Αρχική Blog Σελίδα 759

Θα είναι οι δορυφορικές αερομαχίες το τελικό σύνορο στη διαστημική αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνας;

0

 

Αναλυτές προειδοποιούν για έναν πιο έντονο διαστημικό ανταγωνισμό καθώς οι αντίπαλες δυνάμεις, με ελάχιστη εμπιστοσύνη και διαφάνεια, επιδιώκουν υπεροχή και αποτροπή

της Hayley Wong, Πεκίνο | Δημοσιεύτηκε: 15 Μαΐου 2025, 23:00

Δεκάδες χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης, κινεζικοί δορυφόροι έχουν εντοπιστεί να κινούνται σε μυστηριώδη ζιγκ-ζαγκ τροχιές.

Παρατηρητές του διαστήματος – συμπεριλαμβανομένων και αυτών στο Πεντάγωνο – δεν είναι βέβαιοι για τον σκοπό αυτών των ασυνήθιστων ελιγμών, ωστόσο αναφέρεται ότι εκτελούνται με μεγαλύτερες ταχύτητες και αυξανόμενη πολυπλοκότητα.

Επιπλέον, οι ελιγμοί αυτοί φτάνουν «ανησυχητικά κοντά» σε αμερικανικά διαστημικά σκάφη.

Ως ανερχόμενη διαστημική δύναμη, η Κίνα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια σε τομείς όπως η τροχιακή επιθεώρηση, η επισκευή και ο ανεφοδιασμός – όλοι κρίσιμοι για τη διατήρηση υπηρεσιών πλοήγησης, πρόγνωσης καιρού και ευρυζωνικού διαδικτύου.

Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι οι ίδιες αυτές διαστημικές τεχνικές – όταν εφαρμόζονται σε αυτό που το Πεκίνο θεωρεί «πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων» – θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη λήψη λεπτομερών εικόνων, την επιθεώρηση εχθρικών δορυφόρων, την παρεμβολή σημάτων ραδιοσυχνοτήτων ή ακόμη και για την πρόκληση ζημιάς σε αντίπαλα διαστημικά μέσα.

Την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει αναπτύξει ένα από τα πιο εκτενή αμυντικά διαστημικά συστήματα στον κόσμο. Σύμφωνα με ανοικτές πηγές που αναλύθηκαν από τον αμερικανικό ερευνητικό οργανισμό Secure World Foundation και δημοσιεύτηκαν τον Απρίλιο, η Κίνα προηγείται των ΗΠΑ – της υπ’ αριθμόν ένα διαστημικής δύναμης – στις τεχνολογίες κατά δορυφόρων (ASAT), τόσο σε επιθέσεις από το έδαφος όσο και σε τροχιακές αναχαιτίσεις, ιδιαίτερα σε χαμηλή γήινη τροχιά.

Η αυξανόμενη ισχύς της Κίνας σε αυτόν τον τομέα έχει οδηγήσει ηγετικά στελέχη των αμερικανικών αεροπορικών και διαστημικών δυνάμεων να προβούν φέτος σε σπάνιες δημόσιες εκκλήσεις για την ανάπτυξη «διαστημικών όπλων».

Με την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο χωρών να παραμένει ελάχιστη, αναλυτές προειδοποιούν για έναν εντεινόμενο διαστημικό ανταγωνισμό, καθώς και οι δύο πλευρές επιδιώκουν την κατοχύρωση διαστημικής υπεροχής και την αποτροπή επιθέσεων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ιστορικά ακολουθούν μια πιο περιοριστική πολιτική ως προς τα αντίμετρα στο διάστημα, παρέχοντας ελάχιστες δημόσιες πληροφορίες για τις δυνατότητες και τις επιχειρήσεις τους στον συγκεκριμένο τομέα.

Ωστόσο, η ηγεσία της Διαστημικής Δύναμης και της Διαστημικής Διοίκησης των ΗΠΑ – που είναι υπεύθυνες για τον σχεδιασμό και την επιχειρησιακή εφαρμογή, αντίστοιχα – έχει υποδείξει μια στροφή προς μεγαλύτερη διαφάνεια και αποφασιστικότητα στο διάστημα.

Κατά την ακρόασή του στο Κογκρέσο τον περασμένο μήνα, ο B. Chance Saltzman, αρχηγός επιχειρήσεων της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ, παρουσίασε τις ποικίλες ικανότητες της Κίνας στα αντίμετρα του διαστήματος – από επίγεια και διαστημικά μέσα, έως κινητικά, λέιζερ και κυβερνοεπιθέσεις.

Δήλωσε ότι, ως απάντηση, η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ «προωθεί ενεργά νέες δυνατότητες» για την υπεράσπιση του διαστήματος ως αναπόσπαστο στοιχείο της στρατηγικής προβολής ισχύος των ΗΠΑ.

 

Την ίδια ανησυχία εξέφρασε και ο διοικητής της Διαστημικής Διοίκησης των ΗΠΑ, Στίβεν Γουάιτινγκ, ο οποίος, σε μια σπάνια δημόσια παρέμβαση υπέρ της χρήσης «διαστημικών όπλων», δήλωσε σε συνέδριο αμυντικών προγραμμάτων τον περασμένο μήνα ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται περισσότερους διαστημικούς αναχαιτιστές στις μελλοντικές συγκρούσεις – μια ιδέα που συνάδει με το πρόγραμμα πυραυλικής άμυνας Golden Dome της κυβέρνησης Τραμπ.

Ο Μάλκολμ Ντέιβις, ανώτερος αναλυτής άμυνας στο Αυστραλιανό Ινστιτούτο Στρατηγικής Πολιτικής, ανέφερε ότι η πίεση της Κίνας στον τομέα αυτό εξαναγκάζει τις ΗΠΑ να αναθεωρήσουν τη στάση τους.

«Η ταχύτατη ανάπτυξη των διαστημικών δυνατοτήτων της Κίνας, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών αντίμετρων και κατά δορυφόρων, αποτελεί τον βασικό λόγο για τη στροφή των ΗΠΑ από τη διαχρονική πολιτική αποφυγής στρατιωτικοποίησης του διαστήματος», δήλωσε ο Ντέιβις.

«Είναι σαφές ότι τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία κινούνται εδώ και χρόνια προς την ανάπτυξη ενός πλήρους φάσματος διαστημικών δυνατοτήτων αντιμετώπισης απειλών».

Ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός της Κίνας (PLA) δεν το έχει κρύψει. Η επίσημη εφημερίδα του, PLA Daily, έχει περιγράψει το διάστημα ως «κομβικό πεδίο των μελλοντικών πολέμων».

Σε άρθρο της περσινής χρονιάς για την αξιοποίηση του διαστήματος από τη Δύση για στρατιωτικούς σκοπούς, υποστήριξε ότι ο κινεζικός στρατός «δεν αποκλείει το ενδεχόμενο άμεσης σύγκρουσης στο διάστημα στο μέλλον».

Ο στρατιωτικός αναλυτής με έδρα το Μακάο, Άντονι Γουόνγκ Ντονγκ, χαρακτήρισε «εύλογες» τις αμερικανικές ανησυχίες απέναντι στις κινεζικές διττής χρήσης διαστημικές τεχνολογίες.

Όπως σημείωσε, η Κίνα έχει επενδύσει πολύ περισσότερο από τις ΗΠΑ στην έρευνα και ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών, επωφελούμενη από τη στρατηγική «συγχώνευσης πολιτικής και στρατιωτικής τεχνολογίας».

Ωστόσο, ενώ η προσέγγιση αυτή αυξάνει την αποτελεσματικότητα, περιορίζει σημαντικά τη διαφάνεια στην ανάπτυξη στρατιωτικών προγραμμάτων, τόνισε.

Κατά τον Γουόνγκ, η Κίνα διαθέτει πλεονέκτημα στα υπερηχητικά όπλα – τα οποία μπορούν να κινηθούν στα όρια της ατμόσφαιρας και να εκτοξεύσουν πυραύλους κατά δορυφόρων. Επιπλέον, ενδέχεται να υπερέχει και στους ελιγμούς προσέγγισης δορυφόρων.

Σύμβουλοι αμερικανικής πολιτικής που παρακολουθούν τη ραγδαία εξέλιξη των διαστημικών δυνατοτήτων του PLA καλούν την Ουάσινγκτον να αναπτύξει ένα ανάλογο οπλοστάσιο για να αποτρέψει την Κίνα από τη χρήση των δικών της «διαστημικών δυνατοτήτων, από τις οποίες εξαρτάται ιδιαίτερα για τις κοινές επιχειρήσεις της».

«Η επιχειρησιακή στρατηγική του PLA για τον διακλαδικό πόλεμο δίνει προτεραιότητα στο να πλήξει τα ευάλωτα σημεία του συστήματος πληροφοριών και δικτύων του αντιπάλου», δήλωσε ο Μπράιαν Άλκιρ, ανώτερος ερευνητής επιχειρήσεων στο RAND, καταθέτοντας στο Κογκρέσο τον περασμένο μήνα.

Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι λόγω της εξαιρετικά υψηλής εξάρτησης και των δύο πλευρών από τις διαστημικές υποδομές για τις «διακλαδικές στρατιωτικές επιχειρήσεις» – δηλαδή αυτές που εμπλέκουν όλα τα σώματα των ενόπλων δυνάμεων – και της αποτελεσματικής αποτροπής από πλευράς ΗΠΑ, η Κίνα ίσως να μην έχει ιδιαίτερο κίνητρο να κλιμακώσει μια σύρραξη στο διάστημα.

Η Βικτόρια Σάμσον, διευθύντρια του τμήματος διαστημικής ασφάλειας και σταθερότητας του Secure World Foundation, δήλωσε ότι η συχνότητα και ένταση της ανάπτυξης των κινεζικών αντίμετρων δεν διαφέρει σημαντικά από εκείνες των ΗΠΑ.

«Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ ανησυχούν για την Κίνα και, σε μικρότερο βαθμό, για τη Ρωσία – και χρησιμοποιούν τις δραστηριότητές τους σε τροχιά ως δικαιολογία για μια πιο επιθετική διαστημική πολιτική», ανέφερε.

Ο Ντέιβις, ωστόσο, προειδοποίησε ότι «τα επόμενα χρόνια θα δούμε την εμφάνιση όλο και πιο εξελιγμένων αντιδορυφορικών δυνατοτήτων», μεταξύ αυτών και κατευθυνόμενα ενεργειακά όπλα εν τροχιά, τα οποία θα μπορούν να αχρηστεύουν δορυφόρους χωρίς να δημιουργούν διαστημικά συντρίμμια.

Επισήμανε, επίσης, τον αυξανόμενο κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων σε δορυφόρους – που θολώνουν τα όρια μεταξύ του διαστημικού και του κυβερνοχώρου – και τον διευρυνόμενο ρόλο και κίνδυνο από τα συστήματα διπλής χρήσης, τα οποία ενδέχεται να αξιοποιηθούν σε «γκρίζες επιχειρήσεις» σε τροχιά.

 

Προσοχή στο Starlink: Η Κίνα υπερεκτιμά τη βιομηχανία πυραύλων της

Σύμφωνα με την έκθεση του Secure World Foundation (SWF), οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαθέτουν αναγνωρισμένο πρόγραμμα ανάπτυξης τροχιακών αντιδορυφορικών δυνατοτήτων (co-orbital ASAT) – δηλαδή συσκευών που εκτοξεύονται σε τροχιά και στη συνέχεια ελίσσονται για να παρέμβουν σε δορυφόρους αντιπάλων. Ωστόσο, διαθέτουν την τεχνολογική ικανότητα να αναπτύξουν τέτοιες δυνατότητες με ταχύ ρυθμό, αν αυτό κριθεί αναγκαίο.

Η Κίνα πραγματοποίησε τη δοκιμή του πρώτου της αντιδορυφορικού πυραύλου το 2007, όταν κατέστρεψε έναν μετεωρολογικό δορυφόρο σε ύψος 863 χλμ. με ένα όχημα κινητικής πρόσκρουσης (KKV) εκτοξευόμενο από το έδαφος. Το KKV βασίζεται στην τεχνολογία «hit-to-kill» – καταστρέφει τον στόχο του μέσω της κινητικής ενέργειας που δημιουργείται από την πρόσκρουση υψηλής ταχύτητας, χωρίς χρήση εκρηκτικών ή άλλων φορτίων.

Έκτοτε, η Κίνα έχει αναπτύξει ώριμες δυνατότητες άμεσης ανάβασης (direct-ascent ASAT) για στόχους σε χαμηλή γήινη τροχιά, αν και οι αντίστοιχες δυνατότητες για πιο απομακρυσμένους στόχους φαίνεται πως βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό ή αναπτυξιακό στάδιο.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα τελευταία είκοσι χρόνια η Κίνα έχει πραγματοποιήσει δεκάδες επιχειρήσεις «προσέγγισης και συνάντησης» (proximity and rendezvous operations), επιδεικνύοντας όλο και πιο πολύπλοκους ελιγμούς που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε τροχιακές ASAT αποστολές. Ωστόσο, δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν την πραγματοποίηση «πραγματικής καταστροφικής αναχαίτισης» στόχου.

Τέτοιες επιχειρήσεις, τόσο σε χαμηλή γήινη τροχιά όσο και στη γεωστατική, έχουν προκαλέσει έντονες ανησυχίες στη διεθνή κοινότητα. Η ηγεσία της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ έχει παρομοιάσει τις εν λόγω κινήσεις με «αερομαχίες στο διάστημα», λόγω της εγγύτητας των τροχιών και της πιθανότητας εχθρικών προθέσεων.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά πειράματα που πραγματοποιήθηκαν πέρυσι από τρεις δορυφόρους Shiyan-24C και δύο Shijian-6, οι οποίοι ήρθαν σε απόσταση μικρότερη του 1 χλμ. μεταξύ τους. Ανώτεροι αξιωματούχοι της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ δήλωσαν τον Μάρτιο ότι τα αντικείμενα αυτά «ελίσσονταν μέσα, έξω και γύρω το ένα από το άλλο με συγχρονισμό και απόλυτο έλεγχο».

Η χαμηλή γήινη τροχιά – από περίπου 500 έως 1.200 χλμ. από την επιφάνεια – είναι πλέον πυκνοκατοικημένη, ενώ η γεωστατική τροχιά (γύρω στα 36.000 χλμ.) παραμένει καίρια για δορυφόρους τηλεπικοινωνιών και μετεωρολογίας.

Η Κέλι Γκρίκο, ανώτερη ερευνήτρια του Stimson Center στην Ουάσινγκτον, σημείωσε ότι τέτοιες προσεγγίσεις δορυφόρων «θα μπορούσαν να έχουν στρατιωτικές εφαρμογές – από συλλογή πληροφοριών μέχρι και την ενδεχόμενη παρεμπόδιση ή καταστροφή δορυφόρων αντιπάλων».

«Υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι ακούσιας ή αθέλητης κλιμάκωσης στο διάστημα», τόνισε η Γκρίκο.
«Οι επιχειρήσεις συνάντησης και προσέγγισης αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο τυχαίων συγκρούσεων».

Η Κίνα διαθέτει επίσης σειρά μη-κινητικών ικανοτήτων, όπως «σημαντικές δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου στο διάστημα» – επιχειρησιακές, αλλά όχι χρησιμοποιημένες σε σύρραξη, σύμφωνα με την έκθεση SWF. Πιστεύεται επίσης ότι αναπτύσσει όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας, όπως λέιζερ ή μικροκυματικά συστήματα.

Η νεοσυσταθείσα Δύναμη Κυβερνοχώρου και Δύναμη Αεροδιαστήματος του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού υπάγονται πλέον απευθείας στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή της Κίνας – το ανώτατο όργανο στρατιωτικής διοίκησης της χώρας – μετά από σημαντική οργανωτική αναδιάρθρωση το 2024. Η αλλαγή αυτή ερμηνεύεται από ορισμένους ως ένδειξη αυξημένης προτεραιότητας στους εν λόγω τομείς.

Η έκθεση SWF επισημαίνει ότι οι παρεμβολές ραδιοσυχνοτήτων είναι «ιδιαίτερα ελκυστική επιλογή για την Κίνα» σε πιθανές συγκρούσεις με τις ΗΠΑ στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, δεδομένου ότι αυτού του είδους η σύγκρουση θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από δορυφορικές επικοινωνίες, διαστημική αναγνώριση, επιτήρηση και πλοήγηση.

Ο PLA έχει μελετήσει προσεκτικά τις εξελίξεις των ΗΠΑ στον διαστημικό τομέα – μεταξύ αυτών και το πρόγραμμα γεωσύγχρονης διαστημικής επιτήρησης – αναγνωρίζοντας τη διπλή φύση των προηγμένων διαστημικών σκαφών και τη στρατηγική σημασία των εκτεταμένων αστερισμών δορυφόρων.

Μια ανάλυση του PLA που δημοσιεύτηκε το 2019 – τη χρονιά πριν την εκτόξευση του πρώτου επαναχρησιμοποιούμενου κινεζικού διαστημοπλοίου – ανέφερε ότι το προηγμένο επαναεισερχόμενο διαστημικό σκάφος των ΗΠΑ X-37B είχε τη δυνατότητα «να μετατραπεί σε επιθετικό, μη επανδρωμένο, ευφυές μαχητικό στο διάστημα» ανά πάσα στιγμή.

Σύμφωνα με την ανάλυση, το X-37B μπορούσε να εκτελεί μακρόχρονες αποστολές αναγνώρισης και διοίκησης-ελέγχου, να διεξάγει επιθετικές επιχειρήσεις, να ελίσσεται με μεγάλη ταχύτητα σε διαφορετικές τροχιές, να χρησιμοποιεί ρομποτικούς βραχίονες για να καταστρέφει δορυφόρους άλλων κρατών, και να εξοπλίζεται με λέιζερ.

Το Πεκίνο αποκάλυψε το δικό του επαναχρησιμοποιούμενο σκάφος Shenlong το 2020. Την επόμενη χρονιά εκτόξευσε τον διαστημικό σταθμό Tiangong, ο οποίος προορίζεται να υποστηρίζει ευρύ φάσμα επιστημονικών και τεχνολογικών πειραμάτων σε τροχιά.

 

Η εμφάνιση του Starlink – του διαδεδομένου αστερισμού δορυφόρων σε χαμηλή γήινη τροχιά που έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στο πεδίο μάχης κατά τη διάρκεια της σύρραξης Ρωσίας-Ουκρανίας – ώθησε την Κίνα να ξεκινήσει το δικό της πρόγραμμα δορυφορικού διαδικτύου, με την ονομασία Project SatNet, από το 2024.

Μελέτη βασισμένη σε ανοιχτές πηγές του κινεζικού αμυντικού τομέα, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι στρατιωτικοί ηγέτες της Κίνας θεωρούν πιο ρεαλιστική στρατηγική απέναντι στο Starlink την επίτευξη «ισοτιμίας» (parity) παρά την ανάπτυξη ασύμμετρων δυνατοτήτων – μια εκτίμηση που επιβεβαιώνεται από την αυξημένη συχνότητα εκτοξεύσεων δορυφόρων του SatNet.

Η έρευνα, η οποία διενεργήθηκε από το Rand Corporation, ανέφερε ότι οι στρατιωτικοί ερευνητές του PLA θεωρούν το Starlink στενά συντονισμένο με τους σχεδιαστές πολιτικής άμυνας των ΗΠΑ για την επίτευξη στρατιωτικής κυριαρχίας στο διάστημα. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο PLA πιστεύει ότι ο ανθεκτικός και πολλαπλός αστερισμός του Starlink «υποβαθμίζει κρίσιμα την ικανότητα του PLA να διεξάγει επιχειρήσεις αντιδορυφορικών επιθέσεων».

Αναλυτές προειδοποιούν ότι ο ευρύτατος χαρακτήρας διπλής χρήσης των διαστημικών τεχνολογιών δυσχεραίνει την αξιολόγηση και τη ρύθμισή τους. Το πρόβλημα αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο μεταξύ των δύο κυρίαρχων διαστημικών δυνάμεων, που βρίσκονται σε μια ανοιχτή αντιπαράθεση γύρω από αντίμετρα στο διάστημα, τεχνολογική καινοτομία, γεωπολιτική επιρροή και εμπορικές σχέσεις.

«Σχεδόν όλες οι διαστημικές τεχνολογίες μπορούν να έχουν τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική χρήση, επομένως η πρόθεση είναι το κρίσιμο ερώτημα», ανέφερε ο Κλέιτον Σουόουπ, αναπληρωτής διευθυντής του Aerospace Security Project στο Center for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον.

Ο ίδιος τόνισε πως, ενώ είναι προς το συμφέρον όλων να αποφευχθούν παρεξηγήσεις και ακούσιες κλιμακώσεις στο διάστημα, «είναι πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε αν υπάρχει διάθεση για συμφωνία σε κοινά πρότυπα συμπεριφοράς τα επόμενα τέσσερα χρόνια».

Οι αντίπαλες δυνάμεις έχουν καταθέσει τις δικές τους προτάσεις στα Ηνωμένα Έθνη.

Το 2022, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέθεσαν πρόταση δέσμευσης για απαγόρευση των καταστροφικών δοκιμών πυραύλων κατά δορυφόρων (ASAT) με άμεση ανάβαση. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε ψήφισμα υπέρ του προτεινόμενου μορατόριουμ, ωστόσο η Κίνα και εννέα ακόμη χώρες ψήφισαν κατά.

Τόσο η Κίνα όσο και οι ΗΠΑ διαθέτουν πυραύλους αναχαίτισης με άμεση ανάβαση, οι οποίοι στοχεύουν τη μέση φάση πτήσης – δηλαδή το στάδιο κατά το οποίο το όπλο βρίσκεται εκτός ατμόσφαιρας και στο μέγιστο ύψος της τροχιάς του.

Ωστόσο, αντί να προωθήσουν πρότυπα υπεύθυνης συμπεριφοράς, όπως οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, «η Κίνα και η Ρωσία υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι η μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια του διαστήματος είναι η τοποθέτηση όπλων στο διάστημα, και πως η καλύτερη αντιμετώπιση αυτής της απειλής είναι μέσω νομικά δεσμευτικής συμφωνίας», δήλωσε η Βικτόρια Σάμσον του Secure World Foundation.

Η Ρωσία έχει δεσμευτεί να μην προβεί πρώτη σε τοποθέτηση όπλων στο διάστημα, αλλά, όπως σημειώνει η Σάμσον, η Κίνα δεν έχει προβεί σε ανάλογη δήλωση.

Οι δύο χώρες πρότειναν ήδη από το 2008 το Συνθήκη για την Αποτροπή Τοποθέτησης Όπλων στο Διάστημα και της Χρήσης ή Απειλής Χρήσης Βίας κατά Διαστημικών Αντικειμένων (PPWT) – μια επέκταση της Συνθήκης του Εξωτερικού Διαστήματος του 1967, η οποία απαγορεύει μόνο τα όπλα μαζικής καταστροφής στο διάστημα. Ωστόσο, η PPWT έχει καθυστερήσει σημαντικά λόγω δυσκολιών, όπως οι ασαφείς ορισμοί βασικών όρων.

Κινέζοι αστροναύτες ολοκλήρωσαν παγκόσμιο ρεκόρ διαστημικού περιπάτου 9 ωρών Η Βικτόρια Σάμσον υποστήριξε ότι είναι εφικτό οι κύριοι δρώντες στο διάστημα να «καταλήξουν σε μια συμφωνία για την ενίσχυση της συνολικής ασφάλειας στο διάστημα, γιατί το έχουν ξανακάνει» – αναφερόμενη σε μια έκθεση συστάσεων που συνέταξε ομάδα κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων υπό εντολή του ΟΗΕ, με στόχο τη σύνταξη ενός νομικά δεσμευτικού διεθνούς μέσου για την αποτροπή εξοπλιστικού ανταγωνισμού στο διάστημα.

Ωστόσο, αναγνώρισε ότι τα χαρακτηριστικά διπλής χρήσης των διαστημικών τεχνολογιών καθιστούν «εξαιρετικά δύσκολη την εκτίμηση του κατά πόσον μια δραστηριότητα αποτελεί ενέργεια κατά δορυφόρων ή όχι».

Έφερε ως παράδειγμα τον δορυφόρο Shijian-21 της Κίνας, ο οποίος το 2022 μετέφερε έναν ανενεργό δορυφόρο πλοήγησης που απελευθέρωνε διαστημικά θραύσματα, μετακινώντας τον από τη γεωστατική τροχιά σε μια υψηλότερη «νεκρή» τροχιά (graveyard orbit).

«Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παράδειγμα ενεργού απομάκρυνσης διαστημικών αποβλήτων – μια ένδειξη ότι η Κίνα ενεργεί υπεύθυνα στο διάστημα, απομακρύνοντας έναν “νεκρό” δορυφόρο από μια ιδιαίτερα σημαντική τροχιά», είπε.

«Από την άλλη, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι η Κίνα επιδεικνύει μια τροχιακή αντιδορυφορική δυνατότητα (co-orbital counterspace capability)».

Στοιχεία για τη δημοσιογράφο:
Η Χέιλι Γουόνγκ εντάχθηκε στο South China Morning Post το 2022 ως ρεπόρτερ στο China Desk. Είναι απόφοιτος του Κινεζικού Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ και έχει συνεργαστεί με το Bloomberg News.

scmp.com

 

Ζιαντ Μαντούχ: Γιατί δεν φεύγω από τη Γάζα. Συνέντευξη στον Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο

1

Ο Παλαιστίνιος ποιητής και πανεπιστημιακός Ζιαντ Μεντούχ μιλάει στον Δημ. Κωνσταντακόπουλο.

«Πιστέψτε με, η αποφασιστικότητά μου, το κουράγιο μου, η αντοχή μου, η υπομονή μου και η αισιοδοξία μου δεν μπορούν να ξεπεράσουν την απόλυτη αγωνία μου… Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι είμαι ακόμα ζωντανός, γιατί βλέπω τον θάνατο χίλιες φορές κάθε μέρα και, αν και δεν φοβάμαι τον θάνατο, ανησυχώ για το μέλλον μας. Η θετική όψη σε όλα αυτά που με κάνει περήφανο είναι ότι δεν νοιώθω μίσος. Παρακαλώ δεχτείτε την έκφραση της φιλίας των Παλαιστινίων από τη Γάζα που δεν είναι πια Γάζα και από τον Ζιάντ που δεν είναι πια ο Ζιάντ.»

Αυτά τα λόγια, μεταξύ άλλων, έγραφε πέρυσι σε ένα μήνυμά του https://www.defenddemocracy.press/hea… προς τους Ευρωπαίους φίλους από τη Γάζα ο Παλαιστίνος κάτοικος της μαρτυρικής πόλης Ζιάντ Μεντούχ, που, ευτυχώς, παραμένει ζωντανός και αποφασισμένος να μείνει στη γη του, ζωντανός ή πεθαμένος. Γιατί, μας λέει, αν έφευγα θα συμμετείχα στη δεύτερη Νάκμπα (την «Καταστροφή» των Παλαιστινίων, την αρχική εκτόπισή τους το 1948, με την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, ώστε να γίνουν πλειοψηφία οι Εβραίοι κάτοικοι https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%… ).

Χαρά στους λαούς που διαθέτουν διανοούμενους και πνευματικούς ηγέτες σαν τον Ζιαντ. Το μέλλον τούς ανήκει ότι και να συμβεί μέχρι να έρθει.

Τον αναζητήσαμε στη Γάζα, εκεί που ο Χριστός ξανασταυρώνεται, για να δώσουμε απευθείας, αδιαμεσολάβητα, σε αυτό τον λαό τη φωνή που κέρδισε με το ποτάμι του αίματός του και τον ανείπωτο πόνο του, να μας πει πως ζει, τι νοιώθει και τι σκέφτεται. ‘Οποια άποψη και αν έχει κανείς για το παλαιστινιακό ζήτημα, αν κι εδώ που έχουν φτάσει τα πράγματα μόνο τυφλοί και κουφοί, άνθρωποι χωρίς αξιοπρέπεια, μπορεί να μη βλέπουν ότι η υποτιθέμενη «αντιτρομοκρατική επιχείρηση» του Ισραήλ έχει μετατραπεί σε γενοκτονία, είναι απαραίτητο κανείς να ακούει και να βλέπει τους πραγματικούς ανθρώπους, αυτό δηλαδή ακριβώς που δεν κάνουν τα ελληνικά και διεθνή μέσα όχι ενημέρωσης αλλά παραπληροφόρησης.

 

Ο Ζιαντ πήρε διδακτορικό δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο Παρίσι VIII και διευθύνει το Τμήμα Γαλλικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αλ Ακσά στη Γάζα, όπου και ίδρυσε το 2004 το Κέντρο Ειρήνης της Γάζας, εμπνευσμένος από τις ιδέες του Γκάντι. Υπήρξε εμπνευστής πολλών κοινωνικών πρωτοβουλιών, όπως βοήθεια στους γεωργούς της περιοχής να καλλιεργούν και οργάνωση της ψυχολογικής στήριξης των παιδιών που μεγαλώνουν κάτω από ανηλεείς βομβαρδισμούς. Είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων, το τελευταίο από τα οποία εκδόθηκε φέτος στα γαλλικά με τον τίτλο «Γάζα, η ζωή μου κάτω από τις βόμβες» https://www.amazon.com/GAZA-MA-VIE-SO…, όπως και μιας πληθώρας ποιητικών συλλογών και ερευνών για την εξέλιξη της παλαιστινιακής κοινωνίας. ‘Εχει τιμηθεί με τρία διεθνή βραβεία για το ποιητικό του έργο.

«Οι Παλαιστίνιοι έχουμε χάσει τα πάντα, μας λέει ο Ζιαντ. Τη γη μας, τα σπίτια μας, τις οικογένειές μας, τους συγγενείς μας, τις περιουσίες μας, τις ελιές μας. Το μόνο που μας μένει είναι η ελπίδα. Με αυτή ζούμε. Περιγράφει το πως οι παλαιστινιακές οικογένειες και η παλαιστινιακή κοινωνία συνολικά έγιναν μια αδιάσπαστη δύναμη αλληλεγγύης για να αντέξουν την όλο και πιο αποτρόπαιη φρίκη που τους παραμονεύει καθημερινά.

Αν εκφράζει την ευγνωμοσύνη του στους ανθρώπους που διαδηλώνουν μαζικά υπέρ των Παλαιστινίων σε όλο τον κόσμο, δεν κρύβει την απογοήτευσή του για τη στάση των κυβερνήσεων, των κρατών, των ισχυρών αυτής της Γης που θα μπορούσαν να σταματήσουν τη γενοκτονία αλλά δεν το κάνουν, αγνοώντας, πέραν των ηθικών και πολιτικών και τις αυστηρά νομικές υποχρεώσεις τους, που απορρέουν από τη συνθήκη της Γενεύης για τις γενοκτονίες. ‘Όπως και για τη στάση των ΜΜΕ που αποκρύπτουν συστηματικά την έκταση της φρικαλεότητας στην Παλαιστίνη.

Πήραμε τη συνέντευξη στις 21 Μαίου. Στις τρεις ημέρες που μεσολάβησαν και ενώ πολλαπλασιάζονται οι θάνατοι ιδίως παιδιών και ηλικιωμένων από την πείνα, η Βρετανία, η Γαλλία και ο Καναδάς καταδίκασαν τη σφαγή, ενώ ο μεγάλος δυτικός τύπος άρχισε επιτέλους, με είκοσι μήνες καθυστέρηση (!), να λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Ακόμα όμως είμαστε στα λόγια, δεν έχουμε περάσει στις πράξεις.

konstantakopoulos.gr

Ημέρες, όχι Εβδομάδες: Η Επικείμενη Ισραηλινή Επίθεση σε Πυρηνικές Εγκαταστάσεις του Ιράν

0

Του Gregg Roman – 24 Μαΐου 2025

Το Ισραήλ πρόκειται να πλήξει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν εντός ημερών.

Αυτό το ανησυχητικό συμπέρασμα προκύπτει από τη σύγκλιση τριών παραγόντων: συναγερτικές εκτιμήσεις πληροφοριών, αποτυχημένες διπλωματικές προσπάθειες και τα διδάγματα από τη φετινή προσομοίωση πολεμικού σεναρίου του Middle East Forum (MEF). Η Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών του Πενταγώνου (DIA) προειδοποιεί πλέον ότι η Τεχεράνη είναι σε θέση να παράγει επαρκή ποσότητα ουρανίου εμπλουτισμένου σε βαθμό κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου σε «πιθανόν λιγότερο από μία εβδομάδα».
Από την οπτική του Ισραήλ, το χρονικό αυτό περιθώριο δεν αφήνει κανένα περιθώριο σφάλματος.

Ο πέμπτος γύρος πυρηνικών συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν στη Ρώμη κατέστησε σαφές ότι η προοπτική διαπραγματευτικής λύσης είναι ανύπαρκτη. Η αποχώρηση του Ειδικού Απεσταλμένου Steve Witkoff εν μέσω της συνεδρίασης την Παρασκευή — επισήμως λόγω «προγράμματος πτήσεων», ενώ τα τεχνικά κλιμάκια παρέμειναν — αποκαλύπτει κάτι πολύ βαθύτερο από ένα απλό ζήτημα προγραμματισμού. Η βασική διαφωνία παραμένει αδιαπραγμάτευτη:
Η Τεχεράνη επιμένει στο «δικαίωμά» της να εμπλουτίζει ουράνιο εντός της χώρας, ενώ η Ουάσινγκτον απαιτεί πλήρη μηδενισμό της ικανότητας εμπλουτισμού.

Αυτό το θεμελιώδες αδιέξοδο επιβεβαίωσε όσα παρατηρήσαμε στο πλαίσιο της ετήσιας πολιτικής διάσκεψης του Middle East Forum στην Ουάσιγκτον (19–22 Μαΐου). Η προσομοίωση κρίσης που διεξήχθη την Πέμπτη, με αντικείμενο ένα θερμό επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ, και τη συμμετοχή έμπειρων αναλυτών και υποστηρικτών του MEF, κατέδειξε πόσο γρήγορα οι διπλωματικές αποτυχίες μπορούν να εξελιχθούν σε στρατιωτικές συγκρούσεις.
Η ιρανική «ομάδα» εκμεταλλεύτηκε κάθε δισταγμό των δυτικών παικτών: χρησιμοποίησε τις διαπραγματεύσεις για να επιταχύνει το πυρηνικό της πρόγραμμα, να ναρκοθετήσει τα Στενά και να αποκαλύψει μυστικό πυρηνικό οπλοστάσιο.
Η αποτυχία της Παρασκευής στη Ρώμη μοιάζει με ακριβή αντανάκλαση του σεναρίου που προσομοιώθηκε.

Παραμονές των συνομιλιών, η Τεχεράνη προχώρησε σε μία πρωτοφανή κίνηση που θα έπρεπε να θορυβήσει κάθε σοβαρό παρατηρητή.
Με επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ο Υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi απείλησε πως το Ιράν θα μετακινήσει εμπλουτισμένο ουράνιο σε μυστικές τοποθεσίες, εφόσον «συνεχιστούν οι απειλές από τους Σιωνιστές φανατικούς».
Η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα εφαρμόσει «ειδικά μέτρα για την προστασία των πυρηνικών εγκαταστάσεων και υλικών της» — μια καλυμμένη απειλή ότι προτίθεται να αποσύρει τα πιο κρίσιμα στοιχεία του πυρηνικού της προγράμματος από το διεθνές καθεστώς επιτήρησης.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν πλέον περάσει από τη φάση της ήσυχης προετοιμασίας στην ανοικτή επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Ο επικεφαλής της Μοσάντ David Barnea και ο Υπουργός Στρατηγικών Υποθέσεων Ron Dermer ταξίδεψαν στη Ρώμη παράλληλα με τις συνομιλίες του Witkoff, με εντολή να λαμβάνουν άμεσες ενημερώσεις για κάθε διπλωματική εξέλιξη. Η παρουσία τους κατέδειξε την αποφασιστικότητα της Ιερουσαλήμ να μην αιφνιδιαστεί, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ενεργά τα στρατιωτικά της σχέδια.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν υποκλέψει ισραηλινές επικοινωνίες που υποδεικνύουν σχέδια για πιθανή επίθεση, ενώ έχουν παρατηρηθεί απτά στρατιωτικά σημάδια κινητοποίησης:
προωθημένη μεταφορά εξειδικευμένων πυρομαχικών, ολοκλήρωση μεγάλης κλίμακας ασκήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας και σαφείς ενδείξεις επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Όπως δήλωσε ο Υπουργός Άμυνας Israel Katz:

«Το Ιράν είναι πιο εκτεθειμένο από ποτέ σε πλήγματα κατά των πυρηνικών του εγκαταστάσεων. Έχουμε την ευκαιρία να πετύχουμε τον σημαντικότερο στόχο μας — να αποτρέψουμε και να εξαλείψουμε την υπαρξιακή απειλή».

Η επιχειρησιακή πραγματικότητα όμως παραμένει δυσχερής.
Οποιαδήποτε ισραηλινή επίθεση θα απαιτούσε εβδομαδιαία εκστρατεία με στόχο πολλαπλές εγκαταστάσεις:

  • το συγκρότημα εμπλουτισμού Natanz,
  • τη βαθιά υπόγεια μονάδα Fordow,
  • το εργοστάσιο μετατροπής ουρανίου στο Isfahan,
  • καθώς και ύποπτες εγκαταστάσεις σχετικές με την οπλοποίηση του πυρηνικού προγράμματος.

Το Ισραήλ έχει κινηθεί μεθοδικά για την υπονόμευση των αποτρεπτικών ικανοτήτων του Ιράν:

  • το ρεπορτάζ αναφέρει 80% μείωση στο οπλοστάσιο ρουκετών της Χεζμπολάχ,
  • κατακερματισμό των συριακών φιλοϊρανικών δικτύων,
  • και απομόνωση της Χαμάς μετά τον πόλεμο στη Γάζα.
    Όπως σχολίασε Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας:

«Οι περιφερειακοί σύμμαχοι του Ιράν βρίσκονται σε συντρίμμια».

Η προσομοίωση πολέμου του Middle East Forum, όπως παρουσιάστηκε στο συνέδριο, επιβεβαιώνει σεναριακές εξελίξεις που πλέον διαδραματίζονται στην πραγματικότητα.
Όταν, κατά τη διάρκεια του σεναρίου, αποκαλύφθηκαν ενδείξεις για οπλοποιημένο εμπλουτισμό, οι εξελίξεις κλιμακώθηκαν ραγδαία:
παρεμβολές GPS, κυβερνοεπιθέσεις και πυρηνική έκρηξη σημειώθηκαν μέσα σε τρεις γύρους, συμπυκνώνοντας σε ώρες αυτό που στον πραγματικό κόσμο μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες.

Ο ρόλος της Κίνας στην προσομοίωση αποδείχθηκε ιδιαίτερα διδακτικός.
Το Πεκίνο εμφανίστηκε ως προστάτης του Ιράν, αλλά και ως εναλλακτικός εγγυητής ασφαλείας για τα κράτη του Κόλπου, καταρρίπτοντας τελικά ισραηλινό αεροσκάφος όταν ξέσπασε σύγκρουση.
Αυτό αντικατοπτρίζει τη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα:
η Κίνα συνεχίζει να προμηθεύει το Ιράν παρά τις κυρώσεις, αγοράζει πετρέλαιο με έκπτωση και τοποθετείται για να ωφεληθεί ανεξαρτήτως έκβασης της σύγκρουσης.

Οι πρόσφατες κυρώσεις του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ αποκάλυψαν αποστολές περχλωρικού νατρίου από κινεζικές εταιρείες προς το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, μέσω του λιμένα Bandar Abbas — το ίδιο λιμάνι όπου σημειώθηκε μια μυστηριώδης έκρηξη τον Απρίλιο.

Η Ρωσία επίσης εκμεταλλεύεται την κρίση για στρατηγικά οφέλη.
Αν και αποφεύγει άμεση στρατιωτική εμπλοκή, η Μόσχα ενισχύει τις ιρανικές δυνατότητες και απειλεί με την πώληση του εξελιγμένου συστήματος S-400, το οποίο θα δυσκολέψει σημαντικά τις ισραηλινές επιχειρήσεις.
Στην προσομοίωση, η ρωσική ομάδα κατέλαβε περιοχές στην Αρκτική την ώρα που η παγκόσμια προσοχή ήταν στραμμένη στον Κόλπο — ένα κλασικό παράδειγμα στρατηγικής ευκαιριακότητας, που αντανακλά απόλυτα την πραγματική τακτική του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η θέση του Προέδρου Donald Trump είναι απολύτως ξεκάθαρη, πέρα από κάθε διπλωματική ασάφεια: μηδενικός εμπλουτισμός ή αντιμετώπιση συνεπειών.
Αυτή η καθαρότητα, συνδυασμένη με την σιωπηρή απειλή ισραηλινής δράσης σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, αποτελεί μια πολύπλοκη στρατηγική μεταμφιεσμένη σε απλότητα.
Ωστόσο, η απάντηση της Τεχεράνης ήταν κλιμάκωση, όχι συμβιβασμός.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης προειδοποίησε ότι το Ισραήλ θα δεχθεί «συντριπτική και καθοριστική απάντηση» σε περίπτωση επίθεσης, ενώ ο Abbas Araghchi διαμήνυσε πως οι ΗΠΑ θα θεωρηθούν νομικά υπεύθυνες ως «συμμέτοχες» σε κάθε ισραηλινή επιθετικότητα.

Το θεμελιώδες πρόβλημα παραμένει δομικό.
Το Ιράν αντιμετωπίζει τον εγχώριο εμπλουτισμό ουρανίου ως αδιαπραγμάτευτο κυριαρχικό δικαίωμα·
το Ισραήλ — και πλέον όλο και περισσότερο και οι ΗΠΑ — θεωρούν κάθε μορφή εμπλουτισμού ως υπαρξιακή απειλή.
Προηγούμενες προσπάθειες να καλυφθεί αυτό το χάσμα — κυρίως μέσω της Συμφωνίας του 2015 (JCPOA) — απλώς καθυστέρησαν τη σύγκρουση, επιτρέποντας στο Ιράν να προχωρήσει στο πρόγραμμά του και να εντείνει την περιφερειακή του επιθετικότητα.

Η προσομοίωση πολέμου του MEF απέδειξε ότι τα μη-στρατιωτικά εργαλεία — κυρώσεις, κυβερνοεπιχειρήσεις, δραστηριότητες πληροφοριών — είναι αποτελεσματικά μόνο όταν εφαρμόζονται έγκαιρα και με διεθνή υποστήριξη.
Μόλις το Ιράν υπερβεί τα πυρηνικά όρια, αυτά τα μέσα δεν επαρκούν.
Ένα παράδοξο αναδείχθηκε:
Όταν το Ισραήλ έδειξε σοβαρά διάθεση για επίθεση, το Ιράν μετέβαλε στάση – από προκλητικότητα σε αγωνιώδη διαπραγμάτευση.
Η αποδεδειγμένη πρόθεση χρήσης βίας μπορεί να αποτελεί τη μόνη πραγματική ώθηση προς συμβιβασμό.

Οι Ισραηλινοί ηγέτες γνωρίζουν το τίμημα που θα πληρώσει η χώρα τους.
Οι ιρανικοί πύραυλοι θα στοχεύσουν την Ιερουσαλήμ, τη Χάιφα και το Τελ Αβίβ.
Οι Χούθι θα κλιμακώσουν τις επιθέσεις από την Υεμένη.
Δίκτυα των Φρουρών της Επανάστασης ανά τον κόσμο θα ενεργοποιηθούν κατά ισραηλινών πρεσβειών και εβραϊκών κοινοτήτων από το Μπουένος Άιρες έως τη Μπανγκόκ.
Το εσωτερικό μέτωπο θα υποστεί απώλειες και ψυχολογικό πόλεμο χωρίς προηγούμενο από το 1973.
Κι όμως, κάθε Ισραηλινός πρωθυπουργός καλείται να σταθμίσει αυτό το τρομακτικό αλλά πρόσκαιρο κόστος έναντι της μόνιμης απειλής ενός πυρηνικά εξοπλισμένου Ιράν.

Η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τα χτυπήματα.
Η προσομοίωση απέδειξε ότι οι εγκαταστάσεις ξαναχτίζονται, η γνώση επιβιώνει, η αποφασιστικότητα ενισχύεται κάτω από επίθεση — εάν δεν ασκηθεί διαρκής πίεση.
Το Ισραήλ πρέπει να συντρίψει το πυρηνικό σκέλος, ενώ οι ΗΠΑ πρέπει να εντείνουν τον έλεγχο σε όλα τα υπόλοιπα:

  • πλήρης οικονομική απομόνωση,
  • συνεχής κυβερνο-αποσταθεροποίηση,
  • ολιστική διείσδυση πληροφοριών,
  • και διπλωματική καραντίνα, μέχρι να τερματίσει πλήρως το Ιράν τον εμπλουτισμό.

Η στρατηγική αμφισημία της Ουάσινγκτον — απλώνοντας το χέρι της διπλωματίας ενώ ταυτόχρονα στέλνει βομβαρδιστικά B-2 στο Diego Garcia και μεταφέρει διατρητικές βόμβες σε ισραηλινά οπλοστάσια — εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους:
Καθησυχάζει την Ιερουσαλήμ, ασκεί πίεση στην Τεχεράνη και διατηρεί ελιξιμότητα επιλογών.
Ωστόσο, αυτή η αμφισημία έχει όρια.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ιδιωτικά ότι εάν δεν υπάρξει πρόοδος, θα προχωρήσουν σε μονομερή πλήγματα.

Το πολυμερές πλαίσιο που επέτρεψε προηγούμενες συμφωνίες έχει πλέον καταρρεύσει:

  • Η Ρωσία συνεργάζεται με το Ιράν κατά της Ουκρανίας.
  • Η Κίνα ενδιαφέρεται περισσότερο να εκτοπίσει την αμερικανική επιρροή παρά να αποτρέψει τη διάδοση πυρηνικών.
  • Η Ευρώπη στερείται επιρροής.
  • Οι περιφερειακοί δρώντες παίζουν και στις δύο πλευρές.
    Αυτό αφήνει το βάρος σε Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν να έχει αξία, αλλά όχι τη δύναμη να γεφυρώσει θεμελιώδεις διαφορές.

Όπως υπενθύμισε στους συνέδρους μας η Ιρανοαμερικανίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας Masih Alinejad:

«Οι Ιρανοί αξίζουν κάτι πολύ καλύτερο από ένα καθεστώς που χτίζει φυγοκεντρητές ενώ οι πολίτες του λιμοκτονούν».
Αυτή η ηθική διάσταση ξεκαθαρίζει το διακύβευμα.
Το καθεστώς δεν θα εγκαταλείψει εθελοντικά τις πυρηνικές του φιλοδοξίες — το απέδειξε η προσομοίωση, το επιβεβαιώνει η Ιστορία, και το επιβεβαιώνει η ισραηλινή κατασκοπεία.

Κάθε ένδειξη οδηγεί σε στρατιωτική δράση εντός ημερών.
Η αποχώρηση του Witkoff από τη Ρώμη, οι αναφορές των μυστικών υπηρεσιών για απειλές μετακίνησης ουρανίου, η αποδυνάμωση των ιρανικών δικτύων δι’ αντιπροσώπων και η στρατιωτική ετοιμότητα του Ισραήλ συγκλίνουν σε ένα μόνο συμπέρασμα.
Σύμφωνα με την Times of Israel, ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου «αναμένει την κατάρρευση των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα και τη στιγμή που ο Τραμπ θα απογοητευθεί… και θα είναι έτοιμος να του δώσει το πράσινο φως».

Αυτή η στιγμή έχει πλέον φτάσει.
Το χρονοδιάγραμμα πυρηνικής απόκτησης του Ιράν έχει συρρικνωθεί σε σημείο που αχρηστεύει την περαιτέρω διαπραγμάτευση.
Κάθε γύρος συζητήσεων χαρίζει πολύτιμο χρόνο στην Τεχεράνη, ενώ η υπομονή της Ιερουσαλήμ εξαντλείται.
Η φράση που κυκλοφορεί στους κόλπους του ισραηλινού στρατού είναι σοκαριστικά λιτή:

«Πρόκειται για θέμα ημερών, όχι εβδομάδων».

Μακάρι να ήταν αλλιώς.
Μακάρι η διπλωματία και μόνη να αρκούσε για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων μας και τη διασφάλιση της επιβίωσης του Ισραήλ.
Αλλά οι ευχές δεν αρκούν απέναντι σε ένα καθεστώς που απειλεί με αφανισμό ενώ επιδιώκει τα μέσα για να τον πραγματοποιήσει.

Ο κόσμος ίσως πολύ σύντομα ξυπνήσει με εκρήξεις πάνω από ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις — μια καμπή που θα δοκιμάσει τη βούληση της Δύσης να αποτρέψει τη διάδοση πυρηνικών όπλων μέσα από διαρκή πίεση:
συνδυάζοντας στρατιωτική δράση του Ισραήλ με ολοκληρωτική διπλωματική και οικονομική απομόνωση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Η εναλλακτική προοπτική είναι σκοτεινή:

  • Ιρανικά πυρηνικά όπλα,
  • περιφερειακή ανάφλεξη,
  • στρατηγικά οφέλη για την Κίνα και τη Ρωσία εις βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ορισμένες φορές, η αδράνεια μεταμφιεσμένη σε σύνεση αποδεικνύεται η πιο επικίνδυνη επιλογή.
Η εβδομάδα αυτή θα δοκιμάσει την αλήθεια αυτού του αξιώματος.
Ας ελπίσουμε πως οι ηγέτες μας θα εσωτερικεύσουν τα διδάγματα προτού να είναι αργά
— και ας έχουμε τη βούληση να ολοκληρώσουμε αυτό που πρέπει να γίνει.

*Ο Gregg Roman είναι εκτελεστικός διευθυντής του Middle East Forum.
Το Middle East Forum, μη κερδοσκοπικός οργανισμός, προωθεί τα αμερικανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή και υπερασπίζεται τον δυτικό πολιτισμό απέναντι στον ισλαμισμό, μέσα από πρωτότυπες ιδέες και στοχευμένο ακτιβισμό. 

meforum.org

Μαρκέλλα Καβαλιεράτου: οι Τούρκοι φίλοι μας…

2

Της Μαρκέλλας Καβαλιεράτου

25/05/2025

Ο κ. Μητσοτάκης, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο φιλικό του Σκάϊ, δήλωσε μεταξύ άλλων: «Θα ζητήσουμε ευθέως από τους τούρκους φίλους μας να βγάλουν από το τραπέζι το casus belli ύστερα από 30 χρόνια, θα το πω και κατ’ ιδίαν στον Ταγίπ Ερντογάν».

Αφορμή για τη δήλωση αυτή ήταν η έγκριση του κανονισμού SAFE της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας με 150 δις ευρώ. Ο κανονισμός, που εγκρίθηκε με σχετική πλειοψηφία, επιτρέπει τη συμμετοχή και της Τουρκίας στη χρηματοδότηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία διαφώνησαν, αλλά ήταν απελπιστικά μόνες.

Ο κ. Μηστοτάκης στην ίδια συνέντευξη υποστήριξε ότι: «Για να μπορέσει η ΕΕ να συνάψει οποιαδήποτε αμυντική συμφωνία με τρίτο κράτος απαιτείται ομοφωνία όλων. Εμείς θα δούμε και θα εξετάσουμε με ποιο τρόπο θα αξιοποιήσουμε αυτό το εργαλείο».

Είναι φανερό, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, ότι η Ελλάδα, για να συναινέσει στη χρηματοδότηση με ευρωπαϊκά κονδύλια των τουρκικών αμυντικών βιομηχανιών, θα απαιτήσει την άρση του casus belli (αιτία πολέμου). Αυτό το casus belli, που ισχύει από το 1995, σε συνδυασμό με το διαχρονικό φοβικό σύνδρομο των ελληνικών κυβερνήσεων, έχει αποτρέψει τη χώρα μας από το να επεκτείνει τα χωρικά ύδατά της πέραν των 6 ν.μ. στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο. Μόνο στο Ιόνιο, μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο, έχουμε επεκτείνει τα χωρικά ύδατά μας στα 12 ν.μ.

Η φιλόδοξη νεο-οθωμανική Τουρκία θέλει να καταστεί ηγεμονική δύναμη της ευρύτερης περιοχής και γι’ αυτό επιζητεί, με κάθε τρόπο, την περαιτέρω ανάπτυξη της πολεμικής βιομηχανίας της και ιδιαίτερα την απόκτηση τεχνολογίας αιχμής σε ορισμένους τομείς.

Θα διακινδυνεύσουμε μία πρόβλεψη για το τι μπορεί να γίνει το προσεχές διάστημα. Η Άγκυρα δια κάποιου εκπροσώπου της ή με απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης θα άρει το casus belli, αλλά με αστερίσκους, φανερούς ή κρυφούς, οι οποίοι θα υποχρεώνουν την Αθήνα να απεμπολήσει το δικαίωμα που της δίνει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας για επέκταση των χωρικών υδάτων μέχρι τα 12 ν.μ. σ’ όλες τις ακτές της. Πιθανόν η Ελλάδα να προχωρήσει σε μια μερική και περιορισμένη επέκταση στις ανατολικές ακτές της Πελοποννήσου, της Θεσσαλίας, της Εύβοιας και σε κάποιες άλλες «ανώδυνες» για τους Τούρκους περιοχές.

Η ελληνική Κυβέρνηση, με τη βοήθεια των, ουκ ολίγων, στρατευμένων στην «ελληνοτουρκική φιλία» μέσων ενημέρωσης, θα μπορεί να πανηγυρίσει, αλλά η ουσία θα είναι ότι θα έχει ανοίξει την πόρτα για περαιτέρω αναβάθμιση της τουρκικής στρατιωτικής ισχύος. Έτσι, η Κυβέρνηση θα έχει το επικοινωνιακό άλλοθι να αποσύρει τις σημερινές αντιρρήσεις της για τη χρηματοδότηση και τις συμπαραγωγές της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας. Με τον τρόπο αυτό θα ικανοποιηθεί και το αντιρωσικό μένος της Γερμανίας και άλλων φιλοτουρκικών χωρών, ιδίως της βόρειας και ανατολικής Ευρώπης, που θεωρούν την Τουρκία μέρος του αντιρωσικού μετώπου.

Αλήθεια, πώς αποκαλεί ο λαός αυτούς που, δια πράξεων ή παραλείψεων, ενισχύουν τον εχθρό της πατρίδας μας;

Κύριε Μητσοτάκη, οι Τούρκοι δεν είναι φίλοι μας. Δεν είναι φίλοι μας αυτοί που διέπραξαν τη γενοκτονία των Ελλήνων της Μ. Ασίας και του Πόντου. Δεν είναι φίλοι μας αυτοί που ξεκλήρισαν την ελληνική μειονότητα σε Κωνσταντινούπολη, Ίμβρο και Τένεδο. Δεν μπορεί να είναι φίλοι μας αυτοί που εισέβαλαν και κατέχουν μέχρι σήμερα το 37% της Κύπρου, όπου πραγματοποίησαν εθνοκάθαρση και τώρα εποικισμό. Δεν μπορεί να είναι φίλοι μας αυτοί που διεκδικούν το μισό Αιγαίο, ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού και θεωρούν ότι 153 νησιά και νησίδες του Αρχιπελάγους κατέχονται παράνομα από την Ελλάδα. Δεν είναι φίλοι μας αυτοί που υποστηρίζουν ότι όλα τα νησιά δε δικαιούνται ΑΟΖ. Δεν μπορεί να είναι φίλοι μας αυτοί που μας απειλούν ότι «Θα έρθουν μια νύχτα ξαφνικά». Τέλος δεν μπορεί να είναι φίλοι μας αυτοί που μοχλεύουν τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης που τη θεωρούν τουρκική.

Κύριε Μητσοτάκη, εσείς μπορεί να θεωρείτε τους Τούρκους φίλους σας, αλλά, ο ελληνικός λαός τους θεωρεί προαιώνιους εχθρούς.

ΥΓ 1. Το Δεκέμβριο του 2024, η τουρκική εταιρεία Baykar (κατασκευάζει μεταξύ άλλων και τα μη επανδρωμένα UAV Bayraktar TB-2), που ανήκει στον Σ. Μπαϊρακτάρ, γαμπρό του προέδρου Ερντογάν, εξαγόρασε την ιταλική εταιρεία αεροναυπηγικής Piaggio που συνδέεται με τον κολοσσό της ιταλικής αμυντικής βιομηχανίας Leonardo. Ως ευρωπαϊκή εταιρεία πλέον η Baykar–Piaggio θα δικαιούται θα μετέχει στις χρηματοδοτήσεις του SAFE. Η αγαπημένη μας Ευρωπαϊκή Ένωση!

ΥΓ 2. Στην ίδια συνέντευξη ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην πρόθεσή του, η μελλοντική τροποποίηση του Συντάγματος να περιλαμβάνει και την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Όλα σχεδόν τα μέσα ενημέρωσης ασχολήθηκαν κυρίως μ’ αυτό το θέμα και όχι με την αναβάθμιση της τουρκικής απειλής. «Η μπάλα στην εξέδρα».

 Πηγή : www.ellinikiantistasi.gr

Δ. Οικονόμου: το ΠΑΣΟΚ και η αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη (+En)

2

Ομιλία του Δημήτρη Οικονόμου, Μέλους Πολιτικού Συμβουλίου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Οικονομολόγου στο Συμβούλιο της Σοσιαλιστικής Διεθνούς στην Κωνσταντινούπολη / Original text in English follows )

Σύντροφοι,

Σας μιλάω σήμερα ως εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος —αλλά και ως φωνή συνείδησης σε μια εποχή που η σιωπή έχει γίνει μια πολυτέλεια. Ο αγώνας για ειρήνη, δημοκρατία και δικαιοσύνη ήταν η θεμελιώδης δύναμη με την οποία χτίστηκε  το ΠΑΣΟΚ, μετά τη στρατιωτική χούντα στην Ελλάδα.

Με αυτό το πνεύμα, εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης, κ. Εκρέμ Ιμάμογλου. Και με το ίδιο πνεύμα υποστηρίζουμε το δημοκρατικό κίνημα στην Τουρκία και σε άλλα μέρη του πλανήτη, καθώς δεν μπορούμε να είμαστε αδιάφοροι στους πολέμους αυταρχικών ηγετών που αψηφούν το διεθνές δίκαιο. Και επειδή έχουμε μια παράδοση αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό, θέλω να πω λίγα λόγια για τη Γάζα.

Αυτό που βλέπουμε στη Γάζα δεν είναι πόλεμος. Είναι μια γενοκτονία—μια εκστρατεία καταστροφής εναντίον ενός πολιορκημένου λαού, που διεξάγεται με συντριπτική στρατιωτική δύναμη και πλήρη αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή. Ολόκληρες οικογένειες εξοντώθηκαν. Νοσοκομεία ισοπεδώθηκαν.

Αυτό δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ως άμυνα. Είναι κατοχή, συλλογική τιμωρία και μια βαθιά ηθική αποτυχία του διεθνούς συστήματος.

Αλλά ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, το θάρρος λάμπει.

Ο Γιαΐρ Γκολάν, ηγέτης του αδελφού μας “Δημοκρατικού κόμματος” του Ισραήλ δήλωσε πρόσφατα ότι αυτό που κάνει το Ισραήλ στη Γάζα δεν είναι δικαιοσύνη, αλλά μια κηλίδα στη συνείδηση ​​της χώρας του. Τα λόγια του -που ειπώθηκαν από μέσα – μας υπενθυμίζουν οτι απέναντι μας είναι οι ισχυροί που καταχρώνται την εξουσία τους, και μαζί μας όσοι αρνούνται να σιωπήσουν.

Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει δεχτεί ποτέ τη σιωπή μπροστά στην αδικία. Τη δεκαετία του 1980, υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου, η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που αναγνώρισαν επίσημα την PLO. Καλωσορίσαμε τον Γιασέρ Αραφάτ όχι μόνο ως ηγέτη, αλλά και ως σύμβολο του παγκόσμιου αγώνα κατά της καταπίεσης. Αυτή η κληρονομιά δεν είναι συμβολική – είναι ευθύνη.

Σήμερα, αυτή η ευθύνη μας υποχρεώνει να δηλώσουμε: Ο παλαιστινιακός λαός έχει το δικαίωμα στην ελευθερία, στη ζωή με αξιοπρέπεια. Και οι βόμβες που πέφτουν βροχή στη Γάζα δεν είναι απλώς ένα τοπικό ζήτημα – είναι μέρος ενός παγκόσμιου μοτίβου κλιμάκωσης του αυταρχισμού, όπου η ισχύς χρησιμοποιείται για να φιμώσει τα δικαιώματα και όπου οι ανθρώπινες ζωές περιορίζονται σε συναλλακτικούς υπολογισμούς.

Ως σοσιαλιστές, πρέπει να σταθούμε σταθεροί και ενωμένοι απαιτώντας:

  • Μια άμεση και μόνιμη εκεχειρία.
  • Τέλος στον αποκλεισμό και την κατοχή.
  • Πλήρη υποστήριξη για μια λύση δύο κρατών.

Ας δεσμευτούμε επίσης στην αλήθεια – γιατί δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη και δεν υπάρχει δικαιοσύνη χωρίς λογοδοσία.

Σε αυτή τη σκοτεινή ώρα, ας υψωθεί η φωνή της Σοσιαλιστικής Διεθνούς με σαφήνεια και θάρρος.

Ελευθερώστε την Παλαιστίνη. Τερματίστε την κατοχή. Αποκαταστήστε την ανθρωπότητα.

Σας ευχαριστώ.


Comrades, friends, fellow socialists,

I speak to you today as a representative of PASOK, the Panhellenic Socialist Movement of Greece—but also as a voice of conscience at a time when silence has become a luxury we can no longer afford. The fight for peace, democracy and justice has been the fundamental force with which my party PASOK was built after the military junta in Greece.

In this spirit we are extending our solidarity with the mayor of Istanbul mr. Ekrem Imamoglu. And in the same spirit we are  supporting  the democratic movement in Türkiye , and other parts of the planet but also we cannot be indifferent to wars created by authoritarian rulers that defy international law. And because we have a tradition of solidarity to the Palestinian people I wish to say a few words about Gaza

What we are witnessing in Gaza is not a war. It is a genocide—a campaign of destruction against a besieged people, carried out with overwhelming military force and total disregard for human life. Entire families wiped out. Hospitals flattened. Camps turned to ashes.

This cannot be justified as defense. It is occupation, collective punishment, and a profound moral failure of the international system.

But even in the darkest moments, courage shines through.

Yair Golan, the leader of our sister party “The Democrats”, recently declared that what Israel is doing in Gaza is not justice, but a stain on the conscience of his country. His words—spoken from within—remind us that this is not about peoples, but about policies. About the powerful abusing their power, and the brave refusing to be silent.

PASOK has never accepted silence in the face of injustice. In the 1980s, under Andreas Papandreou, Greece was among the first European countries to officially recognize the PLO. We welcomed Yasser Arafat not just as a leader, but as a symbol of the global fight against oppression. That legacy is not symbolic—it is a responsibility.

Today, that responsibility compels us to say: The Palestinian people have the right to freedom, to statehood, to life with dignity. And the bombs raining down on Gaza are not just a local issue—they are part of a global pattern of escalating authoritarianism, where might is used to silence rights and where human lives are reduced to transactional calculations.

As socialists, we must stand firm and united in demanding:

  • An immediate and permanent ceasefire.
  • An end to the blockade and occupation.
  • Full support for a two state solution.

Let us also commit to truth—because there can be no peace without justice, and no justice without accountability.

In this dark hour, let the voice of the Socialist International rise with clarity and courage.

Free Palestine. End the occupation. Restore humanity.

Thank you.

Β. Μούτσογλου: το casus belli και τα σύνορα της Ελλάδας (+En)

2

Βασίλης Μούτσογλου Πληρεξούσιος Υπουργός Α΄ ε.τ.

Το λεγόμενο casus belli, η απόφαση της τουρκικής εθνοσυνέλευσης, η οποία
στις 8 Ιουνίου 1995 εξουσιοδότησε την τότε τουρκική κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει
όλα τα μέσα, περιλαμβανομένων και των στρατιωτικών, εναντίον της Ελλάδας σε
περίπτωση που επέκτεινε τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια είναι
νομικά απαρχαιωμένο. Αφορά την απόφαση (όχι νόμο) ενός κοινοβουλίου το οποίο
εξάντλησε προ καιρού τη θητεία του προς μια κυβέρνηση, η οποία επίσης έχει ήδη
εξαντλήσει τη θητεία της. Και όχι μόνο: Το τουρκικό σύνταγμα έχει τροποποιηθεί, η
Τουρκική Δημοκρατία είναι πλέον Προεδρική. Επομένως, αν η Τουρκία θελήσει να
λάβει μέτρα εναντίον της Ελλάδας στην αναφερομένη περίπτωση, άλλοι θα είναι οι
τρόποι με τους οποίους θα λάβει τη σχετική απόφαση.
Η “αιτία πολέμου” θα μπορούσε να απασχολήσει τον ΟΗΕ, σύμφωνα με τον
οποίο, ο πόλεμος είναι παράνομος. Άλλωστε, η Ελλάδα είχε τότε προβεί σε διαβήματα
στους διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, Ε.Ε.) επισημαίνοντας την παραβίαση του
άρθρου 2.4 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, περί αποχής από την απειλή ή χρήση
βίας εναντίον άλλου κράτους.
Δεν έχει λοιπόν ουσιαστικό νόημα για την Ελλάδα το αίτημα άρσης του casus
belli, εκτός αν συνοδεύεται και από την αναγνώριση του δικαιώματος επέκτασης των
χωρικών της υδάτων. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί υπό τις σημερινές συνθήκες.
Για την Ελλάδα, το ουσιαστικό τρέχον ζήτημα είναι η αναγνώριση των συνόρων
της, τα οποία αμφισβητούνται με τη θεωρία των γκρίζων ζωνών. Αυτή την αναγνώριση
θα πρέπει να απαιτήσει πρωτίστως η Ελλάδα από την Τουρκία.
Χωρίς αναγνωρισμένα κοινά σύνορα δεν μπορεί να γίνει προσφυγή στο
Διεθνές Δικαστήριο ώστε να επιλυθεί το ζήτημα του Αιγαίου, αφού η ακτή είναι το
σημείο από το οποίο εκκινούν τα παράκτια δικαιώματα. Η αναγνώριση εκ μέρους της
Τουρκίας των κατοχυρωμένων από το Διεθνές Δίκαιο συνόρων της Ελλάδας είναι η
προϋπόθεση για την κατανομή των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και όχι το casus belli.
Θα συνέφερε και στην Τουρκία να είναι ειλικρινής όταν δηλώνει δημοσίως ότι δεν
επιβουλεύεται το έδαφος γειτονικών της χωρών.
Η προβολή του ζητήματος αυτού θα κάνει ευρύτερα αντιληπτό στην Ευρώπη
ότι η Τουρκία όχι μόνο δεν αναγνωρίζει την Κύπρο αλλά δεν αναγνωρίζει και την
εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας. Είναι σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Ένωση να μην
αμφισβητούνται τα σύνορα των κρατών – μελών της από τρίτες, γειτονικές χώρες, με
τις οποίες προβαίνει σε διάφορες συνεργασίες και οι οποίες μάλιστα επιδιώκουν την
ένταξη τους στην Ένωση.

stravonas.gr

V. Moutsoglou: The Casus Belli and Greece’s Borders
Vasilis Moutsoglou – Ambassador a.h.

The so-called casus belli—the decision of the Turkish Grand National Assembly on June 8, 1995, which authorized the then Turkish government to use all means, including military force, against Greece should it extend its territorial waters from 6 to 12 nautical miles—is legally obsolete. It concerns a decision (not a law) made by a parliament whose term has long since expired and addressed to a government that has also since left office. Moreover, the Turkish Constitution has been amended, and the Republic of Turkey is now a presidential system. Therefore, if Turkey were to take measures against Greece in such a scenario, it would have to do so through entirely different legal and institutional channels.

This “cause for war” could in fact be addressed by the United Nations, according to which war is illegal. At the time, Greece had already lodged formal protests with international organizations (the UN, NATO, and the EU), highlighting the violation of Article 2.4 of the UN Charter, which prohibits the threat or use of force against the territorial integrity or political independence of any state.

Therefore, the Greek demand for the repeal of the casus belli is largely symbolic—unless it is accompanied by Turkey’s recognition of Greece’s right to extend its territorial waters. Such recognition, however, is unlikely under current conditions.

For Greece, the substantive and pressing issue today is the recognition of its borders, which are being questioned under the so-called “grey zones” theory. Greece must primarily demand this recognition from Turkey.

Without mutually recognized borders, recourse to the International Court of Justice to resolve the Aegean dispute is not possible, since coastal rights originate at the shoreline. Recognition by Turkey of Greece’s internationally established borders under International Law is the necessary precondition for the equitable delimitation of maritime zones in the Aegean—not the casus belli.

It would also be in Turkey’s interest to be sincere in its public statements that it harbors no territorial ambitions against neighboring countries.

Bringing this issue to the forefront would make it widely understood across Europe that Turkey not only refuses to recognize Cyprus but also fails to acknowledge the territorial integrity of Greece. It is vital for the European Union to ensure that the borders of its member states are not challenged by third-party neighbors with which it cooperates, and who even seek accession to the Union.

Source: stravonas.gr 

Κ. Χολέβας: τα Σκόπια κουρελιάζουν την Συμφωνία. Πως θα αντιδράσουμε; (+En)

1

Στις 12 Ιουνίου συμπληρώνονται επτά χρόνια από την υπογραφή της εθνικώς επιζήμιας Συμφωνίας των Πρεσπών. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ παραχώρησε στο βόρειο γειτονικό μας κράτος μία σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό, ο οποίος ήδη εγκαταλείφθηκε από τους αμέσως ενδιαφερομένους. Παραχώρησε επίσης «μακεδονική»  γλώσσα, εθνότητα και ταυτότητα σε ένα πολυεθνικό κράτος, το οποίο είχε από το 1991 δείξει τις προθέσεις του να μονοπωλήσει αυτούς τους όρους.

Η Πρόεδρος των Σκοπίων Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα μίλησε σε Συνέδριο με γενικό τίτλο «Μακεδονία 2025», χρησιμοποιώντας τον όρο αυτό όπως και η μεγάλη πλειοψηφία πολιτικών και δημοσιογράφων.

Εξ άλλου ο Πρωθυπουργός του κράτους Χρίστιαν Μίτσκοσκι επαναλαμβάνει συχνά τους ισχυρισμούς του περί «ανεπίλυτου μακεδονικού ζητήματος». Τον ακούσαμε τον Ιανουάριο στις ΗΠΑ (συγκέντρωση στο Νιου Τζέρσεϋ), τον ακούσαμε πάλι στις 24 Απριλίου σε συγκέντρωση σωματείου που διεκδικεί  τη Βόρειο Ελλάδα. Από το 1945 ο κομμουνιστής Τίτο της Γιουγκοσλαβίας είχε καθιερώσει τον αλυτρωτικό όρο «Μακεδονία του Αιγαίου»  ή «Μακεδονία της Λευκής Θάλασσας»   για την Ελληνική Μακεδονία. Οι σύλλογοι με αυτές τις ονομασίες αποτελούν σήμερα την αιχμή του δόρατος της ανθελληνικής και διεκδικητικής προπαγάνδας.

Είπε μεταξύ άλλων ο Μίτσκοσκι: «Το μακεδονικό ζήτημα δεν έχει κλείσει. Το μακεδονικό ζήτημα θα τεθεί κάποια στιγμή στο τραπέζι των παγκόσμιων μεγάλων δυνάμεων και εγώ είμαι πεπεισμένος ότι με τη δύναμη των επιχειρημάτων θα αποκαταστήσουμε όλα εκείνα που όχι μόνον τα τελευταία χρόνια, αλλά ίσως και τις προηγούμενες δεκαετίες και αιώνες στο παρελθόν έχουμε απολέσει. Δεν είμαι βέβαιος ότι είμαστε η γενιά αυτή, της οποίας ηγούμαι, που θα το καταφέρει αυτό, αλλά είμαι βέβαιος ότι θα θέσουμε τα θεμέλια, ώστε οι επόμενες γενιές να μπορέσουν, βάσει των θεμελίων που θέτουμε σήμερα, να το καταφέρουν αυτό». Μιλούσε σε  εκδήλωση στα Σκόπια για τη συμπλήρωση ενός έτους λειτουργίας της «Λέσχης-Αναγνωστηρίου της Λευκής Θάλασσας».

Είναι προφανές ότι οι δηλώσεις αυτές και η γενικότερη συμπεριφορά των ηγετικών κλιμακίων των Σκοπίων κουρελιάζουν τη Συμφωνία των Πρεσπών. Δικαιώνουν επίσης όλους όσοι φωνάζαμε ότι η σύνθετη ονομασία είναι κοροϊδία, διότι θα μείνει μόνο ο όρος «Μακεδονία». Πρέπει να δείξουμε άμεση αντίδραση. Αν αποδεχόμαστε αδιαμαρτύρητα αυτές τις προκλήσεις ανοίγουμε την όρεξη για γειτονικά κράτη μεγαλύτερα σε πληθυσμό και ισχύ από τα Σκόπια.

Η θρασύτητα των βορείων γειτόνων εκδηλώνεται και απέναντι στη Βουλγαρία και στην Ε.Ε. Η Σόφια έθεσε Βέτο για την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων, αν δεν κάνουν μία δήλωση για τη γλώσσα τους και αν δεν αναγνωρίσουν τη βουλγαρική εθνότητα ως συστατικό στοιχείο του κράτους με τροποποίηση του κανονιστικού μέρους του Συντάγματος.

Για τη  γλώσσα η κυβέρνηση των Σκοπίων κατέθεσε στις Βρυξέλλες μία δήλωση, στις 19.7.2022,  αναγνωρίζοντας ότι κατασκευάσθηκε το 1945 μόνο από διαλέκτους που ομιλούνται εντός των σημερινών ορίων του κράτους. Για την αλλαγή του Συντάγματος υπέρ της βουλγαρικής μειονότητας η κυβέρνηση Μίτσκοσκι δηλώνει πλήρη άρνηση. Το είπαν και προ ολίγων ημερών στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Προτιμούν να μην προχωρήσουν προς την Ευρ. Ένωση παρά να αποδεχθούν το βουλγαρικό και ευρωπαϊκό αίτημα.

Τα Σκόπια προκαλούν τους πάντες. Πρέπει να προστατεύσουμε την ιστορία και τη αξιοπρέπειά μας.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 24.5.2025

K. Cholevas: Skopje Is Tearing the Agreement Apart. How Will We Respond?
Konstantinos Cholevas
May 25, 2025

On June 12, seven years will have passed since the signing of the nationally damaging Prespa Agreement. The SYRIZA–ANEL government granted our northern neighboring state a compound name with a geographic qualifier—a qualifier that has already been discarded by those most directly concerned. It also conceded a “Macedonian” language, ethnicity, and identity to a multiethnic state that, since 1991, has shown its intent to monopolize those very terms.

The President of Skopje, Gordana Siljanovska, recently spoke at a conference under the general title Macedonia 2025, freely using the term—as does the vast majority of politicians and journalists in that country.

Moreover, the state’s Prime Minister, Hristijan Mickoski, frequently repeats his claims about an “unresolved Macedonian issue.” We heard him speak in January in the United States (at a gathering in New Jersey), and again on April 24 at an event organized by an association advocating claims over Northern Greece. As early as 1945, Yugoslav communist leader Tito had established the irredentist term “Aegean Macedonia” or “White Sea Macedonia” for Greek Macedonia. Associations bearing such names today spearhead anti-Hellenic and revisionist propaganda.

Mickoski stated, among other things:

“The Macedonian issue is not closed. The Macedonian issue will one day be put on the table of the great global powers, and I am convinced that, through the power of our arguments, we will restore everything that we have lost—not only in recent years but perhaps over past decades and centuries. I’m not certain whether it will be our generation, under my leadership, that will achieve this, but I am convinced we will lay the foundation so that future generations can accomplish it based on the groundwork we lay today.”

He made these remarks at an event in Skopje marking one year of activity for the “White Sea Club & Reading Room.”

It is obvious that such statements, along with the general behavior of the leadership in Skopje, are a blatant violation of the Prespa Agreement. They also vindicate all of us who warned that the so-called compound name was a farce, and that the term “Macedonia” would be the only one to survive. We must respond immediately. If we accept these provocations in silence, we open the door for even larger and more powerful neighboring states to pursue similar challenges.

The arrogance of our northern neighbors is also evident in their dealings with Bulgaria and the EU. Sofia has placed a veto on Skopje’s European path unless they issue a statement about their language and recognize the Bulgarian ethnicity as a foundational element of the state—requiring a constitutional amendment to its normative section.

On the language issue, Skopje’s government submitted a statement to Brussels on July 19, 2022, admitting that it was constructed in 1945 solely from dialects spoken within the current borders of the state. As for the constitutional amendment recognizing the Bulgarian minority, Mickoski’s government categorically refuses. They conveyed this position just days ago to the President of the European Council, António Costa. They would rather halt their EU accession process than accept the Bulgarian and European demands.

Skopje is provoking everyone. We must protect our history and our national dignity.

Article published in Parapolitika, May 24, 2025 

ΑΠΕ: Όπως λέμε «Αναξιόπιστες Πηγές Ενέργειας»;

0

του Αθανάσιου Μπούνταλη, Χημικού-Ερευνητή

Βίωσε η Ισπανία μια κανονική μέρα του μέλλοντός μας;

Στις 28 Απριλίου 2025, στις 12.33 μμ, μια μαζική διακοπή ρεύματος βύθισε την Ισπανία, την Πορτογαλία και τμήματα της Νότιας Γαλλίας στο σκοτάδι και στην ακινησία. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, η ισχύς του συστήματος έπεσε σχεδόν κατά 60%, ολόκληρες πόλεις ακινητοποιήθηκαν, ενώ περίπου οκτώ θάνατοι προκλήθηκαν αμέσως ή εμμέσως από τις διακοπές.

Τι συνέβη;

Κατ’ αρχάς ας δούμε τι δεν συνέβη. Δεν επρόκειτο περί κυβερνοεπίθεσης, τρομοκρατικής ενέργειας, ή εντόνων καιρικών φαινομένων. Ήταν μια κανονική ημέρα. Από πρώτες αναλύσεις του ENTSO-E, απώλειες παραγωγής περίπου 2,2 GW στην νότιο Ισπανία βύθισαν την συχνότητα του δικτύου στα 48 Hz στις 12:32:57, οπότε και ξεκίνησαν οι διαδικασίες απόρριψης φορτίου αλλά και το «άνοιγμα» (διακοπή) των συνδέσεων με την Γαλλία. Μετά από μισό λεπτό το δίκτυο είχε καταρρεύσει.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Red Eléctrica de España (του ισπανικού ΑΔΜΗΕ), στις 12.30 μμ, η παραγωγή εντός Ισπανίας ήταν 32 GW, με εσωτερική ζήτηση μόνον 25 GW. Την στιγμή εκείνη, κύρια πηγή ενέργειας (17,7 GW ή 55% της συνολικής) προέρχονταν από φωτοβολταϊκά (φ/β) και 3.5 GW (11%) από αιολικά. Η πλεονάζουσα ισχύς εξήγετο στην Πορτογαλία (2.5 GW), Γαλλία (0.9 GW) και Μαρόκο (0.8 GW) ενώ ένα τμήμα (3 GW) χρησιμοποιείτο για αντλησιοταμίευση, δηλαδή για ανηφορική άντληση νερού σε ταμιευτήρες υδροηλεκτρικής ενέργειας. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν φαίνεται να ήταν ούτε υποπαραγωγής, ούτε υπερκατανάλωσης, αφού η υπολογιζόμενη απώλεια παραγωγής ήταν μικρότερη από την πλεονάζουσα ισχύ του δικτύου. Μετά από 5 λεπτά (12.35 μμ) η παραγωγή ήταν μόλις 14 GW, δηλαδή είχε πέσει κατά 56%.

Πηγή: https://www.linkedin.com/posts/joaquincoronado_apagaejn-transporte-electricidad-activity-7322862307015819264-FQ4A/?rcm=ACoAABQJGW4BIMmt__Vgkja5PJQTU3JsqKUwDn4

Οι παραπάνω αναφορές για διακυμάνσεις συχνότητας συμφωνούν με γραφήματα σε διάφορους λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων. Αυτά δείχνουν προκαταρκτικές αυξομοιώσεις μεταξύ 12:03:15-12:07:40 και μεταξύ 12:19:01-12:22:03, αν και χωρίς αποδεδειγμένο συσχετισμό με την διακοπή που ακολούθησε.

Πηγή: https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7322590468842635264/

Αυτές οι διακυμάνσεις φαίνεται να μεταδόθηκαν μέχρι και την Λετονία, δηλαδή από δυτικό άκρο του ευρωπαϊκού διασυνδεδεμένου δικτύου, στο ανατολικό:

Πηγή: https://www.linkedin.com/posts/philippe-jacquod-76227a5_time-will-tell-what-circumstance-or-chain-activity-7322729833828945920-HS44/

Τι σημαίνουν όλα αυτά και γιατί είχε τόση σημασία η συχνότητα του δικτύου;

Σαν μια καρδιά

Ένα διασυνδεδεμένο ηλεκτρικό δίκτυο (όπως της Ευρώπης) πάλλεται σαν μια τεράστια καρδιά, στην οποία κάθε ηλεκτροπαραγωγική μονάδα λειτουργεί σαν ένα καρδιακό κύτταρο. Όλα τα κύτταρα πρέπει να είναι συγχρονισμένα: πρέπει να «πάλλονται» σε συγχρονισμό («σε φάση») και με συχνότητα 50 κύκλων ανά δευτερόλεπτο (Hz). Είναι τόσο λεπτή αυτή η ισορροπία, που ο πρόσφατος συγχρονισμός του δικτύου των βαλτικών χωρών με εκείνο της ευρωπαϊκής ηπείρου  (9/2/2025) χαιρετίσθηκε ως μεγάλη τεχνική επιτυχία. Οι ανοχές είναι μικρές: αν κάποια από τα κύτταρα κάνουν «αρρυθμίες», δηλαδή χάσουν τον συγχρονισμό με τα υπόλοιπα, έχουμε το ανάλογο του καρδιακού ινιδισμού: η καρδιά μπορεί να σταματήσει και να έχουμε ανακοπή. Η αντιμετώπιση συνίσταται στην απομόνωση του δικτύου από τέτοια «κύτταρα» ώστε να μην συμπαρασύρουν τα υπόλοιπα. Η ελπίδα είναι ότι η «θυσία» ενός τμήματος του δικτύου θα αποτρέψει ένα ντόμινο που μπορεί να συμπαρασύρει το όλο σύστημα.

Στην πραγματικότητα βεβαίως, μικρές διακυμάνσεις συχνότητας είναι αναπόφευκτες: μελέτη του 2010 ανέφερε χαμηλής συχνότητας διακυμάνσεις μεταξύ των υποδικτύων ιβηρικής χερσονήσου, κεντρικής Ευρώπης και Βαλκανίων-Τουρκίας. Το 2016 μάλιστα, ένα αντίστοιχο περιστατικό είχε ξανασυμβεί αλλά οι ταλαντώσεις αποσβέσθηκαν. Σχετική αναφορά του ENTSO-E παρομοίασε το σύστημα με τρεις μάζες που συνδέονται από ελατήρια:

Η γνωμοδότηση κατέληγε στο ότι «μεταφορά ενέργειας σε μεγάλες αποστάσεις μαζί με πολύ υψηλή εμπέδηση μπορεί να προκαλέσει υπερβολικά ασθενή απόσβεση των ταλαντώσεων μεταξύ περιοχών». Αυτή είναι η περιφραστική περιγραφή ενός δικτύου με απομεμακρυσμένες και αποκεντρωμένες ΑΠΕ, οι οποίες απαιτούν μεγάλες γραμμές μεταφοράς και που ανεβάζουν την εμπέδηση (δηλ. την ευκολία μετάδοσης ενέργειας). Σε κατοπινή οδηγία του 2017, όμως, ο ENTSO-E συμπλήρωσε τις συστάσεις του κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου και τονίζοντας την ανάγκη δημιουργίας συνθετικής αδρανείας.

Πράγματι τέτοιες διακυμάνσεις συνήθως δεν οδηγούν σε καταρρεύσεις διότι το δίκτυο προστατεύει η αδράνειά του. Οι τουρμπίνες μιας θερμικής μονάδας διαθέτουν ρότορες, που ζυγίζουν έως και μερικές εκατοντάδες τόννων. Η συχνότητά τους δεν μπορεί να αλλάξει απότομα και, συνολικά, εγγυώνται ότι ακόμα και υπό ξαφνικές αλλαγές στην παροχή ισχύος η συχνότητα του συστήματος δεν θα παρουσιάσει απότομες και επικίνδυνες διακυμάνσεις. Αν κάποια γεννήτρια βγει εκτός λειτουργίας, ο ρότοράς της θα συνεχίσει να περιστρέφεται για κάποιο χρόνο κοντά στα 50 Hz, επιτρέποντας στις υπόλοιπες μονάδες να αντιδράσουν εγκαίρως ώστε να μην πέσει το όλο σύστημα, η χωρίς να χρειαστεί διακοπή.

Η «καρδιά» είναι δυνατή.

Μια αδύναμη καρδιά;

Τα τελευταία χρόνια όμως κάτι άλλαξε: σταδιακά, τις θερμικές ή πυρηνικές μονάδες με την μεγάλη αδράνεια, αντικαθιστούν αιολικά (με μικρή αδράνεια) και φωτοβολταϊκά (με μηδενική αδράνεια). Όταν μια τέτοια μονάδα βγει εκτός λειτουργίας, βγαίνει απότομα και χωρίς να δίνει περιθώρια αντίδρασης. Τότε η συχνότητα του δικτύου μπορεί να υποστεί έντονες διακυμάνσεις από τις οποίες ίσως να μην μπορεί να επανέλθει. Για να κάνουμε ένα παραλληλισμό, ο οποιοσδήποτε μπορεί να σκοντάψει σε ένα εμπόδιο. Αν όμως είναι σε καλή φυσική κατάσταση, μπορεί με ένα αλματάκι να ξαναβρεί τον βηματισμό του και να συνεχίσει την πορεία του χωρίς άλλο περιστατικό. Αν όμως είναι μεθυσμένος, ίσως να μην μπορέσει να αντιδράσει εγκαίρως. Μπορεί ένα μικρό εμπόδιο να οδηγήσει σε μια πτώση που θα μπορεί να οδηγήσει έως και σε θανάσιμο τραυματισμό.

Το ηλεκτρικό μας δίκτυο μάλλον οδεύει προς αυτήν την κατεύθυνση, καθώς η διείσδυση των ΑΠΕ έχει μειώσει την αδράνειά του (αυξάνοντας την εμπέδησή του). Στην διαλείπουσα φύση τους, που τις καθιστά αναξιόπιστες απουσία δυνατοτήτων αποθήκευσης ή άνευ αναπληρωματικών κατανεμομένων (dispatchable) μονάδων (βλ. «Οι «πράσινες» ενέργειες έχουν μια Αχίλλειο πτέρνα», Ανινχεύσεις, 24/2/2022), προστίθενται και οι απαιτήσεις συστημάτων που θα προσδίδουν συνθετική αδράνεια στο δίκτυο. Τέτοια συστήματα μπορεί να περιλαμβάνουν μπαταρίες με αντιστροφείς ακολούθησης/σχηματισμού δικτύου (grid-following/forming inverters), ή περιστρεφόμενες μάζες που προσομοιώνουν τους προαναφερθέντες ρότορες. Αν και υπάρχει ευρωπαϊκή οδηγία (2016/631) που επιτρέπει στους εθνικούς διαχειριστές συστημάτων διανομής να επιβάλλουν ελάχιστες απαιτήσεις αδράνειας, κάτι τέτοιο δεν αποτελεί ενιαία νομική υποχρέωση σε όλη την ΕΕ. Αν κάτι τέτοιο δεν επιβληθεί, ο κίνδυνος διακοπών θα αυξηθεί αναλογικά με την διείσδυση των ΑΠΕ. Αν όμως επιβληθεί, θα αυξηθεί το κόστος της κιλοβατώρας, καθώς τα «φθηνά» φ/β είναι φθηνά μόνο για τον παραγωγό και ενέχουν κρυφά κόστη που καταλήγει να πληρώνει ο καταναλωτής (βλ. «Μια οραματική πρόταση της κυβέρνησης για την ενέργεια;», Ανιχνεύσεις, 15/9/2024).

Ένα από αυτά τα κρυφά κόστη που συνήθως δεν προσμετράται στο LCOE είναι και αυτό. Η αδύναμη καρδιά για να συνεχίσει να δουλεύει θα χρειάζεται έναν πολύ ακριβό βηματοδότη.

Αξίζει το κόστος;

Προσφάτως είχα συζήτηση με ερευνητή από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ο οποίος εργάζεται στον τομέα της ενέργειας. Μου μετέφερε ότι τα οικονομικά μοντέλα του διαχειριστή ηλεκτρικής ενέργειας δεν βρίσκουν όφελος σε διείσδυση φ/β άνω του 10% στο ενεργειακό μείγμα των ΗΑΕ, κυρίως λόγω του διαλείποντος χαρακτήρα τους και των παραλλήλων επενδύσεων που πρέπει να γίνουν για αποθήκευση ενέργειας, δημιουργία συνθετικής αδράνειας κλπ. Δηλαδή τα θεωρούν αλατοπίπερο και όχι κυρίως γεύμα. Και αυτό σε μια χώρα με άφθονη ηλιοφάνεια και άφθονη έρημο (δηλαδή γη με μηδενικό κόστος ευκαιρίας). Το οικονομικό νόημα των φ/β είναι έτι περαιτέρω μικρότερο στην Ευρώπη, όπου η ηλιοφάνεια είναι μικρότερη και η γη πιο παραγωγική σε άλλες χρήσεις. Αναλόγως με την στρατηγική των τοπικών διαχειριστών δικτύου της ΕΕ, η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ απαραιτήτως σημαίνει δίκτυο επικίνδυνα ασταθές ή δυσβάστακτα ακριβό (για τον καταναλωτή, όχι τον παραγωγό). Το ζήτημα δηλαδή είναι με τι σάλτσα θα φαγωθούμε.

Αναμένοντας την διάγνωση

Μέχρι στιγμής, κανένα επίσημο πόρισμα δεν είναι διαθέσιμο ως προς τα ακριβή περιστατικά που οδήγησαν στην αρχική απώλεια ισχύος, ή στον μηχανισμό μετάδοσης. Όμως τα γραφήματα της αναφοράς του 2016 μοιάζουν εκπληκτικά με τα πρόσφατα (βλ. ανωτέρω), αν και τώρα οι βίαιες ταλαντώσεις δεν αποσβέσθηκαν, αλλά οδήγησαν σε πτώση του δικτύου. Είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι η χαμηλή αδράνεια του δικτύου ενοχοποιείται, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, για την ένταση του φαινομένου.

Επιτροπή ειδικών έχει συσταθεί από τον ENTSO-E και κάποια στιγμή θα βγάλει ένα πόρισμα που θα ρίχνει φως στο περιστατικό. Μένει να δούμε αν ο ρόλος της αδράνειας του συστήματος και η συνεισφορά των ΑΠΕ στην αστάθειά του θα αναδειχθούν προσηκόντως κατά την διερεύνηση του προσφάτου γεγονότος.

Ο Λιμός Επικρέμεται στη Γάζα — Τι Καθυστερεί τις Ανθρωπιστικές Αποστολές;

0

Αντρέας Νολ 

Οι παραδόσεις βοήθειας στη Γάζα ξαναρχίσει, αλλά οι ομάδες βοήθειας λένε ότι δεν έχουν. Εικόνα: Hani Alshaer/Anadolu/picture alliance

Έπειτα από περισσότερους από δύο μήνες απόλυτου αποκλεισμού της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα, το Ισραήλ επιτρέπει πλέον την είσοδο ενός πολύ περιορισμένου αριθμού φορτηγών. Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν πως αυτό δεν αρκεί και ότι λιμός απειλεί τον πληθυσμό τις επόμενες εβδομάδες.

Μετά από έντεκα εβδομάδες αποκλεισμού, η κυβέρνηση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου υποχώρησε: αυτή την εβδομάδα, φορτηγά επετράπη να εισέλθουν στη Λωρίδα της Γάζας μεταφέροντας ανθρωπιστική βοήθεια στον πληθυσμό, που κινδυνεύει από λιμό εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου. Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι είναι σημαντικό να μην ξεπεραστεί η «κόκκινη γραμμή» της πείνας, ώστε να διατηρηθεί η διεθνής υποστήριξη.

Σύμφωνα με τον Συντονιστή Κυβερνητικών Δραστηριοτήτων στα Εδάφη (COGAT), μονάδα του ισραηλινού Υπουργείου Άμυνας που επιβλέπει την πολιτική έναντι των κατεχόμενων παλαιστινιακών περιοχών, 198 φορτηγά ανθρωπιστικής βοήθειας πέρασαν από το συνοριακό πέρασμα Κερέμ Σαλόμ μεταξύ 20 και 22 Μαΐου. Το πέρασμα αυτό βρίσκεται στο σημείο σύνδεσης δύο συνοριακών περιοχών — μεταξύ Ισραήλ και Γάζας αφενός, και μεταξύ Γάζας και Αιγύπτου αφετέρου. Το COGAT ανέφερε ότι στις 20 και 21 Μαΐου ελέγχθηκαν 98 φορτηγά και άλλα 100 στις 22 Μαΐου. Η ανθρωπιστική βοήθεια περιλάμβανε αλεύρι για φούρνους, βρεφικές τροφές, ιατρικό εξοπλισμό και φάρμακα.

Οι επικριτές χαρακτηρίζουν αυτή την παροχή ως «σταγόνα στον ωκεανό». Κατά την εκεχειρία νωρίτερα φέτος —την οποία έσπασε το Ισραήλ τον Μάρτιο— περνούσαν μέχρι και 600 φορτηγά ημερησίως στη Γάζα, εξυπηρετώντας έναν πληθυσμό περίπου 2 εκατομμυρίων.

Επιπλέον, τα Ηνωμένα Έθνη δήλωσαν ότι χρειάστηκε χρόνος μέχρι να συλλεχθεί και να αρχίσει η διανομή της βοήθειας, προσθέτοντας ωστόσο πως κάποια αρτοποιεία κατάφεραν να ξαναρχίσουν την παραγωγή ψωμιού την Πέμπτη.

Η διανομή των προμηθειών καθυστέρησε λόγω έλλειψης αδειών ασφαλείας. Ο Μάρτιν Φρικ, επικεφαλής του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος (WFP) για τη Γερμανία, δήλωσε στη DW ότι κατέστη δυνατή η διανομή της πρώτης παρτίδας βοήθειας. «Αυτό είναι μια μικρή αχτίδα ελπίδας, αλλά εξαιρετικά ανεπαρκής σε σχέση με τις ανάγκες. Απαιτούνται εκατοντάδες φορτηγά ημερησίως. Είναι έτοιμα πίσω από τα σύνορα», τόνισε.

Φορτηγά με βοήθεια σε ουρά στη νεκρή ζώνη

Μια τεράστια νεκρή ζώνη έχει δημιουργηθεί πίσω από τα σύνορα. Εδώ και εβδομάδες, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) έχει έτοιμους περισσότερους από 116.000 τόνους επισιτιστικής βοήθειας σε διάφορους διαδρόμους παροχής σε Αίγυπτο, Ιορδανία και Ισραήλ — ποσότητα αρκετή για να καλύψει τις ανάγκες ενός εκατομμυρίου ανθρώπων για περίπου τέσσερις μήνες. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Αρωγής και Έργων του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή (UNRWA), σχεδόν 3.000 φορτηγά πλήρως φορτωμένα με βοήθεια είναι επίσης έτοιμα προς αναχώρηση.

Ωστόσο, η μετακίνηση προς τα σημεία διανομής είναι αργή. Στο Κερέμ Σαλόμ —το μοναδικό συνοριακό πέρασμα προς τη Γάζα που είναι αυτή τη στιγμή ανοιχτό— όλα τα εφόδια πρέπει να μεταφορτώνονται σε άλλα φορτηγά. Οι συνοδείες κατόπιν περιμένουν σε σημείο συγκέντρωσης, έως ότου η ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση εγκρίνει τόσο τα φορτία όσο και τη σχεδιασμένη διαδρομή. Η άδεια μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή, με αποτέλεσμα τα φορτηγά να μένουν και πάλι καθηλωμένα. Έτσι, παλέτες με αλεύρι και παιδικές τροφές συσσωρεύονται, ενώ τα κοινωνικά μαγειρεία δεν έχουν τίποτα να μαγειρέψουν ή να διανείμουν.

Ο πόλεμος έχει αφήσει μεγάλο μέρος της Γάζας σε ερείπια

Ποιος είναι υπεύθυνος για τη διανομή της βοήθειας;

Καθοριστικό ρόλο στη Γάζα διαδραματίζει η UNRWA (Υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες), η οποία διαχειρίζεται τα καταφύγια έκτακτης ανάγκης και έχει εφοδιάσει 3.000 φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) προμηθεύεται αλεύρι, οργανώνει τις συνοδείες και διαχειρίζεται 25 φούρνους — οι οποίοι έκλεισαν στο τέλος Μαρτίου λόγω έλλειψης καυσίμων. Ορισμένοι από αυτούς επαναλειτούργησαν στις 22 Μαΐου.

Το UNICEF και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) παρέχουν ειδικές τροφές, εμβόλια, χειρουργικά εργαλεία και ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό.

Τις προσπάθειες στηρίζουν οι Ερυθρές Ημισέληνοι της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Τουρκίας, καθώς και η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ICRC) και δεκάδες διεθνείς ΜΚΟ, όπως η Islamic Relief.

Οι διμερείς αποστολές βοήθειας από κράτη-μέλη της ΕΕ ή τις ΗΠΑ υποβάλλονται στους ίδιους αυστηρούς ελέγχους από τον ισραηλινό στρατό, γεγονός που συνεπάγεται καθυστερήσεις πριν από την είσοδο στη Γάζα.

Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ανακοινώσει σχέδιο συνεργασίας με ιδιωτικές αμερικανικές εταιρείες ασφαλείας και logistics, για τη δημιουργία λεγόμενων «ασφαλών κόμβων» (secure hubs), μέσω των οποίων οι ανθρωπιστικοί οργανισμοί θα διανέμουν την παροχή προς τον παλαιστινιακό πληθυσμό. Ο ΟΗΕ έχει επικρίνει έντονα το σχέδιο, προειδοποιώντας ότι δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο, τονίζοντας πως διαθέτει ήδη έτοιμα δίκτυα διανομής και πολυετή εμπειρία στην περιοχή.

Το Ισραήλ ρίχνει την ευθύνη στις Χαμάς

Το Ισραήλ αιτιολόγησε τον πλήρη αποκλεισμό που επέβαλε στις 2 Μαρτίου υποστηρίζοντας ότι η Χαμάς —η ισλαμιστική οργάνωση που κυβερνά τη Γάζα και χαρακτηρίζεται τρομοκρατική από πολλές χώρες— λεηλατούσε τις προμήθειες. Μόνο υπό την πίεση της διεθνούς κοινότητας επέτρεψε την προσωρινή και περιορισμένη είσοδο βοήθειας, έως ότου τεθούν σε λειτουργία τα νέα κέντρα διανομής.

Καθώς Ισραήλ και ΟΗΕ συζητούν για το ποιος θα έχει την ευθύνη, οι προμήθειες παραμένουν αχρησιμοποίητες σε προσωρινές αποθήκες.

Λογιστικά προβλήματα και χάος επί του πεδίου

Ταυτόχρονα, τα πρακτικά προβλήματα εντείνονται. Ακόμα και τα φορτηγά που επιτρέπεται να περάσουν, εμποδίζονται από βομβαρδισμούς, λεηλασίες και κατεστραμμένους δρόμους. Η έλλειψη ντίζελ καθιστά δυσχερή τόσο τη μεταφορά του αλευριού όσο και τη λειτουργία ψυκτικών αλυσίδων. Ως αποτέλεσμα, ακόμη και οι αποθηκευμένες ποσότητες βοήθειας εντός της Γάζας παραμένουν απρόσιτες.

Η τιμή του ψωμιού έχει εκτοξευθεί, ενώ για τους ανθρώπους στη Γάζα «δεν έχει μείνει σχεδόν τίποτα να φάνε».

Θαλάσσιες Ανθρωπιστικές Αποστολές

Το Σχέδιο Amalthea, ένας ναυτικός διάδρομος επείγουσας βοήθειας από την Κύπρο προς τη Γάζα που εγκαινιάστηκε πριν από περισσότερο από ένα χρόνο, δεν κατέστη αξιόπιστο κανάλι παροχής. Αν και τον Μάρτιο του 2024 μεταφέρθηκαν πάνω από 100 τόνοι τροφίμων μέσω προσωρινού προβλήτα στα βόρεια της Γάζας, οι επιχειρήσεις σταμάτησαν όταν ισραηλινή επίθεση τον Απρίλιο του 2024 σκότωσε επτά εργαζόμενους της ΜΚΟ World Central Kitchen (WCK).

Τον Μάιο του 2024, ο αμερικανικός στρατός ξεκίνησε να χρησιμοποιεί πλωτή εξέδρα που είχε κατασκευάσει ανοιχτά των ακτών της Γάζας, με στόχο τη μεταφορά 90 έως 150 φορτηγών ημερησίως. Μέσω αυτής της υποδομής, περίπου 9.000 τόνοι ανθρωπιστικής βοήθειας κατάφεραν να φτάσουν στη Γάζα μέσα σε περίπου 20 ημέρες λειτουργίας. Ωστόσο, η επιχείρηση αντιμετώπισε συνεχείς διακοπές λόγω καιρικών συνθηκών, προβλημάτων ασφαλείας και λεηλασιών. Τον Ιούλιο του 2024, οι ΗΠΑ τερμάτισαν την αποστολή.

Πρόσφατες προσπάθειες μικρότερων ΜΚΟ να στείλουν βοήθεια στους Παλαιστινίους επίσης απέτυχαν. Στις 2 Μαΐου, το πλοίο Conscience της συμμαχίας Freedom Flotilla Coalition, που μετέφερε τρόφιμα και φάρμακα με προορισμό τη Γάζα, δέχθηκε πλήγμα από drone στα ανοικτά της Μάλτας. Αναγκάστηκε να επιστρέψει λόγω ζημιών, και έκτοτε καμία πολιτική θαλάσσια αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας δεν έχει φτάσει στη Γάζα.

Κίνδυνος Λιμού τις Επόμενες Εβδομάδες

Ακόμη και πριν από τον πλήρη αποκλεισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας από το Ισραήλ, περισσότερο από τα δύο τρίτα του πληθυσμού της Γάζας εξαρτιόταν από τη διεθνή βοήθεια. Οι τελευταίες 11 εβδομάδες δεν έκαναν τίποτα άλλο παρά να επιδεινώσουν μια ήδη τραγική κατάσταση. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), το 93% του πληθυσμού της Γάζας (δηλαδή 1,95 εκατομμύρια άνθρωποι) κατατάχθηκε στην κατηγορία «κρίσης ή χειρότερη» επισιτιστικής ανασφάλειας (IPC Φάση 3 ή υψηλότερη) για το διάστημα 1 Απριλίου έως 10 Μαΐου.

Ανάμεσα σε αυτούς, το 12% (244.000 άτομα) βρέθηκαν στη Φάση 5 IPC (Καταστροφή / Λιμός), ενώ 44% (925.000 άτομα) στη Φάση 4 (Έκτακτη Ανάγκη).

Για την προβλεπόμενη περίοδο από 11 Μαΐου έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2025, ο FAO εκτιμά ότι το σύνολο του πληθυσμού της Γάζας θα αντιμετωπίζει οξεία επισιτιστική ανασφάλεια κρίσης ή χειρότερη (IPC Φάση 3 ή άνω).

Η Κατηγοριοποίηση IPC ορίζει τον λιμό ως κατάσταση όπου τουλάχιστον μία στις πέντε οικογένειες παρουσιάζει ακραία έλλειψη τροφής, με επακόλουθα την πείνα, την εξαθλίωση, σοβαρά επίπεδα οξείας υποσιτισμού και θανάτους, σύμφωνα με το ενημερωτικό δελτίο του οργανισμού.

Η πραγματικότητα είναι πως η Γάζα χρειάζεται περίπου 1.300 τόνους τροφίμων ημερησίως, ώστε τα 2,2 εκατομμύρια κάτοικοι να καλύψουν την ελάχιστη ενεργειακή ανάγκη των 2.100 θερμίδων την ημέρα. Ένα τυπικό φορτηγό ανθρωπιστικής βοήθειας μεταφέρει περίπου 25 τόνους, πράγμα που σημαίνει πως απαιτούνται 50 με 60 φορτηγά ημερησίως μόνο για τρόφιμα. Αν προστεθούν οι ανάγκες σε νερό, καύσιμα, φάρμακα και είδη υγιεινής, οι οργανισμοί του ΟΗΕ εκτιμούν πως τουλάχιστον 500 φορτηγά την ημέρα είναι απαραίτητα.

Αν η είσοδος βοήθειας παραμείνει στα 100 φορτηγά ημερησίως και συνεχιστούν τα προβλήματα στη διανομή, ο πληθυσμός της Γάζας αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο λιμού τις επόμενες εβδομάδες.

Το άρθρο γράφτηκε αρχικά στα γερμανικά.
Επιμέλεια: Jess Smee

Deutsche Welle

 

Ο επικίνδυνος καιροσκοπισμός του κ. Μητσοτάκη (+En)

6

Του Παντελή Σαββίδη

“ΝΕΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ…”!!!!

0

Όταν η Εκκλησία λέει την αλήθεια

1

 

Η αναγνώριση της Ποντιακής Γενοκτονίας και η αμφισβήτηση των διεθνών θεσμών

Η επίσημη αναφορά του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στη Γενοκτονία των Ποντίων συνιστά μια ιστορική τομή όχι μόνο για το ζήτημα της συλλογικής μνήμης αλλά και για τον ρόλο που καλούνται να παίξουν οι μη κρατικοί θεσμοί στη διεθνή σκηνή. Σε μια εποχή κατά την οποία ο ΟΗΕ αδυνατεί να αποτρέψει μαζικές σφαγές και τα κράτη-μέλη του διεθνούς συστήματος χειραγωγούν την Ιστορία κατά το δοκούν, η φωνή του ΠΣΕ αποκτά βαρύτητα που υπερβαίνει τα εκκλησιαστικά όρια.

Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες αναγνώρισής της από διάφορες χώρες και οργανισμούς, εξακολουθεί να αποτελεί ταμπού στη διεθνή διπλωματία, κυρίως λόγω των αντιδράσεων της Τουρκίας. Το ότι ένας διαχριστιανικός οργανισμός με παγκόσμια απήχηση και έδρα τη Γενεύη επιλέγει να μιλήσει για τη γενοκτονία αυτή, και μάλιστα στο ίδιο κείμενο όπου καταδικάζεται η παράνομη κατοχή της Κύπρου, αποτελεί ισχυρή πράξη αντίστασης απέναντι στη διπλωματία της λήθης.

Η Εκκλησία της Ελλάδος, με την πρότασή της προς την Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων του ΠΣΕ, επιβεβαιώνει ότι η μνήμη δεν είναι ζήτημα μόνο ιστορικής καταγραφής, αλλά και πράξη πολιτικής αντίστασης, πολιτισμικής επιβίωσης και ηθικής ευθύνης. Η ομόφωνη αποδοχή της πρότασης δείχνει επίσης ότι οι λαοί της Ανατολής δεν είναι μόνοι τους στην υπεράσπιση της ιστορικής αλήθειας.

Από τη Γάζα μέχρι το Σουδάν και από την Ουκρανία μέχρι το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, η αποτυχία των διεθνών θεσμών να επιβάλουν τη νομιμότητα είναι πλέον κραυγαλέα. Η δήλωση του ΠΣΕ είναι κόλαφος για τον ΟΗΕ και ιδίως για το Συμβούλιο Ασφαλείας, το οποίο χαρακτηρίζεται «παντελώς ανεπαρκές και αναποτελεσματικό» στην αποτροπή και επίλυση συγκρούσεων. Είναι η πρώτη φορά που θεσμός αυτού του βεληνεκούς, με εκκλησιαστικό μανδύα αλλά πολιτικό λόγο, μιλά τόσο ξεκάθαρα για τη θεσμική απονομιμοποίηση της διεθνούς αρχιτεκτονικής ειρήνης.

Σε μια εποχή όπου η κρατική διπλωματία αποδεικνύεται συχνά δουλική απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις, η παρέμβαση της Εκκλησίας λειτουργεί σαν ηθικό αντίβαρο. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι θέσεις του ΠΣΕ για το Ισραήλ, τη Μιανμάρ και το Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι πιο θαρραλέες και πιο συνεπείς με το διεθνές δίκαιο από αυτές πολλών κυβερνήσεων.

Η Εκκλησία, ειδικά στις Ορθόδοξες παραδόσεις, έχει μακρά ιστορία παρεμβάσεων σε ζητήματα εθνικής και διεθνούς πολιτικής. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, για παράδειγμα, αποτελεί παράδειγμα “ήπιας ισχύος” που διατηρεί θεσμική παρουσία και λόγο σε κρίσιμες γεωπολιτικές ισορροπίες — από τα Βαλκάνια μέχρι την Ουκρανία. Το ΠΣΕ, παρότι δεν έχει διοικητική εξουσία, αναδεικνύεται σε βήμα έκφρασης μιας διαθρησκειακής διπλωματίας που μπορεί να λέει όσα αποφεύγουν να πουν οι κυβερνήσεις.

Η ισχύς της Εκκλησίας δεν βρίσκεται στο χρήμα ή στα όπλα, αλλά στην αξιοπιστία της ως θεσμού που (τουλάχιστον θεωρητικά) υπερασπίζεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ειρήνη και τη δικαιοσύνη. Σε έναν κόσμο όπου η έννοια της «διεθνούς κοινότητας» καταρρέει, η Εκκλησία ενδέχεται να αναδειχθεί ως ένα από τα ελάχιστα δίκτυα παγκόσμιας συνοχής.

Το ερώτημα που προκύπτει εύλογα είναι: γιατί τώρα αυτή η αναφορά; Η απάντηση ενδέχεται να σχετίζεται με την αυξανόμενη ανασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο, την επανεμφάνιση εθνικισμών, τη στρατιωτικοποίηση των διεθνών σχέσεων και την κατάρρευση της εμπιστοσύνης στους διεθνείς οργανισμούς. Σε αυτό το τοπίο, οι εκκλησιαστικοί θεσμοί ίσως να βλέπουν μια νέα αποστολή: να αναλάβουν τον ρόλο της συνείδησης της ανθρωπότητας — ή έστω της υπενθύμισης ότι κάποτε υπήρχε κάτι σαν παγκόσμια ηθική τάξη.

Η Εκκλησία της Ελλάδος, από την πλευρά της, φαίνεται να επιδιώκει να διαδραματίσει αναβαθμισμένο ρόλο όχι μόνο στο εσωτερικό, αλλά και στην ευρωπαϊκή και διεθνή σκακιέρα. Σε ένα περιβάλλον όπου το Υπουργείο Εξωτερικών συχνά ακολουθεί τα γεγονότα αντί να τα διαμορφώνει, η Εκκλησία δείχνει ότι έχει και φωνή και στρατηγική.

Η γενοκτονία των Ποντίων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων δεν αφορά μόνο τους απογόνους των θυμάτων. Είναι ζήτημα διεθνούς δικαίου, ιστορικής ευθύνης και πολιτισμικής επιβίωσης. Όσο οι γενοκτονίες αυτές δεν αναγνωρίζονται καθολικά, η Ιστορία παραμένει ανοιχτή σε επαναλήψεις.

Το ΠΣΕ με τη στάση του όχι μόνο αναγνωρίζει, αλλά καλεί σε δράση. Όχι μόνο μνημονεύει, αλλά εντάσσει τη μνήμη σε μια ηθική και πολιτική πρόταση. Η Εκκλησία, παρά τις αντιφάσεις και τα λάθη της, μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως φάρος όταν οι επίσημοι θεσμοί σβήνουν τα φώτα.