Το σύστημα συνδυάζει David’s Sling, Barak MX, SPYDER, ραντάρ MMR και ένα νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Η πραγματική του αξία, όμως, δεν βρίσκεται στα επιμέρους όπλα. Βρίσκεται στην ικανότητά τους να λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα με αισθητήρες, αξιολόγηση απειλής, ταχύτητα αντίδρασης, διασύνδεση και, πάνω από όλα, ενιαία διοίκηση και έλεγχο. Εδώ υπάρχει ένα ζήτημα που δεν μπορεί να περάσει ως τεχνική λεπτομέρεια και αυτό είναι ο πηγαίος κώδικας. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει δηλώσει δημοσίως ότι η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του συστήματος διοίκησης και ελέγχου, θεωρώντας την προϋπόθεση για την αποφυγή εξάρτησης από τρίτη χώρα. Από την άλλη, ο επικεφαλής του ισραηλινού Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας, Μοσέ Πατέλ, δήλωσε αρχικά ότι ο κώδικας δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ακολούθησε ισραηλινή διευκρίνιση ότι ο κώδικας θα είναι ελληνικός και υπό ελληνικό έλεγχο, ενώ έχει υποστηριχθεί από ειδικούς ότι αυτό αφορά τον κώδικα διασύνδεσης των επιμέρους συστημάτων και όχι κατ’ ανάγκην τον εσωτερικό κώδικα των οπλικών συστημάτων.
Άρα το ζήτημα παραμένει ανοικτό, ομιχλώδες και απαιτεί σαφή, επίσημη απάντηση, για το αν ακριβώς η Ελλάδα θα ελέγχει τον κώδικα διασύνδεσης. το σύστημα διοίκησης και σε ποιο βαθμό θα μπορεί να τροποποιεί, να πιστοποιεί και να εξελίσσει μόνη της το σύστημα στο μέλλον! Γιατί επιχειρησιακή αυτονομία δεν σημαίνει απλώς ότι έχεις αγοράσει το όπλο. Σημαίνει ότι μπορείς να το χρησιμοποιήσεις, να το προσαρμόσεις και να το εντάξεις στη δική σου επιχειρησιακή λογική χωρίς εξωτερικούς περιορισμούς.
Εδώ θέλω να σταθώ σε ένα βαθύτερο ζήτημα. Αυτό της γεωγραφίας. Το Ισραήλ είναι μια συμπαγής χερσαία χώρα με μικρό αμυντικό βάθος. Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, είναι μια χώρα που απλώνεται στη θάλασσα. Αιγαίο, νησιά, Ανατολική Μεσόγειος, θαλάσσιοι διάδρομοι και τεράστιος χώρος ευθύνης δημιουργούν μια εντελώς διαφορετική επιχειρησιακή πραγματικότητα. Δεν μπορούμε, επομένως, να προσπαθήσουμε να χωρέσουμε την ελληνική γεωγραφία στις δυνατότητες ενός συστήματος που σχεδιάστηκε για άλλη γεωγραφία. Πρέπει να προσαρμόσουμε την «Ασπίδα» στη δική μας αρχιτεκτονική στη δική μας γεωγραφία. Για τον λόγο αυτό θεωρώ κρίσιμη την επιλογή ενός ναυτικεντρικού αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Φυσικά όχι ως υποκατάστατο της αεράμυνας, αλλά ως τη ραχοκοκαλιά ενός ενιαίου, διακλαδικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου. Πολεμικό Ναυτικό, Πολεμική Αεροπορία και Στρατός Ξηράς, μαζί με πλοία, αεροσκάφη, νησιωτικά και επίγεια ραντάρ, αισθητήρες και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, πρέπει να λειτουργούν μέσα στην ίδια επιχειρησιακή εικόνα. Η θάλασσα δεν είναι για την Ελλάδα απλώς ένας άλλος χώρος επιχειρήσεων. Είναι ο χώρος που συνδέει και ταυτόχρονα χωρίζει το εθνικό έδαφος. Επομένως, η επιτήρηση και η έγκαιρη ανίχνευση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, σαν η απειλή να αρχίζει τη στιγμή που εμφανίζεται πάνω από έναν στόχο.
Μετά από τα παραπάνω η συζήτηση για την «Ασπίδα» συναντά μια ευρύτερη στρατηγική αναγκαιότητα. Θεωρώ μεγάλο λάθος αυτό που ακούω συνεχώς να πιστεύουμε ότι η κλιμάκωση, από την τουρκική πλευρά, γίνεται σκόπιμα για την επανεκλογή του Ερντογάν με πρόωρες εκλογές, ώστε να πετύχει τρίτη θητεία. Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι έχει τη δύναμη και τα μέσα, αυτό που θέλει στο εσωτερικό του να το παίρνει χωρίς θέατρο στον εξωτερικό του περίγυρο. Οι δικαστικές διώξεις κατά του Ιμάμογλου, καθαιρέσεις δημάρχων, οι ποινές σε στελέχη του CHP, οι επιδρομές κατά LGBTQ+ με εκατοντάδες προσαγωγές, καταρρίπτουν αυτή την οπτική. Η παρουσία του σε τρία μέτωπα, όπως στο Αιγαίο με αξιώσεις αποστρατικοποίησης νησιών και «θαλάσσια πάρκα», στην Ανατολική Μεσόγειο με τουρκολιβυκό μνημόνιο που αμφισβητούν Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος, και στην ευρύτερη περιοχή με δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που αφορά σε 462.000 τ.χλ, πιστεύω ότι είναι χαρακτηριστική.
Η επιθετικότητα της Άγκυρας είναι συνέχεια μιας συνειδητής, αναθεωρητικής πολιτικής. Η συγκυρία των καλών σχέσεων Ερντογάν–Τραμπ, με τον Τούρκο πρόεδρο να διαφημίζει ως πολιτικό μήνυμα, ότι «χρειάζεται λιγότερο από 24 ώρες» για τηλεφωνική συνομιλία με τον Αμερικανό ομόλογό του, η υποδοχή του στον Λευκό Οίκο με συζήτηση για F-35, του έχουν δώσει την πεποίθηση ότι οποιαδήποτε ανταπόδοση σε επιθετική ενέργεια, θα είναι υποτονική. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Άγκυρα αποζητά μικρό ή μεγάλο τετελεσμένο, αδιαφορώντας πλέον για το κόστος, στηριζόμενη στην ισχύ της, γιατί γνωρίζει ότι αυτό το τετελεσμένο θα το χρησιμοποιήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, που το μενού θα περιλαμβάνει τα πάντα! Δεν πρόκειται για θέατρο, αλλά πρόκειται για στρατηγική επένδυση σε πραγματικότητα πεδίου, που θα μετατραπεί σε διπλωματικό κεφάλαιο.
Η παραπάνω επισήμανση πιστεύω ότι μειώνει δραστικά την αξία του δόγματος της αποτροπής, «θα σε κάνω να μετανιώσεις αν επιτεθείς» με το οποίο μεγάλωσα στο στράτευμα. Εκτιμώ ότι χρειαζόμαστε άμεση μετάβαση σε δόγμα απαγόρευσης τετελεσμένων. Δηλαδήνα μην επιτρέψουμε ποτέ στην Τουρκία να παγιώσει καταστάσεις, που θα μας αναγκάσουν να διαπραγματευτούμε υπό πίεση. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία. Όταν ένα εχθρικό κτύπημα θεωρηθεί επικείμενο και μη αναστρέψιμο, πρέπει να το προσβάλλουμε είτε εν τη γέννησή του, είτε σε ελάχιστο χρόνο πριν την εκδήλωσή του, ως αυτοάμυνα. Δεν μιλάμε για προληπτικό πόλεμο, μιλάμε για την αναγνώριση ότι σε έναν κόσμο drones, βαλλιστικών και ταχείας κλιμάκωσης, η «άμυνα» που περιμένει την πρώτη βολή έχει ήδη χάσει.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» πρέπει να ενταχθεί σε αυτή την αρχιτεκτονική ως ένας ισχυρός βραχίονας της ελληνικής άμυνας. Να προσθέσει δυνατότητες, όχι να καθορίσει τη συνολική λογική της. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να αγοράσουμε απλώς ένα προηγμένο σύστημα. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι να αποκτήσουμε την ικανότητα να το εντάξουμε στη δική μας επιχειρησιακή πραγματικότητα, να το ελέγχουμε και να το εξελίσσουμε με βάση τις δικές μας ανάγκες.
Δεν αγοράσαμε τη γεωγραφία του Ισραήλ. Αγοράσαμε τεχνολογία. Το αν αυτή η τεχνολογία θα υπηρετήσει τη δική μας αμυντική αρχιτεκτονική ή θα αρχίσει να την καθορίζει, θα κριθεί τελικά από κάτι πολύ απλό: ποιος θα κρατάει το πληκτρολόγιο.
Αχιλλεύς Ταούξης
Υποστράτηγος ε.α.
Εισήχθη στη Σχολή Ευελπίδων το 1981 και αποφοίτησε το 1985 με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού. Υπηρέτησε επί 44 έτη στις Ένοπλες Δυνάμεις, σε Μονάδες, Σχηματισμούς και Επιτελικές Θέσεις του Στρατού Ξηράς, έχοντας αποφοιτήσει από όλα τα προβλεπόμενα σχολεία της υπηρεσιακής του εξέλιξης.
Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, ενώ απέκτησε σημαντική επιχειρησιακή και διεθνή εμπειρία, συμμετέχοντας στην πρώτη ελληνική αποστολή στο Κόσοβο το 1998 ως Επιτελής Τάγματος και στην πρώτη αποστολή Πολυεθνικής Ταξιαρχίας στις συγκρούσεις στα Σκόπια το 2002. Στη συνέχεια υπηρέτησε στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων ως Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρήσεων.
Υπηρέτησε επίσης στη Διεύθυνση Επιχειρήσεων του ΓΕΣ, στην Ι Μεραρχία Πεζικού και στην 71 Α/Μ Ταξιαρχία, όπου συμμετείχε ως υπεύθυνος στην ίδρυση του Ευρωπαϊκού Σχηματισμού Μάχης HELBROC. Διετέλεσε Διοικητής Μονάδας στον Μανταμάδο Μυτιλήνης, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει σε Μονάδες Πεζικού στη Μυτιλήνη, τη Σάμο, τον Έβρο και την Πέτρα Μυτιλήνης.
Στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπηρέτησε επί τέσσερα έτη στη Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως Διευθυντής Διεθνών Σχέσεων και ως Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής. Στο ΓΕΕΘΑ υπηρέτησε στον Κλάδο Αμυντικής Πολιτικής και διετέλεσε υπεύθυνος της Ελληνικής Γραμματείας κατά την Προεδρία της Ελλάδας στην πρωτοβουλία South East Defence Ministerial (SEDM) την περίοδο 2017–2019.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth.
