DW
David Ehl
Ένας πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να διατάξει μια στρατιωτική επιχείρηση χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, αλλά μόνο για 60 ημέρες. Μετά από αυτό, πρέπει να ζητήσει επίσημη έγκριση από το Κογκρέσο. Για τον πόλεμο με το Ιράν, αυτή η προθεσμία λήγει την 1η Μαΐου.
Ένας ναύτης του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού δίνει σήμα σε αεροσκάφος F/A-18F Super Hornet, που ανήκει στη Strike Fighter Squadron 213, στο κατάστρωμα πτήσης του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στον κόσμο, του USS Gerald R. Ford.
Για πρώτη φορά εδώ και 23 χρόνια, οι ΗΠΑ διαθέτουν τώρα τρία αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του USS Gerald R. Ford, που απεικονίζεται στη φωτογραφία.
Εικόνα: US Navy/AFP
Ο Ντόναλντ Τραμπ αρέσκεται να δίνει την εντύπωση ενός ισχυρού προέδρου, ο οποίος ασκεί πλήρως τις εξουσίες που του παρέχει το Σύνταγμα των ΗΠΑ. Ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, έχει το δικαίωμα να ξεκινήσει μια στρατιωτική επιχείρηση, αλλά οφείλει να ενημερώσει επίσημα το Κογκρέσο μέσα σε 48 ώρες. Στην περίπτωση του πολέμου με το Ιράν, το έκανε εγκαίρως, στις 2 Μαρτίου.
Τώρα όμως πλησιάζει μια δεύτερη προθεσμία: μια στρατιωτική επιχείρηση επιτρέπεται να διαρκέσει μόνο 60 ημέρες χωρίς την έγκριση των μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, των δύο σωμάτων που απαρτίζουν το Κογκρέσο. Η προθεσμία αυτή λήγει την 1η Μαΐου.
Αν μέχρι τότε δεν έχει διαπραγματευθεί λύση στον πόλεμο ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, ο πρόεδρος θα πρέπει να προχωρήσει σε περαιτέρω βήματα για να νομιμοποιήσει τη στρατιωτική του επιχείρηση εναντίον του Ιράν.
Το Καπιτώλιο των ΗΠΑ διακρίνεται στο βάθος, με ένα κόκκινο φανάρι στο προσκήνιο.
Τι είναι το «ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών»;
Πριν από σχεδόν 240 χρόνια, οι ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών μοίρασαν στο Σύνταγμα την ευθύνη για τον πόλεμο: ο πρόεδρος είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, αλλά μόνο το Κογκρέσο μπορεί να κηρύξει πόλεμο.
Το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών του 1973 είναι ομοσπονδιακός νόμος που καθορίζει πώς κατανέμεται η εξουσία ανάμεσα στο Κογκρέσο και τον πρόεδρο σε περίοδο πολέμου.
«Ορίζει ότι οι συντάκτες του Συντάγματος είχαν την πρόθεση το Κογκρέσο και ο πρόεδρος να χρησιμοποιούν τη “συλλογική τους κρίση” για την αποστολή στρατευμάτων σε “εχθροπραξίες”», εξηγεί το Associated Press. «Το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών καλεί τον πρόεδρο, “σε κάθε δυνατή περίπτωση”, να “διαβουλεύεται με το Κογκρέσο πριν εισαγάγει τις Ένοπλες Δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών” σε τέτοιες καταστάσεις».
Το ψήφισμα θεωρείται ευρέως ως δίδαγμα από τον Πόλεμο του Βιετνάμ, μια σύγκρουση στην οποία οι ΗΠΑ συμμετείχαν από το 1955, αλλά την οποία το Κογκρέσο δεν ενέκρινε επισήμως μέχρι το 1964. Όταν όμως θεσπίστηκε το 1973, ο τότε πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον ήταν αντίθετος. Το βέτο του, ωστόσο, ανατράπηκε από πλειοψηφία δύο τρίτων στο Κογκρέσο, και ο νόμος τέθηκε σε ισχύ.
Μόνο το Κογκρέσο μπορεί να κηρύξει πόλεμο, αλλά συνήθως δεν το κάνει. Η τελευταία κήρυξη πολέμου από το Κογκρέσο έγινε στις 4 Ιουνίου 1942, εναντίον της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας, χωρών συμμάχων της ναζιστικής Γερμανίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντί γι’ αυτό, πολλοί πρόεδροι στο παρελθόν χρησιμοποίησαν απλώς την ασαφή διατύπωση του ψηφίσματος για να εγκρίνουν τη χρήση στρατιωτικής ισχύος στο εξωτερικό.
Το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών υποτίθεται ότι διατηρεί τον ρόλο του Κογκρέσου στις σύγχρονες συγκρούσεις χωρίς επίσημες κηρύξεις πολέμου, ενώ παράλληλα διατηρεί την ευελιξία του προέδρου σε ευαίσθητες καταστάσεις.
Πιθανή παράταση 30 ημερών
Σύμφωνα με τον νόμο, ο πρόεδρος θα μπορούσε να παρατείνει την αρχική περίοδο των 60 ημερών μία φορά, για επιπλέον 30 ημέρες — ιδίως ώστε να καταστεί δυνατή μια οργανωμένη αποχώρηση των στρατευμάτων.
Η Stormy-Annika Mildner, επικεφαλής του γερμανικού think tank Aspen Institute Germany, θεωρεί αυτό το πιο πιθανό σενάριο. «Υποθέτω ότι ο Τραμπ θα κάνει χρήση της πρόσθετης περιόδου των 30 ημερών, υποστηρίζοντας ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, ότι υπάρχει εκεχειρία και ότι το τέλος του πολέμου είναι ορατό, άρα ο επιπλέον χρόνος χρειάζεται για να ολοκληρωθεί η διαδικασία», δήλωσε η Mildner στη DW.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κάθεται στον Λευκό Οίκο με αρκετές σημαίες στο φόντο. Κοιτάζει προς τα αριστερά, με ελαφρώς συνοφρυωμένη έκφραση.
Το επιχείρημα αυτό, ωστόσο, θα αποδυναμωνόταν αν η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ συνέχιζε να κλιμακώνεται και αν η εκεχειρία παραβιαζόταν σοβαρά και επίμονα. «Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί περαιτέρω τώρα, τότε η επίκληση ή η δικαιολόγηση αυτών των 30 ημερών γίνεται ακόμη πιο αμφιλεγόμενη απ’ όσο ήδη είναι», είπε η Mildner.
Οι New York Times επισημαίνουν μια άλλη πιθανότητα: ο Τραμπ θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι ο κανόνας των 60 ημερών δεν εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ο προκάτοχός του, Μπαράκ Ομπάμα, είχε προβάλει παρόμοιο επιχείρημα το 2011 σχετικά με τις αεροπορικές επιδρομές στη Λιβύη, οι οποίες είχαν εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Ο Ομπάμα είχε δηλώσει τότε ότι η στρατιωτική επιχείρηση δεν περιλάμβανε παρατεταμένες μάχες, ιδίως όχι με χερσαία στρατεύματα.
Πέντε ψηφίσματα, πέντε απορρίψεις
Κατά κανόνα, οι πρόεδροι έχουν επιδιώξει τη δημόσια στήριξη και, ιδίως, την έγκριση του Κογκρέσου πριν από μεγάλες στρατιωτικές ενέργειες — για παράδειγμα, ο Τζορτζ W. Μπους το έκανε πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Η απόφαση του Τραμπ να μην το κάνει στην περίπτωση των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν δημιούργησε ένα ευάλωτο σημείο, το οποίο οι Δημοκρατικοί της αντιπολίτευσης στο Κογκρέσο έχουν επανειλημμένα αξιοποιήσει.
Από τις αρχές Μαρτίου έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά πέντε ψηφοφορίες και στα δύο σώματα του Κογκρέσου για ψηφίσματα που αποσκοπούσαν στον περιορισμό των ενεργειών του Τραμπ. Δεδομένης της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας και στα δύο σώματα, τα ψηφίσματα απέτυχαν, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις με μικρή διαφορά.
«Πέρα από την έγκριση ψηφισμάτων, το Κογκρέσο διαθέτει μόνο περιορισμένα μέσα για να τερματίσει ενεργά τον πόλεμο», είπε η Mildner. «Ένα αποτελεσματικό εργαλείο θα ήταν η διακοπή της χρηματοδότησης. Πολιτικά, όμως, αυτό είναι δύσκολα εφικτό».
Ο αμερικανικός στρατός είναι βαθιά ενσωματωμένος στην κοινωνία, και η διακοπή της χρηματοδότησης των στρατευμάτων πιθανότατα δεν θα γινόταν εύκολα κατανοητή.
Αναμονή για τις ενδιάμεσες εκλογές
Ωστόσο, οι πέντε μέχρι στιγμής ψηφοφορίες δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι μια έκτη —μετά την προθεσμία των 60 ημερών— θα έχει την ίδια κατάληξη. Σύμφωνα με τους New York Times, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί έχουν ήδη υποδείξει ότι ενδέχεται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα ψηφίσουν. Ο Τζον Κέρτις, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από τη Γιούτα, κατέστησε σαφή τη θέση του με την εναρκτήρια φράση του άρθρου του την 1η Απριλίου:
«Δεν θα υποστηρίξω τη συνέχιση στρατιωτικής δράσης πέραν του χρονικού ορίου των 60 ημερών χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου».
Γυναίκα συμμετέχει σε φιλοκυβερνητική πορεία στην Τεχεράνη, φορώντας γυαλιά ηλίου και στρατιωτική στολή, κρατώντας ιρανική σημαία.
Η Mildner, ωστόσο, θεωρεί ότι είναι «όχι ιδιαίτερα πιθανό» να δοθεί τέτοια έγκριση.
«Για πολλούς Ρεπουμπλικανούς, είναι πολιτικά πολύ ευκολότερο να ψηφίσουν κατά ψηφισμάτων που ζητούν τον τερματισμό του πολέμου, παρά να εγκρίνουν ενεργά τη συνέχισή του. Το δεύτερο συνεπάγεται σαφή συνυπευθυνότητα για τη διάρκεια, το κόστος και τους κινδύνους της επιχείρησης —και επομένως σημαντική πολιτική έκθεση, ιδίως με το βλέμμα στις ενδιάμεσες εκλογές», είπε.
Οι ενδιάμεσες εκλογές θα διεξαχθούν στις 3 Νοεμβρίου, και θα κριθούν και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν συχνά λειτουργήσει ως ευκαιρία τιμωρίας ενός εν ενεργεία προέδρου. Φέτος, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ θα μπορούσαν να χάσουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα.
Ο Αμερικανός πολιτικός σύμβουλος Τζόναθαν Κατζ, του think tank Brookings Institution, δήλωσε στη DW ότι οι υποψήφιοι, ιδίως σε πολιτείες και περιφέρειες όπου αναμένονται αμφίρροπες αναμετρήσεις, παρακολουθούν τις δημοσκοπήσεις πολύ στενά.
«Τούτου λεχθέντος, μια ψήφος κατά της στρατιωτικής δράσης του Τραμπ είναι πολιτικά ριψοκίνδυνη κίνηση, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές», είπε. «Τα Ρεπουμπλικανικά μέλη του Κογκρέσου θα αναζητήσουν κάλυψη μάλλον παρά σύγκρουση με έναν πρόεδρο που έχει ιστορικό στοχοποίησης Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο όταν αυτοί δεν θεωρούνται πιστοί».
Ένας λόγος για τα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του προέδρου είναι το υψηλό κόστος ζωής, το οποίο επιδεινώθηκε περαιτέρω από τις απότομες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων ως αποτέλεσμα του πολέμου με το Ιράν. Ακόμη και μέσα στη συνήθως ενωμένη βάση MAGA του Τραμπ, έχουν υπάρξει έντονες επικρίσεις για τον πόλεμο. Η πίεση προς τον πρόεδρο είναι επομένως τεράστια ώστε να βρει μια λύση που θα του επιτρέπει να διασώσει τα προσχήματα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές — ανεξάρτητα από το πώς τελικά θα εμπλακεί το Κογκρέσο.
Το άρθρο αυτό γράφτηκε αρχικά στα γερμανικά.
Ο David Ehl φορά γυαλιά, έχει μούσι και φορά ένα καθημερινό πουλόβερ στη φωτογραφία. Στέκεται σε έναν γερμανικό δρόμο και κοιτάζει στο βάθος.
David Ehl
Ρεπόρτερ και συντάκτης
David_Ehl
