Συνελήφθησαν εν ενεργεία αξιωματικός των ουκρανικών στρατιωτικών πληροφοριών και πρώην αστυνομικός για τη δολοφονία της Αναστασίας Μπερεζόφσκα.
Νέα τροπή στην υπόθεση της βομβιστικής επίθεσης στο Μονακό κατά του Ουκρανού ολιγάρχη Βαντίμ Γερμολάγιεφ. Αποκαλύπτεται ότι εν ενεργεία αξιωματικός της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GUR) φέρεται να ομολόγησε τη δολοφονία της Αναστασίας Μπερεζόφσκα, της γυναίκας που καταζητούνταν διεθνώς ως βασική ύποπτη για την επίθεση.
Αρχικά η υπόθεση έδειχνε ως απόπειρα δολοφονίας ενός επιχειρηματία στο πριγκιπάτο του Μονακό. Πλέον, αποκτά στοιχεία θρίλερ με εμπλοκή προσώπων από τον χώρο των υπηρεσιών ασφαλείας της Ουκρανίας, οικονομικές διαδρομές μέσω τραπεζικών λογαριασμών και κρυπτονομισμάτων, αλλά και νέες έρευνες για τα πραγματικά κίνητρα που κρύβονται πίσω από τις διαδοχικές εγκληματικές ενέργειες.
Οι συλλήψεις για τη δολοφονία της Μπερεζόφσκα
AP Photo/Philippe Magoni
Σύμφωνα με την ουκρανική Αστυνομία, δύο άνδρες έχουν συλληφθεί για τη δολοφονία της Μπερεζόφσκα. Ο ένας είναι εν ενεργεία αξιωματικός της Κεντρικής Διεύθυνσης Πληροφοριών του υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας (GUR) ενώ ο δεύτερος είναι πρώην υπάλληλος των αρχών επιβολής του νόμου.
Οι ουκρανικές αρχές ανέφεραν ότι ο αξιωματικός παραδέχθηκε τη συμμετοχή του στη δολοφονία, ενώ εξετάζουν πλέον τον ρόλο και άλλων πιθανών εμπλεκομένων.
Νέα τροπή στην έρευνα
Η Αναστασία Μπερεζόφσκα είχε βρεθεί νεκρή στο Κίεβο, λίγες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της από τις Αρχές του Μονακό και την έκδοση διεθνούς ειδοποίησης από την Interpol.
Η 39χρονη θεωρούνταν από τις αρχές του Μονακό το πρόσωπο που βρισκόταν πίσω από τη βομβιστική επίθεση της 29ης Ιουνίου, η οποία είχε ως στόχο τον 58χρονο Βαντίμ Γερμολάγιεφ, τη σύντροφό του Άννα Νασομπίνα και τον 13χρονο γιο της.
Οι ερευνητές είχαν υποστηρίξει ότι η Μπερεζόφσκα είχε μεταμφιεστεί σε άνδρα, είχε παρακολουθήσει την περιοχή και στη συνέχεια είχε αφήσει έναν εκρηκτικό μηχανισμό μέσα σε σακούλα αγορών. Η βόμβα φέρεται να ενεργοποιήθηκε από απόσταση τη στιγμή που τα θύματα βρίσκονταν κοντά στο σημείο.
Ο Γερμολάγιεφ τραυματίστηκε σοβαρά και νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση, ενώ η Άννα Νασομπίνα υπέστη ακρωτηριασμό και των δύο ποδιών της. Ο 13χρονος γιος της τραυματίστηκε ελαφρύτερα και έδωσε κατάθεση στους ερευνητές.
Η επίθεση στον ολιγάρχη
Μετά την επίθεση, η Μπερεζόφσκα είχε γίνει αντικείμενο διεθνούς ανθρωποκυνηγητού, καθώς οι Αρχές θεωρούσαν ότι είχε συνεργούς που τη βοήθησαν στην εκτέλεση του σχεδίου και στη διαφυγή της.
Ο θάνατός της, όμως, στέρησε από τους ανακριτές ένα κρίσιμο πρόσωπο που θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις για το ποιος σχεδίασε την επίθεση και ποιος βρισκόταν πίσω από αυτήν.
Σύμφωνα με την εισαγγελική έρευνα, η φερόμενη ως δράστιδα άφησε ένα δέμα στην είσοδο πολυκατοικίας που βρίσκεται ανάμεσα στη λεωφόρο Boulevard d’Italie και την οδό Rue Révérend Père Louis Frolla, λίγα μόλις μέτρα από τα γαλλικά σύνορα.
Λίγο αργότερα, περίπου στις 21:00 τοπική ώρα της Δευτέρας, ο εκρηκτικός μηχανισμός ενεργοποιήθηκε τη στιγμή που τρεις ένοικοι, το ζευγάρι και ένα 13χρονο παιδί, εισέρχονταν στο κτίριο.
Ο ανήλικος μεταφέρθηκε στο παιδιατρικό νοσοκομείο Lenval της Νίκαιας χωρίς να διατρέχει κίνδυνο για τη ζωή του. Οι δύο ενήλικοι διακομίστηκαν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Νίκαιας με σοβαρά τραύματα. Οι γιατροί ανακοίνωσαν ότι η κατάσταση του Γερμολάεφ έχει πλέον βελτιωθεί και δεν κινδυνεύει άμεσα, όμως η σύντροφός του εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση. Σύμφωνα με γαλλικά μέσα ενημέρωσης, οι γιατροί αναγκάστηκαν να ακρωτηριάσουν και τα δύο της πόδια.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ύποπτη πυροδότησε τον μηχανισμό εξ αποστάσεως, χρησιμοποιώντας τηλεχειριστήριο, τη στιγμή που τα θύματα έφτασαν στην είσοδο της πολυκατοικίας.
Στη συνέχεια διέφυγε πεζή προς τη Γαλλία και επιβιβάστηκε σε αυτοκίνητο που είχε νοικιάσει στη Γερμανία, επιστρέφοντας εκεί μέσω αρκετών ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ιταλία.
Αρχικά οι αρχές αναζητούσαν έναν εύσωμο άνδρα, ο οποίος είχε καταγραφεί από κάμερες ασφαλείας να φορά σκούρα μπλούζα με μακριά μανίκια, ανοιχτόχρωμο σορτς και μαύρο καπέλο τύπου bucket. Ωστόσο, η ανάλυση του βιντεοληπτικού υλικού και οι καταθέσεις μαρτύρων οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για γυναίκα μεταμφιεσμένη σε άνδρα.
Στις φωτογραφίες που συνοδεύουν την «κόκκινη ειδοποίηση» της Interpol, η ύποπτη εμφανίζεται να φορά λευκό μπλουζάκι με σκούρες ρίγες. Σε μία από αυτές κρατά στο αριστερό της χέρι μία ηλεκτρονική συσκευή με καλώδιο, η οποία εκτιμάται ότι σχετίζεται με την ενεργοποίηση του εκρηκτικού μηχανισμού.
Χρήματα, κρυπτονομίσματα και dark web
Οι έρευνες της ουκρανικής αστυνομίας αποκάλυψαν ότι οι δύο συλληφθέντες είχαν πραγματοποιήσει επανειλημμένες μεταφορές χρημάτων προς λογαριασμούς της Μπερεζόφσκα.
Οι μεταφορές φέρεται να έγιναν τόσο μέσω τραπεζικών λογαριασμών όσο και μέσω κρυπτονομισμάτων. Αυτό το στοιχείο οι αρχές εξετάζουν ως πιθανή ένδειξη οργανωμένης σχέσης μεταξύ των εμπλεκομένων.
Σε έρευνα στο σπίτι ενός εκ των υπόπτων για τη δολοφονία, οι αρχές υποστηρίζουν ότι εντόπισαν ειδικά διαμορφωμένο χώρο στο υπόγειο, ο οποίος φέρεται να χρησιμοποιούνταν για βασανισμούς.
Οι ανακριτές εξετάζουν εάν ο χώρος αυτός συνδέεται με άλλες εγκληματικές δραστηριότητες ή αν αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου δικτύου που δεν περιορίζεται μόνο στην υπόθεση Γερμολάγιεφ.
Τα σενάρια που εξετάζουν
Από τα βασικά σενάρια που εξετάζουν οι ουκρανικές αρχές αφορά οικονομικές διαφορές γύρω από την παράνομη δραστηριότητα τηλεφωνικών κέντρων (call centers), τα οποία χρησιμοποιούνται συχνά για μεγάλης κλίμακας απάτες σε βάρος πολιτών σε ευρωπαϊκές χώρες.
Σύμφωνα με ουκρανικά δημοσιεύματα, η βομβιστική επίθεση στο Μονακό ενδέχεται να σχετίζεται με διαμάχη για τον έλεγχο τέτοιων παράνομων δικτύων.
Το σενάριο αυτό, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από τις αρχές του Μονακό, οι οποίες συνεχίζουν να ερευνούν όλα τα πιθανά κίνητρα, συμπεριλαμβανομένων οικονομικών διαφορών, προσωπικών αντιπαραθέσεων αλλά και οργανωμένου εγκλήματος.
Ποιος είναι ο Βαντίμ Γερμολάγιεφ
Ο Βαντίμ Γερμολάγιεφ είναι ένας από τους γνωστότερους επιχειρηματίες ουκρανικής καταγωγής, με δραστηριότητες κυρίως στον χώρο των ακινήτων και των επενδύσεων.
Τα τελευταία χρόνια το όνομά του έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολιτικών και οικονομικών αντιπαραθέσεων. Η Ουκρανία του επέβαλε κυρώσεις το 2023, υποστηρίζοντας ότι υπήρχαν επιχειρηματικές δραστηριότητες που συνδέονταν με την κατεχόμενη Κριμαία και οικονομικές σχέσεις με ρωσικά συμφέροντα. Ο ίδιος έχει απορρίψει τις κατηγορίες.
Η επίθεση εναντίον του στο Μονακό είχε προκαλέσει ιδιαίτερη προσοχή, καθώς σημειώθηκε σε μία από τις πιο ασφαλείς και πλούσιες περιοχές της Ευρώπης, γεγονός που ενίσχυσε την εκτίμηση ότι πίσω από την επιχείρηση υπήρχε λεπτομερής σχεδιασμός.
Παρά τις νέες συλλήψεις, η υπόθεση εξακολουθεί να αφήνει σημαντικά κενά. Το βασικό ερώτημα είναι ποιος έδωσε την εντολή για τη δολοφονία της Μπερεζόφσκα και εάν η εξόντωσή της είχε ως στόχο να εμποδίσει την αποκάλυψη πληροφοριών για την επίθεση στο Μονακό.
Οι Αρχές καλούνται να απαντήσουν εάν η εμπλοκή ενός αξιωματικού της GUR αποτελεί μεμονωμένη εγκληματική ενέργεια ή εάν υπάρχουν ευρύτερες διασυνδέσεις.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να δείχνουν ότι η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών ως οργανισμός είχε οποιαδήποτε συμμετοχή. Οι αρχές εξετάζουν την υπόθεση ως ενέργεια συγκεκριμένων προσώπων.
Far-right leader Marine Le Pen arrives at the courtroom for the verdict of her appeals trial, in Paris, France, Tuesday, July. 7, 2026. (AP Photo/Aurelien Morissard)
Ένοχη για υπεξαίρεση δημόσιων πόρων και συνέργεια στο συγκεκριμένο αδίκημα κρίθηκε η Μαρίν Λεπέν, ηγετική φυσιογνωμία της γαλλικής Ακροδεξιάς.
Η Μαρίν Λεπέν καταδικάστηκε, την Τρίτη (7/7), από το Εφετείο του Παρισιού σε ποινή φυλάκισης τριών ετών, εκ των οποίων τα δύο με αναστολή και ο ένας χρόνος θα είναι με βραχιολάκι, στην υπόθεση των κοινοβουλευτικών συνεργατών του Εθνικού Μετώπου, δηλαδή του σημερινού Εθνικού Συναγερμού. Παράλληλα, της επιβλήθηκε ποινή στέρησης του δικαιώματος του εκλέγεσθαι για 45 μήνες, από τους οποίους οι 30 έχουν ανασταλτικό χαρακτήρα, γεγονός που σημαίνει ότι – επί του παρόντος – μπορεί να είναι υποψήφια στις προεδρικές εκλογές του 2027.
Το δικαστήριο, σύμφωνα με το France Info, επιβεβαίωσε την ενοχή της για υπεξαίρεση δημόσιων πόρων και συνέργεια στο συγκεκριμένο αδίκημα, στο πλαίσιο της πολύκροτης υπόθεσης που αφορά τη χρηματοδότηση των κοινοβουλευτικών συνεργατών των ευρωβουλευτών του κόμματός της.
Η απόφαση του Εφετείου για τη Μαρίν Λεπέν
Επισημαίνεται ότι η απόφαση του Εφετείου διαφοροποιείται από την πρωτόδικη κρίση ως προς τις πολιτικές συνέπειες της καταδίκης, καθώς η ποινή στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων δεν αποκλείει άμεσα τη Μαρίν Λεπέν, ηγετική φυσιογνωμία της γαλλικής Ακροδεξιάς, από την εκλογική διαδικασία του 2027.
Η ίδια είχε δηλώσει πριν από την ανακοίνωση της απόφασης ότι δεν θα είναι «προφανώς» υποψήφια για την Προεδρία της Γαλλίας, εφόσον επιβεβαιωνόταν η πρωτόδικη ποινή που θα την απέκλειε από τις εκλογές. Είχε, επίσης, αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραδώσει τη σκυτάλη σε άλλο πρόσωπο, εάν η Δικαιοσύνη της στερούσε το δικαίωμα συμμετοχής.
Τι αφορά η υπόθεση για την οποία καταδικάστηκε
Υπενθυμίζεται ότι η υπόθεση αφορά στη χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων για την πληρωμή κοινοβουλευτικών συνεργατών οι οποίοι, σύμφωνα με τη γαλλική Δικαιοσύνη, εργάζονταν στην πραγματικότητα για το κόμμα της και όχι για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η Εισαγγελία είχε υποστηρίξει ότι δημόσιοι πόροι χρησιμοποιήθηκαν για κομματικές δραστηριότητες, κάτι που συνιστά υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος. Πάντως, η απόφαση του Εφετείου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δικαστικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στη Γαλλία, καθώς αφορά στην επικεφαλής της μεγαλύτερης δύναμης της γαλλικής αντιπολίτευσης και πιθανή διεκδικήτρια της Προεδρίας στις εκλογές του 2027.
Έρευνα των Financial Times υπολογίζει ότι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες εισέπραξαν τουλάχιστον 3,8 δισ. δολάρια μεταφέροντας ρωσικό πετρέλαιο.
Οι Έλληνες εφοπλιστές αποκόμισαν τουλάχιστον 3,8 δισ. δολάρια από τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου τα τελευταία τρία χρόνια, όπως δημοσιεύθηκε την Τρίτη (7/7), παρά τις προσπάθειες των χωρών της G7 να περιορίσουν τα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η μεταφορά του ρωσικού αργού εξακολουθεί να επιτρέπεται στο πλαίσιο του καθεστώτος κυρώσεων, υπό την προϋπόθεση ότι τηρείται το πλαφόν στην τιμή πώλησης του πετρελαίου.
Συγκεκριμένα, οι Financial Times υπολογίζουν ότι από τον Ιούλιο του 2023 μέχρι σήμερα ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες εισέπραξαν δισεκατομμύρια δολάρια από τα ναύλα μεταφοράς ρωσικού αργού, αξιοποιώντας το γεγονός ότι η συγκεκριμένη αγορά προσφέρει σημαντικά υψηλότερες αμοιβές σε σχέση με άλλα δρομολόγια.
Ποιες ελληνικές ναυτιλιακές είχαν τα μεγαλύτερα έσοδα
Αναλυτικά, σύμφωνα με την ανάλυση, τη μεγαλύτερη οικονομική ωφέλεια είχε η Dynacom Tankers, που ίδρυσε ο εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου. Η εταιρεία εκτιμάται ότι εισέπραξε τουλάχιστον 915 εκατ. δολάρια από τη μεταφορά ρωσικού αργού, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο των συνολικών εσόδων των ελληνικών εταιρειών από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Olympic Shipping and Management του Ομίλου Ωνάση, με εκτιμώμενα έσοδα τουλάχιστον 404 εκατ. δολαρίων.
Πάνω από 200 εκατ. δολάρια εκτιμάται ότι απέφεραν οι μεταφορές ρωσικού πετρελαίου και στις Stealth Maritime και Polembros Shipping ενώ, μεταξύ των 20 εταιρειών με τα υψηλότερα έσοδα παγκοσμίως από το συγκεκριμένο εμπόριο, οι οκτώ είναι ελληνικές.
Οι υπόλοιπες εταιρείες της λίστας είναι κυρίως ρωσικές κρατικές ναυτιλιακές ή θυγατρικές τους, με εξαίρεση μία εταιρεία διαχείρισης πλοίων με έδρα το Χονγκ Κονγκ.
Τα ποσά και οι Έλληνες εφοπλιστές
Η ανάλυση των Financial Times βασίστηκε σε στοιχεία της Argus Media για τα κόστη μεταφοράς βασικών δρομολογίων ρωσικού πετρελαίου, σε δεδομένα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για τη διαχείριση των πλοίων και σε στοιχεία μετακινήσεων δεξαμενόπλοιων της εταιρείας Kpler.
Οι υπολογισμοί αφορούν σε περίπου 389 εκατ. βαρέλια ρωσικού πετρελαίου που μεταφέρθηκαν από ελληνικές εταιρείες σε δρομολόγια για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία τιμολόγησης. Άλλα 153 εκατ. βαρέλια εξαιρέθηκαν από την έρευνα, καθώς δεν υπήρχαν αντίστοιχα δεδομένα.
Μάλιστα, σύμφωνα με ναυλομεσίτες που επικαλούνται οι Financial Times, οι μεταφορές ρωσικού αργού αποφέρουν κατά 30% έως 40% υψηλότερους ναύλους σε σχέση με αντίστοιχες μεταφορές πετρελαίου από χώρες που δεν υπόκεινται σε δυτικές κυρώσεις.
Shutterstock
Οι κυρώσεις της G7 και οι αντιδράσεις
Το πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου επιβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 με στόχο να περιοριστούν τα έσοδα του Κρεμλίνου χωρίς να διαταραχθεί η παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Επισημαίνεται ότι το ισχύον ανώτατο όριο διαμορφώνεται σήμερα στα 44,10 δολάρια ανά βαρέλι. Οι δυτικές ναυτιλιακές μπορούν να μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο μόνο εφόσον το φορτίο έχει αγοραστεί κάτω από αυτό το όριο.
Ωστόσο, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους που ασχολήθηκαν με τις κυρώσεις και νομικούς που επικαλούνται οι Financial Times, η εφαρμογή και ο έλεγχος του μηχανισμού παραμένουν προβληματικοί.
Ο δικηγόρος ναυτιλιακών εταιρειών, Στέφανος Ρουλάκης, δήλωσε ότι οι πλοιοκτήτες συνήθως βασίζονται στις διαβεβαιώσεις του ναυλωτή ή του προμηθευτή για την τιμή του φορτίου, καθώς δεν συμμετέχουν στην εμπορική συναλλαγή. Ακόμα, όπως ανέφερε, στην πράξη οι Αρχές αναμένουν από τις ναυτιλιακές να αξιολογούν αν τηρείται το πλαφόν και αν εμπλέκονται πρόσωπα ή εταιρείες που βρίσκονται υπό κυρώσεις.
Η στάση της ελληνικής κυβέρνησης
Πάντως, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση είχαν εκφράσει επανειλημμένα επιφυλάξεις απέναντι στο σύστημα του πλαφόν κατά τη διάρκεια κλειστών συζητήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια στιγμή, αρκετές ελληνικές εταιρείες περιόρισαν ή εγκατέλειψαν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα μετά την αυστηροποίηση των αμερικανικών κυρώσεων.
Η TMS Tankers και η Thenamaris μείωσαν σημαντικά τις μεταφορές ρωσικού πετρελαίου στα τέλη του 2023, μετά τις αμερικανικές κυρώσεις σε ναυτιλιακούς φορείς της Τουρκίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Αργότερα, νέες κυρώσεις σε βάρος των Rosneft και Lukoil οδήγησαν και άλλες ελληνικές εταιρείες να απομακρυνθούν από τη συγκεκριμένη αγορά.
Shutterstock
Τι απαντούν οι Έλληνες εφοπλιστές
Η Dynacom δήλωσε στους Financial Times ότι όλες οι προσεγγίσεις των πλοίων της σε ρωσικά λιμάνια πραγματοποιήθηκαν με πλήρη συμμόρφωση προς το ισχύον νομικό πλαίσιο και τις διεθνείς κυρώσεις. Παράλληλα, υποστήριξε ότι ο μηχανισμός του πλαφόν συνέβαλε τόσο στη μείωση των ρωσικών εσόδων όσο και στη συγκράτηση των διεθνών τιμών ενέργειας.
Από την πλευρά της, η Olympic Shipping ανέφερε ότι συμμορφώνεται με τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ, χωρίς όμως να σχολιάζει μεμονωμένες εμπορικές συναλλαγές.
Η Stealth Maritime διαβεβαίωσε ότι όλα τα φορτία που μετέφερε τηρούσαν τα προβλεπόμενα καθεστώτα κυρώσεων και είχαν ελεγχθεί από νομικούς συμβούλους στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Επίσης, η TMS Tankers δήλωσε ότι δεν σχολιάζει εμπορικά ζητήματα, επισημαίνοντας ότι εφαρμόζει αυστηρά όλες τις ισχύουσες κυρώσεις. Οι Polembros Shipping και Thenamaris δεν απάντησαν στα αιτήματα των Financial Times για σχολιασμό.
Τέλος, η Σβιτλάνα Ρομάνκο, επικεφαλής της ουκρανικής εκστρατείας Razom We Stand, υποστήριξε ότι η Ρωσία εξακολουθεί να εισπράττει δισεκατομμύρια από τις εξαγωγές πετρελαίου επειδή εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά στην εφαρμογή των κυρώσεων, προσθέτοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δώσει προτεραιότητα στα συμφέροντα της ναυτιλιακής βιομηχανίας έναντι της αυστηροποίησης των μέτρων κατά της Μόσχας.
Με μηνύματα για την Ουκρανία, τα F-35 και τις σχέσεις των ΗΠΑ με το ΝΑΤΟ οι δηλώσεις Τραμπ– Ερντογάν στην Άγκυρα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε μηνύματα από την Άγκυρα, κατά την διάρκεια της συνάντησής του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ανακοινώνοντας την πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν τις κυρώσεις CAATSA κατά της Τουρκίας, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.
Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε με ιδιαίτερα θερμά λόγια για τον Τούρκο ομόλογό του, τον οποίο χαρακτήρισε «σπουδαίο φίλο», τονίζοντας ότι οι δύο χώρες διατηρούν μια εξαιρετική σχέση. «Ο κόσμος δεν ξέρει πόσο ισχυρή είναι η Τουρκία. Είναι μια χώρα που πρέπει να υπολογίζεις και η σχέση μας είναι προς όφελος και των δύο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η σημαντικότερη είδηση της συνάντησης αφορούσε τις κυρώσεις CAATSA που είχαν επιβληθεί στην Άγκυρα μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον προσανατολίζεται στην άρση τους.
«Θα άρουμε τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ανοίγει ο δρόμος για μια νέα φάση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τραμπ ρωτήθηκε και για το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Αν και απέφυγε να δεσμευτεί, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο, λέγοντας πως «είναι κάτι που θα σκεφτούμε», προσθέτοντας ότι υπάρχουν ακόμη πολλά ζητήματα προς συζήτηση τόσο στον στρατιωτικό όσο και στον εμπορικό τομέα.
Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι θα υπάρξει θετική εξέλιξη. «Το θέμα των F-35 δεν είναι νέο για εμάς. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε τον λόγο του και πιστεύω ότι θα προκύψει μια θετική απόφαση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση εξετάζεται πλέον σε θετικό κλίμα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν παρέλειψε να επαναλάβει και τις αιχμές του προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες. Όπως είπε, οι συνεχείς πιέσεις που άσκησε τα προηγούμενα χρόνια είχαν στόχο να «δοκιμάσουν» τη στάση των συμμάχων απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει τρισεκατομμύρια δολάρια στο ΝΑΤΟ για να προστατεύσουν την Ευρώπη και άλλους συμμάχους. Περίμενα να είναι πιο πρόθυμοι να μας στηρίξουν όταν τους χρειαστήκαμε, όμως πραγματικά δεν ήταν», υποστήριξε, επαναλαμβάνοντας τα παράπονά του για τη στάση των ευρωπαϊκών χωρών μετά τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι υπάρχουν πλέον προϋποθέσεις για μια ειρηνευτική συμφωνία.
Παρακολουθήστε όλες τις εξελίξεις στο Liveblog του iEidiseis:
LIVE
16:39:46
Τραμπ: «Η Τουρκία πιο πιστή από άλλους στις ΗΠΑ»
16:36:24
Τραμπ: Η Γροιλανδία πρέπει να ελέγχεται από τις ΗΠΑ
Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι θα ήθελε οι ΗΠΑ να ελέγχουν τη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή είναι στρατηγικά ζωτικής σημασίας για την αμερικανική ασφάλεια.
Ωστόσο, πρόσθεσε, «αυτό θα έβλαπτε τη σχέση μου με το ΝΑΤΟ».
«Η Γροιλανδία δεν βοηθά τη Δανία, η Δανία δεν ξοδεύει χρήματα για να βοηθήσει πραγματικά τη Γροιλανδία, αλλά είναι ένα σημαντικό μέρος για τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε. Η Γροιλανδία «θα πρέπει να ελέγχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όχι από τη Δανία».
16:35:12
Τραμπ κατά Μελόνι: «Η σχέση μας χάλασε γιατί δεν μας βοήθησε»
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι θεωρεί τη Μελόνι «καλό άνθρωπο», ωστόσο παραδέχθηκε πως η σχέση τους «χάλασε λίγο», επειδή η Ιταλία δεν στήριξε τις αμερικανικές προσπάθειες για την επαναλειτουργία των θαλάσσιων μεταφορών στα Στενά του Ορμούζ.
«Απλώς δεν ήταν εκεί για εμάς και δεν ήμουν καθόλου ευχαριστημένος», είπε χαρακτηριστικά.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε προκαλέσει αίσθηση δημοσιεύοντας φωτογραφία με τη Μελόνι και τη λεζάντα «Restraining order needed», συνεχίζοντας την κόντρα που ξεκίνησε όταν υποστήριξε ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός τον είχε «παρακαλέσει» για μια κοινή φωτογραφία στη Σύνοδο της G7.
16:32:18
Φωτογραφίες από το τετ α τετ των δυο ηγετών
AP Photo/Alex BrandonAP Photo/Alex Brandon
16:15:44
Τραμπ: Οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις CAATSA στην Τουρκία
Ο Ντόναλντ Τραμπ στάθηκε υπέρ της άρσης των κυρώσεων CAATSA κατά της Τουρκία. «Θα άρουμε τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
16:12:04
Τραμπ: «Δοκίμαζα τους συμμάχους για τις αμυντικές δαπάνες»
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε από την Άγκυρα ότι οι επίμονες απαιτήσεις του προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών ήταν ένας τρόπος να «δοκιμάσει» τη στάση τους απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Οι ΗΠΑ έχουν επενδύσει τρισεκατομμύρια δολάρια στο ΝΑΤΟ. Γιατί; Για να προστατεύσουν τις ευρωπαϊκές χώρες και άλλους συμμάχους, όπως ο Καναδάς», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι, παρά τη στήριξη που παρέχει η Ουάσιγκτον, οι σύμμαχοι δεν ανταποκρίθηκαν όταν οι ΗΠΑ χρειάστηκαν βοήθεια. «Λέω ότι αυτό είναι εντάξει, αλλά θα περίμενε κανείς να είναι πολύ πρόθυμοι να κάνουν κάτι για να μας βοηθήσουν. Και πραγματικά δεν ήταν», είπε χαρακτηριστικά.
16:05:26
Τραμπ: Πούτιν και Ζελένσκι θέλουν να κάνουν συμφωνία
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε για ακόμα μια φορά την πεποίθηση ότι υπάρχουν πλέον προϋποθέσεις για μια συμφωνία ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία, επισημαίνοντας τον ρόλο του Τούρκου προέδρου. «Ο Πούτιν σέβεται και αυτός τον πρόεδρο Ερντογάν. Νομίζω ότι τόσο ο Ζελένσκι όσο και ο Πούτιν θέλουν να κάνουν συμφωνία. Πολεμούν εδώ και τόσο καιρό και ο πρόεδρος Ερντογάν βοηθάει σε αυτή την προσπάθεια», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο Τραμπ πρόσθεσε ακόμη ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του έχει συμβάλει στον τερματισμό «οκτώ πολέμων», υπογραμμίζοντας τον ρόλο που, όπως είπε, διαδραματίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στις διεθνείς διαμεσολαβήσεις. «Πιστεύω ότι θα φτάσουμε στον 9ο», τόνισε.
16:04:07
Ερντογάν: Θα προκύψει θετική απόφαση για τα F-35, ο Τραμπ το έχει υποσχεθεί
Ο Ερντογάν εμφανίστηκε αισιόδοξος για την υπόθεση των F-35, μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα. «Το F-35 δεν είναι νέο ζήτημα για εμάς. Το έχουμε συζητήσει στο παρελθόν με τις ΗΠΑ και μας είχε δοθεί υπόσχεση για 5 αεροσκάφη. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε επίσης τον λόγο του και πιστεύω ότι θα προκύψει μια θετική απόφαση», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος.
Ο Ερντογάν σημείωσε ακόμη ότι συζήτησε με τον «αξιότιμο φίλο» του, όπως αποκάλεσε τον Τραμπ, και το ζήτημα της Γάζας, τονίζοντας ότι αποδίδει μεγάλη σημασία στη Σύνοδο Κορυφής για την επίτευξη ειρήνης στην περιοχή.
15:52:48
Πυρά Τραμπ στους Συμμάχους
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε τα παράπονά του για τους Συμμάχους του ΝΑΤΟ, λέγοντας πως οι ΗΠΑ ήταν πάντα εκεί για αυτού ενώ εκείνοι δεν έπραξαν το ίδιο.
«Δεν μας φέρθηκαν καλά επειδή κάναμε κάτι στο Ιράν», είπε ο Τραμπ. «Πριν καν ρωτήσουμε, είπαν ότι δεν θα ήταν εκεί».
15:51:14
Τραμπ για F-35: «Είναι κάτι που θα σκεφτούμε»
Σε ερώτηση σχετικά με το αν θα δώσει στην Τουρκία τα F-35, o Τραμπ είπε ότι «είναι κάτι που θα σκεφτούμε».
«Έχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε, πολλές συμφωνίες. Θα συζητήσουμε για στρατιωτικά και για το εμπόριο», ανέφερε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
15:41:25
Στην Άγκυρα ο Τραμπ – Θερμή υποδοχή από τον Ερντογάν στο Προεδρικό Μέγαρο
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υποδέχθηκε επίσημα τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στο Προεδρικό Μέγαρο στην Άγκυρα, ενόψει της κρίσιμης διμερούς συνάντησής τους.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται λίγες ώρες πριν από την έναρξη της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, με τα βλέμματα να στρέφονται στις συνομιλίες των δύο ηγετών για τα εξοπλιστικά, τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας, αλλά και τις εξελίξεις σε Ουκρανία, Συρία και Μέση Ανατολή.
«Από την πρώτη μέρα που συναντηθήκαμε τα πήγαμε πολύ καλά. Με κάποιους ανθρώπους τα πας καλά, με άλλους όχι. Τι να κάνουμε. Ο φίλος μου είναι ένας ισχυρός ηγέτης και γι αυτό συμμετέχω στη Σύνοδο», είπε χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στη σχέση του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
15:41:25
Βίντεο από την υποδοχή του Τραμπ
15:41:25
Τραμπ σε Ερντογάν: Είμαστε σπουδαίοι φίλοι
Δηλώσεις πραγματοποιούν αυτή την ώρα Τραμπ και Ερντογάν στο Λευκό Παλάτι.
«Είμαι πολύ χαρούμενος που είστε εδώ μαζί μας. Όλοι οι ηγέτες έχουν φτάσει για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Σας καλωσορίζω», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε με θερμά λόγια για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και την Τουρκία: «Είμαστε σπουδαίοι φίλοι. Έχουμε μια υπέροχη σχέση. Ο κόσμος δεν ξέρει πόσο ισχυρή είναι η Τουρκία. Είναι κάποιος που πρέπει να υπολογίζεις πολύ. Η σχέση μας είναι προς όφελος και των δύο».
Υπάρχουν στιγμές που ένα ποδοσφαιρικό γεγονός παύει να είναι απλώς ποδοσφαιρικό. Η υπόθεση Μπαλογκούν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 είναι μία από αυτές. Δεν αφορά μόνο μια κόκκινη κάρτα, μια ποινή ή έναν αγώνα των Ηνωμένων Πολιτειών με το Βέλγιο. Αφορά το ερώτημα αν το ποδόσφαιρο μπορεί ακόμη να ισχυρίζεται ότι κυβερνάται από κανόνες ή αν περνά οριστικά στην εποχή όπου η πολιτική ισχύς μπορεί να εισβάλλει ακόμη και στο φύλλο αγώνα.
Οι ΗΠΑ αποκλείστηκαν από το Παγκόσμιο Κύπελλο μετά τη βαριά ήττα με 4-1 από το Βέλγιο. Όμως το πραγματικό θέμα δεν ήταν το σκορ. Ήταν η θύελλα που προηγήθηκε, όταν ο πρώτος σκόρερ των Αμερικανών, Φόλαριν Μπαλογκούν, επετράπη να αγωνιστεί, παρότι είχε αποβληθεί με κόκκινη κάρτα και η ποινή του συνεπαγόταν αυτόματο αποκλεισμό μίας αγωνιστικής. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από τον πρόεδρο της FIFA, Τζάνι Ινφαντίνο, να επανεξεταστεί η υπόθεση. Λίγο αργότερα, η FIFA ανέστειλε την ποινή, επικαλούμενη το Άρθρο 27, κρατώντας μεν την κόκκινη κάρτα, αλλά μεταθέτοντας την τιμωρία σε δοκιμαστική περίοδο ενός έτους.
Εδώ βρίσκεται η ουσία του σκανδάλου. Δεν είναι αν ο Μπαλογκούν είναι καλός παίκτης. Δεν είναι αν η κόκκινη ήταν αυστηρή. Δεν είναι καν αν η FIFA είχε τυπικά κάποιο νομικό περιθώριο να αναστείλει την ποινή. Το πρόβλημα είναι ότι η απόφαση ελήφθη αφού ο πρόεδρος της χώρας που συνδιοργανώνει το Παγκόσμιο Κύπελλο τηλεφώνησε στον πρόεδρο της FIFA για έναν παίκτη της δικής του εθνικής ομάδας. Από εκείνη τη στιγμή, το ποδόσφαιρο έχασε κάτι πολύ πιο πολύτιμο από την αθλητική του καθαρότητα: έχασε την εικόνα της ανεξαρτησίας του.
Ο Τραμπ, με τον γνωστό του τρόπο, παρουσίασε την παρέμβασή του ως πράξη δικαιοσύνης. Είπε ότι ο Μπαλογκούν «δεν έκανε τίποτα λάθος», ότι ήταν ο καλύτερος παίκτης των ΗΠΑ και ότι θα ήταν «πολύ άδικο» να μην αγωνιστεί. Χαρακτήρισε μάλιστα την απόφαση της FIFA «εξαιρετική». Όμως αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα. Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν μίλησε ως φίλαθλος. Μίλησε ως πολιτικός ηγέτης με τεράστια ισχύ, σε μια διοργάνωση όπου η χώρα του είναι οικοδέσποινα. Όταν ένας τέτοιος άνθρωπος τηλεφωνεί στον πρόεδρο της FIFA, ακόμη κι αν λέει ότι απλώς «ζήτησε επανεξέταση», η πίεση υπάρχει ήδη μέσα στο ίδιο το τηλεφώνημα.
Η UEFA το κατάλαβε αμέσως. Δεν αντιμετώπισε την υπόθεση ως μια απλή πειθαρχική λεπτομέρεια, αλλά ως θεσμικό προηγούμενο. Μίλησε για «πρωτοφανή, ακατανόητη και αδικαιολόγητη απόφαση» και προειδοποίησε ότι όταν οι ίδιοι οι θεματοφύλακες των κανόνων δεν εγγυώνται πλέον τη σταθερότητά τους, τότε διακυβεύεται η ακεραιότητα του παιχνιδιού και υπονομεύεται η αξιοπιστία της διοργάνωσης.
Αυτό είναι το τέλος του ποδοσφαίρου όπως το γνωρίζαμε; Ίσως όχι με την κυριολεκτική έννοια. Τα γήπεδα θα συνεχίσουν να γεμίζουν. Οι ομάδες θα συνεχίσουν να παίζουν. Οι τηλεοπτικές συμφωνίες θα συνεχίσουν να αποφέρουν δισεκατομμύρια. Όμως κάτι αλλάζει. Το ποδόσφαιρο μπαίνει σε μια εποχή όπου οι κανόνες δεν αμφισβητούνται μόνο από τους παίκτες ή τους προπονητές, αλλά από κυβερνήσεις, προέδρους, διπλωματικά συμφέροντα και γεωπολιτικούς υπολογισμούς.
Ο Τραμπ δεν ανακάλυψε την πολιτικοποίηση του ποδοσφαίρου. Το ποδόσφαιρο ήταν πάντα πολιτικό. Παγκόσμια Κύπελλα χρησιμοποιήθηκαν για εθνική προβολή, αυταρχικά καθεστώτα επένδυσαν σε συλλόγους, χώρες χρησιμοποίησαν διοργανώσεις για να καθαρίσουν τη διεθνή τους εικόνα. Η διαφορά εδώ είναι άλλη: δεν μιλάμε για συμβολική χρήση του ποδοσφαίρου, αλλά για πιθανή παρέμβαση στη λειτουργία των ίδιων των κανονισμών. Άλλο να χρησιμοποιεί μια χώρα το ποδόσφαιρο ως δημόσια διπλωματία και άλλο να δημιουργείται η εντύπωση ότι ένας πρόεδρος μπορεί να αγγίξει μια πειθαρχική απόφαση πριν από νοκ άουτ αγώνα Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Η FIFA και ο Ινφαντίνο προσπάθησαν να παρουσιάσουν την υπόθεση ως θεσμικά καθαρή. Ο Ινφαντίνο δήλωσε ότι τα δικαστικά όργανα της FIFA είναι ανεξάρτητα και λειτουργούν αυτόνομα. Είπε επίσης ότι εξήγησε στον Τραμπ πως η υπόθεση βρισκόταν σε εξέλιξη ενώπιον των αρμόδιων οργάνων. Όμως η πολιτική ζημιά είχε ήδη γίνει. Διότι η ανεξαρτησία δεν είναι μόνο νομική πραγματικότητα. Είναι και δημόσια αντίληψη. Αν ο κόσμος πιστέψει ότι η FIFA παίρνει αποφάσεις με βάση πολιτικές προσβάσεις, τότε ακόμη και μια νομικά υπερασπίσιμη απόφαση μοιάζει θεσμικά ύποπτη.
Και εδώ η ευθύνη του Ινφαντίνο είναι τεράστια. Ο πρόεδρος της FIFA δεν είναι απλώς διαχειριστής μιας αθλητικής ομοσπονδίας. Είναι ο θεματοφύλακας του μεγαλύτερου λαϊκού αθλήματος στον πλανήτη. Όταν η FIFA εμφανίζεται υπερβολικά κοντά στην πολιτική εξουσία, όταν οι σχέσεις της με ισχυρούς ηγέτες γίνονται μέρος του ίδιου του θεάματος, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο Τραμπ. Είναι και ο Ινφαντίνο. Η Guardian σημείωσε ότι η στενή σχέση Τραμπ–Ινφαντίνο έχει υπάρξει επαναλαμβανόμενο θέμα γύρω από τη διοργάνωση, ενώ η FIFA είχε ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με ερωτήματα για την πολιτική της ουδετερότητα.
Η υπόθεση έχει και διπλωματική διάσταση.Το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν είναι απλώς αθλητικό γεγονός. Είναι σκηνή διεθνούς κύρους. Για τις ΗΠΑ, το Μουντιάλ του 2026 ήταν ευκαιρία να εμφανιστούν ως κέντρο του παγκόσμιου αθλητικού πολιτισμού. Αντί γι’ αυτό, η εικόνα που έμεινε ήταν ενός προέδρου που παρεμβαίνει υπέρ της εθνικής του ομάδας και μιας FIFA που, δικαίως ή αδίκως, φαίνεται να υποχωρεί. Η ήττα από το Βέλγιο μπορεί να έκλεισε το αθλητικό κεφάλαιο. Το θεσμικό πλήγμα όμως παραμένει.
Γι’ αυτό αντέδρασαν τόσο έντονα ευρωπαϊκές ομοσπονδίες, προπονητές και προσωπικότητες του ποδοσφαίρου. Ο Γιούργκεν Κλοπ το είπε με τον πιο καθαρό τρόπο: «Αυτό είναι το δικό μας άθλημα, όχι το δικό τους». Και πρόσθεσε ότι αν ο Τραμπ και ο Ινφαντίνο πράγματι το διευθέτησαν μεταξύ τους, τότε «είναι τρέλα» και θέτει τα πάντα υπό αμφισβήτηση. Ακόμη και ο Σεπ Μπλάτερ, παρά το δικό του βεβαρημένο παρελθόν στη FIFA, έθεσε το σωστό ερώτημα: οι κόκκινες κάρτες δεν ανατρέπονται με πολιτικά τηλεφωνήματα, αλλά με κανόνες, αποδείξεις και ανεξάρτητα όργανα.
Το πιο επικίνδυνο προηγούμενο δεν αφορά μόνο τον Μπαλογκούν. Αφορά κάθε επόμενη κόκκινη κάρτα, κάθε επόμενη ένσταση, κάθε επόμενο νοκ άουτ παιχνίδι. Αν ένας ισχυρός πολιτικός ηγέτης μπορεί να ζητήσει επανεξέταση, γιατί να μην το κάνει αύριο ένας άλλος; Γιατί να μη ζητήσει ειδική μεταχείριση μια άλλη διοργανώτρια χώρα; Γιατί να μη μετατραπεί το πειθαρχικό δίκαιο του ποδοσφαίρου σε πεδίο διπλωματικής πίεσης;
Αυτό φοβήθηκαν και άλλοι μέσα στο ίδιο το ποδόσφαιρο. Ο προπονητής της Αγγλίας, Τόμας Τούχελ, αναρωτήθηκε εύλογα: ποιος ανατρέπει μια τέτοια απόφαση, πότε και με ποια κριτήρια; Πού αρχίζει και πού τελειώνει αυτό; Η ερώτηση είναι θεμελιώδης. Γιατί χωρίς σταθερά όρια, το παιχνίδι παύει να είναι κοινό. Γίνεται διαπραγματεύσιμο.
Η υπόθεση Μπαλογκούν δεν είναι λοιπόν απλώς ένα επεισόδιο του Μουντιάλ. Είναι σύμπτωμα μιας εποχής όπου η πολιτική δεν αρκείται πλέον να χρησιμοποιεί το ποδόσφαιρο ως σκηνικό. Θέλει να το διαμορφώνει από μέσα. Θέλει να αγγίζει τους κανόνες, τις τιμωρίες, την εικόνα της δικαιοσύνης. Και όταν η FIFA, αντί να υψώνει θεσμικό τείχος, δίνει την εντύπωση ότι ανοίγει πόρτα, τότε η ευθύνη της είναι ιστορική.
Ο Τραμπ μπορεί να μην έσωσε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τον αποκλεισμό. Το Βέλγιο τις νίκησε καθαρά μέσα στο γήπεδο. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι ποιος προκρίθηκε. Το πρόβλημα είναι τι έμεινε πίσω: η αίσθηση ότι το ποδόσφαιρο, το τελευταίο μεγάλο παγκόσμιο λαϊκό θέαμα που ακόμη στηριζόταν στον μύθο της κοινής δικαιοσύνης, μπορεί πλέον να γίνει κι αυτό προέκταση της πολιτικής ισχύος.
Αν η FIFA θέλει να σώσει κάτι από την αξιοπιστία της, πρέπει να απαντήσει καθαρά: ποιος αποφασίζει στο ποδόσφαιρο; Οι κανόνες ή οι πρόεδροι; Οι διαιτητές και τα πειθαρχικά όργανα ή τα τηλεφωνήματα της εξουσίας;
Γιατί αν η απάντηση δεν είναι αυτονόητη, τότε ίσως να έχουμε ήδη μπει στο τέλος του ποδοσφαίρου όπως το ξέραμε.
Ο Ινφαντίνο υπερασπίζεται την «ανεξάρτητη» απόφαση της FIFA, παρά την παρέμβαση Τραμπ.
Η Αγγλία ενδέχεται να επανεξετάσει την αποβολή του Κουάνσα, μετά από πιέσεις βουλευτών για ίση μεταχείριση.
Η UEFA λέει ότι η κίνηση υπονομεύει τη βεβαιότητα των κανονισμών και την αξιοπιστία της διοργάνωσης.
Ο Ινφαντίνο δηλώνει ότι είπε στον Τραμπ πως το θέμα βρισκόταν ενώπιον ανεξάρτητων δικαστικών οργάνων.
Η FIFA επικαλείται το Άρθρο 27, διατηρώντας την κόκκινη κάρτα αλλά αναβάλλοντας την τιμωρία αποκλεισμού για έναν χρόνο.
ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ, 6 Ιουλίου (Reuters) — Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκλείστηκαν τη Δευτέρα από το Παγκόσμιο Κύπελλο, γνωρίζοντας βαριά ήττα από το Βέλγιο, σε έναν αγώνα που επισκιάστηκε από κατηγορίες περί πολιτικής παρέμβασης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέρ της συνδιοργανώτριας χώρας.
Ο πρώτος σκόρερ των ΗΠΑ, Φόλαριν Μπαλογκούν, επετράπη να αγωνιστεί στο παιχνίδι, αφού ο Τραμπ ζήτησε από τον επικεφαλής της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας, τον πρόεδρο της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο, να επανεξετάσει την ποινή αποκλεισμού που είχε επιβληθεί στον παίκτη λόγω κόκκινης κάρτας.
Στη συνέχεια, η FIFA ανέστειλε την ποινή, ώστε ο Μπαλογκούν να μπορέσει να αγωνιστεί — απόφαση που ο Τραμπ χαρακτήρισε «εξαιρετική». Ωστόσο, η κίνηση αυτή προκάλεσε οργή στην ομάδα του Βελγίου, διεθνή κατακραυγή και μετέτρεψε το περιστατικό στο κυρίαρχο θέμα συζήτησης της διοργάνωσης.
Παρά τον θόρυβο, η παρουσία του Μπαλογκούν και η στήριξη του εκρηκτικού εντός έδρας κοινού στο γήπεδο του Σιάτλ δεν στάθηκαν αρκετές για να κρατήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες στη διοργάνωση. Η αμερικανική ομάδα συνετρίβη με 4-1 από το Βέλγιο, το οποίο πλέον συνεχίζει στα προημιτελικά.
Η ανατροπή της τιμωρίας του Μπαλογκούν προκάλεσε την καταδίκη της ευρωπαϊκής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας UEFA, της Βασιλικής Βελγικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας και άλλων φορέων, με τους επικριτές να υποστηρίζουν ότι η FIFA υπονόμευσε την εμπιστοσύνη στο ίδιο της το πειθαρχικό σύστημα.
Υπερασπιζόμενος την απόφαση, ο Ινφαντίνο δήλωσε ότι τα δικαστικά όργανα της FIFA λειτούργησαν «ανεξάρτητα και αυτόνομα» και ότι είχε πει στον Τραμπ πως η υπόθεση Μπαλογκούν υπόκειτο σε εν εξελίξει νομική διαδικασία.
Το Βέλγιο είχε αμφισβητήσει τη δυνατότητα συμμετοχής του Μπαλογκούν λίγες ώρες πριν από τη σέντρα, όμως η FIFA απέρριψε την ένσταση και ο επιθετικός ξεκίνησε βασικός, αν και είχε μικρή επίδραση στο παιχνίδι.
Ο Βέλγος επιθετικός Σαρλ Ντε Κετελάρε σκόραρε δύο φορές, με το πρώτο γκολ να έρχεται πριν συμπληρωθούν 10 λεπτά αγώνα, παγώνοντας τα συνθήματα «U-S-A!» από το έντονα φιλοαμερικανικό πλήθος που είχε γεμίσει το γήπεδο με τα κόκκινα, λευκά και μπλε χρώματα της εθνικής σημαίας.
Στο μεταξύ, η Αγγλία, της οποίας ο αμυντικός Τζάρελ Κουάνσα αποβλήθηκε στη νίκη της Κυριακής επί του Μεξικού για τη φάση των «16», εξετάζει πλέον τις επιλογές της σχετικά με πιθανή έφεση για εκείνη την κόκκινη κάρτα, υπό το φως της υπόθεσης Μπαλογκούν, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα. Βρετανοί βουλευτές κάλεσαν επίσης τη FIFA να επιδείξει συνέπεια.
«Δεν έκανε τίποτα λάθος και είναι ο καλύτερός μας παίκτης», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο τη Δευτέρα, αναφερόμενος στον Μπαλογκούν. «Όταν σου παίρνουν τον καλύτερο παίκτη και λένε “δεν μπορείς να παίξεις”, αυτό είναι πολύ άδικο».
«Πιστεύω ότι η FIFA πήρε μια πραγματικά εξαιρετική απόφαση», είπε ο Τραμπ. «Ζήτησα να γίνει επανεξέταση. Αν δεν επέτρεπαν σε έναν κορυφαίο παίκτη να αγωνιστεί, νομίζω ότι αυτό θα άφηνε ένα μεγάλο στίγμα στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Αυτό το συναίσθημα εξέφρασα».
Ο Τραμπ αμφισβήτησε επίσης την ποιότητα της διαιτησίας του Βραζιλιάνου Ραφαέλ Κλάους, ο οποίος είχε αποβάλει τον Μπαλογκούν, λέγοντας ότι ήταν «λίγο ύποπτος, αν κοιτάξει κανείς το παρελθόν του». Δεν έδωσε περισσότερες διευκρινίσεις. Η ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Βραζιλίας απέρριψε οποιονδήποτε υπαινιγμό σχετικά με την ακεραιότητα του διαιτητή.
«Πρόκειται για έναν υποδειγματικό επαγγελματία, του οποίου η καριέρα στηρίζεται πλήρως σε τεχνικές αξιολογήσεις, σταθερή απόδοση και στην εμπιστοσύνη που του έχουν δείξει οι κορυφαίες εθνικές και διεθνείς διοργανώσεις», ανέφερε η ομοσπονδία.
Η FIFA ανακοίνωσε ότι ο Κλάους δεν ήταν διαθέσιμος για σχόλιο, σύμφωνα με την πολιτική της που προβλέπει ότι οι διαιτητές δεν μιλούν στα μέσα ενημέρωσης κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης.
Ο Ινφαντίνο επιβεβαίωσε αργότερα την τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ, αλλά είπε ότι του εξήγησε πως τα δικαστικά όργανα της FIFA λειτουργούν ανεξάρτητα.
«Ακατανόητη απόφαση»
«Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας, εξήγησα ότι βρισκόταν σε εξέλιξη μια νομική διαδικασία ενώπιον των ανεξάρτητων δικαστικών οργάνων της FIFA και ότι η υπόθεση θα κρινόταν εν ευθέτω χρόνω από τα αρμόδια όργανα», ανέφερε ο Ινφαντίνο σε δήλωσή του. «Έτσι λειτουργεί το σύστημα της FIFA, και είναι μια αρχή που θα υπερασπίζομαι πάντα».
Η πειθαρχική επιτροπή της FIFA δήλωσε ότι είχε την αρμοδιότητα να αναστείλει την ποινή αποκλεισμού μίας αγωνιστικής. Παράλληλα, επέβαλε στον Μπαλογκούν πρόστιμο 40.000 δολαρίων, επειδή μπήκε στον αγωνιστικό χώρο μετά τον αγώνα για να πανηγυρίσει με τους συμπαίκτες του, παρότι είχε αποβληθεί.
«Η αναστολή των συνεπειών μιας κόκκινης κάρτας, βάσει ρητής πρόβλεψης των ισχυόντων κανονισμών, αποτελεί ένα πολύ πιο ισορροπημένο μέτρο», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο πρόεδρος της πειθαρχικής επιτροπής της FIFA.
Ποδόσφαιρο — Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA 2026 — Φάση των «16» — Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον Βελγίου — Seattle Stadium, Σιάτλ, Ουάσινγκτον, ΗΠΑ — 6 Ιουλίου 2026. Ο Φόλαριν Μπαλογκούν των ΗΠΑ σε μονομαχία με τον Νάθαν Νγκόι του Βελγίου.
Για την UEFA, η απόφαση να ανασταλεί η ποινή ήταν απλώς λανθασμένη.
«Εκφράζουμε την απορία και την αγανάκτησή μας για μια τόσο πρωτοφανή, ακατανόητη και αδικαιολόγητη απόφαση», ανέφερε η UEFA. «Η χθεσινή απόφαση ξεπέρασε μια κόκκινη γραμμή. Όταν η βεβαιότητα των κανόνων δεν διασφαλίζεται πλέον από τους ίδιους τους θεματοφύλακές τους, τότε διακυβεύεται η ακεραιότητα του παιχνιδιού και υπονομεύεται η αξιοπιστία της διοργάνωσης».
Αρκετές εθνικές ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες επέκριναν επίσης με έντονο τρόπο την απόφαση της FIFA.
«Η απόφαση στην υπόθεση Μπαλογκούν είναι ακατανόητη για την Ελβετική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, ανεξάρτητα από το πώς προέκυψε», ανέφερε η ελβετική ομοσπονδία, της οποίας η ομάδα βρίσκεται στη φάση των «16» του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
«Η απόφαση αυτή εγείρει ερωτήματα και δημιουργεί αβεβαιότητα, ιδιαίτερα σε σχέση με το κύρος των αποφάσεων των διαιτητών, ειδικά όταν εμπλέκεται το VAR», πρόσθεσε.
Η Βασιλική Βελγική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία αμφισβήτησε την απόφαση της FIFA να κρίνει τον Μπαλογκούν διαθέσιμο να αγωνιστεί τη Δευτέρα.
«Το αίτημα κρίθηκε απαράδεκτο, με το σκεπτικό ότι η Βελγική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία δεν είναι διάδικος στη διαδικασία και, ως εκ τούτου, δεν έχει έννομο συμφέρον να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης», ανέφερε η FIFA σε ανακοίνωσή της.
«Είναι τρέλα»
Έντονη κριτική ήρθε και από μεγάλα ονόματα του ποδοσφαίρου.
«Αυτό είναι το δικό μας άθλημα, όχι το δικό τους», δήλωσε ο πρώην προπονητής της Λίβερπουλ, Γιούργκεν Κλοπ, ο οποίος βρίσκεται σε συζητήσεις για να αναλάβει την εθνική Γερμανίας.
«Αν ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τζάνι Ινφαντίνο πράγματι το κανόνισαν μεταξύ τους, τότε είναι τρέλα· θέτει τα πάντα υπό αμφισβήτηση. Αυτοί οι δύο άνθρωποι, που δεν ξέρουν τίποτα από ποδόσφαιρο, δεν θα έπρεπε να έχουν απολύτως καμία σχέση με αυτό».
Δεν είναι η πρώτη φορά φέτος που η FIFA κατηγορείται ότι αναμειγνύει την πολιτική με τον αθλητισμό, καθώς ο Ινφαντίνο είχε παραστεί τον Φεβρουάριο στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης του προέδρου Τραμπ και στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπος με ερωτήματα για την πολιτική ουδετερότητα της ομοσπονδίας.
Ο Μπαλογκούν, ο οποίος πέτυχε τρία γκολ στη διοργάνωση, αποβλήθηκε μετά από έλεγχο του VAR επειδή έσυρε τις τάπες του στο πίσω μέρος του ποδιού του αμυντικού Ταρίκ Μουχαρέμοβιτς και στη συνέχεια πάνω στο πέλμα του, στη νίκη των ΗΠΑ επί της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στη φάση των «32».
Η κόκκινη κάρτα επέφερε αυτόματη ποινή αποκλεισμού μίας αγωνιστικής, κάτι που θα άφηνε τον Μπαλογκούν εκτός του αγώνα της Δευτέρας με το Βέλγιο. Αντί γι’ αυτό, η FIFA ανέστειλε την ποινή για δοκιμαστική περίοδο ενός έτους, χωρίς να ακυρώσει την ίδια την κάρτα, επικαλούμενη το Άρθρο 27.
Ο προπονητής της Αγγλίας, Τόμας Τούχελ, αμφισβήτησε την απόφαση, έχοντας μόλις δει τον Κουάνσα να αποβάλλεται την Κυριακή στον αγώνα με το Μεξικό.
«Ποιος ανατρέπει λοιπόν αυτή την απόφαση και πότε; Και με ποια κριτήρια; Μέχρι πού φτάνει τώρα αυτό; Μου φαίνεται παράξενο», δήλωσε ο Τούχελ στους δημοσιογράφους στο Στάδιο Αζτέκα.
Ακόμη και ο πρώην πρόεδρος της FIFA, Σεπ Μπλάτερ, ο οποίος αποχώρησε το 2015 εν μέσω κατηγοριών για διαφθορά, συμμετείχε στην κριτική.
«Οι κόκκινες κάρτες δεν ανατρέπονται με πολιτικά τηλεφωνήματα. Ανατρέπονται με κανόνες, αποδείξεις και ανεξάρτητα όργανα», είπε. «Αν ένας πρόεδρος των ΗΠΑ παρεμβαίνει στον πρόεδρο της FIFA —και ένας παίκτης ξαφνικά παίρνει άδεια να αγωνιστεί πριν από νοκ άουτ αγώνα Παγκοσμίου Κυπέλλου— τότε το ερώτημα είναι αναπόφευκτο: Quo vadis, FIFA; Το ποδόσφαιρο δεν πρέπει ποτέ να γίνει παιδική χαρά της πολιτικής εξουσίας».
Ο Μπλάτερ απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες διαφθοράς.
Κείμενο: Ossian Shine και Karolos Grohmann
Επιμέλεια: Toby Davis, Lincoln Feast
Η σύγκρουση ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν, η οποία σταμάτησε με το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου, υπήρξε μια δύσκολη περίοδος για το ΝΑΤΟ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δυσαρεστήθηκε από το γεγονός ότι οι σύμμαχοι της Αμερικής στο ΝΑΤΟ αρνήθηκαν να εμπλακούν, σχολιάζοντας: «Το ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί όταν το χρειαστήκαμε». Ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, προχώρησε ακόμη περισσότερο, σημειώνοντας ότι μετά τη σύγκρουση με το Ιράν η Αμερική θα πρέπει να «επανεξετάσει τη σχέση».
Ο Πίτερ Χέγκσεθ, υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, έχει ένα σχέδιο που θα καταθέσει στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου. Το αποκαλεί «ΝΑΤΟ 3.0». Ο Χέγκσεθ θέλει να επισημοποιήσει αυτό που συζητείται ανεπίσημα εδώ και χρόνια: ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να αφήσει την ευρωπαϊκή ασφάλεια στους Ευρωπαίους, ενώ η Αμερική θα μειώνει τη στήριξή της. Οι ΗΠΑ μειώνουν εδώ και χρόνια τον αριθμό των στρατευμάτων τους στη Γερμανία. Τις τελευταίες εβδομάδες έχει αναφερθεί ότι το Πεντάγωνο σχεδιάζει να μειώσει κατά περίπου ένα τρίτο τον αριθμό των αεροσκαφών που διαθέτει στο ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.
Αυτό έχει ασκήσει πίεση στα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη να καλύψουν οποιοδήποτε κενό αφήσει η αμερικανική αποχώρηση. Το ΝΑΤΟ έχει καταφέρει να διατηρήσει την ενότητά του από την ίδρυσή του το 1949. Όμως η επιτυχία του να παραμένει ενωμένο θέτει στους αναλυτές ένα παράδοξο: από το 1949 και μετά, τα μέλη του βρίσκονταν συχνά σε αντιπαράθεση μεταξύ τους.
Η κρίση γύρω από τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας και την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, στην οποία αντιτάχθηκε η Γαλλία, διήρκεσε από το 1950 έως το 1955. Ακολούθησε η κρίση της Διώρυγας του Σουέζ το 1956, η οποία έφερε τις ΗΠΑ σε αντιπαράθεση με τη Γαλλία και τη Βρετανία, όταν οι δύο αποικιακές δυνάμεις προσπάθησαν να ανακαταλάβουν τη διώρυγα μετά την ανακοίνωση της εθνικοποίησής της από την Αίγυπτο.
Ο μεταπολεμικός πρόεδρος της Γαλλίας, Σαρλ ντε Γκωλ, εμφανώς ασφυκτιούσε υπό την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στο ΝΑΤΟ. Το 1958 προσπάθησε ανεπιτυχώς να δημιουργήσει ένα τριμερές διευθυντήριο μέσα στο ΝΑΤΟ, αποτελούμενο από τη Γαλλία, τη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Λίγα χρόνια αργότερα υπέγραψε τη Γαλλογερμανική Συνθήκη Φιλίας, σε μια προσπάθεια να υπονομεύσει την αμερικανική επιρροή στη Γερμανία.
Οι βαλκανικοί πόλεμοι της δεκαετίας του 1990 αποτέλεσαν επίσης μια ταραχώδη περίοδο για το ΝΑΤΟ. Η στρατιωτική επέμβαση σηματοδότησε την πρώτη φορά που η Συμμαχία επιχείρησε «εκτός περιοχής» και προκάλεσε έντονη συζήτηση, καθώς και έναν βαθμό έντασης μεταξύ των μελών της.
Ωστόσο, το ΝΑΤΟ επιβίωσε από όλες αυτές τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις, επειδή οι ΗΠΑ μπορούσαν να ασκούν ηγεσία μέσω σκληρών διαπραγματεύσεων και χρηματοδότησης, συχνά συνοδευόμενων από τη δημιουργία νέων φιλελεύθερων θεσμών, οι οποίοι εξισορροπούσαν εκ νέου τα επιχειρηματικά και τα συμφέροντα ασφαλείας όλων των κρατών του ΝΑΤΟ.
Για παράδειγμα, το ζήτημα του επανεξοπλισμού της Γερμανίας επιλύθηκε μέσω της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία λειτούργησε ως αρχή ελέγχου που παρακολουθούσε τις γερμανικές φιλοδοξίες. Αντίθετα, τα παράπονα του Ντε Γκωλ κατάφεραν μόνο να απομονώσουν τη Γαλλία, μέσω της δημιουργίας μιας Ομάδας Πυρηνικού Σχεδιασμού μέσα στο ΝΑΤΟ, η οποία περιλάμβανε τη Γερμανία αλλά απέκλειε τη Γαλλία.
Ωστόσο, το οικοσύστημα πάνω στο οποίο η αμερικανική ισχύς οικοδόμησε και χρηματοδότησε τους παγκόσμιους θεσμούς και τους φιλελεύθερους μηχανισμούς συμμόρφωσης έχει μεταβληθεί. Από το 2000 και μετά, παρά τη σημαντική αύξηση του πληθυσμού, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δει να εξαφανίζονται περίπου 70.000 εργοστάσια, μαζί με την απώλεια περισσότερων από πέντε εκατομμυρίων θέσεων εργασίας στη μεταποίηση. Η συμβολή του μεταποιητικού τομέα στο ΑΕΠ της χώρας έπεσε από 28% το 1959 στο 10,3% σήμερα. Σήμερα, η Κίνα παράγει ετησίως τετραπλάσιο αριθμό οχημάτων σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η βιομηχανία των ημιαγωγών αφηγείται μια ιδιαίτερα ανησυχητική ιστορία. Ενώ κάποτε κυριαρχούνταν πλήρως από Αμερικανούς κατασκευαστές, οι αμερικανικές εταιρείες παράγουν πλέον μόλις το 8% των παγκόσμιων ημιαγωγών. Ακόμη και στη στρατιωτική παραγωγή, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετώπισαν σημαντικές δυσκολίες, με τη Ρωσία να κατασκευάζει τριπλάσιο αριθμό βλημάτων πυροβολικού σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη μαζί.
Οι κοινωνικές συνέπειες αυτής της μετατόπισης ισχύος υπήρξαν βαθιές: αυξανόμενα ποσοστά φτώχειας, με περισσότερους από 36 εκατομμύρια Αμερικανούς να ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Ως αποτέλεσμα όλων αυτών, καθώς και της κατάρρευσης του 2007-2008, τα επίπεδα χρέους αυξήθηκαν εκθετικά και η εμπιστοσύνη των επενδυτών στο δολάριο έχει διαβρωθεί. Το χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών ανέρχεται σήμερα σχεδόν στα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή στο 125% του ΑΕΠ, και αυξάνεται ταχύτατα με ρυθμό 532 δολαρίων το δευτερόλεπτο, ενώ το ομοσπονδιακό δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται στο 7% του ΑΕΠ, δηλαδή στα 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Έτσι, αντί να επιτρέπει τη δημιουργία νέων θεσμών φιλελεύθερης διακυβέρνησης στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, που θα διασφάλιζαν την αμερικανική ηγεσία στο διατλαντικό μπλοκ και παγκοσμίως, η κυβέρνηση Τραμπ αποσύρεται ή υπονομεύει ακόμη και τους ήδη υπάρχοντες θεσμούς, επειδή δεν μπορεί πλέον να αντέξει οικονομικά τη χρηματοδότησή τους.
Η κοινή αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση εναντίον του Ιράν —όπως και οι προηγούμενοι Πόλεμοι του Κόλπου εναντίον του Ιράκ— απέκοψε τόσο την Κίνα όσο και την Ευρώπη από το ιρανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, προκαλώντας ζημιές στη βιομηχανική τους βάση και στις υπηρεσίες τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν σχετικά αλώβητες, καθώς δεν εξαρτώνται από τον Περσικό Κόλπο για τις ανάγκες τους σε υδρογονάνθρακες. Βασίζονται στην υδραυλική ρωγμάτωση, ενώ μετά την επιχείρηση εναντίον του Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο του 2026 ελέγχουν επίσης τους πετρελαϊκούς πόρους της Βενεζουέλας.
Ο πραγματικός μακροπρόθεσμος στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν η ενίσχυση του δολαρίου ως παγκόσμιου χρήματος και η υπονόμευση της μεταποιητικής ισχύος της Κίνας μέσω του ελέγχου της προσφοράς πρώτων υλών. Όμως, πλήττοντας την Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες πλήττουν ταυτόχρονα και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποκόπτει την Κίνα από το τόσο αναγκαίο πετρέλαιο και τα λιπάσματα που χρειάζεται για να ενισχύσει τη βιομηχανική της βάση, αλλά τροφοδοτεί τον πληθωρισμό στην Ευρώπη και διατηρεί υψηλά τα επιτόκια. Αυτός είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο το ρήγμα μέσα στη Συμμαχία μεγαλώνει.
Αυτό που διακυβεύεται στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, είναι η ασφάλεια της Ευρώπης και η συνοχή της Συμμαχίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν βρίσκονται πλέον σε θέση να χρηματοδοτήσουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια απέναντι σε πιθανές ρωσικές προελάσεις στην Ουκρανία και πέρα από αυτήν. Η μελλοντική κατεύθυνση της Συμμαχίας μπορεί να αποδειχθεί εξίσου ζοφερή με τα εσωτερικά δημοσιονομικά του αμερικανικού κράτους. Ο κοινός σχεδιασμός άμυνας και αποτροπής ίσως να μην είναι πλέον δυνατός μεταξύ των συμμάχων.
Η κυβέρνηση Τραμπ επαναπροσανατολίζει τη διεθνή της στρατηγική στην Κίνα και την εσωτερική της στρατηγική στην ανασυγκρότηση της βιομηχανίας και των δημόσιων οικονομικών στο εσωτερικό — και, κατ’ επέκταση, στη Λατινική Αμερική. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια αποκτά μεγάλη βαρύτητα, κάτι που μπορεί —ή μπορεί και όχι— να συμβεί εις βάρος άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων του ΝΑΤΟ, όπως η Γαλλία και η Ελλάδα.
Σήμερα, η σύγκρουση στο εσωτερικό της Συμμαχίας εκτείνεται σε πολλά μέτωπα και έχει δομική αφετηρία την αδυναμία των Ηνωμένων Πολιτειών να προωθήσουν την παγκόσμια ανάπτυξη, να μειώσουν τα επίπεδα του χρέους και να χρηματοδοτήσουν έναν νέο φιλελεύθερο θεσμισμό, ικανό να απορροφά τις συγκρούσεις και να οδηγεί το παγκόσμιο σύστημα και τους δρώντες του σε προσαρμογή.
Η Κίνα αμφισβητεί ευθέως τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κοινή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν προκαλεί βαθιά ανησυχία στους Ευρωπαίους. Έρχεται μετά τις κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για την απόκτηση της Γροιλανδίας, τη νέα πολιτική δασμών που επιβλήθηκε τόσο σε συμμάχους όσο και σε αντιπάλους με στόχο την επανεκκίνηση της αμερικανικής μεταποίησης, καθώς και τις διαφωνίες για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν ως ζήτημα που πρέπει να διευθετήσει η Ευρώπη.
Η Ουκρανία έδειξε τα όρια της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ στην Ευρασία μέσω του διαδρόμου του Κιέβου, ενώ το Ιράν έδειξε τα όρια της διατλαντικής συνεργασίας στη διαχείριση υψηλών επιπέδων γεωπολιτικού κινδύνου, όταν απουσιάζουν νέοι φιλελεύθεροι θεσμοί διακυβέρνησης βασισμένοι στο διεθνές δίκαιο.
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα θα επιβεβαιώσει αν όλοι οι παραπάνω παράγοντες είναι ικανοί να οδηγήσουν τη Συμμαχία σε οριακά σημεία ρήξης ή αν θα θεσμοθετήσουν το σχέδιο του Χέγκσεθ για ένα «ΝΑΤΟ 3.0».
18 τραυματίες, συμπεριλαμβανομένων 4 αστυνομικών… Μέγαρο Ηλυσίων: Ο πρόεδρος είναι καλά και συνεχίζει την επίσκεψή του στη Συρία
Τελευταία ενημέρωση: 10:22 π.μ. – 7 Ιουλίου 2026 μ.Χ. – 22 Μουχαράμ 1448 AH
Δημοσιεύτηκε: 08:31 – 7 Ιουλίου 2026 μ.Χ. – 22 Μουχάραμ 1448 AH
Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα υποδέχτηκε τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν στο Προεδρικό Λαϊκό Μέγαρο την Τρίτη, μετά τον ήχο δύο εκρήξεων κοντά στο ξενοδοχείο Four Seasons όπου ο Μακρόν πέρασε τη νύχτα. Το συριακό υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε ότι οι δύο εκρήξεις προκλήθηκαν από δύο εκρηκτικούς μηχανισμούς.
Η γαλλική προεδρία επιβεβαίωσε ότι ο Μακρόν είναι «καλά και συνεχίζει την επίσκεψή του στη Συρία».
Eίχε φύγει από το ξενοδοχείο πριν από τις δύο εκρήξεις και βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο προεδρικό μέγαρο όπου οι δύο πλευρές πραγματοποιούν διευρυμένη συνάντηση με αντιπροσωπείες και από τις δύο χώρες, την οποία θα ακολουθήσει διμερής συνάντηση μεταξύ των δύο προέδρων, σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία.
Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα δέχεται σήμερα τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν στο Παλάτι του Λαού (AFP)
Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα δέχεται σήμερα τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν στο Παλάτι του Λαού (AFP)
Το Υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 18 άνθρωποι τραυματίστηκαν όταν δύο εκρηκτικοί μηχανισμοί εξερράγησαν την Τρίτη μέσα σε έναν κάδο απορριμμάτων και ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου στο κέντρο της Δαμασκού.
Το υπουργείο αποκάλυψε σε ανακοίνωσή του ότι «18 άτομα, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων αστυνομικών, τραυματίστηκαν» ως αποτέλεσμα των δύο εκρήξεων που προκλήθηκαν από «δύο μηχανισμούς κατασκευασμένους με πρωτόγονο τρόπο, ο πρώτος εκ των οποίων τοποθετήθηκε μέσα σε ένα αυτοκίνητο παρκαρισμένο στην άκρη του δρόμου, ενώ ο δεύτερος τοποθετήθηκε μέσα σε έναν κάδο απορριμμάτων».
Οι εκρήξεις έρχονται λίγες ημέρες μετά από μια έκρηξη την Παρασκευή μέσα σε ένα καφέ κοντά στο Μέγαρο της Δικαιοσύνης στη Δαμασκό που σκότωσε 10 ανθρώπους.
Ο Μακρόν ξεκίνησε χθες (Δευτέρα) επίσκεψη στη Δαμασκό, την πρώτη που πραγματοποιεί ηγέτης μεγάλης δυτικής χώρας από τότε που ανατράπηκε η διακυβέρνηση του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2014.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του με τον αλ-Σαράα σήμερα, ο Μακρόν θα συζητήσει την ανοικοδόμηση της χώρας που έχει πληγεί από τον πόλεμο και θα επαναλάβει το μήνυμά του σχετικά με την «ενότητα» και τον «πλουραλισμό» της Συρίας.
Προσωπικό ασφαλείας κοντά στο ξενοδοχείο όπου διαμένει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στη Δαμασκό (AFP)
Μετά από περισσότερα από 13 χρόνια σύγκρουσης που έχει εξαντλήσει την οικονομία και τους πόρους της και έχει επιδεινώσει την απομόνωση της Συρίας από το περιβάλλον της και τον κόσμο, η χώρα επιδιώκει να «επανατοποθετηθεί ως πύλη προς την Ανατολή για την Ευρωπαϊκή Ένωση», εξηγεί ο Arthur Quene, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Paris 1 Panthéon-Sorbonne.
Το στοίχημα είναι η παροχή θαλάσσιων και χερσαίων οδών, μαζί με εναλλακτικά δίκτυα σύνδεσης με το Ιράκ και τα κράτη του Κόλπου.
Ο Γάλλος πρόεδρος συνοδεύεται στην επίσκεψή του από μια σειρά ανώτερων στελεχών από γιγάντιες γαλλικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της CMA-CGM, Rodolphe Saadé, και του διευθύνοντος συμβούλου της Total Energy, Patrick Pouyanné.
Έχει προγραμματιστεί η υπογραφή ορισμένων συμφωνιών, αν και οι Γάλλοι επενδυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την τρέχουσα κατάσταση με προσοχή.
Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα συνοδεύει τον Γάλλο ομόλογό του κατά τη διάρκεια επίσκεψης στο Τζαμί Ομεϊάντ στη Δαμασκό χθες (AFP)
Ο Μακρόν ξεκίνησε τις συναντήσεις του την Τρίτη με μια συνάντηση με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, μετά την οποία θα συναντηθεί με τον αλ-Σαράα στο προεδρικό μέγαρο για επίσημες συνομιλίες, ακολουθούμενες από ένα «οικονομικό φόρουμ αφιερωμένο στην ανοικοδόμηση της Συρίας και τους στρατηγικούς διαδρόμους».
Σε συνέντευξή του στο γαλλικό κανάλι BFM TV τη Δευτέρα το βράδυ, ο Σύρος πρόεδρος τόνισε την ύπαρξη μιας «πολύ μεγάλης επενδυτικής ευκαιρίας» στη χώρα του. Προέβλεψε ότι η Γαλλία θα συμμετάσχει στην ανασυγκρότηση υποδομών σε τομείς όπως ο τουρισμός, η γεωργία και η βιομηχανία, σημειώνοντας ότι η Συρία «ολοκληρώνει επί του παρόντος μια σημαντική σύμβαση για οκτώ αεροσκάφη Airbus» που θα παραγγείλει από την ευρωπαϊκή αεροδιαστημική εταιρεία.
Ο Μακρόν επιβεβαιώνει ότι η επίσκεψή του στη Συρία «θα συνεχιστεί» μετά από δύο εκρήξεις κοντά στην κατοικία του
Συναντήθηκε με τον αλ-Σαράα στο Λαϊκό Παλάτι — το υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας ανακοίνωσε 18 τραυματίες, ανάμεσά τους 4 αστυνομικοί
Ομάδες έκτακτης ανάγκης εργάζονται ενώ καπνός και φλόγες υψώνονται στο σημείο έκρηξης εκρηκτικών μηχανισμών κοντά στο ξενοδοχείο όπου πέρασε τη νύχτα του στη Δαμασκό ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Δαμασκός: «Asharq Al-Awsat»
Τελευταία ενημέρωση: 11:07, 7 Ιουλίου 2026
Δημοσιεύθηκε: 08:31, 7 Ιουλίου 2026
Ο Σύρος πρόεδρος Αχμέντ αλ-Σαράα υποδέχθηκε την Τρίτη τον Γάλλο ομόλογό του, Εμανουέλ Μακρόν, στο προεδρικό Λαϊκό Παλάτι, μετά τον ήχο δύο εκρήξεων κοντά στο ξενοδοχείο Four Seasons, όπου ο Μακρόν είχε περάσει τη νύχτα. Το υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας ανέφερε ότι οι δύο εκρήξεις προκλήθηκαν από δύο εκρηκτικούς μηχανισμούς.
Η γαλλική προεδρία επιβεβαίωσε ότι ο Μακρόν «είναι καλά και συνεχίζει την επίσκεψή του στη Συρία».
Σε ανάρτησή του στο «X», ο Μακρόν τόνισε ότι η επίσκεψή του στη Συρία «θα συνεχιστεί», προσθέτοντας: «Τίποτα δεν μπορεί να υπονομεύσει την επιθυμία των Σύρων να ζήσουν σε μια χώρα με κυριαρχία και πλήρη ασφάλεια».
Ο Μακρόν είχε φύγει από το ξενοδοχείο πριν σημειωθούν οι δύο εκρήξεις και βρίσκεται πλέον στο προεδρικό μέγαρο, όπου οι δύο πλευρές πραγματοποιούν διευρυμένη συνάντηση με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από τις δύο χώρες. Σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία, θα ακολουθήσει κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο προέδρων.
Ο Σύρος πρόεδρος Αχμέντ αλ-Σαράα υποδέχεται σήμερα τον Γάλλο ομόλογό του, Εμανουέλ Μακρόν, στο Λαϊκό Παλάτι.
Το υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 18 άνθρωποι τραυματίστηκαν από την έκρηξη δύο εκρηκτικών μηχανισμών την Τρίτη, ο ένας μέσα σε κάδο απορριμμάτων και ο άλλος σε αυτοκίνητο σταθμευμένο στην άκρη του δρόμου, στο κέντρο της Δαμασκού.
Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο ανέφερε ότι «18 άνθρωποι τραυματίστηκαν, ανάμεσά τους τέσσερα μέλη της αστυνομίας», από τις δύο εκρήξεις, οι οποίες προκλήθηκαν από «δύο αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς. Ο πρώτος είχε τοποθετηθεί μέσα σε αυτοκίνητο σταθμευμένο στην άκρη του δρόμου, ενώ ο δεύτερος είχε τοποθετηθεί μέσα σε κάδο απορριμμάτων».
Οι εκρήξεις σημειώνονται λίγες ημέρες μετά την έκρηξη που έγινε την Παρασκευή μέσα σε καφέ κοντά στο Δικαστικό Μέγαρο της Δαμασκού, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 10 άνθρωποι.
Ο Μακρόν ξεκίνησε χθες, Δευτέρα, επίσκεψη στη Δαμασκό, την πρώτη επίσκεψη ηγέτη μεγάλης δυτικής χώρας μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024.
Μετά από περισσότερα από 13 χρόνια σύγκρουσης, που εξάντλησε την οικονομία και τις δυνατότητες της Συρίας και βάθυνε την απομόνωσή της από το περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον, η χώρα επιδιώκει «να επανατοποθετηθεί ως πύλη της Ανατολής για την Ευρωπαϊκή Ένωση», όπως εξηγεί ο ερευνητής του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne, Αρτούρ Κινέ.
Το διακύβευμα είναι η δημιουργία θαλάσσιων και χερσαίων διαδρομών, καθώς και εναλλακτικών δικτύων διασύνδεσης προς το Ιράκ και τις χώρες του Κόλπου.
Τον Γάλλο πρόεδρο συνοδεύουν στην επίσκεψή του αρκετά ανώτατα στελέχη μεγάλων γαλλικών εταιρειών, ανάμεσά τους ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της CMA CGM, Ροντόλφ Σααντέ, και ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ.
Αναμένεται να υπογραφεί σειρά συμφωνιών, αν και οι Γάλλοι επενδυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την παρούσα κατάσταση.
Ο Μακρόν ξεκίνησε τις επαφές του την Τρίτη με συνάντηση με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, ενώ μετά τις συνομιλίες του με τον αλ-Σαράα θα ακολουθήσει «οικονομικό φόρουμ αφιερωμένο στην ανοικοδόμηση της Συρίας και στους στρατηγικούς διαδρόμους».
Σε συνέντευξή του στο γαλλικό κανάλι BFMTV το βράδυ της Δευτέρας, ο Σύρος πρόεδρος υπογράμμισε ότι στη χώρα του υπάρχει «τεράστια επενδυτική ευκαιρία». Εκτίμησε ότι η Γαλλία θα συμμετάσχει στην ανοικοδόμηση των υποδομών σε τομείς όπως ο τουρισμός, η γεωργία και η βιομηχανία, σημειώνοντας ότι η Συρία «προχωρά τώρα σε μια μεγάλη συμφωνία για οκτώ αεροσκάφη Airbus», τα οποία θα παραγγείλει από την ευρωπαϊκή αεροναυπηγική βιομηχανία.
Ο Πούτιν στην Κόκκινη Πλατεία το 2017. Εικόνα Creative Commons.
Στις 7 και 8 Ιουλίου 2026, ηγέτες από όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, θα συγκεντρωθούν στην Άγκυρα της Τουρκίας για την ετήσια σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ. Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, βλέπει τη σύνοδο ως συμβολική επιβεβαίωση των πολιτικών του. Από την πλευρά του, ο Τραμπ παραμένει αποφασισμένος να επιβραβεύσει δημόσια τον Ερντογάν και δήλωσε ότι θα φέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον αγαπημένο του αυταρχικό ηγέτη.
Όσοι επισκεφθούν την Άγκυρα θα αναλάβουν τεράστιο ρίσκο. Οι ισχυρισμοί της Τουρκίας περί αναντικατάστατου ρόλου βασίζονται στη γεωγραφική της εγγύτητα με τη Ρωσία. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Τουρκία ήταν ένα από τα μόλις δύο μέλη του ΝΑΤΟ που συνόρευαν με τη Σοβιετική Ένωση. Με τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό στρατιωτών υπό τα όπλα μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Τουρκία υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητη για τη Συμμαχία. Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συχνά συμφωνούν. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για παράδειγμα, δήλωσε την 1η Ιουλίου 2026: «Η Τουρκία είναι εξαιρετικά σημαντική για το ΝΑΤΟ. Διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους στρατούς στη Συμμαχία. Οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι πολύ καλά εξοπλισμένες και εκπαιδευμένες, και η Τουρκία έχει το πλεονέκτημα μιας τεράστιας αμυντικής βιομηχανίας».
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φωτογραφίζεται με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην αίθουσα Billy Mitchell, στην κοινή βάση Elmendorf-Richardson στο Άνκορατζ της Αλάσκας, την Παρασκευή 15 Αυγούστου 2025.
Αυτός ο ισχυρισμός δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη τη συναλλακτική στάση της Τουρκίας και το φλερτ της με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν η Τουρκία παρέχει κάποια βοήθεια στην Ουκρανία, δύσκολα υπάρχει σύγκρουση στον κόσμο από την οποία να μη προσπαθεί να επωφεληθεί και από τις δύο πλευρές.
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ έχουν την τάση να εξωραΐζουν τον Ερντογάν, τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων του καθεστώτος του και τη στήριξή του σε τρομοκρατικές οργανώσεις, από παρακλάδια της Αλ Κάιντα μέχρι τη Χαμάς. Γερμανοί αξιωματούχοι ασφαλείας λένε κατ’ ιδίαν ότι φοβούνται λιγότερο την απειλή να ανοίξει η Τουρκία τα σύνορά της και να επιτρέψει νέες μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη, και περισσότερο τη βία και το χάος που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τουρκικοί πυρήνες εν υπνώσει ανάμεσα σε Τούρκους μετανάστες και κατοίκους στη Γερμανία. Ο προκάτοχος του Ρούτε, Γενς Στόλτενμπεργκ, επαινούσε τακτικά τον Ερντογάν με τρόπο σχεδόν δουλικό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ στη Νέα Υόρκη. Φωτογραφία του Λευκού Οίκου.
Σήμερα δεν λείπουν οι πιθανοί ισλαμιστές τρομοκράτες που κινούνται στην Τουρκία. Το ερώτημα είναι ποιος θα μπορούσε να τους προσλάβει.
Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν βρίσκεται ταπεινωμένος, περισσότερα από τέσσερα χρόνια αφότου εξαπέλυσε την εισβολή για να κατακτήσει την Ουκρανία — μια αποστολή που πίστευε ότι θα ολοκληρωνόταν μέσα σε λίγες ημέρες. Αντί γι’ αυτό, χάνει δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες κάθε μήνα. Ούτε μπορεί πλέον να κρύψει τον πόλεμο από όσους αρκούνται να ζουν μέσα στη φούσκα της προπαγάνδας του Κρεμλίνου: η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη γίνονται όλο και συχνότερα στόχοι. Καθώς ο Πούτιν κατηγορεί το ΝΑΤΟ τόσο ότι προκάλεσε τη ρωσική στρατιωτική δράση όσο και ότι στη συνέχεια βοήθησε την Ουκρανία, μια συγκέντρωση ηγετών του ΝΑΤΟ μπορεί να είναι υπερβολικά δελεαστικός στόχος για να την αγνοήσει.
Ωστόσο, είναι απίθανο η Ρωσία να εξαπολύσει έναν από τους βαλλιστικούς της πυραύλους, βόμβες ολίσθησης ή σμήνη drones. Η Άγκυρα δεν είναι Κίεβο, και ο Πούτιν θα φοβόταν την ενεργοποίηση της ρήτρας συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, σε περίπτωση που επιτίθετο ανοιχτά στη σύνοδο της Συμμαχίας. Αν όμως η Ρωσία προσλάμβανε τους πολλούς Τσετσένους που ζουν στην Τουρκία ή ισλαμιστές μαχητές που έχουν διεισδύσει στις επίλεκτες ειδικές δυνάμεις και στις ομάδες προστασίας της Τουρκίας, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια εκδίκηση με δυνατότητα εύλογης άρνησης ευθύνης.
Ο Ερντογάν επιδιώκει να μετατρέψει τη σύνοδο του ΝΑΤΟ σε βιτρίνα ισχύος. Ο Πούτιν, όμως, μπορεί να αξιοποιήσει την ευκαιρία για να αλλάξει το αφήγημα και να ταπεινώσει το ΝΑΤΟ, στέλνοντας τουλάχιστον ορισμένους παγκόσμιους ηγέτες πίσω στις πατρίδες τους μέσα σε σάκους πτωμάτων.
Σχετικά με τον συγγραφέα: Δρ. Michael Rubin
Ο Michael Rubin είναι διευθυντής ανάλυσης πολιτικής στο Middle East Forum και διακεκριμένος εταίρος στο Usanas Foundation της Ινδίας. Πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, ο δρ. Rubin διετέλεσε επί περισσότερες από δύο δεκαετίες ανώτερος ερευνητής στο American Enterprise Institute. Έχει ζήσει στο μετεπαναστατικό Ιράν, στην Υεμένη, καθώς και στο Ιράκ πριν και μετά τον πόλεμο. Το παραπάνω άρθρο γνώμης εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα.
Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας πραγματοποιείται στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, με βαριά θέματα να είναι στην ατζέντα
ΝΑΤΟ/AP
Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας πραγματοποιείται στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, με βαριά θέματα να είναι στην ατζέντα. Επί τάπητος θα τεθεί ένα θέμα που ενδιαφέρει την Αθήνα, που δεν είναι άλλο από τις αμυντικές δαπάνες.
Την ίδια στιγμή η προσοχή στρέφεται και στη συνάντηση που θα έχουν σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και μένει να φανεί ποια θα είναι τα «δώρα» του προέδρου των ΗΠΑ. Η συνάντηση αυτή γίνεται σε μία περίοδο που ο Τούρκος πρόεδρος θέλει να εμφανιστεί ως ισχυρός παίκτης στην περιοχή, επιδιώκει να πάρει μια υπόσχεση για τα F 35 και παράλληλα θέλει να έχει ρόλο σε θέματα ευρωπαϊκής άμυνας.
Οσον αφορά στο θέμα των F35, μιλώντας στη Βουλή, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε «εξακολουθούν να υφίστανται οι περιορισμοί, τους οποίους προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία, για την άρση των οποίων απαιτείται νεότερη απόφαση του Κογκρέσου». Προσέθεσε πως κατά την παρούσα φάση δεν υφίσταται οποιοδήποτε ζήτημα για την άρση των απαγορεύσεων.
Να σημειωθεί εδώ πως κεντρικό θέμα των εργασιών της Συνόδου θα αποτελέσει η αξιολόγηση της προόδου στην υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035. Πρόκειται για μια συγκυρία κατά την οποία η ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στη συλλογική άμυνα και για δικαιότερο επιμερισμό των βαρών βρίσκεται στο επίκεντρο της διατλαντικής συζήτησης.
Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν πως «η Ελλάδα προσέρχεται στη Σύνοδο με την αυτοπεποίθηση ενός ισχυρού και αξιόπιστου συμμάχου, που όχι μόνο τηρεί διαχρονικά τις δεσμεύσεις του, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών της Συμμαχίας που υλοποιούν ήδη τους στόχους που συμφωνήθηκαν στη Χάγη».
Η συμμαχική δέσμευση για συνολικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 προβλέπει 3,5% για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις στην ασφάλεια και την άμυνα, όπως υποδομές διττής χρήσης, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και δράσεις ανθεκτικότητας.
Η Ελλάδα έχει ήδη υπερβεί τη δέσμευση (Defence Investment Pledge) που συμφωνήθηκε το 2025 και συγκαταλέγεται στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ που έχουν ήδη πετύχει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες (και τον επιπλέον στόχο του 1,5%). Συγκεκριμένα, οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες για το 2026 εκτιμώνται σε 3,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024.. Οι υπόλοιπες χώρες που έχουν ήδη υπερβεί τον σχετικό στόχο της Χάγης είναι η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.
Ποια είναι η θέση της κυβέρνησης
Από την Αθήνα τονίζεται η ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο και αποτελεσματικότερα στη συλλογική της άμυνα, να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση και να διαμορφώσει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ. Μάλιστα σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωσηοφείλει να στηρίξει αυτή την προσπάθεια μέσω νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού για την άμυνα. Κυβερνητικές πηγές λένε πως η θέση της Ελλάδας παραμένει σταθερή: μια ισχυρότερη αμυντικά Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις ΗνωμένεςΠολιτείες, αλλά αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο εταίρο, συμβάλλοντας τελικά σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ.
Στασιμότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Στην Άγκυραδεν έχει κλειστεί κάποια διμερής συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο. Στο πεδίο των Ελληνοτουρκικών σχέσεων πολλά θα κριθούν από το πως θα κινηθεί τους επόμενους μήνες ο κ. Ερντογάν και αν η Άγκυρα θα συνεχίσει να ταράζει τα ήρεμα νερά. Το νομοσχέδιο πάντως με αναφορές στη «Γαλάζια πατρίδα» έχει πάει για το φθινόπωρο καθώς σε αυτή τη χρονική συγκυρία ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώκει να αξιοποιήσει το momentum της συνάντησης με τον κύριο Τραμπ και παράλληλα θέλει ρόλο σε θέματα ευρωπαϊκής άμυνα.
Καλημέρα, κόσμε. Πριν από δύο δεκαετίες κάλυπτα τις βασανιστικές προσπάθειες της Τουρκίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τότε ήμουν εγκατεστημένη στο Παρίσι και, όταν δημοσιευόταν κάποιο άρθρο μου για τις διαπραγματεύσεις, συχνά δεχόμουν ένα εκνευρισμένο τηλεφώνημα από τον Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας. Ήταν ένας από τους πολλούς Ευρωπαίους που θεωρούσαν ότι η Τουρκία ήταν απλώς πολύ μεγάλη, πολύ αντιδημοκρατική και πολύ «διαφορετική», όπως το έθετε, για να γίνει ποτέ μέλος της ευρωπαϊκής λέσχης.
Η Τουρκία εξακολουθεί να μην είναι στην Ε.Ε., αλλά η θέση της στον κόσμο έχει σαφώς αλλάξει. Πλέον διαθέτει πράγματα που θέλουν οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ: έναν μεγάλο στρατό, μια δυναμική αμυντική βιομηχανία και έναν ηγέτη με μοναδική ικανότητα να γοητεύει τον Ντόναλντ Τραμπ. Καθώς οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συναντώνται στην Άγκυρα, ο συνάδελφός μου Μπεν Χάμπαρντ γράφει για τη νέα επιρροή της Τουρκίας. Το ΝΑΤΟ ανοίγει σήμερα μια διήμερη σύνοδο κορυφής στην Άγκυρα της Τουρκίας.
Πώς η Τουρκία έγινε ζωτικής σημασίας για το ΝΑΤΟ
Του Ben Hubbard
Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η Τουρκία θεωρούνταν το «κακό παιδί» του ΝΑΤΟ.
Ενοχλούσε τους συμμάχους καθυστερώντας τις αιτήσεις χωρών που επιδίωκαν να ενταχθούν στη στρατιωτική συμμαχία. Αρνήθηκε να εφαρμόσει τις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκαλούσε τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, «αγαπητό φίλο». Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι ανησυχούσαν για τις αυταρχικές τάσεις του Ερντογάν.
Όμως οι παγκόσμιες εξελίξεις των τελευταίων ετών, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων στην Ουκρανία και στο Ιράν, καθώς και η επιστροφή του προέδρου Τραμπ στον Λευκό Οίκο, έδωσαν στον Ερντογάν νέα χαρτιά — και ξαφνικά η Τουρκία φαίνεται όλο και πιο ζωτική για τη συμμαχία.
Όταν ο Ερντογάν υποδεχθεί σήμερα τους ηγέτες του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, την Άγκυρα, για τη σύνοδο κορυφής, θα το κάνει ως ένας ηγέτης του οποίου τα πλεονεκτήματα θεωρούνται κρίσιμα για το μέλλον του ΝΑΤΟ — ενώ η ολοένα και πιο αυταρχική του διακυβέρνηση αντιμετωπίζεται ως ανησυχία για κάποια άλλη μέρα.
Η Τουρκία υπό νέο πρίσμα
Τα τελευταία χρόνια οδήγησαν σε μια νέα εκτίμηση του τι προσφέρει η Τουρκία στο ΝΑΤΟ.
Οι ευρείες διπλωματικές της σχέσεις περιλαμβάνουν όχι μόνο μεγάλες χώρες της Ανατολής και της Δύσης, αλλά και περιοχές όπως τα Βαλκάνια, η Αφρική και η Μέση Ανατολή. Η Τουρκία έχει χρησιμοποιήσει αυτές τις σχέσεις για να μεσολαβήσει σε διάφορες κρίσεις.
Βοήθησε να αποτραπεί η κατάρρευση της Συρίας στο χάος μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ το 2024. Αξιοποίησε τη σχέση της με την παλαιστινιακή μαχητική οργάνωση Χαμάς στις ειρηνευτικές συνομιλίες που αποσκοπούσαν στον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Διατήρησε επαφές στο Ιράν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου εκεί, παρά το γεγονός ότι έγινε στόχος ιρανικών πυραύλων.
Όμως τίποτα δεν οδήγησε στην επανεκτίμηση της αξίας της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ περισσότερο από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την περιφρόνηση του Τραμπ προς τη συμμαχία.
Αυτά ενίσχυσαν τις ανησυχίες για το πώς θα παραχθούν τα όπλα που απαιτούνται για τη στήριξη της Ουκρανίας, την αποτροπή της Ρωσίας και τη διατήρηση της ισχύος του ΝΑΤΟ σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίσουν τον ρόλο τους. Και έφεραν την Τουρκία στο προσκήνιο υπό νέο πρίσμα.
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας μετά από εκείνον των ΗΠΑ. Ελέγχει τη θαλάσσια πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα και αποτελεί μεγάλο μέρος της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, αριστερά, έφτασε χθες στην Άγκυρα.
Η Τουρκία διαθέτει επίσης μια αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, η οποία κατέγραψε πέρυσι εξαγωγές άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, από βλήματα πυροβολικού μέχρι drones. Οι τουρκικές εταιρείες είναι γνωστές για την παραγωγή όπλων πιο γρήγορα και με χαμηλότερο κόστος από τους δυτικούς κατασκευαστές.
Δεν είναι σαφές ποια συγκεκριμένα οφέλη θα μπορούσε να αποκομίσει η Τουρκία κατά τη διάρκεια της συνόδου αυτής της εβδομάδας, της πρώτης που πραγματοποιείται στην Τουρκία από το 2004, όταν πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος και ο Ερντογάν βρισκόταν στην πρώτη του θητεία ως πρωθυπουργός.
Ο Τραμπ αναμένεται να ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ θα ήθελαν να πουλήσουν στην Τουρκία προηγμένα μαχητικά F-35, απο τα οποία η Τουρκία είχε αποκλειστεί να τα αγοράσει μετά την απόκτηση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 το 2019.
Όμως ο Ερντογάν μπορεί να διεκδικήσει μία νίκη πριν καν αρχίσει η σύνοδος. Χωρίς αυτόν, ο Τραμπ ίσως να μην είχε συμφωνήσει να παραστεί.
«Αν δεν γινόταν στην Τουρκία από τον πρόεδρο Ερντογάν, δεν νομίζω ότι θα είχα πάει», είπε πρόσφατα ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο.
Μια βολική στιγμή για καταστολή
Η εμπιστοσύνη παραμένει χαμηλή ανάμεσα στην Τουρκία και ορισμένα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ, εξαιτίας πολιτικών διαφορών και ανησυχιών για τη δέσμευση του Ερντογάν στη δημοκρατία. Η Άγκυρα έχει αντιδράσει έντονα στον αποκλεισμό της από τις προσπάθειες ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της οποίας η Τουρκία δεν είναι μέλος.
Προς το παρόν, όμως, η επιθυμία του ΝΑΤΟ να συνεργαστεί με την Τουρκία έχει προσφέρει στον Ερντογάν ένα βασικό όφελος: σιωπή, καθώς επεκτείνει την εσωτερική του εξουσία.
Ο πιο προβεβλημένος πιθανός υποψήφιος της αντιπολίτευσης για την προεδρία της Τουρκίας, ο Εκρέμ Ιμάμογλου, πρώην δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, παραμένει στη φυλακή, ενώ υπερασπίζεται τον εαυτό του σε μια δίκη που θεωρείται ευρέως πολιτική. Τουρκικό δικαστήριο απομάκρυνε πρόσφατα την ηγεσία του βασικού κόμματος της αντιπολίτευσης στην Τουρκία, αντικαθιστώντας τον επικεφαλής του με τον ίδιο άνθρωπο που ο Ερντογάν νίκησε στις προεδρικές εκλογές του 2023.
Κατ’ ιδίαν, αξιωματούχοι από χώρες του ΝΑΤΟ ανησυχούν για τη δέσμευση της Τουρκίας στις αξίες που περιλαμβάνονται στην ιδρυτική συνθήκη της συμμαχίας: την ατομική ελευθερία, τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου.
Δημόσια όμως, μέσα στο κλίμα βαθιάς ανησυχίας για την ασφάλεια των δικών τους χωρών, λίγοι μιλούν ανοιχτά.
Όπως μου είπε πρόσφατα ένας πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, για τους Ευρωπαίους σήμερα «ο λύκος έξω από την πόρτα δεν είναι η κατάσταση της τουρκικής δημοκρατίας». (σσ: η τελευταία φράση σημαίνει ουσιαστικά: για τους Ευρωπαίους, η άμεση απειλή δεν θεωρείται πλέον ο αυταρχισμός του Ερντογάν, αλλά η Ρωσία και η ευρωπαϊκή ασφάλεια.)
Αντιμέτωπο με νέες απειλές, το ΝΑΤΟ ανακαλύπτει ξανά την αξία της Τουρκίας
Καθώς ο πρόεδρος Τραμπ δείχνει όλο και πιο ψυχρός απέναντι στη Συμμαχία, τα μέλη του ΝΑΤΟ βλέπουν πλέον τον μεγάλο στρατό της Τουρκίας και τη δυναμική αμυντική της βιομηχανία ως κρίσιμα πλεονεκτήματα.
Εργάτες κάθονται και στέκονται μπροστά από μια μεγάλη μπλε πινακίδα που καλωσορίζει τους συμμετέχοντες στην επερχόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Στην τουρκική πρωτεύουσα, την Άγκυρα, η Τουρκία ετοιμάζεται να αξιοποιήσει τη σύνοδο του ΝΑΤΟ για να προβάλει την εικόνα της ως ανερχόμενης δύναμης.
Του Ben Hubbard
Ο Ben Hubbard μίλησε με δώδεκα νυν και πρώην αξιωματούχους από χώρες του ΝΑΤΟ, ανάμεσά τους και με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, για τον ρόλο της χώρας στη Συμμαχία.
6 Ιουλίου 2026
Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η Τουρκία θεωρούνταν το «κακό παιδί» του ΝΑΤΟ.
Ενοχλούσε τους συμμάχους της καθυστερώντας τις αιτήσεις χωρών που ήθελαν να ενταχθούν στη στρατιωτική συμμαχία. Αρνήθηκε να εφαρμόσει τις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκαλούσε τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, «αγαπητό φίλο». Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι ανησυχούσαν για τις αυταρχικές τάσεις του Ερντογάν.
Σήμερα όμως, οι διεθνείς εξελίξεις —ανάμεσά τους οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν, αλλά και η επιστροφή του προέδρου Τραμπ στον Λευκό Οίκο— έχουν αλλάξει τα δεδομένα υπέρ της Τουρκίας, αυξάνοντας την αξία της στα μάτια των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ, σύμφωνα με αναλυτές και αξιωματούχους από αρκετές χώρες της Συμμαχίας.
Όταν ο Ερντογάν υποδεχθεί αυτή την εβδομάδα τους ηγέτες του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, την Άγκυρα, για τη σύνοδο κορυφής, θα εμφανιστεί ως ο ηγέτης μιας χώρας της οποίας η αμυντική βιομηχανία και ο μεγάλος στρατός θεωρούνται πλέον κρίσιμα στοιχεία για το μέλλον της Συμμαχίας — αλλά και ως ένας ηγέτης με μια σπάνια ικανότητα να κερδίζει την εύνοια του Τραμπ.
«Υπάρχει πλέον αναγνώριση» της σημασίας της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στους New York Times την εβδομάδα πριν από τη σύνοδο. «Υπάρχει μια αφύπνιση μπροστά στο νέο περιβάλλον ασφάλειας και απειλών στην Ευρώπη».
Ο πρόεδρος Τραμπ με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στον Λευκό Οίκο, πέρυσι. Ο Τραμπ έχει απειλήσει να μειώσει τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ ή ακόμη και να αποσύρει πλήρως τη χώρα από τη Συμμαχία.
Η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη μια εκτεταμένη καταστολή εναντίον των πολιτικών αντιπάλων του Ερντογάν. Ωστόσο, η μεγάλη δύναμη της Συμμαχίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχει σταματήσει να μιλά δημόσια για τέτοια ζητήματα. Έτσι, οι ανησυχίες που εκφράζουν κατ’ ιδίαν άλλα μέλη του ΝΑΤΟ για την αυταρχική διακυβέρνηση του Ερντογάν δύσκολα θα τεθούν δημόσια. Πολλά κράτη-μέλη δίνουν πλέον προτεραιότητα στην ενίσχυση της ικανότητάς τους να αποτρέψουν —και, αν χρειαστεί, να αντιμετωπίσουν— ρωσικές επιθέσεις.
«Για τους Ευρωπαίους, ο λύκος έξω από την πόρτα δεν είναι η κατάσταση της τουρκικής δημοκρατίας», δήλωσε ο Τζον Ρ. Μπας, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία.
Αυτή η σύνοδος του ΝΑΤΟ θα είναι η πρώτη που πραγματοποιείται στην Τουρκία από το 2004, όταν πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος και ο Ερντογάν διένυε την πρώτη του θητεία ως πρωθυπουργός. Η Τουρκία έχει σχεδιάσει τη σύνοδο έτσι ώστε να προβάλει την εικόνα της ως ανερχόμενης δύναμης.
Οι αντιπροσωπείες που θα φτάσουν στην Άγκυρα θα προσγειωθούν σε έναν πρόσφατα ασφαλτοστρωμένο διάδρομο και θα περάσουν μέσα από έναν εντυπωσιακό νέο τερματικό σταθμό για επισήμους. Η σύνοδος, που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη και την Τετάρτη, θα διεξαχθεί μέσα στο εκτεταμένο προεδρικό συγκρότημα του Ερντογάν. Η πρώτη ημέρα θα περιλαμβάνει αμυντικό φόρουμ, δίνοντας στις τουρκικές εταιρείες την ευκαιρία να παρουσιάσουν τα drones τους και άλλα τουρκικής κατασκευής όπλα. Τη δεύτερη ημέρα, οι σύμμαχοι θα συνεδριάσουν για να συζητήσουν τους αμυντικούς προϋπολογισμούς και τη στρατιωτική βιομηχανική ικανότητα.
Πολλά μέλη της Συμμαχίας ανησυχούν για το μέλλον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εξαντλήσει τα ευρωπαϊκά οπλοστάσια, φέρνοντας στο επίκεντρο την ικανότητα των μελών του ΝΑΤΟ να παράγουν όπλα και πυρομαχικά. Ο Τραμπ έχει απειλήσει να περιορίσει τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών ή ακόμη και να αποσύρει πλήρως τη χώρα από τη Συμμαχία, προκαλώντας φόβους ότι ίσως να μη στείλει δυνάμεις αν η Ρωσία επιτεθεί σε συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Παραμένει ασαφές ποια συγκεκριμένα οφέλη θα μπορούσε να αποκομίσει η Τουρκία κατά τη διάρκεια της συνόδου. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν δηλώσει ότι θα ήθελαν να πουλήσουν στην Τουρκία προηγμένα μαχητικά F-35, από την αγορά των οποίων η Άγκυρα είχε αποκλειστεί μετά την απόκτηση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 το 2019.
Ωστόσο, ο Ερντογάν μπορεί ήδη να καταγράψει μία νίκη πριν καν αρχίσει η σύνοδος. Χωρίς εκείνον, ο Τραμπ ίσως να μην είχε συμφωνήσει να παραστεί.
«Αν δεν γινόταν στην Τουρκία από τον πρόεδρο Ερντογάν, δεν νομίζω ότι θα πήγαινα», δήλωσε πρόσφατα ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο.
Δημοτικοί υπάλληλοι στην Άγκυρα καθαρίζουν τη διαχωριστική νησίδα αυτοκινητοδρόμου ενόψει της συνόδου.
Η Τουρκία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 1952, όμως οι σχέσεις της με τους εταίρους της δεν ήταν πάντα ομαλές. Όταν η Άγκυρα απέκτησε το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα, ορισμένοι σύμμαχοι άρχισαν να βλέπουν την Τουρκία ως υπερβολικά κοντά σε έναν μεγάλο αντίπαλο. Οι ανησυχίες αυτές εντάθηκαν μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν η Τουρκία συνέχισε να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ ο Ερντογάν εξακολουθούσε να έχει θερμές συναντήσεις με τον Πούτιν.
Η Τουρκία κατηγορεί εδώ και χρόνια τους συμμάχους της ότι αγνοούν τις εσωτερικές της ανησυχίες για την ασφάλεια, ότι περιορίζουν την αμυντική συνεργασία και ότι δεν αναγνωρίζουν τις αντικρουόμενες πιέσεις που δέχεται λόγω της γεωγραφικής της θέσης ανάμεσα στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, οδήγησαν σε μια νέα εκτίμηση του τι προσφέρει η Τουρκία στη Συμμαχία. Οι ευρείες διπλωματικές της σχέσεις δεν περιορίζονται μόνο σε μεγάλες χώρες της Ανατολής και της Δύσης, αλλά εκτείνονται και στα Βαλκάνια, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία έχει αξιοποιήσει αυτές τις σχέσεις για να μεσολαβήσει σε διάφορες κρίσεις.
Η Τουρκία βοήθησε να αποτραπεί η κατάρρευση της Συρίας στο χάος μετά την πτώση του δικτάτορα Μπασάρ αλ Άσαντ το 2024. Αξιοποίησε τη σχέση της με την παλαιστινιακή μαχητική οργάνωση Χαμάς στις ειρηνευτικές συνομιλίες που είχαν στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Διατήρησε επαφές με το Ιράν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου εκεί, παρά το γεγονός ότι έγινε επανειλημμένα στόχος ιρανικών πυραύλων. Οι ηγέτες της συνομιλούν τακτικά με ανώτατους αξιωματούχους τόσο της Ουκρανίας όσο και της Ρωσίας, ενώ ακόμη και η σχέση του Ερντογάν με τον Πούτιν αντιμετωπίζεται πλέον υπό νέο πρίσμα.
«Καθώς η σύγκρουση στην Ουκρανία παρατείνεται, ορισμένοι από τους Ευρωπαίους συμμάχους θεωρούν χρήσιμο να υπάρχει ένας δίαυλος που μπορεί να συνομιλεί με τους Ρώσους», δήλωσε ο Μπας, ο πρώην πρέσβης.
Τίποτα δεν έχει συμβάλει περισσότερο στην επανεκτίμηση της αξίας της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την απαξιωτική στάση του Τραμπ απέναντι στη Συμμαχία. Αυτοί οι παράγοντες έχουν εντείνει τις ανησυχίες των υπόλοιπων συμμάχων για το πώς θα παραχθούν τα όπλα που χρειάζονται για τη στήριξη της Ουκρανίας, την αποτροπή της Ρωσίας και τη διατήρηση της ισχύος του ΝΑΤΟ σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίσουν τον ρόλο τους.
Η Τουρκία παίζει σημαντικό ρόλο σε μια πιθανή αναδιαμόρφωση του ΝΑΤΟ. Διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της Συμμαχίας μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ελέγχει τη θαλάσσια πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα και αποτελεί μεγάλο μέρος της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Διαθέτει επίσης μια αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, η οποία κατέγραψε πέρυσι εξαγωγές άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, από drones μέχρι βλήματα πυροβολικού. Οι τουρκικές εταιρείες είναι γνωστές για την ταχύτερη και φθηνότερη παραγωγή τους σε σύγκριση με τους δυτικούς κατασκευαστές.
«Η Τουρκία έχει δημιουργήσει ένα μοναδικό οικοσύστημα, στο οποίο οι χρόνοι παραγωγής είναι ταχύτεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και η ολοκλήρωση των έργων πιο αξιόπιστη», δήλωσε ο Οζγκιούρ Ουνλουχισαρτζικλί, διευθυντής του γραφείου του German Marshall Fund στην Άγκυρα.
Πολλά τουρκικά στρατιωτικά προϊόντα έχουν και το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες μάχης: εντός της Τουρκίας κατά Κούρδων μαχητών, στην Ουκρανία, στον Καύκασο και σε διάφορα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, πρόσθεσε.
Τουρκικά drones και στρατιωτικός εξοπλισμός παρουσιάστηκαν σε έκθεση αμυντικής βιομηχανίας στην Κωνσταντινούπολη, πέρυσι.
Η εμπιστοσύνη παραμένει χαμηλή ανάμεσα στην Τουρκία και ορισμένα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ, εξαιτίας πολιτικών διαφορών ή ανησυχιών για τη δέσμευση του Ερντογάν στη δημοκρατία. Η Άγκυρα έχει ενοχληθεί από τον αποκλεισμό της από τις προσπάθειες ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της οποίας η Τουρκία δεν είναι μέλος.
Προς το παρόν, η επιθυμία συνεργασίας με την Τουρκία, ενώ το ΝΑΤΟ βρίσκεται αντιμέτωπο με τις μεγάλες του προκλήσεις, έχει προσφέρει στον Ερντογάν ένα κρίσιμο όφελος: τη σιωπή των συμμάχων του, την ώρα που εκείνος διευρύνει ακόμη περισσότερο την εσωτερική του εξουσία.
Ο πιο προβεβλημένος πιθανός υποψήφιος της τουρκικής αντιπολίτευσης για την προεδρία, ο Εκρέμ Ιμάμογλου, πρώην δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, παραμένει στη φυλακή, ενώ υπερασπίζεται τον εαυτό του σε μια δίκη που θεωρείται ευρέως πολιτική. Τουρκικό δικαστήριο απομάκρυνε πρόσφατα την ηγεσία του βασικού κόμματος της αντιπολίτευσης, αντικαθιστώντας την με έναν άνθρωπο τον οποίο ο Ερντογάν είχε ήδη νικήσει στις προεδρικές εκλογές του 2023.
Κατ’ ιδίαν, αξιωματούχοι από χώρες του ΝΑΤΟ ανησυχούν για τη δέσμευση της Τουρκίας στις αξίες που περιγράφονται στην ιδρυτική συνθήκη της Συμμαχίας: την ατομική ελευθερία, τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου.
Όμως, μέσα στο κλίμα βαθιάς ανησυχίας για την ασφάλεια των δικών τους χωρών, ελάχιστοι μιλούν ανοιχτά.
«Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν πλέον λιγότερο περιθώριο να εστιάσουν στη διάβρωση των δημοκρατικών πρακτικών και κανόνων στην Τουρκία», δήλωσε ο Μπας.
Ο Μπεν Χάμπαρντ είναι επικεφαλής του γραφείου των Times στην Κωνσταντινούπολη και καλύπτει την Τουρκία και την ευρύτερη περιοχή.
Μια εκδοχή αυτού του άρθρου δημοσιεύεται στην έντυπη έκδοση της 7ης Ιουλίου 2026, στην ενότητα Α, σελίδα 1 της έκδοσης της Νέας Υόρκης, με τίτλο: Αντιμέτωπο με απειλές, το ΝΑΤΟ ανακαλύπτει την αξία της Τουρκίας.
Για πρώτη φορά η Μαρία Καρυστιανού τοποθετείται με έντονα κριτικό τρόπο απέναντι στη σημερινή ελληνική εξωτερική πολιτική, με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Υποστηρίζει ότι το ΝΑΤΟ μπαίνει σε νέα εποχή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδιώκουν να διατηρήσουν τον στρατηγικό έλεγχο, αλλά να μεταφέρουν περισσότερες ευθύνες και δαπάνες στους Ευρωπαίους. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ίδια θεωρεί ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να λειτουργεί πλέον ως «βολικός σύμμαχος ακόλουθος», αλλά να αποκτήσει σοβαρή, ενεργητική και διεκδικητική στάση.
Για την Τουρκία, εκτιμά ότι θα επιχειρήσει να παρουσιαστεί ως αναντικατάστατος κόμβος της Συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μέση Ανατολή και στον Καύκασο, διεκδικώντας νέες υποδομές και αναβαθμισμένο ρόλο στο ΝΑΤΟ. Κατά την άποψή της, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τουρκική στρατηγική, αλλά και η στάση του ΝΑΤΟ, το οποίο εμφανίζεται δήθεν ουδέτερο, ενώ στην πράξη δείχνει θεσμική ανοχή στον τουρκικό αναθεωρητισμό.
Η βασική της αιχμή στρέφεται προς την Αθήνα. Κατά την Καρυστιανού, η Ελλάδα έχει διαχρονικά εκπέμψει την εικόνα του «καλού παιδιού» που δεν διαμαρτύρεται, δεν προβάλλει βέτο και δεν έχει αξιώσεις. Αυτή η στάση, όπως λέει, δεν απέδωσε· αντίθετα, επέτρεψε στην Τουρκία να ενισχύσει τις διεκδικήσεις και την επιθετικότητά της. Γι’ αυτό θεωρεί ότι στη Σύνοδο της Άγκυρας η Ελλάδα πρέπει να πάει με αξιώσεις, όχι φοβικά, και να ασκήσει βέτο εάν χρειαστεί για την υπεράσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Για το Κυπριακό, τονίζει ότι η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να πονά για την Κύπρο και ότι η Κύπρος «δεν κείται μακράν» για τον ελληνικό λαό. Θεωρεί πως το γεγονός ότι μισό αιώνα μετά την τουρκική εισβολή το ζήτημα παραμένει άλυτο οφείλεται στην απουσία εθνικής στρατηγικής, πολιτικής βούλησης και διπλωματικής αποτελεσματικότητας. Επιμένει ότι Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο στα ζητήματα του Ελληνισμού.
Στα ελληνοτουρκικά, χαρακτηρίζει τη σημερινή εξωτερική πολιτική «φοβική και παθητική». Υποστηρίζει ότι η Τουρκία απειλεί καθημερινά και αμφισβητεί την εθνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, ενώ η Αθήνα σιωπά στο όνομα των «ήρεμων νερών». Για την ίδια, η ειρήνη δεν σημαίνει να μην απαντάς στις απειλές· σημαίνει να υπερασπίζεσαι τα σύνορα και τα δικαιώματά σου με βάση το διεθνές δίκαιο.
Τη Συμφωνία των Πρεσπών τη χαρακτηρίζει «100% προδοσία» και υποστηρίζει ότι δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός της κυβέρνησης Τσίπρα, αλλά η κατάληξη μιας πορείας που είχε ξεκινήσει πολλά χρόνια πριν. Ζητά αναθεώρηση της συμφωνίας και εξέταση των όρων με τους οποίους οδηγήθηκε εκεί η ελληνική πλευρά.
Συνδέει επίσης την εσωτερική κρίση λογοδοσίας με την εξωτερική αδυναμία της χώρας. Κατά την άποψή της, μια πολιτική ηγεσία που δεν μπορεί να σταθεροποιήσει τη χώρα οικονομικά και θεσμικά δεν μπορεί να διαχειριστεί με σοβαρότητα και ασφάλεια την εξωτερική πολιτική. Ειδικά για την Τουρκία, λέει ότι διακρίνει έντονο φόβο στο να διεκδικήσει η Ελλάδα τα δικαιώματά της, με αποτέλεσμα οι συνεχείς υποχωρήσεις να κάνουν δυσμενέστερη τη θέση της χώρας.
Στο ζήτημα της άμυνας, υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα πρέπει να προστατεύσει μόνη της τα συμφέροντά της, με σωστές συμμαχίες αλλά και με οικονομική, διπλωματική, στρατιωτική και πολιτική προετοιμασία. Προσθέτει ότι χρειάζεται ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, την οποία θεωρεί εγκαταλελειμμένη.
Για τις σχέσεις Ελλάδας–Ισραήλ, δεν απορρίπτει τη συνεργασία. Αντιθέτως, λέει ότι σε μια δύσκολη και ασταθή γειτονιά είναι χρήσιμο να υπάρχουν καλές σχέσεις με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Κύπρο, χώρες της Μέσης Ανατολής και δυτικές χώρες, εφόσον εξυπηρετούνται τα ελληνικά συμφέροντα. Όμως θέτει όρο αρχής: η Ελλάδα δεν μπορεί να επικαλείται το διεθνές δίκαιο για την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά να σιωπά όταν παραβιάζεται αλλού, όπως στη Γάζα.
Τέλος, για τον προσανατολισμό της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής, ξεκαθαρίζει ότι θέλει μια πολιτική που να προασπίζεται τα ελληνικά δικαιώματα, να προστατεύει σύνορα και πολίτες και να μη λειτουργεί ως παθητικός ακόλουθος ξένων επιταγών. Για την ίδια, εθνική αξιοπρέπεια σημαίνει μια χώρα που δεν παρακαλά, δεν σιωπά όταν θίγονται τα δικαιώματά της, αξιοποιεί τη γεωπολιτική της θέση και εμφανίζεται ως σοβαρός εταίρος με φωνή, άποψη και όρια.
Βασίλης Κ. Φούσκας
Της Katrin Bennhold
Του Ben Hubbard
