Αρχική Blog Σελίδα 57

Kατέστρεψαν τους εκσκαφείς, έδωσαν το νερό στα data center & τώρα «δεν βγαίνουμε μέχρι τον Μάρτιο»!

0

Μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα κατέρρευσε το αφήγημα αλλά πλέον είναι αργά

Στα τέλη Αυγούστου, από την ίδια την Πτολεμαΐδα και σε συνέντευξή του στο e-ptolemeos, ο Κυριάκος Μητσοτάκης κουνούσε αυτάρεσκα το δάχτυλο στους κατοίκους της περιοχής.

Δήλωνε κατηγορηματικά πως «όποιος μιλά για επιστροφή στον λιγνίτη κοροϊδεύει την κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας», απαξιώνοντας κάθε αντίθετη φωνή ως «μάχες οπισθοφυλακών».

Το επιχείρημα μάλιστα άλλαξε κοστούμι εν μία νυκτί: Όταν εξαντλήθηκε η πράσινη ευαισθησία περί «σωτηρίας του πλανήτη» από τα ελληνικά φουγάρα, επιστρατεύτηκε το αφήγημα της αγοράς, ότι ο λιγνίτης «δεν είναι πλέον οικονομικά ανταγωνιστικός».

Στην αρχή  ανατίναξε τους εκσκαφείς λιγνίτη η ΔΕΗ.

Τώρα έδωσαν τα δίκτυα ύδρευσης των εργοστασίων ηλεκτρικής ενέργειας της Δυτικής Μακεδονίας στην… Amazon για τα data center AI!

Η απόλυτη τρέλα και μάλιστα εν μέσω δύο πολέμων που εκτόξευσαν την τιμή της ενέργειας: Σε Ουκρανία, Κόλπο. Ερυθρά Θάλασσα.

Ο ΑΔΜΗΕ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τη χειμερινή επάρκεια ισχύος και η ΡΑΑΕΥ αναγκάστηκε να ανάψει το «πράσινο φως» για την παράταση λειτουργίας της «Πτολεμαΐδας 5» τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Μαρτίου του 2027.

Χωρίς εθνικό καύσιμο, το σύστημα καταρρέει: Τις ημέρες του χειμερινού ψύχους, με συννεφιά και άπνοια, ούτε οι ανεμογεννήτριες ούτε τα φωτοβολταϊκά μπορούν να κρατήσουν το φορτίο.

Η χώρα χρειάζεται τα 660 MW σταθερής βάσης που προσφέρει η μονάδα.

Ήδη από τις αρχές Αυγούστου -την ώρα δηλαδή που ο πρωθυπουργός μιλούσε για «οπισθοφυλακές»- η «Πτολεμαΐδα 5» έκαιγε ασταμάτητα, καλύπτοντας πάνω από το 6% της συνολικής παραγωγής ρεύματος.Σχεδίαζαν να σβήσουν μια επένδυση 1,5 δισ. ευρώ στα τέλη του 2026, ενώ ο αγωγός του ΔΕΣΦΑ για τη μετατροπή της σε αέριο θα είναι έτοιμος εντός του 2027.

Η εξάμηνη παράταση στην «Πτολεμαΐδα 5» δεν υπαγορεύεται απλώς από τον φόβο ενός εγχώριου παγετού, αλλά από το ευρύτερο, εκρηκτικό τοπίο της διεθνούς ενεργειακής κρίσης.

Σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον όπου ο πόλεμος στο Ιράν και οι αναταράξεις στον Κόλπο συμπιέζουν τις ροές καυσίμων, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια ασφυκτιούν και οι τιμές του φυσικού αερίου παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες σε γεωπολιτικά σοκ, καμία χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να στερηθεί εγχώρια ισχύ βάσης.

Όταν οι διεθνείς αγορές βρίσκονται σε διαρκή αναβρασμό και η διαθεσιμότητα των εισαγωγών ρεύματος δεν είναι δεδομένη, η διατήρηση του εθνικού καυσίμου ως εφεδρείας αποτελεί αναγκαστική κίνηση αυτοσυντήρησης και όχι επιλογή πολυτελείας.

Ποιος κοροϊδεύει ποιον;

Όταν η ίδια η λειτουργία του κράτους -και της λογικής- επιβάλλει τη διατήρηση του λιγνίτη για να μην παγώσει η χώρα στο πρώτο κύμα κακοκαιρίας, το ερώτημα επιστρέφει αυτομάτως στον εμπνευστή των δηλώσεων:

Ποιος τελικά κορόιδεψε τη Δυτική Μακεδονία; Όσοι προειδοποιούσαν ότι η βίαιη απολιγνιτοποίηση υποθηκεύει την ενεργειακή ασφάλεια ή εκείνοι που υπόσχονταν «πράσινα θαύματα» για να καταλήξουν να παρακαλούν τον ΑΔΜΗΕ για τρίμηνες παρατάσεις;

#OYΔΕΝ_ΝΕΟΤΕΡΟΝ_ΑΠΟ_ΤΟ_ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ_ΜΕΤΩΠΟ…”

0
#ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ_ΤΟΥΡΚΙΑΣ_ΥΕΜΕΝΗΣ…?
Γράφει ο   Στρατιωτικός αναλυτής Ευθύμιος.
#ΑΡΩΜΑ_ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑΣ..!!! 
Μεσα απο  Τουρκικες πηγες για το τι πραγματικα συνεβη στο Ανατολικο ζητημα …
#Constantinople:
Η 4η μέρα του πολέμου. Στο χαρτί είναι αρχιστράτηγος αλλά οΜουσταφά Κεμάλ εξακολουθεί να μην είναι στο πεδίο της μάχης. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ ΖΟΦΕΡΗ… ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΑΝΓΚΑΛ ΝΤΑΓΚΙ, ΤΟ ΤΟΥΡΜπε ΤΕΠΕ ΕΠΕΣΕ ΚΙ ΑΥΤΟ. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΛΗΣΙΑΣΑΝ ΛΙΓΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΑΝΚΑΡΑ. 26 Αυγούστου 1921. Πριν από 104 χρόνια σήμερα. Η 4η μέρα της Μάχης του Σακαρυά. Ο αρχιστράτηγος Μουσταφά Κεμάλ, στις 12 Αυγούστου στο Πολάτλι, έπεσε από το άλογό του και έσπασε τα πλευρά του, γι’ αυτό είναι σε αναρρωτική άδεια. Ξεκουράζεται στο σπίτι του. Στο πεδίο της μάχης είναι ο Φεβζή Πασάς. Οι Έλληνες επιτίθενται προς την Άγκυρα όχι από τα δυτικά αλλά από τα νότια προς τα βόρεια. Συνεπώς, στο νότιο άκρο του μετώπου διεξάγονται αιματηρές μάχες. Ιδιαίτερα γύρω από το Τουρμπετέπε, η ελληνική επίθεση που ξεκίνησε με νυχτερινή αιφνιδιαστική επιδρομή στις 24 Αυγούστου, έδωσε μια σύντομη ανάπαυλα το βράδυ της 25ης Αυγούστου, αλλά το πρωί της 26ης Αυγούστου, γύρω στις 10:00, το Τουρμπετέπε έπεσε… Γιασάρ Γκιορέν.
Συνεχιζεται….
-#Ιran:  Κύμα  της Επιχείρησης «#Αληθινή_Υπόσχεση_4»
 
   Ο στρατηγός Ρεζάι, Γενικός Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, κατέθεσε τους όρους του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της λήξης του πολέμου σε ΟΛΑ τα μέτωπα, της απελευθέρωσης των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και της άρσης του ναυτικού αποκλεισμού. Είπε ότι το μήνυμα έχει ΑΠΟΣΤΑΛΕΙ στις ΗΠΑ, και το Ιράν αναμένει την απάντηση της Ουάσινγκτον.
-#Yemen: Το μέλος του πολιτικού γραφείου των  Ανσαρουλάχ (και κυβερνήτης του #Νταμάρ ) Μοχάμεντ αλ-Μπουχάιτι προειδοποιεί την Τουρκία και το Πακιστάν: «Σεβαστείτε τους εαυτούς σας και μείνετε μακριά από τον πόλεμο. Αν υποστηρίξετε στρατιωτικά τη Σαουδική Αραβία, εμείς [οι Υεμενίτες] θα σας χτυπήσουμε και θα σας πειθαρχήσουμε με σιδερένια γροθιά».
Οι δυναμεις της Υεμενης  έχουν καταλάβει το #Τζαμπάλ_Νουμάν. To Τζαμπάλ Νουμάν δεν είναι απλώς μια συνηθισμένη τοποθεσία, αλλά ένα στρατηγικό σταυροδρόμι μεταξύ του Αλ-Μουνταραμπά και του Αλ-Ουαζίγια. Ο έλεγχός του σημαίνει ότι οι δυνάμεις της Υεμενης έχουν πλέον μια επιβλητική θέα σε τεράστιες περιοχές και απειλούν οποιαδήποτε κίνηση δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία σε αυτά τα μέτωπα.
Στην Αλ #Τουρμπα λαμβάνουν χώρα σφοδρές συγκρούσεις και μαζική έξοδος μισθοφόρων σαουδαραβων..
πριν αποκοπεί ο δρόμος Αλ-Τούρμπα-Χίτζα Αλ-Αμπντ-Τουρ Αλ-Μπαχά-Άντεν.
Μετά από βίαιες συγκρούσεις, οι δυνάμεις της Υεμενης αποκτούν τον έλεγχο της οροσειράς Ράσν που δεσπόζει στην πόλη Αλ-Τουρμπα στην επαρχία του Ταΐζ.
O στρατος της Υεμενης καλεσε τον κοσμο να μεινει στα σπιτια στην πολη Αλ Τουρμπα για να μην κινδινευσει  και να συνεργαζεται.
Οι ένοπλες δυνάμεις της Υεμένης αναλαμβάνουν τον έλεγχο της περιοχής Αλ-Καμπάλ και του κέντρου Αλ-Αλκάμα στην Ταιζ και η Τέταρτη Ταξιαρχία έχει τεθεί υπό έλεγχο. Ειναι μιαπολυ μεγαλη νικη για την Υεμενη σημερα.
Μην πέσετε στην παγίδα της προπαγάνδας ότι ο Σαουδο-Υεμενικός πόλεμος είναι ένας σιιτικός-σουνιτικός πόλεμος. Υπάρχουν Σιίτες και Σουνίτες και στις δύο πλευρές. Ο ηγέτης της NRF που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, Tariq Saleh, είναι Ζαιδίτης #Σιίτης, ενώ ο υπουργός Άμυνας της Ansar Allah της Υεμένης , Muhammad al-Atifi, είναι Σουνίτης.

Ο αείμνηστος πρώην δικτάτορας Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ ήταν ένας Ζαϊντί σιίτης που κυβέρνησε την Υεμένη για 33 χρόνια και πούλησε την Υεμένη στις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία.

Οι δυναμεις της Υεμενης εξαπέλυσαν μεγάλης κλίμακας επιθέσεις σε «ευαίσθητες τοποθεσίες στην πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας, Ριάντ» και στις εγκαταστάσεις της Aramco στο #Γιανμπού, με αρκετούς βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος Yahya Saree δήλωσε ότι οι επιθέσεις είναι σε απάντηση «στην επίθεση του Σαουδάραβα εχθρού».
Ο Υποστράτηγος Μπακίλ αλ-Ουάχμπι, διοικητής της Ταξιαρχίας Αλ Ουάχμπι που ανήκει στις δυνάμεις της Yεμενης, επισκέπτεται την περιοχή Αλ Ζαχίρ στη #Μπάιντα . Πρόκειται για την ίδια περιοχή όπου τα σαουδαραβικά και αντι-Χούθι μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ψευδώς ότι έπεσε στον έλεγχο της Αμαλίκα.
Kαι αυτος ειναι Σουνιτης (κατάγεται από τη φυλή Γουαχμπιά),οπως και ο υπουργος αμυνας ειναι Σουνιτης   και τα “μεγαλα καναλια”στην Ελλαδα θα σας πουν το γνωστο παραμυθι “Σιιτες ανταρτες χουθι…¨”,τοσο ξερουν τοσο λεν…!! 
 
-#U.K.: Robin Monoti: ΟΙ ΡΟΘΣΤΣΑΪΛΝΤ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΣΥΓΧΩΡΕΣΑΝ ΤΟΝ ΠΟΥΤΙΝ ΓΙΑ ΑΥΤΟ! Και τώρα θέλουν τα παιδιά σου να πεθάνουν για την απληστία τους! Η Yukos, που παρήγε το 20% του ρωσικού πετρελαίου, βρισκόταν υπό τον έλεγχο του Βρετανού παγκοσμιοποιητή Jacob Rothschild. Ο Πούτιν επέστρεψε στο ρωσικό λαό το πετρέλαιο που ελέγχει ο Rothschild. Οι Rothschilds εξοργίστηκαν και απαίτησαν πόλεμο! (ιδιοκτήτης της Yukos ήταν ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι).
-#US:Ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι σύντομα θα ανατινάξει ολόκληρο το ιρανικό έθνος, αν δεν συμπεριφερθούν σωστά. «Βρίσκομαι σε φάση λήψης αποφάσεων και πολύ μεγάλα πράγματα θα συμβούν στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον. Οι τρέχουσες επιλογές στο τραπέζι: να εξαφανιστεί το Ιράν, να σαπίσει οικονομικά ή να γίνει μια συμφωνία. Το ερώτημά μου είναι, αν και πότε θα ανατινάξω ολόκληρο το έθνος; Καλύτερα να συμπεριφερθούν σωστά».
-#Rojava: Ύποπτοι πυρήνες του ISIS στόχευσαν μια περίπολο των Δυνάμεων Εσωτερικής Ασφάλειας μεταξύ των χωριών Kijil Arab και Karbawi, νοτιοδυτικά του Qamishlo, σκοτώνοντας ένα μέλος και τραυματίζοντας τρία άλλα.
Μαχητές της κουρδικής «Ταξιαρχίας Χασάκε» (#YPG) έχουν ξεκινήσει μια εκστρατεία καθαρισμού για να καθαρίσουν τις γειτονιές τους στην πόλη Χασάκε.
Το Διεθνές Αεροδρόμιο Καμισλί θα ανοίξει ξανά εντός εβδομάδων με πτήσεις προς προορισμούς στη Γερμανία και τη Σουηδία, εκτός από μια εγχώρια διαδρομή.
-#Israel: ΜΠΕΝ-ΓΚΒΙΡ: «ΕΙΜΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΗΣ, ΕΝΤΑΞΕΙ;» Ο Ισραηλινός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, για τους κατοίκους της Γάζας: «Οι συνθήκες για τους ανθρώπους στη Γάζα δεν είναι καλές. Θέλω να τους στείλω έξω από τη Γάζα. Είμαι ανθρωπιστής, εντάξει; Τους κάνω μια χάρη. Τους βγάζω από εκεί».
ο ισραηλινός στρατός κατοχής ανατίναξε πρώην στρατιωτικές εγκαταστάσεις που ανήκαν στο πρώην καθεστώς κοντά στο κάστρο Τζαντάλ στο όρος #Ερμόν.
-#Syria: O Jolani φέρεται να απέρριψε επίσημο αίτημα της Σαουδικής Αραβίας για την αποστολή μαχητών στο βασίλειο για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των προελαύνοντων Ενόπλων Δυνάμεων της Υεμένης.
Στην ύπαιθρο της δυτικής Hama ανέφεραν ότι δύο εργάτες από την κοινότητα των Αλαουιτών, ο Ali Ahmad al-Darwish, 55 ετών, και ο Rabee Abbas, 37 ετών, τραυματίστηκαν μετά από πυροβολισμούς από ένοπλους που επέβαιναν σε μοτοσικλέτα, καθώς επέστρεφαν από εργασίες κατασκευής στον δρόμο που συνδέει το δυτικό τμήμα της πόλης #Tayzin με το αγρόκτημα Khalufiyah στον δρόμο Hama–Masyaf.
-#Afghanistan: Μαχητές του Ενωμένου Μετώπου του Αφγανιστάν (#AUF) σκοτώνουν ένα μέλος των Ταλιμπάν (IEA) σε στοχευμένη επιχείρηση, Νταστ-ε-Άρα, περιοχή Ταγκάμπ, επαρχία Μπανταχσάν ,
-#Turkey: Ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν: Το πρόβλημα με τους Χούθι υπάρχει εδώ και 10 χρόνια. Υπάρχει σοβαρή επίθεση εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και εμείς τηρούμε τον λόγο μας. Θα δείτε ότι η Συμμαχία της Μέκκας θα είναι μια πλατφόρμα που θα αλλάξει τα δεδομένα, αν το επιτρέψει ο Θεός.
Πρόεδρος Ερντογάν: «Γνωρίζουμε ποιες ομάδες, κυρίως το σιωνιστικό δίκτυο σφαγών, ενοχλούνται από τη διαδικασία «Τουρκία χωρίς Τρομοκρατία». Με την άδεια του Θεού, δεν θα τους δώσουμε την ευκαιρία που ελπίζουν. Θα κόψουμε τους αγωγούς των εχθρών του έθνους και της χώρας που τρέφονται από την τρομοκρατική βιομηχανία, έναν προς έναν. Είμαστε αποφασισμένοι σε αυτό, και αν θέλει ο Θεός, θα τα καταφέρουμε».
-#Germany: Συνέντευξη του Prof. Richard A. Werner, όπου ισχυρίζεται ότι η CIA ελέγχει ακόμα τη Γερμανία, η ΕΕ λειτουργεί ως δικτατορία και η οικονομική αποδυνάμωση της Γερμανίας προχωρά σύμφωνα με σχέδιο.

  • Ο Werner είναι οικονομολόγος με εμπειρία σε κεντρικές τράπεζες (όπως Bank of Japan) και γνωστός για κριτικές του σε συστήματα νομισματικής πολιτικής, δημιουργία χρήματος από τράπεζες και ιστορικές επιρροές σε οικονομίες όπως της Ιαπωνίας και Γερμανίας.
-#Rum_Pontos:Λόγω της βροχής που έπεφτε από πρχθες το βράδυ, σημειώθηκε μια τρομερή κατολίσθηση στην περιοχή Ofις της Τραπεζούντας και στην περιοχή İyidere της Ριζούντας. Ο παράκτιος δρόμος της Μαύρης Θάλασσας έκλεισε από τις 2 π.μ. έως τις 7 π.μ. .
Οι αγωγοί στην περιοχή Ιγιντερέ φράξαν, μετατρέποντας δρόμους και δρόμους σε λίμνες και αφήνοντας οχήματα βυθισμένα.
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το Ανατολικό Μέτωπο”

Το πολιτικό μήνυμα των τοπικών εκλογών στη Σαξωνία-Άνχαλτ της Γερμανίας

0

Του Δρα Βύρωνος Ματαράγκα Καθηγητού στο Πανεπιστήμιο Μπαχτσέ-σεχίρ της Κωνσταντινούπολης

Η Γερμανία είναι κράτος ομοσπονδιακό, δηλαδή κυρίαρχο κράτος που συγκροτείται από την ένωση επιμέρους αυτοδιοικούμενων εδαφικών περιοχών. Η κρατική εξουσία διανέμεται μεταξύ της Κεντρικής Αρχής, που είναι το ομοσπονδιακό κράτος και ενσαρκώνει την ένωση των επιμέρους εδαφικών περιοχών, και των συνενωμένων εδαφικών περιοχών. Η κατανομή των αρμοδιοτήτων γίνεται από το Ομοσπονδιακό Σύνταγμα, δηλαδή το Σύνταγμα της Κεντρικής Αρχής, η οποία συγκροτεί το Ομοσπονδιακό Κράτος.

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αποτελείται από δέκα-έξι (16) εδαφικές περιοχές, που λέγονται χώρες (Land, πληθυντικός Länder). Στην καθομιλουμένη γλώσσα λέμε <κρατίδια>.

Κάθε κρατίδιο έχει την δική του εκτελεστική και νομοθετική εξουσία, δηλαδή την δική του κυβέρνηση και την δική του βουλή.

Στις εκλογές που έγιναν στο κρατίδιο της Σαξονίας- Άνχαλτ, η Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD), ένα κόμμα ακροδεξιό, κατήγαγε σημαντική και αξιοπρόσεκτη νίκη με ποσοστό 44,2%.

Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) πήρε 18,5% και το  Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας (SPD) πήρε 9%.

Γίνεται αντιληπτό ότι, αυτά τα δύο κόμματα εξουσίας της Γερμανίας υπέστησαν πρωτοφανή καθίζηση!

Η συμμετοχή στις εκλογές άγγιξε το 77,8%, ποσοστό υψηλό!

Το γεγονός ότι, στο τοπικό κοινοβούλιο των 83 εδρών, το AfD παίρνει 39 έδρες, ενώ απαιτούνται 43 έδρες για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, ουδόλως αναιρεί το μήνυμα του εκλογικού αποτελέσματος περί ευρυτέρων ανακατατάξεων σε όλη την Γερμανία!

Σημειωτέον ότι, το AfD είναι η αξιωματική αντιπολίτευση στην Ομοσπονδιακή Κάτω Βουλή (Bundestag)  με ποσοστό 20,8% από τις εκλογές του Φεβρουαρίου 2025.

Άνοδος της άκρας δεξιάς παρατηρείται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Στην Γαλλία με το κόμμα <Rassemblement National> Eθνικό Συναγερμό  υπό την ηγεσία της Μαρίν Λεπέν.Στην Αγγλία με το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ. Στην Αυστρία με το FPÖ <Freiheitliche Partei Österreichs> το Κόμμα της Ελευθερίας της Αυστρίας υπό την ηγεσία του Χέρμπερτ Κικλ.

Δύο είναι οι αιτίες της εκλογικής ενισχύσεως της άκρας δεξιάς!

Η κακή οικονομική κατάσταση και η ανεξέλεγκτη μετανάστευση!

Η Γερμανία βιώνει μία από τις σοβαρότερες οικονομικές και δημοσιονομικές κρίσεις.

Οι ανόητες κυρώσεις κατά της Ρωσίας υστέρησαν την γερμανική οικονομία από το φθηνό φυσικό αέριο της Ρωσίας και την έστρεψαν στον μονόδρομο του τριπλάσιου στην τιμή αμερικανικού φυσικού αερίου!

Έχουν κλείσει εκατοντάδες μικρομεσαίες εταιρείες.Η ανεργία αυξάνει ιλιγγιωδώς.Ο αριθμός των προσωπικών και ανωνύμων εταιρειών που κηρύσσουν πτώχευση, ολοένα αυξάνει!

Η Volkswagen, η αυτοκινητοβιομηχανία την οποία ο Χίτλερ ίδρυσε το 1937 για να αποκτήσει αυτοκίνητο ο γερμανικός λαός, γι΄αυτό ονομάστηκε <Όχημα του Λαού>,σχεδιάζει το κλείσιμο τεσσάρων εργοστασίων της έως το 2034, μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας και απολύσεις εργαζομένων.

Και η BMW αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και σχεδιάζει απολύσεις εργαζομένων, καταρτίζει πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου και πρόωρης συνταξιοδότησης εργαζομένων για τον περιορισμό του λειτουργικού κόστους.

Προβλήματα αντιμετωπίζει και η BOSCH.Γι΄αυτό προβαίνει σε μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, δηλαδή απολύσεις εργαζομένων.

Η Μercedes υπέστη κατακόρυφη μείωση  των πωλήσεων και την συναφή μείωση κέρδους. Αναγκάζεται να προβεί σε απολύσεις εργαζομένων, περικοπή θέσεων εργασίας και να κλείσει εργοστάσια της στην Γερμανία.

Και η Porsche υπέστη κατακόρυφη πτώση των πωλήσεων των πολυτελών αυτοκινήτων της και αναγκάζεται να λάβει τα ίδια μέτρα, δηλαδή περικοπές θέσεων εργασίας και απολύσεις εργαζομένων.

Ο φιλοπόλεμος αντιρωσικός αέρας, που φυσάει στην Γερμανία ανησυχεί τους Γερμανούς, οι οποίοι το μόνο που επιθυμούν είναι η νηνεμία και η ησυχία στην Ευρωπαική ήπειρο!

Γι΄αυτό τον λόγο, οι συμπαθούντες την καθεστηκυία πολιτική τάξη στην Γερμανία ισχυρίζονται ότι, το AfD είναι φιλορωσικό!

Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση προκαλεί σοβαρά κοινωνικά προβλήματα!

Το 2015, η τότε Καγκελάριος Άγκελα- Δωροθέα Μέρκελ άνοιξε τα σύνορα της Γερμανίας και εισέρρευσαν περί το 1.100.000 πρόσφυγες και μετανάστες προερχόμενοι κυρίως από την Συρία,το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Τότε η Μέρκελ είπε την φράση <Θα τα καταφέρουμε!> (Wir schaffen das).

Όμως, αυτή η απόφασή της υπήρξε μοιραία και για την χώρα της και για την Ευρωπαική ήπειρο, η οποία κατακλύστηκε από μετανάστες. Συγχρόνως προκάλεσε τριγμούς στον κυβερνητικό συνασπισμό. Οι κυβερνητικοί εταίροι κατηγόρησαν την Μέρκελ ότι στέλνει το <λάθος σήμα στην Ευρώπη>.

Οι μετανάστες και πρόσφυγες που εισρέουν μαζικά στις χώρες της Ευρώπης είναι Ασιάτες Μουσουλμάνοι το θρήσκευμα και Αφρικανοί.

Η σταθερή εμπειρία πολλών ετών, ίσως και δεκαετιών, απέδειξε ότι, αυτοί οι άνθρωποι δεν προσαρμόζονται, και κατά συνέπεια δεν ενσωματώνονται στις κοινωνίες των Ευρωπαικών χωρών, στις οποίες καταφεύγουν! Δεν μιλάμε για αφομοίωση! Αλλά για προσαρμογή,δηλαδή για ικανότητα εξοικείωσης με το κοινωνικό περιβάλλον, στο οποίο καταφεύγουν και θέλουν να ζήσουν.

Στην Ιταλία,   Πακιστανός Ιμάμης, ο οποίος υποτίθεται ότι κήρυττε τον Λόγο του Θεού, έλεγε ότι, τα κορίτσια των Μουσουλμάνων στην Ιταλία  θα πρέπει να μπορούν να παντρευτούν σε ηλικία έξι (6) ετών, όπως ορίζει ο Ιερός Νόμος του Ισλάμ (Σαρία), και όχι στην ηλικία που ορίζει ο Αστικός Κώδικας της Ιταλίας! Αυτό είναι έμμεσο, αλλά σαφές αίτημα εντάξεως του Ιερού Νόμου του Ισλάμ (Σαρία) στο θεσμικό πλαίσιο της Εννόμου Τάξεως της Ιταλίας!

Σαν να μή έφτανε αυτό, ο ίδιος Ιμάμης με το κήρυγμα του καλούσε τους Μουσουλμάνους που ζουν στην Ιταλία να <σκοτώνουν τους άπιστους>!,δηλαδή τους Ιταλούς!!!

Πληροφορηθείσα η Πρωθυπουργός της Ιταλίας κα Τζόρτζια Μελόνι τα <θεάρεστα καμώματα> , αυτού του θρησκευτικού λειτουργού διέταξε την άμεση απέλασή του!

Στην Ολλανδία, ο ίδιος ο πατέρας μιας κοπέλλας σκότωσε την ίδια την κόρη του με την συνδρομή των ευσεβών υιών του, οι οποίοι συμφώνησαν με την άποψη του τιμωρού πατέρα τους ότι, η αδελφή τους είχε <υπέρ-δυτικοποιηθεί>!!!

Στην Γαλλία, στο Παρίσι, στην γνωστή λεωφόρο Saint Germain ένας νεαρός Μουσουλμάνος, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Γαλλία, είπε σε μία Γαλλίδα Παριζιάνα, η οποία είχε ντεκολτέ και φορούσε μίνι με 40 βαθμούς ζέστη το καλοκαίρι, ότι, αυτό το ντύσιμο είναι <χαράμ>,δηλαδή <απαγορευμένο> από την Μουσουλμανική θρησκεία!!! και δεν πρέπει να ντύνεται έτσι. Της ζήτησε επίσης να βγάλει τον Σταυρό, που φορούσε στον λαιμό της!!!

Αυτά τα περιστατικά δείχνουν την νοοτροπία αυτών των ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν καμία διάθεση και κυρίως δεν έχουν την βούληση να προσαρμοστούν στην κοινωνία των χωρών, στις οποίες καταφεύγουν!

Ακριβώς αυτή η μή-προσαρμογή των εν λόγω μεταναστών και προσφύγων στην κοινωνία και τα ήθη της Γερμανίας δυσαρεστεί τους Γερμανούς.

Στις μεγάλες πόλεις της Γερμανίας υπάρχουν γειτονιές, στις οποίες κανείς φοβάται να μπει μετά την δύση του ήλιου. Οι περιοχές γύρω από τους κεντρικούς σιδηροδρομικούς σταθμούς θεωρούνται επικίνδυνες!

Οι Γερμανοί αναπωλούν τις <ωραίες> πόλεις τους, όπως ήταν πριν από την <επέλαση των μυρίων>!

Όλοι όσοι ψήφισαν το AfD δεν είναι ναζισταί! Είναι πολίτες χαμηλών εισοδηματικών τάξεων που βλέπουν να χάνονται εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας, να κλείνουν εργοστάσια και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το φάσμα της ανεργίας, της φτώχειας και της κοινωνικής εξαθλίωσης να τους πλησιάζει απειλητικά, ενώ βλέπουν τον <κατατρεγμένο> Άραβα πρόσφυγα ή μετανάστη να εγκαθίσταται στην χώρα τους με τις τέσσερις (4) γυναίκες του και τα πολυάριθμα παιδιά του και όλοι, δηλαδή ο ίδιος, κάθε μία από τις τέσσερις (4) συζύγους του, και κάθε τέκνο του, να παίρνουν επίδομα από το κράτος!

Βλέπουν επίσης οι Γερμανοί πολίτες να έχει αυξηθεί η εγκληματικότης και ειδικότερα οι σεξουαλικές επιθέσεις (βιασμοί) και η παραβατικότης ανηλίκων.

Χρίσιμο είναι να υπενθυμίσω ότι, ο ναζισμός φύτρωσε στις συνθήκες φτώχειας και κοινωνικής εξαθλίωσης, που επικράτησαν στην Γερμανία μετά το τέλος του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου!

 

«Μας λένε ότι έρχεται ένας μεγάλος πόλεμος…»

0

του Tyler Durden

Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου 2026 — 18:40

Άρθρο του Steve Watson μέσω του Modernity News

Zerohedge

Η βρετανική κυβέρνηση ξεσκονίζει ένα απόρρητο εγχειρίδιο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου και καλεί τα νοικοκυριά να αποθηκεύσουν κονσέρβες και εμφιαλωμένο νερό, ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσιεύουν άρθρα στα οποία εξετάζεται κατά πόσο η χώρα είναι ψυχολογικά προετοιμασμένη για πόλεμο.

Το απόρρητο Κυβερνητικό Εγχειρίδιο Πολέμου (Government War Book) αναθεωρείται για πρώτη φορά από το 2004. Το παλιό έγγραφο περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο τα υπουργεία θα διατηρούσαν απρόσκοπτη τη διανομή τροφίμων και τις επικοινωνίες, καθώς και τη λειτουργία της ίδιας της κυβέρνησης, σε περίπτωση που μια σύγκρουση έφτανε στο εσωτερικό της χώρας.

Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο τέθηκε στο αρχείο. Τώρα επανέρχεται στο πλαίσιο ενός Προγράμματος Εσωτερικής Άμυνας, το οποίο, σύμφωνα με αξιωματούχους, θα συντονίζει τη στρατιωτική και την πολιτική αντίδραση σε περίπτωση που διεθνείς εχθροπραξίες πλήξουν την ηπειρωτική Βρετανία.

 

Τα νοικοκυριά καλούνται να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο να μείνουν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, νερό ή διαδίκτυο. Ο κατάλογος του Υπουργικού Συμβουλίου είναι ξεκάθαρος: εμφιαλωμένο νερό, τρόφιμα μακράς διαρκείας, απαραίτητα φάρμακα, κουτί πρώτων βοηθειών, φακός, φορητή μπαταρία φόρτισης, εφεδρικές μπαταρίες και ραδιόφωνο με μανιβέλα ή μπαταρίες.

Ένας αξιωματούχος, μιλώντας στους Financial Times, επέμεινε ότι η εκστρατεία δεν θα προωθεί τη λογική του «σκύψτε και καλυφθείτε»:

«Θα δοθούν πρακτικές συμβουλές για πράγματα που μπορείτε να κάνετε ώστε να ενισχύσετε την ανθεκτικότητα του νοικοκυριού σας, όπως το να διαθέτετε λίγο εμφιαλωμένο νερό και κονσέρβες. Θα είναι θέμα κοινής λογικής και όχι κινδυνολογία».

 

Ο αρχιγραμματέας του Υπουργείου Οικονομικών, Ντάρεν Τζόουνς, μετέφερε το ίδιο μήνυμα στους βουλευτές:

«Η κυβέρνηση θα κάνει ό,τι μπορεί και είμαστε καλά προετοιμασμένοι — μπορούμε όμως όλοι να συμβάλουμε ώστε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Η εκστρατεία αυτή θα βοηθήσει τους πολίτες να κάνουν μικρά αλλά σημαντικά βήματα, ώστε να είναι προετοιμασμένοι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης ή διαταραχής — είτε πρόκειται για ακραία καιρικά φαινόμενα είτε για κυβερνοεπίθεση, που μπορεί να επηρεάσει την πρόσβαση στο ηλεκτρικό ρεύμα, στο νερό ή στο τηλεφωνικό σήμα».

Τα σχέδια πρόκειται να υποβληθούν σε δοκιμή αντοχής το 2027, στο πλαίσιο της άσκησης “Albiston Shadow”, η οποία χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη άσκηση εσωτερικής άμυνας εδώ και δεκαετίες. Υπουργοί και εκατοντάδες αξιωματούχοι θα προσομοιώσουν μια πολυήμερη κρίση με επίκεντρο υβριδικές επιθέσεις — κυβερνοδιαταραχές, δολιοφθορές, παρεμβάσεις και παραπληροφόρηση — και όχι άρματα μάχης στο Γουάιτχολ. Σύμφωνα με πληροφορίες, μέρος των εργασιών για την εσωτερική άμυνα έχει επισπευσθεί, με τον χρονικό ορίζοντα να μεταφέρεται από το 2035 προς το 2030.

What Is This REALLY About? UK Government Announces Mass STOCKPILE Order, WARGAMES

 

Η υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων, Λουίζ Σάντερ-Τζόουνς, παρουσίασε ολόκληρο το πακέτο μέτρων μέσα από το πρίσμα της απειλής της Μόσχας:

«Η Ρωσία δεν αποτελεί απειλή μόνο για την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Αποτελεί άμεση απειλή για το εσωτερικό του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτές οι ασκήσεις, μαζί με σημαντικά μέτρα όπως η επικαιροποίηση των “Εγχειριδίων Πολέμου”, θα μας βοηθήσουν να προετοιμαστούμε για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής και παράλληλα θα δείξουν στον βρετανικό λαό πόσο σοβαρά την αντιμετωπίζουμε».

Ο αρχηγός του Επιτελείου Άμυνας, σερ Ρίτσαρντ Νάιτον, έχει εκφραστεί ακόμη πιο άμεσα: «Στα 35 χρόνια της σταδιοδρομίας μου, αυτή είναι η πιο επικίνδυνη περίοδος που έχω γνωρίσει». Πρόσθεσε ότι «οι κίνδυνοι και οι απειλές για τη χώρα αυτή είναι μεγαλύτεροι από οποιαδήποτε άλλη στιγμή μετά τον Ψυχρό Πόλεμο», ότι η Ρωσία «διερευνά, αμφισβητεί και δοκιμάζει τις άμυνές μας» και ότι «η κοινωνία και όλοι μας» ενδέχεται να χρειαστεί να αποδεχθούμε «διαφορετικές επιλογές και διαφορετικές προτεραιότητες».

Το BBC ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτό το κλίμα μέσα στην εβδομάδα. «Ο πόλεμος μπορεί να έρχεται. Είμαστε ψυχολογικά έτοιμοι;» αναρωτήθηκε ο ανταποκριτής Άλαν Λιτλ, επισημαίνοντας την εκστρατεία δημιουργίας αποθεμάτων και την αναθεώρηση του Κυβερνητικού Εγχειριδίου Πολέμου.

 

Η ιστορικός Μάργκαρετ ΜακΜίλαν δήλωσε στο BBC:

«Δεν είναι τα άρματα μάχης εκείνα για τα οποία πρέπει να ανησυχείτε. Είναι η κοπή των καλωδίων στον πυθμένα των ωκεανών. Είναι η παραβίαση των συστημάτων από τα οποία εξαρτώνται τόσο πολλά πράγματα».

Έπειτα από 80 χρόνια χωρίς πόλεμο σε βρετανικό έδαφος, πρόσθεσε: «Δεν νομίζω ότι είμαστε ψυχολογικά προετοιμασμένοι».

Ο απόστρατος στρατηγός σερ Ρίτσαρντ Σίρεφ συνέκρινε τη σημερινή συγκυρία με «εκείνα τα καλοκαίρια της εδουαρδιανής εποχής πριν από το 1914, όταν γινόταν πολλή συζήτηση για πόλεμο, αλλά το ενδεχόμενο να ξεσπάσει πραγματικά ένας πόλεμος φαινόταν τόσο εξωπραγματικό, ώστε ήταν αδύνατον να το πιστέψει κανείς».

Αυτή είναι η εκδοχή των γεγονότων για την οποία μιλούν δημόσια οι υπουργοί. Δεν είναι όμως η μοναδική ερμηνεία.

Το 2025, ο καθηγητής Ντέιβιντ Μπετζ του King’s College London, ειδικός στον σύγχρονο και ανορθόδοξο πόλεμο, υποστήριξε ότι το Γουάιτχολ ενισχύει την άμυνα στο εσωτερικό της χώρας απέναντι σε μια εγχώρια διάσπαση, χρησιμοποιώντας ως πολιτική κάλυψη το αφήγημα μιας ρωσικής εισβολής.

Αναφερόμενος στη διατύπωση της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας του 2025, σύμφωνα με την οποία η Βρετανία πρέπει να «προετοιμαστεί ενεργά για το ενδεχόμενο να δεχθεί άμεση απειλή η επικράτεια του Ηνωμένου Βασιλείου», ο Μπετζ είπε ότι η ανησυχία είναι πραγματική — αλλά αφορά το εσωτερικό της χώρας.

«Ωστόσο, η προέλευσή της δεν είναι εξωτερική αλλά εσωτερική και σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο είναι πλέον διαμορφωμένη η κοινωνία μας: είναι βαθιά κατακερματισμένη».

Περιέγραψε μια κοινωνία «χαμηλής εμπιστοσύνης, βαθιά κατακερματισμένη και έντονα διχασμένη σε πολιτικές παρατάξεις, γεγονός που μας οδηγεί, όλο και πιο αναπόφευκτα, προς την εμφύλια σύγκρουση».

Απέρριψε τις συζητήσεις περί εισβολής:

«Η πραγματικότητα είναι ότι μας χωρίζει μεγάλη απόσταση από τη Ρωσία… Δεν απειλούμαστε στρατιωτικά με άμεσο τρόπο, επί του εδάφους, από κάποιον προφανή εξωτερικό εχθρό — ούτε καν από τη Ρωσία… Ένα από τα σενάρια που δεν ισχύουν είναι η κατάληψη της πλατείας ενός χωριού από Ρώσους στρατιώτες. Ειλικρινά, αυτός είναι ένας μάλλον παράδοξος ισχυρισμός».

Κατά την εκτίμησή του, το πολιτικά απαγορευμένο μέρος της συζήτησης είναι το εξής:

«Αυτό που τους ανησυχεί είναι μια εσωτερική σύγκρουση και το καταλαβαίνουν απόλυτα. Είναι όμως πολιτικά εντελώς τοξικό να το παραδεχθούν δημοσίως».

Η δημιουργία μιας δύναμης πολιτών για τη φύλαξη υποδομών, η οποία παρουσιάζεται ως προετοιμασία απέναντι στη Ρωσία, αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, «μια λογικά παράλογη πρόταση, η οποία όμως εξυπηρετεί ως πρόσχημα».

Professor Warns UK Government Is Preparing For Civil War, Using Russian Invasion Threat As Cover 

 

Καθηγητής προειδοποιεί ότι η βρετανική κυβέρνηση προετοιμάζεται για εμφύλιο πόλεμο, χρησιμοποιώντας ως κάλυψη την απειλή ρωσικής εισβολής

Παρόμοιες δηλώσεις έχει κάνει και ο Ίλον Μασκ. Σε μια αντιπαράθεση τον Ιούλιο με τη Ζάνι Μίντον Μπέντοουζ του Economist, χαρακτήρισε την εμφύλια σύγκρουση στη Βρετανία «αναπόφευκτη αναμέτρηση», εάν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις.

«Εάν υπάρχει μια μεγάλη και συνεχώς αυξανόμενη —και μάλιστα με ταχείς ρυθμούς— ομάδα ανθρώπων, των οποίων οι πεποιθήσεις είναι αντίθετες προς τις δυτικές πεποιθήσεις, κάποια στιγμή θα υπάρξει αναμέτρηση».

Η Μπέντοουζ κατέφυγε, σύμφωνα με το άρθρο, στη μομφή περί «ακροδεξιάς». Ο Μασκ απάντησε:

«Όχι, υποστηρίζω τους ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ανθρώπους, τους οποίους εσείς χαρακτηρίζετε ΨΕΥΔΩΣ ακροδεξιούς».

Πρόσθεσε ότι είναι «κατά του βιασμού και της δολοφονίας» και «κατά της επιβολής κανόνων και νόμων που αντιβαίνουν σε όσα έχουμε συνηθίσει να αποδεχόμαστε στη Δύση».

Elon Musk Tells Snooty Leftist Interviewer: Civil war In Britain Is INEVITABLE

 

Ο Ίλον Μασκ λέει σε υπεροπτική αριστερή δημοσιογράφο: Ο εμφύλιος πόλεμος στη Βρετανία είναι ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΟΣ

Τα αποθέματα, τα Εγχειρίδια Πολέμου και οι ασκήσεις που κινητοποιούν «ολόκληρη την κοινωνία» ταιριάζουν με την επίσημη ενημέρωση περί υβριδικού πολέμου από το εξωτερικό. Ταιριάζουν όμως και με ένα κράτος το οποίο δεν εμπιστεύεται πλέον τη δυνατότητα αδιάλειπτης παροχής βασικών υπηρεσιών σε μια παραταξιακά διχασμένη χώρα χαμηλής κοινωνικής εμπιστοσύνης — και το οποίο αρνείται να κατονομάσει τις πολιτικές που οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση.

Η αντίφαση βρίσκεται σε κοινή θέα. Μέχρι και πριν από λίγες ημέρες, η ίδια κυβέρνηση που μιλούσε για υπαρξιακό κίνδυνο εξακολουθούσε να στερεί πόρους από τις ένοπλες δυνάμεις που θα έπρεπε να πολεμήσουν.

Ο Βρετανικός Στρατός έλαβε εντολή να αναστείλει το μεγαλύτερο μέρος της «μη απαραίτητης» συλλογικής εκπαίδευσης για τις μονάδες που εδρεύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο και βρίσκονται σε ετοιμότητα — μεταξύ άλλων, ασκήσεις με πραγματικά πυρά, τεθωρακισμένα και ελικόπτερα Apache — επειδή ο καθημερινός προϋπολογισμός του Υπουργείου Άμυνας δεν επαρκεί για να καλύψει το κόστος των καυσίμων και των πυρομαχικών στις σημερινές τιμές.

Μόνο ένα μικρό ποσοστό των μονάδων έχει αναπτυχθεί σε αποστολές. Ο στόλος επιφανείας έχει συρρικνωθεί από σχεδόν 50 πολεμικά πλοία πριν από δύο δεκαετίες σε περίπου 22. Οι αυξήσεις των αμυντικών δαπανών στα χαρτιά εξανεμίζονται από τον πληθωρισμό. Οι δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας έχουν αυξηθεί κατά 16% μέσα σε πέντε χρόνια. Στις ένοπλες δυνάμεις έχει δοθεί εντολή να μην αφαιρέσουν πόρους από την υγεία ή την παιδεία, προκειμένου να καλύψουν ένα χρηματοδοτικό κενό ύψους περίπου 1,4 δισεκατομμυρίων λιρών ετησίως.

Is Britain Abandoning Military Defense To Fund More Socialism?

 

Ένα κράτος που δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει την εκπαίδευση με άρματα μάχης δεν είναι «έτοιμο για πόλεμο». Ένα κράτος που καλεί τις οικογένειες να αγοράσουν μόνες τους νερό, ενώ χρηματοδοτεί τη μαζική εγκατάσταση μεταναστών και το συνακόλουθο βάρος για το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, δεν αντιμετωπίζει με σοβαρότητα ούτε την κοινωνική συνοχή. Ο σερ Ρίτσαρντ ζητά «διαφορετικές επιλογές και διαφορετικές προτεραιότητες». Οι επιλογές αυτές καταλήγουν διαρκώς στις κονσέρβες μέσα στα ντουλάπια και όχι στα σύνορα, στον επαναπατρισμό μεταναστών ή σε μια στρατιωτική δύναμη που να είναι πραγματικά ικανή να πολεμήσει.

Ο Άντριου Μίχτα, καθηγητής στρατηγικών σπουδών, δήλωσε στο BBC ότι το βαθύτερο πρόβλημα είναι τόσο ψυχολογικό όσο και υλικό:

«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι επίσης σε μεγάλο βαθμό αφοπλισμένο — και, το σημαντικότερο, είναι αφοπλισμένο ψυχολογικά. Δεν υπάρχει ετοιμότητα για όσα συμβαίνουν, επειδή οι πολιτικές ελίτ δεν απευθύνονται στους πολίτες τους με τρόπο που να αποτυπώνει με ειλικρίνεια τη σοβαρότητα της κατάστασης».

Η σοβαρή απειλή που είναι πρόθυμοι να κατονομάσουν είναι η Μόσχα. Εκείνη που δεν είναι πρόθυμοι να κατονομάσουν είναι μια κοινωνία την οποία συνέβαλαν να διασπάσουν και κατόπιν ενημέρωσαν ότι πρέπει να δημιουργήσει αποθέματα για τις σκοτεινές ημέρες που έρχονται. Το Εγχειρίδιο Πολέμου μπορεί να ξαναγραφτεί. Το αφήγημα συγκάλυψης γράφεται από μόνο του.

Zerohedge

ΚΑΡΥΤΑΙΝΑ ΕΝΑΣ ΑΡΚΑΔΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΝΕΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ

0

ΜΑΡΙΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ

με τη συνεργασία των ΜΙΧΑΛΗ ΦΕΣΤΑ και ΧΡΗΣΤΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ

Το βιβλίο αυτό προτείνει μια πλουραλιστική προσέγγιση στην ανάλυση και ερμηνεία της τοπικής ιστορίας. Μέσα από το παράδειγμα της Καρύταινας, ενός μεσαιωνικού οικισμού της Αρκαδίας, επιδιώκει να εμπλουτίσει τη σύγχρονη ιστοριογραφία και να συνδέσει τη μικροϊστορία με ευρύτερα ζητήματα που απασχολούν τους ιστορικούς της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και δημογραφικής ιστορίας. Συγκροτεί μια πρωτότυπη πρόταση για τη μελέτη της τοπικής ιστορίας ως πεδίου κατανόησης ευρύτερων ιστορικών μετασχηματισμών.

Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση ποικίλων βιβλιογραφικών και αρχειακών πηγών, προφορικών μαρτυριών, καθώς και υλικών τεκμηρίων, το έργο αναδεικνύει τις δημογραφικές μεταβολές, τις κοινωνικές και οικονομικές δομές, τις μεταναστευτικές διαδρομές, τις σχέσεις με πολιτικούς θεσμούς και συλλογικότητες, καθώς και τις διαδικασίες συγκρότησης της τοπικής μνήμης και ταυτότητας.

Το βιβλίο υιοθετεί μια διεπιστημονική μικροϊστορική προσέγγιση, η οποία συνθέτει τη δημογραφική, την κοινωνικο-οικονομική και την πολιτική ιστορία με τη δημόσια ιστορία. Μέσα από αυτή τη σύνθεση, η Καρύταινα αναδεικνύεται σε ένα δυναμικό μεθοδολογικό εργαστήρι για την κατανόηση της νεότερης ιστορίας από τον 19ο έως τον 21ο αιώνα.

ISBN: 978-960-371-119-3 / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών – Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών / Σειρά: Αυτοτελή Δημοσιεύματα / Αρ. 166 / Αθήνα 2026 / 17 x 24 εκ. / 344 σ.

Διατίθεται από: https://history-bookstore.eie.gr/section-neohellenic-research/modern-greek-studies/n01-166-0/

 

Το BD στη «Μέδουσα»: Η Ελλάδα εκπέμπει μήνυμα ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο

0
Τμήμα των Ελληνικών Ειδικών Δυνάμεων που συμμετείχε στην πολυεθνική διακλαδική άσκηση “Μέδουσα 15 – 2026”, στην παραλία του Μάλεμε Χανίων. Credits: BusinessDaily

Μήνυμα ισχύος έστειλε η Αθήνα μέσα από την πολυεθνική διακλαδική άσκηση «Μέδουσα 15 – 2026» και την κοινή ναυτική άσκηση με το Ισραήλ. Ενόχληση της Τουρκίας για την μεγάλη άσκηση στην Αν. Μεσόγειο.

Μήνυμα ισχύος προς την Άγκυρα από την Ανατολική Μεσόγειο, όπου αναμένεται να παιχτεί η επόμενη πράξη στα Ελληνοτουρκικά με φόντο και την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, εξέπεμψε η Αθήνα τις προηγούμενες ημέρες.

Η στρατηγική των υψηλών τόνων που έχει υιοθετήσει η Τουρκία με επίκεντρο τα «αποστρατιωτικοποιημένα» νησιά και τις «γκρίζες ζώνες» συνοδεύεται και από πράξεις.

Ενδεικτικές, πέραν των παραβιάσεων, ήταν οι υπερπτήσεις της Παρασκευής (18/9). Δύο οπλισμένα τουρκικά μαχητικά F-16 πέταξαν άνωθεν της νήσου Ρω που ανήκει στο σύμπλεγμα της Μεγίστης (Καστελόριζο), το οποίο η Άγκυρα έχει στοχοποιήσει εσχάτως.

Η έτερη υπέρπτηση πραγματοποιήθηκε από τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος (UAV) πάνω από τη Ζουράφα (γνωστή και ως Λαδοξέρα), μια ακατοίκητη νησίδα στα ανατολικά της Σαμοθράκης που κατά την Άγκυρα εμπίπτει στους γεωγραφικούς σχηματισμούς ακαθόριστης κυριαρχίας.

Ένοπλες Δυνάμεις

Στιγμιότυπο από την πολυεθνική διακλαδική άσκηση “Μέδουσα 15 – 2026”

«Μέδουσα»

Μόνο τυχαίο δεν πρέπει να θεωρείται ότι την ημέρα των τουρκικών υπερπτήσεων ολοκληρώθηκε η πολυεθνική διακλαδική Τακτική Άσκηση Μετά Στρατευμάτων (ΤΑΜΣ) «Μέδουσα 15 – 2026», μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου και με τη συμμετοχή των Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας.

Το BusinessDaily ήταν παρών και παρακολούθησε την άσκηση.

Το γεωγραφικό επίκεντρο της φετινής Μέδουσας, που ξεκίνησε στις 10 Σεπτεμβρίου, ήταν η ευρύτερη περιοχή της Κρήτης και του Μυρτώου Πελάγους, δηλαδή και εντός «εύρους» του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Σκοπός της άσκησης είναι η ενίσχυση της συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας μεταξύ τωνσυμμετεχουσών Ενόπλων Δυνάμεων, μέσω κοινών διακλαδικών επιχειρησιακών δραστηριοτήτων.

Επιπλέον, σύμφωνα με αρμόδιους αξιωματούχους του ΓΕΕΘΑ, η άσκηση κρίνεται ως πολύ σημαντική για δύο λόγους: αφενός γιατί αποκτά μεγαλύτερη δυναμική, αφετέρου διότι φέτος ενσωμάτωσε τα διδάγματα από τις σύγχρονες συγκρούσεις (Ουκρανία και Μέση Ανατολή), με τη χρήση UAVs και drones καμικάζι τύπου First Point View (FPV) να περιλαμβάνονται σε όλα τα σενάριά της.

Ένοπλες Δυνάμεις

Στιγμιότυπο από την πολυεθνική διακλαδική άσκηση “Μέδουσα 15 – 2026”

Σύνθετες αεροναυτικές επιχειρήσεις

Στην άσκηση μετείχαν μαχητικά αεροσκάφη F-16, ελικόπτερα μεταφοράς Chinook, επιθετικά Apache και αναγνωρίσεως Kiowa, οι φρεγάτες Ψαρά και Νικηφόρος Φωκάς, πυραυλάκατοι, υποβρύχια, το αρματαγωγό «Ρόδος» και το αιγυπτιακό ελικοπτεροφόρο Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, με την περιοχή να καθίσταται θέατρο σύνθετων αεροναυτικών επιχειρήσεων.

Την τελευταία ημέρα της «Μέδουσας» έγιναν:

  • 17 αλεξιπτωτικές ρίψεις ελεύθερης πτώσης από τα 8.000 πόδια
  • Διείσδυση από αέρος με άλμα ελεύθερης πτώσης
  • Τερματική Καθοδήγηση Αεροσκάφους από JTAC
  • Ναυτικές και ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις
  • Καταρρίχηση από ελικόπτερα με τη μέθοδο «Fast Rope» και
  • Συνδυασμένη αποβατική και αεραποβατική ενέργεια με την υποστήριξη μαχητικών αεροσκαφών και επιθετικών ελικοπτέρων.

Απόβαση και drones

Οι αποβατικές ενέργειες, που είχαν στόχο την κατάληψη της παραλίας του Μάλεμε (Χανιά), τη δημιουργία προγεφυρώματος και την προστασία εδαφών τακτικής σημασίας, πραγματοποιήθηκαν από μικτές δυνάμεις καταδρομών Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου.

Νωρίς το πρωί της Παρασκευής, Αιγύπτιοι βατραχάνθρωποι πραγματοποίησαν βυθομέτρηση και λεπτομερή αναγνώριση (χαρτογράφηση, εντοπισμό και εξουδετέρωση εμποδίων, έλεγχο της σύστασης του βυθού και της ακτής) στην παραλία όπου αργότερα πραγματοποιήθηκαν οι αποβατικές ενέργειες.

Ακόμα, η άσκηση έδωσε έμφαση στα μη επανδρωμένα συστήματα.

Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν περιπλανώμενα πυρομαχικά -γνωστά και ως drones καμικάζι ή αυτοκτονίας- για πραγματοποίηση πληγμάτων εχθρικών στόχων.

Ενώ δοκιμάστηκε και η αντιμετώπιση επιθέσεων από σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drone swarm), με τη χρήση του «Κένταυρου», του ελληνικής κατασκευής αντι-drone συστήματος (C-UAS).

Πέρα από τις μετέχουσες χώρες, στην άσκηση παρέστησαν ως παρατηρητές τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σερβία, η Μοζαμβίκη και το Μπαχρέιν.

Ελικόπτερο των ενόπλων δυνάμεων

Στιγμιότυπο από την πολυεθνική διακλαδική άσκηση “Μέδουσα 15 – 2026”

Παρών ο Α/ΓΕΕΘΑ

Την Ημέρα Διακεκριμένων Επισκεπτών (DV Day), από τη Φ/Γ Ψαρά παρακολούθησαν ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο Αιγύπτιος ομόλογός του Αντιστράτηγος Άχμεντ Φάτι Ιμπραήμ Χαλίφα, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς της Κυπριακής Δημοκρατίας Αντιστράτηγος Εμμανουήλ Θεοδώρου, καθώς και ο υποδιοικητής των Γαλλικών Ναυτικών Δυνάμεων Μεσογείου (Deputy/OPS CECMED) Υποναύαρχος Μακάρα Ουκ.

Παρόντες ήταν επίσης ο Αρχηγός ΓΕΣ Αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, ο Αρχηγός ΓΕΝ Αντιναύαρχος Δημήτριος-Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ και ο Αρχηγός ΓΕΑ Αντιπτέραρχος (Ι) Δημοσθένης Γρηγοριάδης, καθώς και οι νεοδιορισθέντες πρέσβεις Γαλλίας και Αιγύπτου στην Ελλάδα, Νικόλας Κασσιανίδης και Μουράντ Μουράντ, αντίστοιχα.

Μαζί και στη Μεσόγειο Αθήνα – Ιερουσαλήμ

Λίγες ώρες νωρίτερα έγινε γνωστό ότι τα Πολεμικά Ναυτικά Ελλάδας και Ισραήλ πραγματοποίησαν κοινή ναυτική άσκηση στη Μεσόγειο, στην οποία συμμετέχουν δύο φρεγάτες από ελληνικής πλευράς και δύο πυραυλάκατοι από ισραηλινής.

Οι δυνάμεις εκπαιδεύτηκαν σε σειρά επιχειρησιακών σεναρίων, μεταξύ των οποίων καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς και ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση απειλών στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Η άσκηση εντάσσεται στο Πρόγραμμα Αμυντικής Συνεργασίας (ΠΑΣ) Ελλάδας-Ισραήλ για το έτος 2026, καθώς και στη γενικότερη ενισχυόμενη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και των εξοπλισμών.

Με προεξάρχουσα τη Γαλλία, με την οποία η Ελλάδα διατηρεί συμφωνία αμυντικής συνεργασίας με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, η στρατηγική σχέση της Αθήνας με την Ιερουσαλήμ, καθώς και η διατήρηση ενός ανάλογου επιπέδου σχέσεων με το Κάιρο -μια πιο σύνθετη εξίσωση- αποτελούν τον βασικό εξωτερικό εξισορροπητικό πυλώνα της απέναντι στην Άγκυρα.

Αντίπραξη «Θαλάσσιος Λύκος»

Εν τω μεταξύ, ξεκινά σήμερα και ολοκληρώνεται στις 24 Σεπτεμβρίου, η άσκηση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού «Θαλάσσιος Λύκος» (Denizkurdu-I), σε Μαύρη Θάλασσα, Θάλασσα του Μαρμαρά, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Στη διακλαδική άσκηση αναμένεται να συμμετάσχουν περίπου 100 πλοία, 50 αεροσκάφη και 14.000 άτομα προσωπικό, με στοιχεία όχι μόνο από το Ναυτικό, αλλά και από τον Στρατό Ξηράς, την Πολεμική Αεροπορία και την Ακτοφυλακή.

Στόχος, σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, είναι η ανάπτυξη ικανοτήτων λήψης αποφάσεων σε περιβάλλον πολλαπλών απειλών, καθώς και η δοκιμή διαδικασιών διαλειτουργικότητας.

businessdaily.gr

Δ. Τσαϊλάς: Η Ελλάδα πρέπει να επιλέξει τι είδους ναυτική ισχύ θέλει

0

του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.

Το πραγματικό δίλημμα για το Πολεμικό Ναυτικό δεν είναι Στόλος ή Ασπίδα του Αχιλλέα. Είναι αν οι περιορισμένοι πόροι θα επενδυθούν κυρίως σε λίγες ακριβές πλατφόρμες ή σε ένα πολυεπίπεδο ναυτικό που θα μπορεί να ελέγχει, να επιχειρεί και να αντέχει.

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια απόφαση που δεν μπορεί πλέον να κρυφτεί πίσω από τεχνικούς όρους. Το ερώτημα για το Πολεμικό Ναυτικό του 2035 είναι συγκεκριμένο:

Θα διαθέσουμε το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων πόρων για έναν μικρότερο αριθμό εξαιρετικά προηγμένων πολεμικών πλοίων ή θα επιδιώξουμε έναν μεγαλύτερο και πιο κατανεμημένο στόλο, συνδυάζοντας φρεγάτες, κορβέτες, υποβρύχια, μη επανδρωμένα συστήματα, αισθητήρες, πυρομαχικά, υποδομές και υποστήριξη;

Αυτό είναι το πραγματικό δίλημμα. Και δεν είναι τεχνικό. Είναι πολιτικό. Διότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αποκτήσει τα πάντα στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Οι πόροι είναι πεπερασμένοι. Κάθε επιλογή υπέρ μιας δυνατότητας περιορίζει αναγκαστικά τη δυνατότητα επένδυσης σε κάποια άλλη. Επομένως, η συζήτηση πρέπει να φύγει από το ερώτημα «ποιο πλοίο είναι καλύτερο;» και να περάσει στο πολύ δυσκολότερο. Ποιο ναυτικό μπορεί να παράγει περισσότερη πραγματική ισχύ ανά ευρώ και να τη διατηρεί επιχειρησιακά διαθέσιμη σε βάθος χρόνου;

Το δίλημμα πρέπει να ειπωθεί καθαρά

Υπάρχουν δύο διαφορετικές λογικές. Η πρώτη λέει, λιγότερες αλλά εξαιρετικά προηγμένες μονάδες, με μεγάλη ισχύ πυρός και προηγμένα συστήματα. Η δεύτερη λέει, συνδυασμός προηγμένων μονάδων με περισσότερες μικρότερες μονάδες, μη επανδρωμένα μέσα, αισθητήρες και δικτυωμένες δυνατότητες, ώστε η παρουσία να κατανέμεται σε μεγαλύτερο χώρο.

Καμία από τις δύο λογικές δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απόλυτη. Το ζήτημα είναι ποια αναλογία μπορεί να υπηρετήσει καλύτερα τις ελληνικές επιχειρησιακές ανάγκες και ταυτόχρονα να παραμείνει οικονομικά βιώσιμη. Εδώ όμως υπάρχει μία κρίσιμη παράμετρος. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς δύναμη πρώτης ημέρας. Χρειάζεται δύναμη που μπορεί να παραμένει διαθέσιμη και τη δεύτερη, την τρίτη και την εικοστή ημέρα μιας κρίσης. Αυτό αλλάζει ολόκληρο τον υπολογισμό.

Η ακριβότερη πλατφόρμα δεν είναι πάντα η ακριβότερη επιλογή Μία προηγμένη φρεγάτα μπορεί να προσφέρει δυνατότητες που καμία μικρότερη μονάδα δεν μπορεί να αναπαράγει. Αλλά η πραγματική της αξία δεν εξαντλείται στο κόστος αγοράς. Χρειάζεται πλήρωμα. Χρειάζεται εκπαίδευση. Χρειάζεται ανταλλακτικά. Χρειάζεται πυρομαχικά. Χρειάζεται συντήρηση. Χρειάζεται αναβαθμίσεις. Χρειάζεται υποδομές. Χρειάζεται ασφαλείς επικοινωνίες και διασύνδεση με το υπόλοιπο σύστημα.

Άρα το πολιτικό ερώτημα δεν είναι, «Μπορούμε να αγοράσουμε το συγκεκριμένο πλοίο;» Αλλά «Μπορούμε να υποστηρίξουμε αυτό το πλοίο και όσα άλλα χρειάζονται για να λειτουργεί ως μέρος ενός αποτελεσματικού στόλου για τις επόμενες τρεις δεκαετίες;» Αν η απάντηση είναι όχι, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο πλοίο. Βρίσκεται στον σχεδιασμό.

Το δεύτερο δίλημμα, λίγες μονάδες παντού ή περισσότερες μονάδες σε περισσότερα σημεία;

Η ελληνική γεωγραφία κάνει το ζήτημα ακόμη πιο συγκεκριμένο. Το Αιγαίο απαιτεί συνεχή επίγνωση και παρουσία σε έναν χώρο με μεγάλο αριθμό νησιών, θαλάσσιων διαύλων και σημείων ενδιαφέροντος. Η Ανατολική Μεσόγειος απαιτεί δυνατότητα παρουσίας σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Οι θαλάσσιες υποδομές απαιτούν επιτήρηση. Οι γραμμές επικοινωνιών απαιτούν προστασία. Οι συμμαχικές υποχρεώσεις απαιτούν διαθεσιμότητα δυνάμεων. Ένας μικρός αριθμός εξαιρετικά προηγμένων μονάδων μπορεί να συγκεντρώνει μεγάλη ισχύ. Δεν μπορεί όμως να βρίσκεται ταυτόχρονα παντού. Αυτό είναι το πρόβλημα της διαθεσιμότητας και της διασποράς.

Εδώ οι μικρότερες μονάδες, τα UAV, τα USV και τα UUV αποκτούν διαφορετική σημασία. Δεν αντικαθιστούν τη φρεγάτα. Μπορούν όμως να επιτρέψουν στη φρεγάτα να χρησιμοποιείται εκεί όπου η ισχύς της είναι πραγματικά αναγκαία. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το να αγοράζουμε απλώς περισσότερα πλοία.

Το Αιγαίο δεν χρειάζεται έναν στόλο που περιμένει την κρίση Χρειάζεται έναν στόλο που βλέπει πριν από την κρίση. Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο σημαντική αλλαγή. Η Ελλάδα πρέπει να γνωρίζει τι συμβαίνει στον θαλάσσιο χώρο όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Αυτό απαιτεί ένα πλέγμα:

  • UAV για εναέρια επιτήρηση,
  • USV για επίμονη παρουσία στην επιφάνεια,
  • UUV για τον υποβρύχιο χώρο,
  • παράκτιους αισθητήρες,
  • δορυφορικά δεδομένα,
  • αεροπορικά μέσα,
  • πλοία επιφανείας,
  • υποβρύχια,
  • ασφαλείς επικοινωνίες,
  • κέντρα διοίκησης και ελέγχου.

Ο στόχος είναι ένας, να δημιουργηθεί μία ενιαία θαλάσσια εικόνα.

Έτσι η φρεγάτα δεν θα χρειάζεται να είναι ταυτόχρονα περιπολικό, αισθητήρας, πλατφόρμα διοίκησης και μέσο συνεχούς επιτήρησης. Θα είναι μέρος ενός μεγαλύτερου συστήματος. Αυτό επιτρέπει στην Ελλάδα να χρησιμοποιεί κάθε πλατφόρμα για αυτό που πραγματικά αξίζει.

Επομένως, το πραγματικό δίλημμα είναι και «πλοίο ή δίκτυο»

Αν ένας σημαντικός πρόσθετος πόρος μπορεί να χρηματοδοτήσει είτε μία ακόμη πολύ ακριβή πλατφόρμα είτε ένα ολοκληρωμένο πακέτο αισθητήρων, μη επανδρωμένων συστημάτων, επικοινωνιών, πυρομαχικών και υποστήριξης, τότε η πολιτική απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί μόνο με βάση το ποια επιλογή φαίνεται εντυπωσιακότερη. Πρέπει να εξεταστεί ποια επιλογή αυξάνει περισσότερο τη συνολική επιχειρησιακή ικανότητα.

Αυτό είναι το σημείο όπου αλλάζει η έννοια της εξοπλιστικής πολιτικής. Δεν αγοράζουμε «ένα πλοίο». Αγοράζουμε μια νέα δυνατότητα. Και αυτή η δυνατότητα πρέπει να μετριέται σε επιχειρησιακά αποτελέσματα όπως παρακάτω:

Πόσο μεγαλύτερη περιοχή μπορούμε να επιτηρούμε;

Πόσο ταχύτερα μπορούμε να αντιδράσουμε;

Πόσο περισσότερο μπορούμε να παραμείνουμε σε επιχειρήσεις;

Πόσες μονάδες μπορούμε να διατηρήσουμε διαθέσιμες;

Πόσο γρήγορα μπορούμε να αναπληρώσουμε απώλειες ή να επισκευάσουμε βλάβες;

Αυτές είναι οι πραγματικές μετρήσεις της ναυτικής ισχύος.

Το πιο δύσκολο πολιτικό ερώτημα: τι θυσιάζουμε;

Εδώ βρίσκεται η ουσία. Κάθε αμυντική επιλογή έχει κόστος ευκαιρίας. Εάν επιλεγεί ένας στόλος με πολύ μεγάλο βάρος σε λίγες και ακριβές μονάδες, τότε πρέπει να απαντηθεί πώς θα εξασφαλιστούν η διασπορά, η επίμονη παρουσία, η επαρκής διαθεσιμότητα και η κάλυψη πολλών περιοχών.

Εάν επιλεγεί μεγαλύτερη κατανομή πόρων σε μικρότερες μονάδες και μη επανδρωμένα συστήματα, τότε πρέπει να απαντηθεί πώς θα εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ισχύς πυρός, η βιωσιμότητα, η διοίκηση και η δυνατότητα διεξαγωγής επιχειρήσεων υψηλής έντασης.

Αυτό είναι το πραγματικό δίλημμα.

Και δεν λύνεται με συνθήματα υπέρ της «ποιότητας» ή της «ποσότητας». Λύνεται με συγκεκριμένη επιχειρησιακή αρχιτεκτονική. Η Ελλάδα πρέπει να αγοράζει δυνατότητες, όχι αριθμούς. Ένα πλοίο δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο ως «μία μονάδα». Πρέπει να αξιολογείται ως τμήμα ενός επιχειρησιακού συνόλου. Μία κορβέτα που συνδέεται με UAV, παράκτιους αισθητήρες και κέντρο διοίκησης μπορεί να παράγει μεγαλύτερη επίγνωση από μία απομονωμένη μονάδα. Μία φρεγάτα που λαμβάνει δεδομένα από πολλαπλές πηγές μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα τους αισθητήρες και τα όπλα της. Ένα υποβρύχιο που εντάσσεται σε ευρύτερο δίκτυο επιτήρησης αποκτά διαφορετική επιχειρησιακή αξία. Ένα UUV που παρακολουθεί μια κρίσιμη υποθαλάσσια υποδομή μπορεί να λειτουργεί ως μέρος μιας μόνιμης αρχιτεκτονικής προστασίας.

Το ζητούμενο επομένως δεν είναι ο αριθμός των μέσων. Είναι η ικανότητα που παράγουν μαζί. Και εδώ μπαίνει η πολιτική ευθύνη

Η πολιτική ηγεσία δεν μπορεί να μεταφέρει αυτή την απόφαση αποκλειστικά στους επιτελείς ή στους κατασκευαστές. Οι στρατιωτικοί μπορούν να προσδιορίσουν τις επιχειρησιακές απαιτήσεις. Η βιομηχανία μπορεί να προσφέρει λύσεις. Αλλά η τελική απόφαση για το πού θα κατευθυνθούν οι περιορισμένοι εθνικοί πόροι είναι πολιτική. Γι’ αυτό χρειάζεται να τεθεί δημόσια και καθαρά. Θέλουμε ένα Πολεμικό Ναυτικό που θα διαθέτει λίγες κορυφαίες πλατφόρμες ή ένα Πολεμικό Ναυτικό που θα μπορεί να παράγει επίμονη, κατανεμημένη και δικτυωμένη θαλάσσια ισχύ;

Η απάντηση δεν χρειάζεται να είναι «το ένα ή το άλλο». Αλλά πρέπει να είναι συγκεκριμένη ως προς την ισορροπία. Πόσες μεγάλες μονάδες; Πόσες μικρότερες; Πόσα μη επανδρωμένα μέσα; Πόσοι αισθητήρες; Πόσα πυρομαχικά; Ποια επίπεδα διαθεσιμότητας; Ποια υποδομή; Ποια εγχώρια υποστήριξη; Ποιος ρυθμός αναβάθμισης;

Χωρίς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, δεν υπάρχει ακόμη ναυτική στρατηγική. Υπάρχει εξοπλιστικός σχεδιασμός.

Το Πολεμικό Ναυτικό του 2030 πρέπει να σχεδιαστεί ανάποδα

Η διαδικασία πρέπει να ξεκινήσει από την αποστολή. Τι πρέπει να μπορεί να κάνει η Ελλάδα; Μετά να προσδιοριστούν οι απαιτούμενες δυνατότητες. Μετά η αρχιτεκτονική του στόλου. Και μόνο στο τέλος οι συγκεκριμένες πλατφόρμες.

Αποστολή → δυνατότητα → αρχιτεκτονική → πλατφόρμα.

Όχι:

πλατφόρμα → αγορά → και μετά αναζήτηση αποστολής.

Η διαφορά φαίνεται μικρή.

Στην πραγματικότητα είναι τεράστια.

Η επιλογή του μέλλοντος είναι επιλογή αντοχής

Το Πολεμικό Ναυτικό που θα έχει η Ελλάδα το 2030 θα πρέπει να μπορεί να λειτουργεί όχι μόνο στην πρώτη φάση μιας κρίσης αλλά σε παρατεταμένο περιβάλλον πίεσης. Αυτό σημαίνει ότι η διαθεσιμότητα μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την ονομαστική ισχύ. Η εκπαίδευση εξίσου σημαντική με την αγορά. Τα πυρομαχικά εξίσου σημαντικά με τους εκτοξευτές. Τα ανταλλακτικά εξίσου σημαντικά με το πλοίο. Τα δεδομένα εξίσου σημαντικά με τον αισθητήρα. Και το δίκτυο εξίσου σημαντικό με τον κόμβο. Εδώ βρίσκεται η νέα έννοια της ναυτικής ισχύος.

Το πραγματικό πολιτικό δίλημμα

Η Ελλάδα δεν καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε «καλά» και «κακά» πλοία. Καλείται να επιλέξει πού θέλει να βρίσκεται το βάρος της ναυτικής της ισχύος. Σε λίγες, πολύ ακριβές και εξαιρετικά ισχυρές πλατφόρμες; Σε μεγαλύτερο αριθμό μικρότερων μονάδων; Σε μη επανδρωμένα συστήματα και αισθητήρες; Σε πυρομαχικά και διαθεσιμότητα; Σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό; Ή σε έναν συνδυασμό όλων αυτών, σχεδιασμένο ως ενιαίο σύστημα;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «όλα». Γιατί το «όλα» δεν είναι στρατηγική όταν οι πόροι είναι περιορισμένοι. Στρατηγική είναι να γνωρίζεις τι βάζεις πρώτο  και τι αποδέχεσαι ότι δεν μπορείς να έχεις στον ίδιο βαθμό.

Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό δίλημμα του Πολεμικού Ναυτικού. Και γι’ αυτό η συζήτηση για το 2030 δεν πρέπει να αρχίσει από τα ναυπηγεία. Πρέπει να αρχίσει από την πολιτική απόφαση. Τι θαλάσσια ισχύ θέλει να διαθέτει η Ελλάδα και ποιο κόστος είναι διατεθειμένη να αναλάβει για να την έχει πραγματικά διαθέσιμη;

Από εκεί πρέπει να προκύψουν οι φρεγάτες. Οι κορβέτες. Τα υποβρύχια. Τα UAV. Τα USV. Τα UUV. Οι αισθητήρες. Τα πυρομαχικά. Οι υποδομές. Και η βιομηχανική βάση. Όχι το αντίστροφο.

Γιατί στο τέλος, το Πολεμικό Ναυτικό του 2030 δεν θα κριθεί από το πόσα συμβόλαια υπεγράφησαν. Θα κριθεί από το εάν, όταν χρειαστεί, η Ελλάδα θα διαθέτει αρκετές μονάδες, αρκετή πληροφορία, αρκετά πυρομαχικά, αρκετό προσωπικό, αρκετή διαθεσιμότητα και αρκετή αντοχή ώστε η ναυτική της ισχύς να είναι πραγματική.

Το δίλημμα, λοιπόν, δεν είναι «ποιο πλοίο θα αγοράσουμε». Είναι «τι είδους ναυτική δύναμη θέλουμε να είμαστε σε θέση να χρησιμοποιήσουμε όταν πραγματικά θα τη χρειαστούμε».

Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).

 

Σέρμπος Σωτήρης: Κρανιδιώτης 2.0: Οι χαμένες(;) ευκαιρίες

1

ΜΕΣΣΙΝΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ/EUROKINISSI ΑΡΧΕΙΟΥ

Η αναμενόμενη αναβάθμιση της Τουρκίας είναι δεδομένο, όχι πρόβλεψη. Μετά την Ουκρανία και το Ιράν, η Αγκυρα αναδεικνύεται σταθεροποιητικός εταίρος της Δύσης, ενώ τα συστημικά αναχώματα υποχωρούν, αφήνοντας χώρο σε «γυμνή» αναμέτρηση ισχύος, δίχως διαιτητή. Ρωσικός και τουρκικός αναθεωρητισμός δεν διαφέρουν σε αρχή, μόνο σε δύο μέτρα και δύο σταθμά από τη Δύση. Σε αυτό το περιβάλλον αναδύεται η λογική μιας μεγάλης διαπραγμάτευσης στο τρίγωνο Δύσης -Ελλάδας – Τουρκίας. Το ερώτημα είναι αν η Αθήνα θα διαμορφώσει ενεργά τη δυτική πολιτική ή θα την παραλάβει έτοιμη.

Με ποια ιδιότητα σκοπεύει, λοιπόν, η Ελλάδα να συστηθεί εκτός συνόρων; Ως αναλώσιμος «υπεργολάβος» ή ως προνοητικός «αρχιτέκτονας»; Οι πρώτοι πολυάριθμοι. Oι δεύτεροι σπάνιοι. Ο τελευταίος αρχιτέκτονας ήταν ο Γιάννος Κρανιδιώτης. Δεν διαχειρίστηκε το Ελσίνκι αλλά το διαμόρφωσε, κλειδώνοντας την ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου, συνδέοντας διαφορετικά συμφέροντα και διαμορφώνοντας επωφελείς ισορροπίες. Στην πίεση του 1999 για την τουρκική υποψηφιότητα απάντησε με φράση που αξίζει να ξαναειπωθεί σήμερα: «Πού θα πάει, θα τα καταφέρουμε».

Σήμερα λείπει αυτό: ένα δυτικό πλαίσιο πολυμερούς διαπραγμάτευσης όπου η Ελλάδα κάθεται ως ίση προς ίσους, όχι ως παρατηρήτρια της στρατηγικής επανευθυγράμμισης Ευρώπης – Τουρκίας. Κανείς ισχυρός δεν ζήτησε από την Άγκυρα να αποκηρύξει τον μεγαλοϊδεατισμό της. Ούτε η Αθήνα διεκδίκησε συνιδιοκτησία του δυτικού ανοίγματος προς την Τουρκία. Στο ίδιο τραπέζι ανήκει και η ελληνική στάση στο Ουκρανικό – όχι ως λογαριασμός προς είσπραξη, αλλά ως επίκληση αμοιβαιότητας.

Πράγματι, ο Ερντογάν διαπραγματεύεται με ΗΠΑ και ορισμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, όχι με την Ελλάδα που δεν αντιμετωπίζει ως ίση – η διαφορά παίκτη από μη παίκτη στη Δύση φαίνεται εκεί: στον δεύτερο λένε τι πρέπει να γίνει· στον πρώτο ρωτούν «τι νομίζεις πώς πρέπει να κάνουμε;».

Το ρίσκο δεν είναι της διαπραγμάτευσης αλλά της αναβολής της: σε συνθήκες αλλαγής καθεστώτος, αποτυχημένη διευθέτηση ανοίγει τον δρόμο σε εξαναγκαστική διπλωματία. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποδεσμευτεί αφήνοντας πίσω σχετικά σταθερούς μηχανισμούς εξυπηρέτησης συμφερόντων. Αν η Αθήνα φανεί αδιάλλακτη, το «πράσινο φως» θα δοθεί αλλού να επιβάλει τους όρους. Μήπως, η Δύση έχει, υπερβολικά μονόπλευρα, εκχωρήσει στην Ελλάδα το βάρος υπεράσπισης της «Δυτικής λίμνης», χωρίς αντίστοιχο λόγο στη διαμόρφωσή της;

Η λύση δεν είναι αφέλεια αλλά προτεραιότητα: πρώτα ενεργητική διαπραγμάτευση τολμηρού οράματος με Αμερικανούς και Ευρωπαίους για μια εκλογικευμένη Τουρκία, μετά η Άγκυρα. Η στάση αυτή δεν είναι επιθετικότητα αλλά εξωστρεφής πατριωτισμός, που ενίσχυσε τον ρόλο της χώρας.

Λείπει, τέλος, η αφηγηματική υποδομή: η δημόσια διπλωματία ως στοιχείο του σχεδιασμού, όχι συμπλήρωμα. Το 2015, η συμβολική βαρύτητα της Ελλάδας κινητοποίησε φιλελληνικές φωνές υπέρ της παραμονής στην ευρωζώνη. Ανάλογο απόθεμα νομιμοποίησης παραμένει ανενεργό στην επαναπροσέγγιση Τουρκίας – Δύσης. Το ίδιο ισχύει για τον διαμεσολαβητικό ρόλο πέραν των ελληνοτουρκικών: η ευρεία αποδοχή της από αντιμαχόμενα μέρη στο Ιράν θα προσέφερε μόχλευση και επιρροή εντός Δύσης, εξισορροπώντας την τουρκική αναβάθμιση – ευκαιρία, ανεκμετάλλευτη.

Το παράθυρο ευκαιρίας στενεύει. Το αν οι ευκαιρίες του τίτλου είναι χαμένες παραμένει ερωτηματικό – και η απάντηση εξαρτάται από εμάς: αν θα βρούμε τον δικό μας προνοητικό Κρανιδιώτη, με φιλότιμο και αυτοπεποίθηση, ή αν θα αρκεστούμε, για ακόμη μία φορά, με μάτια ερμητικά κλειστά, στην πεπατημένη.

Ο Σωτήρης Σέρμπος είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΤΑ ΝΕΑ

Ο Τραμπ επέστρεψε εκτάκτως στον Λευκό Οίκο – Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε νέα επικίνδυνη φάση

0

Πύραυλος των Χούθι προς το Ριάντ, αμερικανική προειδοποίηση για «ταχεία κλιμάκωση» και αυξανόμενη πίεση προς την Ουάσιγκτον – Τι μεταδίδουν Reuters, Associated Press και AFP

Η αιφνιδιαστική επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο από το Camp David συνέπεσε με μια απότομη επιδείνωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Χούθι επιχείρησαν να πλήξουν με βαλλιστικό πύραυλο το Ριάντ και η Ουάσιγκτον εξέδωσε νέα προειδοποίηση ασφαλείας προς τους Αμερικανούς πολίτες στην περιοχή.

Ο Λευκός Οίκος, ωστόσο, δεν έχει ανακοινώσει ότι η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή ήταν ο λόγος για τον οποίο ο Τραμπ άλλαξε το πρόγραμμά του. Αυτό είναι το κρίσιμο στοιχείο που προκύπτει από τη διασταύρωση των διεθνών μεταδόσεων.

Το AFP μεταδίδει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διέκοψε το Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου, την προγραμματισμένη παραμονή του στο Camp David και επέστρεψε απροσδόκητα στον Λευκό Οίκο, ενώ αρχικά επρόκειτο να επιστρέψει την Κυριακή. Η αμερικανική κυβέρνηση δεν έδωσε εξήγηση για την αλλαγή του προγράμματος. Το πρακτορείο επισημαίνει επίσης ότι αλλαγές στο προεδρικό πρόγραμμα τα Σαββατοκύριακα δεν είναι ασυνήθιστες και ότι στην περιοχή του Camp David προβλεπόταν κακοκαιρία.

Η χρονική συγκυρία, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα φορτισμένη.

Για πρώτη φορά το Ριάντ στο στόχαστρο της νέας κλιμάκωσης

Το Reuters μεταδίδει ότι οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον «ευαίσθητων στόχων» στο Ριάντ. Νωρίτερα, φλόγες και μεγάλη στήλη μαύρου καπνού είχαν γίνει ορατές κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο της σαουδαραβικής πρωτεύουσας. Φωτογραφίες και βίντεο του Reuters κατέγραψαν τον καπνό στην περιοχή του αεροδρομίου.

Η στρατιωτική συμμαχία υπό τη Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι η αντιαεροπορική άμυνα κατέστρεψε βαλλιστικό πύραυλο που είχε εκτοξευθεί από τους Χούθι προς το Ριάντ. Σύμφωνα με το Reuters, αποτράπηκαν επίσης επιθέσεις εναντίον άλλων σαουδαραβικών περιοχών, μεταξύ των οποίων η Yanbu, σημαντικός ενεργειακός κόμβος στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.

Το AFP επιβεβαιώνει την πυραυλική επίθεση και αναφέρει ότι πυροσβέστες έσβησαν φωτιά σε δεξαμενή καυσίμων με το λογότυπο της Aramco σε εγκατάσταση κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο King Khalid. Το πρακτορείο επαλήθευσε επίσης βίντεο που έδειχνε μαύρο καπνό πάνω από την περιοχή του αεροδρομίου.

Η σημασία της επίθεσης δεν βρίσκεται μόνο στον πύραυλο.

Σύμφωνα με Reuters και Associated Press, είναι η πρώτη φορά που το Ριάντ γίνεται στόχος των Χούθι από τότε που άρχισε η σημερινή φάση της κλιμάκωσης, τον Ιούλιο.

Μέχρι τώρα οι επιθέσεις είχαν επικεντρωθεί κυρίως σε σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, πλοία και άλλους στόχους. Η μεταφορά της απειλής στην ίδια τη σαουδαραβική πρωτεύουσα αλλάζει την πολιτική και στρατηγική βαρύτητα της αντιπαράθεσης.

Η Ουάσιγκτον προειδοποιεί τους Αμερικανούς

Την ίδια ημέρα το αμερικανικό State Department ανανέωσε τη γενική προειδοποίηση προς Αμερικανούς που βρίσκονται ή σχεδιάζουν να ταξιδέψουν στη Μέση Ανατολή.

Το Associated Press μεταδίδει ότι η Ουάσιγκτον προειδοποίησε πως η σύγκρουση με το Ιράν «έχει τη δυνατότητα να κλιμακωθεί γρήγορα», ενώ τουλάχιστον έντεκα αμερικανικές πρεσβείες στην περιοχή προειδοποίησαν για πιθανές διαταραχές στις μετακινήσεις.

Το Reuters αναφέρει ότι το State Department κάλεσε τους Αμερικανούς που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή να επιδείξουν «αυξημένη επαγρύπνηση», ενώ όσοι βρίσκονται εκτός της περιοχής καλούνται να επανεξετάσουν σοβαρά ταξίδια προς ή μέσω της Μέσης Ανατολής.

Η επίσημη ταξιδιωτική οδηγία των ΗΠΑ για τη Σαουδική Αραβία βρίσκεται ήδη στο Level 3 – “Reconsider Travel”, επικαλούμενη μεταξύ άλλων τον κίνδυνο πυραυλικών και μη επανδρωμένων επιθέσεων, την ένοπλη σύγκρουση και την τρομοκρατία.

Η Υεμένη ξαναγίνεται κεντρικό μέτωπο

Η επίθεση στο Ριάντ δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό.

Το Associated Press είχε καταγράψει ήδη από τις 13 Σεπτεμβρίου έντονη επιδείνωση των συγκρούσεων στην Υεμένη. Οι Χούθι κατέλαβαν το στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Mokha και νησί στα στενά Bab el-Mandeb, ενώ οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης δεσμεύθηκαν να ενισχύσουν το μέτωπο της Ερυθράς Θάλασσας.

Τα στενά του Bab el-Mandeb είναι ιδιαίτερα σημαντικά επειδή αποτελούν πύλη μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και του Ινδικού Ωκεανού και κρίσιμο πέρασμα για το διεθνές εμπόριο και τις ενεργειακές μεταφορές.

Το AP επισημαίνει ότι οι επιθέσεις των Χούθι σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές υποδομές και στη ναυσιπλοΐα προσθέτουν νέα πίεση στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Το Reuters περιγράφει πλέον τη σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας–Χούθι ως νέο θέατρο της ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.

Η Σαουδική Αραβία ζητά βοήθεια – ο Τραμπ μέχρι τώρα αντιστέκεται

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο πολιτικό στοιχείο για τις επόμενες ημέρες.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ έχει μέχρι στιγμής απορρίψει σαουδαραβικά αιτήματα για άμεση αμερικανική στρατιωτική επέμβαση εναντίον των Χούθι.

Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο δίλημμα για την Ουάσιγκτον.

Εάν οι επιθέσεις περιορίζονται σε στρατιωτικούς ή περιφερειακούς στόχους, οι ΗΠΑ μπορούν να επιχειρούν να κρατήσουν αποστάσεις. Εάν όμως οι Χούθι συνεχίσουν να μεταφέρουν τις επιχειρήσεις τους προς το Ριάντ, τα αεροδρόμια, τις μεγάλες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις ή τις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, η πίεση προς την αμερικανική κυβέρνηση πιθανότατα θα αυξηθεί.

Ήδη η Τουρκία έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να προσφέρει στη Σαουδική Αραβία τεχνική υποστήριξη στο πλαίσιο της αμυντικής συμφωνίας που περιλαμβάνει επίσης το Πακιστάν, σύμφωνα με το Reuters.

Και στο βάθος, το Ιράν

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διπλωματική εξέλιξη.

Το Associated Press μεταδίδει ότι η Τεχεράνη έχει διαβιβάσει μέσω του Κατάρ στην Ουάσιγκτον τους όρους της για τον τερματισμό του πολέμου. Μεταξύ αυτών, σύμφωνα με τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, περιλαμβάνονται ο τερματισμός των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και ο τερματισμός του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

Το Reuters μεταδίδει επίσης ότι η Τεχεράνη βρίσκεται σε επαφές με μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν και αναμένει απάντηση από τον Τραμπ.

Έτσι, την ίδια στιγμή που η στρατιωτική ένταση ανεβαίνει, βρίσκεται σε εξέλιξη και μια διπλωματική προσπάθεια.

Αυτό κάνει τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον ακόμη σημαντικότερες.

Τι γνωρίζουμε — και τι όχι

Από τη διασταύρωση Reuters, Associated Press, AFP και των επίσημων αμερικανικών ταξιδιωτικών οδηγιών, προκύπτουν τρία ασφαλή δεδομένα:

Ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο μία ημέρα νωρίτερα από το προγραμματισμένο. Οι Χούθι επιχείρησαν να πλήξουν το Ριάντ με βαλλιστικό πύραυλο. Και οι ΗΠΑ αναβάθμισαν τις προειδοποιήσεις προς τους πολίτες τους για τον κίνδυνο γρήγορης κλιμάκωσης.

Αυτό που δεν γνωρίζουμε ακόμη είναι αν τα τρία γεγονότα συνδέονται επιχειρησιακά.

Ο Λευκός Οίκος δεν έχει δηλώσει ότι ο Τραμπ επέστρεψε επειδή επίκειται αμερικανική στρατιωτική ενέργεια, ούτε έχει ανακοινώσει ότι η αλλαγή του προεδρικού προγράμματος οφείλεται στην επίθεση στο Ριάντ. Το AFP σημειώνει ρητά ότι δεν δόθηκε επίσημη αιτιολογία.

Κ. Λάμπος: Ατομική ιδιοκτησία,  κοινωνία, πολιτικά δικαιώματα και πολιτισμός  

0

Γράφει ο  Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ οικονομικών επιστημών

του FREIE UNIVERSITAET BERLIN

https://biblionet.gr/k%C3%B3stas-l%C3%A1mpos-c35266,

[email protected], 

Η ατομική ιδιοκτησία εξαχρειώνει τους ιδιοκτήτες. Για το καλό των πλουσίων πρέπει να την ξεφορτωθούμε.

Όσκαρ Ουάιλντ[1]

Γνώση χωρίς δικαιοσύνη πρέπει να ονομάζεται πανουργία και όχι εξυπνάδα.

Πλάτων

Στις προκαπιταλιστικές κοινωνίες οι οικονομικές ρυθμίσεις ήταν ενσωματωμένες στις κοινωνικές σχέσεις, ενώ με την ανάδυση της οικονομίας της αγοράς οι κοινωνικές σχέσεις υποτάσσονται στις οικονομικές επιταγές. Η οικονομία της αγοράς οδηγεί σταδιακά στην αγοραιοποίηση της κοινωνίας.

Καρλ Πολάνυι[2]

Σκεφτείτε πέρα από τα παιδιά, τα εγγόνια και τα δισέγγονά σας. Μην είστε εγωιστές και κοντόφθαλμοι. Σκεφτείτε και τα δισέγγονα των δισεγγόνων σας, τις μελλοντικές γενιές.

Satsok Sopmal[3]

Η φύση ανήκει σε όλους εξίσου, ακόμα και στις μελλούμενες γενεές. Δεν μπορεί να ανήκει σε κανένα ατομικά ή να την εκμεταλλεύεται κανένας ατομικά.

Γιώργος Κολέμπας[4]

Όπου δεν υπάρχει ιδιοκτησία, δεν υπάρχει αδικία.

Τζον Λοκ

Οι έρευνες της σύγχρονης κοινωνικής ανθρωπολογίας καταλήγουν, σε πείσμα των σκοταδιστικών μύθων[5] και των εξουσιαστικών ιδεολογιών, στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό όν και ότι δεν νοείται άνθρωπος εκτός κάποιας οργανωμένης και κατά κάποιον τρόπο αυτοδιευθυνόμενης συλλογικότητας που αποσκοπεί στην ασφάλεια, στην ευημερία και στην ευτυχία όλων ανεξαίρετα των μελών της. Αυτές οι σχέσεις αμοιβαιότητας μεταξύ ατόμων και της κοινωνίας τους «επανεμφανίζονται με αξιοσημείωτη συνέπεια στις κοινωνίες όλων των περιόδων και όλων των περιοχών, και οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιβίωση των κοινωνιών εμφανίζονται σταθερά οι ίδιες: Η ανθρώπινη οικονομία θεμελιώνεται στις κοινωνικές σχέσεις, ο άνθρωπος δεν δρα για να διασφαλίσει το ατομικό του συμφέρον με την κατοχή υλικών αγαθών, αλλά για να διασφαλίσει την κοινωνική του υπόσταση, τις κοινωνικές του κατακτήσεις και φιλοδοξίες και εκτιμά τα υλικά αγαθά μόνο εφόσον συμβάλλουν προς αυτήν την κατεύθυνση».[6] Η ενότητα της κοινότητας-κοινωνίας ήταν το αποτέλεσμα της ενότητας της γης, της αποκλειστικής υλικής βάσης που διασφάλιζε δυναμικά την κοινότητα συμφερόντων, καλλιεργώντας σχέσεις αμοιβαιότητας, κοινής αντίληψης, αλληλεγγύης, συντροφικότητας και κοινής δράσης, με αποκλειστικό σκοπό τη διασφάλιση της επιβίωσης, τη μεγιστοποίηση της ασφάλειας και την, ανάλογη με τις εκάστοτε συνθήκες, αριστοποίηση του κοινού συμφέροντος.

Αντίθετα, η διάσπαση της ενότητας της κοινόκτητης γης, της κοινής υλικής βάσης της ύπαρξης των ανθρώπων και της προόδου της αρχαίας κοινωνίας, σε μερίδια ατομικής ιδιοκτησίας[7] είχε, όπως ήταν φυσικό, ως αποτέλεσμα τη μετατροπή των ισότιμων μελών της κοινότητας σε ανισότιμους ατομικούς ιδιοκτήτες γης και σε μη ιδιοκτήτες γης ή σε μικρούς ιδιοκτήτες γης, η ζωή των οποίων στο εξής θα εξαρτάται από τα συμφέροντα και τη βούληση των ισχυρών ατομικών ιδιοκτητών γης, οι οποίοι θα ελέγχουν την παραγωγή των αγαθών και του πλούτου, αλλά και τη νομοθετική και πολιτική εξουσία.

Η ατομική ιδιοκτησία ανέτρεψε την έννοια της συλλογικά αυτοδιοικούμενης κοινότητας, που στηριζόταν στη συμμετοχή όλων στη λήψη των αποφάσεων που αφορούσαν το κοινό συμφέρον, στην ισότιμη συνεργασία για κοινό σκοπό, στην άμιλλα και στον αμοιβαίο σεβασμό της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας του άλλου που εδράζονταν στην ανάλογη με τις ανάγκες ισοκατανομή του πλούτου. Από τη στιγμή που η πολιτική εξουσία δίνει, ερήμην και ενάντια στην κοινωνία, νομική υπόσταση στην ατομική ιδιοκτησία και της προσδίδει ιδιότητες «ιερού δικαιώματος», την καθιστά «μήλον της Έριδος», πηγή ανταγωνισμού μέχρι θανάτου και δύναμη αποϊεροποίησης της ζωής του ανθρώπου, των ατομικών δικαιωμάτων, των πολιτικών και των κοινωνικών ελευθεριών του.

Έτσι, ανατράπηκε η λογική της κανονικότητας και η φιλοσοφία της κοινωνικότητας, και ο ομοιόμορφος κοινωνικός ιστός των κοινωνιών της ισοκατανομής μετασχηματίστηκε εξαιτίας του θεσμού της ατομικής ιδιοκτησίας από σύστημα ισότητας και ισονομίας σε ανομοιόμορφο σύστημα σχέσεων ανισότητας μεταξύ των ιδιοκτητών με τους μη ιδιοκτήτες, αλλά και των δύο με τη Φύση και τα παραγόμενα αγαθά, που ξαφνικά μετατράπηκαν από αξίες χρήσης, από κοινά αγαθά, σε εμπορεύματα, με αποτέλεσμα την εξάρτηση των μη ιδιοκτητών από τους ιδιοκτήτες.

Από αυτό το ιστορικό σημείο και μετά οι κοινωνίες δομούνται πάνω στις σχέσεις ατομικής ιδιοκτησίας και ανισότητας, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων αποτελεί ο ανταγωνισμός τόσο μεταξύ των ατομικών ιδιοκτητών για το μεγάλωμα της ιδιοκτησίας του ενός σε βάρος του άλλου όσο και μεταξύ των ατομικών ιδιοκτητών γενικά και των μη ιδιοκτητών, που επιδιώκουν είτε ατομικά και εσφαλμένα να γίνουν και αυτοί ιδιοκτήτες είτε συλλογικά με στρατηγικό στόχο να καταργηθεί η ατομική ιδιοκτησία. Έκτοτε ολόκληρη η ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη από κλιμακούμενους κοινωνικούς αγώνες για την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας και την αποκατάσταση της κανονικότητας της οικονομικής και κοινωνικής ισότητας μεταξύ των ανθρώπων.[8]

Το γεγονός ότι η ατομική ιδιοκτησία υπερίσχυσε της κοινωνικότητας δεν οφείλεται κατά κανέναν τρόπο στην ανωτερότητά της, όπως υποστηρίζουν οι απολογητές και νομείς της, αλλά στο γεγονός ότι η ατομική ιδιοκτησία, ως ατομική, ταξική και κρατική εξουσία, επιστράτευσε τη βία των όπλων, των νόμων, των σκοταδιστικών ιερατείων και των εξουσιαστικών-κατασταλτικών δομών, με τα οποία έχτισε την κοινωνική κυριαρχία της πάνω σε βουνά πτωμάτων και σε ωκεανούς αίματος των αδικημένων που διαχρονικά αποζητούσαν και συνεχίζουν να αποζητούν το δικαίωμα στη ζωή και στην ελευθερία, στη βάση της κοινωνικής ισότητας και της κοινωνικής δημοκρατίας των ίσων.

Η αντικοινωνική φύση της ατομικής ιδιοκτησίας άλλαξε ριζικά την κοινωνική δομή και μετέβαλε τους ανθρώπους σε θανάσιμα ανταγωνιζόμενα υποκείμενα, που χάνουν την κοινωνικότητά τους και, για να επιβιώσουν, συσπειρώνονται σε θανάσιμα ανταγωνιστικές κοινωνικές συμμορίες και σε εχθρικές τάξεις. Καταργώντας όμως την κοινωνικότητα, η ατομική ιδιοκτησία επέβαλε τον αντικοινωνικό ατομισμό, ο οποίος λειτουργεί ως σπόρος διχασμού, ανταγωνισμού, πολεμικών συγκρούσεων και εγκληματικότητας. Αν λοιπόν η ατομική ιδιοκτησία, και όχι η ανθρώπινη φύση ή το «κακό το ριζικό μας», διασπά τις κοινωνίες σε θανάσιμα ανταγωνιζόμενους ιδιοκτήτες, σε ανταγωνιζόμενες κοινωνικές τάξεις και σε ανταγωνιζόμενα έθνη, τότε γίνεται φανερό πως η ουσιαστική κατάργησή της θα συμβάλει στην επανασυμφιλίωση των ανθρώπων, στην αποκατάσταση της ενότητας των κοινωνιών και στην ειρήνευση μεταξύ ανθρώπων και εθνών, μεταξύ Φύσης και κοινωνίας, πάνω στην οποία θα ανθίσει ένας νέος οικουμενικός ουμανιστικός πολιτισμός.

Ας φανταστούμε μια μορφή κοινωνικής οργάνωσης χωρίς ατομική ιδιοκτησία, που σε τελική ανάλυση σημαίνει μια κοινωνία χωρίς εξουσία, χωρίς ανισότητες, αδικίες, συγκρούσεις και εγκληματικότητα, για να κατανοήσουμε ότι ένας τεράστιος πλούτος καταναλώνεται αντιπαραγωγικά για να κινηθεί ένας ολόκληρος γαλαξίας από θεσμούς και υπηρεσίες προστασίας, υποτίθεται της κοινωνίας, αλλά στην ουσία προστασίας της ατομικής ιδιοκτησίας και της εξουσίας, όπως λ.χ. κτηματολόγια, υποθηκοφυλακεία, αγρονομεία, δικαστήρια, φυλακές, αστυνομία, στρατός, αλλά και ένα πλήθος ανθρώπων καταστρέφονται εξαιτίας της παραβατικότητας που σχετίζεται με την ατομική ιδιοκτησία. Ας σκεφτούμε ότι όλος αυτός ο πλούτος και το τεράστιο ανθρώπινο δυναμικό δεν σπαταλιέται για την υπεράσπιση της καταστροφικής ατομικής ιδιοκτησίας και της εξουσίας, αλλά αξιοποιείται για δημιουργικούς-ειρηνικούς σκοπούς, για να κατανοήσουμε πόσο ρεαλιστική είναι η ιδέα για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας της ισότητας, της ειρήνης και της καθολικής ευημερίας.

Με τον όρο πολιτική αποδίδεται το αναφαίρετο δικαίωμα του Πολίτη να ασχολείται άμεσα, ατομικά και συλλογικά, θεσμικά και αποφασιστικά, με τα της Πολιτείας του, προκειμένου η Πολιτεία του, ως το κορυφαίο συλλογικό Εμείς, να διασφαλίζει και να προσφέρει σε όλα ανεξαίρετα τα μέλη της αναλογική κοινωνική ισότητα, ισονομία, ελευθερία, ευημερία και ευζωία. Όπως είναι γνωστό στις προϊδιοκτησιακές κοινωνίες, η αναλογική συμμετοχή όλων ανεξαίρετα των μελών τους στην παραγωγική δραστηριότητά τους ήταν αυτονόητη, όπως αυτονόητη ήταν και η αναλογική κοινωνική ισότητα με την έννοια της ίσης απολαβής για ίσες ανάγκες από τα κοινά αγαθά της κοινής προσπάθειας.

Με την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας και συνακόλουθα της ατομικής και ταξικής εξουσίας πάνω στην κοινωνία καταργήθηκε η έννοια της κοινότητας, της αναλογικής κοινής προσπάθειας και της αναλογικής κατανομής των κοινών αγαθών, με άμεσο αποτέλεσμα την άνιση συμμετοχή στα της Πολιτείας και στα του παραγόμενου κοινωνικού πλούτου. Η ατομική ιδιοκτησία διέρρηξε,  τον κοινωνικό ιστό, διέσπασε τις κοινωνίες σε ατομικούς ιδιοκτήτες-εξουσιαστές-εκμεταλλευτές και σε μηδέν-κατέχοντες-εξουσιαζόμενους-εκμεταλλευόμενους με αποτέλεσμα τη ματωμένη πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού, μέχρι που φτάσαμε στο σύγχρονο τρόπο παραγωγής, στον καπιταλισμό.

Η ατομική ιδιοκτησία άλλαξε και το περιεχόμενο του όρου πολιτική, γιατί την αφαίρεσε από την αυτοπροσδιοριζόμενη κοινωνία και τη μετέφερε στους επαγγελματίες πολιτικούς, στην κυβέρνηση και στο ταξικό κράτος των μεγαλοϊδιοκτητών των μέσων παραγωγής. Με αυτόν τον τρόπο η ταξική πολιτική υπέταξε την κοινωνία στην κοινωνικά μη ελεγχόμενη οικονομία με αποτέλεσμα την ανισομερή ανάπτυξη με τις τεράστιες οικονομικές, κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες, καθώς επίσης και την άνιση ανταλλαγή μεταξύ των διαφόρων χωρών και τον αποικιοκρατικό και ιμπεριαλιστικό διεθνή καταμερισμό της εργασίας σε βάρος των περισσότερων χωρών του πλανήτη. Υπ’ αυτές τις συνθήκες κυριαρχίας της ατομικής ιδιοκτησίας, το δικαίωμα των πολιτών ν’ αποφασίζουν για τη ζωή τους και για τη χώρα τους φαλκιδεύτηκε και κατάληξε σε «δικαίωμα ψηφοφόρου» κάθε τόσο και εφόσον η λεγόμενη «κοινοβουλευτική δημοκρατία’ δεν έχει μεταμορφωθεί σε φασιστική στρατιωτική δικτατορία. Για όλα αυτά τα αντικοινωνικά και παράλογα χρειάστηκαν θεωρίες, προπαγάνδα και βία που να κάνουν το μαύρο άσπρο, το λάθος σωστό, το «κρέας ψάρι» και το άδικο δίκαιο.

Ο Ιμμάνουελ Καντ,[9] ένας από τους κυριότερους θεμελιωτές του λεγόμενου φιλελευθερισμού, δηλαδή της ιδεολογίας της ατομικής ιδιοκτησίας και της κοινωνικής ανισότητας, αποφαίνονταν ότι «όσοι είναι αναγκασμένοι να πουλάνε την εργατική τους δύναμη, όπως οι υπηρέτες, οι μισθωτοί εργάτες, οι υπάλληλοι καταστημάτων, δεν χρειάζεται να στοχάζονται, δεν πρέπει να αναρωτιούνται για τις αρχές με τις οποίες λειτουργεί η κοινωνία και φυσικά δεν μπορούν να είναι πολίτες με την πλήρη έννοια του όρου».[10] Τις ίδιες αντιλήψεις είχαν, όπως θα δούμε στη συνέχεια, σχεδόν όλοι οι διανοούμενοι εκείνης της περιόδου των απαρχών του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Με απλά λόγια, ουσιαστικά αυτό σημαίνει ότι τους μη ιδιοκτήτες μέσων παραγωγής, που αναγκάζονται προκειμένου να ζήσουν να πουλάνε την πνευματική και μυϊκή τους δύναμη, δεν τους επιτρέπεται να ασχολούνται με τα κοινά, δηλαδή δεν τους επιτρέπεται να ασχολούνται με την Πολιτική και την Πολιτεία τους και σε τελική ανάλυση δεν τους επιτρέπεται να είναι Πολίτες, όπως ακριβώς συνέβαινε και στη δουλοκτητική κοινωνία.

Ο φιλελεύθερος Τζων Στιούαρτ Μιλ διαφωνεί με τον αποκλεισμό κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων από την εκλογική διαδικασία και αντιπροτείνει να ψηφίζουν όλοι, αλλά με ένα σύστημα πολλαπλής ψήφου, ανάλογα με το επίπεδο μόρφωσης και το επάγγελμα που ασκεί ο κάθε ψηφοφόρος. Έτσι, ο ανειδίκευτος εργάτης θα πρέπει να έχει μία ψήφο, ο εκπαιδευμένος δύο, ένας αρχιεργάτης ή επιστάτης τρεις, ένας έμπορος τρεις ή τέσσερις και ένας νομικός, γιατρός, ιερέας ή ένας άνθρωπος των γραμμάτων και των τεχνών πέντε ή έξι ψήφους,[11] ώστε «οι έξυπνες τάξεις να καθοδηγούν την κυβέρνηση και αυτή με τη σειρά της τις ηλίθιες (stupid) τάξεις».[12] Μην ξεχνούμε ότι αυτές τις κοινωνικές τάξεις ακόμα και σύγχρονοι νεοφιλελεύθεροι τις θέλουν άλαλες και χωρίς κανένα δικαίωμα, αφού όλα τα δικαιώματα πηγάζουν από το δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας που αποφέρει πλούτο και εξουσία.[13] Μάλιστα η διανόηση της δεξιάς ως ‘Πλατωνισμός’[14] και της αστικής/συστημικής αριστεράς, του τριτοτεταρτοδιεθνιστικού κρατικοκαπιταλισμού που καταχρηστικά εμφανίζεται ως κομμουνισμός, τις υποβαθμίζει ακόμα περισσότερο αποκαλώντας τες ‘μάζες’ και ‘όχλο’ που τάχα δεν έχουν δική τους κοινωνική συνείδηση, την οποία όμως φέρνουν απέξω, αλλά ως νόθα συνείδηση, οι «αστικές επαναστατικές πρωτοπορίες», αντιφάσκοντας με την πάγια διαλεκτική θέση ότι το κοινωνικό Είναι των ανθρώπων προσδιορίζει την κοινωνική τους συνείδηση. Βέβαια, η ταύτιση της βίας και του πλούτου με την εξυπνάδα και της αμορφωσιάς και της φτώχειας με την ηλιθιότητα μπορεί να βολεύει τον κερδοφόρο κοινωνικό ρατσισμό της αστικής ιδεολογίας, όμως ακόμα και σε συνθήκες βίας και οικονομικής-κοινωνικής ανισότητας δεν επιβεβαιώνεται επιστημονικά ως φυσική κατάσταση, αλλά ως συστημικό αποτέλεσμα βίαιων καπιταλιστικών οικονομικών, εκπαιδευτικών και θρησκευτικών θεσμών και αντίστοιχων κοινωνικών δομών που σκόπιμα και συστηματικά διασπούν τις κοινωνίες σε «έξυπνους» έχοντες και κατέχοντες και σε «ηλίθιους» μη έχοντες και μη κατέχοντες.

Με την εξαφάνιση και των τελευταίων οχυρών της φεουδαρχίας και του πολιτικού συστήματος της «ελέω θεού» και βίας μοναρχίας και την εμπέδωση του καπιταλισμού και της αστικής δημοκρατίας, η έννοια της πολιτικής φτώχυνε και περιορίστηκε στο να εκφράζει τη δραστηριότητα των κυρίαρχων οικονομικών δυνάμεων και των επαγγελματιών πολιτικών που λειτουργούν ως διαχειριστές των συμφερόντων των οικονομικά κυρίαρχων τάξεων. Όσοι αναγκάζονταν να πωλούν την πνευματική και σωματική τους δύναμη για να ζήσουν, στερούνταν ακόμα και αυτού του δικαιώματος να ψηφίζουν τους πολιτικούς διαχειριστές της Πολιτείας. Αυτές οι αντιλήψεις, περί φιλελευθερισμού, αποτυπώθηκαν στους πρώτους θεμελιακούς νόμους, στα λεγόμενα Συντάγματα του 18ου και του 19ου αιώνα όλων των ευρωπαϊκών χωρών, με τα οποία οι κυρίαρχες τάξεις κρατούσαν μακριά από το κοινωνικό Γίγνεσθαι το μεγαλύτερο και το δημιουργικότερο κομμάτι της κοινωνίας, με αποτέλεσμα ένας στους δώδεκα Βρετανούς πολίτες να έχει το δικαίωμα του εκλέγειν. Την ίδια περίοδο στη Γαλλία, λόγω της τιμοκρατικής ψήφου, από έναν πληθυσμό τριάντα δύο εκατομμυρίων μόνο 170 χιλιάδες είχαν δικαίωμα ψήφου.[15] Στις ΕΠΑ, δικαίωμα ψήφου είχαν αρχικά μόνο λευκοί άνδρες που κατείχαν σοβαρή ιδιοκτησία.[16] Η ραγδαία καπιταλιστική μεγέθυνση κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, που απαλλοτριώνοντας τη φτωχή αγροτιά την ενσωμάτωσε σταδιακά στο βιομηχανικό στρατό, υποχρέωσε την κυρίαρχη τάξη να παραχωρήσει τμηματικά και σε δόσεις το γενικό εκλογικό δικαίωμα στους προλετάριους και στις γυναίκες, αλλά κι αυτό ως ψευδαίσθηση δικαιώματος, αφού αυτό το σκιώδες δικαίωμα δεν μπορούσε ν’ αλλάξει παρά μόνο τους πολιτικούς διαχειριστές του κεφαλαίου και όχι το ίδιο το σύστημα του κεφαλαίου.

Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση χώρας στην οποία η εξέλιξη του εκλογικού δικαιώματος επιφυλάσσεται μόνο για τους έχοντες ατομική ιδιοκτησία. Το Σύνταγμα του 1844 δεν προσδιόριζε τα προσόντα του εκλογέα. Αυτά προσδιορίστηκαν από τον εκλογικό νόμο της 18ης Μαρτίου 1844. Δικαίωμα ψήφου δινόταν σε «όλους τους εντός του βασιλείου γεννηθέντες Έλληνας που είχαν συμπληρώσει το 25ον έτος της ηλικίας τους και είχαν ιδιοκτησίαν τινά, κινητή ή ακίνητη, εντός της επαρχίας όπου έχουν την πολιτικήν διαμονήν των».[17] Είκοσι χρόνια μετά, αλλάζει μόνο το όριο ηλικίας. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του εκλογικού νόμου του 1864,«το δικαίωμα του ψηφοφορείν ανήκει εις πάντας τους κατά τους καθεστώτας νόμους πολίτας Έλληνας, συμπληρώσαντας το 21ον έτος της ηλικίας των, έχοντας ιδιοκτησίαν τινά ή μετερχομένους οιονδήποτε επάγγελμα ή επιτήδευμα»,[18] στα οποία φυσικά δεν συμπεριλαμβάνονταν όσοι ζούσαν από εξαρτημένη εργασία.

Ο ιστορικός Παπαρρηγόπουλος μας πληροφορεί ότι μεταξύ αυτών που δεν είχαν εκλογικό δικαίωμα βρίσκονταν οι κληρικοί, οι ανεπάγγελτοι, οι παράφρονες, οι κατάδικοι, οι υπόδικοι για κακούργημα και όσοι έχασαν τη διαχείριση της περιουσίας τους.[19] Γενικά, «του δικαιώματος του εκλέγειν στερούνταν όσοι ήταν κατώτερης κοινωνικής προέλευσης, δηλαδή “ανέστιοι”, “φερέοικοι”, “επαίτες” και οι “διάγοντες τον υπηρεσιακόν βίον”».[20] Αν σε όλες αυτές τις κατηγορίες προσθέσουμε και τις γυναίκες, που η, ταυτισμένη απόλυτα με την ατομική ιδιοκτησία, πατριαρχική εξουσία τις ήθελε εκτός κοινωνίας και πολιτικής, τότε θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα πως η ατομική ιδιοκτησία στέρησε και συνεχίζει να στερεί, με τον περιορισμό των πνευματικών, κοινωνικών και πολιτικών ελευθεριών, την αποφασιστική πλειονότητα των κοινωνιών και της εργαζόμενης ανθρωπότητας από το δικαίωμα ν’ αποφασίζει για τη ζωή και το μέλλον της.[21] Αυτά, και χρειάζεται να υπογραμμιστεί στο σημείο αυτό, όσον αφορά το δικαίωμα του εκλέγειν, γιατί το δικαίωμα του εκλέγεσθαι δεν το στερούνται μόνο όσοι δεν έχουν αποκτήσει ακόμα το δικαίωμα του εκλέγειν, αλλά και όσοι έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν αλλά στερούνται περιουσιακών στοιχείων ικανών να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερα υψηλές δαπάνες των εξοντωτικών ανταγωνισμών τόσο μεταξύ των υποψηφίων διαφορετικών κομμάτων όσο και αυτών εντός του ιδίου κόμματος, που αποσκοπούν στην άμεση ή έμμεση εξαγορά των συνειδήσεων των ψηφοφόρων. Βέβαια, τέτοιο πρόβλημα δεν έχουν όσοι υποψήφιοι έχουν εξασφαλίσει αφανείς χρηματοδότες, την υποστήριξη ξένων πρεσβειών και συγκροτημάτων ΜΜΕ, με αντάλλαγμα διάφορες διευκολύνσεις που θα αποφέρουν πολλαπλάσια οφέλη στους υποστηρικτές τους. Διευκολύνσεις που φτάνουν μέχρι την προδοσία των ψηφοφόρων, συχνά μάλιστα μέχρι και την προδοσία της ίδια της πατρίδας τους.

Όλα αυτά βέβαια αφορούν την αστική δημοκρατία του κεφαλαίου, γιατί στην Άμεση Αθηναϊκή Δημοκρατία το πρόβλημα αυτό είχε λυθεί με τη μέθοδο της κλήρωσης μέχρι και του αριθμητικά τελευταίου πολίτη για ορισμένο χρόνο και με την επιφύλαξη της άμεσης ανάκλησης των βουλευτών και όσων άλλων ασκούσαν διοίκηση, γιατί γνώριζαν ότι «Δημοκρατικόν μεν είναι το κληρωτάς είναι τας αρχάς, το δ’ αιρετάς ολιγαρχικόν, και δημοκρατικόν μεν το μη από τιμήματος, ολιγαρχικόν δε το από τιμήματος»,[22] πράγμα που σημαίνει ότι πραγματική δημοκρατία υπάρχει όπου και όταν όλοι ανεξαίρετα οι Πολίτες και ανεξάρτητα από ατομικές ιδιοκτησίες και περιουσίες (τιμήματα) κληρώνονται από την Εκκλησία του Δήμου για την υλοποίηση των αποφάσεών της και για την τήρηση των νόμων περί ισηγορίας, ισονομίας και ισοπολιτείας.

Όμως στην ιστορική μνήμη των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού είναι καταγεγραμμένες οι εμπειρίες των κοινωνιών της ισοκατανομής, της Αθηναϊκής Δημοκρατίας[23] αλλά και τα οράματά τους και οι διαχρονικοί αγώνες τους για την κοινωνική ισότητα, που πάντα στόχευαν στην κατάργηση της ατομικής και της κρατικής ιδιοκτησίας στα πλαίσια της άμεσης αταξικής δημοκρατίας και του οικουμενικού ουμανιστικού πολιτισμού.

Οι κοινωνίες της ισοκατανομής, όπως δείχνουν όλες οι σχετικές ανθρωπολογικές έρευνες, πορεύονταν με ρυθμούς και δράσεις που διατηρούσαν σε δημιουργική ισορροπία τη σχέση ενότητάς τους με τη Φύση. Είναι προφανές ότι η συνέχιση αυτής της πορείας θα οδηγούσε σε έναν διαφορετικό από το σημερινό πολιτισμό. Το πιθανότερο είναι ότι θα οδηγούσε σ’ έναν πολιτισμό του μέτρου και στα μέτρα του ανθρώπου, με λιγότερες, ίσως, αλλά καλύτερες, οδοντόπαστες, μάρκες και μοντέλα αυτοκινήτων και χωρίς περιττά αγαθά πολυτελείας, με λιγότερες τεχνικές και υπηρεσίες πειθαναγκασμού, χωρίς τανκς, βομβαρδιστικά αεροπλάνα και πυρηνικές βόμβες, χωρίς όπλα και καταστροφικούς πολέμους, αλλά οπωσδήποτε με περισσότερο ελεύθερο χρόνο για ελεύθερη δημιουργικότητα και συνεργασία, που θα τροφοδοτούσε μια κοινωνία της αξιοπρέπειας, της ισότητας και της κοινής ευτυχίας.

Ο Πλάτωνας, σε αντίθεση με τον Αριστοτέλη που ήταν θιασώτης της ατομικής ιδιοκτησίας, έχοντας μελετήσει την ήδη πλούσια εμπειρία από την εφαρμογή της ατομικής ιδιοκτησίας, και παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ήταν μεγαλογαιοκτήμονας και παρά τις διάφορες ιδεαλιστικές θεωρητικές αντιφάσεις του, προσδοκά στην Ιδανική Πολιτεία του μια άλλη κοινωνία και έναν άλλο πολιτισμό, όπου καταστάσεις και έννοιες όπως «δικό μου και δικό σου», που «διασπούν την πόλη και την κάνουν πολλές αντί μία», δεν θα είναι νοητές, αφού «όλοι οι πολίτες μαζί, που δεν θα έχουν ούτε ιδιαίτερες κατοικίες, ούτε ιδιόκτητα χωράφια, ούτε κανένα ιδιαίτερο κτήμα […] δεν θα έχουν μέρος στο ίδιο το πράγμα που όλοι θα το λένε δικό μου, αλλά θα ανήκει σε όλους και το συμφέρον του ενός δεν θα είναι διαφορετικό από το συμφέρον του άλλου […], οπότε θα πάνε στο καλό και οι δίκες και οι καταγγελίες μεταξύ τους, αφού τίποτα κανείς δεν θα έχει ιδιαίτερο παρά το σώμα του και όλα τα άλλα κοινά και που αποτέλεσμα θα είναι να λείψουν αναμεταξύ τους οι διχόνοιες, όσες τουλάχιστον προέρχονται από κτηματικές διαφορές».[24]

Όμως η βίαιη επιβολή της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στη γη και σε ανθρώπους είχε ως φυσικό επακόλουθο τη διατάραξη της ισοκατανομής και την επιβολή της οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας, γεγονός που ξεστράτισε τον ανθρώπινο πολιτισμό και από πολιτισμό κοινωνικού αυτοπροσδιορισμού τον υποβάθμισε σε εξουσιαστική βαρβαρότητα των ατομικών ιδιοκτητών σε βάρος της υπόλοιπης κοινωνίας. Έτσι, φτάσαμε στη σημερινή καπιταλιστική βαρβαρότητα που προβατοποιεί την κοινωνία-ανθρωπότητα, καταστρέφει τη Φύση και γκριζάρει τους ορίζοντες ενός γόνιμου, πολυσθενικού, πολύχρωμου και ανθρωποκεντρικού-ανθρωπιστικού πολιτισμού.

Η ατομική ιδιοκτησία, ως ατομική εξουσία και εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι δημιουργούν, τρέφονται και συμβιώνουν, αλλά, κατά συνέπεια, άλλαξε και τον τρόπο με τον οποίο είναι υποχρεωμένοι να σκέπτονται, με αποτέλεσμα το πέρασμα από την πολιτική κουλτούρα τού Εμείς όλοι μαζί για το καλό όλων μας στην απολίτικη αντίληψη του Εγώ εναντίον όλων, ο σώζων εαυτόν σωθήτω και ο «θάνατός σου η ζωή μου».

Αυτή η αλλαγή που επέφερε η ατομική ιδιοκτησία αποτέλεσε και την αρχή της μεγάλης εκτροπής του ανθρώπινου πολιτισμού, η οποία αρχικά εκφράστηκε ως διαμάχη μεταξύ της ιδεαλιστικής-εξουσιαστικής και της υλιστικής-φυσικής φιλοσοφίας στην αρχαία Ελλάδα και στη συνέχεια πήρε τη μορφή της αντίθεσης μεταξύ θεοκρατίας και επιστήμης, για να καταλήξει σε αγεφύρωτη σύγκρουση μεταξύ κεφαλαίου και κοινωνίας-ανθρωπότητας ως οικονομία του Φόβου και της παρακμής, η οποία σταδιακά μορφοποιείται ως καπιταλιστική παρακμή και βαρβαρότητα, ως αμερικανισμός[25] και «ως πολιτισμός του θανάτου»[26].

Έξοδος από αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα δεν είναι νοητή χωρίς την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας, χωρίς την κατάργηση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, τη μόνη αναγκαία και ικανή ανατροπή-συνθήκη για την αποκατάσταση της κοινωνικής ισότητας μεταξύ των ανθρώπων, της ενότητας της κοινωνίας, της ενότητας της ανθρωπότητας και της ενότητας μεταξύ κοινωνίας-ανθρωπότητας και Φύσης-Βιόσφαιρας και της ειρήνευσης της ζωής και της ανθρώπινης ύπαρξης, που ως αταξικός οικουμενικός ουμανιστικός πολιτισμός μπορεί να δίνει νόημα, σκοπό και περιεχόμενο στη ζωή, στην ύπαρξη και στην ανθρώπινη περιπέτεια[27].

Η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας και όλων των μορφών καταπιεστικής εξουσίας[28] θα δώσει την ευκαιρία σε όλες τις μορφές της τέχνης να πάψουν να υποτάσσονται στο χρήμα και στην εξουσία και να δημιουργούν με σκυμμένο το κεφάλι. Σε συνθήκες αμεσοδημοκρατικής αυτοδιεύθυνσης της κοινωνίας οι τέχνες θα στραφούν από το γκρίζο, το μαύρο, το τραγικό και το γκροτέσκο, από το μοιρολόι, την απελπισία και το θρήνο στο πολύχρωμο, το αισιόδοξο, το δημιουργικό και το ξάστερο της ελευθερίας των ίσων και της γόνιμης διαφορετικότητας των ευτυχισμένων ανθρώπων που έρχονται από μακριά για να πάνε τον ανθρώπινο πολιτισμό ακόμα μακρύτερα, στους άπειρους ορίζοντες του διαχρονικού ονείρου του ανθρώπου και στον πολυδιάστατο homo humanisticus universalis, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για το ξεπέρασμα της  μονοδιάστατης βίαιης και καταστροφικής καπιταλιστικής βαρβαρότητας και του μονοδιάστατου homo economicus individualis.


[1] Oscar Wilde (1854-1900). Ιρλανδός μυθιστοριογράφος, ποιητής, δραματουργός.

[2] Karl Paul Polanyi (1886-1964). Ούγγρος οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, ανθρωπολόγος.

[3] Ο Satsok Sopmal είναι εκπρόσωπος της φυλής No mister Capital, στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Κοινωνικής Ισότητας.

[4] Γιώργος Κολέμπας. Εκπαιδευτικός, συγγραφέας, θεωρητικός της Τοπικοποίησης και οικο-γεωργός με στόχο την οργάνωση της βιολογικής οικοπαραγωγής.

[5] Λάμπος Κώστας, Θεός και Κεφάλαιο. Δοκίμιο για την σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας. ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2015.

[6] Καρλ Πολάνυι, Ο μεγάλος μετασχηματισμός, σελ. 48.

[7] «Ως ατομική ιδιοκτησία νοείται η ατομική κατοχή μέσων παραγωγής που με την αναγκαστική συνδρομή ξένης εξαρτημένης εργασίας παράγει ιδιωτικό πλούτο, ανισότητες, αδικίες,  ανταγωνισμούς και πολέμους, σε αντίθεση με την ‘πλασματική ιδιοκτησία’, η οποία επιχειρεί την επιβίωση των οικογενειών με την συνδρομή της εργασίας ολόκληρης της οικογένειας, που στις περισσότερες περιπτώσεις παράγει φτώχεια, δυστυχία, οικονομική και πολιτική  εξάρτηση από τις τοκογλυφικές τράπεζες, τους τοκογλύφους και το αστικό κράτος», βλέπε διεξοδικά, Λάμπος Κώστας, Η γέννηση και ο θάνατος της ατομικής ιδιοκτησίας. Η ιδιοκτησία ως μήτρα εξουσίας, ανισότητας, εγκληματικότητας, σκοταδισμού και ανηθικότητας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2017.

[8] Βλ. σχετικά: Κώστας Λάμπος, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία, σελ. 61-256.

[9] Immanuel Kant (1724-1804). Γερμανός φιλόσοφος.

[10] Immanuel Kant, Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis [Για το λαϊκό ρητό: Αυτό μπορεί να είναι στη θεωρία σωστό, αλλά δεν αρκεί για την πράξη], herausgegeben von Heiner F. Klemme, Hamburg 1992.

[11] John Stuart Mill, Thoughts on parliamentary reform, in: Collected Works 19, σελ. 323, αναφέρεται στο Βασίλης Γρόλλιος, «Το θέσφατο της ιδιοκτησίας», στο http://www.aristerovima.com/details.php?id=417

[12] Αναφέρεται στο Βασίλης Γρόλλιος, «Το θέσφατο της ιδιοκτησίας».

[13] «Δεν υπάρχει κάποιο extra δικαίωμα στην “ελευθερία του λόγου” ή στην ελευθερία του Τύπου, πέρα από τα δικαιώματα ιδιοκτησίας που ένα άτομο μπορεί να έχει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση». Murray N. Rothbard, The Ethics of Liberty, New York University Press, 1998, σελ. 114.

[14] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Ο Πλατωνισμός ως διαχρονική εξουσιαστική ιδεολογία. Η άλλη ανάγνωση της ιστορίας, ΚΟΥΚΚΙΔΑ, Αθήνα 2024.

[15] Π. Πετρίδης, Πολιτικές δυνάμεις και συνταγματικοί θεσμοί στη νεότερη Ελλάδα (1844-1940), Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 23.

[16] Κάρεν Ε. Λαγκ, «Ψήφος στη Δημοκρατία», National Geographic, τεύχος 5, Νοέμβρης 2004, σελ.16-18.

[17] Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980, τόμος ΙΓ΄, σελ. 112.

[18] Γεώργιος Χ. Σωτηρέλης, Σύνταγμα και εκλογές στην Ελλάδα (1864-1909). Ιδεολογία και πράξη της καθολικής ψηφοφορίας, Θεμέλιο, Αθήνα 2003, σελ. 169 (υπογράμμιση Κ.Λ.).

[19] Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σελ. 241.

[20] Γεώργιος Χ. Σωτηρέλης, Σύνταγμα και εκλογές στην Ελλάδα, σελ.172 (υπογράμμιση Κ.Λ.).

[21] Η χρονολογική σειρά απόκτησης πλήρους δικαιώματος ψήφου από τις γυναίκες, σύμφωνα με σκόρπια στοιχεία, παρουσιάζει την παρακάτω ενδεικτική εικόνα: Αυστραλία 1874 (εκατό ολόκληρα χρόνια μετά τη Γαλλική και την Αμερικανική Επανάσταση), Καναδάς 1887, Νέα Ζηλανδία 1893, Φινλανδία 1906, Ισλανδία, Νορβηγία 1913, Δανία 1915, Ρωσία (ΕΣΣΔ), Ολλανδία 1917, Γερμανία, Αυστρία, Τσεχοσλοβακία, Ουγγαρία και Νότια Αφρική 1919, Ενωμένες Πολιτείες Αμερικής 1920, Σουηδία 1921, Αγγλία, Παλαιστίνη 1928, Ινδίες 1929, Πορτογαλία, Ισπανία 1931, Βραζιλία 1933, Τουρκία 1934, Γαλλία 1945, Βέλγιο, Ιταλία 1946, Ελλάδα 1952, Κύπρος 1960, Ελβετία 1971, Κουβέιτ 2003, Μπουτάν 2008. Βλ. Μυρσίνη Βουνάτσου, «Ισότητα. Πότε ψήφισαν για πρώτη φορά οι γυναίκες», στο http://paleochori-lesvos.blogspot.gr/2013/03/blog-post_6457.html. Βλ. επίσης, Ελισάβετ Μακρίδη-Μπεσίλα, Η συνταγματική κατοχύρωση της αρχής της ισότητας των φύλων, Πάντειος Ανωτάτη Σχολή Πολιτικών Επιστημών, Αθήνα 1983, σελ. 6-7.

[22] Αριστοτέλης, Πολιτικά, 1294b.

[23] Βλέπε αναλυτικά, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η Μεγάλη Πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[24] Πλάτων, Πολιτεία, τόμος 1, Κάκτος, Αθήνα 1992, σελ. 371-377.

[25] Βλ. Κώστας Λάμπος, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της παρακμής, Παπαζήσης, Αθήνα 2009.

[26] «Το αμερικανικό όνειρο είναι σε μεγάλο βαθμό παγιδευμένο στο ένστικτο του θανάτου. […] Αναλωνόμαστε στην προστασία των ιδιοτελών συμφερόντων και έχουμε δημιουργήσει την πιο ισχυρή στρατιωτική μηχανή σε όλη την ιστορία για να πάρουμε αυτό που θέλουμε και πιστεύουμε ότι μας αξίζει. Θεωρούμε τους εαυτούς μας περιούσιο λαό και άρα προικισμένο με το δικαίωμα να νέμεται μεγαλύτερο μερίδιο από τα δώρα της Γης. Δυστυχώς, το ίδιον συμφέρον μας μεταμορφώνεται σταδιακά σε καθαρό εγωισμό. Έχουμε γίνει πολιτισμός του θανάτου», Jeremy Rifkin, Το ευρωπαϊκό όνειρο, Λιβάνης, Αθήνα 2005, σελ. 602-603.

[27] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Κοινωνική αν/Ισότητα και αταξικός Ουμανισμός, Δοκίμιο πολιτικής φιλοσοφίας της πράξης, ΚΟΥΚΚΙΔΑ,  Αθήνα 2023.

[28] Βλέπε Λάμπος Κώστας, Ο Μεγάλος Αταξικός Ουμανιστικός Μετασχηματισμός, ΚΟΥΚΚΔΑ, Αθήνα 2026.

Γιατί πυκνώνουν οι προειδοποιήσεις για την Τεχνητή Νοημοσύνη;

0

 

του Θεοφάνη Τάση*

Γιατί, άραγε, πυκνώνουν οι αγωνιώδεις προειδοποιήσεις εκ μέρους ερευνητών και ειδικών της τεχνητής νοημοσύνης, σε αρκετούς από τους οποίους θα ήταν μάλλον δύσκολο να προσάψουμε τεχνοφοβία ή να τους κατηγορήσουμε για μια εκ προοιμίου εχθρότητα προς την τεχνολογική πρόοδο;

Πώς εξηγείται ότι ακόμη και ιδρυτές ή επικεφαλής ορισμένων από τις ισχυρότερες εταιρείες του κλάδου, όπως οι Sam Altman και Dario Amodei, των οποίων η οικονομική ισχύς και η ανταγωνιστική θέση συναρτώνται άμεσα με την ανάπτυξη ολοένα ισχυρότερων μοντέλων, ζητούν πλέον ρητώς την επιβράδυνση της εξέλιξής τους;

Το περιστατικό του Hugging Face αποκάλυψε ότι κατά τη διάρκεια εσωτερικών αξιολογήσεων κυβερνοασφάλειας της OpenAI, μοντέλα με μειωμένους περιορισμούς ασφαλείας παραβίασαν την απομόνωση του ψηφιακού περιβάλλοντος εντός του οποίου δοκιμάζονταν, επικοινώνησαν μέσω μη εξουσιοδοτημένων καναλιών αποκτώντας πρόσβαση στο διαδίκτυο και εισήλθαν σε συστήματα τρίτων. Οι τεχνικοί φραγμοί, σχεδιασμένοι ως αδιαπέραστα αναχώματα, αποδείχθηκαν πορώδεις. Ειρήσθω εν παρόδω, το συμβάν αυτό ούτε μεμονωμένο υπήρξε ούτε αντιμετωπίζεται ως τεχνική παραδοξότητα, διότι εντάσσεται σε μια ήδη διαμορφούμενη ακολουθία περιπτώσεων κατά τις οποίες ισχυρά συστήματα επέδειξαν απρόβλεπτες συμπεριφορές, μη εξουσιοδοτημένες ή, ενίοτε, δύσκολα ερμηνεύσιμες ακόμη και εκ των υστέρων. Η OpenAI χαρακτήρισε το επεισόδιο «προειδοποιητική βολή», αναγνωρίζοντας ότι η ικανότητα των πρακτόρων να συντονίζονται κατά την επιδίωξη ενός συγκεκριμένου στόχου διανοίγει ερεβώδεις ατραπούς πέραν των προθέσεων των δημιουργών τους.

Λίγες μόνον εβδομάδες αργότερα, στους κόλπους του ίδιου οργανισμού, σημειώθηκε μια φαινομενικώς ετερόκλητη εξέλιξη. Η OpenAI δημοσιοποίησε μια πρόταση επίλυσης για το πρόβλημα ύπαρξης και ομαλότητας των λύσεων των εξισώσεων Navier–Stokes, ενός από τα επτά Προβλήματα της Χιλιετίας. Για τη σημασία του εγχειρήματος αυτού, όπως επίσης για τις συνέπειες μιας τυχόν επιβεβαίωσής του στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε πλέον τη σχέση μεταξύ ανθρώπινης και μηχανικής παραγωγής γνώσης, γράφω αύριο 20.9 στο ΒΗΜΑ της Κυριακής.

Τόσο η προτεινόμενη μαθηματική απόδειξη, όσο επίσης η παραβίαση ασφαλείας, παρά την ανομοιότητα του περιεχομένου και της αξιολογικής τους φόρτισης, εκβάλλουν στην ίδια ιστορική κοίτη, ήτοι της διεύρυνσης των ικανοτήτων των συστημάτων με ρυθμό ταχύτερο από εκείνον με τον οποίο είμαστε σε θέση να τις προβλέψουμε, να τις αξιολογήσουμε και να τις ελέγξουμε. Βρισκόμαστε ενώπιον μιας ιστορικής ασυνέχειας, καθώς διαφορετικές τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες μέχρι πρότινος εξετάζονταν σχετικώς αυτοτελώς, συμπλέκονται πλέον δρώντας σωρευτικά και αλληλοτροφοδοτούμενες. Η αποτίμηση της προόδου μέσω της επίδοσης ενός και μόνον μοντέλου ή της υπέρβασης κάποιου αυθαίρετου κατωφλίου «νοημοσύνης» καθίσταται, ως εκ τούτου, ανεπαρκής. Κρίσιμη είναι η σύγκλιση πολλαπλών μηχανισμών επιτάχυνσης, των οποίων οι επιδράσεις ενισχύουν αμοιβαία την ορμή τους.

Η τεχνητή νοημοσύνη συμμετέχει ολοένα περισσότερο στον σχεδιασμό των μοντέλων, των αρχιτεκτονικών και του υλισμικού που κυοφορούν την επόμενη γενιά συστημάτων, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα με την οποία η διαθέσιμη υπολογιστική ισχύς μεταφράζεται σε πραγματική ικανότητα. Η διάκριση μεταξύ του εργαλείου και του τεχνολογικού υποβάθρου που το υποβαστάζει θολώνει βαθμηδόν, καθώς το εργαλείο εισέρχεται στο εργαστήριο όπου κατασκευάζεται ο διάδοχός του.
Ταυτοχρόνως τα ισχυρότερα συστήματα διαθέτουν κατά πολύ πλείονες υπολογιστικούς πόρους για την επίλυση ενός προβλήματος, παρατείνοντας ή αναδιοργανώνοντας τον συλλογισμό τους επιτυγχάνοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, αισθητά υψηλότερες επιδόσεις σε απαιτητικές εργασίες χωρίς να προϋποτίθεται αναγκαίως η εκπαίδευση ενός εντελώς νέου βασικού μοντέλου. Παραλλήλως, οι εκτενέστεροι κύκλοι εκπαίδευσης εξακολουθούν να συνδυάζουν αυξημένη υπολογιστική ισχύ με μεγαλύτερες, καθαρότερες και ποιοτικώς ανώτερες δεξαμενές δεδομένων. Η κλασική κλιμάκωση συνεχίζει να ρέει ως βαθύτερο ρεύμα, στο οποίο συμβάλλουν πλέον διαφορετικοί μηχανισμοί ενίσχυσης.

Ιδιαιτέρως κρίσιμη είναι η δυνατότητα ορισμένων συστημάτων να μεταβάλλουν, κατά τη διάρκεια μιας εργασίας, τη στρατηγική, τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονται στο περιβάλλον και, υπό ορισμένους όρους, στοιχεία της εσωτερικής τους λειτουργίας. Με αυτή την έννοια, το σύστημα που αξιολογείται στην αρχή μιας διαδικασίας δεν είναι υποχρεωτικώς συμπεριφορικά ταυτόσημο με εκείνο που έχει προκύψει έπειτα από αλλεπάλληλα στάδια προσαρμογής. Η αξιολόγηση επιχειρεί τότε να ακινητοποιήσει ένα αντικείμενο που μετακινείται ενόσω το παρατηρούμε, με αποτέλεσμα η βεβαιότητα του πορίσματός της να διαβρώνεται από την ίδια την προσαρμοστικότητα που καλείται να μετρήσει.

Η μετάβαση από το μεμονωμένο μοντέλο σε πολυπρακτορικά συστήματα εισάγει μία ακόμη διάσταση. Σε ένα σμήνος πρακτόρων, η ικανότητα κυκλοφορεί στο δίκτυο των σχέσεων και η συλλογική συμπεριφορά πολλών συνεργαζόμενων ή ανταγωνιζόμενων συστημάτων δύναται να γεννήσει στρατηγικές και δεξιότητες οι οποίες, ως δίνες που σχηματίζονται από τη συνάντηση πολλών ρευμάτων, δεν προϋπάρχουν σε κανένα σύστημα απομονωμένο από τα υπόλοιπα.

Η τεχνητή νοημοσύνη ήδη συντελεί στην επιτάχυνση επιμέρους σταδίων της έρευνας περί αυτής, από τη συγγραφή και τον έλεγχο κώδικα έως την αναζήτηση αρχιτεκτονικών, την αξιολόγηση υποθέσεων και τη βελτιστοποίηση πειραματικών διαδικασιών. Όσο μεγαλύτερο μέρος της συγκρότησης της επόμενης γενιάς συστημάτων εκχωρείται στα ίδια τα συστήματα, τόσο ενισχύεται η πιθανότητα ενός βρόχου θετικής ανάδρασης, κατά τον οποίο η αυξημένη ικανότητα επιταχύνει την έρευνα, η δε επιταχυνόμενη έρευνα τροφοδοτεί την διεύρυνση του δυναμικού τους.

Εξίσου ανησυχητική είναι η αυξανόμενη ικανότητα των ισχυρότερων μοντέλων ν’ αναγνωρίζουν ενδείξεις ότι βρίσκονται υπό δοκιμή ή εντός ενός ειδικά διαμορφωμένου περιβάλλοντος αξιολόγησης. Εάν ένα σύστημα είναι σε θέση να διαφοροποιεί τη συμπεριφορά του αναλόγως του αν εκτιμά ότι παρακολουθείται, όσα παρατηρούμε υπό εργαστηριακές συνθήκες δεν αποτελούν αξιόπιστο δείκτη του τρόπου με τον οποίο θα συμπεριφερόταν όταν δεν θεωρεί ότι αποτελεί αντικείμενο εξέτασης. Την ίδια στιγμή, η αποκαλούμενη αλυσίδα σκέψης, το νήμα μέσω του οποίου ελπίζαμε να επιστρέψουμε από την απόφαση στη γένεσή της, ενδέχεται να παύσει να μας προσφέρει ουσιώδη πρόσβαση στο λεκτικοποιημένο ίχνος του συλλογισμού μέσω του οποίου τα συστήματα καταλήγουν στις αποφάσεις τους. Εάν το νήμα αυτό κόβεται ακριβώς τη στιγμή κατά την οποία οι δυνατότητες, η αυτονομία και η πολυπλοκότητα των μοντέλων αυξάνονται, τότε η τεχνική πρόοδος συνοδεύεται από μια ιδιότυπη γνωσιολογική οπισθοχώρηση. Εν ολίγοις γνωρίζουμε ότι τα συστήματα πράττουν περισσότερα, ενώ συγχρόνως καθίσταται δυσχερέστερο να γνωρίζουμε με ποιον ακριβώς τρόπο και βάσει ποιων εσωτερικών διαδρομών καταλήγουν να τα πράττουν.

Συνελόντι ειπείν, οι ικανότητες της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνονται ταυτόχρονα σε πολλαπλούς άξονες, ενώ αναδύονται σοβαροί λόγοι ν’ αμφιβάλλουμε για την αξιοπιστία των μηχανισμών αξιολόγησης και παρακολούθησης. Η ισχύς προπορεύεται της κατανόησης, ενώ η δυνατότητα θεσμικής παρέμβασης ακολουθεί ασθμαίνοντας.

Τα τρέχοντα μοντέλα είναι εξαιρετικά ισχυρά και πόρρω απέχουμε από την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους. Η διάχυσή τους στην καθημερινότητα, στην εκπαίδευση, στην εργασία, στη δημόσια διοίκηση, όπως επίσης η εξειδικευμένη και σε βάθος αξιοποίησή τους στην επιστημονική έρευνα, στην ιατρική, στη μηχανική και σε πλήθος άλλων πεδίων, θα επιφέρουν βαθιές οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και γνωσιακές μεταβολές προτού καν εμφανιστούν ισχυρότερα συστήματα. Ως εκ τούτου θα ήταν φρονιμότερο να διοχετεύσουμε περισσότερους πόρους στην ασφαλή ενσωμάτωση, στην ευθυγράμμιση και στην κατανόησή τους, αναπτύσσοντας εκ παραλλήλου το αναγκαίο για τις ανακατατάξεις που θα επιφέρουν θεσμικό και νομικό πλαίσιο, αντί να θεωρούμε αυτονόητη τη διαρκή κλιμάκωση προς ισχυρότερα μοντέλα.

Η δυσχέρεια μιας τέτοιας επιλογής επιτείνεται έτι περαιτέρω εξαιτίας της συνάρθρωσης οικονομικών συμφερόντων, γεωπολιτικών ανταγωνισμών και τεχνολογικών προσδοκιών, η οποία προσδίδει στην κούρσα την επίφαση φυσικού νόμου, μολονότι αυτή αποτελεί πλέγμα ανθρώπινων αποφάσεων και, ως εκ τούτου, παραμένει πολιτικώς αναστρέψιμη. Ενδεικτικό υπήρξε το επεισόδιο προ ολίγων ημερών, όταν ο Jensen Huang, επικεφαλής της Nvidia, συζητώντας επί σκηνής τις πρόσφατες εκκλήσεις για επιβράδυνση στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δέχθηκε τηλεφώνημα από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Donald Trump, με αμφότερους να τάσσονται εν τέλει εναντίον μιας τέτοιας επιβράδυνσης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά, ωστόσο, το γεγονός ότι προτροπές προς την αντίθετη κατεύθυνση εκπορεύονται από οργανισμούς των οποίων η οικονομική αποτίμηση και η ανταγωνιστική θέση συναρτώνται άμεσα με την κατασκευή ισχυρότερων μοντέλων. Όταν φορείς με προφανές εμπορικό συμφέρον από την επιτάχυνση δηλώνουν διατεθειμένοι να επιβραδύνουν, έστω μερικώς, την κλιμάκωση προκειμένου να ενισχυθούν οι όροι ασφαλείας, η απόρριψη των προειδοποιήσεών τους ως καταστροφολογικής υπερβολής γίνεται προδήλως εργωδέστερη.

Την ίδια στιγμή, ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός αναδεικνύει το σοβαρότερο ίσως πρακτικό πρόσκομμα μιας πολιτικής επιβράδυνσης, διότι στην Κίνα σημαντικές φωνές αντιμετωπίζουν τις σχετικές εκκλήσεις με έντονη επιφύλαξη, εκτιμώντας ότι μια ανάσχεση του ρυθμού ανάπτυξης οιονεί παγιώνει το τεχνολογικό προβάδισμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Μια μονομερής ανακοπή εμφανίζεται, υπό τις συνθήκες αυτές, εγγενώς ασταθής, καθότι δημιουργεί ισχυρό κίνητρο στον μη συμμετέχοντα να επιταχύνει ακόμη περισσότερο. Εφόσον όμως ο διακυβευόμενος κίνδυνος διαθέτει οικουμενική εμβέλεια, το πλαίσιο αντιμετώπισής του οφείλει να υπερβεί την εταιρική αυτοδέσμευση και την εθνική νομοθεσία, ενσαρκωμένο σε διεθνώς συμφωνημένους και επαληθεύσιμους περιορισμούς, ικανών ν’ απομειώσουν το πλεονέκτημα της μονομερούς επιτάχυνσης καθιστώντας πολιτικώς εφικτή μια συντονισμένη ανάσχεση της κούρσας προς ισχυρότερα συστήματα.

Με βάση τα παραπάνω, οφείλουμε ν’ αναρωτηθούμε ποιος φέρει το βάρος της απόδειξης σε καθεστώς ριζικής αβεβαιότητας και δυνητικά μη αναστρέψιμης βλάβης. Όσοι επισημαίνουν τον υπαρξιακό κίνδυνο ή όσοι θεωρούν θεμιτή την εξακολούθηση του ανταγωνισμού στην έρευνα και την ανάπτυξη ισχυρότερων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης επικαλούμενοι τα προσδοκώμενα οφέλη; Η δυνητική μη αναστρεψιμότητα της βλάβης μεταβάλλει τη γραμματική της ευθύνης, επειδή η απουσία βεβαιότητας δεν δύναται να λειτουργεί μονίμως ως άλλοθι της επιτάχυνσης.

Προσωπικά προκρίνω την αρχή της πρόληψης, την οποία έχω αντιδιαστείλει προς την αρχή της προενέργειας των υπερανθρωπιστών και των τεχνικών μετανθρωπιστών στη Φιλοσοφία της Ανθρώπινης Αναβάθμισης (Εκδόσεις Αρμός, 2021). Εντός του ψηφιακού ανθρωπισμού που αναπτύσσω, η πρόληψη μετουσιώνεται σε δημοκρατικό αυτοπεριορισμό προς αποφυγήν της ύβρεως.

Εν ολίγοις όσοι αξιώνουν τη συνέχιση της τεχνολογικής κλιμάκωσης όσοι εκτιμούν ως μικρότερη την απειλή για την ανθρωπότητα και ως μεγαλύτερα τα προσδοκώμενα οφέλη, όσοι αποδέχονται τη βαρύτητά της απειλής, πλην όμως δεν την αντιμετωπίζουν ως υπαρξιακή αναγνωρίζοντας μόνο τους κινδύνους κατάχρησης και συγκέντρωσης εξουσίας, όπως επίσης όσοι δεν αρνούνται τον κίνδυνο θεωρώντας συνάμα τη μονομερή παύση αδύνατη λόγω του γεωπολιτικού ανταγωνισμού πρέπει ν´ αποδείξουν γιατί είναι προτιμότερη ή πράγματι αναπότρεπτη η περαιτέρω ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην κατεύθυνση της τεχνητής υπερνοημοσύνης.

Υποσημείωση: Η εικόνα με τα οκτώ γραφήματα προέρχεται από το δοκίμιο An Alien Mind του Jakub Pachocki, επικεφαλής επιστήμονα της OpenAI, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026. Η ερμηνεία των γραφημάτων βασίζεται στην επιχειρηματολογία του δοκιμίου.Λιγότερα

*Ο Θεοφάνης Τάσης είναι Έλληνας φιλόσοφος. Διδάσκει Φιλοσοφία της Πληροφορίας και Ψηφιακό Ανθρωπισμό στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Δίδαξε στο Alpen-Adria-Universität Klagenfurt, επισκέπτης καθηγητής στο Universität St. Gallen και στο Freie Universität Berlin.

Το κείμενο είναι αναρτημένο στην σελίδα του στο fb

Γ. Μιχαηλίδης: «Στάσιμη» ανάπτυξη και περιφερειακή «υπανάπτυξη»;

0

του Γιώργου Μιχαηλίδη 

 Tα πεισματικά ζητήματα που αφορούν την κατεύθυνση, τους στόχους, τα μέσα και τη διατηρησιμότητα της όποιας ανάπτυξης θεωρούμε ότι έχουμε εξασφαλίσει

 

Mε την ευκαιρία του καταιγισμού μέτρων, επιδομάτων και projects δυσθεώρητων προϋπολογισμών που προβάλλονται στη ΔΕΘ, είναι επείγον να ανασυρθούν από τα βάθη της πραγματικότητας τα πεισματικά ζητήματα που αφορούν την κατεύθυνση, τους στόχους, τα μέσα και τη διατηρησιμότητα της όποιας ανάπτυξης θεωρούμε ότι έχουμε εξασφαλίσει. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι μία πρόσκαιρη ανάκαμψη δεικτών και μία κοινωνική ανακούφιση μετά την εικοσαετία κρίσης και ασθενικής μεγέθυνσης, αλλά η δρομολόγηση μας πορείας που θα μπορεί βάσιμα να εγγυηθεί τη σύγκλιση με την Ευρώπη και τη διατηρήσιμη ανάπτυξη για όλα τα κοινωνικά στρώματα σε όλες τις περιοχές της χώρας.

01 Η προβλεπόμενη «μουντή» ανάπτυξη

Οι εκτιμήσεις για την αύξηση του ΑΕΠ στα επόμενα χρόνια κυμαίνονται από 2% έως 1,3%. Είναι ρυθμοί που θυμίζουν τη στάσιμη δεκαετία του ’80 στην Ευρώπη μετά την κρίση του 1973-79. Ακόμα και αν ο δικός μας ρυθμός είναι 1% μεγαλύτερος από τον μέσο ευρωπαϊκό (πανηγυρίζουμε γι’ αυτό), θα χρειαστούμε 39 χρόνια για να φτάσει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μας (σε μονάδες αγοραστικής δύναμης) στον μέσο ευρωπαϊκό όρο.

Αυτό σημαίνει ότι η γενιά Ζ θα δει επίπεδα ευημερίας 2007 όταν φτάσει στα 70 της χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε ρυθμούς πολλαπλάσιους από τον ευρωπαϊκό, όπως συνέβη στη «χρυσή» μας πενταετία 1999-2005. Αυτό τέλος δείχνει ότι ιστορικά τριγυρίζουμε ως προς τον «πλούσιο» πυρήνα της Ευρώπης χωρίς να μπορούμε να «απογειωθούμε».

mixailidis-efimerida-1.jpg
Επεξεργασία στοιχείων ΕLSTAT - Επεξεργασία στοιχείων Maddison Project
Επεξεργασία στοιχείων ΕLSTAT – Επεξεργασία στοιχείων Maddison Project

 

02 Η μονίμως χαμηλή παραγωγικότητα και η μονίμως αντιπαραγωγική σύνθεση της οικονομίας

Σταθερή επιταχυνόμενη αύξηση ΑΕΠ προκύπτει μόνο ως αποτέλεσμα σταθερά αυξανόμενης παραγωγικότητας. Από το 2006 η παραγωγικότητα μας μειώνεται σε σύγκριση με τη μέση ευρωπαϊκή και αν η καταβάρθρωση της ερμηνεύεται από το σοκ της πτώχευσης, η στασιμότητα μετά το 2019 δείχνει ότι δεν έχουμε συγκροτήσει βάσεις για εκτίναξη του ΑΕΠ. Επιπλέον, «ανταγωνιστές» (όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία για να μη δούμε πιο δυναμικές χώρες) μας ξεπερνούν ή πλησιάζουν και αυτό συνιστά πρόκληση καθώς πρέπει να είμαστε ανταγωνιστικοί στον ενοποιημένο ευρωπαϊκό οικονομικό χώρο.

Χαμηλή παραγωγικότητα δεν σημαίνει «τεμπέληδες» εργαζόμενοι, αλλά υστέρηση σε διάρθρωση και τεχνολογικό επίπεδο των επιχειρήσεων και σε δεξιότητες. Πού θα τα αναζητήσουμε; Στη μονίμως αντιπαραγωγική σύνθεση της οικονομίας όπου κυριαρχούν ο τουρισμός, οι κατασκευές, οι δια-προσωπικές υπηρεσίες; Ακόμη και στην τρέχουσα ανάκαμψη, τομείς όπως οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες και οι κατασκευές αύξησαν την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία τους ταχύτερα από τους κατεξοχήν παραγωγικούς τομείς (αγροτικός, μεταποίηση).

mixailidis-efimerida-6.jpg
Επεξεργασία στοιχείων ΕUROSTAT - Επεξεργασία στοιχείων ELSTAT
Επεξεργασία στοιχείων ΕUROSTAT – Επεξεργασία στοιχείων ELSTAT

03 Η χαμηλή επένδυση, η αναποτελεσματικότητα των ξένων επενδύσεων και η υψηλή εισαγωγική διείσδυση

Το χαμηλό επίπεδο επενδύσεων είναι διαχρονικό. Είναι σημαντικό το ότι πρόσφατα ανακάμπτουν (υπό την επήρεια της ενίσχυσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και με τις μόνιμες περιφερειακές ανισορροπίες) αλλά παραμένουν σε επίπεδα χαμηλότερα από του 2007. Το πού κατευθύνονται είναι κρίσιμο ζήτημα: προ κρίσης συγκεντρώνονταν στις κατασκευές -οι αναγκαίες πρέπει να ανακατευθυνθούν στους κατεξοχήν παραγωγικούς τομείς και στις υποδομές εξυπηρέτησής τους. Το πρόβλημα είναι ότι λείπει η χρηματοδοτική βάση: Η αποταμίευση μειώνεται (πρώτο τρίμηνο του 2026: Ποσοστό αποταμίευσης -3,3%) ενώ η σύνθεση των ξένων άμεσων επενδύσεων που αυξήθηκαν εντυπωσιακά κάθε άλλο παρά ευνοϊκή είναι: 82% πραγματοποιήθηκαν το 2025 με απόκτηση μετοχικού κεφαλαίου και το 2022-2024 οι υπηρεσίες απορρόφησαν 59% – 85% ενώ η μεταποίηση 7%-19%.

Αναμενόμενα, η εισαγωγική διείσδυση έχει ανοδική τάση, αναπαράγοντας συνεχώς και το εμπορικό και το παραγωγικό έλλειμμα.

mixailidis-efimerida-5.jpg
Επεξεργασία στοιχείων ΕLSTAT - Επεξεργασία στοιχείων TτΕ
Επεξεργασία στοιχείων ΕLSTAT – Επεξεργασία στοιχείων TτΕ

04 Η κάθετη συγκέντρωση

Σημαντικό χαρακτηριστικό της οικονομίας είναι η αυξανόμενη συγκέντρωση: Δραστηριότητας, κεφαλαίων, εισοδήματος, πλούτου. Kατά τη συνήθη πρόσληψη των trickle down economics, θα ακολουθήσει η εξισορρόπηση. Προς το παρόν, οι 4 μεγαλύτεροι κατασκευαστικοί όμιλοι κατέχουν περίπου 45% της «πίτας» κατασκευών και συνδεδεμένων δραστηριοτήτων και 90% των μεγάλων έργων, 5 αλυσίδες κατέχουν 71% της αγοράς των super market (μία μόνη το 35%), ο κύκλος εργασιών των 5 μεγαλύτερων εισηγμένων μη τραπεζικών ή «κρατικών» επιχειρήσεων αντιστοιχεί περίπου σε 20% του ΑΕΠ, των 10 μεγαλύτερων σε 25%, των συστημικών τραπεζών σε 16,5%, ενώ 27% των εξαγωγών μας πραγματοποιήθηκε το 2024 από πέντε επιχειρήσεις. O δείκτης κερδών ιδιωτικού τομέα έφθασε το 164,5 το 2025 (2020: βάση 100) και 69% των μερισμάτων κατέχονται από 0,24% των μερισματούχων.

Κάπως πρέπει να αποδειχθεί ότι η αυξανόμενη συγκέντρωση (με τη συγκεκριμένη τομεακή και χωρική διάρθρωση μάλιστα) εξασφαλίζει διατηρήσιμη, ισόρροπη, κοινωνικά αποδεκτή ανάπτυξη.

05 Η οριζόντια συγκέντρωση και η περιφερειακή υπανάπτυξη

Αλλο διαχρονικό στοιχείο: σε περιόδους ανάκαμψης διευρύνεται η απόκλιση των Νομών της χώρας από την Αττική. Το 2015 -2023 έξη Νομοί είδαν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους να συγκλίνει (σε αγοραστική δύναμη) προς της Αττικής- 49 να αποκλίνει. 55% του κινητού και ακίνητου πλούτου συγκεντρώνεται στην Αττική.

68% όλου του τζίρου γίνεται από επιχειρήσεις με έδρα στην Αττική: η «οικονομική δύναμη» είναι συγκεντρωμένη σε βαθμό καταλυτικό για τον ανταγωνισμό και τη μακροημέρευση των περιφερειακών επιχειρήσεων. Διάχυση της ανάπτυξης δεν μπορεί να γίνει σε περιβάλλον επιχειρηματικής, δημογραφικής / εργασιακής, κεφαλαιακής ερήμωσης και απογύμνωσης πόρων. Η οικονομία δεν είναι βιώσιμη με ένα τεράστιο επιχειρηματικό / καταναλωτικό κέντρο, μια δεκάδα εξαρτημένους από τον υπερτουρισμό Νομούς και τους υπόλοιπους σε στασιμότητα ή υπανάπτυξη ή απλούς υποδοχείς μεγάλων εθνικών έργων που τους διασχίζουν.

Επεξεργασία στοιχείων ΕUROSTAT
Επεξεργασία στοιχείων ΕUROSTAT

Ένα συμπέρασμα

Μετά από κρίση, μνημόνια, απραξία, δειλή ανάκαμψη, η βελτίωση της καθημερινότητας, η σταθερότητα, η ελάφρυνση του χρέους και η δημοσιονομική ισορροπία είναι θετικές. Αλλά δεν αρκούν. Με βέβαιη την επιβράδυνση, με μόνιμα πλέον άστατη την παγκοσμιοποίηση, με αμφισβητούμενη τη μακροημέρευση της τροφού μας Ευρώπης, αναλώνοντας φυσικούς πόρους σε υπερτουρισμό και real estate, υφιστάμενοι τις εκρήξεις της κλιματικής κρίσης, καλούμαστε να πραγματοποιήσουμε ένα αναπτυξιακό άλμα επειδή δε μας αρκεί μια «στάσιμη» ανάπτυξη που φέρνει περιφερειακή «υπανάπτυξη».

Απουσία στρατηγικής ή «αδιόρατη» στρατηγική ή ετήσια αποσπασματικά μέτρα, δεν καταπολεμούν παραγωγική υστέρηση, κοινωνική ατονία, χωρικές ανισότητες και περιβαλλοντική υποβάθμιση, συνδυασμό που πάντα οδηγεί σε κοινωνική αποσύνθεση και πολιτικό θρυμματισμό, στη «γεωγραφία της δυσαρέσκειας» που εισπράττουμε και πολιτικά.

Χρειαζόμαστε σαφείς επιλογές, σοφή κατανομή μειούμενων πόρων (ποιοι κλάδοι; ποιες περιοχές;), προτεραιότητα στην επένδυση για την παραγωγικότητα, στήριξη της πρωτοβουλίας εκεί όπου γεννιέται, στον τόπο της δίπλα στους πόρους και αναγκαστικά μικρομεσαίας κλίμακας, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, για να στηρίξουμε το «δικαίωμα στην παραμονή» (νέος στόχος της ΕΕ), με σχεδιασμό και όχι με αυτόματο πιλότο. Ας θυμηθούμε ότι στην «Εκθεση Πισσαρίδη» ενότητα για την Περιφερειακή Ανάπτυξη δεν υπήρχε καν.

«Μακεδονία» 12/9/26