Αρχική Blog Σελίδα 22

Θ. Ατματζίδης: Νομίζεις ότι αποφασίζεις εσύ;

Από
anixneuseis
-
2

του Θεόδωρου Ατματζίδη, Υποστρατήγου ε.α.

Ποιοι διαμορφώνουν τη ζωή που νομίζεις ότι επιλέγεις

Η επιλογή μας και το περιβάλλον μέσα στο οποίο γίνεται

Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία η έννοια της προσωπικής επιλογής έχει αποκτήσει σχεδόν απόλυτη αξία. Θεωρούμε ότι επιλέγουμε τι θα αγοράσουμε, ποια τράπεζα θα χρησιμοποιήσουμε, πού θα επενδύσουμε τα χρήματά μας, ποια τεχνολογία θα χρησιμοποιήσουμε, ποια ενημέρωση θα διαβάσουμε, ποιο περιεχόμενο θα παρακολουθήσουμε και, τελικά, ποια άποψη θα σχηματίσουμε για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Οι επιλογές αυτές μοιάζουν προσωπικές και αυθόρμητες, επειδή τις πραγματοποιούμε εμείς οι ίδιοι. [1][2]

Το ενδιαφέρον αρχίζει όταν εξετάσουμε λίγο πιο προσεκτικά το περιβάλλον μέσα στο οποίο γίνονται.

Καμία επιλογή δεν πραγματοποιείται σε κενό. Οι τιμές, η διαθεσιμότητα των προϊόντων, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η ενεργειακή αγορά, η φορολογία, η τεχνολογία, η ενημέρωση, οι ψηφιακές πλατφόρμες και οι κανόνες που διέπουν την οικονομική δραστηριότητα έχουν ήδη διαμορφώσει ένα μεγάλο μέρος του πεδίου μέσα στο οποίο κινούμαστε. Ο πολίτης εξακολουθεί να επιλέγει, αλλά επιλέγει μέσα σε ένα περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί από ένα πλήθος οικονομικών, πολιτικών και τεχνολογικών αποφάσεων. [3][4]

Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποιος κρυφός μηχανισμός που αποφασίζει για όλους. Σημαίνει κάτι πιο σύνθετο και, κατά τη γνώμη μου, πολύ πιο ενδιαφέρον: η σύγχρονη ισχύς δεν βρίσκεται αποκλειστικά εκεί όπου παραδοσιακά την αναζητούσαμε.

Η ισχύς πέρα από την τυπική πολιτική εξουσία

Για πολλές δεκαετίες, όταν μιλούσαμε για εξουσία, σκεφτόμασταν κυρίως το κράτος, την κυβέρνηση, το κοινοβούλιο και τους θεσμούς. Σήμερα, όμως, ένα σημαντικό μέρος της πραγματικής επιρροής βρίσκεται και σε χώρους που δεν διαθέτουν τυπική πολιτική εξουσία. Μια μεγάλη επιχείρηση μπορεί να επηρεάζει μια αγορά, μια τράπεζα μπορεί να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην κατανομή κεφαλαίων, ένας ενεργειακός όμιλος μπορεί να βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο μιας αλυσίδας από την οποία εξαρτάται η οικονομία, ένα μέσο ενημέρωσης μπορεί να επηρεάζει τη δημόσια ατζέντα, ενώ μια ψηφιακή πλατφόρμα μπορεί να καθορίζει σε σημαντικό βαθμό ποια πληροφορία θα φτάσει στον χρήστη και με ποια σειρά. [3][4]

Αντίστοιχα, μια συμβουλευτική εταιρεία μπορεί να διαθέτει τεχνογνωσία την οποία χρησιμοποιεί ένας δημόσιος φορέας για τον σχεδιασμό ενός έργου, ένας εκπρόσωπος συμφερόντων μπορεί να επιχειρεί να επηρεάσει μια νομοθετική ή κανονιστική επιλογή και ένας επενδυτής μπορεί να κατευθύνει κεφάλαια προς συγκεκριμένους κλάδους και επιχειρήσεις. Όλες αυτές οι μορφές ισχύος είναι διαφορετικές μεταξύ τους. Δεν αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα και δεν λειτουργούν πάντοτε προς την ίδια κατεύθυνση. Έχουν όμως ένα κοινό χαρακτηριστικό: μπορούν να επηρεάζουν τις συνθήκες μέσα στις οποίες λαμβάνονται αποφάσεις.

Η Ελλάδα ως πεδίο παρατήρησης

Η Ελλάδα αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο για να παρατηρήσουμε αυτή τη διαδικασία, επειδή αρκετές από αυτές τις μορφές ισχύος μπορούν πλέον να εντοπιστούν σε πραγματικά δεδομένα, δημόσιες συμβάσεις, αποφάσεις ανεξάρτητων αρχών, οικονομικές εκθέσεις και θεσμικά μητρώα.

Ένα από τα καλύτερα σημεία εκκίνησης είναι οι δημόσιες συμβάσεις. Το Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων επιτρέπει την αναζήτηση στοιχείων σχετικά με τις συμβάσεις του Δημοσίου και, επομένως, δίνει στον πολίτη τη δυνατότητα να μεταφέρει τη συζήτηση από τη γενική εντύπωση στα συγκεκριμένα στοιχεία: [5]

• ποιος είναι ο ανάδοχος,

• ποιο είναι το αντικείμενο,

• ποια είναι η αξία,

• ποια είναι η διάρκεια και

• ποια διαδικασία ακολουθήθηκε.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εποχή που οι δημόσιες δαπάνες αφορούν όλο και πιο σύνθετα έργα και υπηρεσίες.

Η αυξανόμενη αγορά των συμβουλευτικών υπηρεσιών

Μέσα σε αυτή την αγορά υπάρχει και ένας τομέας που αξίζει πολύ μεγαλύτερη προσοχή: οι συμβουλευτικές υπηρεσίες προς το Δημόσιο.

Η ανάγκη για εξωτερική τεχνογνωσία είναι απολύτως πραγματική. Η δημόσια διοίκηση καλείται να διαχειριστεί ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, ψηφιακό μετασχηματισμό, ενεργειακά έργα, μεγάλα έργα υποδομών, σύνθετες διαδικασίες προμηθειών και απαιτήσεις που συχνά απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις τις οποίες δεν διαθέτει πάντοτε στο εσωτερικό της ή δεν μπορεί να αναπτύξει άμεσα. Επομένως, η προσφυγή σε εξωτερικούς συμβούλους δεν αποτελεί από μόνη της κάτι προβληματικό. [3]

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην έκταση και στη διάρκεια αυτής της πρακτικής.

Τον Δεκέμβριο του 2025, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης πολιτικών συντακτών, τέθηκε από δημοσιογράφο προς την κυβέρνηση η καταγραφή ενός μέσου ενημέρωσης, σύμφωνα με την οποία, από την 1η Ιανουαρίου 2025 και πριν ακόμη συμπληρωθεί το έτος, τα ελληνικά υπουργεία είχαν συνάψει περισσότερες από 100 συμβάσεις συμβουλευτικών υπηρεσιών, συνολικού ύψους άνω των 22 εκατομμυρίων ευρώ, με περισσότερες από 90 εταιρείες και ιδιώτες. Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί δημοσιογραφική καταγραφή που μεταφέρθηκε στη σχετική κυβερνητική ενημέρωση και όχι ενιαίο επίσημο απολογισμό όλων των συμβουλευτικών δαπανών του Δημοσίου. [6]

Ωστόσο, ακόμη και με αυτή την επιφύλαξη, το μέγεθος είναι αρκετό για να τεθεί ένα σοβαρό ερώτημα δημόσιας διοίκησης. Όταν ένα κράτος διαθέτει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για εξωτερική συμβουλευτική, το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι απλώς αν οι συγκεκριμένες συμβάσεις ήταν νόμιμες ή αν ακολουθήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Χρειάζεται να εξεταστεί:

• τι ακριβώς αγοράστηκε,

• ποια ήταν τα παραδοτέα,

• ποιο ήταν το αποτέλεσμα και, κυρίως,

• αν η τεχνογνωσία που αγοράστηκε παρέμεινε στη δημόσια διοίκηση ή αν χρειάζεται να αγοραστεί ξανά για το επόμενο έργο.

Υπάρχουν και συγκεκριμένα παραδείγματα που δείχνουν ότι η συζήτηση δεν αφορά μόνο μικρές συμβάσεις. Σε εκτελεστική σύμβαση για την παροχή υπηρεσιών τεχνικής βοήθειας στο πλαίσιο των Ταμείων Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων καταγράφεται ποσό 13,5 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ή 16,74 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Παράλληλα, καταχώριση στο ΚΗΜΔΗΣ αφορά σύμβαση ύψους 14,707 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, με αντικείμενα που περιλαμβάνουν συμβουλές διαχείρισης έργων, γενικής και οικονομικής διαχείρισης, σχεδιασμού, επιχειρησιακής ανάλυσης και επιχειρηματικής διαχείρισης. Η συγκεκριμένη καταχώριση αφορά χρονική παράταση της σύμβασης χωρίς αύξηση του οικονομικού αντικειμένου. [7][8]

Στο σημείο αυτό, βρίσκεται ίσως ένα από τα πιο ουσιαστικά ζητήματα του άρθρου. Η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στο «γιατί δίνουμε τόσα χρήματα σε συμβούλους;». Το βασικό ερώτημα είναι τι συμβαίνει μετά. Εάν η εξωτερική τεχνογνωσία βοηθά μια δημόσια υπηρεσία να γίνει αποτελεσματικότερη, να αποκτήσει νέα εργαλεία και να μεταφέρει γνώση στο προσωπικό της, τότε η δαπάνη μπορεί να λειτουργεί ως επένδυση στη διοικητική ικανότητα. Εάν όμως δημιουργείται μια μόνιμη ανάγκη για εξωτερικούς συνεργάτες, επειδή η ίδια τεχνογνωσία δεν αποκτάται ποτέ εσωτερικά, τότε το ζήτημα γίνεται βαθύτερο. Αφορά την ίδια την ικανότητα του κράτους να σχεδιάζει, να ελέγχει και να υλοποιεί πολιτικές χωρίς να εξαρτάται διαρκώς από εξωτερικούς μηχανισμούς.

Με άλλα λόγια, κάποια στιγμή δεν αρκεί να ρωτάμε πόσο κόστισε ο σύμβουλος. Πρέπει να μπορούμε να απαντήσουμε τι έμεινε στο κράτος όταν ο σύμβουλος αποχώρησε.

Αυτό είναι ένα ερώτημα που μπορεί να ερευνηθεί με πραγματικά στοιχεία, και ακριβώς γι’ αυτό έχει μεγαλύτερη αξία από μια γενική καταγγελία περί «σπατάλης».

Η δύναμη του κεφαλαίου και του τραπεζικού συστήματος

Η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί και στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει ότι οι τέσσερις τράπεζες που έχουν χαρακτηριστεί ως άλλα συστημικά σημαντικά ιδρύματα αντιπροσωπεύουν περίπου το 94% του συνολικού ενεργητικού του εγχώριου τραπεζικού τομέα. Η συγκέντρωση αυτή αποτελεί ένα κρίσιμο δεδομένο όταν εξετάζουμε πώς κατανέμεται η χρηματοδότηση στην ελληνική οικονομία. [9]

Η τραπεζική ισχύς δεν αφορά μόνο το υπόλοιπο ενός λογαριασμού ή το επιτόκιο ενός δανείου. Αφορά την πρόσβαση στο κεφάλαιο και, συνεπώς, τη δυνατότητα μιας επιχείρησης να επενδύσει, να επεκταθεί, να εξαγοράσει άλλη επιχείρηση ή να αντέξει μια περίοδο πίεσης. Από την άλλη πλευρά, η περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για μια μικρότερη επιχείρηση. Έτσι, η κατανομή του κεφαλαίου αποτελεί έναν από τους λιγότερο ορατούς αλλά σημαντικότερους μηχανισμούς με τους οποίους διαμορφώνεται η οικονομική πραγματικότητα.

Η ενέργεια ως οικονομική και στρατηγική ισχύς

Ακόμη πιο άμεσα αντιληπτή είναι η ενέργεια. Η ενεργειακή αγορά επηρεάζει το κόστος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, αλλά ταυτόχρονα συνδέεται με υποδομές, επενδύσεις, εισαγωγές, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές, διυλιστήρια και γεωπολιτικές σχέσεις. Το 2025 η Επιτροπή Ανταγωνισμού ενέκρινε την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου της ELPEDISON από τη HELLENiQ ENERGY, εξετάζοντας μια σειρά αγορών που εκτείνονται από την παραγωγή και προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου έως τις ανανεώσιμες πηγές και τα πετρελαιοειδή. Η Επιτροπή έκρινε ότι η συγκέντρωση δεν δημιουργούσε σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά της με τους κανόνες ανταγωνισμού στις εξεταζόμενες αγορές. [10]

Το παράδειγμα αυτό δείχνει κάτι σημαντικό: η οικονομική ισχύς μπορεί να μελετηθεί χωρίς να χρειάζεται να της αποδώσουμε κρυφές προθέσεις. Υπάρχουν εταιρείες, συναλλαγές, αγορές, αρμόδιες αρχές και αποφάσεις.

Η ουσιαστική έρευνα αρχίζει όταν αυτά τα στοιχεία συνδεθούν με τον ανταγωνισμό, τις επενδύσεις, τις τιμές και τη στρατηγική σημασία της ενέργειας.

Ποιος διαμορφώνει την πληροφορία που φτάνει σε εμάς;

Στον χώρο των μέσων ενημέρωσης η εικόνα είναι ακόμη πιο ευαίσθητη, επειδή εδώ η οικονομική ισχύς συναντά την πληροφοριακή επιρροή. Το Reuters Institute καταγράφει για το 2026 περαιτέρω συγκέντρωση στην ελληνική αγορά ειδήσεων και αναφέρει συγκεκριμένες αλλαγές στην ιδιοκτησία και στα χαρτοφυλάκια μέσων. Το ίδιο report καταγράφει ότι η εμπιστοσύνη στις ειδήσεις στην Ελλάδα υποχώρησε στο 18%, χαμηλότερα από το προηγούμενο έτος και σε ιστορικό χαμηλό για τη συγκεκριμένη έρευνα, ενώ οι Έλληνες σε πολύ μεγάλο βαθμό θεωρούν ότι τα μέσα ενημέρωσης υπόκεινται σε υπερβολική πολιτική και επιχειρηματική επιρροή. [1]

Η αντίληψη των πολιτών, ότι ένα μέσο χειραγωγείται, αποτελεί ένα σημαντικό κοινωνικό δεδομένο. Δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στην ενημέρωση, την επιχειρηματική ιδιοκτησία και την πολιτική επιρροή αντιμετωπίζεται με μεγάλη δυσπιστία από σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας. Και όταν η εμπιστοσύνη υποχωρεί, οι πολίτες στρέφονται όλο και περισσότερο σε άλλες πηγές.

Εκεί αλλάζει ολόκληρη η αρχιτεκτονική της ενημέρωσης.

Από τα μέσα ενημέρωσης στους αλγόριθμους και την τεχνητή νοημοσύνη

Η πληροφορία δεν περνά πλέον μόνο από εφημερίδες, τηλεοπτικούς σταθμούς και ειδησεογραφικές ιστοσελίδες. Περνά από κοινωνικά δίκτυα, μηχανές αναζήτησης, πλατφόρμες βίντεο και πλέον από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Το Reuters Institute καταγράφει ότι διεθνώς τα κοινωνικά και βιντεοκεντρικά δίκτυα αποτελούν πλέον τον συχνότερο τρόπο πρόσβασης στην online ενημέρωση, ενώ η χρήση AI chatbots για ενημέρωση αυξάνεται. Στην Ελλάδα το ποσοστό όσων χρησιμοποιούν chatbots για ειδήσεις έφτασε το 12% το 2026, διπλασιαζόμενο σε σχέση με το προηγούμενο έτος. [1][2]

Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία, γιατί η πληροφορία που βλέπει ένας άνθρωπος δεν είναι πλέον απλώς αποτέλεσμα της επιλογής ενός δημοσιογράφου ή ενός εκδότη. Είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα αλγοριθμικών συστημάτων που αξιολογούν προηγούμενη συμπεριφορά, ενδιαφέροντα, αλληλεπιδράσεις και πιθανότητα διατήρησης της προσοχής. [4]

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Δεν χρειάζεται ένα σύστημα να σου υποδείξει τι πρέπει να πιστέψεις για να επηρεάσει το πληροφοριακό σου περιβάλλον. Αρκεί να καθορίσει σε σημαντικό βαθμό:

• ποια θέματα θα δεις,

• ποια θα επανεμφανιστούν,

• ποια θα περάσουν απαρατήρητα και

• ποια θα βρίσκονται συνεχώς μπροστά σου.

Και εδώ τα προσωπικά δεδομένα αποκτούν ιδιαίτερη αξία.

Οι ψηφιακές υπηρεσίες μπορούν να συγκεντρώνουν πληροφορίες για τις αναζητήσεις, τις αγορές, τη χρήση εφαρμογών, τις τοποθεσίες, το περιεχόμενο που παρακολουθεί κάποιος, τη διάρκεια της παραμονής του σε μια πλατφόρμα και τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά σε διαφορετικά ερεθίσματα. Σημασία έχει ακόμη και αυτό που δεν κάνει: ποιο περιεχόμενο προσπερνά, ποια θέματα δεν ανοίγει, σε ποια πληροφορία επιστρέφει και ποια αφήνει χωρίς αλληλεπίδραση.

Αυτό δεν είναι απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια της ψηφιακής οικονομίας. Η συγκέντρωση τέτοιων δεδομένων επιτρέπει την καλύτερη πρόβλεψη συμπεριφορών και τη μεγαλύτερη εξατομίκευση προϊόντων, υπηρεσιών, διαφημίσεων και περιεχομένου. Ο χρήστης μπορεί να αισθάνεται ότι χρησιμοποιεί μια δωρεάν ψηφιακή υπηρεσία, όμως η οικονομική σχέση μπορεί να βασίζεται σε κάτι διαφορετικό από μια άμεση χρηματική πληρωμή. Η προσοχή του, ο χρόνος του και τα δεδομένα που παράγει μέσα από τη συμπεριφορά του αποτελούν οικονομικά αξιοποιήσιμους πόρους.

Η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Η χρήση generative AI έχει ήδη γίνει ιδιαίτερα έντονη στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 83,5% των Ελλήνων ηλικίας 16–24 ετών χρησιμοποίησε εργαλεία generative AI το 2025, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. [11]

Η τεχνολογία αυτή δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο αναζητούμε πληροφορίες. Αλλάζει σταδιακά και τον τρόπο με τον οποίο τις λαμβάνουμε. Αντί να αναζητήσει κάποιος δέκα διαφορετικές πηγές, μπορεί να ζητήσει από ένα σύστημα να του παρουσιάσει μια σύνθεση. Αυτό προσφέρει ταχύτητα και ευκολία, αλλά δημιουργεί ταυτόχρονα ένα νέο ερώτημα: ποια δεδομένα, ποιες πηγές και ποιοι κανόνες συνέβαλαν στη διαμόρφωση της απάντησης που τελικά βλέπει ο χρήστης;

Εδώ η πληροφοριακή ισχύς αποκτά μια νέα μορφή. Εκτός του ότι αφορά το ποιος παράγει την πληροφορία, αφορά επίσης και το ποιος μεσολαβεί ανάμεσα στην πληροφορία και στον πολίτη.

Lobbying και θεσμική επιρροή

Το ίδιο ισχύει και για το lobbying. Η εκπροσώπηση συμφερόντων αποτελεί θεμιτό στοιχείο μιας δημοκρατικής διαδικασίας, εφόσον πραγματοποιείται μέσα στο θεσμικό πλαίσιο και με διαφάνεια. Επιχειρήσεις, επαγγελματικές ενώσεις, οργανώσεις και άλλοι φορείς έχουν λόγο να παρουσιάζουν τις θέσεις τους στους δημόσιους θεσμούς. Το κρίσιμο ζήτημα επομένως δεν είναι η ύπαρξη επιρροής ως τέτοιας, αλλά η δυνατότητα να γνωρίζουμε ποιος επιχειρεί να επηρεάσει ποιον, για ποιο θέμα και μέσα από ποια θεσμική διαδικασία.

Στην Ελλάδα υπάρχει πλέον Μητρώο Διαφάνειας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Στο τέλος του 2024 είχαν καταγραφεί 33 εγγεγραμμένοι εκπρόσωποι συμφερόντων, έναντι 17 στο τέλος του 2023. Ο αριθμός αυτός δεν μπορεί από μόνος του να χρησιμοποιηθεί για να υπολογίσουμε το συνολικό μέγεθος του lobbying στην Ελλάδα, επειδή το μητρώο αφορά συγκεκριμένες δραστηριότητες και πρόσωπα που εμπίπτουν στο θεσμικό πλαίσιο. Αποτελεί όμως ένα πρώτο εργαλείο διαφάνειας, μέσα από το οποίο ένα μέρος της διαδικασίας μπορεί να γίνει ορατό και να ερευνηθεί. [12]

Η άμυνα ως σημείο συνάντησης κράτους, τεχνολογίας και οικονομίας

Στην άμυνα, η σύνδεση μεταξύ δημόσιας πολιτικής, οικονομίας, τεχνολογίας και διεθνών σχέσεων γίνεται ακόμη πιο έντονη. Η Ελλάδα έχει θεσπίσει μακροπρόθεσμο σχεδιασμό αμυντικών εξοπλισμών για την περίοδο 2025–2036, ενώ το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει παρουσιάσει τη στρατηγική του ως πλαίσιο που δημιουργεί μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα για την αμυντική βιομηχανία. Παράλληλα έχει τεθεί ως στόχος η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας κατά 25% στα εξοπλιστικά προγράμματα. [13][14]

Εδώ η οικονομική διάσταση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την επιχειρησιακή ανάγκη. Ένα αμυντικό πρόγραμμα αφορά την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί συμβάσεις, βιομηχανική δραστηριότητα, θέσεις εργασίας, μεταφορά τεχνολογίας, απαιτήσεις συντήρησης και μακροχρόνιες οικονομικές δεσμεύσεις. Γι’ αυτό και η αξιολόγηση μιας μεγάλης αμυντικής απόφασης χρειάζεται να εξετάζει ολόκληρο τον κύκλο ζωής της και όχι μόνο την αρχική τιμή αγοράς.

Το ίδιο το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει συνδέσει την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας με την ανάγκη διαφάνειας και με τη δημιουργία ενός εγχώριου αμυντικού οικοσυστήματος. Αυτό ακριβώς δείχνει πόσο στενά συνδέονται πλέον η άμυνα και η οικονομία: οι εξοπλισμοί δεν είναι μόνο επιχειρησιακές αποφάσεις, αλλά και αποφάσεις βιομηχανικής πολιτικής. [14]

Από την πραγματική επιρροή στη θεωρία συνωμοσίας

Εδώ πλέον είναι εύκολο να γίνει το επόμενο βήμα και να εμφανιστούν οι θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν όλες αυτές τις εξελίξεις ως μέρος ενός ενιαίου σχεδίου. Οι μεγάλες επενδυτικές εταιρείες, οι τράπεζες, οι ενεργειακοί όμιλοι, τα μέσα ενημέρωσης, οι τεχνολογικές πλατφόρμες, οι συμβουλευτικές εταιρείες, οι αμυντικές βιομηχανίες και τα δίκτυα lobbying μπορούν πράγματι να δημιουργούν ένα πολύπλοκο πλέγμα οικονομικών και θεσμικών σχέσεων. Από αυτό όμως μέχρι την υπόθεση ότι όλα ελέγχονται από ένα ενιαίο κέντρο υπάρχει μεγάλη απόσταση.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη. Το γεγονός ότι μια μεγάλη επενδυτική εταιρεία έχει συμμετοχές σε πολλές επιχειρήσεις είναι κάτι που μπορεί να ελεγχθεί. Το ότι μια επιχείρηση ασκεί lobbying είναι επίσης ελέγξιμο. Η ιδιοκτησία ενός μέσου ενημέρωσης μπορεί να καταγραφεί. Μια δημόσια σύμβαση μπορεί να αναζητηθεί. Μια εξαγορά μπορεί να εξεταστεί από την αρμόδια αρχή. Όλα αυτά όμως, για να μην μετατρέπονται σε ισχυρισμό ότι υπάρχει ένα ενιαίο κέντρο που σχεδιάζει και ελέγχει κάθε σημαντική εξέλιξη, απαιτούν ένα διαφορετικό επίπεδο τεκμηρίωσης.

Ακριβώς γι’ αυτό η πραγματικότητα είναι πιο ενδιαφέρουσα από τη θεωρία συνωμοσίας. Δεν χρειάζεται να υποθέσουμε ότι κάποιος ελέγχει τα πάντα για να διαπιστώσουμε ότι η ισχύς και η οικονομική επιρροή συγκεντρώνονται σε ορισμένα σημεία του συστήματος.

Οι κρίσεις και η διαδρομή του χρήματος

Το ίδιο ισχύει και όταν εξετάζουμε μεγάλες κρίσεις. Μια οικονομική, ενεργειακή, υγειονομική, μεταναστευτική ή πολεμική κρίση δημιουργεί αναγκαστικά νέες ανάγκες και, μαζί τους, νέες αγορές. Κάποιοι κλάδοι αναπτύσσονται, ορισμένες επιχειρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη ζήτηση και συγκεκριμένες επενδύσεις γίνονται περισσότερο ελκυστικές. Το γεγονός ότι κάποιος ωφελείται οικονομικά από μια κρίση δεν αποτελεί αυταπόδεικτη απόδειξη ότι προκάλεσε την κρίση.

Αποτελεί όμως λόγο να εξετάσουμε με προσοχή τη διαδρομή του χρήματος, τις αποφάσεις που ελήφθησαν και τους οικονομικούς αποδέκτες τους.

Η δυσπιστία ως κοινωνικό υπόβαθρο

Αυτός ο τρόπος σκέψης είναι ιδιαίτερα σημαντικός στην Ελλάδα, όπου η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς και στην ενημέρωση παραμένει υψηλή. Η Ελλάδα κατατάχθηκε το 2025 με βαθμολογία 50/100 στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς της Transparency International, στην 56η θέση μεταξύ 182 χωρών. [15] Ταυτόχρονα, η πολύ χαμηλή εμπιστοσύνη στις ειδήσεις, όπως καταγράφεται από το Reuters Institute, δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο οι πολίτες είναι περισσότερο πιθανό να αμφισβητούν τις επίσημες αφηγήσεις και να αναζητούν εναλλακτικές εξηγήσεις. [1]

Αυτό μπορεί να γίνει είτε αφετηρία σοβαρής έρευνας είτε έδαφος για υπερβολές. Η διαφορά βρίσκεται στη μεθοδολογία.

Όταν εμφανίζεται μια μεγάλη δημόσια σύμβαση, δεν χρειάζεται να θεωρήσουμε εκ των προτέρων ότι υπάρχει σκάνδαλο. Μπορούμε να εξετάσουμε τη διαδικασία ανάθεσης, το αντικείμενο, το κόστος, τη διάρκεια, τον ανάδοχο και τα παραδοτέα. Όταν μια επιχείρηση αποκτά ένα μέσο ενημέρωσης, μπορούμε να εξετάσουμε την ιδιοκτησία και την οικονομική της δραστηριότητα. Όταν δύο εταιρείες συγχωνεύονται στον ενεργειακό τομέα, μπορούμε να μελετήσουμε την απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Όταν ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα κοστίζει δισεκατομμύρια, μπορούμε να εξετάσουμε την επιχειρησιακή ανάγκη, το κόστος κύκλου ζωής, τη βιομηχανική συμμετοχή και τις υποχρεώσεις που δημιουργούνται για το Δημόσιο.

Με αυτόν τον τρόπο, η δύσκολη ερώτηση παραμένει δύσκολη χωρίς να μετατρέπεται σε αυθαίρετο συμπέρασμα.

Το οικοσύστημα της σύγχρονης ισχύος

Εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται και το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της συζήτησης.

Η σύγχρονη ισχύς δεν έχει απαραίτητα ένα κέντρο. Το κράτος διαθέτει θεσμική εξουσία και τη δυνατότητα να θεσπίζει κανόνες. Οι επιχειρήσεις διαθέτουν οικονομική ισχύ και πρόσβαση στις αγορές. Οι τράπεζες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη ροή κεφαλαίων. Οι ενεργειακές εταιρείες δραστηριοποιούνται σε κρίσιμες υποδομές και αγορές. Τα μέσα ενημέρωσης συμμετέχουν στη διαμόρφωση της δημόσιας ατζέντας. Οι ψηφιακές πλατφόρμες μεσολαβούν στη διανομή της πληροφορίας και στη διαχείριση της ανθρώπινης προσοχής. Οι συμβουλευτικές εταιρείες μεταφέρουν εξειδικευμένη γνώση στη δημόσια διοίκηση και στον ιδιωτικό τομέα. Οι εκπρόσωποι συμφερόντων επιχειρούν να επηρεάσουν τη διαμόρφωση πολιτικών. Οι επενδυτές αποφασίζουν πού θα κατευθυνθούν κεφάλαια.

Κανένας από αυτούς τους παράγοντες δεν ελέγχει μόνος του ολόκληρο το σύστημα. Όλοι όμως μπορούν, σε διαφορετικό βαθμό και με διαφορετικά εργαλεία, να επηρεάσουν μέρος του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.

Αυτό είναι που μπορούμε να ονομάσουμε ένα οικοσύστημα ισχύος. Δεν χρειάζεται να έχει κεντρική διοίκηση, ούτε να λειτουργεί πάντοτε συντονισμένα. Μπορεί να αποτελείται από αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα, ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, διαφορετικές πολιτικές επιδιώξεις και θεσμούς που συχνά περιορίζουν ο ένας τον άλλον. Η επιρροή του προκύπτει ακριβώς από το γεγονός ότι διαφορετικές μορφές ισχύος συναντώνται στο ίδιο περιβάλλον.

Η επιλογή του πολίτη μέσα σε ένα ήδη διαμορφωμένο περιβάλλον

Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον βρίσκεται ο πολίτης.

Η προσωπική του επιλογή εξακολουθεί να υπάρχει. Αυτό που αλλάζει είναι ότι γίνεται όλο και πιο σημαντικό να γνωρίζει τις συνθήκες μέσα στις οποίες πραγματοποιείται. Αν γνωρίζει ποιος κατέχει ένα μέσο ενημέρωσης, μπορεί να αξιολογήσει καλύτερα την πληροφορία που λαμβάνει. Αν γνωρίζει ποιος εκπροσωπεί ένα συγκεκριμένο συμφέρον, μπορεί να εξετάσει με μεγαλύτερη προσοχή τα επιχειρήματά του. Αν γνωρίζει πόσο πληρώνει το κράτος για μια συμβουλευτική υπηρεσία και τι παραδίδεται σε αντάλλαγμα, μπορεί να αξιολογήσει διαφορετικά τη δημόσια δαπάνη. Αν κατανοεί τη δομή μιας ενεργειακής ή τραπεζικής αγοράς, μπορεί να αντιληφθεί καλύτερα γιατί επηρεάζονται οι επιλογές και το κόστος της καθημερινής ζωής.

Η ουσιαστική ελευθερία, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στο δικαίωμα να επιλέγουμε. Βρίσκεται και στην ικανότητά μας να κατανοούμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο επιλέγουμε.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην ψηφιακή εποχή, επειδή το πληροφοριακό περιβάλλον δεν αποτελείται μόνο από αυτά που βλέπουμε. Περιλαμβάνει και όσα δεν βλέπουμε. Ένα περιεχόμενο μπορεί να μην εμφανιστεί ποτέ στην οθόνη μας επειδή δεν θεωρήθηκε αρκετά ενδιαφέρον για εμάς, ενώ ένα άλλο μπορεί να επαναλαμβάνεται συνεχώς επειδή το σύστημα εκτιμά ότι θα κρατήσει την προσοχή μας. Έτσι, η επιρροή δεν χρειάζεται να λειτουργεί με την άμεση επιβολή μιας άποψης. Μπορεί να λειτουργεί πολύ πιο διακριτικά, μέσα από τη διαμόρφωση του πληροφοριακού περιβάλλοντος στο οποίο σχηματίζουμε τη δική μας άποψη.

Το πραγματικό ερώτημα

Ίσως λοιπόν το αρχικό ερώτημα χρειάζεται μια διαφορετική διατύπωση.

Δεν είναι τόσο απλό όσο το «ποιος αποφασίζει για τη ζωή μου;». Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα είναι ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο εγώ αποφασίζω.

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν και μοναδικό άνθρωπο, σε μία εταιρεία ή σε ένα κρυφό κέντρο. Βρίσκεται σε μια πολύ πιο σύνθετη αλληλεπίδραση θεσμών, κεφαλαίων, επιχειρήσεων, τεχνολογιών, δεδομένων, μέσων ενημέρωσης, συμφερόντων και δημόσιων αποφάσεων.

Γι’ αυτό και η αναζήτηση της αλήθειας δεν χρειάζεται να ξεκινά από το ποιος «κινεί τα νήματα». Μπορεί να ξεκινά από κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο απαιτητικό: να ακολουθήσουμε τα ίχνη μιας απόφασης.

Ποιος την εισηγήθηκε, ποιοι συμμετείχαν στη διαμόρφωσή της, ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν, ποια συμφέροντα επηρεάζονται, πόσα χρήματα διακινούνται, ποιος αναλαμβάνει το κόστος, ποιος αποκομίζει το οικονομικό ή στρατηγικό όφελος και, κυρίως, ποιο είναι το αποτέλεσμα μετά την εφαρμογή της.

Εκεί αρχίζει η πραγματική έρευνα.

Γιατί μπορεί πράγματι να αποφασίζουμε εμείς, αλλά το ερώτημα είναι αν γνωρίζουμε αρκετά για να καταλάβουμε πόσο ελεύθερο είναι το πεδίο μέσα στο οποίο παίρνουμε την απόφασή μας.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική μορφή δημοκρατικής εγρήγορσης σήμερα: όχι να πιστεύουμε ότι κάποιος άλλος αποφασίζει για εμάς, αλλά να έχουμε την επιμονή να αναζητούμε ποιοι, με ποια μέσα και με ποια συμφέροντα συμμετέχουν στη διαμόρφωση του κόσμου μέσα στον οποίο εμείς τελικά επιλέγουμε.

Πηγές

[1] Reuters Institute for the Study of Journalism, Digital News Report 2026 – Greece, 16 June 2026.

https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2026/greece

[2] Reuters Institute for the Study of Journalism, Overview and key findings of the 2026 Digital News Report, 16 June 2026.

https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2026/dnr-executive-summary

[3] Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), Government at a Glance 2025 – Professionalisation of public procurement, 19 June 2025.

https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2025_0efd0bcd-en/full-report/professionalisation-of-public-procurement_ec3e5fa8.html

[4] European Union, Regulation (EU) 2022/2065, Digital Services Act (Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες), άρθρα 27 και 38, σχετικά με τη διαφάνεια των συστημάτων συστάσεων.

https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2022/2065/oj

[5] Ελληνική Δημοκρατία, Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ), επίσημη πλατφόρμα αναζήτησης δημοσίων συμβάσεων.

https://cerpp.eprocurement.gov.gr/upgkimdis/unprotected/home.xhtml

[6] Ελληνική Κυβέρνηση, «Ενημέρωση πολιτικών συντακτών και ανταποκριτών ξένου Τύπου από τον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικό Εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη», Δεκέμβριος 2025. Η καταγραφή για τις συμβάσεις συμβουλευτικών υπηρεσιών άνω των 22 εκατ. ευρώ διατυπώθηκε στο πλαίσιο ερώτησης δημοσιογράφου και δεν αποτελεί επίσημο συνολικό κρατικό απολογισμό.

https://www.government.gov.gr/enimerosi-politikon-sintakton-ke-antapokriton-xenou-tipou-apo-ton-ifipourgo-para-to-prothipourgo-ke-kivernitiko-ekprosopo-pavlo-marinaki-115/

[7] Ταμείο Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων (ΤΑΜΕΥ), Πίνακας Συμβάσεων 2023 – 3η Εκτελεστική Σύμβαση Παροχής Υπηρεσιών Τεχνικής Βοήθειας, ΑΔΑΜ 23SYMV012676812. Αξία 13.500.480 ευρώ χωρίς ΦΠΑ και 16.740.595,20 ευρώ με ΦΠΑ.

https://tamey.gov.gr/wp-content/uploads/2024/03/2-%4029.2.2024-%CE%95%CE%A5%CE%A3%CE%A5%CE%94-%CE%9C%CE%95%CE%A5-%CE%A0%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82-%CE%A3%CF%85%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B5%CF%89%CE%BD-2023_%CE%A0%CE%921-27.pdf

[8] Ελληνική Δημοκρατία, Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων, καταχώριση ΑΔΑΜ 26SYMV019303606. Αξία 14.707.531,50 ευρώ χωρίς ΦΠΑ· η καταχώριση αφορά χρονική παράταση χωρίς αύξηση του οικονομικού αντικειμένου.

https://cerpp.eprocurement.gov.gr/upgkimdis/unprotected/home.xhtml?referenceNumber=26SYMV019303606

[9] Τράπεζα της Ελλάδος, Financial Stability Review, October 2025, ενότητα για τα άλλα συστημικά σημαντικά ιδρύματα.

https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_OCT_2025_%CE%95%CE%9D.pdf

[10] Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού, Απόφαση 880/2025, Acquisition of sole control by HELLENiQ ENERGY HOLDINGS S.A. over ELPEDISON B.V., 29 May 2025.

https://www.epant.gr/enimerosi/deltia-typou/item/3171-deltio-typou-egkrisi-apoktisis-apokleistikoy-elegxou.html

[11] Eurostat, 64% of 16–24-year-olds used AI in 2025, 10 February 2026. Για την Ελλάδα, το ποσοστό χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από την ηλικιακή ομάδα 16–24 ετών ήταν 83,5%.

https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat-news/w/edn-20260210-1

[12] Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Μητρώο Διαφάνειας – Στατιστικά στοιχεία.

https://lobbying.aead.gr/

[13] Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, επίσημο έγγραφο στρατηγικού σχεδιασμού και εξοπλιστικών προγραμμάτων, με αναφορές στον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό και στη συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

https://www.mod.mil.gr/wp-content/uploads/2026/02/20261202064333modtpent_ESKP2026.pdf

[14] Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, «Συζήτηση ΥΕΘΑ Ν. Δένδια με τον δημοσιογράφο Β. Νέδο με θέμα “Η νέα ελληνική πολιτική αποτροπής και η Ατζέντα 2030”, στο πλαίσιο της DEFEA 2025». Περιλαμβάνει την τοποθέτηση του Υπουργού για τον στόχο συμμετοχής της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας κατά μέσο όρο 25% στα εξοπλιστικά προγράμματα.

https://www.mod.mil.gr/syzitisi-yetha-n-dendia-ton-dimosiografo-v-nedo-thema-i/

[15] Transparency International, Corruption Perceptions Index 2025 – Greece, 10 February 2026.

https://www.transparency.org/en/cpi/2025

Θεόδωρος Ατματζίδης

Ο Υποστράτηγος ΕΑ Θεόδωρος Ατματζίδης,  έχει υπηρετήσει σε ανώτατες θέσεις στρατηγικής ασφάλειας, πληροφοριών, διοίκησης και διεθνών σχέσεων, με πολυετή υπηρεσία στο ΝΑΤΟ, στο ΓΕΣ και στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Υπηρέτησε ως Director – Assistant Chief of Staff (ACOS) (2019–2021), καθώς και ως Executive Officer στο Public Affairs Office (2006–2009) στο NATO SHAPE Mons- Βέλγιο , με ευθύνη στη στρατηγική επικοινωνία και διεθνή εκπροσώπηση. Διετέλεσε επίσης ως Τμηματάρχης στην Διεύθυνση Εξοπλισμών του ΓΕΣ , ως Διευθυντής Πληροφοριών και Ασφάλειας και Διευθυντής Αντικατασκοπείας στο ΓΕΕΘΑ, ενώ έχει διατελέσει  και καθηγητής  στη Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Διαθέτει μεταπτυχιακούς τίτλους στις Στρατηγικές Σπουδές και στη Διοίκηση .

HOMO OCCIDENTALIS: Μοναξιά, ναρκισσισμός & ψυχοτρόπα φάρμακα…

Από
anixneuseis
-
1

του Vincent Trémolet de Villers* 

Ορτέγκα ι Γκασέτ: «Σύντομα, σε όλο τον πλανήτη, θα ακούσουμε μια τεράστια κραυγή να ανεβαίνει στα αστέρια, σαν το ουρλιαχτό αμέτρητων σκύλων, που απαιτούν κάποιον, κάτι να διατάζει, να επιβάλλει μια δραστηριότητα ή μια υποχρέωση» (Η Κραυγή του Edvard Munch)

Σε ένα πρωτοποριακό δοκίμιο, με τίτλο Homo occidentalis,  οι Jérôme Fourquet και Ruben Rabinovitch περιγράφουν την ανθρωπολογική ρήξη που μεταμορφώνει ριζικά τις κοινωνίες μας και δημιουργεί μια αυξανόμενη απόσταση μεταξύ των πολιτών στη σχέση τους με τον κόσμο.

Αυτό είναι το πιο σημαντικό βιβλίο αυτής της προεδρικής χρονιάς, αναμφίβολα το καλύτερο έργο του [επιστήμονα των δημοσκοπήσεων] Jérôme Fourquet. Συνεργαζόμενος αυτή τη φορά με τον ψυχαναλυτή Ruben Rabinovitch και επεκτείνοντας τη μελέτη του σε όλες τις δυτικές χώρες, ο πολιτικός επιστήμονας πρόσθεσε στην αιχμή της εξειδίκευσής του το εύρος της γεωγραφίας, το βάθος της ιστορίας, αλλά επίσης, και ίσως πάνω απ’ όλα, τη λειτουργία αυτού του άυλου πράγματος που ονομάζουμε ψυχή (psyché) ή συνείδηση.

Το «Μαύρο κουτί» της ψυχής του Δυτικού

Στο Homo occidentalis, ο Σέρλοκ Χολμς της κοινωνιολογίας (Fourcet) και ο Ηρακλής Πουαρό της ψυχανάλυσης (Rabinovitch) έχουν αναλάβει να συγκεντρώσουν, να τακτοποιήσουν και να κατανοήσουν τις πολλαπλές εντυπώσεις που διατρέχουν τον δυτικό άνθρωπο και προκαλούν μέσα του έναν βαθύ υπαρξιακό ίλιγγο. Όλο και περισσότερο, δύο σύγχρονοι μπορούν να είναι εντελώς ξένοι ο ένας για τον άλλον. Δεν χρειάζεται να νιώθετε σαν τον Saint-Exupéry, «φορτωμένοι με άχρηστους θησαυρούς όπως η μουσική που δεν θα γίνει ποτέ ξανά κατανοητή», για να σας κατακλύσει ένα αίσθημα παραδοξότητας, αν όχι  αποσύνδεσης, στον δρόμο, μπροστά σε μια διαφήμιση ή ενώ παρακολουθείτε μια ταινία. Εδώ, ένας σκύλος που τον έβγαζαν βόλτα σαν παιδί σε καρότσι, εκεί, μια κηδεία όπου το «Αφού φεύγεις» του [τραγουδιστή] Goldman έχει αντικαταστήσει το αιώνιο De profundis. Άλλοτε, μια παραλία όπου τατουάζ καλύπτουν τα περισσότερα σώματα, ένας παππούς ντυμένος σαν έφηβος, ένα μεσαίο στέλεχος εθισμένο στην κοκαΐνη, ένα άτομο του αμφίβολου φύλου καθιστά αδύνατο το ενοχλητικό πείραγμα,  η χρήση του «κυρία» ή του «κύριος» (η «δεσποινίς» έχει ήδη υποβιβαστεί στην σημασιολογική κόλαση).

Ίσως να θέλουμε να πιστεύουμε ότι αυτή είναι η αιώνια σύγκρουση μεταξύ γενεών, το επαναλαμβανόμενο θέμα του ποντικιού της πόλης έναντι του ποντικιού της υπαίθρου, οι άπειροι πόροι της ανθρώπινης πρωτοτυπίας, αλλά αυτό θα σήμαινε ότι δεν βλέπουμε ότι η ρήξη είναι βαθύτερη, ότι είμαστε και οι δύο οι δράστες και οι θεατές μιας μεγάλης ανθρωπολογικής μετατόπισης. Το ζήτημα της συμβίωσης, που τροφοδοτεί συλλογικές ανησυχίες, δεν περιορίζεται στις πολιτισμικές προκλήσεις που θέτει η ετήσια άφιξη εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών. Αφορά και τα παιδιά του ίδιου πολιτισμού, του δυτικού πολιτισμού.

«Μετά από χρόνια κοινωνιολογικής εργασίας, συνειδητοποίησα όλο και περισσότερο ότι ένα κρίσιμο στοιχείο έλειπε από την ανάλυση. Ένα είδος «μαύρου κουτιού» που είχε εισέλθει στο μυαλό των ανθρώπων», μας λέει ο Jérôme Fourquet. «Δηλαδή, είχαμε ποικίλες και ποικίλες, αρκετά θεαματικές, επιφανειακές εκδηλώσεις, αλλά στην πραγματικότητα, υπήρχε κάτι που συνέδεε τα πάντα και που έπρεπε να εξηγηθεί και να φανεί». Το γραφείο του αναλυτή, «είναι λίγο σαν τα σωθικά της κοινωνίας», προσθέτει ο Ruben Rabinovitch, και οι δύο άνδρες έχουν συνδυάσει την εργασία τους.

Το χάσμα των συνανθρώπων…

Ήταν μέσω του Ιδρύματος Jean-Jaurès και του Jérémie Peltier που γνωρίστηκαν ο Fourquet και ο Rabinovitch. Ο πρώτος, του οποίου την εξαιρετική διορατικότητα οι Γάλλοι έχουν γνωρίσει, κάτω από την νωθρή του συμπεριφορά, είναι επιφυλακτικός απέναντι σε οτιδήποτε δεν επαληθεύεται από στατιστικά στοιχεία. Υπέρμαχος της συνοπτικής γραφής, χρησιμοποιεί ακριβή, συγκρατημένη και επαληθευμένη γλώσσα. Στα είκοσι χρόνια εργασίας, έχει αναμφίβολα καθιερωθεί ως ένας από τους κορυφαίους ειδικούς στη γαλλική κοινωνία, ο πιο σχολαστικός παρατηρητής των μυριάδων χειρονομιών της καθημερινότητάς μας. Ο δεύτερος διαθέτει πυρετώδη ευγλωττία, γρήγορη εκφορά, ζωντανή διαίσθηση και κοφτερό, εύστοχο ύφος. Ασκεί το επάγγελμά του σε ένα παριζιάνικο γραφείο και έχει δει χιλιάδες ασθενείς, οι πιο εντυπωσιακοί και αντιπροσωπευτικοί από τους οποίους προσδίδουν σε αυτό το βιβλίο έναν ανθρώπινο παλμό.

Μεταξύ του Fourquet και του Rabinovitch, υπήρξε μια μακρά διαδικασία κοσκινίσματος του υλικού. Ο ψυχίατρος μίλησε για έναν ασθενή, ο δημοσκόπος αναζήτησε την ποσοτική απεικόνιση της «βινιέτας». Η ιδιοφυΐα αυτού του έργου έγκειται στο ότι έχει στερεοποιήσει ετερόκλητα στοιχεία, μια ατμοσφαιρική πραγματικότητα και στο ότι έχει βρει τη διαχωριστική γραμμή που τόσο βαθιά χωρίζει τα άτομα το ένα από το άλλο. Στην πραγματικότητα, δεν κατοικούν πλέον, νοητικά, στον ίδιο κόσμο. Το ένα ζει ακόμα στο «παλιό ψυχικό καθεστώς», τον κόσμο του χθες. Το άλλο εξελίσσεται στο «νέο ψυχικό καθεστώς», τον κόσμο του αύριο. Από το ένα στο άλλο, όλα αλλάζουν από τη γέννηση μέχρι τον θάνατο. Το όνομα που φέρει κανείς, η οικογενειακή δομή στην οποία μεγαλώνει, οι τελετουργίες που διαμορφώνουν την ύπαρξη, οι μορφές αγάπης και σωματικής απόλαυσης, οι διατροφικές επιλογές, η κάνναβη αντί για το κρασί, ο ελεύθερος χρόνος πριν από την εργασία, η απόλαυση περισσότερο από τη μετάδοση, ο θάνατος που επιλέγεται αντί να υπομένει, η αποτέφρωση αντί της ταφής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τα Ναρκωτικά, ο αριθμός των χρηστών οπιοειδών υψηλού κινδύνου (κατά βάση ηρωινοπαθών) στη Γαλλία  ανέρχεται σε 211.000 χρήστες υψηλού κινδύνου, ενώ στην Ελλάδα κυμαίνεται μεταξύ 14.300-19.700.

Ο Fourquet και  ο Rabinovitch δεν είναι οι πρώτοι που περιγράφουν μια περασμένη εποχή. Ο Φρανσουά Βιγιόν έψαχνε ήδη για «τα χιόνια του παρελθόντος», ο Ταλλεϋράνδος θεωρούσε ότι «η γλυκύτητα της ζωής» είχε εξαφανιστεί με την Επανάσταση, ο Πεγκί υποστήριζε ότι η Βιομηχανική Επανάσταση είχε μεταμορφώσει τη Γαλλία περισσότερο σε τριάντα χρόνια από ό,τι είχε αλλάξει σε δεκαπέντε αιώνες, ο Τσβάιχ επικαλούνταν με νοσταλγία τον κόσμο του χθες ως «τη χρυσή εποχή της ασφάλειας», ο Τεσόν σκαρφάλωνε από κορυφή σε κορυφή, αναμφίβολα επειδή έβρισκε την εποχή του ασφυκτική. Τίποτα νέο, λοιπόν, στην επιφάνεια, αλλά αυτή τη φορά, η ρήξη είναι διαφορετικής τάξης.

Ο Φρόιντ και ο Λακάν είναι ξεπερασμένοι.

Για να δείξουν την έκταση αυτής της μετατόπισης, οι Fourquet και ο Rabinovitch παραθέτουν τον Τζιαμπατίστα Βίκο, έναν Ιταλό φιλόσοφο και νομικό. Το 1725, έγραψε στο Η νέα Επιστήμη: «Όλα τα έθνη, βάρβαρα ή πολιτισμένα, αν και χωρισμένα από τεράστιες χώρες, αν και ιδρύθηκαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, διατηρούν τα ακόλουθα τρία ανθρώπινα έθιμα: όλα έχουν μια θρησκεία, όλα συνάπτουν επίσημα γάμους, όλα θάβουν τους νεκρούς τους. Μεταξύ των πιο άγριων εθνών, δεν υπάρχουν γεγονότα που γιορτάζονται με μεγαλύτερη λαμπρότητα και επισημότητα από τις τελετές, τους γάμους και τις κηδείες». Σκεφτείτε τα δικά μας: η θρησκευτική πρακτική έχει καταρρεύσει και «το χριστιανικό στίγμα» (του καθηγητή Πιερ Μανάν) εξασθενεί από τα έθιμα, τους νόμους και την ηθική. Ο γάμος έχει γίνει φαινόμενο μειονότητας. Από την άλλη πλευρά, γινόμαστε μάρτυρες μιας έκρηξης διαζυγίων, μονογονεϊκών οικογενειών και μιας κατάρρευσης του ποσοστού γεννήσεων. Το 63% των Γάλλων λένε ότι προτιμούν την αποτέφρωση από την ταφή. Οι πυλώνες των παλιών κοινωνιών καταρρέουν. Η παλιά ψυχική τάξη θυσίασε το άτομο στο συλλογικό. Ταύτιζε την εξουσία του πατέρα με αυτήν του στρατιώτη, του πρίγκιπα και του Θεού. Η ηθική του βασιζόταν στην απογοήτευση, την αναστολή, την απάρνηση και την αποστασιοποίηση για χάρη ενός ευρύτερου καλού. Η νέα ψυχική τάξη, αντίθετα, επιβάλλει την απόλαυση, την απόδοση και την επίτευξη. Χθες, το άτομο αγωνιζόταν ενάντια στις φαντασιώσεις που παραβίαζαν ταμπού. Σήμερα, θρηνεί που δεν ζει σε μια κατάσταση διαρκούς διέγερσης. Ο Rabinovitch το αναγνωρίζει αυτό: «Για τους περισσότερους από τους ασθενείς μου, ο Φρόιντ και ο Λακάν είναι ξεπερασμένοι». Η μαζική ενοχή, η σεξουαλική καταπίεση, το συντριπτικό βάρος του καθήκοντος, τα βάρη της παλιάς ψυχολογικής τάξης (την οποία οι συγγραφείς δεν υποβαθμίζουν ποτέ) τροφοδότησαν μια δυσφορία που έχει εξαφανιστεί: αυτό κερδίσαμε. Επέτρεψαν επίσης μια ισορροπία που είναι πλέον αδύνατο να βρεθεί: αυτό χάσαμε. Τα κριτήρια για την κοινωνική αναγνώριση που συνδέονται με την πατριαρχική τάξη και τη θρησκεία δομούνταν γύρω από κάτι παλιό που έχει ξεχαστεί σε ένα μπαούλο στη σοφίτα: το καθήκον προς το κράτος. «Αν ήσουν καλός πατέρας, καλή μητέρα, καλός γιος, καλή κόρη, αφοσιωμένος σύζυγος, αν ήσουν ευσυνείδητος εργαζόμενος, αν ήσουν καλός Καθολικός, αυτό συντηρούσε τον ναρκισσισμό σου», μας λέει ο Ραμπίνοβιτς. «Υπήρχαν διακυμάνσεις στη ζωή, αλλά η εκπλήρωση του καθήκοντος κάποιου προς την κοινότητα, την οικογένεια, το αίσθημα του καθήκοντος, συντηρούσε τους ανθρώπους».

Όταν αυτά τα ιδανικά εξαφανίζονται, τότε όλα γίνονται εντελώς ρευστά. Ο ναρκισσισμός της επιτυχίας και της απόδοσης κυριαρχεί. Όταν υπάρχει κατάρρευση αυτών των δομικών ιδανικών, οι άνθρωποι αισθάνονται ανεπαρκείς. Παρασύρονται από έναν κατακόρυφο αριθμό likes, μια κακή συνέντευξη για δουλειά, ένα σώμα με κακές αναλογίες…

Τα Ναρκωτικά ως Συνηθισμένο Συστατικό της Ύπαρξης

Αυτές οι νέες ασθένειες της ψυχής συνοδεύονται από μια αύξηση των χημικών ρυθμιστών και διεγερτικών. Ο Pierre Valentin, στο βιβλίο του Η δυσφορία της γενιάς Ζ, έδειξε πώς το ψυχιατρικό νοσοκομείο έχει γίνει κάτι συνηθισμένο στη φαντασία των νεότερων γενεών. Ο Fourquet και ο Rabinovitch μας υπενθυμίζουν ότι η κατανάλωση αντικαταθλιπτικών αυξάνεται σταθερά. Επισημαίνουν επίσης ότι τα ναρκωτικά γίνονται ένα συνηθισμένο συστατικό της ύπαρξης: Η έκρηξη των εθισμών στην κοκαΐνη και τα ψυχοδιεγερτικά αντανακλά, στον Δυτικό άνθρωπο, την αναζήτηση απεριόριστης απόλαυσης, που συνδέεται με βαθιά άγχη κενού και απόρριψης, και ένα ισχυρό αίσθημα αυτο-υποτίμησης που συμβαδίζει με μια λατρεία της απόδοσης και της εικόνας.

Πέτυχε  η θριαμβευτική νεωτερικότητα εκεί που απέτυχαν ο φασισμός και ο κομμουνισμός: στη διαμόρφωση ενός νέου είδους ανθρώπου; Σε αυτή την ανθρωπολογική ρήξη, οι συγγραφείς πρέπει να αντιταχθούν στις σταθερές της ανθρωπότητας. Πίστευα σε αυτές τις διαρκείς πτυχές της κατάστασής μας, εκμυστηρεύεται ο Rabinovitch, αλλά αυτό που βλέπω με τους ασθενείς μου δείχνει το αντίθετο.

Αναζητούν επίσης γεγονότα που αντικρούουν τη θέση τους. Η αναβίωση των καθολικών βαπτίσεων ενηλίκων; Η προσκόλληση στον στρατό; Στην ομορφιά της κληρονομιάς; «Πραγματικά φαινόμενα», απαντά ο Fourquet, «αλλά ποσοτικά, είναι της τάξης ενός παλιρροιακού κύματος, δηλαδή, ενός κύματος που ταξιδεύει αντίθετα». Και τι γίνεται με την «αντιδραστική διεθνή» που καταγγέλλει ο Εμανουέλ Μακρόν και υποτίθεται ότι επιστρέφει στον κόσμο όπως ήταν πριν; Οι ηγέτες αυτού του κινήματος πληρούν όλα τα κριτήρια μιας ρευστής κοινωνίας, απαντούν οι συγγραφείς. «Ο Τραμπ είναι η κορυφαία μορφή του νέου ψυχικού καθεστώτος», λέει ο Rabinovitch. Ακριβώς όπως ο Χαβιέ Μιλέι.

«Δεν θα υπάρξει επιστροφή», διαβεβαιώνει ο Fourquet. Δικαίως. Στην Ευρώπη, οι πολιτικές προσωπικότητες που περιγράφονται ως συντηρητικές ή αντιδραστικές εντάσσονται στα νέα περιγράμματα ηθικής στην προσωπική τους ζωή: η Άλις Βάιντελ, επικεφαλής του AfD στη Γερμανία, έχει σχέση με μια γυναίκα από άλλη ήπειρο, η Μαρίν Λεπέν, ο Ερίκ Ζεμούρ, η Μαριόν Μαρεσάλ ζουν σε μικτές οικογένειες**, ο Γκέερτ Βίλντερς ασπάζεται την ομοφυλοφιλική του ταυτότητα.

Μια Ευάλωτη και Φθαρτή Κοινωνία

Ωστόσο, μέσα σε αυτή τη μεγάλη ρευστοποίηση, παραμένουν μπλοκ καθετότητας***, θραύσματα γρανίτη από μια άλλη εποχή. Μεγάλες οικογενειακές επιχειρήσεις, ελίτ σχολεία, μοναστικές κοινότητες, η Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων, φιλανθρωπικές οργανώσεις, το απέραντο θεματικό πάρκο εθνικής μνήμης… Μπορούν αυτά τα δύο συστήματα να συνυπάρχουν; Η ταινία Fjord, νικήτρια του Χρυσού Φοίνικα του 2026, φαίνεται να υπονοεί όχι. Αφηγείται την ιστορία μιας ρουμανικής οικογένειας που είναι εξ ολοκλήρου δομημένη από την παλιά ψυχολογική τάξη. Αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη Νορβηγία και τη νέα ηθική της για να αποφύγουν τη φυλακή. «Η βία είναι διαχρονική, αλλά η γενίκευση των εντάσεων είναι αποτέλεσμα της νέας ψυχολογικής τάξης», μας λέει ο Rabinovitch. «Σε μια κοινωνία όπου δεν υπάρχει πλέον καθετότητα, δεν υπάρχει πλέον συλλογικότητα. Και σε μια κοινωνία όπου δεν υπάρχει πλέον συλλογικότητα, δεν μπορεί να υπάρχει πλέον εξουσία».

Σκεφτόμαστε το Βερολίνο της δεκαετίας του 1920, όπως περιγράφεται από τον Τσβάιχ στο  Ο ​​Κόσμος του Χθες. Ένα είδος εφηβικής διαταραχής διαπερνούσε την κοινωνία εκείνη την εποχή. «Όταν πέφτει το σκήπτρο, υπάρχει πάντα κάποιος να το σηκώσει», συλλογίζεται δυνατά ο Rabinovitch. «Ένας πειθαρχικός; Ένας τύραννος; Ένας καλός πατέρας; Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα». Ο Ουελμπέκ, στην Υποβολή, πιθανότατα θα πρόσθεταν: «Ένας χαλίφης;»

Είναι βιώσιμος αυτός ο αναδυόμενος κόσμος; Μια κοινωνία που δεν έχει πλέον παιδιά, που είναι χτισμένη σε ένα δίπτυχο νεωτερικότητας, όπως δηλώνει ο Σλότερντικ – «όσο διαρκεί», «μετά από εμένα, ο κατακλυσμός», στον οποίο προσθέτουμε, «πριν από εμένα, η έρημος» – είναι αναγκαστικά ευάλωτη και εύκολα φθαρτή. Ο Fourquet συμφωνεί.

Και ο Rabinovitch παραθέτει τον Ορτέγκα ι Γκασέ: «Σύντομα, σε όλο τον πλανήτη, θα ακούσουμε μια τεράστια κραυγή να ανεβαίνει στα αστέρια, σαν το ουρλιαχτό αμέτρητων σκύλων, που απαιτούν κάποιον, κάτι να διατάζει, να επιβάλλει μια δραστηριότητα ή μια υποχρέωση».

*Το 2023, ανέλαβε αναπληρωτής αρχισυντάκτης της Le Figaro

**Είναι ένα νέο οικογενειακό σχήμα που δημιουργείται όταν δύο σύντροφοι αποφασίζουν να ζήσουν μαζί, φέρνοντας ο καθένας τα παιδιά από προηγούμενους γάμους, σχέσεις ή από χηρεία. Κάθε τρία λεπτά, ένα παιδί πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας στη Γαλλία. Κάθε χρόνο, 160.000 παιδιά πέφτουν θύματα σεξουαλικής βίας. Σχεδόν το 80% των οποίων συμβαίνει μέσα στις οικογένειές τους (https://www.causeur.fr/pedocriminalite-comment-proteger-nos-enfants-332047)

***Στην κοινωνιολογία, ο όρος «καθετότητα» αναφέρεται στη διάσταση της ιεραρχίας, των κοινωνικών ανισοτήτων και των σχέσεων εξουσίας

Επιμέλεια: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος

Πηγή: https://www.lefigaro.fr/vox/societe/solitude-narcissisme-psychotropes-le-grand-malaise-de-la-civilisation-occidentale-20260924

 

 

Στην ταινία Bombshell, 2019: Η Γκιλφόιλ υποστήριξε τον διευθυντή του FOX στην υπόθεση παρενόχλησης δημοσιογράφων

Από
anixneuseis
-
0

Η Κίμπερλι Γκιλφόιλ αντικρούει τις καταγγελίες της Γκρέτσεν Κάρλσον κατά του Ρότζερ Έιλς: «Η αλήθεια πρέπει να μετράει»

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ:

Χθες μίλησα με τον συνάδελφο Γιάννη Ιωαννίδη στο Ράδιο Θήτα για την υπόθεση Γκιλφόιλ. Και, καθώς μιλούσα, θυμήθηκα την ιστορία με την Ταινία “Βόμβα”, (Bombshell, 2019) στον πρωτότυπο τίτλο, που αφορά το σκάνδαλο σεξουαλικής παρενόχλησης που οδήγησε στην αποχώρηση του επικεφαλής του Fox News, Ρότζερ Έιλς, το 2016. Η Νικόλ Κίντμαν υποδύεται στην ταινία την Γκρέτσεν Κάρλσον και η Σαρλίζ Θερόν τη Μέγκιν Κέλι, δύο εργαζόμενες στο FOX που παρενοχλήθηκαν απο τον εμβληματικό διευθυντή.
Η Κίμπερλι Γκιλφόιλ εμφανίζεται στην ταινία ως υποστηρίκτρια του Έιλς, και την υποδύεται η ηθοποιός Μπρι Κόντον. Στην ταινία συμμετέχει στην προσπάθεια συσπείρωσης των εργαζομένων υπέρ του, με χαρακτηριστική σκηνή τη διανομή μπλουζών που γράφουν «Team Roger» — «Η ομάδα του Ρότζερ».
Εργαζόταν πράγματι τότε στο Fox News. Είχε προσληφθεί το 2006 ως νομική αναλύτρια και από το 2011 ήταν συμπαρουσιάστρια της πολιτικής εκπομπής «The Five». Ήταν προβεβλημένη παρουσιάστρια και σχολιάστρια.
Στην πραγματική υπόθεση, υπερασπίστηκε δημόσια τον Έιλς απέναντι στις καταγγελίες της Κάρλσον, δηλώνοντας ότι η ίδια δεν είχε δεχθεί τέτοια συμπεριφορά από εκείνον. Σύμφωνα με το Vanity Fair, η σύζυγος του Έιλς, Μπεθ, της ζήτησε να βοηθήσει στην εξασφάλιση δημόσιας υποστήριξης από πρόσωπα του καναλιού.
Μια διευκρίνιση: οι μπλούζες «Team Roger» αποτελούν κινηματογραφική δραματοποίηση. Το Hollywood Reporter επισήμανε ότι η Γκιλφόιλ δεν τις μοίρασε στην πραγματικότητα, παρότι ήταν ένθερμη υποστηρίκτρια του Έιλς.
Η Γκιλφόιλ κατηγορείται για περιπτώσεις σκανδάλων που δεν αφορούν την Ελλάδα. Το αν ζήτησε 100.000 δολάρια απο δωρητή του Τράμπ για να τον διευκολύνει σε φορολογικές και νομικές υποθέσεις του διαμεσολαβώντας στην αμερικανική κυβέρνηση είναι μια υπόθεση των ΗΠΑ. Αν σε αυτό κάτι αφορά την Ελλάδα είναι γιατί να μην το κάνει και σε κρατικό επίπεδο ζητώντας ανταλλάγματα αφού το κυρίαρχο κλίμα της κυβέρνησης Τράμπ είναι συναλλακτικό.
Στο θέμα της διένεξής της με τον υπουργό του Μητσοτάκη, Παπασταύρου, το πιθανότερο είναι ότι θα τον απείλησε με την πτώση της κυβέρνησης στην οποία συμμετέχει. Αλλά αυτά για τους Αμερικανούς είναι business as usual.
Συνήγορος της Γκιλφόιλ εμφανίστηκε ο Βελόπουλος προσδοκώντας ευνοϊκή μεταχείριση απο την πρεσβεία στις εκλογές επειδή ιδεολογικά συγκλίνει με τον Τράμπ. Αλλά τα επιχειρήματά του είναι παιδαριώδη.
Αν χρειαστεί σε άλλη ανάρτηση θα τα σχολιάσουμε.

Του Μάθιου Μπόιλ — Breitbart News
11 Ιουλίου 2016, Ουάσιγκτον

Η Κίμπερλι Γκιλφόιλ, συντηρητική παρουσιάστρια του Fox News και συμπαρουσιάστρια της ιδιαίτερα επιτυχημένης εκπομπής The Five, εκφράζει δημόσια τη στήριξή της στον Ρότζερ Έιλς, διευθύνοντα σύμβουλο του δικτύου, ο οποίος αντιμετωπίζει καταγγελίες για ανάρμοστη συμπεριφορά από πρώην παρουσιάστρια.

Η Γκιλφόιλ υπερασπίστηκε τον Έιλς απέναντι στις καταγγελίες σεξουαλικής παρενόχλησης που διατύπωσε η πρώην παρουσιάστρια Γκρέτσεν Κάρλσον σε αγωγή την οποία κατέθεσε την προηγούμενη εβδομάδα, μετά τη μη ανανέωση του συμβολαίου της. Μιλώντας αποκλειστικά στο Breitbart News, απάντησε «σε καμία περίπτωση», δηλώνοντας ότι ο Έιλς δεν είχε ποτέ επιδείξει απέναντί της οποιαδήποτε από τις συμπεριφορές που του αποδίδονται.

«Γνωρίζω αυτόν τον άνθρωπο πολύ καλά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια», δήλωσε η Γκιλφόιλ σε τηλεφωνική συνέντευξη:

Είναι ένας άνθρωπος που θαυμάζω απεριόριστα. Είναι υπέρμαχος των γυναικών. Ήταν πάντοτε απολύτως επαγγελματίας, με σεβασμό και διάθεση να βοηθήσει: με καθοδηγούσε στην τηλεόραση, με βοηθούσε να γίνω καλύτερη παρουσιάστρια και μου έδινε τον κατάλληλο ρόλο ώστε να εξελιχθώ ως στέλεχος του δικτύου. Σήμερα είμαι συμπαρουσιάστρια του The Five, μιας από τις εκπομπές με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση στην καλωδιακή ενημερωτική τηλεόραση. Αυτό οφείλεται άμεσα στον ίδιο, επειδή επέλεξε προσωπικά όλους όσοι συμμετέχουν. Έχουμε μια εξαιρετική πορεία συνεργασίας και όλα έχουν λειτουργήσει πολύ καλά.

Η Γκιλφόιλ δήλωσε ότι, «όσον αφορά τον χαρακτήρα, την ακεραιότητα και την αξιοπιστία του Ρότζερ, όσο κι αν τον υπερασπιστώ, δεν είναι αρκετό».

«Νομίζω ότι είναι μακράν ο καλύτερος μέντορας που είχα σε αυτόν τον χώρο — και έχω εργαστεί στο CNN και έχω αντικαταστήσει παρουσιαστές στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης του MSNBC», ανέφερε, προσθέτοντας:

Έχω εμφανιστεί στο Good Morning America του ABC. Έχω εμφανιστεί στο Today Show, όπου εργάστηκα. Γι’ αυτό υπερασπίζομαι με απόλυτη βεβαιότητα και επιμονή τον επαγγελματισμό του. Δεν συνέβη ποτέ τίποτε ανάρμοστο, ούτε γνωρίζω να έχει συμβεί κάτι ανάρμοστο σε οποιαδήποτε από τις άλλες γυναίκες με τις οποίες έχω μιλήσει. Έχω μιλήσει με τουλάχιστον τριάντα συναδέλφους μου στο Fox και καμία δεν είπε ότι ειπώθηκε ή συνέβη κάτι ανάρμοστο. Αντιθέτως, όλες ήταν πολύ αναστατωμένες που έβλεπαν να συμβαίνει αυτό, επειδή γνωρίζουν ότι ο Ρότζερ Έιλς δεν θα τους συμπεριφερόταν ποτέ με αυτόν τον τρόπο.

Την προηγούμενη εβδομάδα ανακοινώθηκε ότι η Γκρέτσεν Κάρλσον —πρώην συμπαρουσιάστρια της πρωινής εκπομπής Fox and Friends και στη συνέχεια παρουσιάστρια της δικής της απογευματινής εκπομπής, The Real Story with Gretchen Carlson— είχε καταθέσει αγωγή, καταγγέλλοντας ότι ο Ρότζερ Έιλς την παρενόχλησε σεξουαλικά. Στην αγωγή κατηγορούσε τον Έιλς, διευθύνοντα σύμβουλο και πρόεδρο του Fox News, ότι της είχε πει στο γραφείο του πως ήθελε να κάνει σεξ μαζί της.

«Νομίζω ότι εσύ κι εγώ θα έπρεπε να είχαμε σεξουαλική σχέση εδώ και πολύ καιρό· τότε θα ήσουν κι εσύ καλά και καλύτερα, κι εγώ καλά και καλύτερα», φέρεται να είπε ο Έιλς στην Κάρλσον, σύμφωνα με την αγωγή.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Κάρλσον δεν παρουσιάζει κανένα αποδεικτικό στοιχείο για να στηρίξει την υπόθεσή της, παρά μόνο διατυπώνει τον ισχυρισμό στην αγωγή — έναν ισχυρισμό που, όπως αναφέρει, τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης αντιμετωπίζουν ως γεγονός από τη στιγμή που διατυπώθηκε.

Επιπλέον, πολλές πηγές μέσα στο Fox News Channel αναφέρουν στο Breitbart News ότι η Κάρλσον είχε τη φήμη πως αντιμετώπιζε το προσωπικό και τους λεγόμενους «υφισταμένους» σαν σκουπίδια. Δεν μιλούσε ιδιαίτερα με τους εργαζομένους και συμπεριφερόταν συχνά «σαν ντίβα», αρνούμενη ακόμη και να συνομιλήσει με οποιονδήποτε θεωρούσε «κατώτερό της».

«Μπορείς πραγματικά να καταλάβεις πολλά για έναν άνθρωπο όταν βλέπεις πώς φέρεται στο προσωπικό», είπε μία πηγή.

«Ήταν κακιά με όλους μέσα στο κτίριο και συμπεριφερόταν στο προσωπικό υποστήριξης σαν να ήταν έπιπλα», ανέφερε μια άλλη.

Μια τρίτη πρόσθεσε: «Δεν επικοινωνούσε καν με τους ανθρώπους που βοηθούσαν να βγει στον αέρα η δική της εκπομπή και τους αγνοούσε συνεχώς όταν την πλησίαζαν. “Προετοιμάζομαι. Προετοιμάζομαι”, έλεγε. Τόσο αγενής».

Μία ακόμη πηγή πρόσθεσε:

Οι περισσότεροι από τους άλλους παρουσιαστές κάνουν όμορφες χειρονομίες για το προσωπικό, όπως να τους κερνούν μεσημεριανό, βραδινό ή πρωινό — ή να δείχνουν προσωπικό ενδιαφέρον γι’ αυτούς. Η Κάρλσον δεν το έκανε. Η εργασία πίσω από τις κάμερες είναι δύσκολη και οι εξαιρετικοί άνθρωποι που την κάνουν δεν αμείβονται όσο όσοι εμφανίζονται στον αέρα. Εκείνη δεν έδειχνε να ενδιαφέρεται για κανέναν πέρα από τον εαυτό της. Δεν ήταν απλώς εγωκεντρική· πίστευε ότι ήταν το κέντρο του σύμπαντος και ότι το ίδιο το ηλιακό σύστημα περιστρεφόταν γύρω της.

Σύμφωνα με τις πηγές, σύντομα είναι πιθανό να έρθουν στο φως περισσότερες λεπτομέρειες για την Κάρλσον. Προσθέτουν ότι το Fox News και ο Έιλς δεν παραδίδονται ποτέ χωρίς μάχη. Το Σαββατοκύριακο εμφανίστηκε ένα εσωτερικό έγγραφο, το οποίο το δημοσίευμα χαρακτηρίζει ιδιαίτερα επιβαρυντικό για την υπόθεση της Κάρλσον. Έδειχνε ότι το φθινόπωρο του 2015 υπήρχαν ανησυχίες για την εκπομπή της και ότι ο Έιλς είχε στείλει ενημερωτικό σημείωμα στον Μπιλ Σάιν, άλλο ανώτατο στέλεχος του Fox News, περιγράφοντας τη συζήτησή τους για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε το πρόγραμμα. Το έγγραφο, που δημοσιοποιήθηκε στο LawNewz, παρουσιάζεται από το άρθρο ως στοιχείο που υπονομεύει ολόκληρη την αφήγησή της.

«Στην αγωγή της, ο πιο επιβαρυντικός ισχυρισμός της Κάρλσον είναι ότι, κατά τη διάρκεια συνάντησης στο γραφείο του Έιλς τον Σεπτέμβριο του 2015, εκείνος της είπε: “Νομίζω ότι εσύ κι εγώ θα έπρεπε να είχαμε σεξουαλική σχέση εδώ και πολύ καιρό· τότε θα ήσουν κι εσύ καλά και καλύτερα, κι εγώ καλά και καλύτερα”», έγραψε το LawNewz, προσθέτοντας:

Στη συνέχεια ισχυρίζεται ότι, μετά τη συνάντηση, ως αντίποινα για την απόρριψη των προσεγγίσεών του, της στέρησε επαγγελματικές ευκαιρίες, μεταξύ άλλων «περιορίζοντας δραστικά τις εμφανίσεις της ως προσκεκλημένης σχολιάστριας σε εκπομπές της ζώνης υψηλής τηλεθέασης» και «εμποδίζοντάς την να εμφανίζεται ως αναπληρώτρια παρουσιάστρια σε εκπομπές συζήτησης της βραδινής ή της ημερήσιας ζώνης». Ωστόσο, ένα υπόμνημα που μας παραχώρησε το Fox News παρουσιάζει διαφορετική εικόνα. Μόλις λίγες ημέρες μετά τη συνάντηση της 16ης Σεπτεμβρίου 2015, ο Έιλς φέρεται να είπε στον Μπιλ Σάιν, επικεφαλής προγράμματος, να της δώσει «άλλη μία ευκαιρία». Ο Έιλς μάλιστα άφησε να εννοηθεί ότι θα ήταν θετικός στην επαναφορά της Κάρλσον στην τακτική συμμετοχή της στην εκπομπή του παρουσιαστή της βραδινής ζώνης Μπιλ Ο’Ράιλι.

Εκτός από αυτό το έγγραφο, το LawNewz εξασφάλισε επίσης ένα χειρόγραφο σημείωμα της ίδιας της Κάρλσον, το οποίο, κατά το δημοσίευμα, επιβεβαιώνει την εκδοχή του Fox News και του Έιλς και υπονομεύει τη δική της αφήγηση.

Με το σκεπτικό ότι δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να στηρίζουν τις καταγγελίες της —και ότι η Κάρλσον δεν τις είχε αναφέρει ποτέ σε κανέναν άλλο, ούτε στο τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού ούτε σε συναδέλφους της, μέχρι τη μη ανανέωση του συμβολαίου της—, η Γκιλφόιλ συντάχθηκε με αρκετές ακόμη γνωστές γυναίκες που εμφανίζονταν στον αέρα του Fox News, αντικρούοντας τις καταγγελίες και υπερασπιζόμενη τον Έιλς.

«Έχει ενδιαφέρον. Δεν θα κάναμε καν αυτή τη συζήτηση αν είχε ανανεωθεί το συμβόλαιό της, έτσι δεν είναι;», δήλωσε η Γκιλφόιλ στο Breitbart News. Συνέχισε:

Βάζω στοίχημα ότι δεν θα προχωρούσε καν σε αυτή την καταγγελία αν πληρωνόταν βάσει ενός νέου συμβολαίου. Γιατί δεν καταγράφηκε ή δεν καταγγέλθηκε αυτό νωρίτερα; Είναι μια δυναμική, έξυπνη γυναίκα — σπούδασε στο Στάνφορντ και έχει μυαλό. Γιατί λοιπόν δεν είχε βγει αυτό στο φως νωρίτερα; Όλοι με ρωτούν: γιατί τώρα; Περίεργη χρονική συγκυρία, αν βρίσκεσαι σε μια τέτοια κατάσταση. Αν εργάζεσαι σε ένα εχθρικό περιβάλλον, γιατί να μην υποβάλεις καταγγελία εκείνη τη στιγμή; Γιατί, ως δυναμική και ισχυρή φεμινίστρια, να μην απευθυνθείς αμέσως στο τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού και να καταγγείλεις το περιστατικό στους προϊσταμένους σου;

Και πάλι, δεν έχουμε όλα τα γεγονότα και τα αποδεικτικά στοιχεία. Απλώς σας λέω τι θα έκανα ως δικηγόρος και πρώην εισαγγελέας, εξετάζοντας την υπόθεση. Αυτό που προσπαθείς να βρεις είναι η αλήθεια, οπότε ένα από τα πράγματα που εξετάζεις είναι το κίνητρο ή η πρόθεση. Πρόκειται για αντίποινα επειδή δεν ανανεώθηκε το συμβόλαιο; Όταν τα συμβόλαια δεν ανανεώνονται και δεν γίνεται νέα διαπραγμάτευση, αυτό συμβαίνει επειδή προσλήφθηκες για μια δουλειά και δεν την κάνεις πλέον καλά. Τότε δεν ανανεώνεται ή καταγγέλλεται το συμβόλαιό σου. Έτσι λειτουργούν οι επιχειρήσεις.

Η Γκιλφόιλ συντάσσεται με τη Μαρία Μπαρτιρόμο, την Γκρέτα Βαν Σάστερεν και τη δικαστή Τζανίν Πίρο, μεταξύ άλλων γυναικών που εμφανίζονται στον αέρα του καναλιού και υπερασπίζονται δημόσια τον Έιλς.

Η Μπαρτιρόμο, ιδιαίτερα επιτυχημένη δημοσιογράφος με αντικείμενο την οικονομία και την πολιτική, η οποία ξεχώρισε στα ντιμπέιτ των προκριματικών εκλογών των Ρεπουμπλικανών το 2016, υπερασπίστηκε τον Έιλς σε αποκλειστική συνέντευξη στο περιοδικό Variety.

«Γνωρίζω τον Ρότζερ Έιλς εδώ και 25 χρόνια, από τότε που με προσέλαβε για πρώτη φορά στο CNBC, και με προσέλαβε ξανά πριν από δυόμισι χρόνια. Τον έχω γνωρίσει μόνο ως επαγγελματία», δήλωσε η Μπαρτιρόμο. «Έχω μάθει πάρα πολλά από εκείνον και συνεχίζω να εξελίσσομαι».

Η Βαν Σάστερεν, παρουσιάστρια της βραδινής εκπομπής On the Record του Fox News, δήλωσε σε συνέντευξη στον Λόιντ Γκρόουβ του The Daily Beast ότι πιστεύει πως ο Έιλς «κατηγορείται ψευδώς».

«Πάντοτε με ενοχλούσε όταν πίστευα ότι κάποιος κατηγορείται ψευδώς ή αδικείται», είπε. «Έχω μακρά προϋπηρεσία ως συνήγορος υπεράσπισης σε ποινικές υποθέσεις. Με βάση την εμπειρία μου, αυτή η κατηγορία είναι άδικη. Από όσα γνωρίζω, αυτός δεν είναι ο Ρότζερ Έιλς για τον οποίο έχω ακούσει ή τον οποίο έχω γνωρίσει».

Πρόσθεσε ότι, όλα τα χρόνια που εργάζεται εκεί, δεν έχει ακούσει τίποτα παρόμοιο — αλλά, αν είχε ακούσει, θα πήγαινε κατευθείαν στο γραφείο του Έιλς και θα του ζητούσε εξηγήσεις.

«Ο κόσμος μιλάει. Ακούς πολλά και εγώ δεν άκουσα ποτέ κάτι τέτοιο», είπε στον Γκρόουβ. «Ειλικρινά, πρέπει να σου πω: με ξέρεις. Είμαι αρκετά τολμηρή. Αν άκουγα κάτι τέτοιο, πιθανότατα θα έλεγα κάτι στον Ρότζερ. Δεν έχω τίποτα να χάσω. Αν δεν έκανα αυτή τη δουλειά, θα πήγαινα να διδάξω σε μια νομική σχολή. Δεν είμαι κανένα άβουλο πλασματάκι».

Η Πίρο, η οποία γνώριζε τον Έιλς χρόνια πριν αρχίσει να εργάζεται στο Fox και είναι πρώην εισαγγελέας και πρώην δικαστής, τον υπερασπίστηκε σε συνέντευξη στο περιοδικό People.

«Όταν άρχισα να εργάζομαι γι’ αυτόν, τα πράγματα ήταν λίγο διαφορετικά», είπε, συνεχίζοντας:

Η σχέση ήταν κάπως πιο απόμακρη επειδή διοικούσε το Fox. Είχε πάντοτε ένα χαμόγελο στο πρόσωπό του και ήταν πάντοτε ευχάριστος. Είμαι μεγάλη θαυμάστρια του Ρότζερ Έιλς, όχι μόνο για την προσωπικότητά του και ως άνθρωπο για τον οποίο ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα εργαζόμουν, αλλά και για κάτι περισσότερο. Τον θεωρώ γίγαντα. Πιστεύω ότι κάνει πράγματα στα μέσα ενημέρωσης που άλλοι έλεγαν ότι δεν θα μπορούσε να κάνει. Τρέφω τεράστιο θαυμασμό γι’ αυτόν.

Η Κίραν Τσέτρι, πρώην παρουσιάστρια του Fox News που στη συνέχεια εργάστηκε ως παρουσιάστρια στο CNN, υπερασπίστηκε επίσης τον Έιλς σε μια εκτενή ανάρτηση στο The Huffington Post.

«Δεν μπορώ να μιλήσω για την Γκρέτσεν, αφού προφανώς δεν ήμουν στο δωμάτιο, αλλά μπορώ να σας πω ότι ποτέ δεν ένιωσα άβολα κοντά στον Ρότζερ Έιλς», έγραψε η Τσέτρι σε ένα εκτενές κείμενο, περιγράφοντας πόσο θετική ήταν η εμπειρία της στο Fox News όταν εργαζόταν με τον Έιλς. Πρόσθεσε:

Και αυτός είναι ο λόγος που μιλάω δημόσια. Επειδή πιστεύω ότι αυτή η κατάσταση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: υπάρχουν πραγματικές περιπτώσεις ανθρώπων που δέχονται ή αισθάνονται ότι δέχονται σεξουαλικές προτάσεις ή εκφοβισμό από πρόσωπα σε θέσεις εξουσίας και φοβούνται υπερβολικά για να μιλήσουν. Αυτό είναι γεγονός. Η άλλη όψη είναι ότι, κάθε φορά που κάποιος κατηγορείται πως παρενοχλεί σεξουαλικά ή εκφοβίζει έναν υφιστάμενό του, η φήμη του ουσιαστικά καταστρέφεται.

Στην αποκλειστική συνέντευξή της στο Breitbart News, η Γκιλφόιλ περιέγραψε πώς άνθρωποι μέσα στο Fox News με τους οποίους έχει μιλήσει θεωρούν τη χρονική συγκυρία «περίεργη». Ανέφερε επίσης ότι πολλές γυναίκες με τις οποίες εργάζεται της έχουν πει πως οι καταγγελίες κατά του Έιλς δεν έχουν πραγματική βάση.

Η Γκιλφόιλ δήλωσε ακόμη ότι πιστεύει πως υπάρχει πολιτικό κίνητρο: συγκεκριμένα, ότι τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, τα οποία στην πλειονότητά τους επιθυμούν τη νίκη της αναμενόμενης υποψήφιας των Δημοκρατικών, Χίλαρι Κλίντον, στις εκλογές του Νοεμβρίου, θέλουν να παραμερίσουν το Fox News και τον Έιλς.

«Περίεργη χρονική συγκυρία, δεδομένου του πολιτικού χαρακτήρα όσων συμβαίνουν αυτή την περίοδο και των κομματικών συνεδρίων», δήλωσε η Γκιλφόιλ, όταν ρωτήθηκε ποιο ήταν το κλίμα μεταξύ των συναδέλφων της. Εξήγησε:

Σοκ και δυσπιστία, επειδή η Γκρέτσεν εργαζόταν εκεί και ήταν υπάλληλος του Fox News επί έντεκα χρόνια. Της φέρθηκαν πολύ καλά όσον αφορά τις θέσεις που της έδωσαν: βασική παρουσιάστρια του Fox and Friends και στη συνέχεια τη δική της ημερήσια εκπομπή. Καταβλήθηκαν επίσης πολλές προσπάθειες για την προβολή της ίδιας, της εκπομπής και του βιβλίου της.

Το Fox News έχει ένα πολύ υποστηρικτικό περιβάλλον. Επομένως, ναι, οι άνθρωποι αισθάνονται σοκ και δυσπιστία, με βάση τις δικές τους εμπειρίες από τον Ρότζερ Έιλς και το Fox News. Είδατε τη Μαρία Μπαρτιρόμο να μιλάει, την Γκρέτα Βαν Σάστερεν, τη δικαστή Τζανίν Πίρο, και βλέπετε κι εμένα.

Και πάλι, μιλάμε για τις προσωπικές μας εμπειρίες από ένα πολύ μεγάλο διάστημα γνωριμίας μαζί του. Αυτό θα έπρεπε να σημαίνει κάτι. Θα έπρεπε να μιλάει από μόνο του. Δεν γνωρίζω τις προσωπικές επαφές της Γκρέτσεν μαζί του. Γνωρίζω όμως τον χαρακτήρα και την ακεραιότητα του Ρότζερ Έιλς και ξέρω πώς με έχουν αντιμετωπίσει εκεί: εξαιρετικά, από κάθε άποψη.

Ειδικότερα, σχετικά με τα πολιτικά κίνητρα των επικριτών του Έιλς, η Γκιλφόιλ —πρώην πρώτη κυρία του Σαν Φρανσίσκο, όταν ήταν παντρεμένη με τον τότε Δημοκρατικό δήμαρχο της πόλης, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος σήμερα είναι αντικυβερνήτης της Καλιφόρνιας— δήλωσε ότι ο Έιλς και το Fox News αποτελούν στόχους εδώ και πολύ καιρό. Ο ίδιος κύκλος επικριτών —το Politico, ο Γκάμπριελ Σέρμαν του New York Magazine και άλλοι— επιχειρεί τώρα να ανατρέψει τον Έιλς. Το Politico έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και συμπεριφέρεται σαν ο Έιλς να έχει ήδη αποχωρήσει.

«Αυτοί είναι άνθρωποι που προσπαθούν εδώ και χρόνια να στοιχειοθετήσουν κατηγορίες κατά του Ρότζερ Έιλς και του Fox News, οπότε τίποτα από αυτά δεν θα με εξέπληττε», είπε. Συνέχισε:

Πράγματι, υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν μια ευκαιρία για να επιτεθούν στο δίκτυο ή στον κύριο Έιλς. Είμαι πρώην εισαγγελέας, δυναμική γυναίκα, πρώην πρώτη κυρία του Σαν Φρανσίσκο και έχω υπερασπιστεί γυναίκες, παιδιά και θύματα εγκλημάτων.

Σας λέω ότι ποτέ δεν θα έμενα αμέτοχη αν πίστευα πως συνέβαινε κάτι τέτοιο, είτε σε εμένα προσωπικά είτε σε κάποια συνάδελφό μου. Έχω αγωνιστεί για τη δικαιοσύνη στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου, είμαι άνθρωπος με ισχυρές αρχές και δεν θα το ανεχόμουν. Δεν θα το αποδεχόμουν.

Έχω συναναστραφεί κάθε είδους ανθρώπους: συνηγόρους υπεράσπισης, αστυνομικούς, πολιτικούς και από τις δύο παρατάξεις — Δημοκρατικούς, ως πρώην πρώτη κυρία του Σαν Φρανσίσκο, αλλά και Ρεπουμπλικανούς. Έχω λοιπόν δει πολλά πράγματα από κοντά στη ζωή μου. Κάθε άλλο παρά αφελής ή άπειρη είμαι.

Γι’ αυτό ένιωσα υποχρεωμένη να μιλήσω: επειδή αυτό δεν είναι σωστό, ειδικά με βάση όσα γνωρίζω για τον ίδιο ως άνθρωπο και για τον υποδειγματικό τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι γυναίκες στο Fox News.

Υπάρχουν γυναίκες σε απαιτητικές θέσεις: η Σουζάν Σκοτ, που διευθύνει το ειδησεογραφικό τμήμα ως αντιπρόεδρος του Fox News, και η Νταϊάν Μπράντι, επικεφαλής του νομικού τμήματος. Υπάρχουν γυναίκες επικεφαλής στα τμήματα Ανθρώπινου Δυναμικού και Ανθρώπινων Σχέσεων. Επικεφαλής των σχέσεων με τα μέσα ενημέρωσης είναι επίσης μια γυναίκα, η Ιρένα Μπριγκάντι.

Πρόκειται για δυναμικές, ισχυρές γυναίκες που δεν θα εργάζονταν για έναν άνθρωπο εναντίον του οποίου διατυπώνονται τέτοιες κατηγορίες, αν αυτές ήταν αληθινές. Καταλαβαίνετε τι εννοώ;

Ο Ρότζερ Έιλς στηρίζει τις γυναίκες: την Πόλα Ζαν, που εργαζόταν στο Fox, την Γκρέτα Βαν Σάστερεν —πάντοτε είχαμε γυναίκα στη ζώνη υψηλής τηλεθέασης—, τη Μέγκιν Κέλι, εμένα· είχα κι εγώ εκπομπή στη βραδινή ζώνη. Στο Fox μετακινείσαι ανάλογα με το πού σε χρειάζονται. Αυτό κάνουν όσοι λειτουργούν ομαδικά. Βάζεις κι εσύ πλάτη. Φροντίζεις να λειτουργούν τα πράγματα.

Η Γκιλφόιλ πρόσθεσε επίσης ότι όλοι στο Fox News στηρίζουν αυτή την περίοδο τον Έιλς.

«Το κλίμα στο Fox είναι πολύ υποστηρικτικό προς τον κύριο Έιλς», είπε, καταλήγοντας:

Οι άνθρωποι λυπούνται πολύ όταν βλέπουν κάτι τέτοιο να συμβαίνει σε έναν άνθρωπο που έχει συμβάλει τόσο αποφασιστικά στην ανάδειξη γυναικών σε σημαντικές θέσεις. Και πάλι, οι παρουσιάστριες του Fox News με τις οποίες έχω μιλήσει είχαν καλές εμπειρίες και, όπως είπα, ήταν εξαιρετικά υποστηρικτικές.

Όλες όσες έχω συζητήσει μαζί τους, χωρίς εξαίρεση, είπαν ότι αυτό δεν τους έχει συμβεί ποτέ. Έχω πολύ στενές σχέσεις με τις γυναίκες του Fox News. Είμαστε ομάδα. Στηρίζουμε η μία την άλλη και γι’ αυτό βγαίνω δημόσια να πω την αλήθεια — επειδή η αλήθεια πρέπει να μετράει.

breitbart.com

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ: Ο Ρότζερ Έιλς απομακρύνθηκε απο το FOX.- Το Breitbart υποστηρίζει τον Τράμπ.

Ήθελε να δει τη θάλασσα τον Ιανουάριο. Πάουλ Γκόμα — ο συγγραφέας που αψήφησε την κομμουνιστική δικτατορία

Από
anixneuseis
-
0

Της Ντάνα Φόντορ Ματέεσκου
22 Ιουνίου 2026

Μια ζωή σημαδεμένη από την αντίσταση και τις διώξεις

Λίγοι Ρουμάνοι διανοούμενοι είχαν το θάρρος να αντιταχθούν ανοιχτά στο κομμουνιστικό καθεστώς όπως ο Πάουλ Γκόμα. Συγγραφέας, πρώην πολιτικός κρατούμενος και μία από τις σημαντικότερες φωνές της αντικομμουνιστικής αντίστασης στη Ρουμανία, ο Γκόμα πλήρωσε ακριβά την άρνησή του να υποταχθεί στη δικτατορία.

Γεννημένος στις 2 Οκτωβρίου 1935 στο χωριό Μάνα της Βεσσαραβίας, η οποία τότε αποτελούσε τμήμα της Ρουμανίας, έζησε από την παιδική του ηλικία το δράμα της σοβιετικής κατοχής και της φυγής της οικογένειάς του στη Ρουμανία. Οι εμπειρίες εκείνων των χρόνων έμελλε να σημαδέψουν ολόκληρο το λογοτεχνικό του έργο και τη δημόσια δράση του.

Γιατί οδηγήθηκε στη φυλακή;

Το 1956, εμπνευσμένος από την αντικομμουνιστική εξέγερση στην Ουγγαρία, ο Πάουλ Γκόμα, φοιτητής τότε στη Φιλολογική Σχολή του Βουκουρεστίου, συμμετείχε σε συζητήσεις και ενέργειες που οι αρχές θεωρούσαν εχθρικές.

Συνελήφθη τον Νοέμβριο του 1956 και καταδικάστηκε για «απόπειρα οργάνωσης διαδηλώσεων εχθρικών προς το καθεστώς». Πέρασε περίπου δύο χρόνια στις κομμουνιστικές φυλακές, ενώ μετά την αποφυλάκισή του δεν ανέκτησε πλήρως την ελευθερία του.

Αναγκαστική διαμονή στο Μπαραγκάν

Μετά τη φυλάκισή του, οι αρχές αποφάσισαν να τον στείλουν στο Μπαραγκάν, επιβάλλοντάς του καθεστώς αναγκαστικής διαμονής — Domiciliu Obligatoriu, με τα αρχικά D.O. Το μέτρο αυτό αποτελούσε μία από τις προσφιλείς μορφές καταστολής του κομμουνιστικού καθεστώτος. Πρώην πολιτικοί κρατούμενοι, αντιφρονούντες, διανοούμενοι και πρόσωπα που θεωρούνταν «αναξιόπιστα» υποχρεώνονταν να ζουν επί χρόνια σε απομονωμένους οικισμούς, υπό τη διαρκή επιτήρηση της Σεκουριτάτε.

Στα έγγραφα ταυτότητάς τους αναγραφόταν η ένδειξη «D.O.», και στην καθομιλουμένη αποκαλούνταν «ντεοΐστες», από τα αρχικά αυτά. Η ζωή τους ελεγχόταν μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια: οι μετακινήσεις απαιτούσαν ειδικές άδειες, η τακτική παρουσία τους στη Μιλίτσια ήταν υποχρεωτική και οποιαδήποτε παράβαση μπορούσε να επιφέρει νέες κυρώσεις.

Οι ξυλοδαρμοί και οι καταχρήσεις της Σεκουριτάτε

Οι εμπειρίες του Πάουλ Γκόμα με τη Σεκουριτάτε ήταν πολλές και βάναυσες. Στα απομνημονεύματά του περιγράφει ανακρίσεις, εκφοβισμούς και σωματικές επιθέσεις. Ένα περιστατικό που αφηγείται στο βιβλίο «Ο στρατιώτης του σκύλου» (Soldatul câinelui) αποτυπώνει χαρακτηριστικά τον παραλογισμό και τη βία του συστήματος.

Κατά την περίοδο της αναγκαστικής διαμονής του, ο Γκόμα είχε λάβει άδεια να μεταβεί στην Κωνστάντζα. Θέλοντας να δει για πρώτη φορά τη θάλασσα, βρέθηκε κατά λάθος σε μια λιμενική ζώνη. Η Σεκουριτάτε υποψιάστηκε αμέσως ότι σκόπευε να διαφύγει από τη χώρα με ένα σουηδικό πλοίο. Τον συνέλαβαν, τον έγδυσαν για να τον ερευνήσουν, τον εξύβρισαν και τον ξυλοκόπησαν επανειλημμένα κατά την ανάκριση.

Παρότι η εξήγησή του ήταν απλή —ήθελε μόνο να δει τη θάλασσα—, οι αξιωματικοί αρνούνταν να τον πιστέψουν. Στην παρανοϊκή λογική του καθεστώτος, κάθε πολίτης με ιστορικό πολιτικών διώξεων θεωρούνταν μονίμως ύποπτος.

Ο αντιφρονών που αψήφησε τον Τσαουσέσκου

Τη δεκαετία του 1970, ο Πάουλ Γκόμα έγινε ο πιο γνωστός Ρουμάνος αντιφρονών. Το 1977, εμπνευσμένος από το κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τσεχοσλοβακία, απηύθυνε ανοιχτές επιστολές, ζητώντας τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών.

Η αντίδραση του καθεστώτος του Νικολάε Τσαουσέσκου ήταν άμεση: σύλληψη, ξυλοδαρμοί, απειλές και εκστρατεία δυσφήμησης. Η διεθνής πίεση οδήγησε στην απελευθέρωσή του, όμως την ίδια χρονιά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Ρουμανία. Εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, όπου συνέχισε να γράφει και να καταγγέλλει τα εγκλήματα του κομμουνισμού.

Ούτε η εξορία στη Γαλλία έφερε γαλήνη στον Πάουλ Γκόμα. Έχοντας αναδειχθεί σε μία από τις ισχυρότερες φωνές των εξόριστων Ρουμάνων και σε σταθερό επικριτή του κομμουνιστικού καθεστώτος του Βουκουρεστίου, ο συγγραφέας έγινε στόχος εκφοβισμών και αποπειρών φυσικής εξόντωσης.

Μία από τις γνωστότερες ήταν η απόπειρα δολοφονίας με εκρηκτικό μηχανισμό κρυμμένο μέσα σε ένα βιβλίο. Το ύποπτο δέμα εντοπίστηκε προτού προκαλέσει τραγωδία, αν και ένας Γάλλος αστυνομικός τραυματίστηκε. Η υπόθεση ενίσχυσε την πεποίθηση πολλών δυτικών παρατηρητών ότι το καθεστώς του Νικολάε Τσαουσέσκου ήταν διατεθειμένο να καταδιώκει και να εκφοβίζει τους αντιπάλους του ακόμη και πέρα από τα σύνορα της χώρας. Το περιστατικό έγινε ένα από τα γνωστότερα παραδείγματα των πιέσεων που ασκούνταν στους εξόριστους Ρουμάνους αντιφρονούντες.

Η παρακαταθήκη του Πάουλ Γκόμα

Ο Πάουλ Γκόμα παραμένει μία από τις κεντρικές μορφές της ρουμανικής αντικομμουνιστικής αντίστασης. Σε μια εποχή κατά την οποία οι περισσότεροι διανοούμενοι απέφευγαν την άμεση σύγκρουση με το καθεστώς, εκείνος επέλεξε να μιλήσει ανοιχτά, αναλαμβάνοντας τις συνέπειες.

Το λογοτεχνικό και απομνημονευματικό έργο του αποτελεί σήμερα μαρτυρία πρωταρχικής σημασίας για την πολιτική καταστολή, τις κομμουνιστικές φυλακές, την αναγκαστική διαμονή και τους μηχανισμούς με τους οποίους το ολοκληρωτικό κράτος επιχειρούσε να ελέγξει την κοινωνία.

Η εμπειρία του Πάουλ Γκόμα δείχνει πώς τα ολοκληρωτικά καθεστώτα επιχειρούν να διατηρήσουν την εξουσία τους μέσω του φόβου, της επιτήρησης και της εξουδετέρωσης των ενοχλητικών φωνών. Στην κομμουνιστική Ρουμανία, οι ανεξάρτητοι διανοούμενοι, οι πολιτικοί αντίπαλοι και όσοι αρνούνταν να συμμορφωθούν περιθωριοποιούνταν, συλλαμβάνονταν, ξυλοκοπούνταν ή εξαναγκάζονταν στη σιωπή.

Το δίδαγμα εκείνων των χρόνων είναι ότι η ελευθερία της έκφρασης, η πολυφωνία και τα δικαιώματα των πολιτών δεν πρέπει να θεωρούνται κατοχυρωμένα για πάντα. Μια δημοκρατική κοινωνία οφείλει να παραμένει σε επαγρύπνηση απέναντι σε κάθε τάση υπερβολικής συγκέντρωσης της εξουσίας, περιορισμού του δημόσιου διαλόγου ή στιγματισμού όσων σκέφτονται διαφορετικά. Η μοίρα του Πάουλ Γκόμα υπενθυμίζει πόσο εύκολα μπορούν να χαθούν οι ελευθερίες όταν το κράτος φτάνει να ελέγχει τη ζωή των πολιτών και να μετατρέπει την αντιπολίτευση σε ποινικό αδίκημα.

Απόσπασμα από το «Ο στρατιώτης του σκύλου» ή… μια επίδειξη της βλακείας και του παραλογισμού των ανδρών της Σεκουριτάτε

Βρισκόμουν σε αναγκαστική διαμονή στο Μπαραγκάν από το 1958, αλλά μόλις το 1961 είχα καταφέρει να πάρω άδεια για να πάω στο σπίτι μου — άδεια που, κανονικά, χορηγούνταν μία φορά τον χρόνο. Όμως εκείνο το γουρούνι, ο Λιβρέσκου, ο αξιωματικός της Σεκουριτάτε που μας είχε υπό την ευθύνη του —και στο μάτι—, μου είχε κάνει πάλι την ίδια παγαποντιά: είχα πάρει την άδεια, αλλά όχι για το Μέσεντορφ, στην περιοχή της Ρούπεα, στην Τρανσυλβανία, όπου βρίσκονταν οι γονείς μου. Την είχα πάρει για την… Κωνστάντζα.

«Μα δεν έχω τίποτα να κάνω στην Κωνστάντζα», είχα προσπαθήσει να εξηγήσω στον αξιωματικό της Μιλίτσια στο Φετέστι. «Θέλω να δω τους γονείς μου, όχι τη θάλασσα τον Ιανουάριο».

«Αν είναι έτσι, γράψε ότι παραιτείσαι από την άδεια για την Κωνστάντζα, κάνε νέα αίτηση για το Μέσεντορφ της Ρούπεα και περίμενε το αποτέλεσμα — έναν μήνα, έναν χρόνο, δύο…», λέει ο αστυνομικός.

Ήξερα ότι άλλος δρόμος δεν υπήρχε.

Λέει ένας άλλος αστυνομικός:

«Εκμεταλλεύσου την άδεια, βρε άνθρωπε, κι ας μην πας στο σπίτι σου. Σας ξέρω εγώ εσάς· θα χαιρόσασταν ακόμη και με μια διαδρομή με το τρένο, όπου να ’ναι…»

Είχε δίκιο.

«Θα πήγαινα στην Κωνστάντζα, αλλά δεν γνωρίζω κανέναν, δεν έχω πάει ποτέ. Πού στο καλό να δηλώσω την παρουσία μου;» Ήξερα ότι, όταν έπαιρνε «άδεια», ο εξόριστος σε αναγκαστική διαμονή έπρεπε πρώτα απ’ όλα να παρουσιαστεί στη Μιλίτσια του τόπου που του είχε οριστεί.

«Μείνε σε ένα ξενοδοχείο», λέει ο πρώτος.

«Μα σας είπα ότι δεν γνωρίζω την Κωνστάντζα. Δώστε μου το όνομα και τη διεύθυνση ενός ξενοδοχείου».

Οι αστυνομικοί του Φετέστι, παραξενεμένοι και διασκεδάζοντας με την υπόθεση, συσκέφθηκαν και τελικά σημείωσαν στο φύλλο πορείας το ξενοδοχείο που —σημαντικό πλεονέκτημα— βρισκόταν πολύ κοντά στο κτίριο της Μιλίτσια στην Κωνστάντζα.

Και να ’μαι στο τρένο για την Κωνστάντζα, μέσα στον Ιανουάριο. Ντυμένος όπως ένας εξόριστος σε αναγκαστική διαμονή: παντελόνι και γιλέκο από καπιτονέ ύφασμα, λαστιχένιες μπότες, ένα κοντό χωριάτικο πανωφόρι με γούνινη επένδυση, γούνινο σκούφο με αυτιά και… γένια. Και χωρίς αποσκευές.

Φτάνω στο ξενοδοχείο που μου είχαν υποδείξει το απόγευμα —είχε ήδη σκοτεινιάσει—, καταχωρίζω τα στοιχεία μου, βρίσκω ένα κρεβάτι σε κοινόχρηστο δωμάτιο και, φυσικά, πηγαίνω αμέσως στη Μιλίτσια για να δηλώσω την παρουσία μου. Γνώριζαν ότι θα ερχόμουν, οπότε δεν έχασα χρόνο.

Βγαίνω και ρωτάω τον αστυνομικό στην πύλη:

«Από πού πάω για τη θάλασσα;»

Ο αστυνομικός αρχικά παραξενεύεται:

«Τι δουλειά έχεις εσύ με τη θάλασσα, νυχτιάτικα;»

Όταν όμως ακούει ότι βρίσκομαι για πρώτη φορά στην Κωνστάντζα, σηκώνει τους ώμους και δείχνει με το χέρι προς μια κατεύθυνση.

Ξεκινάω προς τα εκεί, περπατάω κάμποσο, ρωτάω έναν περαστικό που τουρτούριζε — φυσούσε τρομερός αέρας, τον ένιωθα να διαπερνά και τη γούνινη επένδυση του πανωφοριού μου και τα καπιτονέ ρούχα μου.

(…)

Παρακάμπτω μια έντονα φωτισμένη μπάρα, περνάω δίπλα από ένα φυλάκιο και συνεχίζω ευθεία. Περπατάω και περπατάω ανάμεσα σε τεράστια κιβώτια και γερανούς που βουίζουν…

Ακριβώς τη στιγμή που διακρίνω μπροστά μου μια αναλαμπή νερού, πέντε θεόρατοι άνδρες με αρπάζουν, μου ακινητοποιούν τα χέρια πίσω από την πλάτη, με σηκώνουν και με κουβαλούν — πού; Δεν έχω ιδέα.

Ένα τζιπ IMS έρχεται προς την «ομάδα» μας και ύστερα ένα μικρό φορτηγό. Με σπρώχνουν μέσα σε μια υπερβολικά ζεστή παράγκα.

Τα πρώτα λόγια που λέω είναι:

«Ο σκούφος! Πού είναι ο σκούφος μου;»

«Για γδύσου πρώτα τελείως κι ύστερα θα σου δώσουμε και τον σκούφο!», λέει ένας αξιωματικός της Σεκουριτάτε.

Συνηθισμένος, γδύνομαι χωρίς να πω λέξη.

Ενώ καμιά πενταριά άνδρες ψάχνουν τα ρούχα μου, τις λαστιχένιες μπότες και, κυρίως, τον σκούφο, ο αξιωματικός με ανακρίνει:

«Πού διάολο ήξερες για το σουηδικό πλοίο, κάθαρμα;»

«Δεν ήξερα για κανένα σουηδικό πλοίο», λέω.

«Λες ψέματα, κάθαρμα!» Και μου αστράφτει δυο χαστούκια.

«Τότε τι γύρευες εδώ;»

«Ήθελα να δω τη θάλασσα».

«Γαμώ τη θάλασσα της μάνας σου, κάθαρμα και ψεύτη! Να δεις τη θάλασσα μέσα στο σκοτάδι;»

«Μα μόλις πριν από λίγο έφτασα, με το τρένο των πέντε. Είχε ήδη σκοτεινιάσει», λέω.

«Τότε γιατί λες ψέματα ότι ήθελες να δεις τη θάλασσα;» Και, για να με ενθαρρύνει να του απαντήσω, μου δίνει μερικά ακόμη χαστούκια.

«Δεν λέω ψέματα! Είναι η πρώτη φορά που έρχομαι στη θάλασσα και ήθελα να τη δω, ακόμη και μέσα στο σκοτάδι».

«Τι έχεις, μάτια κουκουβάγιας, κάθαρμα; Μπορεί να έχεις, αλλά όχι για να αγναντεύεις τη θάλασσα. Πού ήξερες για το σουηδικό πλοίο που φεύγει αύριο το πρωί;»

«Τώρα, από εσάς, μαθαίνω ότι ένα σουηδικό πλοίο…», προσπαθώ να πω, αλλά δεν προλαβαίνω να τελειώσω: ο αξιωματικός αρχίζει πάλι να με χτυπά, αυτή τη φορά και με κλοτσιές.

«Ήθελες να φύγεις παράνομα από τη χώρα, κάθαρμα! Για να δω με ποιο ψεύτικο όνομα ήθελες να το σκάσεις!»

Ένας υφιστάμενός του τού δίνει τα χαρτιά μου. Ο αξιωματικός τα εξετάζει. Όταν φτάνει στην ταυτότητα, αναφωνεί:

«Α, εσύ είσαι από εκείνους. Γαμώ τα θεία της μάνας σου! Κανονικό κάθαρμα, με μητρώο! Κοίτα εδώ, σύντροφε, τι γράφει…» Και δείχνει την ταυτότητά μου σε έναν αξιωματικό του ναυτικού. «Κι εδώ, κάτω από τη φωτογραφία, βλέπεις αυτά τα γράμματα; D.O.;»

Ο ναυτικός τα βλέπει, αλλά δεν καταλαβαίνει τι σημαίνουν.

«Αυτό το κάθαρμα όχι μόνο ήθελε να ανέβει στο σουηδικό πλοίο για να το σκάσει, αλλά εγκατέλειψε και τον τόπο της αναγκαστικής διαμονής του. Πώς έφυγες από εκεί, κάθαρμα;»

«Δεν τον εγκατέλειψα, έφυγα νόμιμα. Κοιτάξτε κι εκείνο το χαρτί…»

Απλώνω το χέρι για να του δείξω, αλλά με χτυπά πάνω του τόσο δυνατά, που μου έρχονται δάκρυα.

«Δεν θα μου μάθεις εσύ τι να κοιτάζω…»

«Τι γυρεύεις στην Κωνστάντζα, ρε; Έχεις οικογένεια εδώ;»

«Έγινε ένα λάθος. Η Σεκουριτάτε του Φετέστι, αντί να μου δώσει άδεια για να πάω στους γονείς μου, μου έδωσε για την Κωνστάντζα», λέω.

«Και ποιος σε πιστεύει, ρε; Και πώς τολμάς να υπαινίσσεσαι ότι η δική μας Σεκουριτάτε κάνει λάθη;» Και εισπράττω κι άλλα χαστούκια.

Μάταια προσπαθώ να του εξηγήσω· δεν θέλει να με ακούσει. Με χτυπά. Ύστερα με χτυπά για να πω τι έχω κρύψει στον σκούφο και να το βγάλω μόνος μου… Τι έχω κρύψει; Δολάρια; Έγγραφα;

Μετά με χτυπούν για το ξενοδοχείο: γιατί πήγα να μείνω σε ξενοδοχείο, αν είχα καθαρή τη συνείδησή μου;

(…)

«Ντύσου!», με διατάζει ο αξιωματικός.

Ύστερα αρχίζει να με κατσαδιάζει:

«Πώς διάολο βρέθηκες στο λιμάνι, ρε; Δεν είδες τι γράφει εκεί πάνω, στην κορυφή της σκάλας;»

Όχι, δεν είχα δει τίποτα.

«Και την μπάρα δεν την είδες;»

«Ναι, την είδα, αλλά νόμιζα ότι ήταν διακοσμητική μπάρα, αφού κανείς δεν με σταμάτησε».

«Πώς είπες ότι είναι η μπάρα μας, ρε;», θυμώνει ο αξιωματικός. «Τι θέλεις δηλαδή να υπαινιχθείς για τις μπάρες μας; Ακόμη δεν αναμορφώθηκες; Προσβάλλεις τα επιτεύγματα του λαού; Καλά, θα σε διακοσμήσω εγώ και με μια αναφορά, για να σε κρατήσουν εκεί, σε αναγκαστική διαμονή, μέχρι να βάλεις μυαλό!»

Με συνοδεύουν με ολόκληρη κουστωδία προς την έξοδο του λιμανιού. Φτάνω στο τελευταίο σκαλοπάτι, αλλά ο αξιωματικός μού λέει να κατέβω λίγο. Κατεβαίνω.

«Για να μη σου ξανάρθει όρεξη να αγναντεύεις τη θάλασσα νυχτιάτικα…» Και μου καταφέρνει μια γροθιά στο στόμα που με σωριάζει.

Πάουλ Γκόμα, «Ο στρατιώτης του σκύλου», εκδόσεις Humanitas, 1991

Στη διάρκεια της συγγραφικής του πορείας, ο Πάουλ Γκόμα δημοσίευσε δεκάδες μυθιστορήματα, βιβλία απομνημονευμάτων και ημερολόγια. Ανάμεσα στα σημαντικότερα συγκαταλέγονται:

  • Το διπλανό δωμάτιο (Camera de alături, 1968)
  • Οστινάτο (Ostinato, 1971)
  • Η καθημερινή μας πόρτα (Ușa noastră cea de toate zilele, 1972)
  • Γκέρλα (Gherla, 1976)
  • Τα Πάθη κατά το Πιτέστι (Patimile după Pitești, 1981)
  • Το χρώμα του ουράνιου τόξου ’77 (Culoarea curcubeului ’77, 1990)
  • Από το Καλιντόρ (Din Calidor, 1987)
  • Η τέχνη της φυγής (Arta refugii)
  • Ο στρατιώτης του σκύλου (Soldatul câinelui)
  • Μπονιφάτσια (Bonifacia)
  • Σαμπίνα (Sabina)
  • Η κόκκινη εβδομάδα (Săptămâna roșie)
  • Ημερολόγιο (Jurnal)

Πολλά από τα βιβλία του απαγορεύτηκαν από την κομμουνιστική λογοκρισία και κυκλοφόρησαν πρώτα στη Γαλλία, στη Γερμανία ή σε άλλες δυτικές χώρες. Τα κυρίαρχα θέματα του έργου του είναι η κομμουνιστική καταστολή, οι φυλακές πολιτικών κρατουμένων, οι εκτοπίσεις, το δράμα της Βεσσαραβίας και ο αγώνας του ατόμου ενάντια στη δικτατορία.

Το μυθιστόρημα «Γκέρλα» θεωρείται μία από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές μαρτυρίες για το κομμουνιστικό σύστημα εγκλεισμού στη Ρουμανία, ενώ το «Από το Καλιντόρ» συγκαταλέγεται στις πιο αναγνωρισμένες ανασυνθέσεις του κόσμου της Βεσσαραβίας που καταστράφηκε από τη σοβιετική κατοχή.

DFM — 22 Ιουνίου 2026

revistatreispe.com/

Πέθανε ο Διονύσης Χαριτόπουλος – «Θα είμαι πάντα με τους ξυπόλυτους»

Από
anixneuseis
-
0

Πέθανε σε ηλικία 79 ετών ο συγγραφέας Διονύσης Χαριτόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press

O Διονύσης Χαριτόπουλος πέθανε σε ηλικία 79 ετών. Το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν στην Αθήνα.

Γεννήθηκε το 1947 στον Πειραιά όπου έζησε τα πρώτα είκοσι χρόνια της ζωής του κάνοντας από μικρή ηλικία διάφορες χειρωνακτικές δουλειές στο λιμάνι και τα γύρω μηχανουργεία και εργοστάσια, άφησε ημιτελείς δύο ενάρξεις σπουδών στην Αθήνα και το Λονδίνο, παντρεύτηκε δύο φορές και απέκτησε δύο γιούς από τον πρώτο του γάμο, δούλεψε αρκετά χρόνια στη διαφήμιση, ενώ από το 1990 εγκατέλειψε οριστικά κάθε βιοποριστική δραστηριότητα.

Μεταξύ των ετών 1976-1996 εξέδωσε τα πεζά: Δανεικιά γραβάτα (διηγήματα), 525 τάγμα πεζικού (μυθιστόρημα), Τα παιδιά της Χελιδόνας (μυθιστόρημα), Δέσποινα (νουβέλα), Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι (διηγήματα), Εναντίον του Marlboro (μυθιστόρημα), Από εδώ πέρασε ο Κιλρόι (νουβέλα). Στη συνέχεια εξέδωσε το ιστορικό έργο Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων, μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη βιογραφία του Άρη Βελουχιώτη, τα θεατρικά έργα Λίστα γάμου και Αυγά μαύρα, το δοκιμιακό Ημών των ιδίων και το 2005 το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα Ο άνεμος κουβάρι.

Tο δοκιμιακό του εγχειρίδιο με τους αφορισμούς (Εγχειρίδιο βλακείας, εκδ. Τόπος) παρέμεινε για οκτώ μήνες στις πρώτες θέσεις σε όλες τις λίστες ευπώλητων βιβλίων. Η νέα, οριστική έκδοση του βιβλίου Ημών των ιδίων, ξανακοιταγμένη από τον συγγραφέα, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τόπος το φθινόπωρο του 2008.

Η ιστορική βιογραφία του Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2009 σε πανηγυρική επανέκδοση, και το 2022 κυκλοφόρησε το ιστορικό ακολούθημα Οι άτακτοι, με όλα τα νέα στοιχεία και τις πληροφορίες, που συγκεντρώθηκαν τα τελευταία 25 χρόνια, φωτίζοντας ξεχωριστά, πρόσωπα και γεγονότα που έχει σκεπάσει η μεγάλη σκιά του αρχηγού.

Το μυθιστόρημα με τίτλο Εκ Πειραιώς, μια ανθρωπογεωγραφία του Πειραιά της περιόδου 1947-1967, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τόπος τον Οκτώβριο 2012, ενώ το 2013 κυκλοφόρησε η Συλλεκτική έκδοση, που περιλαμβάνει όλες τις νουβέλες και όλα τα διηγήματά του. Το 2014 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Τόπος το θεατρικό Αυγά Μαύρα, ενώ το  Πρόβες Πολέμου, κυκλοφόρησε το 2014 & η νέα έκδοση του βιβλίου είναι διαθέσιμη από τον Οκτώβριο του 2017. To 2015 επανακυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Τόπος και τα σύγχρονα κλασικά μυθιστορήματά του: 525 τάγμα πεζικού και Τα παιδιά της Χελιδόνας και το 2016 το θεατρικό έργο Λίστα Γάμου.

Το Μάρτιο του 2016 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Πειραιώτες και τον Φεβρουάριο 2017 το δοκίμιο Σχέσεις. Το τρίτο βιβλίο της τριλογίας του Πειραιά Πειραιάς βαθύς κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο 2018. Τον Οκτώβριο του 2019 κυκλοφόρησε το βιβλίο του με τίτλο Έρωτες στη Μεταπολίτευση:1974-1990 & στις 20 Μαρτίου του 2024 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Πολλά Μικρά Απλά. Τον Οκτώβριο του 2024 κυκλοφορεί σε νέα έκδοση το βιβλίο Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι: Επετειακή έκδοση για τα 100 χρόνια του Ολυμπιακού. Κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο του Ο κόκκινος καθηγητής (2025).

Η ανακοίνωση των εκδόσεων Τόπος

«Πέθανε χθες ο Διονύσης Χαριτόπουλος. Το γράφουμε όπως το ήθελε, ούτε έφυγε, ούτε αποχώρησε, ούτε άλλα τέτοια. Ολιγαρκής, ανθεκτικός και μπεσαλής στη ζωή και τη γραφή του.

Γέννημα θρέμμα Πειραιώτης με καταγωγή από τη Μέσα Μάνη από πατέρα, και από τα ψηλά Βουνά το Μικρό Χωριό Ευρυτανίας από μάνα, ήταν όπως έλεγε ο ίδιος ευγνώμων γιατί είχε την τύχη να ζήσει σε ζόρικες εποχές στον Πειραιά, όπου το λιμάνι και ο κόσμος του τού έκαναν ταχύρρυθμα μαθήματα επιβίωσης, αξιοπρέπειας και ανθρωπογνωσίας, καθώς δούλευε από μικρός σε σκληρές χειρωνακτικές δουλειές.

Από το πρώτο του βιβλίο το 1976, ο Διονύσης Χαριτόπουλος είχε εξασφαλίσει τον έπαινο των κριτικών του πνευματικού κόσμου και ιδίως των αναγνωστών, αλλά και την αδυναμία τους να τον κατηγοριοποιήσουν. Ακατάτακτος, αταξινόμητος, αυτόνομος, είναι ορισμένα απ’ τα επίθετα που τον συνοδεύουν. Δεν ανήκει σε λογοτεχνικές σχολές, ρεύματα, παρέες, και σίγουρα δεν ακολούθησε τις επιταγές της εποχής του. Ήταν μια κατηγορία μόνος του. Μια γνήσια αντικομφορμιστική ψυχή που η γραφή της σε κάθε ένα από τα 24 βιβλία του αποπνέει την απαράμιλλη γοητεία του αυθεντικού και σχεδόν πάντα βαθιά βιωματικού. Τα βιβλία που είναι η μοναδική του κληρονομιά σε όλο τον κόσμο.

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος συνεργάστηκε αψεγάδιαστα με τις εκδόσεις ΤΟΠΟΣ από την ίδρυσή τους το 2007. Στο διάστημα αυτό εκδόθηκαν 12 τίτλοι και επανεκδόθηκαν 12, το σύνολο των προηγούμενων.

Διονύση όλοι εδώ οι άνθρωποι των εκδόσεων ΤΟΠΟΣ σε αποχαιρετούμε σαν σιωπηλός κυκλικός χορός βλέποντάς σε να χορεύεις για μια τελευταία φορά το μόνο τραγούδι που χόρευες το βυζαντινό του Τσιτσάνη «Ίσως αύριο» και κρατάμε σαν παρακαταθήκη αυτό που διάλεξες για άνοιγμα στο τελευταίο σου βιβλίο:

Θα είμαι πάντα με τους ξυπόλυτους,
έξω απ’ τα Χειμερινά Ανάκτορα, ακόμη κι αν είναι χειρότεροι
απ’ τους μέσα, γιατί αυτοί έχουν το δίκιο με το μέρος τους.

Μια θερμή αγκαλιά στο πανάξιο παλληκάρι σου τον Κώστα και στον αδερφό σου Γιάννη.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΠΟΣ

Αθήνα, 9 Οκτωβρίου 2026»

bookpress.gr

Βρετανός πρωθυπουργός: «Σχεδόν βέβαιο» ότι οι Φρουροί της Επανάστασης κατηύθυναν το περιστατικό ασφαλείας σε βάση που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ

Από
anixneuseis
-
0

 

Λονδίνο — Associated Press, 12 Οκτωβρίου 2026

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε τη Δευτέρα ότι ένα περιστατικό ασφαλείας σε στρατιωτική αεροπορική βάση στην Αγγλία, την οποία διαχειρίζονται οι ΗΠΑ, κατευθύνθηκε «σχεδόν βέβαια» από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν.

Ο Μπέρναμ είχε προηγουμένως αναφέρει ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις που συνδέουν το Ιράν με το φερόμενο σχέδιο επίθεσης, τον περασμένο μήνα, κατά της αεροπορικής βάσης RAF Fairford. Η βάση έχει χρησιμοποιηθεί από αμερικανικά βομβαρδιστικά για επιθέσεις κατά του Ιράν στον συνεχιζόμενο πόλεμο.

Η αστυνομία έχει συλλάβει επτά άνδρες στο πλαίσιο της έρευνας. Ωστόσο, όλοι έχουν αφεθεί ελεύθεροι υπό όρους και μέχρι στιγμής δεν έχουν απαγγελθεί κατηγορίες σε κανέναν.

«Μπορώ να επιβεβαιώσω την εκτίμησή μας ότι είναι πολύ πιθανό να υπήρξε συντονισμός από το Ιράν και ότι σχεδόν βέβαια η επιχείρηση κατευθύνθηκε από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης», δήλωσε ο Μπέρναμ ενώπιον των βουλευτών. «Δεν θα ανεχθούμε αυτές τις απειλές στο έδαφός μας».

Στις 27 Σεπτεμβρίου, δεκάδες κάτοικοι κοντά στην αεροπορική βάση απομακρύνθηκαν από τα σπίτια τους, ενώ ένοπλοι αστυνομικοί και στρατιωτικοί ειδικοί στην εξουδετέρωση εκρηκτικών αναπτύχθηκαν στην αγροτική περιοχή.

Η αστυνομία ανακοίνωσε αργότερα ότι είχε εντοπίσει ποσότητα βενζίνης —υλικό που μπορεί να επιταχύνει την εξάπλωση μιας πυρκαγιάς— σε τρία βαν που συνδέονταν με τους πρώτους πέντε υπόπτους. Δεν βρέθηκαν εκρηκτικά.

Όλοι οι συλληφθέντες είναι ηλικίας μεταξύ 20 και 29 ετών. Έξι είναι Βρετανοί υπήκοοι και ένας έχει διπλή βρετανική και ιρανική υπηκοότητα.

Τη Δευτέρα, η βρετανική κυβέρνηση κάλεσε τον Ιρανό πρέσβη για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά της για «τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του Ιράν να υπονομεύσει την ασφάλεια του Ηνωμένου Βασιλείου και των διεθνών εταίρων του μέσω εγκληματικών δικτύων, ομάδων που ενεργούν για λογαριασμό του και κακόβουλων δραστηριοτήτων με κρατική υποστήριξη».

Οι ΗΠΑ απέσυραν τα βομβαρδιστικά τους από τη RAF Fairford την περασμένη εβδομάδα. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δηλώσει ότι, σύμφωνα με την εκτίμησή της, η βάση αντιμετώπιζε ιρανικές απειλές με στόχο να σκοτωθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι Αμερικανοί στρατιωτικοί και να καταστραφούν όσο το δυνατόν περισσότερα αμερικανικά αεροσκάφη.

Αχ. Ταουξής: Η βλάχικη κληρονομιά και η σιωπή της Αθήνας.

Από
anixneuseis
-
1
του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.

Μια παράγραφος σε ένα ευρωπαϊκό ψήφισμα δεν αναγνωρίζει εθνική μειονότητα. Μπορεί όμως να ανοίξει δρόμο για διεκδικήσεις που αύριο θα φαίνονται φυσιολογικές. Για αυτό με νοιάζει όχι μόνο τι γράφτηκε για την Ελλάδα στο Συμβούλιο της Ευρώπης, αλλά και τι έκανε η χώρα μας πριν κλειδώσει το κείμενο.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 η Κοινοβουλευτική Συνέλευση υιοθέτησε το Ψήφισμα 2674 για την τήρηση των υποχρεώσεων της Ελλάδας ως κράτους μέλους. Στην παράγραφο 10 ζητείται από τις ελληνικές αρχές να επενδύσουν στη διατήρηση της βλάχικης κληρονομιάς στη Βόρεια Ελλάδα.

Δεν πρόκειται για αναγνώριση εθνικής μειονότητας. Το κείμενο μιλά για κληρονομιά, όχι για λαό με ξεχωριστή εθνική ταυτότητα. Όμως η αναφορά μπήκε σε ψήφισμα που εξετάζει δημοκρατία, κράτος δικαίου, ανθρώπινα δικαιώματα και μειονοτικά ζητήματα. Αυτό της δίνει βάρος που δεν πρέπει να το προσπεράσουμε.

Η Ρουμάνα εκπρόσωπος Cristina Gabriela Dumitrescu υποστήριξε την προστασία της αρωμουνικής γλώσσας και του πολιτισμού. Είχε αναφέρει το θέμα των Αρμάνων Βλάχων ήδη από τον Ιούνιο. Δεν έχω στοιχεία ότι η ίδια έγραψε την επίμαχη πρόταση. Το βέβαιο είναι ότι το ζήτημα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά την τελευταία στιγμή.Κυκλοφόρησε όμως η πληροφορία ότι κατατέθηκε τροπολογία με επικεφαλής τον Ισπανό Pablo Hispán, η οποία ζητούσε τη διαγραφή της αναφοράς.

Λέγεται ότι υποστήριζε ότι οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των Βλάχων δηλώνουν την ελληνική τους ταυτότητα και δεν θέλουν να τους παρουσιάζουν ως εθνική μειονότητα. Η πληροφορία αυτή δεν έχει επαληθευτεί από επίσημο έγγραφο της Συνέλευσης. Για αυτό δεν τη μεταφέρω ως βεβαιότητα.

Αν όμως ισχύει, τότε το ερώτημα που γίνεται πιο σοβαρό αφορά στο γιατί μια πρόταση που ανταποκρινόταν στη θέση των ίδιων των Βλάχων δεν βρήκε υποστήριξη! Επίσης τι έκανε η ελληνική πλευρά όσο ακόμη μπορούσε να αλλάξει το κείμενο!
Πότε ενημερώθηκε το Υπουργείο Εξωτερικών, ποιος παρακολουθούσε το σχέδιο του ψηφίσματος και αν υπήρξαν επαφές με τους εισηγητές ή με όσους ζητούσαν τη διαγραφή της αναφοράς. Η ελληνική αντιπροσωπεία κινητοποιήθηκε ή θεώρησε ότι το θέμα δεν άξιζε παρέμβαση;

Η σιωπή δεν αποδεικνύει αδράνεια. Δημιουργεί όμως εύλογη ανησυχία, ειδικά όταν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων έστειλε στις 4 Οκτωβρίου επιστολή στην πολιτική ηγεσία και ζήτησε να μάθει τι έκανε η πολιτεία. Όταν οι ίδιοι οι Βλάχοι ρωτούν, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η σιωπή.
Οι Βλάχοι δεν χρειάζονται κανέναν να τους πιστοποιήσει την ελληνικότητά τους. Η ιστορία τους, η γλώσσα τους και η θέση τους στην ελληνική κοινωνία δεν κρίνονται από ψηφίσματα του Στρασβούργου. Η προστασία της αρωμουνικής γλώσσας και της τοπικής παράδοσης είναι θεμιτή. Άλλο όμως είναι να προστατεύεις έναν πολιτισμό και άλλο να χρησιμοποιείς μια αναφορά για να ανοίξεις πολιτικό ζήτημα σε βάρος της χώρας.

Δεν φοβάμαι τη διατήρηση μιας γλώσσας ή μιας παράδοσης. Ανησυχώ όταν κάποιοι προσπαθούν να μετατρέψουν μια πολιτιστική αναφορά σε εργαλείο αναθεώρησης της εθνικής ταυτότητας. Η διάκριση αυτή πρέπει να μένει καθαρή.

Η εξωτερική πολιτική δεν ασκείται μόνο όταν έχει γίνει ήδη η ζημιά. Ασκείται πριν, με προσοχή, με επαφές και με παρουσία εκεί όπου διαμορφώνονται οι αποφάσεις. Όταν μια διατύπωση περνά στο τελικό κείμενο και η κυβέρνηση δεν εξηγεί τι έκανε, ο πολίτης μένει με την εντύπωση ότι κανείς δεν ήταν πραγματικά εκεί.

Το Υπουργείο Εξωτερικών και η ελληνική αντιπροσωπεία οφείλουν να πουν με στοιχεία και όχι γενικολογες διαβεβαιώσεις, τι γνώριζαν, πότε το έμαθαν, με ποιους μίλησαν και γιατί το αποτέλεσμα ήταν αυτό.

Αν έκαναν ό,τι έπρεπε, ας το δείξουν. Αν δεν το έκαναν, ας το παραδεχτούν. Γιατί η αξιοπιστία μιας χώρας δεν προστατεύεται με ανακοινώσεις μετά την ψηφοφορία. Προστατεύεται όταν οι εκπρόσωποί της είναι παρόντες πριν από αυτήν.

 

Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης

Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.

Οι Ρόμπερτ Ε. Χολ και Μάικλ Γούντφορντ κερδίζουν το βραβείο Οικονομικών στη μνήμη του Νόμπελ

Από
anixneuseis
-
0

Των Κόστια Μανένκοφ και Στέφανι Ντάτσιο
Ενημερώθηκε στις 13:10, 12 Οκτωβρίου 2026

ΣΤΟΚΧΟΛΜΗ (AP) — Οι γεννημένοι στις Ηνωμένες Πολιτείες οικονομολόγοι Ρόμπερτ Ε. Χολ και Μάικλ Γούντφορντ κέρδισαν τη Δευτέρα το βραβείο Οικονομικών στη μνήμη του Νόμπελ για το έργο τους πάνω σε υποδείγματα που έχουν βοηθήσει κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες να διαχειρίζονται οικονομικούς κλυδωνισμούς.

Η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών ανακοίνωσε τους νικητές στη Στοκχόλμη, αναφέροντας ότι τιμώνται «για τη μικροοικονομική θεμελίωση της μακροοικονομικής σταθεροποίησης».

«Οι βραβευθέντες μάς έχουν βοηθήσει να μετριάζουμε τις εξάρσεις και τις υφέσεις της οικονομίας», ανέφερε η Ακαδημία σε ανακοίνωσή της.

Ο Χολ συνδέεται με το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ στην Καλιφόρνια και ο Γούντφορντ με το Πανεπιστήμιο Κολούμπια στη Νέα Υόρκη.

Ο Γούντφορντ μίλησε τη Δευτέρα τηλεφωνικά στην επιτροπή από τη Νέα Υόρκη, λέγοντας: «Είναι τεράστια τιμή, είναι μια έκπληξη».

«Το έργο των βραβευθέντων μάς έχει προσφέρει μια στέρεη θεωρητική βάση για τα υποδείγματα που χρησιμοποιούν σήμερα κεντρικές τράπεζες και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο», δήλωσε σε δελτίο Τύπου ο Γιον Χάσλερ, πρόεδρος της Επιτροπής για το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών.

«Χάρη σε αυτά, είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι να αντιμετωπίζουμε κλυδωνισμούς στην οικονομία, όπως ενεργειακές κρίσεις ή αιφνίδιες μεταβολές στην κατανάλωση των νοικοκυριών».

Πέρυσι, το βραβείο απονεμήθηκε σε τρεις ερευνητές που μελετούν την επιχειρηματική καινοτομία, επειδή εξήγησαν πώς τα νέα προϊόντα και οι εφευρέσεις προάγουν την οικονομική ανάπτυξη και την ανθρώπινη ευημερία, ακόμη και όταν αφήνουν πίσω τις παλαιότερες επιχειρήσεις.

Η επίσημη ονομασία του βραβείου είναι «Βραβείο της Τράπεζας της Σουηδίας στις Οικονομικές Επιστήμες στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ». Η κεντρική τράπεζα το θέσπισε το 1968 προς τιμήν του Νόμπελ, του Σουηδού επιχειρηματία και χημικού του 19ου αιώνα που εφηύρε τη δυναμίτιδα και καθιέρωσε τα πέντε βραβεία Νόμπελ.

Όσοι επιμένουν στην αυστηρή διάκριση επισημαίνουν ότι το βραβείο Οικονομικών δεν είναι, από τεχνική άποψη, βραβείο Νόμπελ. Ωστόσο, απονέμεται πάντοτε μαζί με τα υπόλοιπα στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο του θανάτου του Νόμπελ το 1896.

Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκαν τα βραβεία Νόμπελ Ιατρικής, Φυσικής, Χημείας, Λογοτεχνίας και Ειρήνης.

Το χρηματικό έπαθλο ανέρχεται φέτος σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια, ανεξάρτητα από το αν το βραβείο απονέμεται σε ένα άτομο, μια μικρή ομάδα βραβευθέντων ή έναν οργανισμό.

Η Ντάτσιο μετέδωσε από το Βερολίνο. 

Σχετικά με τη συντάκτρια

Η Στέφανι Ντάτσιο καλύπτει τη Βόρεια Ευρώπη από το Βερολίνο για το Associated Press. Προηγουμένως κάλυπτε θέματα εγκλήματος και ποινικής δικαιοσύνης από το Λος Άντζελες.

Μυστικό κύκλωμα ελέγχου διαβατηρίων στην Τουρκία επέτρεπε σε αλλοδαπούς να εισέρχονται χωρίς να εντοπίζονται

Από
anixneuseis
-
0

Του Αμπντουλάχ Μποζκούρτ — Στοκχόλμη
12 Οκτωβρίου 2026 

Nordic Monitor

Ένας μυστικός μηχανισμός που επέτρεπε σε άτομα να εισέρχονται στην Τουρκία χωρίς να περνούν από τους ελέγχους εισόδου και χωρίς να αφήνουν κανένα ίχνος της άφιξής τους στα επίσημα αρχεία αποκαλύφθηκε μέσα από μια ελάχιστα γνωστή δικαστική υπόθεση. Η υπόθεση έφερε στο φως τον τρόπο με τον οποίο ένας διεφθαρμένος αστυνομικός, ο οποίος προφανώς λειτουργούσε ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου, χειραγωγούσε το σύστημα συνοριακής ασφάλειας της χώρας έναντι δωροδοκιών, ενώ υπηρετούσε στο κυριότερο διεθνές αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης.

Η υπόθεση εγείρει ανησυχητικά ερωτήματα για το πόσο ευάλωτοι είναι οι τουρκικοί έλεγχοι εισόδου στη διείσδυση εγκληματικών στοιχείων, για την εκμετάλλευση ενός κενού του συστήματος από δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος και για τον βαθμό στον οποίο διεφθαρμένοι αξιωματούχοι θα μπορούσαν να διευκολύνουν τη μυστική διακίνηση προσώπων μέσω των τουρκικών συνόρων, συμπεριλαμβανομένων εγκληματιών που καταζητούνται διεθνώς.

Ο μηχανισμός, ο οποίος καταγράφεται σε απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου της Τουρκίας (Yargıtay) της 29ης Απριλίου 2025, αφορούσε έναν αστυνομικό που υπηρετούσε στο γραφείο ελέγχου διαβατηρίων του αεροδρομίου Ατατούρκ της Κωνσταντινούπολης. Ο αστυνομικός χρησιμοποιούσε τη θέση του για να διευκολύνει την είσοδο προσώπων με δύο διαφορετικές μεθόδους: καταχωρίζοντας εικονικές εισόδους για άτομα που είχαν ήδη περάσει στην Τουρκία χωρίς να διέλθουν από επίσημα συνοριακά σημεία ελέγχου και παραλείποντας σκόπιμα να καταγράψει την άφιξη αλλοδαπών επιβατών που εισέρχονταν μέσω του αεροδρομίου.

Η δικαστική διαδικασία αποκάλυψε έναν μηχανισμό μέσω του οποίου πρόσωπα μπορούσαν ουσιαστικά να εμφανίζονται ως καταγεγραμμένα στην Τουρκία χωρίς να έχουν υποβληθεί στις προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχου εισόδου ή, εναλλακτικά, να εισέρχονται στη χώρα παραμένοντας αόρατα στην επίσημη βάση δεδομένων συνοριακών εισόδων.

Τέτοιες πρακτικές θα μπορούσαν ασφαλώς να εξυπηρετήσουν φυγόδικους, διεθνώς καταζητούμενους υπόπτους, πρόσωπα του οργανωμένου εγκλήματος ή άτομα που επιδιώκουν να αποφύγουν την παρακολούθηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες μετανάστευσης.

Παρότι η δημοσιευμένη απόφαση δεν κατονομάζει τους ωφελούμενους ούτε τεκμηριώνει διασυνδέσεις τους με το οργανωμένο έγκλημα, ο εκ των προτέρων συντονισμός που απαιτούσε ο μηχανισμός υποδηλώνει έντονα την εμπλοκή μεσαζόντων πέρα από τον ίδιο τον αστυνομικό.

Η υπόθεση εξετάστηκε από το 5ο Ποινικό Τμήμα του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, με αριθμό φακέλου 2022/4243 και αριθμό απόφασης 2025/5793. Η απόφαση παρέχει μια ασυνήθιστα λεπτομερή περιγραφή των τεχνικών που χρησιμοποιήθηκαν για την παράκαμψη των συνοριακών ελέγχων, καθώς και της δικαστικής διαδικασίας που ακολούθησε κατά του αστυνομικού και ενός ακόμη κατηγορουμένου, στον οποίο αποδιδόταν η καταβολή δωροδοκίας.

Σύμφωνα με την απόφαση, ο αστυνομικός εργαζόταν στο γραφείο ελέγχου διαβατηρίων του τερματικού σταθμού διεθνών αφίξεων του αεροδρομίου Ατατούρκ, το οποίο αποτελούσε την κύρια διεθνή αεροπορική πύλη της Κωνσταντινούπολης κατά την περίοδο στην οποία αναφέρονται οι καταγγελίες.

Η απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου αποκάλυψε έναν μυστικό μηχανισμό ελέγχου διαβατηρίων που επέτρεπε σε αλλοδαπούς να εισέρχονται στην Τουρκία χωρίς να υποβάλλονται στους προβλεπόμενους ελέγχους εισόδου και χωρίς να καταγράφεται η άφιξή τους στα επίσημα αρχεία.

Supreme_court_ruling_passport_scheme

Ο αστυνομικός κατηγορήθηκε ότι εκμεταλλευόταν την πρόσβασή του στις επίσημες διαδικασίες ελέγχου διαβατηρίων για οικονομικό όφελος. Η μία μέθοδος αφορούσε άτομα που είχαν ήδη εισέλθει στην Τουρκία χωρίς να περάσουν από εγκεκριμένο συνοριακό σημείο διέλευσης. Αντί να απαιτεί τη φυσική τους παρουσία ενώπιον αρμόδιου υπαλλήλου ελέγχου εισόδου, ο αστυνομικός διεκπεραίωνε τον έλεγχο των διαβατηρίων τους σαν να είχαν εισέλθει κανονικά στη χώρα.

Ο μηχανισμός αυτός είχε σοβαρές συνέπειες για την ακεραιότητα του τουρκικού συστήματος ελέγχου εισόδου. Ένα άτομο που είχε εισέλθει κρυφά στην Τουρκία μπορούσε δυνητικά να αποκτήσει επίσημη καταχώριση εισόδου χωρίς να έχει υποβληθεί στον έλεγχο που απαιτείται κανονικά σε ένα συνοριακό σημείο διέλευσης.

Η δεύτερη μέθοδος λειτουργούσε αντίστροφα. Αλλοδαποί που έφθαναν με διεθνείς πτήσεις μπορούσαν να περάσουν από τον έλεγχο διαβατηρίων χωρίς να καταγραφεί η είσοδός τους στο επίσημο σύστημα.

Σύμφωνα με την απόφαση, φωτογραφίες επιλεγμένων επιβατών αποστέλλονταν εκ των προτέρων στον διεφθαρμένο αστυνομικό. Όταν τα συγκεκριμένα άτομα προσέρχονταν στη θυρίδα ελέγχου διαβατηρίων όπου υπηρετούσε, εκείνος φέρεται να τους επέτρεπε να εισέλθουν στην Τουρκία χωρίς να καταχωρίζει την άφιξή τους στα επίσημα αρχεία.

Η συνεννόηση αυτή επέτρεπε στον αστυνομικό να αναγνωρίζει τα πρόσωπα που επρόκειτο να εξυπηρετήσει πριν φθάσουν στη θυρίδα του. Χρησιμοποιώντας φωτογραφίες για την αναγνώριση συγκεκριμένων επιβατών, οι εμπλεκόμενοι απέφευγαν την ανάγκη για κάποια εμφανή συναλλαγή στο αεροδρόμιο, η οποία θα μπορούσε να προσελκύσει την προσοχή άλλων αστυνομικών ή επιβατών.

Περιέργως, οι τουρκικές αρχές δεν προχώρησαν περαιτέρω την έρευνα ώστε να εξακριβώσουν ποιος συγκέντρωνε τις φωτογραφίες, πώς αυτές διαβιβάζονταν στον αστυνομικό ή αν εμπλέκονταν και άλλοι μεσάζοντες. Η παράλειψη διερεύνησης αυτών των στοιχείων εγείρει σοβαρές υποψίες ότι πρόσωπα με επιρροή στις διωκτικές και δικαστικές αρχές ενδέχεται να επιδίωξαν να περιορίσουν την έρευνα και να αποτρέψουν την αποκάλυψη άλλων εμπλεκομένων, στους οποίους θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται και οι εγκέφαλοι του μηχανισμού με διασυνδέσεις σε πολιτικούς κύκλους.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο ακροδεξιός εθνικιστής σύμμαχός του, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, αποκομίζουν οικονομικά οφέλη επιτρέποντας στο οργανωμένο έγκλημα να δρα ατιμώρητα στην Τουρκία.

Επιπλέον, η απόφαση δεν διευκρινίζει πόσα άτομα επωφελήθηκαν από τον μηχανισμό, ποιες ήταν οι εθνικότητές τους, ποιο ποσό καταβαλλόταν για κάθε συναλλαγή ή κατά ποια χρονική περίοδο πραγματοποιούνταν αυτές οι δραστηριότητες. Δεν αποσαφηνίζει επίσης αν οι επιβάτες που εισέρχονταν χωρίς καταχώριση της εισόδου τους αναχωρούσαν στη συνέχεια από την Τουρκία μέσω παρόμοιων διευθετήσεων ούτε αν οι παρατυπίες αποκαλύφθηκαν μέσω εσωτερικού ελέγχου, συλλογής πληροφοριών ή χωριστής ποινικής έρευνας.

Η αποκάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή τα διεθνή αεροδρόμια αποτελούν κρίσιμο τμήμα της υποδομής ασφαλείας που χρησιμοποιείται για την ταυτοποίηση των ταξιδιωτών, την εφαρμογή περιορισμών εισόδου και την τήρηση αρχείων διασυνοριακών μετακινήσεων. Ένας αρμόδιος υπάλληλος με εξουσιοδοτημένη πρόσβαση στα συστήματα ελέγχου διαβατηρίων θα μπορούσε να υπονομεύσει αυτές τις δικλίδες ασφαλείας εκ των έσω, αντί να επιχειρήσει να τις παρακάμψει με πλαστά ταξιδιωτικά έγγραφα ή μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του αεροδρομίου.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Ένας συνηθισμένος ταξιδιώτης που επιχειρεί να αποφύγει τους συνοριακούς ελέγχους θα συναντούσε πολλαπλά πιθανά εμπόδια, μεταξύ των οποίων ο έλεγχος διαβατηρίου και η εξέταση από τους αρμόδιους υπαλλήλους ελέγχου εισόδου και την αστυνομία διαβατηρίων. Στην προκειμένη περίπτωση, ο φερόμενος ως διευκολυντής ήταν ο ίδιος ένας αξιωματούχος επιφορτισμένος με την εφαρμογή αυτών των ελέγχων.

Η υπόθεση ξεκίνησε στα ποινικά δικαστήρια της Κωνσταντινούπολης. Στις 21 Δεκεμβρίου 2017, το 11ο Δικαστήριο Κακουργημάτων του Μπακίρκιοϊ αθώωσε και τους δύο κατηγορουμένους από τις κατηγορίες δωροδοκίας, στην υπόθεση με αριθμό 2017/98 και απόφαση 2017/373, παρά τα συντριπτικά αποδεικτικά στοιχεία, στα οποία περιλαμβανόταν και ομολογία του ίδιου του αστυνομικού. Αυτό υποδηλώνει ότι το δίκτυο που είχε στήσει τον εκτεταμένο αυτό μηχανισμό στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης εξαγόρασε δικαστές, καταβάλλοντάς τους χρήματα.

Οι οργανωτές του μηχανισμού ενδέχεται να υπέθεσαν ότι οι αρχικές αθωωτικές αποφάσεις θα άντεχαν στον έλεγχο του εφετείου και, συνεπώς, να θεώρησαν περιττή οποιαδήποτε περαιτέρω παρέμβαση στη δικαστική διαδικασία. Ωστόσο, στις 31 Ιανουαρίου 2019, το 13ο Ποινικό Τμήμα του Περιφερειακού Εφετείου Κωνσταντινούπολης ανέτρεψε τις αποφάσεις του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και καταδίκασε και τους δύο κατηγορουμένους. Ο αστυνομικός καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριών ετών και τεσσάρων μηνών για δωροληψία, βάσει του άρθρου 252 του τουρκικού Ποινικού Κώδικα. Στον άλλο κατηγορούμενο επιβλήθηκε η ίδια ποινή για δωροδοκία.

Η εξέλιξη αυτή σήμανε συναγερμό για το δίκτυο. Κινητοποίησε τους συνεργάτες του για να ασκήσουν πιέσεις στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, το ανώτατο δικαστήριο στο οποίο καταλήγει ο έλεγχος των ποινικών αποφάσεων, αμφισβητώντας την αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων και υποστηρίζοντας ότι δεν είχαν στοιχειοθετηθεί οι νόμιμες προϋποθέσεις των αδικημάτων.

Αλαατίν Τσακιτζί

Όταν η υπόθεση έφθασε στο 5ο Ποινικό Τμήμα του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, τα ερωτήματα γύρω από τη φαινομενική προστασία που απολάμβανε ο αστυνομικός έγιναν ακόμη πιο επιτακτικά. Σύμφωνα με την απόφαση της 29ης Απριλίου 2025, οι δικαστές αναίρεσαν ομόφωνα την καταδίκη του και ανέπεμψαν το συγκεκριμένο σκέλος της υπόθεσης στο Περιφερειακό Εφετείο Κωνσταντινούπολης για επανεξέταση.

Η απόφαση άνοιξε τον δρόμο ώστε ο αστυνομικός να αποφύγει την ποινική τιμωρία, παρά τις διαπιστώσεις περί δωροληψίας, τα κατασχεθέντα μετρητά και τη χειραγώγηση των αρχείων εισόδου στη χώρα. Η έκβαση υποδηλώνει ότι ο αστυνομικός επωφελήθηκε από διασυνδέσεις με πρόσωπα επιρροής. Παράλληλα, στέλνει ένα ανησυχητικό μήνυμα σε άλλους διεφθαρμένους αξιωματούχους του τουρκικού συστήματος ελέγχου διαβατηρίων: ότι και οι ίδιοι θα αποφύγουν τη λογοδοσία για σοβαρές παραβάσεις, εάν αποκαλυφθούν.

Σε ευρύτερο επίπεδο, η δικαστική διαδικασία αποκαλύπτει μια δομική αδυναμία στους ελέγχους εισόδου και διαβατηρίων της Τουρκίας: ένας αξιωματούχος επιφορτισμένος με τη λειτουργία του συστήματος μπορούσε να εμφανίζει επιλεγμένα πρόσωπα σαν να είχαν εισέλθει νόμιμα στη χώρα, ενώ αυτό δεν είχε συμβεί, ή να επιτρέπει σε επιβάτες που πράγματι έφθαναν να περνούν χωρίς να καταγράφονται.

Το αεροδρόμιο Ατατούρκ, όπου υπηρετούσε ο διεφθαρμένος αστυνομικός, ήταν κατά την περίοδο του σκανδάλου η μεγαλύτερη διεθνής αεροπορική πύλη της Τουρκίας και ένας από τους σημαντικότερους κόμβους αερομεταφορών της Ευρώπης. Σύμφωνα με την τουρκική Κρατική Αρχή Αερολιμένων (DHMİ), το αεροδρόμιο εξυπηρέτησε 64,1 εκατομμύρια επιβάτες το 2017, εκ των οποίων 44,5 εκατομμύρια σε διεθνείς πτήσεις. Η κίνηση αυξήθηκε σε 68,3 εκατομμύρια επιβάτες το 2018, από τους οποίους 49,1 εκατομμύρια ταξίδευαν σε διεθνή δρομολόγια.

Οι τακτικές εμπορικές επιβατικές πτήσεις μεταφέρθηκαν στο νέο Αεροδρόμιο Κωνσταντινούπολης τον Απρίλιο του 2019. Το νέο αεροδρόμιο εξυπηρέτησε 84,5 εκατομμύρια επιβάτες το 2025, εκ των οποίων 66,7 εκατομμύρια σε διεθνείς πτήσεις, κατατάσσοντάς το μεταξύ των αεροδρομίων με τη μεγαλύτερη κίνηση στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Ο τεράστιος όγκος της επιβατικής κίνησης, τόσο στο παρελθόν όσο και σήμερα, αναδεικνύει τη σημασία των αδυναμιών στους τουρκικούς ελέγχους εισόδου και τις δυνητικές συνέπειες για την ασφάλεια όταν διεφθαρμένοι αξιωματούχοι χειραγωγούν τα αρχεία συνοριακών εισόδων για να διευκολύνουν τη μυστική διακίνηση προσώπων.

Η υπόθεση προσφέρει μια σπάνια δικαστική καταγραφή του τρόπου με τον οποίο η ακεραιότητα των αρχείων συνοριακού ελέγχου μιας χώρας μπορεί να υπονομευθεί από κάποιον που υπηρετεί μέσα στο ίδιο το σύστημα και διαθέτει νόμιμη πρόσβαση στις διαδικασίες ελέγχου εισόδου.

Η Τουρκία έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο κόμβο για πρόσωπα της μαφίας, διακινητές ναρκωτικών και δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος υπό τη διακυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιτρέποντας την ανάπτυξη εκτεταμένων μηχανισμών ξεπλύματος χρήματος μέσω τουρκικών τραπεζών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Το ευρύτερο ερώτημα ασφαλείας παραμένει: πόσα άτομα μπόρεσαν να εισέλθουν στην Τουρκία, να αποκτήσουν έγγραφα με παράτυπες διαδικασίες ή να αποφύγουν την επίσημη καταγραφή τους μέσω των υπονομευμένων διαδικασιών ελέγχου διαβατηρίων;

Την τελευταία δεκαετία, δεκάδες διαβόητα πρόσωπα του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, μεταξύ των οποίων διακινητές ναρκωτικών και αρχηγοί της μαφίας, έχουν εγκατασταθεί στην Τουρκία. Ορισμένοι φέρονται να έχουν αποκτήσει άδειες μακροχρόνιας διαμονής, ακόμη και τουρκική υπηκοότητα, χρησιμοποιώντας ψευδείς ταυτότητες. Μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συχνά έπειτα από εντεινόμενες διεθνείς πιέσεις προς την κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχουν συλληφθεί και απελαθεί ορισμένα από αυτά τα πρόσωπα του υποκόσμου.

Ωστόσο, η εμπλοκή των ντόπιων συνεργών τους και οι φερόμενες διασυνδέσεις τους στις τουρκικές διωκτικές και δικαστικές αρχές, καθώς και σε άλλες κρατικές υπηρεσίες, έχουν σε μεγάλο βαθμό διαφύγει του δημόσιου ελέγχου. Αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την έκταση της συνενοχής κρατικών λειτουργών και την προστασία που παρέχεται στα διεθνή εγκληματικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται σε τουρκικό έδαφος.

Τουρκικά δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος και διαβόητα πρόσωπα της μαφίας έχουν επωφεληθεί από πολιτική προστασία και αμφιλεγόμενες δικαστικές αποφάσεις, προκαλώντας σοβαρά ερωτήματα για τις διασυνδέσεις τους με την κυβέρνηση του προέδρου Ερντογάν και τον βασικό πολιτικό του σύμμαχο, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτη του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος (MHP). Αρκετά εξέχοντα πρόσωπα του υποκόσμου έχουν αποφυλακιστεί παρά τις καταδίκες τους για σοβαρά εγκλήματα και τις πολυετείς ποινές τους, εν μέσω καταγγελιών για πολιτικές παρεμβάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο καταδικασμένος αρχηγός της μαφίας Αλαατίν Τσακιτζί, του οποίου η αποφυλάκιση τον Απρίλιο του 2020 ακολούθησε πολυετείς δημόσιες παρεμβάσεις του Μπαχτσελί υπέρ της απελευθέρωσής του.

Την ίδια στιγμή, διαδοχικές κυβερνητικές εκκαθαρίσεις έχουν απομακρύνει χιλιάδες έμπειρους αστυνομικούς, εισαγγελείς και δικαστές, μεταξύ των οποίων στελέχη που είχαν διερευνήσει υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος και διαφθοράς. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτές οι μαζικές απομακρύνσεις αποδυνάμωσαν τις θεσμικές δικλίδες ασφαλείας απέναντι στη διείσδυση εγκληματικών δικτύων και διευκόλυναν την ανέλιξη αξιωματούχων με πολιτικές διασυνδέσεις. Έχουν επίσης διατυπωθεί καταγγελίες ότι άτομα που είχαν προηγουμένως εμπλακεί σε αθέμιτες συναλλαγές με το οργανωμένο έγκλημα επανήλθαν αργότερα στις θέσεις τους ή προήχθησαν, εντείνοντας περαιτέρω τις ανησυχίες για την αυξανόμενη επιρροή των εγκληματικών δικτύων στους διωκτικούς και δικαστικούς θεσμούς της Τουρκίας.

Nordic Monitor

Σωτήρης Σέρμπος: Υπεργολάβος ή αρχιτέκτονας; Η Ελλάδα μετά την Πνύκα

Από
anixneuseis
-
1

Ο Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα Intime News
Στην αναμέτρηση για την ταυτότητα της Δύσης, η Αθήνα έχει ήπια ισχύ αλλά όχι στρατηγική – Αναλύει στο NEWS 24/7 ο Σωτήρης Σέρμπος, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής.

  • ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΕΡΜΠΟΣ
  • 11 Οκτωβρίου 2026 07:15

Τον Φεβρουάριο, στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο Μάρκο Ρούμπιο διατύπωσε το δόγμα: μια Δύση που επανασυνδέεται με τις χριστιανικές της ρίζες και θέλει συμμάχους ισχυρούς και περήφανους.

Οκτώ μήνες αργότερα, από την Πνύκα, του έδωσε ιστορικό βάθος. Με φόντο τον Παρθενώνα, επικαλέστηκε τον αρχαίο «θυμό», τη φλόγα του πάθους και της υπερηφάνειας. Είδε την Ευρώπη ικανή να αφυπνιστεί από μακρό λήθαργο. Την Ελλάδα την ανακήρυξε «υπόδειγμα συμμάχου». Η Αθήνα φιλοξένησε την παράσταση. Το έργο, όμως, δεν το συνυπέγραψε.

Δύο ομιλίες, μία γραμμή. Η Αμερική δεν παραιτείται από τη Δύση. Επαναδιατυπώνει ενεργά το παγκόσμιο αφήγημά της. Ακόμη κι αν η ρητορική απομακρυνθεί από την πολωτική, εθνικά και θρησκευτικά φορτισμένη εκδοχή της, ο πυρήνας θα μείνει: η διεκδίκηση του δικαιώματος να ορίζεις τι σημαίνει «Δύση». Όπως έδειξε ο Ψυχρός Πόλεμος και επιβεβαιώνει ο ανταγωνισμός με την Κίνα, οι συστημικές αναμετρήσεις κρίνονται και στο πεδίο της κουλτούρας. Η ήπια ισχύς, επισήμανε πέρυσι η πρόεδρος του Institut français Εύα Νγκουγιέν Μπιν, δεν είναι όπλο των αδυνάμων, αλλά ανέκαθεν των μεγάλων δυνάμεων, με πρώτες τις ΗΠΑ.

 

(AP Photo/Mark Schiefelbein, Pool)

 

Για την Ελλάδα, λοιπόν, δεν ανοίγει κενό προς κατάληψη. Διεξάγεται μια διελκυστίνδα για το περιεχόμενο της δυτικής ταυτότητας, όπου η χώρα δικαιούται να μετέχει ως συνδιαμορφωτής, όχι ως απλός αποδέκτης. Κι όμως, μένει ηχηρά απούσα. Γιατί; Λόγω ελλείμματος δημόσιας διπλωματίας και στρατηγικής αφήγησης, που στοιχίζει στην επίσης απούσα ενεργητική διαπραγμάτευση.

Η Πνύκα αντιλέγει. Προσφέρθηκε απλόχερα, άνευ «έκπτωσης» στα εξοπλιστικά των 4 δισ. δολαρίων. Εκεί, ωστόσο, οι Αθηναίοι δεν χειροκροτούσαν. Αντιπαρατίθεντο και έλεγχαν την εξουσία. Στον Επιτάφιο, ο Περικλής, που μνημόνευσε ο Ρούμπιο, τόνιζε ότι τις πράξεις δεν τις βλάπτει η συζήτηση, αλλά η απουσία της.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το στρατηγικό ρίσκο για την Αμερική: η απαξίωση του δημοκρατικού υποδείγματος που χτίστηκε επί δεκαετίες, σε παγκόσμια κλίμακα. Δύο μέρες μετά την ομιλία, η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ υπενθύμισε: «Η ειρήνη απαιτεί δικαιοσύνη». Καμία ηγεμονία δεν επιβίωσε μόνο με επίδειξη ισχύος.

Κι αν η ηγεμονία έχει καθήκοντα, η συμμαχία θεμελιώνει δικαιώματα. Μήπως η Δύση εκχώρησε υπερβολικά μονόπλευρα στην Ελλάδα τη φύλαξη της «δυτικής λίμνης» χωρίς αντίστοιχο λόγο στη διαμόρφωσή της; Ελλείψει αξιόπιστης εναλλακτικής στρατηγικού προσανατολισμού, η Αθήνα οφείλει να συνδιαμορφώνει, όχι να παραλαμβάνει έτοιμη, την πολιτική των εταίρων έναντι του αναθεωρητικού γείτονα: πρώτα διαπραγμάτευση τολμηρού οράματος με Αμερικανούς και Ευρωπαίους για μια εκλογικευμένη Τουρκία, μετά η Άγκυρα. Ο εξωστρεφής πατριωτισμός, όχι η επιθετικότητα, ενίσχυσε ιστορικά τη θέση της χώρας.

Ιδού το ελληνικό παράδοξο: καλή εικόνα χωρίς επιρροή, απέναντι σε κακή εικόνα με επιρροή. Το απόθεμα ισχύος, ταυτοτικό και όχι θεσμικό, υπάρχει. Λείπει ο μηχανισμός. Το 2015, η συμβολική μας βαρύτητα κινητοποίησε φιλελληνικές φωνές υπέρ της παραμονής στο ευρώ. Σήμερα, στην επαναπροσέγγιση Τουρκίας–Δύσης, μένει ανενεργή. Ανάλογα, στον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, η Αθήνα, αποδεκτή από όλους, άφησε ανεκμετάλλευτη τη διεκδίκηση διαμεσολαβητικού ρόλου, μόχλευση που θα αντιστάθμιζε την τουρκική αναβάθμιση.

Ελληνικές φρεγάτες στο Αιγαίο

Ελληνικές φρεγάτες στο Αιγαίο INTIME

Το ζητούμενο είναι θεσμός: μια μόνιμη πλατφόρμα πολιτιστικής διπλωματίας με δύο πτέρυγες. Η θρησκευτική-δικτυακή θα αξιοποιεί το Φανάρι, τα λοιπά Πατριαρχεία και το Άγιο Όρος ως διαπραγματευτικά ερείσματα σε Βαλκάνια, Μέση Ανατολή και Αφρική. Η δεύτερη, της σύγχρονης δημιουργίας, θα υπερβαίνει το τρίπτυχο ήλιου-θάλασσας-αρχαιοτήτων, αφηγούμενη τον ρόλο του συνδιαμορφωτή. Με προϋπολογισμό και στέγη, η πλατφόρμα θα αναπληρώνει την απουσία ισχυρών λόμπι και θα αποτελεί δυνητικό μηχανισμό έντιμης διαμεσολάβησης εντός της Δύσης. Κλειδί: η στρατηγική επικοινωνία ως συστατικό του σχεδιασμού εθνικής ασφάλειας, όχι επίθεμα εκ των υστέρων.

Με ποια ιδιότητα θέλει να συστηθεί η Ελλάδα εκτός συνόρων; Ως αναλώσιμος υπεργολάβος ή ως προνοητικός αρχιτέκτονας; Οι πρώτοι, πολυάριθμοι. Οι δεύτεροι, σπάνιοι. Σε περιβάλλον ρήξεων, ανατροπών αλλά και διευθετήσεων, απαιτούνται γνώση, στιβαρότητα, αυτοπεποίθηση και φιλότιμο.

Ο Αλέξης Τσίπρας ανέβηκε πρόσφατα στη Σιμωνόπετρα. Άξιζε να προσκαλέσει τον Ρούμπιο στο μπαλκονάκι, να διορθώσει τον «θυμό» του, που στον Πλάτωνα υπακούει στον λόγο, και να του δείξει τι παρέλειψε: το ζωντανό Βυζάντιο. Η θρησκευτική διπλωματία, που είχε στηρίξει ως πρωθυπουργός, ανοίγει δρόμους απρόσιτους στις πρεσβείες. Το εθνικό αφήγημα δεν έχει ιδεολογικά σύνορα. Η Ελλάδα δεν δικαιούται να μένει βουβή και αμέτοχη. Ούτε θεατής.

Ο Σωτήριος Σέρμπος @SOTIRIOS_SERBOS

* Ο Σωτήρης Σέρμπος είναι Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.  

NEWS24/7 

 

Γαλλία-Τουρκία, συμμαχία! – Κοινές ναυτικές ασκήσεις

Από
pcuser
-
0

Οι κοινές ναυτικές ασκήσεις Γαλλίας και Τουρκίας, απέναντι από τα Δωδεκάνησα προβληματίζουν τα ελληνικά Επιτελεία, αλλά και το υπουργεία Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών: Οι Γάλλοι «το παίζουν δίπορτο» για άλλη μία φορά μετά την υπογραφή αμυντικής συμφωνίας με την Άγκυρα.

Με επίσημη ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έκανε γνωστό ότι η γαλλική φρεγάτα FS Surcouf πραγματοποίησε επίσκεψη στο λιμάνι της Μαρμαρίδας, προχωρώντας σε διμερείς ναυτικές ασκήσεις PASSEX και συνεκπαίδευση με την τουρκική φρεγάτα TCG Gökova.

«Δύναμη στην εκπαιδευτική ενότητα»

Υπό τον πανηγυρικό τίτλο «Ναυτική Συνεργασία, Δύναμη στην Εκπαιδευτική Ενότητα!», το τουρκικό ΥΠΑΜ δημοσίευσε εικόνες από τα κοινά γυμνάσια στα ανοιχτά της τουρκικής ακτής, υπογραμμίζοντας το εξαιρετικό επίπεδο συνεργασίας των δύο ναυτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ.

Η εικόνα του γαλλικού πολεμικού πλοίου να επιχειρεί πλάι-πλάι με τις τουρκικές μονάδες σε απόσταση αναπνοής από τα ελληνικά Δωδεκάνησα υπενθυμίζει με τον πιο κυνικό τρόπο ότι, πέρα από τις μεγαλεπήβολες διακηρύξεις και τις δαπανηρές συμβάσεις εξοπλισμών, τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη διατηρούν αδιατάρακτους τους επιχειρησιακούς και διπλωματικούς διαύλους με την Άγκυρα.

Την ώρα που η ελληνική κοινή γνώμη γαλουχείται με την ιδέα μιας «αποκλειστικής ελληνογαλλικής στρατηγικής ασπίδας», το Παρίσι αποδεικνύει στην πράξη πως τα εθνικά και συμμαχικά του συμφέροντα περιλαμβάνουν κανονικότατα και την πλήρη ναυτική σύμπλευση με την Τουρκία στο πεδίο.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/toyrkia/gallia-tourkia-symmaxia-koines-naytikes-askiseis-apenanti-apo-ta-dodekanisa/

Σε αγωγό της Chevron 15 δισ. δολαρίων συμμετέχει ο πρέσβης του Τραμπ στην Τουρκία, Τόμας Μπάρακ

Από
pcuser
-
0

Στο επίκεντρο μιας νέας υπόθεσης που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για πιθανή σύγκρουση συμφερόντων βρίσκεται ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και το Ιράκ, Τόμας Μπάρακ. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Reuters, ο Αμερικανός διπλωμάτης φέρεται να προώθησε τη συμμετοχή εταιρείας στενού επιχειρηματικού συνεργάτη του σε ένα ενεργειακό έργο ύψους 15 δισ. δολαρίων, στο οποίο συμμετέχει και ο αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός Chevron.

Πρόκειται για το σχέδιο αποκατάστασης του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ – Μπανιάς, ο οποίος θα συνδέει το Ιράκ με τη Συρία, δημιουργώντας μια εναλλακτική διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου που θα παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Ωστόσο, η εμπλοκή του Μπάρακ στην προώθηση της συμμετοχής της εταιρείας TI Capital προκαλεί ερωτήματα, καθώς ο ίδιος διατηρεί μακροχρόνιους επιχειρηματικούς δεσμούς με τον ιδρυτή της, Ζιάντ Γκαντούρ. Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα δεοντολογίας που μίλησαν στο Reuters, οι ενέργειές του ενδέχεται να παραβιάζουν ομοσπονδιακούς κανόνες που διέπουν την αμεροληψία των κυβερνητικών αξιωματούχων.

Η συμφωνία με τη Chevron και το παρασκήνιο του έργου

Τον περασμένο Ιούλιο, το Ιράκ και η Συρία υπέγραψαν μνημόνια κατανόησης με κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν η αμερικανική επενδυτική εταιρεία TI Capital, η Chevron και η καταριανή UCC Holding.

Στόχος των συμφωνιών είναι η πραγματοποίηση τεχνικών και χρηματοοικονομικών μελετών για την αποκατάσταση του πετρελαιαγωγού, ένα έργο που εκτιμάται ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον τέσσερα χρόνια για να ολοκληρωθεί και θα κοστίσει περίπου 15 δισ. δολάρια.

Σύμφωνα με δύο πρόσωπα που έχουν άμεση γνώση των σχετικών συζητήσεων, ο Τόμας Μπάρακ άσκησε πιέσεις προς αξιωματούχους του Ιράκ και της Συρίας, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, προκειμένου να συμπεριληφθεί στο έργο η εταιρεία του επιχειρηματικού συνεργάτη του.

Μάλιστα, στις 16 Ιουνίου, έναν μήνα πριν από την υπογραφή της συμφωνίας με την κοινοπραξία, ο Μπάρακ και ο Ιρακινός πρωθυπουργός Αλί αλ Ζαΐντι εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, στην οποία χαιρέτιζαν την απόφαση του Ιράκ να προχωρήσει σε μνημόνιο συνεργασίας με την TI Capital για την αποκατάσταση του αγωγού.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στη συγκεκριμένη ανακοίνωση δεν υπήρχε καμία αναφορά στη Chevron ή στην UCC Holding σε σχέση με το έργο.

Οι επιχειρηματικοί δεσμοί και το ποσοστό 20%

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη μακροχρόνια επιχειρηματική σχέση του Μπάρακ με τον ιδρυτή της TI Capital, Ζιάντ Γκαντούρ.

Σύμφωνα με δημόσια οικονομικά στοιχεία που εξέτασε το Reuters, ο Αμερικανός διπλωμάτης διατηρούσε οικονομικό συμφέρον σε επενδυτική εταιρεία που αναπτύσσει μεγάλο οικιστικό έργο κοντά στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας.

Πρόκειται για την ACD-TI Oakley Investment LLC, την οποία διαχειρίζεται η TI Capital, με επικεφαλής τον Γκαντούρ.

Σε δήλωση οικονομικών συμφερόντων που υπέβαλε τον Μάρτιο του 2025 στο αμερικανικό Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας, ο Μπάρακ γνωστοποίησε ότι είχε δικαίωμα να λαμβάνει το 20% των κερδών της εταιρείας, εφόσον αυτά έφταναν ένα προκαθορισμένο ελάχιστο επίπεδο.

Η δήλωση δεν προσδιόριζε το μέγεθος της συμμετοχής του, ενώ ανέφερε ότι η συμφωνία διανομής κερδών αποτελούσε αντάλλαγμα για υπηρεσίες που είχε προσφέρει στην εταιρεία.

Παράλληλα, είχε δηλώσει ότι το 2024 διατηρούσε αμειβόμενη συμβουλευτική σχέση με την επιχείρηση, χωρίς να αναφέρεται εάν και ποιο ποσό είχε εισπράξει.

Σε ξεχωριστή συμφωνία δεοντολογίας, την οποία υπέγραψε στις 7 Μαρτίου 2025, τρεις εβδομάδες πριν από την ακρόασή του στη Γερουσία, ο Μπάρακ συμπεριέλαβε την ACD-TI Oakley μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων που σκόπευε να διατηρήσει.

Τι λένε οι ειδικοί για πιθανή σύγκρουση συμφερόντων

Σύμφωνα με δύο νομικούς που ειδικεύονται σε ζητήματα δεοντολογίας, η επιχειρηματική σχέση του Μπάρακ με τον Γκαντούρ δεν θα συνιστούσε ποινικά κολάσιμη σύγκρουση συμφερόντων, εκτός εάν προέκυπτε ότι ο Αμερικανός διπλωμάτης είχε άμεσο οικονομικό όφελος από το έργο του αγωγού.

Ωστόσο, η προώθηση μιας εταιρείας με την οποία διατηρεί επιχειρηματικούς δεσμούς ενδέχεται να προσκρούει σε άλλους ομοσπονδιακούς κανόνες.

Ο Ρίτσαρντ Πέιντερ, πρώην επικεφαλής νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου για ζητήματα δεοντολογίας και καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, χαρακτήρισε την περίπτωση «σοβαρό πρόβλημα».

Όπως εξήγησε, οι κανόνες αμεροληψίας απαγορεύουν σε κυβερνητικούς αξιωματούχους να συμμετέχουν σε υποθέσεις που θα μπορούσαν να εγείρουν αμφιβολίες για την αντικειμενικότητά τους, εξαιτίας προσωπικών ή επιχειρηματικών σχέσεων.

Η συγκεκριμένη απαγόρευση δεν αποτελεί ποινική διάταξη και μπορεί να ενεργοποιηθεί ακόμη και όταν ο αξιωματούχος δεν έχει προσωπικό οικονομικό συμφέρον στο υπό εξέταση έργο.

«Το ζήτημα δεοντολογίας είναι η εντύπωση ότι υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων», δήλωσε η Αν Σκιτ, προσωρινή εκτελεστική διευθύντρια του Markkula Center for Applied Ethics στο Πανεπιστήμιο Santa Clara.

Ερωτηθείς τι θα έπρεπε να είχε κάνει ο Μπάρακ ώστε να συμμορφωθεί με τους σχετικούς κανόνες, ο Πέιντερ απάντησε: «Να μην έχει καμία σχέση με αυτόν τον αγωγό. Να απέχει εντελώς. Να δηλώσει ότι δεν πρόκειται για υπόθεση στην οποία συμμετέχει».

Ο Ντον Φοξ, πρώην γενικός νομικός σύμβουλος και υπηρεσιακός διευθυντής του αμερικανικού Γραφείου Κυβερνητικής Δεοντολογίας, υποστήριξε ότι η προώθηση της TI Capital από τον Μπάρακ θα παραβίαζε επιπλέον τον κανονισμό που απαγορεύει σε αξιωματούχους να χρησιμοποιούν τη θέση τους για να υποστηρίζουν ιδιωτικές επιχειρήσεις ή να εξασφαλίζουν οικονομικά οφέλη σε πρόσωπα με τα οποία συνδέονται.

Η σχέση με τον Γκαντούρ και η συνάντηση στο Λος Άντζελες

Οι επιχειρηματικοί δεσμοί των δύο ανδρών χρονολογούνται τουλάχιστον από το 2020, όταν δημιούργησαν επενδυτική εταιρεία ειδικού σκοπού (SPAC), ύψους 250 εκατ. δολαρίων.

Η εταιρεία διαλύθηκε μετά τη σύλληψη του Μπάρακ το 2021, όταν κατηγορήθηκε ότι ενεργούσε ως μη εγγεγραμμένος πράκτορας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ο ίδιος αθωώθηκε από τις συγκεκριμένες κατηγορίες το 2022.

O Μπάρακ είχε θέσει το ενδεχόμενο συμμετοχής της TI Capital στο έργο του αγωγού ήδη από τον Μάιο, στο περιθώριο του Milken Institute Global Conference στο Λος Άντζελες.

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, στο οποίο συμμετείχαν τόσο ο ίδιος όσο και ο Γκαντούρ, πραγματοποιήθηκε επίσης κλειστή συζήτηση για την ανάγκη δημιουργίας νέων ενεργειακών διαδρομών στη Μέση Ανατολή, εν μέσω του πολέμου με το Ιράν.

«Ο Ζιάντ είναι ο εκλεκτός του Μπάρακ»

Πρόσωπο από το περιβάλλον του Αμερικανού πρέσβη ανέφερε στο Reuters ότι ο Μπάρακ εμπιστεύεται τον Γκαντούρ ως έναν άνθρωπο που μπορεί να συμβάλει στην υλοποίηση της στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ για μεγαλύτερη προσέγγιση του Ιράκ και της Συρίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Ο Ζιάντ είναι ο εκλεκτός. Τον επέλεξε προσωπικά ο Μπάρακ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η TI Capital φαίνεται, πάντως, να διευρύνει την παρουσία της στην περιοχή.

Τον Ιούλιο, το υπουργικό συμβούλιο του Ιράκ συμπεριέλαβε την εταιρεία σε νέα κοινοπραξία με την UCC Holding και την ConocoPhillips, η οποία θα εξετάσει την αξιοποίηση του κοιτάσματος φυσικού αερίου Ακάς, ενός από τα μεγαλύτερα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα της χώρας.

Παράλληλα, η TI Capital αναφέρει στον ιστότοπό της συμμετοχή σε έργα στο λιμάνι της Ταρτούς στη Συρία, χωρίς να παρέχει λεπτομέρειες.

Τι απαντά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τον Μπάρακ

Παρά τα ερωτήματα που εγείρονται, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών απορρίπτει την ύπαρξη οικονομικού συμφέροντος του Μπάρακ στο συγκεκριμένο ενεργειακό έργο.

«Ο πρέσβης Μπάρακ δεν έχει καμία εταιρική σχέση, κανέναν ρόλο και κανένα οικονομικό συμφέρον στο έργο του αγωγού Κιρκούκ – Μπανιάς», δήλωσε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στο Reuters.

Ο ίδιος αναγνώρισε την επιχειρηματική σχέση του πρέσβη με την εταιρεία ανάπτυξης ακινήτων που διαχειρίζεται η TI Capital, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις του για τον αγωγό αντανακλούν τη μακροχρόνια και δημόσια διατυπωμένη αμερικανική πολιτική για την ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών, ο Μπάρακ έχει πιστοποιηθεί ότι συμμορφώνεται με τους κανόνες δεοντολογίας.

Πάντως, σύμφωνα με απάντηση που έλαβε το Reuters σε αίτημα πρόσβασης σε δημόσια αρχεία, ο Αμερικανός διπλωμάτης δεν έχει καταθέσει στο Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας ειδική εξαίρεση από τους κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων σε σχέση με τη συμμετοχή της TI Capital στο έργο.

Τέτοιου είδους εξαιρέσεις επιτρέπουν σε αξιωματούχους να συμμετέχουν σε υποθέσεις από τις οποίες διαφορετικά θα έπρεπε να απέχουν εξαιτίας πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων.

Υπενθυμίζεται ότι στην έγγραφη συμφωνία δεοντολογίας που είχε υπογράψει πριν από την επικύρωση του διορισμού του, ο Μπάρακ είχε δεσμευτεί να απέχει από υποθέσεις που επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά συμφέροντα της επενδυτικής εταιρείας ακινήτων, εκτός εάν λάμβανε προηγουμένως σχετική εξαίρεση.

Το γραφείο του Μπάρακ και η Chevron αρνήθηκαν να σχολιάσουν τις πληροφορίες, ενώ η TI Capital, ο Γκαντούρ και η UCC Holding δεν απάντησαν στα ερωτήματα του Reuters.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 17 Ιουλίου, ο Μπάρακ είχε χαρακτηρίσει τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών σε έργα στο Ιράκ και στη Συρία ως ένα «νέο παράδειγμα», με στόχο να δημιουργηθούν μεγαλύτερη σαφήνεια και νέες ευκαιρίες στην περιοχή.

https://www.ieidiseis.gr/kosmos/886191/se-agogo-tis-chevron-15-dis-dolarion-symmetechei-o-presvis-toy-tramp-stin-toyrkia-tomas-mparak/

1...212223...3,019Σελίδα 22 από 3,019