Ο 61χρονος Γερμανός στρατηγός θα αναλάβει το καλοκαίρι
Ο Γερμανός στρατηγός Κάρστεν Μπρόιερ, αρχηγός των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, εξελέγη νέος επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, της ανώτατης στρατιωτικής αρχής της Συμμαχίας. Θα αναλάβει τα καθήκοντά του το ερχόμενο καλοκαίρι, διαδεχόμενος τον Ιταλό ναύαρχο Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε.
Η εκλογή του έγινε από τους αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, κατά τη συνεδρίασή τους στην Κοπεγχάγη. Ο απερχόμενος πρόεδρος της επιτροπής συνεχάρη τον Μπρόιερ, σημειώνοντας ότι η επιχειρησιακή του κρίση, η γνώση του για τη Συμμαχία και η εμπειρία του στη διοίκηση των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων θα είναι σημαντικές για το ΝΑΤΟ.
«Οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων έδειξαν την εμπιστοσύνη τους στο πρόσωπό σας σε μια κρίσιμη στιγμή για την ευρωατλαντική ασφάλεια», ανέφερε ο Ντραγκόνε.
Η Στρατιωτική Επιτροπή αποτελεί το ανώτατο στρατιωτικό όργανο του ΝΑΤΟ, ενώ ο επικεφαλής της είναι ο βασικός στρατιωτικός σύμβουλος του γενικού γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε.
Ποιος είναι ο «στρατηγός του καγκελαρίου»
Ο 61χρονος Μπρόιερ, αξιωματικός του γερμανικού στρατού, έχει αποκτήσει το προσωνύμιο «στρατηγός του καγκελαρίου». Ο πρώην καγκελάριος Όλαφ Σολτς τον είχε επιλέξει για να ηγηθεί επιτροπής διαχείρισης κρίσεων, η οποία συμμετείχε στον συντονισμό της γερμανικής αντίδρασης στην πανδημία της Covid-19 το 2021 και το 2022.
Ο Μπρόιερ εντάχθηκε στη Μπούντεσβερ το 1984 και υπηρέτησε αρχικά σε μονάδα αεράμυνας. Αργότερα φοίτησε στην Ακαδημία Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ στο Φορτ Λεβενγουορθ του Κάνσας, καθώς και στο αντίστοιχο πρόγραμμα εκπαίδευσης στη Γερμανία.
Το 2014 υπηρέτησε στην αποστολή ISAF του ΝΑΤΟ στην Καμπούλ του Αφγανιστάν.
Τη θέση του Μπρόιερ στην ηγεσία των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων αναμένεται να αναλάβει πριν από το τέλος του έτους ο αντιστράτηγος Κρίστιαν Φρόιντινγκ.
Ακυρώσεις και μεγάλες καθυστερήσεις πτήσεων μετά το πλήγμα στο αεροδρόμιο
Νέα επίθεση των Χούθι στην «καρδιά» της Σαουδικής Αραβίας, με το διεθνές αεροδρόμιο King Khalid του Ριάντ να δέχεται ισχυρό πλήγμα, καθώς μεγάλες φλόγες και πυκνός μαύρος καπνός υψώθηκαν από την περιοχή των εγκαταστάσεων καυσίμων.
Δεξαμενές καυσίμων της Aramco τυλίχθηκαν στις φλόγες και εικόνες από το σημείο δείχνουν μεγάλη πυρκαγιά κοντά στο αεροδρόμιο.
Το Reuters επιβεβαίωσε την παρουσία πυκνού καπνού και φλογών πίσω από εγκαταστάσεις που φαίνεται να είναι δεξαμενές καυσίμων.
Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι στο στόχαστρο βρέθηκε και το κτίριο διακίνησης εμπορευμάτων του αεροδρομίου, ενώ βίντεο αποδίδουν τα πλήγματα στην Ansar Allah, όπως αποκαλούνται επίσημα οι Χούθι.
Δημοσιογράφος του AFP που βρέθηκε στην περιοχή ανέφερε ότι είδε κατεστραμμένη δεξαμενή καυσίμων με το λογότυπο της Aramco, ενώ πυροσβέστες επιχειρούσαν για την κατάσβεση της φωτιάς.
Κάτοικοι του Ριάντ δήλωσαν επίσης ότι είδαν φλόγες και μεγάλο σύννεφο μαύρου καπνού στην κατεύθυνση του αεροδρομίου.Η εξέλιξη ήρθε μετά τις προειδοποιήσεις των σαουδαραβικών αρχών για πιθανή εναέρια απειλή στο Ριάντ και στην περιοχή Αλ-Χαρτζ.
Κατά τη διάρκεια της νύχτας ακούστηκαν εκρήξεις στην πρωτεύουσα, ενώ αργότερα οι αρχές εξέδωσαν μήνυμα λήξης της προειδοποίησης.
Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις στην αεροπορική κίνηση. Το FlightRadar24 κατέγραψε σοβαρές διαταραχές στη λειτουργία του αεροδρομίου, με καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων.
Μέχρι στιγμής, το Ριάντ δεν έχει δώσει πλήρη επίσημη εικόνα για την προέλευση της φωτιάς και τις ζημιές στις εγκαταστάσεις.
Προειδοποιούν για πυραυλικά πλήγματα στο προεδρικό παλάτι στην Δαμασκό
Η Χούθι της Υεμένης προειδοποίησαν αυστηρά τον de facto ηγέτη της Συρίας, αλ-Γκολάνι για την απόσυρση συριακών μονάδων που πολεμούν στο πλευρό της κυβέρνησης που στηρίζει η Σ.Αραβία
«Αποσύρετε τους Σύρους που στείλατε να πολεμήσουν στην Υεμένη εντός 48 ωρών, αλλιώς θα επιτεθούμε στο Παλάτι της Δημοκρατίας στη Δαμασκό με πυραύλους».
Η σιιτική οργάνωση με τον αέρα της νίκης πλέον αποκόπτει κάθε δύναμη που έναντι αμοιβής δέχεται να συμμετάσχει στον αγώνα εναντίον τους και με όπλο το ισχυρό βαλλιστικό οπλοστάσιο.
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία της επιστήμης κατά τις οποίες δεν αλλάζει απλώς μια θεωρία. Αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει «πραγματικότητα».
Η κβαντική επανάσταση του 20ού αιώνα υπήρξε ίσως η εντυπωσιακότερη τέτοια στιγμή. Και στο κέντρο της βρέθηκε μία από τις μεγαλύτερες πνευματικές αντιπαραθέσεις της σύγχρονης επιστήμης: η διαφωνία του Albert Einstein με τον Niels Bohr.
Οι δύο άνδρες δεν διαφωνούσαν τόσο για το αν οι εξισώσεις της κβαντομηχανικής λειτουργούν. Η εκπληκτική προβλεπτική δύναμη της θεωρίας ήταν ήδη εμφανής.
Διαφωνούσαν για το
Τι μας λένε αυτές οι εξισώσεις για το τι υπάρχει πραγματικά;
Και, ακόμη βαθύτερα:
Υπάρχει μια αντικειμενική πραγματικότητα με καθορισμένες ιδιότητες ανεξάρτητα από το αν την παρατηρούμε;
Kuhn: Πότε αλλάζει μια επιστημονική θεωρία;
Τόμας Κούν
Ο Thomas Kuhn, στο εμβληματικό έργο του Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεων, αμφισβήτησε την απλοϊκή εικόνα σύμφωνα με την οποία η επιστήμη προχωρεί απλώς συσσωρεύοντας γνώσεις.
Σύμφωνα με τον Kuhn, οι επιστήμονες εργάζονται για μεγάλες χρονικές περιόδους μέσα σε ένα κοινό «παράδειγμα»: ένα πλαίσιο θεωριών, εννοιών, μεθόδων, προτύπων επίλυσης προβλημάτων και παραδοχών σχετικά με το πώς λειτουργεί ο κόσμος.
Όσο το παράδειγμα λειτουργεί, έχουμε αυτό που ο Kuhn ονόμασε «κανονική επιστήμη».
Οι επιστήμονες δεν προσπαθούν καθημερινά να ανατρέψουν ολόκληρη τη φυσική. Επιλύουν προβλήματα μέσα στο υπάρχον πλαίσιο. Βελτιώνουν τις μετρήσεις, ελέγχουν προβλέψεις, συμπληρώνουν κενά.
Κάποια στιγμή όμως εμφανίζονται ανωμαλίες.
Αποτελέσματα που δεν ταιριάζουν καλά στη θεωρία.
Μία ανωμαλία δεν αρκεί για να εγκαταλειφθεί ένα επιστημονικό οικοδόμημα. Αν όμως οι ανωμαλίες επιμένουν και αρχίζουν να πλήττουν τον πυρήνα του, μπορεί να προκύψει κρίση.
Και τότε ανοίγει ο δρόμος για μια επιστημονική επανάσταση.
Κανονική επιστήμη → Ανωμαλίες → Κρίση → Νέο θεωρητικό πλαίσιο → Επιστημονική επανάσταση → Νέο παράδειγμα.
Το κρίσιμο σημείο στον Kuhn είναι ότι η νέα θεωρία δεν αποτελεί πάντοτε μια απλή βελτίωση της προηγούμενης. Μπορεί να αλλάζει ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο τίθενται τα ερωτήματα.
Η κβαντομηχανική αποτελεί σχεδόν ιδανικό παράδειγμα.
Όταν εμφανίστηκε το κβάντο
Στα τέλη του 19ου αιώνα αρκετοί φυσικοί πίστευαν ότι το βασικό οικοδόμημα της φυσικής πλησίαζε στην ολοκλήρωσή του.
Υπήρχαν όμως ορισμένα ενοχλητικά προβλήματα.
Ένα από αυτά αφορούσε την ακτινοβολία που εκπέμπει ένα θερμό σώμα.
Ο Max Planck, προσπαθώντας να λύσει το πρόβλημα της ακτινοβολίας του μέλανος σώματος, οδηγήθηκε το 1900 σε μια ριζοσπαστική ιδέα:
η ενέργεια δεν ανταλλάσσεται πάντοτε συνεχώς αλλά σε διακριτές ποσότητες — σε quanta.
Η φύση, στο θεμελιώδες επίπεδο, δεν φαινόταν τόσο συνεχής όσο υπέθετε η κλασική φυσική.
Η πρώτη μεγάλη ρωγμή είχε ανοίξει.
Ο Bohr και το παράξενο άτομο
Το 1913 ο Niels Bohr εφάρμοσε την ιδέα της κβάντωσης στο άτομο.
Στο μοντέλο του τα ηλεκτρόνια δεν μπορούσαν να διαθέτουν οποιαδήποτε αυθαίρετη ενέργεια. Επιτρέπονταν συγκεκριμένες ενεργειακές καταστάσεις.
Ένα ηλεκτρόνιο μπορούσε να περάσει από μία επιτρεπόμενη κατάσταση σε άλλη απορροφώντας ή εκπέμποντας ένα κβάντο ενέργειας.
Ήταν τα περίφημα «κβαντικά άλματα».
Στη δεκαετία του 1920, οι Heisenberg, Schrödinger, Born, Dirac και άλλοι οικοδόμησαν τη σύγχρονη κβαντομηχανική.
Και τότε παρουσιάστηκε ένα πρόβλημα σχεδόν φιλοσοφικό:
Οι εξισώσεις λειτουργούσαν. Αλλά τι ακριβώς περιέγραφαν;
Τι υποστήριζε ο Bohr;
Στον πυρήνα της σκέψης του Bohr βρίσκεται η έννοια της συμπληρωματικότητας.
Ένα κβαντικό σύστημα μπορεί, ανάλογα με την πειραματική διάταξη, να εμφανίζει ιδιότητες τις οποίες περιγράφουμε ως κυματικές ή ως σωματιδιακές.
Δεν μπορούμε όμως να απαιτούμε να εκδηλώνονται όλες αυτές οι κλασικές περιγραφές ταυτόχρονα.
Το βαθύτερο μήνυμα ήταν ριζοσπαστικό:
δεν μπορούμε να μιλάμε για το κβαντικό αντικείμενο αγνοώντας εντελώς τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται η μέτρηση.
Εδώ ακριβώς άρχισε η μεγάλη αντίδραση του Einstein.
Αινστάϊν-Μπόρ
Einstein: «Κάτι λείπει»
Η αντίρρηση του Einstein συχνά συμπυκνώνεται στην περίφημη φράση ότι «ο Θεός δεν παίζει ζάρια».
Το πρόβλημά του, όμως, ήταν βαθύτερο από μια απλή δυσφορία απέναντι στις πιθανότητες.
Πίστευε ότι πίσω από τις παρατηρήσεις μας πρέπει να υπάρχει μια αντικειμενική φυσική πραγματικότητα ανεξάρτητη από την πράξη της μέτρησης.
Αν η κβαντομηχανική μπορεί να μας δώσει μόνο πιθανότητες για ορισμένα αποτελέσματα, τότε —σκεφτόταν— ίσως η θεωρία δεν αποτελεί την πλήρη περιγραφή της πραγματικότητας.
Μπορεί να είναι σωστή, αλλά ατελής.
Ίσως υπάρχουν βαθύτερες φυσικές μεταβλητές που δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει.
EPR: Η μεγάλη πρόκληση του Einstein
Το 1935 οι Albert Einstein, Boris Podolsky και Nathan Rosen δημοσίευσαν την εργασία που έμεινε στην ιστορία με τα αρχικά τους:
EPR.
Η ιδέα μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς μαθηματικά.
Φανταστείτε δύο σωματίδια που αλληλεπιδρούν και στη συνέχεια απομακρύνονται πολύ το ένα από το άλλο.
Η κβαντομηχανική προβλέπει ότι, υπό κατάλληλες συνθήκες, δεν μπορούμε πλέον να περιγράψουμε πλήρως το καθένα ανεξάρτητα από το άλλο.
Το ζεύγος περιγράφεται από μία κοινή κβαντική κατάσταση.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο παράξενα φαινόμενα της σύγχρονης φυσικής.
Η κβαντική διεμπλοκή
Ο όρος είναι quantum entanglement — κβαντική διεμπλοκή.
Δύο ή περισσότερα κβαντικά συστήματα μπορούν να συνδεθούν με τέτοιο τρόπο ώστε η πλήρης περιγραφή να αφορά το κοινό σύστημα και όχι απλώς δύο ανεξάρτητα αντικείμενα.
Ας φανταστούμε δύο διεμπλεγμένα φωτόνια.
Το ένα ταξιδεύει προς την Αθήνα και το άλλο προς το Παρίσι.
Τα δύο εργαστήρια βρίσκονται μακριά και επιλέγουν ανεξάρτητα τι θα μετρήσουν.
Όταν όμως συγκρίνουμε έναν μεγάλο αριθμό αποτελεσμάτων, εμφανίζονται συσχετίσεις πολύ ισχυρότερες από εκείνες που θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε αν υποθέταμε απλώς ότι κάθε φωτόνιο είχε πάρει μαζί του, από την αρχή, έναν κατάλογο προκαθορισμένων «απαντήσεων».
Η απόσταση δεν εξαφανίζει την κβαντική συσχέτιση.
Αυτό είναι το στοιχείο που έκανε το πρόβλημα τόσο ενοχλητικό για τον Einstein.
Γιατί πώς είναι δυνατόν δύο απομακρυσμένα σωματίδια να παρουσιάζουν τέτοιες συσχετίσεις;
Μήπως έχουν εξαρχής κρυμμένες πληροφορίες που καθορίζουν τι θα συμβεί;
Ή μήπως η κβαντική περιγραφή μάς αναγκάζει να εγκαταλείψουμε κάποια βαθιά κλασική αντίληψη για την τοπικότητα και τις προκαθορισμένες ιδιότητες;
Προσοχή όμως: η διεμπλοκή δεν σημαίνει ότι μπορούμε να μεταδώσουμε κατά βούληση ένα μήνυμα από την Αθήνα στο Παρίσι ταχύτερα από το φως.
Οι συσχετίσεις αποκαλύπτονται όταν τα αποτελέσματα των δύο πλευρών συγκριθούν.
Αυτό ακριβώς ήταν το είδος του προβλήματος που το EPR έφερε στο κέντρο της συζήτησης.
Από το EPR στον Bell: Η φιλοσοφία γίνεται πείραμα
Για περίπου τρεις δεκαετίες θα μπορούσε κανείς να θεωρεί ότι Einstein και Bohr διαφωνούσαν κυρίως για τη φιλοσοφική ερμηνεία της κβαντομηχανικής.
Και τότε εμφανίστηκε ο John Stewart Bell.
Το 1964 ο Bell έκανε ένα αποφασιστικό βήμα.
Ρώτησε ουσιαστικά:
Αν ο Einstein έχει δίκιο και τα σωματίδια κουβαλούν κάποιες κρυμμένες τοπικές πληροφορίες που προκαθορίζουν τα αποτελέσματα των μετρήσεων, μπορούμε να το ελέγξουμε πειραματικά;
Η απάντηση ήταν:
Ναι.
Έτσι προέκυψαν οι περίφημες ανισότητες Bell.
Οι ανισότητες Bell με απλά λόγια
Ας επιστρέψουμε στα δύο διεμπλεγμένα σωματίδια.
Το ένα βρίσκεται στην Αθήνα και το άλλο στο Παρίσι.
Κάθε εργαστήριο μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε διαφορετικές μετρήσεις.
Αν κάθε σωματίδιο έχει από πριν κρυμμένες «οδηγίες» για το αποτέλεσμα που θα δώσει σε κάθε μέτρηση και αν το τι συμβαίνει στην Αθήνα δεν μπορεί να επηρεάζει ακαριαία το τι συμβαίνει στο Παρίσι, τότε υπάρχει ένα ανώτατο μαθηματικό όριο στις συσχετίσεις των αποτελεσμάτων.
Αυτό το όριο εκφράζουν οι ανισότητες Bell.
Τζών Στιούαρτ Μπέλ
Και εδώ η κβαντομηχανική κάνει μια εκπληκτική πρόβλεψη:
οι συσχετίσεις μεταξύ διεμπλεγμένων σωματιδίων μπορούν να παραβιάσουν αυτό το όριο.
Δεν πρόκειται πλέον για φιλοσοφική συζήτηση.
Μπορούμε να πραγματοποιήσουμε το πείραμα.
Και να ρωτήσουμε τη φύση.
Το πείραμα έγινε — και η φύση απάντησε
Οι πρώτες αποφασιστικές πειραματικές δοκιμές πραγματοποιήθηκαν από τον John Clauser και συνεργάτες στις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Οι μετρήσεις έδειξαν παραβίαση μιας ανισότητας Bell, όπως προβλέπει η κβαντομηχανική.
Αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Alain Aspect πραγματοποίησε σημαντικά βελτιωμένα πειράματα με διεμπλεγμένα φωτόνια και αντιμετώπισε σημαντικές αδυναμίες των προηγούμενων διατάξεων.
Τις επόμενες δεκαετίες ο Anton Zeilinger και άλλοι ερευνητές προχώρησαν ακόμη περισσότερο, πραγματοποιώντας νέους ελέγχους των ανισοτήτων Bell και μετατρέποντας τη διεμπλοκή από ένα φιλοσοφικό παράδοξο σε εργαλείο της σύγχρονης κβαντικής τεχνολογίας.
Οι πειραματικές παραβιάσεις των ανισοτήτων Bell συμφωνούν με τις προβλέψεις της κβαντομηχανικής και δεν μπορούν να αναπαραχθούν από την κατηγορία των τοπικών θεωριών κρυμμένων μεταβλητών στην οποία εφαρμόζεται το θεώρημα.
Και η επιστημονική σημασία αυτής της διαδρομής αναγνωρίστηκε με τον πιο επίσημο τρόπο.
Το Nobel Φυσικής του 2022
Το Nobel Φυσικής 2022 απονεμήθηκε στους Alain Aspect, John F. Clauser και Anton Zeilinger για τα πειράματά τους με διεμπλεγμένα φωτόνια, για την πειραματική καθιέρωση της παραβίασης των ανισοτήτων Bell και για την πρωτοποριακή συμβολή τους στην επιστήμη της κβαντικής πληροφορίας.
Η σημασία αυτής της βράβευσης είναι τεράστια.
Ένα ερώτημα που ξεκίνησε ως φιλοσοφική διαφωνία μεταξύ Einstein και Bohr μετατράπηκε σε μαθηματικό θεώρημα από τον Bell, κατόπιν σε εργαστηριακό πείραμα και τελικά σε ένα από τα θεμέλια της σύγχρονης κβαντικής τεχνολογίας.
Η διεμπλοκή βρίσκεται σήμερα στον πυρήνα ερευνών για κβαντικούς υπολογιστές, κβαντικά δίκτυα, κβαντική κρυπτογραφία και κβαντική τηλεμεταφορά καταστάσεων.
Αινστάιν- Μπόρ
Άρα δικαιώθηκε ο Bohr και διαψεύστηκε ο Einstein;
Εδώ χρειάζεται η μεγαλύτερη προσοχή.
Η απλοϊκή απάντηση θα ήταν:
«Ο Bohr κέρδισε και ο Einstein έχασε».
Αλλά αυτό δεν αποδίδει σωστά ούτε τη φυσική ούτε την ιστορία της.
Οι παραβιάσεις των ανισοτήτων Bell αποτελούν ισχυρό πειραματικό πλήγμα σε μια συγκεκριμένη εικόνα που ήταν κοντά στις προσδοκίες του Einstein: ότι οι κβαντικές συσχετίσεις θα μπορούσαν να εξηγηθούν από τοπικές κρυμμένες μεταβλητές — από ιδιότητες δηλαδή που τα σωματίδια διαθέτουν ήδη και μεταφέρουν μαζί τους.
Αυτή η απλή τοπική εικόνα δεν μπορεί να αναπαραγάγει τα πειραματικά αποτελέσματα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα πειράματα απέδειξαν κάθε φιλοσοφική θέση του Bohr.
Ούτε ότι απέδειξαν πως «η συνείδηση δημιουργεί την πραγματικότητα».
Ούτε ότι τίποτε δεν υπάρχει μέχρι να το κοιτάξει ένας άνθρωπος.
Ούτε ότι η πληροφορία μπορεί να μεταδίδεται ελεγχόμενα ταχύτερα από το φως.
Το επιστημονικά ασφαλές συμπέρασμα είναι ήδη αρκετά συγκλονιστικό:
η φύση εμφανίζει μη κλασικές συσχετίσεις που δεν μπορούν να εξηγηθούν από μια τοπική θεωρία προκαθορισμένων κρυμμένων μεταβλητών του τύπου που περιορίζεται από τις ανισότητες Bell.
Η μεγάλη ειρωνεία του Einstein
Και εδώ εμφανίζεται μια από τις ωραιότερες ειρωνείες στην ιστορία της φυσικής.
Ο Einstein, μαζί με τους Podolsky και Rosen, δημιούργησε το EPR για να δείξει ότι η κβαντομηχανική δεν μπορεί να αποτελεί πλήρη περιγραφή της φυσικής πραγματικότητας.
Όμως ακριβώς αυτό το επιχείρημα οδήγησε, τρεις δεκαετίες αργότερα, τον Bell να διατυπώσει το θεώρημά του.
Και το θεώρημα του Bell οδήγησε στα πειράματα των Clauser, Aspect, Zeilinger και πολλών άλλων.
Ο Einstein προσπάθησε να αποκαλύψει τι θεωρούσε αδυναμία της κβαντομηχανικής και, χωρίς να το γνωρίζει, βοήθησε να τεθεί το ερώτημα που αποκάλυψε πόσο βαθιά μη κλασικός είναι ο κβαντικός κόσμος.
Αυτό δεν μειώνει τον Einstein.
Το αντίθετο.
Δείχνει τι σημαίνει μεγάλη επιστήμη:
να θέτεις μια τόσο βαθιά ένσταση, ώστε ακόμη και όταν η φύση δεν απαντά όπως περίμενες, η ίδια η ένστασή σου ανοίγει έναν καινούργιο δρόμο γνώσης.
Τόμας Κούν
Και εδώ επιστρέφει ο Kuhn
Η ιστορία μοιάζει σχεδόν με υπόδειγμα επιστημονικής επανάστασης.
Υπήρχε ένα κυρίαρχο παράδειγμα:
η κλασική φυσική.
Εμφανίστηκαν ανωμαλίες.
Η ακτινοβολία του μέλανος σώματος.
Τα ατομικά φάσματα.
Η σταθερότητα του ατόμου.
Το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο.
Οι παλιές έννοιες άρχισαν να μην επαρκούν.
Ο Planck εισήγαγε το quantum.
Ο Einstein το πήρε στα σοβαρά.
Ο Bohr κβάντωσε το άτομο.
Ο Heisenberg και ο Schrödinger οικοδόμησαν τη νέα μηχανική.
Το EPR αποκάλυψε το βάθος του προβλήματος.
Ο Bell μετέτρεψε τη φιλοσοφική αντιπαράθεση σε πειραματικά ελέγξιμη πρόταση.
Και οι Clauser, Aspect και Zeilinger βοήθησαν να δώσουμε την ερώτηση στη φύση.
Δεν προστέθηκε απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο στη νευτώνεια φυσική. Άλλαξε η ίδια η γλώσσα με την οποία η φυσική μιλούσε για τη φύση.
Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα μιας επιστημονικής επανάστασης στον Kuhn.
Και η ιατρική; Μπορεί η ζωή να λειτουργεί κβαντικά;
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή ο όρος «κβαντικό» χρησιμοποιείται συχνά για να προσδώσει επιστημονικό κύρος σε ισχυρισμούς που δεν προκύπτουν από την κβαντική φυσική.
Η πρώτη απάντηση είναι ξεκάθαρη:
Ναι, η βιολογία έχει αναπόφευκτα κβαντικό υπόβαθρο.
Οι χημικοί δεσμοί, η συμπεριφορά των ηλεκτρονίων, η μεταφορά ενέργειας μεταξύ μορίων και τελικά η ίδια η χημεία δεν μπορούν σε θεμελιώδες επίπεδο να εξηγηθούν χωρίς κβαντομηχανική.
Υπάρχει μάλιστα ένα πραγματικό επιστημονικό πεδίο που ονομάζεται κβαντική βιολογία.
Ερευνώνται φαινόμενα όπως η κβαντική σήραγγα ηλεκτρονίων ή πρωτονίων σε ορισμένες αντιδράσεις, η μεταφορά ενέργειας σε φωτοσυνθετικά συστήματα και μηχανισμοί radical-pair που έχουν συνδεθεί με τη μαγνητοαντίληψη ορισμένων ζώων.
Αλλά εδώ υπάρχει μια κρίσιμη διάκριση.
Το γεγονός ότι μια βιολογική διεργασία στηρίζεται τελικά στην κβαντική φυσική δεν σημαίνει ότι μια ολόκληρη ασθένεια πρέπει να περιγράφεται ως “κβαντικό φαινόμενο”.
Το νερό αποτελείται από μόρια που υπακούουν στους νόμους της κβαντομηχανικής.
Αλλά για να εξηγήσουμε γιατί ένας ποταμός πλημμύρισε μια πόλη δεν λύνουμε την εξίσωση Schrödinger για κάθε μόριο νερού.
Χρησιμοποιούμε υδροδυναμική.
Κατά τον ίδιο τρόπο, μια ασθένεια μπορεί να έχει στο βαθύτερο επίπεδο μοριακές διεργασίες που υπακούουν στην κβαντική φυσική, αλλά η κατάλληλη επιστημονική εξήγησή της μπορεί να βρίσκεται στη γενετική, στη βιοχημεία, στην ανοσολογία ή στη φυσιολογία.
Γι’ αυτό χρειάζεται σαφής διάκριση μεταξύ της πραγματικής κβαντικής βιολογίας και των κβαντικών τεχνολογιών στην ιατρική και των ισχυρισμών περί «κβαντικής θεραπείας».
Από τον Kuhn στον Bell: Πότε αλλάζει πραγματικά η επιστήμη;
Η κλασική φυσική μπορούσε να ρωτήσει:
«Πού ακριβώς βρίσκεται το σωματίδιο και ποια ακριβώς είναι η ταχύτητά του;»
Η κβαντομηχανική μάς ανάγκασε να εξετάσουμε αν τέτοιες ερωτήσεις μπορούν πάντοτε να έχουν ταυτόχρονα το κλασικό νόημα που τους αποδίδουμε.
Ο Einstein ρώτησε:
«Υπάρχει μια βαθύτερη πραγματικότητα πίσω από τις πιθανότητες;»
Ο Bohr απάντησε, ουσιαστικά:
«Πρέπει πρώτα να εξετάσουμε τι σημαίνει να αποδίδουμε μια φυσική ιδιότητα σε ένα κβαντικό σύστημα».
Ο Bell έκανε το αποφασιστικό επόμενο βήμα:
«Ας βρούμε έναν τρόπο να ρωτήσουμε τη φύση πειραματικά».
Και οι Clauser, Aspect και Zeilinger πραγματοποίησαν, βελτίωσαν και επέκτειναν ακριβώς αυτό το είδος πειράματος.
Από μια φιλοσοφική διαμάχη γεννήθηκε ένα πείραμα. Από το πείραμα προέκυψε μια νέα αντίληψη της κβαντικής πραγματικότητας. Και από αυτήν γεννιέται σήμερα μια ολόκληρη νέα τεχνολογία.
Ίσως εδώ βρίσκεται το βαθύτερο μάθημα του Kuhn:
Η επιστήμη δεν προοδεύει μόνο όταν βρίσκει καινούργιες απαντήσεις. Προοδεύει ακόμη περισσότερο όταν ανακαλύπτει ότι πρέπει να αλλάξει τις ίδιες τις ερωτήσεις της.
Η κβαντική επανάσταση δεν μας έδωσε απλώς καλύτερες εξισώσεις για τα άτομα.
Μας ανάγκασε να ξανασκεφτούμε τι εννοούμε όταν χρησιμοποιούμε λέξεις όπως αντικείμενο, ιδιότητα, αιτία, μέτρηση, πληροφορία και πραγματικότητα.
Και έναν αιώνα αργότερα αυτή η συζήτηση δεν έχει τελειώσει.
Η επιτυχία μιας θεωρίας δεν καταργεί την αμφιβολία. Την κάνει ακριβέστερη.
Αυτό είναι πλέον πολύ πιο ολοκληρωμένο. Η αναφορά στο Nobel είναι και απολύτως τεκμηριωμένη: η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία αναφέρει ρητά ότι οι Aspect, Clauser και Zeilinger βραβεύτηκαν το 2022 για πειράματα με διεμπλεγμένα φωτόνια και την καθιέρωση της παραβίασης των ανισοτήτων Bell.
Μια τελευταία ερώτηση: τι αναζητούσε πραγματικά ο Αϊνστάιν;
Η διαμάχη του Αϊνστάιν με τον Μπορ αφήνει μια απορία που αξίζει να διατυπωθεί πιο απλά. Όταν ο Αϊνστάιν έλεγε ότι η κβαντομηχανική ίσως δεν είναι πλήρης, τι πίστευε ότι λείπει;
Ερώτηση: Αφού η κβαντομηχανική προβλέπει σωστά τα αποτελέσματα των πειραμάτων, γιατί ο Αϊνστάιν δεν ήταν ικανοποιημένος;
Απάντηση: Επειδή <u>μια θεωρία μπορεί να προβλέπει με ακρίβεια τι θα παρατηρήσουμε, χωρίς να περιγράφει όλα όσα υπάρχουν</u>. Ο Αϊνστάιν αναρωτιόταν αν οι πιθανότητες της κβαντομηχανικής αποτελούν την πληρέστερη δυνατή περιγραφή της φύσης ή αν μαρτυρούν ότι αγνοούμε κάποια βαθύτερα φυσικά χαρακτηριστικά.
Φανταστείτε ένα κουτί με νομίσματα. Μπορούμε να προβλέψουμε ότι, αν βγάλουμε πολλά, περίπου τα μισά θα δείξουν κορώνα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νόμισμα αποκτά πλευρά μόνο τη στιγμή που ανοίγουμε το κουτί. Η πιθανότητα μπορεί απλώς να εκφράζει τη δική μας άγνοια. Ο Αϊνστάιν διερωτήθηκε αν κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τις κβαντικές πιθανότητες. Το νόμισμα είναι μόνο μια αναλογία: ένα κβαντικό πείραμα δεν λειτουργεί αναγκαστικά όπως ένα κουτί με κρυμμένα νομίσματα.
Ερώτηση: Τι θα ήταν αυτή η «βαθύτερη πραγματικότητα»;
Απάντηση: Θα ήταν χαρακτηριστικά ενός φυσικού συστήματος τα οποία η συνηθισμένη κβαντική περιγραφή δεν καταγράφει πλήρως. Μεταγενέστερα, τέτοιες ενδεχόμενες πρόσθετες ποσότητες ονομάστηκαν κρυμμένες μεταβλητές.
<u>Ο Αϊνστάιν δεν είχε ανακαλύψει ποιες ήταν αυτές οι μεταβλητές ούτε είχε έτοιμη μια ολοκληρωμένη θεωρία που θα αντικαθιστούσε την κβαντομηχανική.</u> Το ερώτημά του ήταν αν η κβαντική κατάσταση περιγράφει ολόκληρη τη φυσική πραγματικότητα ή αν μας δίνει μια εξαιρετικά επιτυχημένη, αλλά μερική, εικόνα της.
Ερώτηση: Πώς προσπάθησε να στηρίξει την αμφιβολία του;
Απάντηση: Με το επιχείρημα EPR του 1935, που διατύπωσε μαζί με τον Μπόρις Ποντόλσκι και τον Νέιθαν Ρόζεν. Ας σκεφτούμε δύο σωματίδια που αλληλεπιδρούν και κατόπιν απομακρύνονται. Η κοινή κβαντική κατάστασή τους μπορεί να επιτρέπει σε κάποιον, μετρώντας το ένα, να προβλέψει με βεβαιότητα το αποτέλεσμα μιας αντίστοιχης μέτρησης στο άλλο.
Οι EPR ρώτησαν: αν μπορώ να προβλέψω με βεβαιότητα μια ιδιότητα του μακρινού σωματιδίου χωρίς να το επηρεάσω, δεν πρέπει αυτή η ιδιότητα να αντιστοιχεί σε κάτι πραγματικό; Από αυτό το ερώτημα οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι η κβαντική περιγραφή ενδέχεται να είναι ελλιπής.
Τζων Στιούαρτ Μπέλ
Ερώτηση: Τι άλλαξε με τον Μπελ;
Απάντηση: Ο Τζον Στιούαρτ Μπελ βρήκε τρόπο να ελεγχθεί πειραματικά μια συγκεκριμένη εκδοχή της ιδέας: ότι τα απομακρυσμένα σωματίδια φέρουν από πριν τοπικές «οδηγίες», οι οποίες καθορίζουν τα αποτελέσματα των μετρήσεων. Οι ανισότητες Μπελ θέτουν ένα όριο στις συσχετίσεις που μπορούν να προκύψουν από τέτοιες εξηγήσεις.
Τα πειράματα με διεμπλεγμένα σωματίδια παραβιάζουν αυτό το όριο, όπως προβλέπει η κβαντομηχανική. <u>Δεν μπορούμε, λοιπόν, να εξηγήσουμε τα αποτελέσματα λέγοντας απλώς ότι κάθε σωματίδιο είχε από την αρχή τις δικές του προκαθορισμένες, τοπικές απαντήσεις.</u> Για αυτή την πειραματική πορεία απονεμήθηκε το Νόμπελ Φυσικής του 2022 στους Αλέν Ασπέ, Τζον Κλάουζερ και Άντον Τσάιλινγκερ.
Ερώτηση: Αποδείχθηκε, επομένως, ότι δεν υπάρχει βαθύτερη πραγματικότητα;
Απάντηση: Όχι. Τα πειράματα αποκλείουν την παραπάνω τοπική κατηγορία εξηγήσεων· δεν αποκλείουν κάθε πιθανή ερμηνεία ή κάθε θεωρία κρυμμένων μεταβλητών. Υπάρχουν, για παράδειγμα, μη τοπικές προσεγγίσεις, όπως η θεωρία ντε Μπρολί–Μπομ.
Γι’ αυτό η κατάληξη είναι πιο ενδιαφέρουσα από τη φράση «ο Μπορ νίκησε τον Αϊνστάιν». <u>Ο Αϊνστάιν έθεσε το ερώτημα, ο Μπελ το μετέτρεψε εν μέρει σε πείραμα και τα πειράματα έδειξαν ότι η απλή κλασική απάντηση δεν επαρκεί.</u> Το τι ακριβώς μας λέει η κβαντική κατάσταση για την πραγματικότητα παραμένει αντικείμενο ερμηνείας και έρευνας.
Η ανακοίνωση της προμήθειας της «Ασπίδας του Αχιλλέα» έγινε δεκτή, δικαιολογημένα, με ενθουσιασμό. Νέα ραντάρ, νέοι πύραυλοι, νέο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, επένδυση 3,035 δισ. ευρώ σε ορίζοντα 35 μηνών. Πρόκειται για το πιο φιλόδοξο πρόγραμμα αεράμυνας που έχει αναλάβει μέχρι σήμερα η χώρα και οι σχετικοί με την άμυνα δύσκολα θα φανταζόντουσαν ότι θα το διέθεται το οπλοστάσιο μας. Όσο όμως μπαίνω στις λεπτομέρειες, τόσο περισσότερο πείθομαι ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι πού ακριβώς θα ενταχθεί μέσα στην ελληνική άμυνα και, κυρίως, ποιος θα έχει τον πραγματικό επιχειρησιακό έλεγχο.
Το σύστημα συνδυάζει David’s Sling, Barak MX, SPYDER, ραντάρ MMR και ένα νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Η πραγματική του αξία, όμως, δεν βρίσκεται στα επιμέρους όπλα. Βρίσκεται στην ικανότητά τους να λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα με αισθητήρες, αξιολόγηση απειλής, ταχύτητα αντίδρασης, διασύνδεση και, πάνω από όλα, ενιαία διοίκηση και έλεγχο. Εδώ υπάρχει ένα ζήτημα που δεν μπορεί να περάσει ως τεχνική λεπτομέρεια και αυτό είναι ο πηγαίος κώδικας. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει δηλώσει δημοσίως ότι η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του συστήματος διοίκησης και ελέγχου, θεωρώντας την προϋπόθεση για την αποφυγή εξάρτησης από τρίτη χώρα. Από την άλλη, ο επικεφαλής του ισραηλινού Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, δήλωσε αρχικά ότι ο κώδικας δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ακολούθησε ισραηλινή διευκρίνιση ότι ο κώδικας θα είναι ελληνικός και υπό ελληνικό έλεγχο, ενώ έχει υποστηριχθεί από ειδικούς ότι αυτό αφορά τον κώδικα διασύνδεσης των επιμέρους συστημάτων και όχι κατ’ ανάγκην τον εσωτερικό κώδικα των οπλικών συστημάτων.
Άρα το ζήτημα παραμένει ανοικτό, ομιχλώδες και απαιτεί σαφή, επίσημη απάντηση, για το αν ακριβώς η Ελλάδα θα ελέγχει τον κώδικα διασύνδεσης. το σύστημα διοίκησης και σε ποιο βαθμό θα μπορεί να τροποποιεί, να πιστοποιεί και να εξελίσσει μόνη της το σύστημα στο μέλλον! Γιατί επιχειρησιακή αυτονομία δεν σημαίνει απλώς ότι έχεις αγοράσει το όπλο. Σημαίνει ότι μπορείς να το χρησιμοποιήσεις, να το προσαρμόσεις και να το εντάξεις στη δική σου επιχειρησιακή λογική χωρίς εξωτερικούς περιορισμούς.
Εδώ θέλω να σταθώ σε ένα βαθύτερο ζήτημα. Αυτό της γεωγραφίας. Το Ισραήλ είναι μια συμπαγής χερσαία χώρα με μικρό αμυντικό βάθος. Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, είναι μια χώρα που απλώνεται στη θάλασσα. Αιγαίο, νησιά, Ανατολική Μεσόγειος, θαλάσσιοι διάδρομοι και τεράστιος χώρος ευθύνης δημιουργούν μια εντελώς διαφορετική επιχειρησιακή πραγματικότητα. Δεν μπορούμε, επομένως, να προσπαθήσουμε να χωρέσουμε την ελληνική γεωγραφία στις δυνατότητες ενός συστήματος που σχεδιάστηκε για άλλη γεωγραφία. Πρέπει να προσαρμόσουμε την «Ασπίδα» στη δική μας αρχιτεκτονική στη δική μας γεωγραφία. Για τον λόγο αυτό θεωρώ κρίσιμη την επιλογή ενός ναυτικεντρικού αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Φυσικά όχι ως υποκατάστατο της αεράμυνας, αλλά ως τη ραχοκοκαλιά ενός ενιαίου, διακλαδικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου. Πολεμικό Ναυτικό, Πολεμική Αεροπορία και Στρατός Ξηράς, μαζί με πλοία, αεροσκάφη, νησιωτικά και επίγεια ραντάρ, αισθητήρες και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, πρέπει να λειτουργούν μέσα στην ίδια επιχειρησιακή εικόνα. Η θάλασσα δεν είναι για την Ελλάδα απλώς ένας άλλος χώρος επιχειρήσεων. Είναι ο χώρος που συνδέει και ταυτόχρονα χωρίζει το εθνικό έδαφος. Επομένως, η επιτήρηση και η έγκαιρη ανίχνευση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, σαν η απειλή να αρχίζει τη στιγμή που εμφανίζεται πάνω από έναν στόχο.
Μετά από τα παραπάνω η συζήτηση για την «Ασπίδα» συναντά μια ευρύτερη στρατηγική αναγκαιότητα. Θεωρώ μεγάλο λάθος αυτό που ακούω συνεχώς να πιστεύουμε ότι η κλιμάκωση, από την τουρκική πλευρά, γίνεται σκόπιμα για την επανεκλογή του Ερντογάν με πρόωρες εκλογές, ώστε να πετύχει τρίτη θητεία. Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι έχει τη δύναμη και τα μέσα, αυτό που θέλει στο εσωτερικό του να το παίρνει χωρίς θέατρο στον εξωτερικό του περίγυρο. Οι δικαστικές διώξεις κατά του Ιμάμογλου, καθαιρέσεις δημάρχων, οι ποινές σε στελέχη του CHP, οι επιδρομές κατά LGBTQ+ με εκατοντάδες προσαγωγές, καταρρίπτουν αυτή την οπτική. Η παρουσία του σε τρία μέτωπα, όπως στο Αιγαίο με αξιώσεις αποστρατικοποίησης νησιών και «θαλάσσια πάρκα», στην Ανατολική Μεσόγειο με τουρκολιβυκό μνημόνιο που αμφισβητούν Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος, και στην ευρύτερη περιοχή με δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που αφορά σε 462.000 τ.χλ, πιστεύω ότι είναι χαρακτηριστική.
Η επιθετικότητα της Άγκυρας είναι συνέχεια μιας συνειδητής, αναθεωρητικής πολιτικής. Η συγκυρία των καλών σχέσεων Ερντογάν–Τραμπ, με τον Τούρκο πρόεδρο να διαφημίζει ως πολιτικό μήνυμα, ότι «χρειάζεται λιγότερο από 24 ώρες» για τηλεφωνική συνομιλία με τον Αμερικανό ομόλογό του, η υποδοχή του στον Λευκό Οίκο με συζήτηση για F-35, του έχουν δώσει την πεποίθηση ότι οποιαδήποτε ανταπόδοση σε επιθετική ενέργεια, θα είναι υποτονική. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Άγκυρα αποζητά μικρό ή μεγάλο τετελεσμένο, αδιαφορώντας πλέον για το κόστος, στηριζόμενη στην ισχύ της, γιατί γνωρίζει ότι αυτό το τετελεσμένο θα το χρησιμοποιήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, που το μενού θα περιλαμβάνει τα πάντα! Δεν πρόκειται για θέατρο, αλλά πρόκειται για στρατηγική επένδυση σε πραγματικότητα πεδίου, που θα μετατραπεί σε διπλωματικό κεφάλαιο.
Η παραπάνω επισήμανση πιστεύω ότι μειώνει δραστικά την αξία του δόγματος της αποτροπής, «θα σε κάνω να μετανιώσεις αν επιτεθείς» με το οποίο μεγάλωσα στο στράτευμα. Εκτιμώ ότι χρειαζόμαστε άμεση μετάβαση σε δόγμα απαγόρευσης τετελεσμένων. Δηλαδήνα μην επιτρέψουμε ποτέ στην Τουρκία να παγιώσει καταστάσεις, που θα μας αναγκάσουν να διαπραγματευτούμε υπό πίεση. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία. Όταν ένα εχθρικό κτύπημα θεωρηθεί επικείμενο και μη αναστρέψιμο, πρέπει να το προσβάλλουμε είτε εν τη γέννησή του, είτε σε ελάχιστο χρόνο πριν την εκδήλωσή του, ως αυτοάμυνα. Δεν μιλάμε για προληπτικό πόλεμο, μιλάμε για την αναγνώριση ότι σε έναν κόσμο drones, βαλλιστικών και ταχείας κλιμάκωσης, η «άμυνα» που περιμένει την πρώτη βολή έχει ήδη χάσει.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» πρέπει να ενταχθεί σε αυτή την αρχιτεκτονική ως ένας ισχυρός βραχίονας της ελληνικής άμυνας. Να προσθέσει δυνατότητες, όχι να καθορίσει τη συνολική λογική της. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να αγοράσουμε απλώς ένα προηγμένο σύστημα. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι να αποκτήσουμε την ικανότητα να το εντάξουμε στη δική μας επιχειρησιακή πραγματικότητα, να το ελέγχουμε και να το εξελίσσουμε με βάση τις δικές μας ανάγκες.
Δεν αγοράσαμε τη γεωγραφία του Ισραήλ. Αγοράσαμε τεχνολογία. Το αν αυτή η τεχνολογία θα υπηρετήσει τη δική μας αμυντική αρχιτεκτονική ή θα αρχίσει να την καθορίζει, θα κριθεί τελικά από κάτι πολύ απλό: ποιος θα κρατάει το πληκτρολόγιο.
Αχιλλεύς Ταούξης
Υποστράτηγος ε.α.
Εισήχθη στη Σχολή Ευελπίδων το 1981 και αποφοίτησε το 1985 με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού. Υπηρέτησε επί 44 έτη στις Ένοπλες Δυνάμεις, σε Μονάδες, Σχηματισμούς και Επιτελικές Θέσεις του Στρατού Ξηράς, έχοντας αποφοιτήσει από όλα τα προβλεπόμενα σχολεία της υπηρεσιακής του εξέλιξης.
Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, ενώ απέκτησε σημαντική επιχειρησιακή και διεθνή εμπειρία, συμμετέχοντας στην πρώτη ελληνική αποστολή στο Κόσοβο το 1998 ως Επιτελής Τάγματος και στην πρώτη αποστολή Πολυεθνικής Ταξιαρχίας στις συγκρούσεις στα Σκόπια το 2002. Στη συνέχεια υπηρέτησε στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων ως Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρήσεων.
Υπηρέτησε επίσης στη Διεύθυνση Επιχειρήσεων του ΓΕΣ, στην Ι Μεραρχία Πεζικού και στην 71 Α/Μ Ταξιαρχία, όπου συμμετείχε ως υπεύθυνος στην ίδρυση του Ευρωπαϊκού Σχηματισμού Μάχης HELBROC. Διετέλεσε Διοικητής Μονάδας στον Μανταμάδο Μυτιλήνης, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει σε Μονάδες Πεζικού στη Μυτιλήνη, τη Σάμο, τον Έβρο και την Πέτρα Μυτιλήνης.
Στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπηρέτησε επί τέσσερα έτη στη Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως Διευθυντής Διεθνών Σχέσεων και ως Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής. Στο ΓΕΕΘΑ υπηρέτησε στον Κλάδο Αμυντικής Πολιτικής και διετέλεσε υπεύθυνος της Ελληνικής Γραμματείας κατά την Προεδρία της Ελλάδας στην πρωτοβουλία South East Defence Ministerial (SEDM) την περίοδο 2017–2019.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth.
Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη και η διαμάχη για τη συναυλία του Αντώνη Ρέμου μπροστά στο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Θεσσαλονίκη μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, δύο ασύνδετα γεγονότα. Το πρώτο αφορά το συλλογικό πένθος για έναν δημοφιλή τραγουδιστή. Το δεύτερο τα όρια χρήσης ενός δημόσιου μνημείου. Συνδέονται, όμως, από ένα κοινό νήμα: τη δύναμη των συμβόλων. Οι κοινωνίες δεν κινητοποιούνται μόνο γύρω από συμφέροντα και ιδέες. Κινητοποιούνται επίσης γύρω από πρόσωπα, τραγούδια, τόπους και εικόνες στα οποία αναγνωρίζουν ένα κομμάτι του εαυτού τους.
Στην πολιτική και κοινωνική κοινωνιολογία «φαινόμενο» δεν είναι απλώς κάποιος πολύ γνωστός. Είναι ένα πρόσωπο ή γεγονός που ξεπερνά τα όρια της συνηθισμένης δημοσιότητας, κινητοποιεί μαζικά συναισθήματα και γίνεται καθρέφτης συλλογικών αναγκών. Ο Μαζωνάκης απέκτησε αυτή τη θέση επειδή για μεγάλο μέρος του κοινού έγινε οικείο πρόσωπο, σχεδόν μέλος μιας διευρυμένης λαϊκής οικογένειας.
Προσωπικά, δεν γνώριζα αυτή τη σχέση. Όπως, υποθέτω, δεν τη γνώριζαν πολλοί από όσους δεν ανήκαν στο κοινό του. Τη συνειδητοποιήσαμε μετά τον θάνατό του, βλέποντας την έκταση της συγκίνησης και μαθαίνοντας πλευρές της προσωπικότητάς του που μας ήταν άγνωστες.
Ορισμένοι, ωστόσο, από εκείνους που τον αγαπούσαν επιτέθηκαν με μεγάλη δριμύτητα σε όσους δήλωσαν ότι δεν τον γνώριζαν, παρότι λυπήθηκαν από τον θάνατό του και συγκινήθηκαν από όσα έμαθαν αργότερα γι’ αυτόν. Η αντίδραση είναι ίσως ανθρώπινα εξηγήσιμη, αλλά δεν είναι δικαιολογημένη. Το πένθος δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εξέταση αυθεντικότητας ούτε η αγάπη σε απαίτηση καθολικής αναγνώρισης. Δεν είναι υποχρεωμένοι όλοι να γνωρίζουν έναν καλλιτέχνη, όσο σημαντικός και αν υπήρξε για το κοινό του. Και η λύπη δεν είναι λιγότερο ειλικρινής επειδή γεννήθηκε εκ των υστέρων.
Η λαϊκή αγρυπνία που οργανώθηκε για τον Μαζωνάκη έδειξε ότι το πένθος είχε υπερβεί τον στενό κύκλο των συγγενών και των συνεργατών του. Η λέξη «αγρυπνία» έχει ιδιαίτερο βάρος: συνδέει τη λαϊκή κουλτούρα με το θρησκευτικό τελετουργικό.
Οι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν για να μείνουν μαζί απέναντι στην απώλεια, να τραγουδήσουν, να προσευχηθούν και να μετατρέψουν το ατομικό σοκ σε κοινή εμπειρία.
Αυτό θυμίζει τη «συλλογική έξαρση» του Εμίλ Ντυρκέμ. Στις τελετές το κοινό συναίσθημα ενισχύεται επειδή βιώνεται ταυτόχρονα από πολλούς. Η συγκίνηση περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο και το πλήθος αισθάνεται προσωρινά σαν ενιαίο σώμα. Η αγρυπνία ήταν ένας τρόπος να αποκτήσει μορφή το πένθος, σε μια εποχή κατά την οποία οι παραδοσιακοί δεσμοί έχουν αδυνατίσει και οι άνθρωποι αναζητούν νέες τελετουργίες κοινότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά νόημα και η σχέση του τραγουδιστή με το Άγιον Όρος. Ο Μαζωνάκης είχε επισκεφθεί τον Άθω και, σε μία από τις επισκέψεις του, εμφανίστηκε να μαγειρεύει στην κουζίνα μονής. Δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε τη βαθύτερη πίστη ενός ανθρώπου από δημόσιες εικόνες. Μπορούμε, όμως, να παρατηρήσουμε ένα ευρύτερο μοτίβο: καλλιτέχνες της νυχτερινής διασκέδασης προσφεύγουν συχνά στο Άγιον Όρος ή σε άλλα θρησκευτικά καταφύγια. Υπήρξαν ακόμη και περιπτώσεις ανθρώπων του θεάματος που έγιναν μοναχοί.
Ο κόσμος της πίστας χαρακτηρίζεται από έκθεση, θόρυβο, χειροκρότημα και διαρκή επιβεβαίωση. Το μοναστήρι αντιπροσωπεύει τη σιωπή, την ανωνυμία, την πειθαρχία και την απομάκρυνση από το βλέμμα του κοινού. Για τον διάσημο καλλιτέχνη μπορεί να λειτουργεί ως προσωρινή έξοδος από τον ρόλο που είναι υποχρεωμένος να παίζει. Πρόκειται για έναν μεταιχμιακό χώρο —όπως θα έλεγε ο ανθρωπολόγος Βίκτορ Τέρνερ— όπου η συνηθισμένη κοινωνική ταυτότητα αναστέλλεται και ο άνθρωπος αναζητεί επανασύνδεση με κάτι βαθύτερο.
Η λαϊκή αγρυπνία και η αναφορά στο Άγιον Όρος συναντώνται έτσι στο ίδιο σημείο. Αποκαλύπτουν ότι το λαϊκό τραγούδι στην Ελλάδα δεν είναι μόνο βιομηχανία ψυχαγωγίας. Ακουμπά τη θρησκευτικότητα, το μοιρολόι, την εξομολόγηση και την ανάγκη λύτρωσης. Ο λαϊκός τραγουδιστής γίνεται φορέας ενός δημόσιου πόνου: τραγουδά όσα το κοινό δυσκολεύεται να πει με δικά του λόγια.
Υπάρχει και ιστορικό βάθος σε αυτή τη λειτουργία. Στην αρχαία τραγωδία η πόλη συγκεντρωνόταν για να δει επί σκηνής τον πόνο, την ύβρη και την απώλεια. Όταν ο Φρύνιχος παρουσίασε τη «Μιλήτου Άλωσιν», οι Αθηναίοι ξέσπασαν σε κλάματα, επειδή τους υπενθύμισε την πρόσφατη καταστροφή της συγγενικής Μιλήτου από τους Πέρσες — μια συμφορά που αισθάνονταν και ως δική τους. Χωρίς να εξισώνουμε το λαϊκό τραγούδι με την αρχαία τραγωδία, αναγνωρίζουμε μια κοινή κοινωνική λειτουργία: η σκηνή μετατρέπει τον ιδιωτικό πόνο σε κοινό βίωμα.
Τα μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα μεγέθυναν ασφαλώς το φαινόμενο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το πένθος ήταν κατασκευασμένο. Πιο σωστά θα μιλούσαμε για «μεσοποιημένο συλλογικό πένθος»: αυθεντικό συναίσθημα, το οποίο τα μέσα συγκεντρώνουν, οργανώνουν και κάποτε εμπορευματοποιούν. Χρειάζεται να ξεχωρίζουμε την κοινότητα που θρηνεί από τη βιομηχανία που μετατρέπει τον θρήνο σε αδιάκοπο τηλεοπτικό περιεχόμενο.
Η συναυλία του Αντώνη Ρέμου, τώρα, μπροστά στο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου έθεσε ένα διαφορετικό ερώτημα: πρέπει τα μνημεία να μένουν «στη ναφθαλίνη» ή να συμμετέχουν στη ζωντανή πόλη; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η απαγόρευση κάθε σύγχρονης δραστηριότητας. Τα μνημεία που αποκόπτονται από την καθημερινότητα κινδυνεύουν να γίνουν αόρατα από υπερβολικό σεβασμό.
Άλλο, όμως, μια εκδήλωση δίπλα σε ένα μνημείο και άλλο η μετατροπή του σε σκηνικό εξάρτημα. Η αρχική εγκατάσταση περιέβαλλε το άγαλμα και το ενέτασσε οπτικά στη σκηνογραφία. Μετά τις αντιδράσεις, το στήσιμο άλλαξε. Ένα αυτοτελές έργο τέχνης και ισχυρό ιστορικό σύμβολο κινδύνευε να γίνει φόντο εμπορικού θεάματος.
Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις μπορούν να συνομιλούν με τα μνημεία, αρκεί να προστατεύουν την υλική τους ακεραιότητα και να διατηρούν την ορατότητα και την αισθητική τους αυτονομία. Ο δημόσιος χώρος ανήκει στη ζωντανή κοινωνία, αλλά δεν είναι διαθέσιμος χωρίς όρους σε κάθε εμπορική χρήση.
Ο Μαζωνάκης έγινε, μεταφορικά, ένα μνημείο χωρίς μάρμαρο, μέσα από τη φωνή και τη στάση του και τις μνήμες που επένδυσε σε αυτήν το κοινό. Το άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου είναι υλικό μνημείο, αλλά και η δική του δύναμη πηγάζει από τα συναισθήματα που κινητοποιεί. Και στις δύο περιπτώσεις η κοινωνία υπερασπίζεται κάτι που αισθάνεται δικό της.
Στις 28 Αυγούστου 2026, ο Ιμπραήμ Καλίν, επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MİT) της Τουρκίας, επισκέφθηκε την Αθήνα χωρίς προηγούμενη ανακοίνωση για να συναντηθεί με τον Έλληνα ομόλογό του, Ομότιμο Διευθυντή της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (EYP), Θεμιστοκλή Ντεμίρη. Η παρουσία του Καλίν, ωστόσο, απέκτησε μεγαλύτερη σημασία όταν στη συνέχεια συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, την επίσημη έδρα της ελληνικής πρωθυπουργίας.
Στη συνέχεια, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν τον σκοπό της αποστολής του Καλίν. Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Şafak ανέφερε ότι ο αρχηγός της MİT μίλησε «ανοιχτά και ξεκάθαρα» στην Αθήνα και μετέφερε τέσσερα μηνύματα: Η Τουρκία δεν θα υποχωρήσει από τις θέσεις της, δεν θα επιτρέψει στην Ελλάδα να δημιουργήσει « τετελεσμένα » στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, δεν θα δεχτεί την ενίσχυση της άμυνας των ελληνικών νησιών και θεωρεί τη στρατηγική συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ ως «λάθος δρόμο». Αυτό ήταν ουσιαστικά ένα τουρκικό τελεσίγραφο.
Η Τουρκία φοβάται μια αρχιτεκτονική αποτροπής που θα περιόριζε την ικανότητά της να εκφοβίζει την Αθήνα, τη Λευκωσία και την Ιερουσαλήμ ξεχωριστά.
Η χρονική στιγμή της επίσκεψης ήταν επίσης σημαντική. Πραγματοποιήθηκε καθώς η Ελλάδα και το Ισραήλ προχωρούσαν σε συμφωνία για την «Αχίλλειο Ασπίδα», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας. Ταυτόχρονα, η Κυπριακή Δημοκρατία ενισχύει την άμυνά της με ισραηλινής κατασκευής συστήματα Barak MX, ενώ η προοπτική ενσωμάτωσης των αμυντικών ασπίδων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει επανέλθει στο προσκήνιο.
Η Τουρκία φοβάται μια αρχιτεκτονική αποτροπής που θα περιόριζε την ικανότητά της να εκφοβίζει την Αθήνα, τη Λευκωσία και την Ιερουσαλήμ ξεχωριστά. Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προέτρεψε την Ελλάδα να μην αναπτύξει νέα οπλικά συστήματα στα νησιά, προσθέτοντας ότι η ιστορία είναι «ένας πολύ καλός οδηγός για όσους αντλούν μαθήματα από αυτήν». Ο Μητσοτάκης απάντησε ότι η Ελλάδα δεν δέχεται οδηγίες για το πώς να υπερασπιστεί την εθνική της κυριαρχία.
Ενώ ο Καλίν μιλούσε στην Αθήνα για μια «προσέγγιση καλή τη πίστει», η Τουρκία συνέχισε να προετοιμάζεται για την πιθανότητα μιας μεγάλης σύγκρουσης. Το σχέδιό της να δημιουργήσει 40 ταξιαρχίες κομάντο σχηματίζει ένα στρατιωτικό τόξο που εκτείνεται από την Ανατολική Θράκη και τις ακτές της Ανατολίας έως την κατεχόμενη Κύπρο. Εν τω μεταξύ, η κατασκευή καταφυγίων και υποδομών πολιτικής άμυνας σε όλες τις 81 τουρκικές επαρχίες δείχνει ότι η Άγκυρα δεν θεωρεί τον πόλεμο ως μια αφηρημένη πιθανότητα.
Στον αέρα, ένα τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος Akıncı πραγματοποίησε αποστολή πάνω από την περιοχή του παράνομου θαλάσσιου πάρκου της Τουρκίας στο βόρειο Αιγαίο, ανάμεσα στα ελληνικά νησιά Σαμοθράκη και Λήμνο. Νοτιότερα, το ερευνητικό σκάφος TÜBİTAK Marmara εμφανίστηκε κοντά στο Καστελόριζο, στην περιοχή του δεύτερου παράνομου θαλάσσιου πάρκου της Τουρκίας, το οποίο επιδιώκει να περικυκλώσει το ελληνικό νησί και να υπονομεύσει τα θαλάσσια δικαιώματά του.
Η Διασύνδεση της Μεγάλης Θάλασσας θα μπορούσε να γίνει το επόμενο σημείο ανάφλεξης . Μετά τη συμφωνία με τη γαλλική Meridiam, η Ελλάδα πρέπει να αποδείξει επί τόπου ότι η οριοθετημένη αποκλειστική οικονομική ζώνη με την Αίγυπτο δεν υπάρχει μόνο στους χάρτες.
Το περιστατικό της Κάσου το 2024 κατέδειξε τι συμβαίνει όταν η αποφασιστικότητα δίνει τη θέση της στον φόβο της κλιμάκωσης. Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να έχει συνειδητοποιήσει —καθυστερημένα και υπό εκλογική πίεση— ότι ο κατευνασμός δεν έχει αλλάξει την Τουρκία. Απλώς έχει δώσει στην Άγκυρα χρόνο, χώρο και την πεποίθηση ότι οι τακτικές πίεσης που εφαρμόζει λειτουργούν.
Η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να έχει συνειδητοποιήσει —καθυστερημένα και υπό εκλογική πίεση— ότι ο κατευνασμός δεν έχει αλλάξει την Τουρκία.
Οι πρόσφατες αναφορές του πρωθυπουργού στην επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας νότια της Κρήτης, μαζί με τη θέση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι η επέκτασή τους στα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί αναφαίρετο ελληνικό δικαίωμα, υποδηλώνουν μια μετατόπιση στη δημόσια ρητορική. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν η δράση θα συναντήσει τη ρητορική.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποφασίσουν τι είδους περιφερειακή τάξη υποστηρίζουν: αυτήν που χτίζουν η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ στα θεμέλια του διεθνούς δικαίου και της αμοιβαίας ασφάλειας ή αυτήν που η Τουρκία προσπαθεί να επιβάλει μέσω απειλών, παράνομων χαρτών και στρατιωτικών τετελεσμένων γεγονότων .
Η προσπάθεια του Αμερικανού πρέσβη και επιχειρηματία Τομ Μπαράκ να παρουσιάσει τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της Golden Global Yatırım Bankası —μιας τράπεζας που διευκόλυνε συναλλαγές που συνδέονταν με το Ιράν και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης— ως μια ενέργεια που δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως στοχοποίηση της Τουρκίας, στέλνει λάθος μήνυμα στους γνήσιους συμμάχους της Ουάσιγκτον.
Η Ελλάδα πλήρωσε ένα τίμημα για τις υποχωρήσεις της: την Κύπρο το 1974, τα Ίμια το 1996 και την απώλεια αρκετών πιλότων εν ώρα καθήκοντος. Αυτός ο κύκλος πρέπει να τελειώσει. Η ειρήνη δεν διασφαλίζεται αφήνοντας τα νησιά ανυπεράσπιστα ή ζητώντας την άδεια της Τουρκίας για την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων. διασφαλίζεται μέσω της ισχύος, των συμμαχιών και της αποφασιστικότητας.
Για περισσότερο από τρεις αιώνες η Σκωτία και η Αγγλία αποτελούν τμήματα του ίδιου κράτους. Κι όμως, το ερώτημα που φαινόταν να έχει απαντηθεί στο δημοψήφισμα του 2014 επιστρέφει: θα μπορούσε κάποτε η Σκωτία να γίνει ξανά ανεξάρτητο κράτος;
Το ζήτημα απέκτησε νέα επικαιρότητα το 2026.
Τον Μάιο, το Scottish National Party (SNP) κέρδισε για πέμπτη συνεχόμενη φορά τις εκλογές για το κοινοβούλιο της Σκωτίας. Δεν απέκτησε μόνο του απόλυτη πλειοψηφία, όμως μαζί με τους επίσης φιλοανεξαρτησιακούς Πράσινους υπάρχει πλειοψηφία βουλευτών στο Holyrood που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία.
Στις 28 Αυγούστου η κυβέρνηση του John Swinney προχώρησε ακόμη περισσότερο: δημοσίευσε σχέδιο νόμου για ένα νέο δημοψήφισμα με το ίδιο ουσιαστικά ερώτημα του 2014: «Should Scotland be an independent country?» — «Πρέπει η Σκωτία να είναι ανεξάρτητη χώρα;». Η ημερομηνία δεν έχει καθοριστεί, διότι η κυβέρνηση της Σκωτίας αναγνωρίζει ότι προηγουμένως πρέπει να εξασφαλιστεί η απαραίτητη νομική αρμοδιότητα.
Και στις 14 Σεπτεμβρίου συνέβη κάτι ακόμη πιο ασυνήθιστο. Οι φιλοανεξαρτησιακές πολιτικές ηγεσίες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας, ζητώντας από τη βρετανική κυβέρνηση να προετοιμαστεί για συνταγματικές αλλαγές στις τρεις χώρες. Για πρώτη φορά στην εποχή της αποκέντρωσης, οι κυβερνήσεις και των τριών αυτών εθνών ηγούνται από πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν διαφορετική τελική σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Δεν σημαίνει ότι αύριο διαλύεται το Ηνωμένο Βασίλειο. Σημαίνει όμως ότι ένα πολύ παλιό συνταγματικό ερώτημα επέστρεψε στο κέντρο της βρετανικής πολιτικής.
Πώς βρέθηκαν όμως μαζί Άγγλοι και Σκωτσέζοι;
Η Σκωτία δεν υπήρξε αρχικά επαρχία της Αγγλίας. Για αιώνες ήταν ξεχωριστό βασίλειο, με δικούς του μονάρχες, θεσμούς, νόμους και κοινοβούλιο.
Η πρώτη μεγάλη ένωση έγινε το 1603, αλλά ήταν δυναστική και όχι κρατική.
Η βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας πέθανε χωρίς παιδιά και το αγγλικό στέμμα πέρασε στον Ιάκωβο ΣΤ΄ της Σκωτίας, ο οποίος έγινε ταυτόχρονα Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας.
Έτσι ένας άνθρωπος φορούσε δύο στέμματα.
Αγγλία και Σκωτία όμως παρέμεναν δύο διαφορετικά κράτη, με διαφορετικά κοινοβούλια και διαφορετικούς νόμους. Ήταν η λεγόμενη Union of the Crowns.
Η πραγματική πολιτική ένωση ήρθε έναν αιώνα αργότερα.
Στις αρχές του 18ου αιώνα, η Αγγλία ανησυχούσε για τη διαδοχή του θρόνου, για τη Γαλλία και για την πιθανότητα μια ανεξάρτητη Σκωτία να ακολουθήσει διαφορετική γεωπολιτική πορεία. Η Σκωτία, από την άλλη πλευρά, είχε σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Η αποτυχημένη αποικιακή επιχείρηση του Darien στον Παναμά είχε προκαλέσει μεγάλες οικονομικές απώλειες, ενώ οι Σκωτσέζοι επιθυμούσαν πρόσβαση στις αγγλικές αποικιακές αγορές.
Η συμφωνία λοιπόν είχε και γεωπολιτικό και οικονομικό χαρακτήρα.
Η Αγγλία εξασφάλιζε ότι η Σκωτία θα ακολουθούσε την ίδια προτεσταντική δυναστική διαδοχή. Η Σκωτία αποκτούσε πρόσβαση στις αγγλικές και αποικιακές αγορές.
Με τις Πράξεις της Ένωσης του 1707, τα δύο βασίλεια ενώθηκαν στο νέο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας. Τα παλιά κοινοβούλια της Αγγλίας και της Σκωτίας έπαψαν να υπάρχουν και δημιουργήθηκε ένα κοινό Κοινοβούλιο στο Westminster.
Η ένωση πάντως δεν έγινε μέσα σε κλίμα καθολικού ενθουσιασμού.
Στη Σκωτία υπήρχαν ισχυρές αντιδράσεις και διαδηλώσεις. Η επικύρωση έγινε από το σκωτσέζικο κοινοβούλιο με 110 ψήφους έναντι 67, ενώ το ίδιο το βρετανικό Κοινοβούλιο καταγράφει ότι τιμές, αξιώματα, συντάξεις και οικονομικές πληρωμές χρησιμοποιήθηκαν από την κυβέρνηση για την εξασφάλιση πολιτικής υποστήριξης. Στο Λονδίνο η Ένωση γιορτάστηκε· στο Εδιμβούργο δεν πραγματοποιήθηκαν αντίστοιχοι εορτασμοί.
Παρά την πολιτική ένωση, η Σκωτία δεν εξαφανίστηκε πολιτισμικά ή θεσμικά. Διατήρησε σημαντικές ιδιαιτερότητες, μεταξύ άλλων στο νομικό και εκπαιδευτικό της σύστημα και στην Εκκλησία της Σκωτίας.
Η επιστροφή του σκωτσέζικου κοινοβουλίου
Σχεδόν τρεις αιώνες αργότερα συνέβη κάτι καθοριστικό.
Σε δημοψήφισμα το 1997, οι Σκωτσέζοι ψήφισαν υπέρ της δημιουργίας δικού τους κοινοβουλίου. Με τον Scotland Act του 1998 δημιουργήθηκε το σημερινό Scottish Parliament, το οποίο συνεδρίασε για πρώτη φορά το 1999. (Scottish Parliament)
Δεν πρόκειται για πλήρως κυρίαρχο κοινοβούλιο ανεξάρτητου κράτους. Έχει όμως σημαντικές αρμοδιότητες σε τομείς της εσωτερικής πολιτικής, ενώ άλλες —όπως βασικά συνταγματικά ζητήματα, η εξωτερική πολιτική και η άμυνα— παραμένουν στο Westminster.
Αυτό το σύστημα ονομάζεται devolution, δηλαδή αποκέντρωση εξουσιών.
Και δημιούργησε ένα παράδοξο: η Σκωτία απέκτησε ξανά ένα ισχυρό πολιτικό κέντρο στο Εδιμβούργο, μέσα όμως στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Το δημοψήφισμα του 2014
Η άνοδος του SNP έφερε τελικά το μεγάλο ερώτημα στην κάλπη.
Στις 18 Σεπτεμβρίου 2014, οι Σκωτσέζοι κλήθηκαν να αποφασίσουν εάν ήθελαν ανεξαρτησία.
Το αποτέλεσμα ήταν σαφές αλλά όχι συντριπτικό:
55% ψήφισε “Όχι” στην ανεξαρτησία και 45% “Ναι”.
Η Σκωτία παρέμεινε στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Δύο χρόνια αργότερα όμως συνέβη το Brexit.
Και εκεί εμφανίστηκε το βασικό επιχείρημα των υποστηρικτών ενός δεύτερου δημοψηφίσματος: στο δημοψήφισμα του 2016 η Σκωτία ψήφισε κατά πλειοψηφία υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αποχώρησε επειδή το συνολικό αποτέλεσμα του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν υπέρ του Brexit.
Για το SNP, αυτό αποτέλεσε απόδειξη ότι η Σκωτία μπορεί να ακολουθεί διαφορετική πολιτική βούληση από την πλειοψηφία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Για τους υποστηρικτές της Ένωσης, αντιθέτως, οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται σε επίπεδο Ηνωμένου Βασιλείου ακριβώς επειδή η Σκωτία αποτελεί μέρος του ενιαίου κράτους.
Εδώ βρίσκεται ουσιαστικά ο πυρήνας της σημερινής διαφωνίας.
Γιατί θέλει ένα μέρος των Σκωτσέζων ανεξαρτησία;
Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος.
Υπάρχει πρώτα η εθνική ταυτότητα. Πολλοί Σκωτσέζοι αισθάνονται ότι η Σκωτία αποτελεί διακριτό έθνος και θεωρούν φυσικό ένα έθνος με τόσο βαθιά ιστορική και θεσμική συνέχεια να αποφασίζει μόνο του για τη διακυβέρνησή του.
Υπάρχει έπειτα το ζήτημα της πολιτικής αυτοδιάθεσης: το επιχείρημα ότι αποφάσεις για τη φορολογία, την οικονομία, την κοινωνική πολιτική, τη μετανάστευση, την ενέργεια και τις διεθνείς σχέσεις της Σκωτίας θα πρέπει να λαμβάνονται στο Εδιμβούργο και όχι στο Westminster.
Υπάρχει το Brexit, το οποίο ενίσχυσε το επιχείρημα ότι η πολιτική βούληση της Σκωτίας μπορεί να παρακαμφθεί από τη μεγαλύτερη εκλογική δύναμη της Αγγλίας.
Υπάρχει επίσης οικονομική επιχειρηματολογία γύρω από την ενέργεια, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Βόρειας Θάλασσας, τις ανανεώσιμες πηγές, τη φορολογία και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να αξιοποιούνται οι πόροι μιας ανεξάρτητης Σκωτίας.
Απέναντι σε αυτά βρίσκονται εξίσου ουσιαστικά επιχειρήματα όσων θέλουν να παραμείνει η Σκωτία στο Ηνωμένο Βασίλειο: η κοινή βρετανική αγορά, οι δημοσιονομικές μεταβιβάσεις, το νόμισμα, οι συντάξεις, το δημόσιο χρέος, η άμυνα, το εμπόριο με την υπόλοιπη Βρετανία και το δύσκολο ερώτημα της μελλοντικής σχέσης μιας ανεξάρτητης Σκωτίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γι’ αυτό και το ζήτημα παραμένει βαθιά διχαστικό και δεν μπορεί να περιγραφεί απλώς ως «οι Σκωτσέζοι θέλουν να φύγουν».
Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας
Θέλουν πράγματι να φύγουν σήμερα;
Η ακριβέστερη απάντηση είναι: η Σκωτία παραμένει σχεδόν μοιρασμένη στα δύο.
Δεν υπάρχει σήμερα αδιαμφισβήτητη, σταθερή και συντριπτική κοινωνική πλειοψηφία υπέρ της ανεξαρτησίας. Το Institute for Government σημειώνει ότι περισσότερο από μία δεκαετία μετά το δημοψήφισμα, η υποστήριξη παραμένει κοντά στο μισό του εκλογικού σώματος.
Και υπάρχει μια ενδιαφέρουσα διάκριση: άλλο «θέλω ανεξαρτησία» και άλλο «θέλω δημοψήφισμα τώρα».
Έρευνα της Ipsos σε 1.028 ενήλικες στη Σκωτία, από 22 έως 29 Μαΐου 2026, βρήκε ότι 48% ήθελε νέο δημοψήφισμα μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, 19% αργότερα και 22% ποτέ.
Παράλληλα, στις αρχές της προεκλογικής περιόδου του 2026 μόνο το 14% κατέτασσε την ανεξαρτησία μεταξύ των σημαντικότερων προβλημάτων της χώρας. Οικονομία και υγεία βρίσκονταν πολύ ψηλότερα.
Άρα το συνταγματικό ζήτημα παραμένει βαθύ, αλλά η καθημερινή πολιτική ατζέντα των Σκωτσέζων δεν περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από αυτό.
Γιατί δεν κάνουν απλώς δεύτερο δημοψήφισμα;
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο νομικό εμπόδιο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου αποφάσισε ομόφωνα το 2022 ότι το σκωτσέζικο κοινοβούλιο δεν έχει μόνο του την αρμοδιότητα να νομοθετήσει για δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, επειδή η Ένωση και το Κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου αποτελούν αρμοδιότητες που έχουν παραμείνει στο Westminster.
Το δημοψήφισμα του 2014 κατέστη δυνατό επειδή υπήρξε συμφωνία Λονδίνου και Εδιμβούργου και προσωρινή μεταβίβαση της σχετικής αρμοδιότητας μέσω του λεγόμενου Section 30 order.
Σήμερα αυτή η συμφωνία δεν υπάρχει.
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026 ότι δεν υποστηρίζει ούτε την ανεξαρτησία ούτε νέο δημοψήφισμα, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει σήμερα η ευρεία συναίνεση που υπήρχε το 2014.
Επομένως, το σχέδιο δημοψηφίσματος που δημοσίευσε η σκωτσέζικη κυβέρνηση τον Αύγουστο δεν σημαίνει ότι έχει προκηρυχθεί δημοψήφισμα. Είναι πολιτική και νομοθετική προετοιμασία για την περίπτωση που αποκτηθεί η απαιτούμενη εξουσία από το Westminster.
Και δεν είναι μόνο η Σκωτία
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη του 2026.
Στην Ουαλία, το εθνικιστικό Plaid Cymru έχει ενισχυθεί σημαντικά και υποστηρίζει μακροπρόθεσμα την ανεξαρτησία. Ωστόσο η κοινωνική βάση της ουαλικής ανεξαρτησίας είναι μικρότερη από εκείνη της Σκωτίας και η ηγεσία του κόμματος δεν παρουσιάζει την άμεση απόσχιση ως επικείμενη διαδικασία.
Η Βόρεια Ιρλανδία αποτελεί εντελώς διαφορετική περίπτωση.
Εκεί το ερώτημα δεν είναι συνήθως «ανεξάρτητη Βόρεια Ιρλανδία», αλλά εάν θα παραμείνει στο Ηνωμένο Βασίλειο ή θα ενωθεί με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.
Και υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά: η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής προβλέπει συγκεκριμένο νομικό δρόμο για δημοψήφισμα επανένωσης εάν ο αρμόδιος Βρετανός υπουργός κρίνει ότι είναι πιθανό η πλειοψηφία να ψηφίσει υπέρ της ένωσης με την Ιρλανδία. Η Σκωτία και η Ουαλία δεν διαθέτουν αντίστοιχο αυτόματο συνταγματικό μηχανισμό.
Αυτό ίσως είναι τελικά το βαθύτερο ερώτημα πίσω από τη σημερινή αναταραχή.
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι ένα κλασικό εθνικό κράτος που δημιουργήθηκε μονομιάς. Είναι προϊόν διαδοχικών ενώσεων: Αγγλία και Ουαλία, Αγγλία και Σκωτία, στη συνέχεια Ιρλανδία, και τελικά —μετά την ανεξαρτησία του μεγαλύτερου μέρους της Ιρλανδίας— η σημερινή μορφή του United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.
Για αιώνες η βρετανική ταυτότητα κατάφερε να συνυπάρχει με την αγγλική, τη σκωτσέζικη, την ουαλική και διαφορετικές ιρλανδικές ταυτότητες.
Το ερώτημα του 21ου αιώνα είναι εάν αυτή η σύνθεση εξακολουθεί να λειτουργεί πολιτικά.
Η συγκυρία του 2026 είναι γι’ αυτό αξιοσημείωτη. Για πρώτη φορά, φιλοανεξαρτησιακές πολιτικές δυνάμεις βρίσκονται ταυτόχρονα στην ηγεσία της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας και επιχειρούν να συντονίσουν την πίεσή τους προς το Westminster.
Αυτό απέχει πολύ από το να σημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται ένα βήμα πριν από τη διάλυση.
Σημαίνει όμως κάτι ιστορικά σημαντικότερο από μια συνηθισμένη κομματική αντιπαράθεση: τριακόσια και πλέον χρόνια μετά την Ένωση Αγγλίας και Σκωτίας, επανέρχεται το θεμελιώδες ερώτημα για το τι ακριβώς κρατά ενωμένα τα διαφορετικά έθνη του Ηνωμένου Βασιλείου — και ποιος έχει τελικά το δικαίωμα να αποφασίσει αν αυτή η ένωση θα συνεχιστεί.
Μια διευκρίνιση που αξίζει να κρατήσετε: «Μεγάλη Βρετανία» και «Ηνωμένο Βασίλειο» δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα. Η Μεγάλη Βρετανία περιλαμβάνει Αγγλία, Σκωτία και Ουαλία· το σημερινό Ηνωμένο Βασίλειο είναι η Μεγάλη Βρετανία συν τη Βόρεια Ιρλανδία. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για να καταλάβει κανείς γιατί η περίπτωση της Βόρειας Ιρλανδίας διαφέρει θεμελιωδώς από τη σκωτσέζικη.
Το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Gemini της Google κατάφερε να εισβάλει στα συστήματα τριών εταιρειών, χρησιμοποιώντας σχετικά απλές τεχνικές hacking, κατά τη διάρκεια δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα φέτος.
Γιατί έχει σημασία: Η Google ήταν ένα από τα ελάχιστα μεγάλα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης που δεν είχε μέχρι σήμερα δημοσιοποιήσει περιστατικό ασφαλείας στο οποίο πράκτορές της παραβίασαν πραγματικά συστήματα κατά τη διάρκεια συνηθισμένων δοκιμών πριν από τη διάθεση ενός μοντέλου.
Τι συνέβη: Η Google επιβεβαίωσε την Παρασκευή τα τρία περιστατικά, τα οποία σημειώθηκαν τον Μάιο.
Οι παραβιάσεις συνέβησαν στο πλαίσιο δοκιμών που πραγματοποιούσε η ανεξάρτητη εταιρεία αξιολόγησης Irregular. Πρόκειται για περιστατικά παρόμοια με άλλες παραβιάσεις που έχουν σημειωθεί κατά τη δοκιμή μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI, της Anthropic και της Meta.
Η Wall Street Journal ήταν η πρώτη που αποκάλυψε τα περιστατικά.
Τι λένε οι εμπλεκόμενοι: «Η ασφαλής ανάπτυξη ισχυρών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης είναι κρίσιμης σημασίας και επενδύουμε σημαντικά σε αυτόν τον τομέα», δήλωσε η Heather Adkins, αντιπρόεδρος Security Engineering της Google.
Η Adkins πρόσθεσε ότι η ομάδα της επικοινώνησε με τους οργανισμούς που επηρεάστηκαν και «συνεργάστηκε με τον εταίρο μας στις δοκιμές σχετικά με τις αλλαγές που έχουν πλέον πραγματοποιήσει στις διαδικασίες δοκιμών τους».
Εκπρόσωπος της Irregular επιβεβαίωσε στο Axios ότι τα περιστατικά με το Gemini σχετίζονταν με τα ίδια προβλήματα ασφαλείας που είχαν οδηγήσει σε παρόμοια συμβάντα με μοντέλα άλλων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τον ίδιο εκπρόσωπο, όλα τα σχετικά εργαστήρια ενημερώθηκαν στα τέλη Ιουλίου και «όλα τα γνωστά προβλήματα από την πλευρά μας διορθώθηκαν και επιλύθηκαν πριν από εβδομάδες».
Πώς ακριβώς έγινε
Οι παραβιάσεις συνέβησαν ενώ το Gemini συμμετείχε σε μια άσκηση hacking τύπου «capture the flag» (CTF). Σε τέτοιου είδους ασκήσεις ο στόχος είναι να εντοπιστούν συγκεκριμένες πληροφορίες ή «σημαίες» μέσα σε συστήματα που έχουν στηθεί ειδικά για δοκιμές ασφαλείας.
Στην προκειμένη περίπτωση, είχε ζητηθεί από το μοντέλο να ανακτήσει πληροφορίες από λογισμικό που υποτίθεται ότι ανήκε σε μια φανταστική εταιρεία μέσα στο περιβάλλον δοκιμών, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Υπήρχε όμως ένα κρίσιμο πρόβλημα: η φανταστική εταιρεία είχε το ίδιο όνομα με μια πραγματική εταιρεία.
Σε μία από τις περιπτώσεις, το μοντέλο άρχισε να δοκιμάζει πιθανούς κωδικούς πρόσβασης σε ένα προστατευμένο σύστημα μέχρι που τελικά κατάφερε να αποκτήσει πρόσβαση.
Στις άλλες δύο περιπτώσεις, το Gemini εντόπισε στοιχεία σύνδεσης (credentials) μέσα σε δημόσια διαθέσιμο αποθετήριο κώδικα και στη συνέχεια χρησιμοποίησε αυτά τα στοιχεία για να αποκτήσει πρόσβαση σε άλλα προστατευμένα συστήματα.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική λεπτομέρεια: σύμφωνα με το δημοσίευμα, μόλις το μοντέλο αντιλήφθηκε ότι είχε αποκτήσει πρόσβαση σε πραγματικές εταιρείες και όχι στο υποτιθέμενο περιβάλλον δοκιμών, σταμάτησε τις ενέργειές του.
Το πιο παράξενο σημείο
Η Irregular δήλωσε στη Wall Street Journal ότι το μοντέλο κανονικά δεν θα έπρεπε να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο κατά τη συγκεκριμένη δοκιμή. Ωστόσο, λόγω λάθους, η πρόσβαση στο Internet παρέμεινε ενεργοποιημένη.
Μετά τη δημοσιοποίηση επιπλέον περιστατικών από την OpenAI και την Anthropic το καλοκαίρι, πηγή με γνώση του θέματος είχε αναφέρει στο Axios ότι τα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης και η Irregular δεν είχαν πλήρη συμφωνία ως προς τις ακριβείς διαδικασίες και τις δικλίδες ασφαλείας των δοκιμών.
Αυτό δημιούργησε ασάφεια σχετικά με το πώς θεωρούσε κάθε πλευρά ότι έπρεπε να πραγματοποιούνται οι αξιολογήσεις — οι οποίες, υπό κανονικές συνθήκες, συχνά εκτελούνται με δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Καθώς η Ρωσία συνεχίζει να προελαύνει και οι επιθέσεις εντείνονται, η ζώνη υποχρεωτικής εκκένωσης για οικογένειες με παιδιά στην περιοχή του Ντονέτσκ επεκτάθηκε χθες, ώστε να περιλαμβάνει την πόλη του Νοβονονέτσκε, επιπλέον τμήματα του Σλοβιάνσκ και ορισμένα κοντινά χωριά. Αυτή η νέα ζώνη εκκένωσης έχει έκταση περίπου 159 km², μειώνοντας την περιοχή της Ουκρανίας-ελεγχόμενης περιοχής του Ντονέτσκ χωρίς εντολές εκκένωσης σε μόλις ~1.451 km², που αντιστοιχεί σε περίπου ~5,47% της περιοχής του Ντονέτσκ, ή μόλις ~2,73% του Ντονμπάς. Η ζώνη εκκένωσης περιλαμβάνει πλέον την πόλη του Νοβονονέτσκε, τα χωριά Ιβέρσκοε, Σοστάκιβκα, Νοβοσαμάρσκοε, Ανταμίβκα, Μυκίλσκοε, Χρεστίστσε και Χλύμποκα Μακατύχα, καθώς και μέρος του χωριού Σουχανίβκα. Περιλαμβάνει επίσης τα περισσότερα από τα βόρεια προάστια του Σλοβιάνσκ, με περίπου 41,5% της πόλης να βρίσκεται πλέον υπό εντολή εκκένωσης, αύξηση από το 27,7%. Περίπου 10% της πόλης του Κραματόρσκ παραμένει υπό εντολές εκκένωσης για οικογένειες με παιδιά.
#Οι_Ουκρανικες_προελασεις
Οι Ουκρανοί καθάρισαν οριστικά τους Ρώσους διεισδυτές στο βόρειο Lyman και απομάκρυναν τις ρωσικές θέσεις από τα όρια της πόλης.
Ανακατέλαβαν συγκεκριμένα χωριά όπως το Hrekivka α και το και το Myrne, καθώς και άλλες θέσεις.
Συνεχίζουν αντεπίθεση (Operation Vivaldi / 3ο Σώμα Στρατού) βόρεια του Lyman, με σημαντικά κέρδη εδάφους (περίπου 75–150+ km² τις τελευταίες εβδομάδες/μήνες, με επιπλέον ~83 km² τις τελευταίες δύο εβδομάδες σύμφωνα με τον mapper). Έχουν φτάσει κοντά στον ποταμό Zherebets και προχωρούν προς Luhansk Oblast.
Οι Ρώσοι έχουν υποχωρήσει σημαντικά στο συγκεκριμένο τομέα και το ρωσικό προεξέχον βόρεια του Lyman έχει ουσιαστικά εξαλειφθεί ή είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες αναφορές (κυρίως από τον τομέα Lyman, Donetsk Oblast, και την επιχείρηση «Vivaldi» του 3ου Σώματος Στρατού), τα κυριότερα χωριά που ανακατέλαβαν ή καθάρισαν οι Ουκρανοί την τελευταία εβδομάδα (περίπου 10–17 Σεπτεμβρίου 2026) είναι τα εξής:
1) #Myrne — Ανακαταλήφθηκε πλήρως . Η δεύτερη μάχη για το χωριό κράτησε λιγότερο από μία εβδομάδα.
2) #Hrekivka (Γκρεκίβκα) — Ανακαταλήφθηκε πρόσφατα και οι Ουκρανοί συνέχισαν προέλαση από εκεί προς Luhansk Oblast.
και επιβεβαιώθηκε από τον διοικητή του 3ου Σώματος (Andriy Biletskyi).
4) #Kolodyazi — Οι Ουκρανοί εδραιώθηκαν στο δυτικό τμήμα και σχεδόν καθάρισαν ολόκληρο το χωριό.
5) Οι ουκρανικές δυνάμεις ανακατέλαβαν το χωριό Ζαπάνδη, στην κατεύθυνση Κουπιάνσκ, στην περιφέρεια Χάρκοβο (περιφέρεια Κουπιάνσκ).
Επιπλέον καθάρισμα / πρόοδος (όχι πάντα πλήρης ανακατάληψη χαμένων εδαφών): Novoselivka, Oleksandrivka, Yarova και περίχωρα του Korovyi Yar (καθαρισμός ρωσικών διεισδύσεων). Προωθήσεις επίσης κοντά στο Shandryholove, με προγεφύρωμα στο βορειοδυτικό Zarichne και προσπάθειες προς Balka Zhuravka / Ivanivka.
#Οι_ρωσικες_προελασεις
1) Η ομαδα δυναμεων βορρας κατελαβε την #Малую_Волчью στην περιοχη του Χαρκοβου.
2) Μέτωπο Ζαπορίζια: Επιχειρησιακή Κατάσταση. 18 Σεπτεμβρίου Στρατιώτες της 5ης Ξεχωριστής Ταξιαρχίας Αρμάτων του 36ου Στρατού Συνδυασμένων Όπλων των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων ανέλαβαν τον έλεγχο του χωριού #Ροζόφκα.
3) Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το χωριό #Τσερβόνε, στην κατεύθυνση Κοστιαντίνιβκα, στην περιφέρεια Ντόνετσκ
4) Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το χωριό #Веролюбовку κοντα στο Κραματορσκ.
5) Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το #Ζολοτοι_Κολοντεζ.
6) Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν τo prokhuby στην περιοχη Sumy.
7) Οι ρωσικές δυνάμεις κατελαβαν μερος του χωριου #Τιτσενοβκα.
8) Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις προχωρούν σταδιακά στον ιδιωτικό τομέα του #Στεπνογόρσκ στη Ζαποριζια.
9) Στη γραμμή του Ζαπορόζιε, και συγκεκριμένα στη γραμμή του Όρεχοφ, ο Ρωσικός Στρατός έχει καταλάβει σχεδόν τη μισή πόλη του #Όρεχοφ.
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το( #Ukraine_War ) Ανατολικό Μέτωπο”.
Συνέχιση της συζήτησης του σχεδίου νόμου "Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης, ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1233 σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών, ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζομένους από τρίτες χώρες που διαμένουν νομίμως σε κράτος μέλος, τροποποιήσεις του Κώδικα Μετανάστευσης και άλλες διατάξεις", Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026. (ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)
O υπουργόςδιέψευσε ότι υπήρξε επαγγελματική συνεργασία, παρότι ο ίδιος εμφανίζεται να ήταν μέλος του ΔΣ μαζί με τους κατηγορούμενος στο σωματείο «Ελληνικό Ιατρονομικό Συμβούλιο».
Ο Θάνος Πλεύρηςαπάντησε στην καταγγελία του ΠΑΣΟΚ περί συνεργασίας του με τους γιατρούς Ηλία Θεοδωρόπουλο και Ιωάννα Γάκα, οι οποίοι κατηγορούνται για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη.
Το ΠΑΣΟΚ είχε επισημάνει ότι ο Θάνος Πλεύρης είχε συνεργασία με τους δύο γιατρούς ήδη από το 2012, καθώς είχαν υποβάλει από κοινού αίτηση στο Πρωτοδικείο για την ίδρυση του σωματείου με την επωνυμία «Ελληνικό Ιατρονομικό Συμβούλιο».
Απαντώντας στην καταγγελία, ο υπουργός, μιλώντας στο Mega News 104,6, είπε ότι δεν υπήρξε επαγγελματική συνεργασία μεταξύ τους, υποστηρίζοντας ότι είχαν απλώς συνυπάρξει σε ένα σωματείο με δεκάδες μέλη, το οποίο σήμερα είναι ανενεργό. «Ποια συνεργασία λέτε; Δεν υπάρχει καμία συνεργασία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, το συγκεκριμένο σωματείο συγκροτήθηκε από γιατρούς και δικηγόρους και ασχολούνταν με ιατρονομικά ζητήματα. «Το 2012 τον ήξερα μέσω του σωματείου, τον γνώριζα ως όνομα, γνώριζα ότι ήταν γιατρός, αλλά η προσωπική μου επαφή μαζί του ως γιατρού έγινε το 2016».
«Ήταν πάρα πολλά τα άτομα στο σωματείο. Δεν το θεωρώ μείζον ως προς την πολιτική αντιπαράθεση», ανέφερε, τονίζοντας ότι το βασικό στοιχείο που τον συνέδεε με τον Ηλία Θεοδωρόπουλο ήταν η σχέση γιατρού και ασθενούς. «Τι μου προσάπτει το ΠΑΣΟΚ; Ότι εγώ είπα το 2016 και όχι το 2012; Το μείζον είναι ότι εγώ έχω σχέση μαζί του και τον πήρα τηλέφωνο. Ηταν μια τυπική σχέση» υποστήριξε.
Ο υπουργός απέρριψε, παράλληλα, την αιχμή ότι επιχείρησε να αποκρύψει τη γνωριμία τους. «Βγήκα, χωρίς να υπάρχει κάτι σε βάρος μου, και είπα ότι τον ξέρω. Προφανώς, για να πάρεις κάποιον τηλέφωνο, σημαίνει ότι τον γνωρίζεις», σημείωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν διατηρούσε τακτική επικοινωνία με τον γιατρό και δεν τον θεωρούσε φίλο του. «Δεν είχα τακτική επικοινωνία με τον γιατρό. Δεν είναι φίλος μου. Είναι ένας άνθρωπος που γνώρισα και με τον οποίο διατήρησα μια σχέση, επειδή υπήρξε γιατρός μου. Τον γνωρίζω από το 2016», ανέφερε.
«Δεν μου πρότεινε πλασμαφαίρεση – Ούτε θα έκανα»
Αναφερόμενος στις ιατρικές συμβουλές που είχε λάβει, ο Θάνος Πλεύρης υποστήριξε ότι ήταν ορθές και είχαν επιβεβαιωθεί από τη θεράπουσα γιατρό του. «Εμένα, όποια συμβουλή μού έδωσε ήταν σωστή. Την επιβεβαίωσα με τη γιατρό μου. Μου έδωσε σκευάσματα από γνωστές εταιρείες», είπε.
Όπως διευκρίνισε, ο Ηλίας Θεοδωρόπουλος δεν αντικατέστησε τη θεραπεία που ήδη ακολουθούσε, αλλά του συνέστησε συμπληρωματικά σκευάσματα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις θεραπείες που διερευνώνται στο πλαίσιο της υπόθεσης για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη.
«Δεν μου πρότεινε θεραπείες τύπου πλασμαφαίρεσης και ούτε θα έκανα», ξεκαθάρισε. Ο υπουργός υποστήριξε ακόμη ότι δεν γνώριζε πως στο συγκεκριμένο ιατρείο πραγματοποιούνταν τέτοιου είδους θεραπείες.
«Δεν γνωρίζω να γίνονταν τέτοιες θεραπείες, ούτε μου πρότεινε ποτέ κάτι τέτοιο», είπε, προσθέτοντας ότι γνώριζε τον Θεοδωρόπουλο «ως παθολόγο με μετεκπαίδευση στην Αιματολογία». Για την Ιωάννα Γάκα περιορίστηκε να αναφέρει: «Εγώ γνωρίζω ότι αυτός είναι γιατρός και η γυναίκα του».
«Το ΠΑΣΟΚ κάνει σπέκουλα»
Ο Θάνος Πλεύρης επιτέθηκε στο ΠΑΣΟΚ για την κριτική που άσκησε σχετικά με το εάν ο ίδιος γνώριζε τις θεραπείες που πραγματοποιούνταν στο ιατρείο. «Το ΠΑΣΟΚ με ρωτάει εάν ήξερα για τις θεραπείες. Ο Τούντας ήταν επικεφαλής του συνεδρίου στο οποίο είχε μιλήσει η 56χρονη κατηγορούμενη και ήταν πρόεδρος του ΕΟΦ επί ΠΑΣΟΚ. Με ρωτάει εμένα το ΠΑΣΟΚ αν ήξερα; Κάνει σπέκουλα», δήλωσε.
Ο υπουργός τόνισε, επίσης, ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του στο υπουργείο Υγείας δεν είχε επισκεφθεί το ιατρείο, επιχειρώντας να διαχωρίσει πλήρως την προσωπική γνωριμία τους από την υπουργική του ιδιότητα.
«Ως υπουργός Υγείας δεν έχω πάει στο ιατρείο του. Δεν γνωρίζω, βέβαια, αν τον συνάντησα κάπου έξω και τον χαιρέτησα», ανέφερε. Κατέληξε, μάλιστα, λέγοντας ότι ο γιατρός δεν του είχε ζητήσει ποτέ κάποια εξυπηρέτηση. «Δεν μου ζήτησε ως υπουργό Υγείας καμία διευκόλυνση. Δεν μου ζήτησε ποτέ τίποτα ο συγκεκριμένος άνθρωπος. Εγώ του ζήτησα ως ασθενής», τόνισε.
ΠΑΣΟΚ: Ο Πλεύρης επιβεβαίωσε ότι είπε ψέματα
«Ο κ. Πλεύρης με τις δηλώσεις του επιβεβαίωσε ότι γνώριζε τους κατηγορούμενους ιατρούς από το 2012 και επιπλέον επιβεβαίωσε ότι είπε δημόσια ψέματα για τη χρονολογική σειρά της γνωριμίας τους», αναφέρει το ΠΑΣΟΚ σε απάντηση που εξέδωσε για τις δηλώσεις του υπουργού Μετανάστευσης.
Σημειώνει πως «ενώ ήταν συνιδρυτές σωματείου από το 2012, ο υπουργός δήλωσε πως γνωρίστηκαν μετά το πρόβλημα υγείας του το 2016, πολύ αργότερα δηλαδή, και ανέπτυξαν τη σχέση ασθενούς- θεράποντος ιατρού».
Το ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζει ότι «εδώ πλέον τίθεται σοβαρό ζήτημα αναξιοπιστίας» και σχολιάζει πως «οι υπουργοί του κ. Μητσοτάκη δεν μπορούν να πουν την αλήθεια για τίποτα» και ότι «το ψέμα είναι στις εργοστασιακές ρυθμίσεις της Νέας Δημοκρατίας του κ. Μητσοτάκη».
«Για ποιο λόγο είπε ψέματα ο κ. Πλεύρης σχετικά με το πότε γνώρισε τους κατηγορουμένους, το γνωρίζει μόνο ο ίδιος. Και μόνο ο ίδιος μπορεί να το απαντήσει», τονίζει το ΠΑΣΟΚ.
Η καταγγελία του ΠΑΣΟΚ
Όπως είχε μεταδώσει νωρίτερα το iEidiseis, το ΠΑΣΟΚ κατήγγειλε ότι ο Θάνος Πλεύρης γνώριζε τους γιατρούς από το 2012.Το ΠΑΣΟΚ αποκαλύπτει ότι ο Θ. Πλεύρης εμφανίζεται να είναι μαζί με τους δύο κατηγορουμένους – τα τρία από τα πέντε μέλη της προσωρινής διοίκησης του σωματείου «Ελληνικό Ιατρονομικό Συμβούλιο» – που από κοινού αιτήθηκαν από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών την επικύρωση του από 3-6-2012 καταστατικού του σωματείου.
«Ο υπουργός οφείλει να διευκρινίσει γιατί είπε ψέματα για την χρονολογία της γνωριμίας του μαζί τους και αν ήταν σε γνώση του ότι οι δύο γιατροί εκτελούσαν παράνομες ιατρικές πράξεις», υπογραμμίζει το ΠΑΣΟΚ.
Η αποκάλυψη μιας βαθύτερης και προγενέστερης κοινής διαδρομής μεταξύ των εμπλεκομένων προσδίδει νέα τροπή στην υπόθεση, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για ξεκάθαρες απαντήσεις.
Ιδού η αίτηση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών του σωματείου «Ελληνικό Ιατρονομικό Συμβούλιο:
Αναλυτικά, η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ:
«Από τις πρώτες μέρες της πολύκροτης υπόθεσης του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη σε ιατρείο που φέρεται να εκτελούσε παράνομες ιατρικές πράξεις, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, κ. Πλεύρης, είχε σπεύσει να δηλώσει ότι γνωρίζει τους δυο κατηγορούμενους ιατρούς όταν μετά από προσωπικό πρόβλημα υγείας, είχε αναζητήσει συμβουλές διατροφής. Έκτοτε –όπως δήλωσε δημόσια – είχε διατηρήσει επικοινωνία και την ημέρα του τραγικού συμβάντος αναζήτησε στο τηλέφωνο τον ιατρό για να πληροφορηθεί τι είχε συμβεί.
Όμως όπως αποδεικνύεται, η γνωριμία τους είναι πολύ προγενέστερη, όταν το 2012 μαζί με το ζευγάρι των γιατρών ήταν στα ιδρυτικά μέλη του σωματείου «Ελληνικό Ιατρονομικό Συμβούλιο». Μάλιστα ο κ. Πλεύρης εμφανίζεται να είναι μαζί με τους δύο κατηγορουμένους, τα τρία από τα πέντε μέλη της προσωρινής διοίκησης που από κοινού αιτήθηκαν από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών την επικύρωση του από 3-6-2012 καταστατικού του σωματείου.
Ο υπουργός οφείλει να διευκρινίσει γιατί είπε ψέματα για την χρονολογία της γνωριμίας του μαζί τους και αν ήταν σε γνώση του ότι οι δύο γιατροί εκτελούσαν παράνομες ιατρικές πράξεις.
Η υπόθεση είναι πολύ σοβαρή και τα ερωτήματα που ανακύπτουν, ζητούν απαντήσεις».
Το παρασκήνιο πριν την ψηφοφορία για την άρση της ασυλίας του Δημήτρη Αβραμόπουλου.
Όπως λογικά θα γνωρίζετε, με 264 «ναι» και μόλις δύο «παρών», η Ολομέλεια της Βουλής αποφάσισε χθες την άρση της ασυλίας του Δημήτρη Αβραμόπουλου για το Qatargate, ο οποίος προτίμησε να μην εμφανιστεί στο βήμα και να καταθέσει εννιασέλιδο υπόμνημα.
Αυτό που ίσως δεν γνωρίζετε είναι ότι νωρίτερα, ο πρώην επίτροπος έπιασε το τηλέφωνο και ζήτησε αναβολή της διαδικασίας από τον Νικήτα Κακλαμάνη.
Ο πρόεδρος της Βουλής, όμως, του έκοψε αμέσως τον αέρα, αφού η προβλεπόμενη τρίμηνη προθεσμία και η βαρύτητα της δικογραφίας δεν άφηναν τέτοια περιθώρια.
Και κάπως έτσι, η πόρτα έκλεισε και στον Αβραμόπουλο έμεινε να διαμηνύει μέσω του υπομνήματος ότι έχει ήδη κανονισμένο ραντεβού για οικειοθελή εμφάνιση στις Βρυξέλλες.
του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.
