπλοκή της.

Ο Δεύτερος Πόλεμος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020 αποτελεί το πιο άμεσο παράδειγμα εφαρμογής ισχύος μέσω drones από την Τουρκία. Στην αρχή των εχθροπραξιών, ο Ερντογάν δήλωσε «ήρθε η ώρα να πληρώσουν», υποστηρίζοντας τα αιτήματα του Αζερμπαϊτζάν να αποσυρθεί η Αρμενία από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Μετά την επιτυχή προσπάθεια του Αζερμπαϊτζάν να ανακαταλάβει την περιοχή, ο Ερντογάν επιχείρησε αργότερα να συνδέσει στενά τον εαυτό του με τη νίκη, δηλώνοντας: «Μαζί με τους Αζέρους αδελφούς μας, εξαλείψαμε πλήρως τις εχθρικές δυνάμεις».

Ενώ αρχικά εξυμνούσε την τουρκική στρατιωτική υποστήριξη, άρθρο στην επίσημη εφημερίδα του Αζερμπαϊτζάν εξέφρασε ενόχληση για την αντιλαμβανόμενη τουρκική εκμετάλλευση της νίκης, σχολιάζοντας: «Ο λαός μας, ο στρατός μας και ο διοικητής μας βλέπουν με απογοήτευση και βαθιά λύπη τις προσπάθειες να οικειοποιηθούν και να διεκδικήσουν τη δίκαιη νίκη μας. Η νίκη του Αζερμπαϊτζάν είναι νίκη ολόκληρου του τουρκικού κόσμου, αλλά η Τουρκία δεν είναι ο αρχιτέκτονάς της». Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ δείχνει πώς η Τουρκία χρησιμοποιεί τις εξαγωγές drones τόσο για να διαμορφώνει τα αποτελέσματα στο πεδίο της μάχης όσο και για να κατασκευάζει αφηγήματα στρατιωτικής επάρκειας και περιφερειακής ηγεσίας, παρά τις εντάσεις με συμμάχους που δυσανασχετούν με τις προσπάθειές της να εκμεταλλευθεί πολιτικά τη νίκη τους.

Σε έντονη αντίθεση, η προσέγγιση της Τουρκίας απέναντι στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αντανακλά μια πιο προσεκτική και ευέλικτη στρατηγική. Σε αντίθεση με τα περισσότερα μέλη του ΝΑΤΟ, η Τουρκία δεν επέβαλε ολοκληρωμένες κυρώσεις στη Ρωσία. Αντίθετα, διατηρεί μια θέση συνεργατικού ανταγωνισμού. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία έχει επιδιώξει να τοποθετηθεί ως διαμεσολαβητής, ενώ συνεχίζει τις αμυντικές εξαγωγές προς την Ουκρανία. Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν τονίσει τον ιδιωτικό, και όχι κυβερνητικό, χαρακτήρα των πωλήσεων drones. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιαβούζ Σελίμ Κιράν δήλωσε: «Το Κίεβο αγόρασε τα drones από την Baykar, μια ιδιωτική τουρκική αμυντική εταιρεία», ενώ ο τότε υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου υποστήριξε: «Αν μια χώρα αγοράζει [όπλα] από εμάς, αυτά δεν είναι πλέον τουρκικά». Οι δηλώσεις αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία απόστασης ανάμεσα στο κράτος και τις συνέπειες της χρήσης των drones, παρά το γεγονός ότι η Τουρκία έχει σοβαρό συμφέρον στην επιτυχή άμυνα της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα. Η Ρωσία έχει απορρίψει αυτό το πλαίσιο, και ο τότε Ρώσος πρέσβης Αλεξέι Γέρχοφ απάντησε ότι «εξηγήσεις του τύπου “οι δουλειές είναι δουλειές” δεν θα λειτουργήσουν, αφού τα drones σας σκοτώνουν τους στρατιώτες μας».

Αυτή η ανταλλαγή αναδεικνύει τα όρια της εύλογης άρνησης ευθύνης, όταν οι ιδιωτικές εταιρείες συνδέονται στενά με την εθνική στρατηγική και την εξωτερική πολιτική. Αν και η Άγκυρα παρουσιάζει τις εξαγωγές drones ως ιδιωτικές συναλλαγές, η σχέση κράτους και βιομηχανίας στην Τουρκία είναι βαθιά αλληλένδετη. Οι αμυντικές εταιρείες λειτουργούν μέσα σε ένα σύστημα που διαμορφώνεται από κρατικές συμβάσεις, οι οποίες ενθαρρύνονται και δίνονται μόνο σε πιστούς του Ερντογάν και σε όσους είναι πολιτικά ευθυγραμμισμένοι με το καθεστώς του. Η προβολή της Baykar, παραγωγού του Bayraktar TB2, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυναμικής, καθώς μία από τις πιο παραγωγικές αμυντικές εταιρείες διευθύνεται από τον γαμπρό του Ερντογάν, Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ.

Αυτή η δομή επιτρέπει στην Άγκυρα να προβάλλει επιρροή έμμεσα. Η διοχέτευση στρατιωτικών εξαγωγών μέσω τυπικά ιδιωτικών εταιρειών επιτρέπει στην Άγκυρα να διευρύνει τη στρατηγική της εμβέλεια, περιορίζοντας ταυτόχρονα την επίσημη λογοδοσία. Στην πράξη, οι εταιρείες αυτές λειτουργούν ως προεκτάσεις της κρατικής πολιτικής, προωθώντας τόσο εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς στόχους.

Επιπτώσεις

Η άνοδος της Τουρκίας ως δύναμης των drones αντανακλά έναν ευρύτερο μετασχηματισμό της στρατηγικής της ταυτότητας. Ξεπερνώντας την εξάρτηση από δυτικούς προμηθευτές, αξιοποίησε την εγχώρια αμυντική ανάπτυξη για να διευρύνει την αυτονομία και την επιρροή της. Η υβριδική διπλωματία των drones της Τουρκίας της επιτρέπει είτε να ευθυγραμμίζεται ανοιχτά με εταίρους, όπως με το Αζερμπαϊτζάν στην περίπτωση του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, είτε να διατηρεί αποστάσεις, όπως έκανε στην περίπτωση της Ουκρανίας. Και στα δύο πλαίσια, τα drones καθιστούν δυνατή μια μορφή έμμεσης προβολής ισχύος, η οποία συνδυάζει τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα με τη στρατηγική κατασκευή αφηγήματος.

Άλλες χώρες έχουν ήδη λάβει υπόψη τους αυτή την εξέλιξη και είτε έχουν καταδικάσει τη διάδοση των τουρκικών drones στη γειτονιά τους είτε έχουν αγκαλιάσει την ευκαιρία να ενισχύσουν τις δικές τους δυνατότητες. Τον Φεβρουάριο του 2026, ο τουρκικός προμηθευτής όπλων Mechanical and Chemical Industry Corporation —MKE— υπέγραψε μεγάλη εξαγωγική συμφωνία με το αιγυπτιακό υπουργείο Άμυνας, ύψους 350 εκατομμυρίων δολαρίων, η οποία περιλαμβάνει την πώληση πυρομαχικών και την κοινή προμήθεια drones. Το Ισραήλ έσπευσε να καταδικάσει τέτοιες συμφωνίες, θεωρώντας ότι οι εξελίξεις αυτές σηματοδοτούν προσπάθειες όχι μόνο συμφιλίωσης με πρώην περιφερειακούς αντιπάλους, αλλά και δημιουργίας ενός συντονισμένου πολιτικού και στρατηγικού μπλοκ, το οποίο περιγράφεται ως ένας «σουνιτικός δακτύλιος» που περικυκλώνει στρατιωτικά το Ισραήλ. Οι εκτεταμένες προσπάθειες της Τουρκίας να διαχωρίσει τον ιδιωτικό στρατιωτικό της τομέα από τη δημόσια κυβερνητική σφαίρα της παρέχουν μια πίσω πόρτα και αφήνουν άλλες χώρες να δυσκολεύονται να αποφασίσουν πώς να αντιδράσουν. Το Ισραήλ, για παράδειγμα, έχει επιλέξει μια στρατηγική αμφισβήτησης του τουρκικού εμπορίου στην περιοχή, τόσο με το δικό του αντίστοιχο εμπόριο όσο και μέσω περιορισμού της Τουρκίας.

Αυτά τα περιστατικά θα αυξηθούν μόνο όσο η Τουρκία προχωρά με πλήρη ταχύτητα για να αξιοποιήσει τη διπλωματία των drones ως μέσο εξομάλυνσης των σχέσεων με άλλες χώρες. Θα γίνεται ολοένα και δυσκολότερο να αποδοθούν ευθύνες στην Τουρκία για τις εξαγωγές όπλων της, καθώς αυτά τα συστήματα και οι σχέσεις θα επεκτείνονται. Η εξελισσόμενη και όλο και πιο ενεργή στάση της Τουρκίας στις περιφερειακές στρατιωτικές υποθέσεις παρακινεί χώρες της Δύσης, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, να αναπτύξουν τις δικές τους στρατιωτικές βιομηχανίες και να ανταγωνιστούν στην παγκόσμια σκηνή. Αναγνωρίζοντας ότι το μέλλον της εσωτερικής ασφάλειας θα διασφαλίζεται ολοένα και περισσότερο από αυτόνομα οπλικά συστήματα, οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν να ανταγωνιστούν —και όχι απλώς να αντιμετωπίσουν— την Τουρκία, η οποία στο παρελθόν αποτέλεσε έναν από τους αρχικούς λόγους για την ανάπτυξη αυτόνομων όπλων.

Συμπέρασμα

Η διπλωματία των drones της Τουρκίας αποκαλύπτει όχι μόνο μια μετατόπιση στη στρατιωτική ικανότητα, αλλά και έναν επαναπροσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο προβάλλεται η ισχύς, ενώ ταυτόχρονα διαχέεται η ευθύνη. Αξιοποιώντας τυπικά ιδιωτικές αμυντικές εταιρείες για την προώθηση στρατηγικών στόχων, η Άγκυρα έχει κατασκευάσει ένα ευέλικτο μοντέλο επιρροής, το οποίο προσαρμόζεται σε διαφορετικές συγκρούσεις, ενώ καθιστά πιο περίπλοκες τις διεθνείς αντιδράσεις.

Η προσέγγιση της Τουρκίας προσφέρει ένα πρότυπο έμμεσης και αρνήσιμης προβολής ισχύος στον σύγχρονο πόλεμο. Αυτό, με τη σειρά του, ωθεί άλλες χώρες να βελτιώσουν το δικό τους διπλωματικό πλαίσιο παράλληλα με την ξένη αγορά drones, ώστε να συμβαδίσουν και να προσαρμοστούν στη σύγχρονη εποχή της διπλωματίας των drones.

Βιογραφικό της συγγραφέως

Η Juliette Oliver είναι ερευνήτρια στο American Foreign Policy Council και πραγματοποιεί μεταπτυχιακές σπουδές στις Ευρασιατικές Σπουδές.

turkeyanalyst.org

Ηλίας Λεοντάρης: Η δημοκρατία δίκτυο εξυπηρετήσεων και ο βουλευτής μεσάζων

12

Η κατάσταση που βιώνουμε την περίοδο αυτή, σχεδόν προεκλογική, χαρακτηρίζεται από την ανάδειξη των πελατειακών σχέσεων στο πολιτικό μας σύστημα, όπου η ψήφος ανταλλάσσεται με εξυπηρετήσεις. Το φαινόμενο ωστόσο ενισχύεται από τις δυσλειτουργίες του κράτους, που οδηγούν τους πολίτες να αναζητούν προσωπικές λύσεις αντί για θεσμική δικαιοσύνη.

 

Ηλίας Α Λεοντάρης*

Ο Έλληνας βουλευτής, σε μεγάλο βαθμό, δεν λειτουργεί σήμερα ως νομοθέτης ούτε ως ελεγκτής της εξουσίας. Λειτουργεί ως μεσάζων. Ως διαχειριστής αιτημάτων. Ως εκείνος που θα κάνει το τηλεφώνημα για να ξεμπλοκάρει μια υπόθεση.

Και το πιο ανησυχητικό!! Αυτό δεν θεωρείται πλέον παρέκκλιση,αλλά κανονικότητα.

Η εικόνα είναι γνώριμη και σχεδόν αποδεκτή απ’ όλους. Ο πολίτης, κατά κανόνα, όταν απευθύνεται σε μια υπηρεσία δεν ελπίζει ότι θα εξυπηρετηθεί όπως δικαιούται! Γι’ αυτό αναζητά μια «άκρη». Και η «άκρη» έχει όνομα, γραφείο και εκλογική περιφέρεια.

Έτσι, η πολιτική σχέση εκφυλίζεται σε μια απλή συναλλαγή! Ψήφος έναντι εξυπηρέτησης.

 

Ομιλία των πολιτικών αρχηγών επί της προτάσεως δυσπιστίας κατά της Κυβέρνησης, που υπέβαλαν ο Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς Αλέξης Τσίπρας και 84 Βουλευτές της Κοινοβουλευτικής του Ομάδας, σύμφωνα με τα άρθρα 84 του Συντάγματος και 142 του Κανονισμού της Βουλής, Κυριακή 30 Ιανουαρίου 2022 (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ / EUROKINISSI)

Ο Herbert Kitschelt** έχει περιγράψει με σαφήνεια τη διαφορά μεταξύ προγραμματικής πολιτικής και πελατειακών πρακτικών. Στην πρώτη περίπτωση, οι πολίτες επιλέγουν βάσει ιδεών και πολιτικών προτάσεων. Στη δεύτερη, επιλέγουν βάσει προσωπικού οφέλους. Η θεωρία δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών.

Η χώρα μας, παρά τις θεσμικές της κατακτήσεις και την πολιτική ωριμότητα των πολιτών δείχνει να παραμένει, επικίνδυνα, στο δεύτερο μοντέλο.

Δεν πρόκειται απλώς για «κακή νοοτροπία». Πρόκειται για ένα ολόκληρο σύστημα που αναπαράγει αυτή τη συμπεριφορά.

Όταν το κράτος, παρά την ψηφιακή του μετεξέλιξη, παραμένει αργό και δυσκίνητο, αδιαφανές και απρόσωπο, ο πολίτης συνεχίζει να πιστεύει ότι δεν έχει άλλη επιλογή από το να αναζητήσει μεσολαβητή. Και τον βρίσκει στο πρόσωπο του βουλευτή!! Και καθώς η εκλογή/επανεκλογή ενός βουλευτή εξαρτάται από το πόσες «υποθέσεις» θα τακτοποιήσει, η πελατειακή λειτουργία γίνεται εργαλείο πολιτικής επιβίωσης.

Το φαινόμενο αυτό η Simona Piattoni*** το έχει περιγράψει ως ένα σύστημα ασύμμετρων ανταλλαγών. Στην ελληνική εκδοχή του, όμως, η ασυμμετρία αποκτά σχεδόν θεσμικό χαρακτήρα καθώς ο πολίτης εξαρτάται από τον πολιτικό για κάτι που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο δικαίωμά του.

Κάπως έτσι, ο βουλευτής επιλέγει ή αποδέχεται το ρόλο του τυπικού μεσάζοντα μεταξύ ενός κράτους που δεν λειτουργεί και μιας κοινωνίας που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα σε αυτό.

Τελικά, φαίνεται να είναι συνειδητή επιλογή και όχι επιβεβλημένη προσαρμογή, καθώς και οι βουλευτές γνωρίζουν πολύ καλά ότι το «σύστημα» θα τους ανταμείψει για αυτή τη συμπεριφορά. Δηλαδή, όσο περισσότερο «εξυπηρετούν», τόσο ενισχύουν την προσωπική τους εκλογική βάση. Έτσι η πολιτική μετατρέπεται σε ένα άθροισμα μικρών διευθετήσεων, όπου το συλλογικό συμφέρον χάνεται μέσα σε ένα πλήθος ατομικών αιτημάτων.

Και κάπου εκεί, η δημοκρατία αρχίζει να αδειάζει από το περιεχόμενό της.

Ο Max Weber****είχε προειδοποιήσει ότι χωρίς μια ορθολογική, απρόσωπη διοίκηση, το κράτος διολισθαίνει σε σχέσεις προσωπικής εξάρτησης. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ακριβώς αυτή η διολίσθηση. Ένα κράτος που δεν εμπνέει εμπιστοσύνη και μια πολιτική τάξη που επιβιώνει καλύπτοντας τα κενά του.

Οι συνέπειες ωστόσο είναι βαθιά πολιτικές, καθώς η Βουλή υποβαθμίζεται σε δευτερεύοντα θεσμό, η πολιτική συζήτηση γίνεται φτωχή και «ξύλινη», η λογοδοσία αντικαθίσταται από την προσωπική ευγνωμοσύνη και ο βουλευτής ένας αριθμός στην καταμέτρηση των ψήφων σε κάθε ψηφοφορία στη βουλή.

Στο παραπάνω θα μπορούσε κάποιος να προσθέσει και το χειρότερο, δηλαδή το γεγονός οτι οι ανισότητες παγιώνονται και όποιος έχει το πλεονέκτημα πρόσβασης σε πολιτικό γραφείο «βολεύεται» και όποιος δεν έχει, απλώς περιμένει.

Αυτό δεν είναι δημοκρατία ισότητας. Είναι δημοκρατία διαμεσολάβησης.

Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο οι πολιτικοί. Είναι και οι πολίτες. Γιατί όσο η κοινωνία αποδέχεται — ή και επιδιώκει — αυτή τη σχέση, τόσο το σύστημα θα αναπαράγεται.

Η έξοδος από αυτόν τον φαύλο κύκλο δεν θα προκύψει από ηθικολογίες. Θα προκύψει μόνο όταν αλλάξει το βασικό ερώτημα που πρέπει να θέτει ο πολίτης, «ποιος θα με εξυπηρετήσει» ή «ποιοι θεσμοί εγγυώνται τα δικαιώματά μου»;.

Μέχρι τότε, ο βουλευτής θα συνεχίσει να ισορροπεί ανάμεσα σε δύο ρόλους ήτοι εκπρόσωπος στα λόγια, μεσάζων στην πράξη και η δημοκρατία θα συνεχίσει να λειτουργεί — αλλά με όρους που τη φθείρουν εκ των έσω.

Είναι καιρός να σταματήσουμε να ωραιοποιούμε την κατάσταση και να απαιτήσουμε το αυτονόητο δηλαδή τη λειτουρία της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στη βάση της διάκρισης των τριών βασικών εξουσιών!! (Εκτελεστική, Δικαστική, Νομοθετική).

Αν κι αυτό φαντάζει δύσκολο δεδομενης της πρακτικής ο βουλευτής  να είναι ταυτόχρονα και μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου, κάτιο που δεν αντιμετωπίζεται ούτε με την πρόσφατη εξαγγελία περί εφαρμογής ενός είδους ασυμβίβαστου, αλλά με πολλούς αστερίσκους.

Θεωρώ ότι η λύση βρίσκεται στη «γενναία» μεταρύθμιση και την καθιέρωση της Προεδρικής Δημοκρατίας, όπου ο Πρόεδρος εκλέγεται απευθείας από τον λαό, ασκεί την εκτελεστική εξουσία, διορίζει υπουργούς, η δε Βουλή νομοθετεί και ελέγχει την εξουσία του Προέδρου, τέλος η Δικαιοσύνη  είναι ανεξάρτητη και ελέγχει αν οι νόμοι και οι αποφάσεις είναι σύμφωνες με το Σύνταγμα.

Έτσι εξασφαλίζεται σαφής διάκριση των εξουσιών (εκτελεστική, νομοθετική, δικαστική).

Σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα από το πολίτευμα ο αριθμός των βουλευτών θα πρέπει να μειωθεί σε πρώτη φάση στους 200 και ίσως και σε μικρότερο αριθμό με την πάροδο ενός επαρκούς χρονικού διαστήματος προσαρμογής! Θεωρώ επίσης ότι ο θεσμός των μονοεδρικών περιφερειών πρέπει να καταργηθεί (δεν υπάρχει δημοκρατία με έναν εκπρόσωπο) και αντ’ αυτού η κατανομή των 200 εδρών να γίνεται ως εξής 59χ2=118 και οι υπόλοιπες 82 έδρες να κατανέμονται με βάση τον πληθυσμό τους!!!

Δεν πιστεύω στα θαύματα, ωστόσο ελπίζω!!!!

* Αντιστράτηγος  εα, Επίτιμος, Δκτης 1ης ΣΤΡΑΤΙΑΣ, Αρχηγός ΓΕΕΦ,Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας Πειφέρειας Θεσσαλίας

**Ο Herbert P. Kitschelt είναι υπότροφος πολιτικών επιστημών και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων George V. Allen στο Πανεπιστήμιο Duke της Βόρειας Καρολίνας. Η βασική πνευματική συνεισφορά του Kitschelt είναι αναμφισβήτητα ο επαναπροσδιορισμός του ανταγωνιστικού χώρου για τα πολιτικά κόμματα στη Δυτική Ευρώπη

***Η Simona Piattoni είναι Ιταλίδα πολιτική επιστήμονας με σημαντική συνεισφορά στη μελέτη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της διακυβέρνησης. Με Προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στην Πολιτική Επιστήμη (Ιταλία και εξωτερικό) και Διδακτορικό (PhD) στην Πολιτική Επιστήμη, European University Institute (Φλωρεντία).

Είναι Καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο University of Trento και έχει διδάξει και συνεργαστεί με διάφορα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα  και ενεργό συμμετοχή σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα για την Ευρωπαϊκή Ένωση

**** Ο Μαξιμίλιαν Καρλ Έμιλ Βέμπερ (Maximilian Karl Emil Max Weber, 21 Απριλίου 1864 – 14 Ιουνίου 1920) ήταν  Γερμανός κοινωνιολόγος και πολιτικός οικονομολόγος, του οποίου οι ιδέες επηρέασαν την κοινωνική θεωρία, την κοινωνική έρευνα και το σύνολο της επιστήμης της κοινωνιολογίας

Το τελεσίγραφο για τον πόλεμο με το Ιράν οξύνει την αντιπαράθεση Τραμπ–Κογκρέσου

0

DW

David Ehl 

Ένας πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να διατάξει μια στρατιωτική επιχείρηση χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, αλλά μόνο για 60 ημέρες. Μετά από αυτό, πρέπει να ζητήσει επίσημη έγκριση από το Κογκρέσο. Για τον πόλεμο με το Ιράν, αυτή η προθεσμία λήγει την 1η Μαΐου.

Ένας ναύτης του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού δίνει σήμα σε αεροσκάφος F/A-18F Super Hornet, που ανήκει στη Strike Fighter Squadron 213, στο κατάστρωμα πτήσης του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στον κόσμο, του USS Gerald R. Ford.

Για πρώτη φορά εδώ και 23 χρόνια, οι ΗΠΑ διαθέτουν τώρα τρία αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του USS Gerald R. Ford, που απεικονίζεται στη φωτογραφία.
Εικόνα: US Navy/AFP

Ο Ντόναλντ Τραμπ αρέσκεται να δίνει την εντύπωση ενός ισχυρού προέδρου, ο οποίος ασκεί πλήρως τις εξουσίες που του παρέχει το Σύνταγμα των ΗΠΑ. Ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, έχει το δικαίωμα να ξεκινήσει μια στρατιωτική επιχείρηση, αλλά οφείλει να ενημερώσει επίσημα το Κογκρέσο μέσα σε 48 ώρες. Στην περίπτωση του πολέμου με το Ιράν, το έκανε εγκαίρως, στις 2 Μαρτίου.

Τώρα όμως πλησιάζει μια δεύτερη προθεσμία: μια στρατιωτική επιχείρηση επιτρέπεται να διαρκέσει μόνο 60 ημέρες χωρίς την έγκριση των μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, των δύο σωμάτων που απαρτίζουν το Κογκρέσο. Η προθεσμία αυτή λήγει την 1η Μαΐου.

Αν μέχρι τότε δεν έχει διαπραγματευθεί λύση στον πόλεμο ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, ο πρόεδρος θα πρέπει να προχωρήσει σε περαιτέρω βήματα για να νομιμοποιήσει τη στρατιωτική του επιχείρηση εναντίον του Ιράν.

Το Καπιτώλιο των ΗΠΑ διακρίνεται στο βάθος, με ένα κόκκινο φανάρι στο προσκήνιο.

Το Κογκρέσο των ΗΠΑ θα έπρεπε να έχει λόγο στη συνέχιση του πολέμου, αλλά ο Τραμπ εξακολουθεί να έχει επιλογές. Εικόνα: Celal Gunes/Anadolu/picture alliance

Τι είναι το «ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών»;

Πριν από σχεδόν 240 χρόνια, οι ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών μοίρασαν στο Σύνταγμα την ευθύνη για τον πόλεμο: ο πρόεδρος είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, αλλά μόνο το Κογκρέσο μπορεί να κηρύξει πόλεμο.

Το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών του 1973 είναι ομοσπονδιακός νόμος που καθορίζει πώς κατανέμεται η εξουσία ανάμεσα στο Κογκρέσο και τον πρόεδρο σε περίοδο πολέμου.

«Ορίζει ότι οι συντάκτες του Συντάγματος είχαν την πρόθεση το Κογκρέσο και ο πρόεδρος να χρησιμοποιούν τη “συλλογική τους κρίση” για την αποστολή στρατευμάτων σε “εχθροπραξίες”», εξηγεί το Associated Press. «Το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών καλεί τον πρόεδρο, “σε κάθε δυνατή περίπτωση”, να “διαβουλεύεται με το Κογκρέσο πριν εισαγάγει τις Ένοπλες Δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών” σε τέτοιες καταστάσεις».

Το ψήφισμα θεωρείται ευρέως ως δίδαγμα από τον Πόλεμο του Βιετνάμ, μια σύγκρουση στην οποία οι ΗΠΑ συμμετείχαν από το 1955, αλλά την οποία το Κογκρέσο δεν ενέκρινε επισήμως μέχρι το 1964. Όταν όμως θεσπίστηκε το 1973, ο τότε πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον ήταν αντίθετος. Το βέτο του, ωστόσο, ανατράπηκε από πλειοψηφία δύο τρίτων στο Κογκρέσο, και ο νόμος τέθηκε σε ισχύ.

Μόνο το Κογκρέσο μπορεί να κηρύξει πόλεμο, αλλά συνήθως δεν το κάνει. Η τελευταία κήρυξη πολέμου από το Κογκρέσο έγινε στις 4 Ιουνίου 1942, εναντίον της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας, χωρών συμμάχων της ναζιστικής Γερμανίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντί γι’ αυτό, πολλοί πρόεδροι στο παρελθόν χρησιμοποίησαν απλώς την ασαφή διατύπωση του ψηφίσματος για να εγκρίνουν τη χρήση στρατιωτικής ισχύος στο εξωτερικό.

Το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών υποτίθεται ότι διατηρεί τον ρόλο του Κογκρέσου στις σύγχρονες συγκρούσεις χωρίς επίσημες κηρύξεις πολέμου, ενώ παράλληλα διατηρεί την ευελιξία του προέδρου σε ευαίσθητες καταστάσεις.

Πιθανή παράταση 30 ημερών

Σύμφωνα με τον νόμο, ο πρόεδρος θα μπορούσε να παρατείνει την αρχική περίοδο των 60 ημερών μία φορά, για επιπλέον 30 ημέρες — ιδίως ώστε να καταστεί δυνατή μια οργανωμένη αποχώρηση των στρατευμάτων.

Η Stormy-Annika Mildner, επικεφαλής του γερμανικού think tank Aspen Institute Germany, θεωρεί αυτό το πιο πιθανό σενάριο. «Υποθέτω ότι ο Τραμπ θα κάνει χρήση της πρόσθετης περιόδου των 30 ημερών, υποστηρίζοντας ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, ότι υπάρχει εκεχειρία και ότι το τέλος του πολέμου είναι ορατό, άρα ο επιπλέον χρόνος χρειάζεται για να ολοκληρωθεί η διαδικασία», δήλωσε η Mildner στη DW.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κάθεται στον Λευκό Οίκο με αρκετές σημαίες στο φόντο. Κοιτάζει προς τα αριστερά, με ελαφρώς συνοφρυωμένη έκφραση.

Ο Τραμπ αντιμετωπίζει αντιδράσεις, ακόμη και μέσα στο ίδιο του το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Εικόνα: Daniel Torok/Avalon/Photoshot/picture alliance

Το επιχείρημα αυτό, ωστόσο, θα αποδυναμωνόταν αν η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ συνέχιζε να κλιμακώνεται και αν η εκεχειρία παραβιαζόταν σοβαρά και επίμονα. «Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί περαιτέρω τώρα, τότε η επίκληση ή η δικαιολόγηση αυτών των 30 ημερών γίνεται ακόμη πιο αμφιλεγόμενη απ’ όσο ήδη είναι», είπε η Mildner.

Οι New York Times επισημαίνουν μια άλλη πιθανότητα: ο Τραμπ θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι ο κανόνας των 60 ημερών δεν εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ο προκάτοχός του, Μπαράκ Ομπάμα, είχε προβάλει παρόμοιο επιχείρημα το 2011 σχετικά με τις αεροπορικές επιδρομές στη Λιβύη, οι οποίες είχαν εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Ο Ομπάμα είχε δηλώσει τότε ότι η στρατιωτική επιχείρηση δεν περιλάμβανε παρατεταμένες μάχες, ιδίως όχι με χερσαία στρατεύματα.

Πέντε ψηφίσματα, πέντε απορρίψεις

Κατά κανόνα, οι πρόεδροι έχουν επιδιώξει τη δημόσια στήριξη και, ιδίως, την έγκριση του Κογκρέσου πριν από μεγάλες στρατιωτικές ενέργειες — για παράδειγμα, ο Τζορτζ W. Μπους το έκανε πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Η απόφαση του Τραμπ να μην το κάνει στην περίπτωση των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν δημιούργησε ένα ευάλωτο σημείο, το οποίο οι Δημοκρατικοί της αντιπολίτευσης στο Κογκρέσο έχουν επανειλημμένα αξιοποιήσει.

Από τις αρχές Μαρτίου έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά πέντε ψηφοφορίες και στα δύο σώματα του Κογκρέσου για ψηφίσματα που αποσκοπούσαν στον περιορισμό των ενεργειών του Τραμπ. Δεδομένης της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας και στα δύο σώματα, τα ψηφίσματα απέτυχαν, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις με μικρή διαφορά.

«Πέρα από την έγκριση ψηφισμάτων, το Κογκρέσο διαθέτει μόνο περιορισμένα μέσα για να τερματίσει ενεργά τον πόλεμο», είπε η Mildner. «Ένα αποτελεσματικό εργαλείο θα ήταν η διακοπή της χρηματοδότησης. Πολιτικά, όμως, αυτό είναι δύσκολα εφικτό».

Ο αμερικανικός στρατός είναι βαθιά ενσωματωμένος στην κοινωνία, και η διακοπή της χρηματοδότησης των στρατευμάτων πιθανότατα δεν θα γινόταν εύκολα κατανοητή.

Αναμονή για τις ενδιάμεσες εκλογές

Ωστόσο, οι πέντε μέχρι στιγμής ψηφοφορίες δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι μια έκτη —μετά την προθεσμία των 60 ημερών— θα έχει την ίδια κατάληξη. Σύμφωνα με τους New York Times, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί έχουν ήδη υποδείξει ότι ενδέχεται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα ψηφίσουν. Ο Τζον Κέρτις, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από τη Γιούτα, κατέστησε σαφή τη θέση του με την εναρκτήρια φράση του άρθρου του την 1η Απριλίου:

«Δεν θα υποστηρίξω τη συνέχιση στρατιωτικής δράσης πέραν του χρονικού ορίου των 60 ημερών χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου».

Γυναίκα συμμετέχει σε φιλοκυβερνητική πορεία στην Τεχεράνη, φορώντας γυαλιά ηλίου και στρατιωτική στολή, κρατώντας ιρανική σημαία.

Μέχρι στιγμής, το Ιράν δεν έχει δείξει σημάδια ότι υποχωρεί υπό την πίεση των ΗΠΑ. Εικόνα: Fatemeh Bahrami/Anadolu/picture alliance

Η Mildner, ωστόσο, θεωρεί ότι είναι «όχι ιδιαίτερα πιθανό» να δοθεί τέτοια έγκριση.

«Για πολλούς Ρεπουμπλικανούς, είναι πολιτικά πολύ ευκολότερο να ψηφίσουν κατά ψηφισμάτων που ζητούν τον τερματισμό του πολέμου, παρά να εγκρίνουν ενεργά τη συνέχισή του. Το δεύτερο συνεπάγεται σαφή συνυπευθυνότητα για τη διάρκεια, το κόστος και τους κινδύνους της επιχείρησης —και επομένως σημαντική πολιτική έκθεση, ιδίως με το βλέμμα στις ενδιάμεσες εκλογές», είπε.

Οι ενδιάμεσες εκλογές θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου, και θα κριθούν και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν συχνά λειτουργήσει ως ευκαιρία τιμωρίας ενός εν ενεργεία προέδρου. Φέτος, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ θα μπορούσαν να χάσουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα.

Ο Αμερικανός πολιτικός σύμβουλος Τζόναθαν Κατζ, του think tank Brookings Institution, δήλωσε στη DW ότι οι υποψήφιοι, ιδίως σε πολιτείες και περιφέρειες όπου αναμένονται αμφίρροπες αναμετρήσεις, παρακολουθούν τις δημοσκοπήσεις πολύ στενά.

«Τούτου λεχθέντος, μια ψήφος κατά της στρατιωτικής δράσης του Τραμπ είναι πολιτικά ριψοκίνδυνη κίνηση, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές», είπε. «Τα Ρεπουμπλικανικά μέλη του Κογκρέσου θα αναζητήσουν κάλυψη μάλλον παρά σύγκρουση με έναν πρόεδρο που έχει ιστορικό στοχοποίησης Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο όταν αυτοί δεν θεωρούνται πιστοί».

Ένας λόγος για τα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του προέδρου είναι το υψηλό κόστος ζωής, το οποίο επιδεινώθηκε περαιτέρω από τις απότομες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων ως αποτέλεσμα του πολέμου με το Ιράν. Ακόμη και μέσα στη συνήθως ενωμένη βάση MAGA του Τραμπ, έχουν υπάρξει έντονες επικρίσεις για τον πόλεμο. Η πίεση προς τον πρόεδρο είναι επομένως τεράστια ώστε να βρει μια λύση που θα του επιτρέπει να διασώσει τα προσχήματα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές — ανεξάρτητα από το πώς τελικά θα εμπλακεί το Κογκρέσο.

Το άρθρο αυτό γράφτηκε αρχικά στα γερμανικά.

Ο David Ehl φορά γυαλιά, έχει μούσι και φορά ένα καθημερινό πουλόβερ στη φωτογραφία. Στέκεται σε έναν γερμανικό δρόμο και κοιτάζει στο βάθος.

David Ehl
Ρεπόρτερ και συντάκτης

David_Ehl

DW