Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας πραγματοποιείται στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, με βαριά θέματα να είναι στην ατζέντα. Επί τάπητος θα τεθεί ένα θέμα που ενδιαφέρει την Αθήνα, που δεν είναι άλλο από τις αμυντικές δαπάνες.

Την ίδια στιγμή η προσοχή στρέφεται και στη συνάντηση που θα έχουν σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και μένει να φανεί ποια θα είναι τα «δώρα» του προέδρου των ΗΠΑ. Η συνάντηση αυτή γίνεται σε μία περίοδο που ο Τούρκος πρόεδρος θέλει να εμφανιστεί ως ισχυρός παίκτης στην περιοχή, επιδιώκει να πάρει μια υπόσχεση για τα F 35 και παράλληλα θέλει να έχει ρόλο σε θέματα ευρωπαϊκής άμυνας.

Οσον αφορά στο θέμα των F35, μιλώντας στη Βουλή, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε «εξακολουθούν να υφίστανται οι περιορισμοί, τους οποίους προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία, για την άρση των οποίων απαιτείται νεότερη απόφαση του Κογκρέσου». Προσέθεσε πως κατά την παρούσα φάση δεν υφίσταται οποιοδήποτε ζήτημα για την άρση των απαγορεύσεων.

Να σημειωθεί εδώ πως κεντρικό θέμα των εργασιών της Συνόδου θα αποτελέσει η αξιολόγηση της προόδου στην υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035. Πρόκειται για μια συγκυρία κατά την οποία η ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στη συλλογική άμυνα και για δικαιότερο επιμερισμό των βαρών βρίσκεται στο επίκεντρο της διατλαντικής συζήτησης.

Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν πως «η Ελλάδα προσέρχεται στη Σύνοδο με την αυτοπεποίθηση ενός ισχυρού και αξιόπιστου συμμάχου, που όχι μόνο τηρεί διαχρονικά τις δεσμεύσεις του, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών της Συμμαχίας που υλοποιούν ήδη τους στόχους που συμφωνήθηκαν στη Χάγη».

Η συμμαχική δέσμευση για συνολικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 προβλέπει 3,5% για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις στην ασφάλεια και την άμυνα, όπως υποδομές διττής χρήσης, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και δράσεις ανθεκτικότητας.

Η Ελλάδα έχει ήδη υπερβεί τη δέσμευση (Defence Investment Pledge) που συμφωνήθηκε το 2025 και συγκαταλέγεται στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ που έχουν ήδη πετύχει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες (και τον επιπλέον στόχο του 1,5%). Συγκεκριμένα, οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες για το 2026 εκτιμώνται σε 3,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024.. Οι υπόλοιπες χώρες που έχουν ήδη υπερβεί τον σχετικό στόχο της Χάγης είναι η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.

Ποια είναι η θέση της κυβέρνησης

Από την Αθήνα τονίζεται η ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο και αποτελεσματικότερα στη συλλογική της άμυνα, να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση και να διαμορφώσει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ. Μάλιστα σημειώνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να στηρίξει αυτή την προσπάθεια μέσω νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού για την άμυνα. Κυβερνητικές πηγές λένε πως η θέση της Ελλάδας παραμένει σταθερή: μια ισχυρότερη αμυντικά Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο εταίρο, συμβάλλοντας τελικά σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ.

Στασιμότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Στην Άγκυρα δεν έχει κλειστεί κάποια διμερής συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο. Στο πεδίο των Ελληνοτουρκικών σχέσεων πολλά θα κριθούν από το πως θα κινηθεί τους επόμενους μήνες ο κ. Ερντογάν και αν η Άγκυρα θα συνεχίσει να ταράζει τα ήρεμα νερά. Το νομοσχέδιο πάντως με αναφορές στη «Γαλάζια πατρίδα» έχει πάει για το φθινόπωρο καθώς σε αυτή τη χρονική συγκυρία ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώκει να αξιοποιήσει το momentum της συνάντησης με τον κύριο Τραμπ και παράλληλα θέλει ρόλο σε θέματα ευρωπαϊκής άμυνα.

ΕΘΝΟΣ