Στην επέτειο των 30 ετών από την Ειρηνευτική Συμφωνία του Ντέιτον, ο Πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας κατηγορεί τον Ύπατο Εκπρόσωπο για παραβίαση της συμφωνίας και καλεί σε νέο, πολυμερή διάλογο.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην Εθνική Συνέλευση της Σερβικής Δημοκρατίας στην Μπάνια Λούκα, ο Ντόντικ υπερασπίστηκε με έμφαση τη συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί «το μοναδικό συνταγματικό και νομικό θεμέλιο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης» και προειδοποίησε ότι η παραβίασή της από ξένους παράγοντες «θέτει σε κίνδυνο την ειρήνη και την ισορροπία που επετεύχθη με τεράστιο κόστος»
Ο Ντόντικ χαρακτήρισε παράνομο τον σημερινό Ύπατο Εκπρόσωπο, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως προβλέπεται από τη Συμφωνία του Ντέιτον. «Δεν είναι προστάτης της ειρήνης, αλλά πλασιέ ξένων συμφερόντων ».
Αναφερόμενος στα στρατηγικά κοιτάσματα λιθίου, βορίου και άλλων ορυκτών στη Σερβική Δημοκρατία, υποστήριξε ότι η διεθνής πίεση σχετίζεται με την επιδίωξη εξωτερικού ελέγχου του υπεδάφους, όχι με τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας.
Ο Ντόντικ πρότεινε δομημένο και χρονικά προσδιορισμένο πολιτικό διάλογο μεταξύ των οντοτήτων και των τριών συνιστώντων λαών, χωρίς μεσολάβηση του Γραφείου του Ύπατου Εκπροσώπου.
Ο Ντόντικ απηύθυνε έκκληση προς Βόσνιους και Κροάτες για «σεβασμό, συνεργασία και ειρηνική συνύπαρξη», προειδοποιώντας ότι «εάν το Ντέιτον καταρρεύσει, δεν θα υπάρξει κρατική ενότητα στη Βοσνία».
Ξεκαθάρισε πως η Σερβική Δημοκρατία παραμένει δεσμευμένη στην ειρήνη και το Ντέιτον. Τόνισε χαρακτηριστικά πως «δεν ζητάμε ανεξαρτησία. Ζητάμε ισότητα και συνταγματικότητα».
Κλείνοντας, επεσήμανε πως η σημερινή κρίση δεν είναι αποτέλεσμα εθνικισμού, αλλά συνταγματικής παραβίασης!
Η τρέχουσα περίοδος είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική από πλευράς στοιχείων επιτυχίας, της πολιτικής Ερντογάν στο εξωτερικό και στο εσωτερικό, της εξοπλιστικής αναβάθμισης των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΤΕΔ), της διείσδυσης της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας κλπ.
Στο εξωτερικό πεδίο, ο Ερντογάν μεσολάβησε στον Τράμπ για την άρση του οικονομικού αποκλεισμού του τζιχαντιστικού καθεστώτος του Τζολάνι της Δαμασκού, η Τουρκία φιλοξένησε τις συνομιλίες για το ουκρανικό και τη σύνοδο ξένων κυβερνητικών αξιωματούχων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Επίσης, πολύ θετικά κρίθηκαν από τουρκικής πλευράς οι «ύμνοι» του νέου Γ.Γ. του ΝΑΤΟ, Μ. Ρούτε για τον Τούρκο Πρόεδρο, ο οποίος μάλιστα εμμέσως πλην σαφώς τάχθηκε υπέρ της απόκτησης από την Τουρκία των αεροσκαφών Eurofighter αλλά και της αναγκαιότητας συμμετοχής της γειτονικής χώρας στην ευρωπαϊκή άμυνα. Δεν θα πρέπει να παραβλέπεται επίσης, το θράσος με το οποίο η Τουρκία στήριξε πολιτικά αλλά και στρατιωτικά το Πακιστάν έναντι της Ινδίας στη διένεξη στο Κασμίρ, με τον Τούρκο Πρόεδρο να στέλνει μήνυμα ότι, η Τουρκία επιδιώκει να αποτελεί ρυθμιστικό παράγοντα σε όλες τις περιφερειακές διενέξεις.
Στο εσωτερικό πεδίο, ο Ερντογάν έκλεισε, προς το παρόν τουλάχιστον, το μέτωπο με το ΡΚΚ, ανοίγοντας το δρόμο για τη συνεργασία με τους Κούρδους στη συνταγματική αναθεώρηση, η οποία οδηγεί σε νέα υποψηφιότητα του Ερντογάν για την προεδρία της Δημοκρατίας, ενώ παράλληλα «απολαμβάνει» την αφωνία της Δύσης για την φυλάκιση του Δημάρχου Κων/πολης Ε. Ιμάμογλου.
Στο θέμα των εξοπλισμών, πανηγυρίστηκε δεόντως από την Άγκυρα το θέμα της έγκρισης από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την πώληση στην Τουρκία πυραύλων αέρος – αέρος, αλλά και η θετική στάση του νέουΓερμανού Καγκελάριου για την πώληση στην Τουρκία των αεροσκαφών Eurofighter. Από τουρκικής πλευράς, σχολιάσθηκε ως ένα βήμα εισόδου της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα η πώληση των αεροσκαφών τουρκικής κατασκευής Hürjet στην Ισπανία, καθώς και οι συμφωνίες με την Ιταλία στον τομέα των εξοπλισμών, ενώ πολύ θερμής υποδοχής έτυχε στην Άγκυρα, η απόφαση συμμετοχής της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα.
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η Ελλάδα έχει ένα μερίδιο ευθύνης και ειδικότερα σε ότι αφορά την ενίσχυση της θέσης της Τουρκίας στον εξοπλιστικό τομέα αλλά και τη δυνατότητας ένταξής της στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα πριν πολλά χρόνια έδωσε το πράσινο φως για την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε., κράτησε σταθερά μία βασική αρχή – εργαλείο στα χέρια της η οποία ενοχλούσε την τουρκική πλευρά, αυτό της προβολής της τουρκικής επιθετικότητας και αναθεωρητισμού εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου καθώς και της στηλίτευσης του τουρκικού επεκτατισμού στα μάτια της Δύσης. Αυτή η «εθνική» αρχή, προκαλούσε έναν μόνιμο σκεπτικισμό στην Ε.Ε., στις ΗΠΑ και σε άλλες δυτικές χώρες για την αμυντική αναβάθμιση της Τουρκίας, η οποία εμφανιζόταν ως απειλή της σταθερότητας και της εδαφικής ακεραιότητας χωρών της περιοχής, αλλά και των μειονοτήτων και ειδικότερα των Κούρδων.
Η Διακήρυξη Φιλίας των Αθηνών, μπορεί από τη μία πλευρά να εξασφάλισε μία κατάσταση ηρεμίας αφού μειώθηκε η τουρκική παραβατικότητα στο Αιγαίο, όμως από την άλλη πλευρά, δεν λειτούργησε ως παράγοντας αλλαγής στάσης της Άγκυρας στα θέματα που αφορούν στον αναθεωρητισμό της εις βάρος της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ενώ λοιπόν η Άγκυρα από τη μία πλευρά πέτυχε να κάνει πιο ευδιάκριτες σε σχέση με το παρελθόν τις κόκκινες γραμμές της στα εθνικά μας θέματα χρησιμοποιώντας ακραία ρητορική αλλά και τις δραστηριότητες των ΤΕΔ, από την άλλη πλευρά, έδωσε την εικόνα στη Δύση και κυρίως στους παράγοντες που είχε ανάγκη, ότι έπαψε να αποτελεί αναθεωρητική δύναμη, αφαιρώντας από την ελληνική πλευρά την προαναφερόμενη βασική «εθνική» αρχή της προβολής της τουρκικής επιθετικότητας.
Με αυτή την τακτική, η Άγκυρα πέτυχε την άρση των δυτικών επιφυλάξεων για πώληση στην Τουρκία οπλικών συστημάτων πουχρειάζεται για να καλύψει το κενό αεροπορικής ισχύος έναντι της αντίστοιχης ελληνικής ενώ ταυτόχρονα έλυσε τα χέρια στις ευρωπαϊκές χώρες που ήθελαν την Τουρκία ενταγμένη στο υπό διαμόρφωση νέο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοδόμημα.
Η εξέλιξη αυτή σε συνδυασμό και με την πλασματική υπερμεγέθυνση της ρωσικής απειλής, ενίσχυσε πολιτικά τη θέση της Τουρκίας στους κόλπους της Ε.Ε., αναφορικά με την αναγκαιότητα ενσωμάτωσης της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και της πολεμικής της μηχανής στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Το χειρότερο όμως όλων, είναι το γεγονός ότι όταν η Ελλάδα αποφασίσει για διάφορους λόγους να επιστρέψει στην προηγούμενη «εθνική» αρχή αντιμετώπισης και καταγγελίας της τουρκικής επιθετικότητας, θα είναι πολύ αργά, αφού η Τουρκία θα έχει καλύψει το αεροπορικό κενό ισχύος έναντι της Ελλάδας, ενώ παράλληλα σε πολιτικό επίπεδο, η Άγκυρα θα έχει ήδη καταστεί απαραίτητη για τους ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς οι οποίοι δεν θα βλέπουν πλέον την Τουρκία ως απειλή για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Σε σχόλιο γεμάτο υπονοούμενα προέβη ο Πάνος Καμμένος με ανάρτησή του στο Χ τονίζοντας ότι ο Αντώνης Σαμαράς «είναι ο τελευταίος που μπορεί να ηγηθεί της ΑΤΖΕΝΤΑΣ ΤΡΑΜΠ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ».
«Ο Σαμαράς που παρέδωσε την Χώρα στο ΠΑΣΟΚ και στο διευθυντήριο των Βρυξελλών εκτελώντας τις εντολές Σόιμπλε. Ο Σαμαράς που ανέτρεψε την κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη το 93 εξυπηρετώντας την διαπλοκή. Είναι ο τελευταίος που μπορεί να ηγηθεί της ατζέντας Τράμπ στην Ελλάδα.»— Panos Kammenos (@PanosKammenos) May 21, 2025
Εύλογα ερωτήματα που ανακύπτουν:
1ον: Καταρχάς ποιά είναι η «ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΡΑΜΠ» που αφορά στην Ελλάδα την οποία αγνοεί ο ελληνικός λαός αλλά ο κ. Καμμένος φαίνεται να γνωρίζει;
2ον: Ποιά είναι η πηγή που γνωστοποίησε στον κ. Καμμένο την συγκεκριμένη «ΑΤΖΕΝΤΑ» η οποία χρειάζεται κάποιον να ηγηθεί της εκτέλεσής της;
3ον: Γιατί κόπτεται ο κ. Καμμένος για την πιθανή δημιουργία νέου κόμματος στα δεξιά της ΝΔ και του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Πιθανές απαντήσεις:
1ον: Το παρόν βήμα έχει ήδη αποκαλύψει ότι όντως υπάρχει συγκεκριμένη «ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΡΑΜΠ» για την Ελλάδα ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ και ΕΔΩ!
Στιγμιότυπο από την ορκωμοσία Τραμπ με την νέα Πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στη μέση
2ον: Είναι ασφαλές να υποτεθεί ότι αυτοί που γνωστοποίησαν την «ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΡΑΜΠ» στον κ. Καμμένο είναι οι ίδιοι οι σύμβουλοι του Αμερικανού προέδρου οι οποίοι έχουν ήδη συχνές επαφές μαζί του ΕΔΩ και ΕΔΩ. Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες μάλιστα και η νέα Αμερικανίδα πρέσβης Κίμπερλι Γκίλφοϊλ έχει ήδη συχνές επαφές με Έλληνα πολιτικό ΕΔΩ ο οποίος είναι επίσης ασφαλές να υποθέσουμε ότι είναι το ίδιο πρόσωπο που γνωρίζει και την «ΑΤΖΕΝΤΑ ΤΡΑΜΠ»…
Επαφές Πάνου Καμμένου στις ΗΠΑ: Στην μέση ο Ρ. Στόουν και δεξιά ο Τζώρτζ Παπαδόπουλος (αμφότεροι στενοί σύμβουλοι του Ντ. Τραμπ)
3ον: Τέλος εικάζουμε ότι ο λόγος που κόπτεται ο κ. Καμμένος για την πιθανότητα δημιουργίας ενός νέου κόμματος στα δεξιά της ΝΔ, είναι ότι δεν θέλει να έχει αντίπαλο σε αυτό που ετοιμάζεται να ανακοινώσει με τις πλάτες συγκεκριμένης Πρεσβείας; Και ότι ο ίδιος προαλείφεται για να «ηγηθεί της ΑΤΖΕΝΤΑΣ ΤΡΑΜΠ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ»;
ΥΓ. Το νέο «τραμπικό λουκ» του κ. Καμμένου προφανώς και δεν μπορεί να μείνει ασχολίαστο αφού είναι προδήλως αλληλένδετο με το όσα συμβαίνουν στο παρασκήνιο. Βέβαια υπάρχει και ο αντίλογος σύμφωνα με τον οποίο το όνομα Σαμαράς αποτελεί μια «πολιτικά ώριμη» επιλογή -με προσβάσεις στον κύκλο Τραμπ ΕΔΩ– για την αντίπερα του Ατλαντικού ΕΔΩ. Όπως και να ‘χει, το συμπέρασμα είναι αφενός ότι, το παραπαίον πολιτικό σύστημα μηρυκάζει ξεπερασμένες -αν όχι ληγμένες- συνταγές που αυτοσκοπό έχουν να αρέσουν «στα μάτια της Πρεσβείας» και, αφετέρου ότι, η έλευση της Κίμπερλι θα είναι κάτι παραπάνω από φαντασμαγορική…
Οι διαπραγματεύσεις για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ και η χαμένη ευκαιρία για το Κυπριακό
Ακούστε το άρθρο
Φορτηγά μεταφέρουν εκτοπισμένες οικογένειες πίσω στα χωριά τους κοντά στα συροτουρκικά σύνορα, την προηγούμενη Κυριακή. «Τώρα η τουρκική επιρροή στη Συρία είναι στο μέγιστο και υπάρχει νέα διοίκηση με στενές σχέσεις με την Τουρκία», εξηγεί ο κ. Νταβούτογλου. «Το PKK πρέπει να εγκαταλείψει πλήρως τον ένοπλο αγώνα και η ηγεσία του να σταματήσει τη δράση». Φωτ. AP /Ghaith Alsayed
Νικολέττα Κρητικού
Επιβλητικός και προσηνής, ο πρώην πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου φτάνει στη Σουλεϊμανίγια του Ιράκ ως επίτιμος καλεσμένος του Φόρουμ των Δελφών. «Μελετώ Πλάτωνα και Αριστοτέλη», λέει και ξεκινάει τη συζήτησή μας, με αναφορές στην «Πολιτεία» και τα «Ηθικά Νικομάχεια». Από το 2002 μέχρι και το 2016 διαμόρφωσε τους βασικούς άξονες της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας και καθιερώθηκε ως θεμελιωτής του νεοοθωμανισμού, κάτι που ο ίδιος αρνείται. Αλλοτε δεξί χέρι του Ερντογάν, είναι πλέον από τους σφοδρότερους επικριτές του και ιδρύει το Κόμμα του Μέλλοντος. Αν και αρχιτέκτονας της ελληνοτουρκικής προσέγγισης προασπίζεται το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
– Επειτα από 40 χρόνια το PKK ανακοίνωσε τον τερματισμό του ένοπλου αγώνα του. Αν και πολλές πτυχές της συμφωνίας παραμένουν αδιευκρίνιστες, όπως το πού και πότε θα παραδοθούν τα όπλα, το φιλοκουρδικό κόμμα DEM ζήτησε από την κυβέρνηση Ερντογάν να εφαρμόσει μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Πιστεύετε ότι θα γίνουν οι κινήσεις αυτές από τον Ερντογάν;
– Εδώ και 40 χρόνια το PKK δημιουργούσε μεγάλα προβλήματα, όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά στο Ιράκ και στη Συρία. Αν επιλυθεί αυτό το ζήτημα θα είναι προς το συμφέρον όλων. Στο παρελθόν, ως υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός, υποστήριξα τη διαδικασία επίλυσης από το 2013 έως το 2015.
Μερικές φορές, όμως, καταβάλλεις κάθε δυνατή προσπάθεια, αλλά δεν επιτυγχάνεται λύση, επειδή οι ακραίες ομάδες θεωρούν την ύπαρξη του ενός ως τη νομιμοποίηση της ύπαρξης του άλλου. Το 2013 ο Μπαχτσελί και οι εθνικιστικοί κύκλοι στην Τουρκία ήταν αντίθετοι με τη διαδικασία. Αλλά αυτή τη φορά ο ίδιος ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί την ξεκίνησε, μάλιστα με αποκαλούσε «Αχμέτ Φαρούκ» λόγω της στενής μου σχέσης με τους Κούρδους. Οσον αφορά το περιφερειακό πλαίσιο, το 2013 η κατάσταση στη Συρία, η ανάδυση του ISIS, η χρήση χημικών από τη συριακή κυβέρνηση και το πραξικόπημα στην Αίγυπτο δημιούργησαν ένα νέο περιβάλλον. Το PKK άλλαξε στάση, ελπίζοντας ότι θα ελέγξει κάποιες περιοχές στη Συρία και θα δημιουργήσει μια νέα βάση. Τώρα, η τουρκική επιρροή στη Συρία είναι στο μέγιστο και υπάρχει νέα διοίκηση με στενές σχέσεις με την Τουρκία.
Το πιο σημαντικό βήμα είναι ο αφοπλισμός, διαφορετικά δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Επομένως, η πρότασή μου είναι τα επόμενα βήματα να μην καθυστερήσουν. Να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατόν, ιδανικά μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες. Πρέπει να υπάρξει μια πραγματική διαδικασία αφοπλισμού – όχι απλώς συμβολικές δηλώσεις. Το PKK πρέπει να εγκαταλείψει πλήρως τον ένοπλο αγώνα και η ηγεσία της τρομοκρατικής οργάνωσης να σταματήσει τη δράση, για το δικό της καλό.
– Η Τουρκία είναι στο επίκεντρο του παγκόσμιου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος, καθώς φιλοξενεί συνομιλίες για το Ουκρανικό, αλλά και για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Με τον Ερντογάν να συσσωρεύει πολιτικό κεφάλαιο, πόσο πιθανή είναι η διεκδίκηση μιας ακόμη θητείας στην προεδρία;
– Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας απέναντι στην Ουκρανία είναι σωστή. Η ενεργητική ουδετερότητα είναι ο καλύτερος τρόπος για να διαδραματίσει η Τουρκία κεντρικό ρόλο. Το 2008, όταν η Ρωσία επιτέθηκε στη Γεωργία, η εκεχειρία επετεύχθη μέσω της δικής μας μεσολάβησης. Εγώ προσωπικά είχα συντάξει την πρόταση για το «Καυκασιανό σύμφωνο ειρήνης». Η Τουρκία κάνει ό,τι μπορεί, η τελική απόφαση, όμως, βαραίνει τον Πούτιν και τον Ζελένσκι. Αναφορικά με το Ιράν, το 2010 η Τουρκία και εγώ ως ΥΠΕΞ διαπραγματεύτηκα και μεσολάβησα μεταξύ των 5+1 και της Τεχεράνης. Τον Μάιο του 2010 ανακοινώσαμε πυρηνική συμφωνία βασισμένη σε επιστολή του προέδρου Ομπάμα, ύστερα από 17 ώρες συνεχών διαπραγματεύσεων.
Αυτή όμως είναι η διεθνής εικόνα της χώρας. Αν ο πρόεδρος επιτύχει κάτι, μπορεί να το κεφαλαιοποιήσει. Ομως, σύμφωνα με το σύνταγμα, αυτή είναι η τελευταία του θητεία. Πρέπει να υπάρξει συνταγματική αναθεώρηση για να διεκδικήσει μία ακόμη. Δεν μπορούμε όμως να παραβλέπουμε ότι η οικονομία καταρρέει. Η φτώχεια καλπάζει. Η διαφθορά είναι παντού. Η ελευθερία σκέψης περιορίζεται. Οι επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική είναι σημαντικές, αλλά ο λαός δεν θα ψηφίσει μόνο με βάση την εξωτερική πολιτική, αλλά περισσότερο με βάση την οικονομία.
Η οικονομία (στην Τουρκία) καταρρέει. Η φτώχεια καλπάζει. Η διαφθορά είναι παντού. Η ελευθερία σκέψης περιορίζεται. Οι επιτυχίες στην εξωτερική πολιτική είναι σημαντικές, αλλά ο λαός δεν θα ψηφίσει μόνο με βάση την εξωτερική πολιτική, αλλά με βάση την οικονομία.
– Μετά την πτώση του Ασαντ η Τουρκία διατηρεί στρατεύματα στη βόρεια και βορειοδυτική Συρία και το Ισραήλ στη νοτιοδυτική. Ερντογάν και Νετανιάχου ανταλλάσσουν βαριές κουβέντες. Υπάρχει περιθώριο επαναπροσέγγισης των δύο χωρών;
– Το πρόβλημα δεν είναι μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Το πρόβλημα είναι μεταξύ του Ισραήλ και της ανθρωπότητας. Θέλω να είμαι απόλυτα σαφής, το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία και θέλει να αφανίσει τη Γάζα. Επιχειρεί εθνοκάθαρση. Ολες αυτές οι ενέργειες είναι εγκλήματα που πρέπει να παραπεμφθούν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Το Ισραήλ θέλει να αποσταθεροποιήσει παράλληλα τον Λίβανο και τη Συρία. Μετά τον πόλεμο του Λιβάνου το 1982-83 και την κατοχή της Βηρυτού, όπου διαπράχθηκαν εγκλήματα, όπως αυτά στη Σάμπρα και τη Σατίλα, το Ισραήλ θεωρεί ότι έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει στρατιωτικά στον νότιο Λίβανο. Προσπαθεί να εφαρμόσει την ίδια τακτική και στη Συρία, κάτι που αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Αν συνεχίσουν με παρόμοια στρατιωτική δράση στη βόρεια Συρία, αυτό θα αποτελέσει άμεση απειλή για την Τουρκία.
Το Ισραήλ προσπαθεί να σπείρει έχθρα μεταξύ Τούρκων και Κούρδων, Τούρκων και Αράβων, Κούρδων και Αράβων, Ιρανών και άλλων. Αυτή είναι η στρατηγική του. Δεν πρέπει να ξεχνάει όμως ότι παρά την τεχνολογική υπεροχή, δεν καταφέρνει για σχεδόν δύο χρόνια να νικήσει έναν λαό χωρίς τακτικό στρατό. Το 1967 το Ισραήλ νίκησε τέσσερις αραβικές χώρες σε έξι ημέρες. Τώρα, με όλη αυτή τη στρατιωτική δύναμη, δεν μπορεί ούτε να ελέγξει τη Γάζα.
– Τραμπ και Ερντογάν έχουν αναπτύξει σχέση αμοιβαίας εκτίμησης. Μάλιστα εκτιμάται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος προσανατολίζεται στην άρση των κυρώσεων κατά της Αγκυρας. Πώς αντιλαμβάνεστε τη θέση της Τουρκίας υπό αυτές τις συνθήκες;
– Η Τουρκία και οι ΗΠΑ είναι δύο χώρες με μεγάλα στρατηγικά συμφέροντα. Δεν πρόκειται για προσωπικές σχέσεις. Υπάρχει ανάγκη για ορθή και λογική προσέγγιση. Με τη Χίλαρι Κλίντον όταν ήμασταν υπουργοί Εξωτερικών, μιλούσαμε στη βάση ότι η Τουρκία είναι μια ισχυρή χώρα, έχοντας πρόσβαση στα Βαλκάνια, στον Καύκασο, στην Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή και οι ΗΠΑ είναι μια παγκόσμια δύναμη. Τουρκία και ΗΠΑ δεν μπορούν να αγνοούν η μία την άλλη. Επομένως, πρέπει να υπάρξει μια πιο στρατηγική προσέγγιση στις σχέσεις των δύο χωρών, με βάση θεσμικές και στρατηγικές αποφάσεις και όχι απλώς λόγω καλών προσωπικών σχέσεων των προέδρων.
– Πόσο κοντά είναι Ελλάδα και Τουρκία στην κατάρτιση ενός οδικού χάρτη που θα μπορούσε δυνητικά να οδηγήσει στην παραπομπή της βασικής διαφοράς ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στη Χάγη;
– Πρέπει να κατανοήσουμε την έννοια της ενσυναίσθησης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Στην Αθήνα το 2010 διοργανώσαμε κοινές συνεδριάσεις υπουργικών συμβουλίων και υπογράψαμε 25 συμφωνίες σε μία ημέρα. Αυτό ήταν πιο σημαντικό από 90 χρόνια διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, αν η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η ΑΟΖ ανήκει σε αυτήν, μόνο και μόνο επειδή υπάρχουν νησιά κοντά στην τουρκική ακτή και προσπαθεί να ελέγξει ολόκληρη τη θαλάσσια και οικονομική ζώνη, αυτό δεν είναι αποδεκτό. Καμία κυβέρνηση στην Τουρκία δεν θα το δεχθεί. Η Τουρκία έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν μπορεί κανείς να την περιορίσει. Αντιστοίχως, στην Τουρκία πρέπει να προσεγγίσουμε το Αιγαίο ως θάλασσα συνεργασίας και όχι ως πεδίο ανταγωνισμού και ηγεμονίας. Υπάρχει τεράστιο δυναμικό συνεργασίας. Εάν υπάρχουν φυσικοί πόροι στην περιοχή, αυτοί πρέπει να ανακαλυφθούν και να υπάρξει συνεκμετάλλευση.
– Το 2011 ήσασταν υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας. Τότε φτάσαμε κοντά σε συμφωνία για Κυπριακό και υφαλοκρηπίδα ή έστω σε ένα πρόπλασμα. Ποιοι ήταν οι κύριοι άξονες;
– Hμασταν πολύ κοντά. Εγιναν διερευνητικές συνομιλίες μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας βασισμένες σε αμοιβαία συμφέροντα. Δυστυχώς, μετά την παραίτησή μου αυτές οι συνομιλίες σταμάτησαν. Υπήρχε ένας καλός συσσωρευμένος όγκος διαπραγματεύσεων, πώς να λύσουμε το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των θαλασσίων ζωνών. Ηταν σαν ένα πακέτο. Μπορείς να επιλύσεις τις διαφορές αν πας στη Χάγη, υπάρχουν νομικά επιχειρήματα υπέρ της Τουρκίας και άλλα υπέρ της Ελλάδας, είναι άγνωστο πού θα οδηγηθούμε και η απόφαση μπορεί να λειτουργήσει ως λαιμητόμος. Ημουν στην ομάδα διαπραγματεύσεων της Τουρκίας, ως κύριος σύμβουλος στο Μπούργκενστοκ το 2004. Χάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία. Εκείνη την περίοδο ο πρωθυπουργός Ερντογάν, ο υπουργός Εξωτερικών Γκιουλ, εμείς όλοι, πήραμε ένα μεγάλο ρίσκο. Δυστυχώς, οι Ελληνες είπαν «όχι». Οταν περνάει ο χρόνος και δεν υπάρχει συμφωνία, οι παλιές λύσεις χάνουν την ισχύ τους. Δυστυχώς, 21 χρόνια από το Σχέδιο Ανάν, οι δύο κοινότητες είναι χωρισμένες. Οι κοινές μνήμες σβήνουν. Τα ζητήματα περιουσιών και άλλες υποθέσεις δεν έχουν επιλυθεί. Είναι μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία. Η καλύτερη επιλογή είναι η δημιουργία δύο κρατών υπό την εποπτεία της Ε.Ε.
H «Γαλάζια Πατρίδα» ανήκει σε όλους
– Βλέπετε τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως συνέχεια του πυρήνα της δικής σας αντίληψης περί αναβίωσης του νεοοθωμανικού δόγματος, όπως την περιγράφετε στο βιβλίο σας το «Στρατηγικό βάθος»;
– Στο βιβλίο μου προσπάθησα να αναπτύξω μια νέα περιφερειακή τάξη γύρω από την Τουρκία, τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τον Καύκασο και όχι ένα δόγμα στρατηγικής ηγεμονίας της Τουρκίας. Εγώ δεν υιοθετώ τον όρο νεοοθωμανισμός, είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται από συγκεκριμένους κύκλους για να προκαλούν τους Αραβες εναντίον μας. Oσον αφορά τη «Γαλάζια Πατρίδα», είναι στην πραγματικότητα μια αντίδραση απέναντι στον Χάρτη της Σεβίλλης, ο οποίος περιορίζει την Τουρκία στον κόλπο της Αττάλειας. Η Τουρκία λέει δικαίως «όχι». Στο τέλος της ημέρας, αυτή η «Γαλάζια Πατρίδα» ανήκει σε όλους μας. Κανείς δεν μπορεί να παγιδεύσει την Τουρκία στη Μεσόγειο. Είτε θα συνεργαστούμε και θα κάνουμε τις δύο χώρες αστέρες που ανατέλλουν, είτε θα αποτύχουμε πολεμώντας ο ένας τον άλλον, προκαλούμενοι από εξωτερικές δυνάμεις.
– Πώς βλέπετε τις συνεργασίες που έχει η Ελλάδα με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Κύπρο; Στρέφονται εις βάρος της Τουρκίας;
– Αν η Τουρκία περιχαρακωθεί, αυτό θα είναι ένα πολύ επικίνδυνο παιχνίδι, σαν ρώσικη ρουλέτα. Η προσπάθεια απομόνωσης μέσω τριμερών συνεργασιών Ελλάδας, Ισραήλ, Αιγύπτου δεν είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, είναι παιδαριώδης. Είναι εύκολο να προπαγανδίζεις, δύσκολο να δημιουργήσεις πνεύμα συνεργασίας. Αν υπάρχει πρόβλημα που φαίνεται άλυτο, βάλ’ το σε παρένθεση και συνέχισε τη συνεργασία. Με τον καιρό, το μικρό εκείνο πρόβλημα θα γίνει μικρότερο. Αυτή είναι η πρότασή μου στους Eλληνες φίλους μου, μιλήστε με την Τουρκία με καλή πρόθεση. Μην περιθωριοποιείτε την Τουρκία. Μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν κοινό σύλλογο της Ανατολικής Μεσογείου. Ελλάδα, Αίγυπτος, Τουρκία, Συρία, Λίβανος. Oλοι θα βγούμε κερδισμένοι.
Τουλάχιστον 12 νεκροί από τις ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία. Μία σειρά δυτικών κυβερνήσεων ζητούν κατάπαυση του πυρός, μεταξύ αυτών και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Δήλωση από Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως είπε ο Τραμπ: «Δεν είμαι ικανοποιημένος με αυτά που κάνει ο Πούτιν. Σκοτώνει ένα σωρό ανθρώπους και δεν ξέρω τι στο καλό του συνέβη… Τον γνωρίζω εδώ και πολύ καιρό. Πάντα τα πηγαίναμε καλά, αλλά τώρα ρίχνει πυραύλους σε πόλεις, σκοτώνει ανθρώπους, και αυτό δεν μου αρέσει καθόλου. Την ώρα που μιλάμε, πέφτουν πύραυλοι στο Κίεβο και σε άλλες πόλεις. Δεν είμαι καθόλου ευχαριστημένος με αυτή την κατάσταση. Δεν μου αρέσει αυτό που κάνει ο Πούτιν. Καθόλου. Σκοτώνει ανθρώπους. Κάτι έπαθε αυτός ο άνθρωπος και αυτό δεν μου αρέσει..».
.@POTUS: “I’m not happy with what Putin’s doing… he’s sending rockets into cities and killing people — and I don’t like it AT ALL. We’re in the middle of talking and he’s shooting rockets into Kyiv and other cities. I don’t like it at all.” pic.twitter.com/dBxCD9K6s4
— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) May 25, 2025
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι κάλεσε προηγουμένως τις ΗΠΑ «να σπάσουν τη σιωπή τους» εκτιμώντας ότι η Ουάσινγκτον έχει υιοθετήσει μια πιο ήπια στάση απέναντι στη Μόσχα και τον Βλαντιμίρ Πούτιν, από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. «Η σιωπή της Αμερικής, η σιωπή του υπόλοιπου κόσμου ενθαρρύνει τον Πούτιν», έγραψε στην πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram. «Κάθε τέτοια τρομοκρατική ρωσική επίθεση είναι επαρκής λόγος για νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας», πρόσθεσε.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ουκρανία Κιθ Κέλογκ χαρακτήρισε την επίθεση αυτή «ξεκάθαρη παραβίαση» των Πρωτόκολλων της Γενεύης του 1977 που αφορούν την προστασία των αμάχων και ζήτησε την άμεση κατάπαυση του πυρός.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Γιόχαν Βάντεφουλ είπε ότι η απάντηση σε αυτό το κύμα επιθέσεων θα πρέπει να είναι η ενίσχυση των δυτικών κυρώσεων. Μιλώντας στο δημόσιο τηλεοπτικό δίκτυο ARD υποστήριξε ότι «ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται για ειρήνη, θέλει να συνεχίσει τον πόλεμο και δεν πρέπει να το επιτρέψουμε. Για αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να συμφωνήσει (στην επιβολή) πρόσθετων κυρώσεων».
Ο υπουργός Εσωτερικών Ιχόρ Κλιμένκο είπε ότι 12 άνθρωποι σκοτώθηκαν και άλλοι 60 τραυματίστηκαν. Άλλοι απολογισμοί που ανακοινώθηκαν ξεχωριστά από τις τοπικές αρχές και τους διασώστες ανεβάζουν τον αριθμό των νεκρών στους 13. Σύμφωνα με τον ουκρανικό στρατό, η Ρωσία εκτόξευσε 298 drones και 69 πυραύλους αλλά η αντιαεροπορική άμυνα κατάφερε να καταρρίψει 266 δρόνους και 45 πυραύλους.
Απόπειρα κατά Πούτιν
Ρώσος στρατιωτικός δήλωσε ότι η Ουκρανία επιτέθηκε στο ελικόπτερο του Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ πήγαινε στο Κουρσκ.
Πιο συγκεκριμένα, ο αξιωματικός του Ρωσικού Τμήματος Αεράμυνας δήλωσε ότι ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη επιχείρησαν να παρεμβληθούν στη διαδρομή πτήσης του ελικοπτέρου που μετέφερε τον Ρώσο πρόεδρο, στο πλαίσιο της προγραμματισμένης επίσκεψης στην περιοχή, μετά την ανακατάληψή της από τα ρωσικά στρατεύματα.
«Η ένταση της ουκρανικής επίθεσης κλιμακώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της πτήσης του ελικοπτέρου που μετέφερε τον Βλαντίμιρ Πούτιν πάνω από την περιφέρεια Κουρσκ. Ταυτόχρονα συμμετείχαμε σε αντιαεροπορική μάχη και διασφαλίσαμε την ασφάλεια του ελικοπτέρου του προέδρου» είπε ο ίδιος χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ρωσική άμυνα λειτούργησε τέλεια και απέκρουσε την επίθεση.
Μπαράζ ρωσικών επιθέσεων
Υπενθυμίζεται ότι ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους σάρωσαν κατά τη διάρκεια της νύχτας πολλές περιοχές της Ουκρανίας, προκαλώντας τον θάνατο τουλάχιστον οκτώ ανθρώπων και τραυματίζοντας περισσότερους από 30, σύμφωνα με τοπικές αρχές. Στην περιφέρεια Χμελνίτσκι, στη δυτική Ουκρανία, αναφέρθηκαν τέσσερις θάνατοι, ενώ άλλοι τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν στην περιοχή του Κιέβου και ένας ακόμη στη νότια πόλη Νικολάιφ.
Τα χτυπήματα σημειώθηκαν μόλις μία ημέρα μετά από μία από τις πιο σφοδρές επιθέσεις στο Κίεβο από την αρχή της ρωσικής εισβολής, η οποία άφησε πίσω της τουλάχιστον 13 νεκρούς.
Την ίδια ώρα, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι μονάδες αεράμυνας κατέρριψαν ή αναχαίτισαν 95 ουκρανικά drones σε διάφορες ρωσικές περιοχές, περιλαμβανομένης της Μόσχας, μέσα σε τέσσερις ώρες το βράδυ του Σαββάτου. Δεν αναφέρθηκαν θύματα. «Δυστυχώς, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας από επίθεση στην περιφέρεια του Κιέβου – δύο στην Ομπούχιβ και ένας στην Μπούτσα – ενώ ακόμη δέκα άτομα τραυματίστηκαν», ανέφερε ο περιφερειάρχης Μικόλα Καλάσνικ.
Στο Χάρκοβο, ο δήμαρχος Ίχορ Τέρεχοφ δήλωσε ότι drones έπληξαν τρία σημεία της πόλης, η οποία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στην Ουκρανία. Στην Οδησσό, εικόνες που αναρτήθηκαν στο Telegram – χωρίς να έχουν επαληθευτεί – φαίνεται να δείχνουν φωτιά στο λιμάνι, πιθανότατα από ρωσικό πλήγμα. Αεροπορικές επιδρομές σημειώθηκαν επίσης στις νότιες περιφέρειες Μικολάιβ και Χερσώνα.
Το βράδυ της Παρασκευής προς Σάββατο, η Ρωσία εξαπέλυσε μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές επιθέσεις κατά του Κιέβου από την έναρξη του πολέμου, με περίπου 250 drones και 14 βαλλιστικούς πυραύλους να πλήττουν την πόλη. Η επίθεση προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε κτίρια και τον τραυματισμό τουλάχιστον 14 ανθρώπων.
Όλα αυτά διαδραματίζονται ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη μια συμφωνία ανταλλαγής αιχμαλώτων πολέμου ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία, που επιτεύχθηκε πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη. Το Σάββατο, ανταλλάχθηκαν 307 αιχμάλωτοι από κάθε πλευρά, ενώ οι ανταλλαγές αναμένεται να συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες.
Οδησσός: Ρωσικό πλήγμα σε πλοίο που μετέφερε drones και πυρομαχικά
Σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, η Ρωσία έπληξε μεταγωγικό πλοίο το οποίο ήταν ελλιμενισμένο στην Οδησσό. Όπως ανακοίνωσε η Μόσχα, πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων έγινε στόχος πυραυλικού χτυπήματος στο λιμάνι της Οδησσού.
Όπως ανακοίνωσε το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, το πλοίο μετέφερε στρατιωτικό εξοπλισμό στο λιμάνι της Οδησσού και περιείχε περίπου 100 κοντέινερ με μη επανδρωμένα σκάφη και πυρομαχικά.
Πρόκειται για «ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με 100 εμπορευματοκιβώτια στρατιωτικού φορτίου, το οποίο βρισκόταν στο λιμάνι της Οδησσού», ανακοίνωσε το ρωσικό υπουργείο Άμυνας. Σύμφωνα με την Μόσχα, το πλοίο περιείχε περίπου 100 κοντέινερ με μη επανδρωμένα σκάφη και πυρομαχικά.
Προηγήθηκε η μεγάλη ρωσική επίθεση, ένας συνδυασμός μη επανδρωμένων αεροσκαφών και βαλλιστικών πυραύλων εναντίον της ουκρανικής πρωτεύουσας, Κίεβο, όπου τραυματίστηκαν 14 άνθρωποι. Η ουκρανική Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε από την πλευρά της πως στη διάρκεια της περασμένης νύκτας η Ρωσία εκτόξευσε εναντίον της Ουκρανίας 14 βαλλιστικούς πυραύλους και 250 μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα μεγάλου βεληνεκούς. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο κύριος στόχος των ρωσικών πυραύλων και των drones ήταν το Κίεβο.
Τις πρώτες πρωινές ώρες, αυτόπτες μάρτυρες είπαν στο Reuters πως είδαν και άκουσαν διαδοχικά κύματα μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων να πετούν πάνω από το Κίεβο και μια σειρά εκρήξεων συγκλόνισε την πόλη. Στην πρωτεύουσα ακούγονταν επίσης τα πυρά από τις συστοιχίες της αντιαεροπορικής άμυνας που προσπαθούσαν να καταρρίψουν τα drones.
Σε φωτογραφίες που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο φαίνεται να ανεβαίνει στον ουρανό καπνός από ένα συγκρότημα διαμερισμάτων και φλόγες να βγαίνουν από τμήμα ενός άλλου καθώς συνεργεία διασωστών ρίχνουν νερό για να τις κατασβέσουν. Το πρωί, η στρατιωτική διοίκηση του Κιέβου ανέφερε ζημιές σε έξι συνοικίες της ουκρανικής πρωτεύουσας και, μέχρι στιγμής, 14 τραυματίες.
Η τεράστια επίθεση εναντίον της Ουκρανίας, που πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια της νύκτας, δείχνει εκ νέου πως η Μόσχα εμποδίζει τη σύναψη μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός για τον τερματισμό του πολέμου, δήλωσε σήμερα ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Από την πλευρά του, το υπουργείο Άμυνας στη Μόσχα ανέφερε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν 788 μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους εναντίον ρωσικών περιφερειών, συμπληρώνοντας πως 776 καταρρίφθηκαν. Οι επιθέσεις σημειώνονται καθώς η Ρωσία και η Ουκρανία ξεκίνησαν ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου, στο πλαίσιο συμφωνίας που επιτεύχθηκε προ ημερών στην Κωνσταντινούπολη. Η ανταλλαγή αιχμαλώτων αναμένεται να συνεχιστεί το Σάββατο και την Κυριακή.
Δύο από τα παιδιά της al-Najjar που σκοτώθηκαν σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή την Παρασκευή 23 Μαΐου στο Khan Yunis, όπως φαίνεται εδώ στο τηλέφωνο ενός συγγενή, 24 Μαΐου 2025. HUSSAM AL-MASRI/REUTERS
Η Αλάα αλ-Νατζάρ εργαζόταν σε νοσοκομείο στο νότιο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας όταν το σπίτι της ισοπεδώθηκε από βομβαρδισμό. Οι μόνοι επιζώντες —ο σύζυγός της και ένα από τα δέκα παιδιά τους— τραυματίστηκαν σοβαρά.
Από την Κλοτίλντ Μραφκό (Ιερουσαλήμ, ανταπόκριση)
Ένας ένας, οι Παλαιστίνιοι διασώστες ανέσυραν τα απανθρακωμένα σώματα των παιδιών — ορισμένα διαμελισμένα, μικροσκοπικά και κατάμαυρα, τυλιγμένα σε εμβρυακή στάση. Με προσοχή τα τοποθετούσαν σε λευκές νεκρικές σακούλες, οι οποίες σχεδόν διαλύονταν με κάθε κίνηση. Όλα ήταν αδέρφια — εννέα συνολικά — και εντοπίστηκαν στα ακόμα καπνίζοντα ερείπια του σπιτιού τους στην Χαν Γιούνις, στο νότιο τμήμα της Γάζας, το απόγευμα της Παρασκευής 23 Μαΐου.
Σε βίντεο της Πολιτικής Προστασίας της Γάζας, διασώστες σηκώνουν το σώμα του πατέρα, Χάμντι αλ-Νατζάρ, γιατρού στο Νοσοκομείο Νάσερ, και το τοποθετούν σε φορείο. Η κατάστασή του κρίσιμη. Από τα δέκα παιδιά του, μόνο ο 11χρονος Άνταμ επέζησε — έχει ήδη υποβληθεί σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις. Η μητέρα τους, παιδίατρος Αλάα αλ-Νατζάρ, έμεινε σωματικά αβλαβής: είχε μόλις ξεκινήσει τη βάρδια της στο Νοσοκομείο Νάσερ στις 14:30, μόλις 15 λεπτά με τα πόδια από το σπίτι τους.
Ο αδερφός του συζύγου της, Άλι αλ-Νατζάρ, έσπευσε αμέσως μόλις άκουσε την έκρηξη και έφτασε ταυτόχρονα με τους διασώστες. «Βρήκα τον Άνταμ ξαπλωμένο στην άσφαλτο, γεμάτο αίματα. Είδα τον αδερφό μου, 25 μέτρα μακριά, στο έδαφος, με τραύμα στο χέρι και αιμορραγία στο κεφάλι και στο στήθος», διηγήθηκε, φανερά συγκλονισμένος, σε συνέντευξή του σε Παλαιστίνιο δημοσιογράφο του τηλεοπτικού σταθμού Al Araby.
(Το υπόλοιπο άρθρο είναι διαθέσιμο μόνο για τους συνδρομητές της Le Monde.)
Αρχίζω ανάποδα, από το τέλος. Από το συμπέρασμα του δημοσιογράφου Σπύρου Κουζινόπουλου στο πόνημά του «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης» (εκδ. Ιανός, 2025): «Για περισσότερο από έναν αιώνα το Γεντί Κουλέ είχε συνδεθεί με μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας και της μνήμης της Θεσσαλονίκης. Και αποτελεί ντροπή και όνειδος για τον πολιτισμό μας που αυτό το κάτεργο, η “Βαστίλη της Θεσσαλονίκης”, έκλεισε τελικά υπό το βάρος των αποκαλύψεων για τα σκάνδαλα που συνέβαιναν εκεί μέσα και όχι από την ηθική υποχρέωση του κράτους να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να αντιμετωπίζει με ισότητα και ισονομία τους πολίτες όλων των κατηγοριών».
Επίμονος και μεθοδικός ερευνητής της ιστορίας ο Κουζινόπουλος, είναι και καλός αφηγητής. Το μαρτυρούν τα δώδεκα βιβλία του. Από το πρώτο, για τον «Ηρωικό Μάη της Θεσσαλονίκης» (1976), έως το πλέον πρόσφατο, για τη «Συμμετοχή της Επανομής στην Επανάσταση του 1821» (2021), αναζητεί ντοκουμέντα και μαρτυρίες και αναψηλαφεί το αρχειακό υλικό, για να συνθέσει με ευκρίνεια και βάθος την εικόνα κρίσιμων στιγμών της νεοελληνικής ιστορίας, ιδιαίτερα της βορειοελλαδικής.
Το βυζαντινό φρούριο του Επταπυργίου πρωτοχρησιμοποιήθηκε ως φυλακή από τους Τούρκους περί το 1896 και έκλεισε το 1989. Χρειάστηκε πρώτα να δώσουν σκληρό αγώνα, με αυταπάρνηση και τιμιότητα, δύο εισαγγελείς: η Χρυσούλα Γιαταγάνα και ο Κωνσταντίνος Λογοθέτης. Με τις έρευνές τους τα χρόνια 1984-1989 αποκάλυψαν ότι μπροστά στην κατάντια του Γεντί Κουλέ ωχριούσαν όσα περιέγραφε το 1926 ο Πέτρος Πικρός στα μνημειώδη ρεπορτάζ του για τις φυλακές της Ελλάδας.
Οι δύο εισαγγελείς κυνηγήθηκαν άγρια από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, από τις φυλλάδες του αυριανισμού (τη Γιαταγάνα την καθύβριζαν σαν «τρελοδικαστίνα»), από δικαστικούς και από τα άνομα συμφέροντα που δέσποζαν στο Επταπύργιο. Ο Λογοθέτης, στο πρόσφατο βιβλίο του «Γεντί Κουλέ: Ετσι έκλεισε το κάτεργο…» (εκδ. Μπαρμπουνάκης), εξιστορεί το μπαράζ των πειθαρχικών διώξεων που εξαπέλυσαν εναντίον του ανώτεροι δικαστικοί, στοιχειοθετώντας έτσι μια εξαιρετικά δυσάρεστη εικόνα της περίφημης «ανεξάρτητης Δικαιοσύνης».
Δεκάδες τα τραγούδια, τα ποιήματα, οι μαρτυρίες, τα βιβλία για το Επταπύργιο, γράφει ο Κουζινόπουλος. Στο άκουσμα του ονόματος του κάτεργου, η μνήμη ανακαλεί ένα ρεμπέτικο του 1960, δημιουργία του Σαράντη Κοτομάτη: «Αναστενάζει ο Γεντί Κουλές, / τι έχεις, παλικάρι μου, και κλαις». Και το «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι», όμως, το διαμάντι που τεχνούργησε ο Απόστολος Καλδάρας μετά τα Δεκεμβριανά, στο Γεντί Κουλέ αναφέρεται. Οπως διηγήθηκε στον Παναγιώτη Κουνάδη, εμπνεύστηκε το τραγούδι ένα σούρουπο, βλέποντας σιλουέτες φυλακισμένων του Γεντί Κουλέ. Αναγκάστηκε όμως να «λειάνει» τους στίχους το 1947, για να περάσει τον σκόπελο της λογοκρισίας. «Νύχτωσε και στο Γεντί το σκοτάδι είναι βαθύ», αυτός είναι ο αυθεντικός πρώτος στίχος.
Ο Αναγνωστάκης
Στο Επταπύργιο θήτευσε και ο Μανόλης Αναγνωστάκης. Συνελήφθη Αύγουστο του 1948, σαν «συνωμότης», μαζί με άλλους 68 Επονίτες. «Το δικαζόμενον αδίκημα», είπε στη δίκη ο βασιλικός επίτροπος, «είναι ένα παθολογικόν κοινωνικόν φαινόμενον. Θα είναι αρτία η απόφασίς σας, εάν τα πορίσματά της αποβούν φάρμακα θεραπευτικά διά την καταπολέμησιν της κοινωνικής ασθενείας του εγκλήματος τούτου. Διά της αποφάσεώς σας να διδάξετε, κ. στρατοδίκαι». Και αφού τίποτε διδακτικότερο από τον θάνατο, πρότεινε να καταδικαστούν 13 εις θάνατον και τρεις σε ισόβια. Ο Αναγνωστάκης καταδικάστηκε δις εις θάνατον. Λέει στο βιβλίο «Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά» (2011), μια συνομιλία του με τον Μισέλ Φάις: «Εμεινα κρατούμενος μόνο τρία χρόνια, και λέω μόνο γιατί άλλοι είχαν μείνει πολλά περισσότερα».
Το «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι», το διαμάντι που τεχνούργησε ο Απόστολος Καλδάρας μετά τα Δεκεμβριανά, στο Γεντί Κουλέ αναφέρεται. Αναγκάστηκε όμως να «λειάνει» τους στίχους το 1947, για να περάσει τον σκόπελο της λογοκρισίας. «Νύχτωσε και στο Γεντί το σκοτάδι είναι βαθύ», αυτός είναι ο αυθεντικός πρώτος στίχος.
Η εμπειρία του εγκάθειρκτου βίου πέρασε διηθημένη στα γραπτά του. Η συλλογή «Εποχές 3» τυπώθηκε το 1951, με ποιήματα γραμμένα στη φυλακή τη διετία 1949-1950. «Μ’ αν πρέπει τ ώ ρ α να πεθάνουμε, το ξέρεις, / πρέπει γιατί αύριο δε θα ‘μαστε πια νέοι», καταλήγει το ποίημα «Τώρα…». Εδώ δεν πρόκειται για «λογοτεχνική» εικασία ή υπερβολή αλλά για βιωμένη κυριολεξία.
Αν είσαι μάστορας, με λίγους στίχους εικονογραφείς με συγκλονιστική πληρότητα έναν κόσμο τραγικό: «Οι ρυθμικοί βηματισμοί στις υγρές πλάκες / -του ρολογιού χτυπήματα στην τελεσίδικη ώρα- / φωνές πίσω απ’ τη μνήμη μικρόχαρων στιγμών / τα χαραγμένα μάταια γράμματα στους τοίχους». «Το πρωί / Στις 5 / Ο ξηρός / μεταλλικός ήχος / ύστερα από τα φορτωμένα καμιόνια / που θρυμματίζουνε τις πόρτες του ύπνου. / Και το τελευταίο “αντίο” της παραμονής / Και οι τελευταίοι βηματισμοί στις υγρές πλάκες». Και: «Γράψανε τ’ όνομά του στη σιδερένια πόρτα / Εμεινε μια φωτογραφία μικρή, στη λάσπη, που κρατούσε / Μοιράσανε τα ρούχα του στους οπλισμένους στρατιώτες / Δε μίλησε -“Τετέλεσται”- Είπε μονάχα τ’ όνομά του».
Και μία εγγραφή από «Το περιθώριο ’68-’69» (2000): «Οταν ήμουνα με τυφοειδή πυρετό στο Αναρρωτήριο, κάθε πρωί, στις πέντε, περνούσαν κάτω από τα παράθυρα οι φάλαγγες των μελλοθανάτων, κι εμείς στα κρεβάτια μας ακούγαμε τα τραγούδια, τις ζητωκραυγές, τις βλαστήμιες. Εκείνο το πρωί νόμισα πως ξεχώρισα τη φωνή του Φαρμάκη, έναν τόνο πιο πάνω από τις άλλες – ύστερα κατάλαβα πως ήτανε για μένα τον άρρωστο, ένα τελευταίο μήνυμά του, ο αποχαιρετισμός».
Ο Κουζινόπουλος καταγράφει το όνομα του Κωνσταντίνου Φαρμάκη στον Κατάλογο εκτελεσμένων του Εμφυλίου που παραθέτει στο Παράρτημα του βιβλίου του, μετά τους δύο Καταλόγους με ονόματα εκτελεσμένων στην Κατοχή. Οι Κατάλογοι αυτοί συγκροτούν ένα συνταρακτικό ντοκουμέντο, ένα βιβλίο μέσα στο βιβλίο. Διαβάζεις τα ονόματα, μαζί και τα λιτά βιογραφικά των θυμάτων της ναζιστικής θανατομηχανής, και να ψηλαφείς το θερμό σώμα της μνήμης.
Σκελετοί του Εμφυλίου
Πόσοι σκελετοί εκτελεσμένων του Εμφυλίου θα εντοπιστούν άραγε στους ομαδικούς τάφους που εντοπίστηκαν τυχαία πίσω από τις φυλακές; Εγραφε στην «Κ», στις 18.5.2025, ο ιστορικός Κωστής Καρπόζηλος: «Το 2022 η ισπανική κυβέρνηση με ένα νόμο για τη “Δημοκρατική Μνήμη” αναγνώρισε την ευθύνη της πολιτείας στον εντοπισμό, στην ταυτοποίηση και στην απόδοση των νεκρών που βρίσκονται σε μαζικούς τάφους. […] Αφορά την έμπρακτη περιφρούρηση της σύγχρονης Δημοκρατίας μέσα από την αναγνώριση της τραυματικής της καταγωγής και την απόδοση δικαιοσύνης, συμβολικής πλέον, για όλους».
Εδώ; Εδώ το υπουργείο Πολιτισμού, αποστασιοποιούμενο, ανακοινώνει ότι «δεν εντοπίστηκαν νεότερα στρώματα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος παρά μόνον ομαδικοί τάφοι με 34 νεκρούς, οι οποίοι ανήκουν σε ταφές νεοτέρων χρόνων (20ού αι.) και ως εκ τούτου δεν συνιστούν αρχαιολογικό εύρημα». Επιπλέον, όπως κατήγγειλε ο Κουζινόπουλος, μετά την ανεύρεση των τάφων το εισιτήριο για το Γεντί Κουλέ αυξήθηκε από 2-3 ευρώ σε 10. Κι όχι για ν’ αβγατίσουν τα έσοδα αλλά για να μειωθούν οι πολλές επισκέψεις. «Μα γιατί να τα σκαλίζουμε τώρα;». Τις πληγές της ιστορίας μας, όμως, οφείλουμε να τις σκαλίζουμε συνεχώς. Αλλιώς το πάθος δεν θα γίνει ποτέ μάθος.
Γιατί η Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες είναι σε αποδρομή από τη διαμόρφωση των παγκόσμιων εξελίξεων με κορυφαία τη σημερινή συγκυρία που αναδεικνύει την πλήρη εξάρτησή της από τις ΗΠΑ; Ποιοί ήσαν οι συσχετισμοί Ευρώπης – ΗΠΑ πριν τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και πώς εξελίχθηκαν μέχρι σήμερα;
Όπως σημειώνει ο Νίκος Ψυρούκης, ιστορικός, «όταν έμπαιναν οι ΗΠΑ στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο χρωστούσαν στην Ευρώπη 4,5 δις δολάρια. Με τον τερματισμό του πολέμου, η Ευρώπη χρωστούσε στις ΗΠΑ 10 δις δολάρια σε πολεμικά χρέη».
Με τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο η καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων στην Ευρώπη αναζωογόνησε την αμερικανική οικονομία. Είναι χαρακτηριστικό πως στο διάστημα 1938 – 1944 το ετήσιο εθνικό εισόδημα των ΗΠΑ υπερδιπλασιάστηκε, από 41 δις δολάρια έφτασε στα 83 δις ενώ οι οικονομίες των εμπόλεμων ευρωπαϊκών κρατών κατέρρεαν και υπερχρεώνονταν στην Ουάσινγκτον.
Ποιοί ήσαν οι συσχετισμοί το 1938 πριν τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο παρά τις συνέπειες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου για την Ευρώπη;
Η Βρετανία είχε κάτω από τον αποικιακό της ζυγό 454 εκατομμύρια ψυχές (το 21% του παγκόσμιου πληθυσμού) και η έκταση των αποικιών της κάλυπτε 14,63 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Η Γαλλία κυριαρχούσε αποικιακά πάνω σε 70 εκατομμύρια ψυχές και η έκταση των αποικιών της ήταν 12,06 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Γενικά, η Βρετανία. η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ολλανδία και η Πορτογαλία διαφέντευαν το 1938 περίπου 625 εκατομμύρια ανθρώπους (το 29% της ανθρωπότητας).
Απέναντι σε όλα αυτά η έκταση των αποικιών των ΗΠΑ ανέρχονταν μόλις σε 1,85 εκατομμύρια τ.χ. και ο πληθυσμός των αποικιών τους ήταν 18,63 εκατομμύρια (1). Όλα αυτά βέβαια μεταφράζονταν σε πλούτο, σε φθηνές πρώτες ύλες και φθηνή εργασία και σε έναν παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας άνισων ανταλλαγών μεταξύ της ευρωπαϊκής μητρόπολης και του Τρίτου κόσμου που απέκλειε τις ΗΠΑ σε μεγάλο βαθμό. Αυτός ήταν και ο κύριος λόγος της εισόδου των ΗΠΑ στους δύο παγκοσμίους πολέμους: Το άνοιγμα των ευρωπαϊκών αποικιακών αγορών στο αμερικανικό εμπόριο..
Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος που άφησε άθικτες τις ΗΠΑ, τις έδωσε τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τη μεγαλύτερη πολεμική βιομηχανία του κόσμου ενώ οδήγησε στην πλήρη καταστροφή των μέσων παραγωγής και των υποδομών των κρατών της Ευρώπης αναζωογονώντας την αμερικανική βιομηχανία.
Στο τέλος του πολέμου οι ΗΠΑ παρήγαν περίπου το 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η οικονομική καταστροφή των ευρωπαϊκών δυνάμεων εξ αιτίας του πολέμου οδήγησε μετέπειτα στη διάλυση των αποικιοκρατικών αυτοκρατοριών τους. Με την επιβολή της “αρχής των πολυμερών σχέσεων” στο Bretton Woods το 1944, οι ΗΠΑ στόχευσαν τις προνομιακές συμφωνίες που είχαν συνάψει η Βρετανία και οι άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις με τις αποικίες τους, οι οποίες εμπόδιζαν την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων με αποτέλεσμα την επικράτηση του αμερικανικού κεφαλαίου στις αγορές που προπολεμικά ήλεγχε αποκλειστικά η Ευρώπη. Η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης στις «χρυσές δεκαετίες» από το 1945 έως το 1973 διήρκεσε όσο η αποκατάσταση των ερειπίων της «δημιουργικής καταστροφής» που προκάλεσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος Με το ΝΑΤΟ οι ΗΠΑ υπέταξαν και στρατιωτικά την Ευρώπη. Το τέλος του Ψυχρού πολέμου αποκάλυψε ότι στη διάρκειά του οι συσχετισμοί ΗΠΑ – ΕΕ είχαν ανατραπεί ολοκληρωτικά σε βάρος της Ευρώπης, σε σημείο πλήρους εξάρτησης.
Παρόλο που η ιστορία διδάσκει ότι οι πόλεμοι εντός της Ευρώπης την οδήγησαν σε πορεία παρακμής, ενεπλάκη έμμεσα στον πόλεμο με τη Ρωσία στην Ουκρανία και σήμερα εμφανίζεται εμμονικά φιλοπόλεμη παρά τις τεράστιες συνέπειες των κυρώσεων κατά της Μόσχας που υφίσταται και την οδήγησαν στην ύφεση ενώ ενδυνάμωσαν τις ΗΠΑ επαυξάνοντας την εξάρτησή της. Μάλιστα πανικοβάλλεται στο ενδεχόμενο απόσυρσης της στρατιωτικής ομπρέλας των ΗΠΑ, όμως παραμένει φιλοπόλεμη.
Τί μας διδάσκει η Ιστορία για το μέλλον της Ευρώπης; Αν αναλογιστούμε τις διαφορές ανάμεσα στο Συνέδριο της Βιέννης (1815) που συνήλθε αμέσως μετά την ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό και τη Συνδιάσκεψη των Βερσαλλιών (1919) θα αντιληφθούμε το παρόν και θα τρομοκρατηθούμε για το μέλλον. Το Συνέδριο της Βιέννης είχε εντάξει ξανά την ηττημένη Γαλλία στους κόλπους των μεγάλων δυνάμεων με ίσους όρους, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει μια “εκατονταετής ειρήνη” μέχρι την έναρξη του Α’ παγκοσμίου πολέμου, η οποία διαταράχθηκε μόνον από συγκρούσεις πολύ περιορισμένης εμβέλειας. Αντίθετα, η Συνθήκη των Βερσαλλιών δεν αποκατέστησε την ισορροπία των δυνάμεων: Τιμώρησε τη Γερμανία καταδικάζοντάς τη σε αφοπλισμό, βαριές οικονομικές αποζημιώσεις και οδυνηρούς εδαφικούς ακρωτηριασμούς με αποτέλεσμα η Ευρώπη να οδηγηθεί σε έναν δεύτερο φονικότερο παγκόσμιο πόλεμο. Με το τέλος του Ψυχρού πολέμου, αντί το ΝΑΤΟ να συμπεριλάβει στις τάξεις του τη Ρωσία αγνόησε τη σχετική πρόταση που διατυπώθηκε από τους προέδρους Γιέλτσιν και Πούτιν, προχώρησε σε κινήσεις περικύκλωσης της Ρωσίας με αποτέλεσμα αρχικά τον πόλεμο στη Γεωργία και σήμερα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία που απειλεί την παγκόσμια ειρήνη με έναν πυρηνικό όλεθρο. Ο παραλληλισμός είναι προφανής αλλά δεν διδασκόμαστε από την ιστορία. Ο Σέρεν Κίρκεγκορ, Δανός φιλόσοφος, είχε πει για τη σημασία του παρελθόντος στην κατανόηση του παρόντος και του μέλλοντος: «Τη ζωή πρέπει να τη ζούμε προς τα εμπρός, μπορούμε όμως να την καταλάβουμε μόνον κοιτώντας προς τα πίσω».
Σε προηγούμενη ανάλυσή μας είχαμε εξετάσει τις δασμολογικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίες, ανεξαρτήτως των πολιτικών ενστάσεων που μπορεί να εγείρουν, καθρεπτίζουν βαθύτερες δομικές αλλαγές στην αμερικανική και παγκόσμια οικονομία. Οι πολιτικές αυτές εδράζονται στην επιβράδυνση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην ενεργή παρεμπόδιση της διεθνούς οικονομικής ολοκλήρωσης, η οποία συνιστούσε ακρογωνιαίο λίθο του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος που κυριάρχησε από τη δεκαετία του 1980 και εξής.
Η νεοφιλελεύθερη φάση του καπιταλισμού, όπως αυτή διαμορφώθηκε στις ΗΠΑ υπό τις κυβερνήσεις Ρέηγκαν και συνεχίστηκε μέχρι και τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, έλαβε νέα χαρακτηριστικά με την ανάδυση της λεγόμενης «Νέας Οικονομίας». Η τελευταία βασίστηκε στην τεχνολογική καινοτομία, ιδιαίτερα στον τομέα της πληροφορικής και των επικοινωνιών, γεγονός που δημιούργησε την προσδοκία ότι οι οικονομίες εισέρχονταν σε μια φάση σταθερής και αδιάλειπτης ανάπτυξης, απαλλαγμένης από τις περιοδικές κρίσεις του παρελθόντος. Πολλοί θεωρητικοί και αναλυτές υποστήριξαν τότε ότι η «Νέα Οικονομία» ήταν ικανή όχι μόνο να απορροφά εξωγενείς κλονισμούς (σοκ), αλλά και να επικρατήσει στις παγκόσμιες αγορές, περιλαμβανομένων και εκείνων που ανήκαν προηγουμένως σε κεντρικά σχεδιασμένες οικονομίες.
Ωστόσο, η πραγματικότητα διέψευσε αυτές τις αισιόδοξες προβλέψεις. Το πρώτο σοβαρό πλήγμα ήρθε με την έκρηξη της «φούσκας» των επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας (dot-com bubble) την περίοδο 2000–2002. Ακολούθησε η ακόμη πιο σοβαρή φούσκα της αγοράς κατοικιών των ετών 2006–2007, η οποία αποτέλεσε την απαρχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, που σημαδεύτηκε από την κατάρρευση των τραπεζικών κολοσσών Bear Stearns και Lehman Brothers, τη σχεδόν βέβαιη χρεοκοπία της διεθνώς διασυνδεδεμένης ασφαλιστικής εταιρείας AIG, καθώς και της General Motors, μεταξύ άλλων, οι οποίες χρειάστηκαν κρατική παρέμβαση για τη διάσωσή τους. Όλα τα ανωτέρω καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι ακόμη και οι πιο τεχνολογικά προηγμένες μορφές καπιταλισμού δεν είναι απαλλαγμένες από τις εγγενείς τους αντιφάσεις.
Η χρηματοπιστωτική κρίση δεν περιορίστηκε εντός των συνόρων των Ηνωμένων Πολιτειών· αντιθέτως, οι επιπτώσεις της επεκτάθηκαν και στην ευρωζώνη, όπου αναδείχθηκαν έντονες δημοσιονομικές ανισορροπίες, ιδίως στα κράτη-μέλη που συγκροτούν τα κράτη που είναι γνωστά και ως PIIGS (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία). Τουλάχιστον τρία εξ αυτών (η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία) κατέφυγαν σε διεθνείς μηχανισμούς στήριξης, προκειμένου να αποτρέψουν την άτακτη χρεοκοπία, γεγονός που ανέδειξε τις δομικές αδυναμίες του ευρωπαϊκού οικονομικού οικοδομήματος και των χωρών που το απαρτίζουν.
Στη μεταγενέστερη υφεσιακή περίοδο, η πανδημία COVID-19 (2020–2022), ακολουθούμενη από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και την ένοπλη σύρραξη στη Γάζα, σε συνδυασμό με τις εντάσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, Συρίας, Ιραν και πλήθος άλλων γεωπολιτικών εστιών ανάφλεξης, ενδεικτικά μόνο αναφέρω Ταιβάν, Κορέα, Σουδάν, μεταξύ άλλων. Όλα αυτά ξεχωριστά και συνδυασμένα ενίσχυσαν το κλίμα παγκόσμιας αβεβαιότητας, που αν μη τι άλλο αντανακλά τους χαμηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνση και τη συνεχιζόμενη κάμψη του διεθνούς εμπορίου. Πράγματι, η παγκοσμιοποίηση, η οποία γνώρισε «ημέρες δόξας» κατά την περίοδο 1982–2007, από το 2008 και εξής εισέρχεται σε φάση ύφεσης, υποδηλώνοντας βαθύτερες μετατοπίσεις στο υπόδειγμα της παγκόσμιας οικονομικής ολοκλήρωσης.
Αν υπάρχει ένα χαρακτηριστικό που διακρίνει τις πολιτικές της παρούσας κυβέρνησης των ΗΠΑ, είναι η φανερή αποστασιοποίησή της από την παραδοσιακή και ταυτόχρονα αφελή, τολμώ να πω, υπόθεση ότι το διεθνές εμπόριο αποφέρει αμοιβαία οφέλη σε όλους τους μετέχοντες. Η στροφή αυτή υποδηλώνει μια αυξημένη επίγνωση ότι το διεθνές εμπόριο, παρότι απαραίτητο, εντούτοις παράγει σημαντικές ανισότητες, τόσο μεταξύ κρατών όσο και μεταξύ κοινωνικών τάξεων στο εσωτερικό κρατών. Σε παλαιότερες παρεμβάσεις, είχα διατυπώσει την άποψη ότι τα συνηθισμένα εγχειρίδια Διεθνούς Εμπορίου χρειάζονται θεμελιώδη αναθεώρηση. Ο λόγος δεν είναι απλώς θεωρητικός: η παγκόσμια οικονομική πραγματικότητα υποδεικνύει ότι ο ανταγωνισμός (στην πιο καθαρή του μορφή) αποτελεί την κατεξοχήν κινητήρια δύναμη των διεθνών εξελίξεων. Αυτό το στοιχείο είχε ήδη αναδειχθεί από φιλοσοφικές και ιστορικές προσεγγίσεις, χαρακτηριστική είναι η θέση του Ηράκλειτου: «Πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι». Η αγορά λειτουργεί ως πεδίο ανταγωνιστικής σύγκρουσης, «υπέρ τιμών και αγορών», οι επιχειρήσεις δρουν ως βασικοί «παίκτες» σε αυτό το πεδίο, ενώ η τιμολόγηση, η τεχνολογική υπεροχή και η επιθετική συγχώνευση αποτελούν τα βασικά μέσα ισχύος. Σε πολλές περιπτώσεις, ο ανταγωνισμός δεν καταλήγει σε αμοιβαίο όφελος, αλλά σε συγκεντροποίηση ισχύος και εξάλειψη των λιγότερο ισχυρών.
Αυτό το μοτίβο ενισχύει τις κλασικές παρατηρήσεις του Μαρξ σχετικά με τη λειτουργία του καπιταλιστικού ανταγωνισμού. Στον πυρήνα του συστήματος βρίσκεται η τάση συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου, καθώς και η διεύρυνση των ανισοτήτων τόσο μεταξύ των κρατών όσο και στο εσωτερικό τους. Η δυναμική αυτή διαρκώς ενισχύεται, μεταβάλλοντας το «ελεύθερο εμπόριο» σε ένα πεδίο όπου ανταγωνιστικά συμφέροντα επιδιώκουν να επιβληθούν μέσω μη στρατιωτικών αλλά στρατηγικών και συχνά καταναγκαστικών μέσων. Συνολικά, η αγορά δεν μπορεί να θεωρηθεί ουδέτερος μηχανισμός κατανομής πόρων και άδολων ανταλλαγών. Αντιθέτως, συνιστά στρατηγικό πεδίο, εντός του οποίου η οικονομία λειτουργεί ως μορφή ισχύος και το εμπόριο ως προέκταση της γεωπολιτικής βούλησης. Οι διαστάσεις αυτές είναι επαρκώς τεκμηριωμένες στη βιβλιογραφία και αποτέλεσαν τη θεμέλια βάση της αμερικανικής παγκόσμιας ηγεμονίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Σήμερα, ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχουν απωλέσει σημαντικό μέρος της ανταγωνιστικότητάς τους, μια κατάσταση που επιχειρείται να αντιστραφεί μέσω ενισχυμένης κρατικής παρέμβασης. Η απάντηση στο ερώτημα «Γιατί οι ΗΠΑ χάνουν στον διεθνή ανταγωνισμό, ιδίως έναντι της Κίνας;» δεν εξαντλείται στο ζήτημα του χαμηλού εργατικού κόστους. Το πρόβλημα εδράζεται κυρίως στην τεχνολογική υπεροχή που η Κίνα καλλιέργησε μέσω μακροπρόθεσμου κεντρικού σχεδιασμού.
Υπό αυτό το πρίσμα, καθίσταται εμφανής μια σταδιακή μετατόπιση από τον κυρίαρχο μέχρι πρόσφατα νεοφιλελευθερισμό προς έναν νέο, επιλεκτικό παρεμβατισμό εκ μέρους του κράτους. Η νέα αυτή προσέγγιση διακρίνεται από την ενίσχυση του ρόλου της δημόσιας πολιτικής στην οικονομία, ιδιαίτερα μέσω της ενεργητικής στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της ανασυγκρότησης κρίσιμων παραγωγικών κλάδων. Ο πρόεδρος Μπάιντεν ανέλαβε την πρωτοβουλία για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής, αξιοποιώντας σειρά νομοθετικών ρυθμίσεων και επιδοτήσεων, με στόχο την ανάσχεση της αποβιομηχάνισης και την αποκατάσταση της παραγωγικής αυτάρκειας των ΗΠΑ σε στρατηγικούς τομείς. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση δεν συνιστά αποκλειστικά επιλογή της διακυβέρνησης του Δημοκρατικού κόμματος. Αντιθέτως, βρήκε συνέχεια και ενίσχυση επί προεδρίας Τραμπ, με έμφαση στον οικονομικό εθνικισμό και τη φιλοσοφία, η οποία, αν και διαφορετικής ιδεολογικής αφετηρίας, συγκλίνει ως προς την αναγνώριση του κράτους ως εργαλείου οικονομικής ισχύος και επαναβιομηχάνισης. Παράλληλα, η αμερικανική πολιτική ρητορική, ιδίως επί Τραμπ, αντιμετώπισε τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ όχι ως αποτέλεσμα εσωτερικών διαρθρωτικών αδυναμιών, αλλά ως προϊόν εξωτερικών «αθέμιτων πρακτικών». Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η τεχνητή υποτίμηση νομισμάτων (όπως π.χ. του γιεν στο παρελθόν ή/και του γουάν σήμερα), καθώς και η εφαρμογή προστατευτικών μέτρων από βασικούς εμπορικούς εταίρους. Στο πλαίσιο αυτό, τα εμπορικά ελλείμματα μετατράπηκαν σε πολιτικό διακύβευμα, συνδεόμενο με ζητήματα «εθνικής κυριαρχίας» και «δίκαιου εμπορίου». Η σημερινή κυβέρνηση, φαίνεται να υποστηρίζει ότι τα εμπορικά ελλείμματα μπορούν να μειωθούν για κάθε χώρα μέσω στοχευμένων δασμολογικών παρεμβάσεων. Η θέση αυτή, ωστόσο, στερείται επαρκούς τεκμηρίωσης στην οικονομική θεωρία, η οποία δεν προβλέπει την ανάγκη για διμερή ισορροπία σε κάθε εμπορική σχέση. Το εμπορικό ισοζύγιο μιας χώρας συνιστά συνάρτηση μακροοικονομικών μεταβλητών, όπως η κερδοφορία και οι επενδύσεις, και όχι απλώς το αποτέλεσμα εμπορικής πολιτικής ή «άδικων πρακτικών» άλλων χωρών. Παρόλα αυτά, καταγράφηκαν προσπάθειες επιβολής δασμών με κριτήριο το μέγεθος του διμερούς ελλείμματος των ΗΠΑ με κάθε χώρα. Η πρακτική αυτή, πέρα από την εσωτερική της ασυνέπεια (καθώς αποσιωπάται η ύπαρξη πλεονασμάτων των ΗΠΑ με ορισμένους εμπορικούς εταίρους της), καταδεικνύει και τον πολιτικό χαρακτήρα της προσέγγισης: πρόκειται περισσότερο για διαχείριση εντυπώσεων και ικανοποίηση εσωτερικών πιέσεων, παρά για συνεκτική οικονομική στρατηγική.
Αφετηρία αυτής της μεταστροφής είναι η παραδοχή της απώλειας του απόλυτου πλεονεκτήματος (και όχι μόνο) σε νευραλγικούς τομείς της οικονομίας αλλά σε πολύ γενικότερους. Η ανάκτησή του σχεδιάζεται μέσω στοχευμένων δημόσιων πολιτικών και της ενίσχυσης της τεχνολογικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, με κάθε διαθέσιμο μέσο. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι «αιρετικοί», ριζοσπαστικοί, θα τολμούσε κανείς να πει, οικονομολόγοι, θιασώτες της θεωρίας του απόλυτου πλεονεκτήματος και επικριτές του νεοφιλελευθερισμού, είναι σήμερα εκείνοι που φαίνεται να παροτρύνουν-συμβουλεύουν την κυβέρνηση Τραμπ υπέρ της εφαρμογής βιομηχανικών πολιτικών παρόμοιων με εκείνες που διαχρονικά υιοθέτησαν πρώτα η Ιαπωνία, κατόπιν η Νότια Κορέα και, πιο πρόσφατα, η Κίνα. Η τελευταία έπαυσε να λειτουργεί απλώς ως τόπος παραγωγής και εξαγωγική πλατφόρμα για τις αμερικανικές πολυεθνικές και έχει πλέον εξελιχθεί σε βασικό ανταγωνιστή, όχι μόνο στους παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους, αλλά και σε στρατηγικούς τομείς υψηλής τεχνολογίας. Με άλλα λόγια, η Κίνα σήμερα δεν είναι πια απλώς το «εργοστάσιο του κόσμου», αλλά διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο σε καίριους κρίκους της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας (μεταξύ άλλων και στον τομέα των ημιαγωγών) ενώ παράγει το 58% των ηλεκτρικών οχημάτων παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών τεχνολογιών, όπως οι μπαταρίες λιθίου, καθώς και των απαραίτητων πρώτων υλών, όπως το κοβάλτιο και το λίθιο. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, η Κίνα ελέγχει περίπου το 60–70% της παγκόσμιας εξόρυξης σπάνιων γαιών και κυριαρχεί σε ποσοστό άνω του 85% στην κατεργασία και τον καθαρισμό τους που θεωρείται ως το πλέον κρίσιμο στάδιο για τη βιομηχανική τους αξιοποίηση. Επομένως, η προοπτική επιβολής δασμών από την κυβέρνηση Τραμπ βρήκε την κινεζική ηγεσία όχι μόνο προετοιμασμένη, αλλά και αποφασισμένη να περάσει στην αντεπίθεση, εντείνοντας περαιτέρω τις γεωοικονομικές εντάσεις. Όλα αυτά υπογραμμίζουν την κλιμακούμενη αντιπαράθεση και την αυξανόμενη χρήση εργαλείων εμπορικού εξαναγκασμού, αγγίζοντας τα όρια ενός νέου τύπου εμπορικού πολέμου.
Στο πλαίσιο αυτό, δύο κρίσιμα και άρρηκτα διασυνδεδεμένα ζητήματα παραμένουν ανοικτά: Πρώτον, η διαχρονική κυριαρχία του δολαρίου ως του κατεξοχήν νομίσματος διεθνών συναλλαγών, ενόψει των εντατικών διεργασιών εντός των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική) για τη δημιουργία ενός εναλλακτικού νομισματικού μηχανισμού. Δεύτερον, η επιταχυνόμενη διόγκωση του δημόσιου χρέους, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου για το 2024 εκτιμάται στο 122% του ΑΕΠ, το όγδοο υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως, γεγονός που οδήγησε και στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής τους ικανότητας από τη Moody’s. Η Ουάσιγκτον φαίνεται να θεωρεί πως η γεωπολιτική και στρατιωτική της υπεροχή αποτελεί αναγκαία, αν και όχι επαρκή, συνθήκη για τη διατήρηση της πρωτοκαθεδρίας του δολαρίου στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όσον αφορά στο ζήτημα του δημόσιου χρέους, η επίσημη θέση μοιάζει να υποστηρίζει ότι οι προτεινόμενοι προστατευτικοί (μένει να αποδειχθεί) δασμοί μπορούν να εξισορροπήσουν, αν όχι να εξαλείψουν, τις αρνητικές του συνέπειες. Ωστόσο, όπως έχουμε ήδη αναλύσει εκτενώς στο παρελθόν, η εφαρμογή μιας τέτοιας δασμολογικής πολιτικής ενέχει σοβαρούς κινδύνους:
Αύξηση του πληθωρισμού και του κόστους διαβίωσης,
• που οδηγεί σε άνοδο των επιτοκίων και, κατ’ επέκταση,
• σε επιπλέον επιβάρυνση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους
Ήδη οι αγορές έχουν αντιδράσει με προληπτικές διορθώσεις στα χρηματιστήρια, μόνο και μόνο λόγω του ενδεχόμενου υιοθέτησης αυτών των μέτρων. Το μήνυμα είναι σαφές:
Δεν διαφαίνεται εύκολη λύση στον πολιτικό και οικονομικό ορίζοντα.
• Ενισχύεται ο ρόλος του κράτους και του οικονομικού σχεδιασμού.
Είναι βέβαιο ότι οι πολιτικές Τραμπ λειτουργούν καταλυτικά και επιταχυντικά για τις εξελίξεις, τόσο αναφορικά με τις χώρες των BRICS και τους στρατηγικούς τους στόχους, όσο και για την, κατά τα άλλα, δυσκίνητη ΕΕ. Υπό την πίεση των διεθνών μετατοπίσεων, η Γαλλία και η Γερμανία έρχονται εγγύτερα, ενώ η Μεγάλη Βρετανία, εγκαταλείποντας (ή εγκαταλειπόμενη από) τις Ηνωμένες Πολιτείες, επαναπροσεγγίζει την ΕΕ με ανανεωμένο ενδιαφέρον για τη δημιουργία νέων θεσμών και τη χάραξη κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής, προετοιμάζοντας την επιστροφή της στους κόλπους της ΕΕ.
*(Αφ.) Καθηγητής Λευτέρης Τσουλφίδης Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, ΠΑ.ΜΑΚ.
Jeffrey St. Clair Bela Lugosi στην ταινία “White Zombie”, 1931
«Όσο περισσότερο μελετώ τις θρησκείες, τόσο περισσότερο πείθομαι ότι ο άνθρωπος δεν λάτρεψε ποτέ τίποτα άλλο πέρα από τον εαυτό του.»
— Richard Burton
Γιατί να πεις ένα ψέμα, όταν γνωρίζεις ότι θα αποκαλυφθεί αμέσως μόλις το ξεστομίσεις; Επειδή το ψέμα είναι ο σκοπός. Όσο πιο κατάφωρο είναι το ψέμα, τόσο πιο πιθανό είναι να επαναληφθεί κάθε φορά που θα διαψεύδεται. Αν το επαναλάβεις αρκετές φορές, τότε η συκοφαντία, όσο απεχθής κι αν είναι, θα κολλήσει στο κοινό που επιθυμείς να κατευνάσεις.
Αυτό εξηγεί το θέαμα που εκτυλίχθηκε αυτή την εβδομάδα στον Λευκό Οίκο, όταν ο Τραμπ αιφνιδίασε τον Πρόεδρο της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόσα, με έναν καταιγισμό από ψευδείς ειδήσεις και ένα κατασκευασμένο βίντεο, με σκοπό να προωθήσει το εξοργιστικό ψεύδος ότι οι μαύροι Νοτιοαφρικανοί, με τη συνενοχή της κυβέρνησης της Νοτίου Αφρικής, διαπράττουν μια «λευκή γενοκτονία» εναντίον των Αφρικάνερ αγροτών.
Λευκή γενοκτονία; Το 2023 σημειώθηκαν 27.621 ανθρωποκτονίες στη Νότια Αφρική – πάνω από το 80% των θυμάτων ήταν νεαροί μαύροι άνδρες, φτωχοί ή άνεργοι. Την ίδια χρονιά, σκοτώθηκαν συνολικά 49 άτομα (λευκοί και μαύροι) σε αγροτικές περιοχές. Για σύγκριση, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει περισσότερους από 50 Παλαιστίνιους ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ στη Γάζα τους τελευταίους 19 μήνες. Ο πληθυσμός της Νότιας Αφρικής ανέρχεται σε 63,1 εκατομμύρια. Ο πληθυσμός της Γάζας (πριν τον Οκτώβριο του 2023): 2,1 εκατομμύρια.
Στην προσπάθειά του να εξευτελίσει τον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής και να παρουσιαστεί ως υπερασπιστής των –υποτιθέμενα– καταπιεσμένων λευκών ανά την υφήλιο, ο Τραμπ έφτασε στο σημείο να δείξει φωτογραφίες από τόπο ταφής μαύρων γυναικών που είχαν βιαστεί και καεί ζωντανές στο Κονγκό, ισχυριζόμενος ότι πρόκειται για “τόπο ταφής” λευκών αγροτών στη Νότια Αφρική.
Ο Ραμαφόσα δεν είναι ο πιο ευέλικτος πολιτικός της Νότιας Αφρικής, αλλά διατήρησε την ψυχραιμία του όταν συνειδητοποίησε ότι ο Λευκός Οίκος υπό τον Τραμπ του είχε στήσει παγίδα. Παρέμεινε ευγενικός, διακριτικός, μετριοπαθής και επαγγελματίας, την ώρα που δεχόταν φραστικές επιθέσεις από τον Τραμπ. Το μήνυμα δεν θα περάσει απαρατήρητο από τους άλλους Αφρικανούς ηγέτες, οι οποίοι ήδη βρίσκουν πιο πρόθυμο ακροατήριο στην κυβέρνηση της Κίνας.
ΡΑΜΑΦΟΣΑ: Λυπάμαι που δεν έχω ένα αεροπλάνο να σας δώσω. ΤΡΑΜΠ: Μακάρι να είχατε. Θα το έπαιρνα. Αν η χώρα σας προσέφερε ένα αεροπλάνο στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ, θα το έπαιρνα. ΡΑΜΑΦΟΣΑ: Εντάξει. ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τι θα χρειαστεί για να πειστείτε ότι δεν υπάρχει λευκή γενοκτονία στη Νότια Αφρική; ΡΑΜΑΦΟΣΑ: Μπορώ να απαντήσω σε αυτό. Θα χρειαστεί ο Πρόεδρος Τραμπ να ακούσει τις φωνές των Νοτιοαφρικανών. ΤΡΑΜΠ (σκυθρωπός): Έχουμε χιλιάδες ιστορίες που μιλούν γι’ αυτό… ΡΑΜΑΦΟΣΑ: Θα έλεγα πως αν υπήρχε γενοκτονία Αφρικάνερ αγροτών, σας εγγυώμαι ότι αυτοί οι τρεις κύριοι (δείχνοντας και τον λευκό υπουργό Γεωργίας του) δεν θα βρίσκονταν εδώ… ΤΡΑΜΠ: Έχουμε χιλιάδες ιστορίες. Έχουμε ντοκιμαντέρ. Έχουμε ρεπορτάζ.
Φανταστείτε τον Τραμπ να αιφνιδιάζει τον Νετανιάχου με αυθεντικά βίντεο των μαζικών δολοφονιών Παλαιστινίων αμάχων από τις ισραηλινές δυνάμεις — όπως ακριβώς αιφνιδίασε σήμερα τον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόσα, με κατασκευασμένα βίντεο για τους Αφρικάνερ. Ήταν μία από τις πιο αηδιαστικές μεταχειρίσεις ξένου ηγέτη στον Λευκό Οίκο από την εποχή της «σκυταλοδρομίας» εναντίον του Ζελένσκι.
Ο πλουσιότερος άνθρωπος της Νότιας Αφρικής, ο δισεκατομμυριούχος Γιόχαν Πέτερ Ρούπερτ, είπε κατάμουτρα στον Τραμπ μέσα στο Οβάλ Γραφείο ότι δεν υπάρχει καμία λευκή γενοκτονία στη Νότια Αφρική. Ο Ρούπερτ εξήγησε στον Τραμπ –που καθόταν βαριά στην επιχρυσωμένη του καρέκλα– ότι το ζήτημα είναι η εγκληματικότητα, η φτώχεια και η ανεργία, όχι κάποια «λευκή γενοκτονία». Ο Ρούπερτ πρόσθεσε ότι, αν και είναι από τους πιο μισητούς ανθρώπους της χώρας, κοιμάται στο ίδιο του το αγρόκτημα με ξεκλείδωτες πόρτες.
Όταν η συνάντηση, αναμενόμενα, κατέρρευσε και στράφηκε εναντίον του Τραμπ, εκείνος προσπάθησε να ρίξει όλο το βάρος της υπόθεσης περί «Λευκής Γενοκτονίας» στον Ίλον Μασκ, ο οποίος στεκόταν στο πίσω μέρος της αίθουσας:
«Ο Ίλον είναι από τη Νότια Αφρική. Δεν θέλω να τον μπλέξω. Αρκεί να τον μπλέξω σε ένα ακόμα θέμα. Αυτό ήθελε ο Ίλον.»
Ο φλογερός Julius Malema, βουλευτής της Νοτίου Αφρικής και ηγέτης του κόμματος Οικονομικοί Μαχητές για την Ελευθερία (EFF), έδωσε την πιο κοφτερή απάντηση στο φρικώδες θέατρο περί «λευκής γενοκτονίας» του Τραμπ στον Λευκό Οίκο χθες:
«Δεν πρόκειται να σκοτώσουμε λευκούς. Σταματήστε να είστε τόσο ευαίσθητοι. Κανείς δεν πρόκειται να σας σκοτώσει. Νομίζετε ότι θα σας σκοτώσουμε μόνο και μόνο επειδή εσείς σκοτώσατε τους δικούς μας; Η νοοτροπία του φόνου βρίσκεται στο δικό σας μυαλό. Εμείς δεν έχουμε τέτοια νοοτροπία. Έχουμε νοοτροπία δικαιοσύνης και ειρήνης. Το μόνο που δεν είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε είναι να δώσουμε προτεραιότητα στην ειρήνη έναντι της δικαιοσύνης. Πρώτα πρέπει να υπάρξει δικαιοσύνη και μετά ειρήνη… Δεν χρωστάμε καμία συγγνώμη στους λευκούς. Μαύροι, σταματήστε να απολογείστε στους λευκούς. Αυτοί είναι που μας χρωστάνε μια συγγνώμη. Έχετε προκαλέσει τεράστια ζημιά στους μαύρους ανθρώπους – που είναι άνεργοι εξαιτίας σας, που πεθαίνουν από αρρώστιες εξαιτίας σας, που είναι αγράμματοι εξαιτίας σας, που είναι εθισμένοι στα ναρκωτικά εξαιτίας σας. Μας χρωστάτε πολλά. Δείξτε μετάνοια και σταματήστε να συμπεριφέρεστε σαν μωρά που κλαψουρίζουν. Η δημοκρατία της Νότιας Αφρικής θα οικοδομηθεί μέσα από έντονο και ειλικρινή διάλογο, ιδιαίτερα όσον αφορά τις φυλετικές σχέσεις. Πρέπει να σταματήσουμε να κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας. Οι φτωχοί σημαίνουν μαύροι. Οι πλούσιοι σημαίνουν λευκοί. Όσο αυτό δεν αλλάζει, θα υπάρχει μόνιμο πρόβλημα ανάμεσα στους φτωχούς και τους πλούσιους.»
Γιατί λοιπόν ο Τραμπ έστησε αυτή την παγίδα στον Ραμαφόσα; Ναι, εν μέρει για να καλοπιάσει τους λευκούς Νοτιοαφρικανούς εξόριστους (Musk και Thiel) που στήριξαν με εκατομμύρια την προεκλογική του εκστρατεία. Όμως, όπως παραδέχθηκε και ο ίδιος ο Λευκός Οίκος, η στοχοποίηση της Νότιας Αφρικής οφείλεται και στη θαρραλέα στάση της απέναντι στη γενοκτονική επιδρομή του Ισραήλ στη Γάζα:
«Επιπλέον, η Νότια Αφρική έχει υιοθετήσει επιθετικές θέσεις έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους, κατηγορώντας το Ισραήλ, και όχι τη Χαμάς, για γενοκτονία ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου, και αναζωογονώντας τις σχέσεις της με το Ιράν για την ανάπτυξη εμπορικών, στρατιωτικών και πυρηνικών συνεργασιών.»
+++
Ο ένοπλος που σκότωσε δύο υπαλλήλους της ισραηλινής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον αυτή την εβδομάδα ισχυρίστηκε ότι έδρασε στο όνομα των Παλαιστινίων. Όμως αυτή η αποτρόπαια και παράλογη πράξη θα επιφέρει ανυπολόγιστο πλήγμα στο κίνημα κατά της γενοκτονίας, τη στιγμή που το πολιτικό ρεύμα φαινόταν να στρέφεται καθοριστικά κατά του Ισραήλ. Αναπόφευκτα, οι φόνοι αυτοί θα χρησιμοποιηθούν ως πρόσχημα για ακόμη σκληρότερα κατασταλτικά μέτρα κατά των Παλαιστινίων και των συμμάχων τους, παρά το γεγονός ότι δεν φέρουν καμία ευθύνη για το έγκλημα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το κράτος του Ισραήλ δεν έχει ποτέ λογοδοτήσει για τις στρατιωτικές δολοφονίες Αμερικανών πολιτών, περιλαμβανομένων ναυτών (USS Liberty), φοιτητών (Rachel Corrie, Aysenur Eygi), δημοσιογράφων (Shireen Abu Akleh), ηλικιωμένων (Omar Asad), ή παιδιών (Omar Rabea). Αντιθέτως, ο πυροβολισμός των Ισραηλινών υπαλλήλων από έναν μοναχικό δράστη –ο οποίος φέρεται να φώναξε «Ελευθερώστε την Παλαιστίνη!»– συγκέντρωσε πολύ περισσότερη δημοσιότητα από τη ρίψη πυρών από ισραηλινές δυνάμεις εναντίον διπλωματών από 24 χώρες την ίδια μέρα, μεταξύ αυτών εκπρόσωποι από Κίνα, Βραζιλία, Ινδία, Ρωσία, Ιαπωνία, Καναδά, Μεξικό, Γαλλία, Τουρκία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιορδανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Αίγυπτο — πράξη πολιτικής τρομοκράτησης που το Ισραήλ χαρακτήρισε αργότερα απλώς «ταλαιπωρία».
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη δημοσκόπηση του Data for Progress, το 76% των Αμερικανών ψηφοφόρων υποστηρίζει πλέον μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός στη Γάζα.
Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής του κόμματος Ισραηλινοί Δημοκράτες και πρώην αναπληρωτής Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων:
«Το Ισραήλ οδεύει προς το να γίνει ένα κράτος παρίας, όπως ήταν η Νότια Αφρική, αν δεν επιστρέψουμε να λειτουργούμε σαν μια λογική χώρα. Και μια λογική χώρα δεν πολεμάει αμάχους, δεν σκοτώνει μωρά για χόμπι και δεν θέτει ως στόχο της την εκδίωξη πληθυσμών.»
Αναμενόμενα, ο Νετανιάχου απάντησε κατηγορώντας τον Γκολάν ότι «αναπαράγει αντισημιτικές συκοφαντίες περί αιματοχυσίας».
Μιλώντας για «συκοφαντίες περί αιματοχυσίας»… Ο Ισραηλινός πολιτικός Μοσέ Φάιγκλιν δήλωσε:
«Κάθε παιδί στη Γάζα είναι εχθρός. Βρισκόμαστε σε πόλεμο με την οντότητα της Γάζας. Την τρομοκρατική οντότητα της Γάζας, την οποία εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε με τις Συμφωνίες του Όσλο και την αποDisengagement, την αποχώρηση από τη Γάζα, την οποία υποστήριξε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός Νετανιάχου με την ψήφο του. Αυτός είναι τώρα ο εχθρός. Κάθε παιδί που τώρα του δίνετε γάλα, σε 15 χρόνια θα βιάσει τις κόρες σας και θα σφάξει τα παιδιά σας. Πρέπει να κατακτήσουμε τη Γάζα και να την εποικίσουμε. Και να μη μείνει ούτε ένα παιδί της Γάζας εκεί.»
Ο Νετανιάχου δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι θα «τερματίσει τον πόλεμο μόνο εάν… εφαρμοστεί το σχέδιο Τραμπ για μετεγκατάσταση του πληθυσμού της περιοχής εκτός Γάζας.»
Η Πολιτεία του Αρκάνσας ενέκρινε τον νόμο “Recognizing Judea and Samaria Act”, με τον οποίο απαγορεύεται σε κρατικές υπηρεσίες η χρήση του όρου “Δυτική Όχθη” σε επίσημα έγγραφα και επικοινωνίες. Αντίθετα, ο νόμος επιβάλλει την υποχρεωτική χρήση των βιβλικών όρων “Ιουδαία και Σαμάρεια” για την περιοχή της ανατολικής Παλαιστίνης, την οποία το Ισραήλ κατέχει παράνομα κατά παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Η Michelle Goldberg γράφει:
«Στην διαστρεβλωμένη λογική του “Project Esther” — που είναι η ίδια λογική πίσω από τον πόλεμο του Τραμπ κατά της ακαδημαϊκής κοινότητας — φανατικοί σιωνιστές χριστιανοί κηρύττουν στους Εβραίους περί αντισημιτισμού, την ίδια στιγμή που καταστρέφουν τη φιλελεύθερη κουλτούρα που επέτρεψε στους Αμερικανούς Εβραίους να ευημερήσουν.»
Η δημοσιογράφος του BBC Victoria Derbyshire προς τον Ισραηλινό Πρέσβη στα Ηνωμένα Έθνη, Danny Danon:
«Έχετε σκοτώσει δεκάδες χιλιάδες αμάχους. Σκοτώσατε διασώστες, σκοτώσατε δημοσιογράφους. Έχετε σκοτώσει ακόμη και τους δικούς σας ομήρους – αλλά όχι, προφανώς, όλα τα μέλη της Χαμάς.»
Η ατμόσφαιρα αλλάζει ορατά.
Ο Ισραηλινός Υπουργός Εθνικής Ασφαλείας Itamar Ben Gvir:
«Η επανέναρξη της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα είναι σοβαρό λάθος. Δεν μπορούμε να δίνουμε οξυγόνο στους εχθρούς μας.»
Πρέπει να υπάρχει ξεχωριστή κατηγορία στο DSM (Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών) για τον τύπο παθολογικού νου που μπορεί να δικαιολογεί αυτό: Ο επικεφαλής ανθρωπιστικών υποθέσεων του ΟΗΕ, Tom Fletcher, δήλωσε σήμερα στο BBC ότι 14.000 βρέφη κινδυνεύουν να πεθάνουν στη Γάζα μέσα σε 48 ώρες, εάν δεν φτάσει έγκαιρα βοήθεια.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Dominique Villepin, στο CNN για το πώς πρέπει να αντιδράσει η ΕΕ στη συνεχιζόμενη γενοκτονία του Ισραήλ στη Γάζα:
«Τρία πράγματα πρέπει να γίνουν. Πρώτον, να ανασταλεί αμέσως η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Ισραήλ. Η πλειονότητα των εμπορικών συναλλαγών του Ισραήλ γίνεται με την Ευρώπη – να σταματήσει. Δεύτερον, να επιβληθεί άμεσα εμπάργκο όπλων από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Τρίτον, να παραπεμφθεί όλη η ισραηλινή κυβέρνηση και οι ανώτατοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.»
Ο νέος Πάπας Λέων από το Southside, κατά την πρώτη του γενική ακρόαση στην πλατεία του Αγίου Πέτρου:
«Ανανεώνω την έκκλησή μου από τα βάθη της καρδιάς να επιτραπεί η είσοδος αξιοπρεπούς ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και να τερματιστούν οι εχθροπραξίες, των οποίων το σπαρακτικό τίμημα πληρώνεται από παιδιά, ηλικιωμένους και αρρώστους».
Ο μουσικός Brian Eno ζητά από τη Microsoft να τερματίσει τη συνεργασία της με το Ισραήλ και δηλώνει ότι θα δωρίσει τα πνευματικά δικαιώματα από τον θρυλικό ήχο εκκίνησης των Windows 95 στα θύματα της γενοκτονίας στη Γάζα.
Ωστόσο, το μήνυμα του Eno δεν φαίνεται να εισακούστηκε. Λίγες μέρες μετά τη διακοπή του συνεδρίου Build από ακτιβιστές κατά της γενοκτονίας, η Microsoft απαγόρευσε τις λέξεις “Palestine” και “Gaza” από τα εσωτερικά emails.
Ο μουσικός Liam O’Hanna, μέλος του ιρλανδικού hip-hop συγκροτήματος Knee, κατηγορήθηκε για “τρομοκρατικό αδίκημα” επειδή ύψωσε σημαία υπέρ της Χεζμπολάχ.
Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Ehud Olmert μπορεί επίσης να βρεθεί αντιμέτωπος με τη λογοκρισία που επιβάλλεται από φιλοϊσραηλινές δυνάμεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Δήλωσε στην Haaretz αυτή την εβδομάδα:
«Δεν έχω άλλη επιλογή από το να περιγράψω την ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα ως πόλεμο εξόντωσης: αδιάκριτο, ανεξέλεγκτο, βάναυσο και εγκληματικό φόνο αμάχων. Δεν το κάνουμε αυτό από κάποιο τυχαίο ξέσπασμα ή υπερβολική βία ενός συγκεκριμένου στρατιώτη – το κάνουμε ως αποτέλεσμα πολιτικής που υπαγορεύθηκε από την κυβέρνηση με πρόθεση, με κακεντρέχεια, με πλήρη γνώση των συνεπειών και χωρίς σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή. Ναι, διαπράττουμε εγκλήματα πολέμου.»
+++
Έξι μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου πέθαναν εν ενεργεία τον τελευταίο χρόνο. Όλοι ήταν Δημοκρατικοί — Payne (65), Jackson Lee (74), Pascrell (87), Grijalva (77), Turner (70), Connolly (74). Ο τελευταίος, Gerry Connolly, είχε οριστεί επικεφαλής της Επιτροπής Εποπτείας προκειμένου να ανακόψει την άνοδο της AOC, παρότι είχε αποκαλύψει ότι πάσχει από τερματικό καρκίνο.
Το νομοσχέδιο συμφιλίωσης του Τραμπ πέρασε με 215-214. Θα είχε απορριφθεί αν οι έξι αυτοί Δημοκρατικοί ήταν ζωντανοί για να ψηφίσουν «όχι».
Ο ακτιβιστής David Hogg, για τον θάνατο του Connolly:
«Άλλο ένα σημείο που δείχνει τον πραγματικό κίνδυνο της πολιτικής ανωτερότητας μέσω αρχαιότητας. Είναι λυπηρό, αλλά τα αισθήματα ενός μεμονωμένου βουλευτή δεν υπερέχουν των εκατομμυρίων Αμερικανών που επηρεάζονται από τέτοια νομοσχέδια.»
Ο βουλευτής Jim McGovern, για τη νέα έκδοση του νομοσχεδίου Τραμπ που ευνοεί τους πλούσιους, χρηματοδοτεί το Πεντάγωνο και την αστυνομία, και κόβει Medicare, Medicaid και κοινωνικές παροχές:
«Αν καταλαβαίνω σωστά τους αριθμούς, το τελευταίο τους φορολογικό κόλπο δίνει στο πλουσιότερο 0,1% κατά μέσο όρο $255.000 μόνο το 2027. Αυτό είναι $700 τη μέρα, κάθε μέρα. Όσοι βγάζουν πάνω από $1 εκατομμύριο το χρόνο, θα παίρνουν επιπλέον $81.500 το χρόνο, ενώ όλοι οι υπόλοιποι… ψίχουλα. Όσοι έχουν ετήσιο εισόδημα κάτω από $50.000, θα λάβουν $265, δηλαδή λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα… Αυτό δεν είναι πολιτική διακυβέρνησης. Είναι απάτη. Δεν ήρθα εδώ για να ψηφίζω σκουπίδια σαν κι αυτό. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί το κάνετε. Γιατί στο διάολο μπήκατε στην πολιτική, αν είναι να κάνετε τέτοια πράγματα; Να αφαιρείτε την υγειονομική περίθαλψη, την επισιτιστική ασφάλεια και το κοινωνικό δίκτυο από τους εργαζόμενους και τη μεσαία τάξη;»
+ Επιπτώσεις του νέου φορολογικού νομοσχεδίου Τραμπ στο ομοσπονδιακό χρέος (ΗΠΑ)
Παράταση των φορολογικών περικοπών του 2017: +2,2 τρισεκατομμύρια δολάρια
Αύξηση του αφορολόγητου ορίου (standard deduction): +1,3 τρισεκατομμύρια
Αύξηση δαπανών για το τείχος στα σύνορα και την αστυνομία μετανάστευσης: +147 δισ.
Αντισταθμιστικά “οφέλη”:
Έσοδα από εκποίηση φάσματος επικοινωνιών (spectrum auction): -88 δισ.
Περικοπές σε αντι-φτωχικά και διατροφικά προγράμματα: -295 δισ.
Αλλαγές στα φοιτητικά δάνεια (περικοπές): -295 δισ.
Ανάκτηση δαπανών για το κλίμα (clawback): -678 δισ.
Περικοπές στο Medicaid: -792 δισ.
+ Επιπτώσεις σε φτωχά παιδιά
19% των παιδιών στις ΗΠΑ βασίζονται στο SNAP (πρόγραμμα κουπονιών τροφίμων)
42% βασίζονται στο Medicaid για την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη
38% εξαρτώνται από δωρεάν ή επιδοτούμενα σχολικά γεύματα
+ Δηλώσεις & Αντιδράσεις
David J. Bier (Cato Institute):
«Το νομοσχέδιο συμφιλίωσης της Βουλής χρηματοδοτεί ένα αστυνομικό κράτος για τη μετανάστευση, χωρίς προηγούμενο στην αμερικανική ιστορία. Θα υπάρχουν πράκτορες που απαιτούν έγγραφα παντού. Οι Ρεπουμπλικανοί δίνουν περισσότερα χρήματα για να κυνηγούν ειρηνικούς μετανάστες απ’ ό,τι σε όλη την ομοσπονδιακή επιβολή του νόμου μαζί.»
Βουλεύτρια Angie Craig (Μινεσότα):
«Δεν καταλαβαίνω πώς θεωρούμε ότι είναι καλή ιδέα να καταργήσουμε τον φόρο στα σιγαστήρες όπλων, τη στιγμή που θα ταΐζουμε λιγότερα παιδιά στη χώρα μας εξαιτίας αυτού. Είναι ηθική αποτυχία. Μια καταραμένη αποτυχία.»
+ Οι κυβερνώντες μας δεν θα περνούσαν ούτε τεστ Πολιτικής Αγωγής της Στ΄ Δημοτικού…
Γερουσιαστής Maggie Hassan: Τι είναι το habeas corpus; Υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Kristi Noem:
Το habeas corpus είναι ένα συνταγματικό δικαίωμα του Προέδρου να μπορεί να απομακρύνει ανθρώπους από τη χώρα…
(Σημείωση: Η απάντηση είναι εντελώς εσφαλμένη. Το habeas corpus είναι το δικαίωμα του πολίτη να προσφύγει κατά της αυθαίρετης κράτησης από το κράτος.)
+ Βενεζουελάνοι μετανάστες σε ξένη φυλακή κατόπιν αιτήματος των ΗΠΑ
Από τους 240 Βενεζουελάνους που παραδόθηκαν από την κυβέρνηση των ΗΠΑ στη διαβόητη φυλακή του Ελ Σαλβαδόρ πριν δύο μήνες, το Cato Institute εντόπισε 50 άτομα που είχαν εισέλθει νόμιμα στις ΗΠΑ και δεν είχαν παραβιάσει καμία μεταναστευτική διάταξη. Κι όμως, κρατούνται σήμερα επ’ αόριστον σε συνθήκες που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει κρίνει ότι παραβιάζουν την 8η Τροπολογία (απαγόρευση σκληρής και ασυνήθιστης τιμωρίας):
«Αυτοί οι νόμιμοι μετανάστες αντιμετωπίζονται χειρότερα και από καταδικασμένους δολοφόνους. Δεν τους δόθηκε δικαίωμα σε συνήγορο, δεν προηγήθηκε καμία δίκη, εξαφανίστηκαν χωρίς ειδοποίηση και πλέον βρίσκονται φυλακισμένοι χωρίς χρονικό όριο. Πρόκειται για έγκλημα. Η Υπουργός Noem και άλλοι αρμόδιοι οφείλουν να παραπεμφθούν και να καθαιρεθούν.»
+ Η υπόθεση Rumeysa Ozturk: Όταν η ελευθερία έκφρασης οδηγεί σε απέλαση
Ο Γερουσιαστής Marco Rubio εξετάζεται στη Βουλή για την υπόθεση της Rumeysa Ozturk, φοιτήτριας του Tufts University, η οποία συνελήφθη, κρατήθηκε και απειλήθηκε με απέλαση.
Rubio:
«Όποιος έρχεται εδώ για να προκαλέσει προβλήματα στην πανεπιστημιούπολή μας, του ανακαλούμε τη βίζα.»
Rep. Pramila Jayapal:
«Δεν έκανε τίποτα τέτοιο. Έγραψε ένα άρθρο γνώμης. Της ανακαλέσατε τη βίζα.»
Rubio:
«Ναι. Και είμαι περήφανος γι’ αυτό.»
+ ICE: Εκδικητική απαγόρευση αγκαλιάς με το νεογέννητο παιδί του
Η ICE αυτή την εβδομάδα αρνήθηκε στον Mahmoud Khalil την άδεια για “επαφή” με το νεογέννητο παιδί του — στερώντας του το δικαίωμα να το κρατήσει στην αγκαλιά του για πρώτη φορά.
Δεν υπήρχε κανένας διοικητικός ή νομικός λόγος για αυτή την απόφαση, πέρα από μικροπρεπή εκδικητικότητα και πολιτική τιμωρία.
Ο Khalil δεν έχει διαπράξει κανένα αδίκημα.
Έχει κάνει όμως κάτι χειρότερο στα μάτια των αρχών:
Καταδίκασε δημοσίως τη γενοκτονία των Παλαιστινίων.
Μια ηθική στάση για την οποία ποτέ δεν θα του συγχωρήσουν εκείνοι που είναι συνένοχοι στο έγκλημα.
+ «Είμαι Αμερικανός πολίτης!» — Η ICE δεν τον πίστεψε.
Πράκτορες της ICE γκρέμισαν στο έδαφος έναν εργάτη οικοδομών από την Αλαμπάμα, ενώ εκείνος φώναζε: «Είμαι Αμερικανός πολίτης!» Δεν τον πίστεψαν.
Τους έδειξε την πραγματική του ταυτότητα (REAL ID). Οι πράκτορες της ICE είπαν ότι ήταν πλαστή (δεν ήταν) και τον οδήγησαν βίαια σε κέντρο κράτησης, όπου τον κράτησαν για ώρες. Τον άφησαν μόνο όταν η οικογένειά του προσκόμισε αποδείξεις για την υπηκοότητά του.
Πώς φτάσαμε στο σημείο το βάρος της απόδειξης να μην βαραίνει πλέον την ομοσπονδιακή κυβέρνηση (για να αποδείξει ότι κάποιος είναι μη πολίτης), αλλά τους Αμερικανούς πολίτες να πρέπει να αποδείξουν ότι είναι Αμερικανοί;
+ ICE: Παράνομες απελάσεις στη Νότια Σουδανία
Σύμφωνα με δύο δικηγόρους μεταναστευτικού δικαίου, η ICE απέλασε τουλάχιστον δώδεκα Βιρμανούς και Βιετναμέζους μετανάστες στη Νότια Σουδανία — μια χώρα που βρίσκεται εν μέσω λιμού και εμφυλίου πολέμου — κατά παραβίαση δικαστικής εντολής.
+ Η νέα παγίδα της ICE στα δικαστήρια ασύλου
Η πιο πρόσφατη τακτική της ICE είναι η εξής:
Άνθρωποι εμφανίζονται κανονικά στο δικαστήριο ασύλου και μαθαίνουν από τον δικαστή ότι οι εισαγγελείς της ICE απέσυραν την υπόθεση τους.
Λίγα λεπτά αργότερα, πράκτορες της ICE τους συλλαμβάνουν στον διάδρομο του δικαστηρίου και τους οδηγούν σε κέντρα κράτησης, χωρίς εξήγηση.
+ Υπόθεση Ximena Arias-Cristobal — από λάθος σήμα στο ICE
Η Ximena Arias-Cristobal, 19 ετών, από το Dalton της Τζόρτζια, συνελήφθη “κατά λάθος” επειδή δεν έβαλε φλας σε στροφή και παραδόθηκε από την αστυνομία της πολιτείας στην ICE.
Έπειτα από αρκετές μέρες κράτησης, απελευθερώθηκε και θα παρακολουθήσει τη διαδικασία ασύλου εκτός κράτησης.
Ο μεταναστευτικός δικαστής της χορήγησε εγγύηση ύψους $1.500 και η κυβέρνηση παραιτήθηκε του δικαιώματος έφεσης.
Η Ximena ζει στις ΗΠΑ από 4 ετών.
+ Κυβερνήτης Tim Walz: “Οι πράκτορες της ICE είναι η σύγχρονη Γκεστάπο”
Ο κυβερνήτης Tim Walz δήλωσε πρόσφατα:
«Οι πράκτορες της ICE είναι η σύγχρονη Γκεστάπο.»
Θα ήταν θετικό αν είχε κάνει το ίδιο σχόλιο και επί προεδρίας Ομπάμα ή Μπάιντεν…
+ Καθηγητής του Georgetown απήχθη από την ICE και κρατήθηκε χωρίς κατηγορία
Ο Badar Khan Suri, ερευνητής του Georgetown, απήχθη από πράκτορες της ICE στην Ουάσιγκτον και κρατήθηκε για δύο μήνες σε φυλακή κράτησης στο Τέξας, χωρίς καμία κατηγορία, πριν ομοσπονδιακός δικαστής διατάξει την απελευθέρωσή του.
Όπως είπε στο PBS NewsHour:
«Μου έδεσαν τα χέρια, μου πέρασαν χειροπέδες, αλυσίδες στο σώμα. Με αντιμετώπισαν σαν ζώο, με αποανθρωποποίησαν πλήρως. Ένιωσα βαθιά ταπείνωση.»
Παρά το γεγονός ότι δεν του είχε απαγγελθεί καμία κατηγορία, του αρνήθηκαν επαφή με τον δικηγόρο του για 7–8 ημέρες και δεν του επέτρεψαν να μιλήσει με τη σύζυγό του.
Ο Suri εξήγησε γιατί μιλά δημόσια τώρα:
«Σε τέτοιους καιρούς, πρέπει κανείς να δείξει θάρρος, γιατί το θάρρος είναι μεταδοτικό. Πρέπει να σπάσουμε τον κύκλο του φόβου και της σιωπής.»
+ Εισαγγελική δίωξη κατά της LaMonica McIver – «Πολιτική εκδίκηση» λέει η ίδια
Η βουλεύτρια LaMonica McIver, κατηγορείται για «επίθεση σε ομοσπονδιακούς πράκτορες» έξω από το κέντρο κράτησης της ICE στο Newark.
Η ίδια απαντά:
«Πρόκειται για πολιτική εκφοβιστική δίωξη από τη διοίκηση Τραμπ. Είναι παράλογο… Ήμουν εκεί για να κάνω τη δουλειά μου.»
+ Τραμπ για McIver: “Οι μέρες του woke τελείωσαν”
Ο Ντόναλντ Τραμπ, σχολιάζοντας τις κατηγορίες κατά της McIver:
«Έλα τώρα, σοβαρά. Τη είδατε; Ήταν εκτός ελέγχου… Οι μέρες του woke τελείωσαν… Έσπρωχνε πράκτορες. Ήταν εκτός ελέγχου. Οι μέρες αυτής της αηδίας τελείωσαν σε αυτή τη χώρα. Θα έχουμε νόμο και τάξη.»
+ Λίστα ανθρώπων και φορέων που διώκονται, ερευνώνται ή απειλούνται νομικά από την κυβέρνηση Τραμπ αυτή την εβδομάδα:
Letitia James
Andrew Cuomo
Βουλεύτρια LaMonica McIver
Kamala Harris
Bruce Springsteen
Beyoncé
Bono
Oprah Winfrey
James Comey
Ανώνυμοι «προδότες» σύμβουλοι του Μπάιντεν
Δήμος του Σικάγο
Kennedy Center
Media Matters
NBC News
+ Ο Comey είναι «ανυπόφορος», αλλά όχι για φυλακή…
Ο James Comey ίσως να είναι, όπως λέγεται, «απαράδεκτος και υπερόπτης», και πολλοί εύχονται να σιωπήσει οριστικά.
Αλλά η Tulsi Gabbard ζητώντας τη σύλληψή του είναι πιο εξοργιστική από οτιδήποτε έχει κάνει ο ίδιος.
(Σημείωση συντάκτη: «To be 86’d» σημαίνει να σε πετάνε έξω από ένα μπαρ, όχι από παράθυρο…)
+ ΗΠΑ εναντίον Harvard — τα διεθνή πανεπιστήμια πανηγυρίζουν
Την Πέμπτη, η κυβέρνηση Τραμπ εξέδωσε απαγορευτική εντολή εγγραφών για ξένους φοιτητές στο Harvard.
Καλά νέα για:
Oxford, Cambridge, Sorbonne
Tsinghua, Karolinska, Edinburgh
University of Barcelona, Imperial College
Nanyang Technological University, Utrecht
University of Bologna, Hong Kong University
Kristi Noem: «Σήμερα τους έστειλα μια επιστολή που αναφέρει ότι δεν θα τους επιτρέπεται πλέον να συμμετέχουν στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών και επισκεπτών. Αυτό αφορά έως και το 27% των εγγεγραμμένων φοιτητών τους».
Η Noem έχει πτυχίο από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νότιας Ντακότα, το οποίο κατατάσσεται 266ο στη χώρα. Η εκδίκηση των αποφοίτων των αγροτικών πανεπιστημίων!
Δημοσιογράφος: Γιατί να μη θέλετε οι πιο λαμπροί και ικανοί νέοι από όλο τον κόσμο να έρχονται στο Χάρβαρντ;
Trump: Θέλω, αλλά πολλοί από αυτούς χρειάζονται ενισχυτική διδασκαλία στα μαθηματικά. Πώς γίνεται να μπαίνει κάποιος στο Χάρβαρντ χωρίς να μπορεί να κάνει πρόσθεση, και μετά βλέπεις τους ίδιους ανθρώπους να διαδηλώνουν και να φωνάζουν κατά των ΗΠΑ. Δεν θέλουμε ταραχοποιούς εδώ.
Ο φίλος μας Ed Sanders από τους Fugs πιστεύει ότι η πραγματική αιτία πίσω από τις επιθέσεις του Τραμπ κατά του Χάρβαρντ είναι ότι το πανεπιστήμιο τον είχε απορρίψει όταν έκανε αίτηση.
Σε επιστολή του προς φοιτητές, καθηγητές και αποφοίτους σχετικά με την προσπάθεια του Τραμπ να εκβιάσει την υποταγή του πανεπιστημίου, ο πρόεδρος του Χάρβαρντ, Alan Garbe, γράφει ότι η κυβέρνηση «συνεχίζει μια σειρά κυβερνητικών ενεργειών με σκοπό την εκδίκηση κατά του Χάρβαρντ για την άρνησή μας να παραδώσουμε την ακαδημαϊκή μας ανεξαρτησία και να υποταχθούμε στην παράνομη απόπειρα του ομοσπονδιακού κράτους να ελέγξει το πρόγραμμά μας σπουδών, το διδακτικό προσωπικό και το φοιτητικό σώμα».
Ο γνωστός γνωστικός ψυχολόγος Steven Pinker, με εικοσαετή θητεία στο Χάρβαρντ, σχολιάζει τις καταγγελίες περί «αντισημιτισμού» στο πανεπιστήμιο όπου δίδασκε τα τελευταία 20 χρόνια…
Ο Βούδας για τη μεταβλητότητα της πολιτικής μας συγκυρίας: «Κι αυτό θα περάσει… όπως μια πέτρα στα νεφρά». Έτσι δεν είναι, George;
Ο Frank Bisignano, πρώην στέλεχος της Wall Street και νέα επιλογή του Τραμπ για τη διοίκηση της Υπηρεσίας Κοινωνικής Ασφάλισης, φέρεται να δήλωσε σε συνάντηση με στελέχη της υπηρεσίας ότι δεν είχε ιδέα για τα καθήκοντα της θέσης του και χρειάστηκε να τα αναζητήσει στο Google:
«Δέχομαι ένα τηλεφώνημα και μου λένε για την Κοινωνική Ασφάλιση. Ειλικρινά, δεν έψαχνα για δουλειά, δεν έψαχνα καν. Και λέω, “Τι θα κάνω τώρα;” Οπότε, αρχίζω να ψάχνω στο Google για την Κοινωνική Ασφάλιση. Ξέρετε, ένα από τα μεγάλα μου ταλέντα είναι το Google. Είμαι ένας από τους καλύτερους Googlers στην Ανατολική Ακτή. Λέω, “Τι στο καλό είναι ο Επίτροπος της Κοινωνικής Ασφάλισης;” Να το βάλετε αυτό τίτλο στη Post: ‘Chief Googler της κυβέρνησης’.»
Donald Trump, ως… ογκολόγος:
«Είναι πραγματικά λυπηρό. Με εκπλήσσει που δεν το είχε μάθει ο κόσμος νωρίτερα, γιατί για να φτάσεις στο στάδιο 9, παίρνει πολύ καιρό. Εγώ μόλις έκανα το ετήσιο τσεκ απ μου. Είδατε τα αποτελέσματα. Ήταν πλήρης έλεγχος, με τεστ γνωστικών ικανοτήτων. Και τα πήγα τέλεια. Όλα σωστά. Είστε περήφανοι; Ο σύζυγός σας θα ήταν περήφανος. Αν τα είχα κάνει λάθος, θα με είχαν φάει.
Πιστεύω πως όποιος θέλει να γίνει πρόεδρος πρέπει να κάνει τεστ γνωστικών ικανοτήτων. Λένε πως είναι αντισυνταγματικό, αλλά εγώ νομίζω πως δεν είναι και τόσο κακή ιδέα.
Και κοιτάξτε, για να φτάσεις στο στάδιο 9, παίρνει χρόνια. Είναι μια επικίνδυνη κατάσταση. Και δεν ξέρουμε τι έγινε. Ποιος ήταν ο γιατρός; Ήταν ο ίδιος που είπε ότι ο Τζο είναι καλά; Γιατί αν ήταν ο ίδιος, τότε κάτι δεν πάει καλά. Και το autopen (μηχανισμός αυτόγραφης υπογραφής) είναι επίσης πρόβλημα. Μπορεί να ήταν ο πρόεδρος, μπορεί και όχι. Αλλά κάποιος πρέπει να μιλήσει με τον γιατρό.
Είναι επικίνδυνο για τη χώρα. Κοιτάξτε τι χάος υπάρχει. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν θα είχε συμβεί αν ήμουν πρόεδρος. Πρέπει να δούμε ποιος λέει ψέματα. Είναι σοβαρό».
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNBC, η UnitedHealth φέρεται να πλήρωνε μυστικά γηροκομεία για να περιορίσουν τις μεταφορές ασθενών σε νοσοκομεία.
Πολλοί δικηγόροι που εργάζονται για μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες δηλώνουν ότι ασχολούνται με τις «επιστήμες της ζωής», για να αποφύγουν τη δημόσια ντροπή.
Trump: «Οι φαρμακευτικές εταιρείες ανησυχούν και θα πολεμήσουν, και εντάξει, ας πολεμήσουν. Αλλά εμείς θα τους πούμε: “Ωραία, τότε δεν θα πουλάτε άλλα αυτοκίνητα στις ΗΠΑ… ούτε κρασί, ποτά ή οτιδήποτε τους ενδιαφέρει περισσότερο από τα φάρμακα.”»
(Ερώτηση για τη Siri: Τι ένδειξη έχει το γνωστικό-εκφυλιστικό ραντάρ αυτή τη φορά;)
Ο JD Vance για το Trumpcare το 2017: «Τι μπορεί να απομακρύνει πραγματικά τους ψηφοφόρους του Τραμπ από αυτόν; Η απώλεια της ασφάλισης υγείας ίσως να είναι η απάντηση».
Bernie Sanders: Η υγειονομική περίθαλψη είναι ανθρώπινο δικαίωμα;
RFK Jr: Δεν είναι δικαίωμα όπως αυτά που κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα… ο στόχος είναι να έχουν οι Αμερικανοί την υγειονομική περίθαλψη που επιθυμούν.
SANDERS: Δεν θέλουν η “επιλογή” τους να είναι ανάμεσα στο να είναι ανασφάλιστοι ή να πεθάνουν.
Karoline Leavitt για τη συνάντηση του Τραμπ με αγοραστές του Trumpcoin:
«Ο αμερικανικός λαός θεωρεί γελοίο το να υπονοείται πως αυτός ο Πρόεδρος προσπαθεί να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από την προεδρία. Όχι μόνο έχασε περιουσία, αλλά παραλίγο να χάσει και τη ζωή του. Έχει κάνει πολλές θυσίες και το να ισχυρίζεται κανείς το αντίθετο είναι παράλογο».
Ποσοστό των Αμερικανών που πιστεύουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί το αξίωμα του Προέδρου για προσωπικό όφελος…
+ 52% των Αμερικανών πιστεύουν ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί το προεδρικό αξίωμα για προσωπικό όφελος.
35% διαφωνούν, ενώ 13% δηλώνουν αναποφάσιστοι. Πηγή: YouGov
+ Γερουσιαστής Chris Murphy: «Το 40% της συνολικής καθαρής περιουσίας του Τραμπ προέρχεται από τα δύο κρυπτονομίσματα που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες. Όλα αυτά τα χρήματα καταλήγουν απευθείας στην τσέπη του. Ανταλλάσσει την αμερικανική εξωτερική πολιτική για αμοιβή».
+ Ο Λευκός Οίκος του Τραμπ έχει διαγράψει από την επίσημη κυβερνητική ιστοσελίδα όλα τα πρακτικά των δηλώσεών του.
Στη θέση τους έχουν αναρτηθεί επιλεγμένα βίντεο δημοσίων εμφανίσεων, ενώ το μόνο πρακτικό που παραμένει είναι η ομιλία της ορκωμοσίας του. Θυμίζουμε ότι οι Ρεπουμπλικανοί είχαν καταγγείλει με υποκριτική αγανάκτηση την προσθήκη μιας αποστρόφου σε φραστικό λάθος του Μπάιντεν από τον Λευκό Οίκο.
+ Έρευνα της Allianz σε 4.000 εταιρείες παγκοσμίως για τις επιπτώσεις του εμπορικού πολέμου του Τραμπ:
Το 54% δηλώνει ότι θα αναγκαστεί να αυξήσει τις τιμές
Μόνο το 22% μπορεί να απορροφήσει το κόστος των δασμών
+ Moody’s: «Εκτιμούμε ότι το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ θα φτάσει το 134% του ΑΕΠ έως το 2035, έναντι 98% το 2024».
+ Χώρες με υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση από τις ΗΠΑ (σύμφωνα με τη Moody’s):
Γερμανία
Καναδάς
Αυστραλία
Δανία
Λουξεμβούργο
Κάτω Χώρες
Ελβετία
Νορβηγία
Σουηδία
Σιγκαπούρη
+ Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Ατλάντα, για να αντέξει ένα νοικοκυριό τη μέση τιμή αγοράς κατοικίας στις ΗΠΑ, θα πρέπει να έχει ετήσιο εισόδημα $121.171.
Το ποσό αυτό είναι 52,7% υψηλότερο από το πραγματικό μέσο εισόδημα.
+ Οι καθυστερήσεις στις πιστωτικές κάρτες έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2011: 12,31%.
Παράλληλα, πάνω από το 6,5% των δανειοληπτών καθυστερούν πάνω από 60 ημέρες τις πληρωμές για τα αυτοκίνητά τους – ιστορικό υψηλό, σύμφωνα με την Fitch.
+ Τουλάχιστον το 30% των μονοκατοικιών προς ενοικίαση στη μητροπολιτική Ατλάντα ανήκουν πλέον σε εταιρείες ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων.
+ Εκτελεστικό στέλεχος ζυθοποιίας στους Financial Times για τη μείωση των πωλήσεων αλκοόλ:
«Το αλκοόλ κάποτε κατείχε μεγαλύτερο μερίδιο στη διασκέδαση των ανθρώπων. Τα τελευταία δέκα χρόνια, οι τρόποι ψυχαγωγίας έχουν πολλαπλασιαστεί – όπως το gaming – και έτσι το μερίδιο του αλκοόλ στη χαρά και την απόλαυση έχει μειωθεί».
+ Σύμφωνα με την IBM, μόνο το 25% των έργων που σχετίζονται με τεχνητή νοημοσύνη απέδωσαν την αναμενόμενη απόδοση επένδυσης την τελευταία τριετία.
+ Ο CEO της Microsoft, Satya Nadella, αποκάλυψε ότι έως και το 30% του κώδικα της εταιρείας πλέον γράφεται από ΤΝ.
+ Ο Sebastian Siemiatkowski, διευθύνων σύμβουλος της Klarna (πλατφόρμα “αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα”), δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μείωσε το εργατικό δυναμικό της εταιρείας κατά 40%.
Ωστόσο, οι ζημιές διπλασιάστηκαν το πρώτο τρίμηνο του 2025, καθώς $136 εκατομμύρια από οφειλές πελατών δεν εξοφλήθηκαν.
+ Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Gartner, έως το 2028, το 25% των αιτήσεων εργασίας θα είναι πλαστές.
(Ίσως και το 25% των θέσεων να είναι επίσης ψεύτικες.)
+ Έρευνα της Northwestern Mutual αποκαλύπτει ότι μόνο το 9% των Αμερικανών έχει αποταμιεύσει 10 φορές το ετήσιο εισόδημά του για τη σύνταξη.
(Δέκα φορές το ετήσιο εισόδημα σε χρέος, ίσως, είναι πιο ρεαλιστικό.)
+ Τι ανησυχεί περισσότερο τους Αμερικανούς ενόψει συνταξιοδότησης; Πηγή: Allianz
Υψηλός πληθωρισμός: 53%
Ανεπαρκής Κοινωνική Ασφάλιση: 43%
Υψηλή φορολογία: 43%
Κατάρρευση του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης: 39%
Σοβαρή κρίση υγείας: 38%
Οικονομική αστάθεια: 38%
Έλλειψη επαρκών αποταμιεύσεων: 38%
Πιθανή ύφεση: 36%
Πολύ χαμηλό εισόδημα: 36%
Υπερβολικό χρέος: 35%
+ Ένας στους δέκα Βρετανούς δεν έχει καθόλου αποταμιεύσεις, σύμφωνα με την Αρχή Χρηματοοικονομικής Συμπεριφοράς του Ηνωμένου Βασιλείου (FCA), ενώ ένα επιπλέον 21% διαθέτει λιγότερες από £1.000 σε αποταμιεύσεις.
+ Σε μια προσπάθεια να αποφύγει μήνυση για μονοπωλιακές πρακτικές, η Ticketmaster τοποθέτησε στο διοικητικό της συμβούλιο τον στενό συνεργάτη του Τραμπ, Richard Grenell.
+ Το νομοσχέδιο συμφιλίωσης περιλαμβάνει $25 δισεκατομμύρια ως αρχική χρηματοδότηση για το πρόγραμμα Golden Dome – τη νέα εκδοχή του πανάκριβου και συχνά αμφιλεγόμενου συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας που ξεκίνησε με το όνομα “Star Wars” επί Ρέιγκαν.
Ο Τραμπ δηλώνει ότι το συνολικό κόστος για τους Αμερικανούς φορολογούμενους θα ανέλθει στα $175 δισ., ενώ το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) υπολογίζει πως η πλήρης ανάπτυξη και λειτουργία του Golden Dome θα κοστίσει $542 δισ. τα επόμενα 20 χρόνια – μεγάλο μέρος των οποίων θα καταλήξει σε λογαριασμούς του Elon Musk.
+ Ron Paul: «Υπάρχει ένα πολύ φτηνότερο Iron Dome. Σταματήστε να προκαλείτε τις άλλες χώρες».
+ Ο Ναύαρχος James Kilby, προσωρινός Αρχηγός Επιχειρήσεων του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, δήλωσε ότι οι δυνάμεις των ΗΠΑ εξαπέλυσαν “τη μεγαλύτερη αεροπορική επίθεση στην ιστορία” σε επιχειρήσεις κατά των Χούθι κοντά στη Σομαλία.
Παρόλα αυτά, οι Χούθι δεν υποχώρησαν. Ο Τραμπ ήταν αυτός που τελικά έκανε πίσω.
+ Ο Τραμπ δήλωσε στους ηγέτες της Ε.Ε. ότι ο Πούτιν συμφώνησε να ξεκινήσουν άμεσες διαπραγματεύσεις για κατάπαυση πυρός, προκαλώντας στιγμιαία αμηχανία στην αίθουσα.
Ο Ζελένσκι υπενθύμισε ότι ο Πούτιν είχε ήδη συμφωνήσει σε διαπραγματεύσεις και ότι συνομιλίες είχαν πραγματοποιηθεί την προηγούμενη εβδομάδα.
+ Ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας Boris Pistorius για την αποτυχημένη μεσολάβηση Τραμπ με τον Πούτιν:
«Δεν πιστεύω ότι πρόδωσε σκόπιμα την Ευρώπη. Νομίζω απλώς ότι αξιολόγησε λάθος τη διαπραγματευτική κατάσταση με τον Πούτιν – και τη δική του επιρροή ως Πρόεδρος των ΗΠΑ».
+ Ο Τραμπ είχε δεσμευτεί ότι θα τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία μέσα σε 24 ώρες από την επιστροφή του στην προεδρία.
Πλέον, σε ιδιωτικές συνομιλίες, φέρεται να δηλώνει πως δεν πιστεύει ότι ο Πούτιν επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου – κάτι που είναι φανερό εδώ και καιρό, με τη Ρωσία να κατακτά σταθερά περισσότερα ουκρανικά εδάφη.
Με καμία συμφωνία σε εξέλιξη, ο Τραμπ δείχνει πρόθυμος να αποσυρθεί από τη σύγκρουση. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι ρεαλιστικό, καθώς έχει διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, συνεχίζει να εγκρίνει την αποστολή όπλων στην Ουκρανία και επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματα ορυκτών στη ρημαγμένη χώρα.
+ Σύνδρομο (παρα)μόνιμης εμμονής με την Κίνα:
Ο Αντιστράτηγος Jeffrey Kruse κατέθεσε ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν αυξήσει τη συλλογή πληροφοριών για την Κίνα κατά τουλάχιστον 30%, ενώ η αναλυτική παραγωγή έχει αυξηθεί «σε διψήφιο ποσοστό».
+ Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στο Fox News:
«Αν καταρρεύσει η Κίνα, καταρρέει όλος ο πλανήτης – ακόμα και η Αμερική».
Η εκτίμηση του MBS είναι πιθανόν ακριβής· όμως όλο και περισσότερο φαίνεται πως η χώρα που θα πέσει δεν είναι η Κίνα, αλλά οι ΗΠΑ – και μάλιστα χωρίς να παρασύρουν τον υπόλοιπο κόσμο μαζί τους.
+ $55 δισεκατομμύρια τον χρόνο: αυτό ήταν το ποσό που άρχισε να επενδύει η Apple στην Κίνα ήδη από το 2015.
«Οι περισσότεροι νομίζουν ότι υπάρχει εξαιρετική επαγγελματική εκπαίδευση στην Κίνα. Η επαγγελματική σχολή στην Κίνα είναι η Apple», λέει ο Patrick McGee, συγγραφέας του Apple in China.
+ Η πιο ενδεικτική απόδειξη ότι οι νέοι Αμερικανοί δεν διδάσκονται από “πολιτιστικούς Μαρξιστές”: όσο νεότερος είναι κάποιος στις ΗΠΑ, τόσο πιο πιθανό είναι να πιστεύει ότι ο Πόλεμος του Βιετνάμ «ήταν το σωστό πράγμα».
+ Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν το μεγαλύτερο φύλο-χάσμα στον κόσμο ως προς την αντίληψη της ελευθερίας επιλογής:
Είστε ικανοποιημένοι με την ελευθερία που έχετε να επιλέξετε τι να κάνετε στη ζωή σας;
Χώρα
Γυναίκες
Άνδρες
Διαφορά
ΗΠΑ
66
77
11
Λιθουανία
73
83
10
Πακιστάν
48
57
9
Γουινέα
73
82
9
Ιταλία
72
80
8
Ρωσία
72
80
8
Καναδάς
78
86
8
Βόρεια Μακεδονία
65
72
7
Βολιβία
75
81
6
+ Ο Μπάιντεν ίσως έχει χάσει μεγάλο μέρος των γνωστικών του λειτουργιών.
Ο Chuck Schumer μπήκε στην αίθουσα της Γερουσίας με τη φράση:
«Ο Πούτιν παρακολουθεί. Η Χαμάς παρακολουθεί… Αν το Κογκρέσο αποτύχει να υπερασπιστεί τη δημοκρατία, εξαιτίας μεταναστευτικών πολιτικών που εμπνεύστηκαν από τον Τραμπ και τον Στίβεν Μίλερ, τότε η κρίση της Ιστορίας θα είναι σκληρή».
**+ Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος Lula da Silva προειδοποιεί:
«Η δημοκρατία που μάθαμε να ζούμε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η λειτουργία του πολυμερισμού στις διεθνείς σχέσεις, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην εθνική κυριαρχία… όλα αυτά σβήνουν.
Και το επόμενο στάδιο είναι άγνωστο. Πιστεύαμε ότι οικοδομούσαμε μια πιο πολιτισμένη, πιο αλληλέγγυα, πιο ανθρώπινη κοινωνία. Το αποτέλεσμα είναι χειρότερο. Είναι σαν να ανοίγεις ένα λυχνάρι και να βγαίνουν από μέσα του οι κακοί».
+ Τη Δευτέρα, η πόλη Shabankareh στο Ιράν κατέγραψε θερμοκρασία 52,1°C — η νωρίτερη στιγμή στην ιστορία που ανθρώπινος οικισμός ξεπέρασε τους 125°F.
Μετατρέπουμε τεράστιες περιοχές του πλανήτη σε αφιλόξενες για τον άνθρωπο και για κάθε άλλη μορφή ζωής — και όλα αυτά μέσα στη διάρκεια της δικής μας ζωής. Τι μαρτυρία…
+ Στις πρώτες 100 ημέρες της επανεκλογής του, ο Τραμπ ενέκρινε πάνω από 145 μέτρα για την κατάργηση ή αποδυνάμωση περιβαλλοντικών ρυθμίσεων και την ενίσχυση των ορυκτών καυσίμων — περισσότερα από όσα είχε ανατρέψει σε ολόκληρη την πρώτη του θητεία.
+ Στο πρώτο τρίμηνο του 2025, η Κίνα εγκατέστησε 60 GW ηλιακής ενέργειας — περισσότερα από τα συνολικά φωτοβολταϊκά που διαθέτουν μαζί η Ισπανία και η Γαλλία.
Περισσότερο από το ήμισυ τοποθετήθηκε σε ταράτσες. Το 2010, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη ήταν οι ηγέτες στην παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Μέχρι το 2024, η Κίνα είχε εγκαταστήσει έξι φορές περισσότερη πράσινη ενέργεια από όλη την Ευρώπη και οκτώ φορές περισσότερη από τις ΗΠΑ.
+ Ο νέος φορολογικός νόμος του Τραμπ, που εγκρίθηκε από τη Βουλή, καταργεί βασικά κίνητρα για την ανανεώσιμη ενέργεια.
Τα αποτελέσματα προβλέπεται να είναι καταστροφικά:
Απώλεια πάνω από 830.000 θέσεων εργασίας
Αύξηση στους λογαριασμούς ρεύματος
Εκπομπές επιπλέον 230 εκατ. τόνων CO₂ έως το 2035 — ποσότητα ίση με τις ετήσιες εκπομπές της Ισπανίας
+ Νέα μελέτη για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, δημοσιευμένη στο Nature: Communications, προειδοποιεί ότι εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως θα εξαναγκαστούν σε μετακίνηση, ακόμη κι αν η υπερθέρμανση συγκρατηθεί κάτω από 1,5°C.
«Βλέπουμε ήδη κάποια από τα πιο εφιαλτικά σενάρια να εξελίσσονται μπροστά στα μάτια μας. Με την τρέχουσα υπερθέρμανση στους 1,2°C, η άνοδος της θάλασσας επιταχύνεται με ρυθμούς που, αν συνεχιστούν, θα είναι πρακτικά αδιαχείριστοι έως το τέλος του αιώνα».
Ωστόσο, ο κόσμος κατευθύνεται προς υπερθέρμανση 2,5°C–2,9°C, κάτι που θα σημάνει την κατάρρευση των πάγων της Γροιλανδίας και της Δυτικής Ανταρκτικής — σενάριο που θα προκαλέσει καταστροφική άνοδο της στάθμης κατά 12 μέτρα.
+ Η βουλευτής Yassamin Ansari:
«Συμμετέχω στην Επιτροπή Φυσικών Πόρων και εκεί είδαμε το πιο αντικανονικό και επιθετικό νομοθετικό κύμα κατά του περιβάλλοντος. Περιλαμβάνει τεράστιες παραχωρήσεις προς τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ανακάλυψα επίσης ότι ο πρόεδρος της επιτροπής, για πρώτη φορά στην καριέρα του, αγόρασε μετοχές αξίας εκατοντάδων χιλιάδων δολαρίων σε εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου. Βλέπουμε τεράστιες διαστάσεις διαφθοράς».
+ Η Maria Bartiromo του Fox Business αναρωτιέται στον αέρα:
«Πρέπει πράγματι να συμπεριληφθούν επιδοτήσεις για αιολική και ηλιακή ενέργεια στο νομοσχέδιο; Τι γίνεται αν δεν φυσάει; Αν δεν έχει ήλιο;»
+ Τουλάχιστον 6,7 εκατομμύρια εκτάρια πρωτογενούς δάσους χάθηκαν πέρυσι — περισσότερα από τα μισά λόγω πυρκαγιών.
+ Αυτή δεν είναι μια σοβαρή χώρα. Χάρτης των κομητειών των ΗΠΑ που διαθέτουν μετρό…
+ Ο Elon Musk και οι εταιρείες του, Tesla και SpaceX, έχουν δεχθεί σοβαρά πλήγματα στη φήμη τους.
Το 2021, η Tesla βρισκόταν στην 8η θέση μεταξύ των 100 πιο αναγνωρίσιμων εταιρειών στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση φήμης της Harris. Σήμερα έχει κατρακυλήσει στην 95η θέση.
+ Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο επικοινωνιακές — αγγίζουν πλέον και τα έσοδα του Musk.
Τον περασμένο μήνα, η κινεζική εταιρεία ηλεκτρικών αυτοκινήτων BYD ξεπέρασε την Tesla σε πωλήσεις στην Ευρώπη, για πρώτη φορά:
BYD: 7.231
Tesla: 7.165
+ Αυτή την εβδομάδα στο Κατάρ, εμφανώς αμήχανος, ο Musk ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από την πολιτική χρηματοδότηση:
«Όσον αφορά τις πολιτικές δαπάνες, θα κάνω πολύ λιγότερες στο μέλλον».
– Γιατί;
«Νομίζω ότι έχω κάνει αρκετά».
– Λόγω των αντιδράσεων;
«Αν δω λόγο να ξανακάνω πολιτικές δαπάνες, θα το κάνω. Προς το παρόν δεν βλέπω κάποιον λόγο».
+ Ο Δημοκρατικός βουλευτής Greg Casar, επικεφαλής της καμπάνιας κατά του Musk, σχολίασε πως αυτό είναι απόδειξη ότι η στοχοποίηση ολιγαρχών αποδίδει:
«Δείχνει ότι η λογοδοσία μπορεί να λειτουργήσει. Πιστεύω ότι αυτό είναι το πρότυπο για ένα Δημοκρατικό Κόμμα ενάντια στους δισεκατομμυριούχους και υπέρ των εργαζομένων.
Οι Ρεπουμπλικάνοι της Ουάσιγκτον πιστεύουν ότι το άπειρο χρήμα φέρνει άπειρα πλεονεκτήματα. Εγώ πιστεύω ότι μπορούμε να στρέψουμε αυτά τα χρήματα εναντίον τους».
+ Ο Elon Musk, πάντως, δεν χρειάστηκε μεγάλη βοήθεια για να καταστρέψει τον εαυτό του.
Απλώς πέρασε το “εγώ” του σε λειτουργία αυτόνομης οδήγησης, πάτησε γκάζι… και έπεσε πάνω σε τοίχο.
+ Ένα από τα πιο κωμικά στιγμιότυπα της εβδομάδας:
Η Marjorie Taylor Greene να τσακώνεται με το Grok, το ΑΙ πρόγραμμα ιδιοκτησίας Musk, το οποίο περιγράφει ως «αριστερόστροφο»!
+ Οι Pelle Dragsted και William Banks επισημαίνουν τι λείπει από τη «θεωρία της Αφθονίας» ως στρατηγική ανασύνταξης των Δημοκρατικών: την αναδιανομή του υπερσυσσωρευμένου πλούτου.
«Αν και πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στις υψηλές επιδόσεις των σκανδιναβικών χωρών σε θέματα εμπιστοσύνης, διακυβέρνησης και ευημερίας, όλοι οι ερευνητές συμφωνούν: καθοριστικό ρόλο παίζουν τα καθολικά προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας με αναδιανεμητικό χαρακτήρα».
+ Ο γερουσιαστής Cory Booker ήταν ο μοναδικός Δημοκρατικός που ψήφισε υπέρ του διορισμού του Charles Kushner ως πρέσβη του Τραμπ στη Γαλλία.
Ο Booker οφείλει να αυτοκαταγγελθεί στη Γερουσία επί 26 ώρες, διαβάζοντας ξανά και ξανά το ομοσπονδιακό κατηγορητήριο εναντίον του Kushner.
+ Πώς γίνεται οι Δημοκρατικοί να είναι τόσο κακοί στο πολιτικό παιχνίδι;
Καθαρή αποδοχή (Net Approval):
Ρεπουμπλικανοί: +4%
Δημοκρατικοί: -16%
+ Ο Μπάιντεν ενέκρινε μισθό $4 εκατομμυρίων για τον βασικό του σύμβουλο Mike Donilon στην έναρξη της καμπάνιας του 2024.
Ο δεύτερος πιο ακριβοπληρωμένος, η Jen O’Malley Dillon, υπεύθυνη καμπάνιας, έλαβε $300.000. Τόσο για την ισότητα των φύλων…
+ Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Catalyst για τη σύνθεση του εκλογικού σώματος του 2024, οι γυναίκες και οι άνθρωποι χρώματος αποτέλεσαν την πλειοψηφία (57%) του συνασπισμού του Τραμπ.
+ Σύγκριση συμμετοχής των Δημοκρατικών με τις προεδρικές εκλογές του 2020:
Περιοχή
2020
2024
Πολιτείες-κλειδιά
+7
-7
Υπόλοιπες
+2
-14
+ Ο βουλευτής του Τέξας Nate Schatzline εξηγεί πώς αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική:
«Ήμουν σε προσευχητικό τρέξιμο. Προσευχόμουν για τους μαθητές μου, για την εκκλησία μας, όταν άκουσα το κλάμα ενός μωρού. Έβγαλα τα ακουστικά. Ήμουν στην έρημο. Τότε ζούσαμε στην Καλιφόρνια. Τώρα επιστρέψαμε στη γη του Θεού, το Τέξας.
Δεν έβλεπα τίποτα. Συνέχισα να τρέχω. Ένα μίλι μετά, άκουσα πάλι το ίδιο κλάμα. Και τότε μου μίλησε το Άγιο Πνεύμα: “Αυτός είναι ο ήχος των αγέννητων που θα πεθάνουν αν δεν κατέβεις υποψήφιος για να τους προστατέψεις.”»
+ Ο αυτοαποκαλούμενος «Προφήτης» Johnny Enlow δήλωσε ότι “στα μάτια του Κυρίου, ο Τραμπ δεν είναι απλώς Πρόεδρος των ΗΠΑ — είναι Βασιλιάς του Κόσμου.”
+ Ο δημοσιογράφος Mehdi Hassan σχολιάζει:
«Αν κάποιος ανέβαινε στο μετρό, καθόταν δίπλα σας και άρχιζε να φλυαρεί για το δέρμα του Bruce Springsteen ή για το ότι είναι Κύριος του κόσμου… θα σηκωνόσασταν να αλλάξετε θέση. Στη χώρα αυτή, δώσαμε σε αυτό το άτομο τους κωδικούς των πυρηνικών».
+ Ο πάστορας Joe Rigney από τη νέα δεξιά «Εκκλησία του Χριστού» στην Ουάσιγκτον δηλώνει:
«Φυτεύουμε την Εκκλησία στην καρδιά της πρωτεύουσας για να επανακαλιμπράρουμε τους Χριστιανούς στη νέα εποχή Τραμπ.
Θα επιτεθούμε στον φεμινισμό. Θα επιτεθούμε στη σοδομία. Αυτές είναι οι αμαρτίες αυτής της πόλης — αποδεκτές και από τα δύο κόμματα. Θέλουμε να υψώσουμε τη σημαία της Βίβλου».
+ Η Ρεπουμπλικανή βουλευτής Erin Houchin (Ιντιάνα) υποστηρίζει τον δασμό 100% του Τραμπ στις ταινίες εκτός ΗΠΑ:
«Το Χόλιγουντ αυτοκαταστρέφεται γιατί έχει απομακρυνθεί από τις αξίες του αμερικανικού λαού. Οι πιο συντηρητικές ταινίες πάνε καλύτερα. Δεν θέλουμε άλλες χώρες να μας φέρνουν την προπαγάνδα τους».
+ Ο σκηνοθέτης Wes Anderson από τις Κάννες για τους δασμούς Τραμπ στο σινεμά:
«Ο δασμός είναι ενδιαφέρων. Δεν έχω ξανακούσει για 100% δασμό. Δεν είμαι ειδικός στην οικονομία, αλλά μάλλον σημαίνει πως θα πάρει όλα τα χρήματα… κι εμείς τι θα πάρουμε; Μπορείς καν να κρατήσεις μια ταινία στα τελωνεία; Δεν στέλνονται έτσι οι ταινίες.»
+ Μετά από λιγότερο από δύο χρόνια, το podcast στούντιο του Bill Maher με τίτλο “Uncancellable” ακυρώθηκε.
(Το 2000, ο Maher με απέκλεισε από την εκπομπή του Politically Incorrect. Αν δεν το είχε κάνει, θα το είχα κάνει εγώ μόνος μου.)
+ Από τους New York Review of Books:
«Λίγο μετά τη δημοσίευση του The Great Gatsby, οι πωλήσεις ξεράθηκαν. Τέσσερις μήνες πριν πεθάνει από αλκοολισμό και καρδιοπάθεια τον Δεκέμβριο του 1940, ο F. Scott Fitzgerald έλαβε την τελευταία του αναφορά απόδοσης: επτά αντίτυπα πουλήθηκαν το προηγούμενο έτος».
Booked Up
Τι διαβάζω αυτή την εβδομάδα…
Everything Is Now: The 1960s New York Avant-Garde—Primal Happenings, Underground Movies, Radical Pop J. Hoberman
(Εκδόσεις Verso)
The Courage of Birds: The Often Surprising Ways They Survive Winter Peter Dunne
Εικονογράφηση: David Allen Sibley
(Εκδόσεις Chelsea Green)
Travels in America: Notes and Impressions of a New World Albert Camus
Επιμέλεια: Alice Kaplan
Μετάφραση: Ryan Bloom
(University of Chicago Press)
Sound Grammar
Τι ακούω αυτή την εβδομάδα…
Truth Is Carolyn Wonderland
(Alligator Records)
Flowers for the Living Mourning [a] BLK Star
(Don Giovanni Records)
Radio Armageddon Chuck D
(Def Jam Recordings)
Εκμετάλλευση του Δημόσιου Συναισθήματος για Ιδιωτικούς Σκοπούς
«Σε μια λαϊκιστική κουλτούρα όπως η δική μας, όπου απουσιάζει μια υπεύθυνη ελίτ με πολιτική και ηθική αυτονομία, και όπου είναι εφικτό να εκμεταλλεύεται κανείς τα πιο άγρια ρεύματα του δημόσιου συναισθήματος για προσωπικό όφελος, είναι τουλάχιστον πιθανό ότι μια άρτια οργανωμένη, φωνακλάδικη, δραστήρια και καλά χρηματοδοτούμενη μειοψηφία θα μπορούσε να διαμορφώσει ένα πολιτικό κλίμα στο οποίο η λογική επιδίωξη του κοινού μας συμφέροντος και της ασφάλειάς μας να καταστεί αδύνατη.»
— Richard Hofstadter, The Paranoid Style in American Politics
Ο Jeffrey St. Clair είναι συνεπιμελητής του CounterPunch.
Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι An Orgy of Thieves: Neoliberalism and Its Discontents (με τον Alexander Cockburn).
Επικοινωνία: [email protected] | Twitter/X: @JeffreyStClair3
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ: Ο όρος “roaming charges” αναφέρεται στα τέλη περιαγωγής, δηλαδή στα επιπλέον κόστη που επιβάλλονται όταν χρησιμοποιείς κινητό τηλέφωνο εκτός της χώρας σου ή εκτός του δικτύου σου. Στη στήλη του St. Clair, ο όρος λειτουργεί παιγνιωδώς και πολυεπίπεδα:
Υποδηλώνει διανοητική περιαγωγή: ο συγγραφέας «περιφέρεται» μέσα στην εβδομάδα σχολιάζοντας πολιτική, κουλτούρα, περιβάλλον και παράνοια.
Ο “φόρος” (charge) είναι ειρωνικό υπονοούμενο: πληρώνουμε συλλογικά το τίμημα για την πολιτική και ηθική αποσύνθεση.
Επιπλέον, παραπέμπει στο στυλ ελεύθερης ροής της στήλης – σαν περιπλάνηση μέσα στα γεγονότα της εβδομάδας χωρίς αυστηρή θεματική δομή.
50 συμμετοχές νέων καλλιτεχνών στην ετήσια έκθεση,
15+ βραβεία…και συνεχίζουμε!
Με την απονομή για πέμπτη συνεχόμενη φορά των τιμητικών τίτλων MATAROA AWARDS, ολοκληρώθηκε το Σάββατο 17 Μαΐου η φετινή διαδικασία των βραβείων MATAROA 2025 | Εικαστικές Τέχνες, ενός θεσμού που γεννήθηκε από τη συνεργασία της Πολιτιστικής Εταιρείας με την Art Thessaloniki-International Contemporary Art Fair, και στο πλαίσιο του project ΜATAROA για την προώθηση της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας στην Ελλάδα.
Στην ανοιχτή πρόσκληση της φετινής διοργάνωσης, ανταποκρίθηκαν συνολικά περισσότεροι από 70 δημιουργοί, με προτάσεις που αξιολογήθηκαν από την κριτική επιτροπή για να επιλεγούν οι 10 καλλιτέχνες που είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν τα έργα τους στο πλαίσιο της 8ης Art-Thessaloniki Fair.
Τις απονομές των βραβείων έκαναν ο κ. Ιάσων Φωτήλας, Υφυπουργός Πολιτισμού, o κ. Σταύρος Ανδρεάδης, Πρόεδρος της Πολιτιστικής Εταιρείας και η κα. Ζωή Παπαγεωργίου, Μέλος Δ.Σ. της Πολιτιστικής Εταιρίας.
Το 1ο Βραβείο στα φετινά MATAROA AWARDS απονεμήθηκε στον Μάριο Λέανδρο Μπαστέα.
Ειδική μνεία δόθηκε στις καλλιτέχνιδες Δήμητρα Κωνσταντινίδη & Μαρία Τσεσμελή.
Ο κατάλογος των φιναλίστ των βραβείων MATAROA περιλαμβάνει – εκτός από τους βραβευθέντες – τους/τις: Ζαφειρίου Στέφανος, Ζουμπούλη Λίλυ, Καραμανλή Ειρήνη, Ναθένας Γιώργος, Προφητηλιώτη Ελευθερία, Σουλιώτη Ευρυδίκη και Yanchev Georgi.
Nine years after the Brexit vote, a new UK–EU deal promises smoother trade and deeper cooperation – but is it the end of the Brexit saga or just another chapter? Bronwen Maddox digs into what the deal really means with Rod Liddle and Nicolai von Ondarza, from political fallout to Britain’s shifting role on the world stage.
