ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΕΝΑ  ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ ΣΤΑ ΣΤΕΝΑ ΜΠΑΜΠ ΕΛ ΜΑΝΤΈΜΠ – ΑΝΑΠΌΦΕΥΚΤΗ Η  ΕΜΠΛΟΚΉ  ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΣΡΑΉΛ  ΣΤΗΝ ΣΟΜΑΛΙΛΑΝΔΗ

του Κωνσταντίνου Κούσαντα, Αντιστρατήγου ε.α.

του Παντελή Σαββίδη

Το ερώτημα αν η δημοσιογραφία έχει μέλλον, και ποιο είναι αυτό, πλανάται απειλητικά. Για όσους σκέφτονται πιο ψύχραιμα, πέρα από την πρώτη συναισθηματική αντίδραση, το πρόβλημα δεν είναι μόνο εργασιακό. Είναι, πρωτίστως, πρόβλημα δημοκρατίας. Γιατί, όσο κι αν έχουν εκφυλιστεί τα ΜΜΕ, ιδίως στην Ελλάδα, η πολυφωνική ύπαρξή τους παραμένει στοιχείο της δημοκρατίας. Οι δημοσιογράφοι που θέλουν πραγματικά να υπηρετήσουν την ενημέρωση εντοπίζουν κάποιες ρωγμές στο σύστημα και τις αξιοποιούν προς όφελός της. Και χωρίς ενημέρωση δημοκρατία δεν υπάρχει. Υποτίθεται ότι στις δημοκρατίες ο πολίτης κρίνει κατά βούληση, αφού προηγουμένως έχει ενημερωθεί.

Είναι αλήθεια ότι στη φάση όπου βρισκόμαστε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα με την ενημέρωση και τον ρόλο των ΜΜΕ, από τη στιγμή που πολλά από αυτά έχουν εξαγοραστεί από κεφαλαιούχους με ποικίλες άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες, οι οποίοι χρησιμοποιούν τα μέσα για ίδιους σκοπούς. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που, σε ώριμες δημοκρατικές κοινωνίες, αναλαμβάνει να αντιμετωπίσει η ίδια η κοινωνία, διότι η εξουσία πάντοτε επιδιώκει να χειραγωγεί την ενημέρωση και η διαπλοκή της δίνει αυτή τη δυνατότητα.

Στην Ελλάδα, ένα μέρος της κοινωνίας, αντί να πιέσει την πολιτική εξουσία να ρυθμίσει τη λειτουργία των ΜΜΕ με τρόπο που να επιτελούν το έργο τους, στρέφεται συλλήβδην κατά των δημοσιογράφων, με αφορμή ορισμένους αργυρώνητους. Όμως και ο χρηματισμός δημοσιογράφων, όπου και όταν συμβαίνει, είναι σύμπτωμα της εποχής. Μπορεί να αντιμετωπιστεί, αν το θέλει η πολιτική εξουσία. Αλλά όχι μόνο δεν το θέλει· το συντηρεί κιόλας. Τη βολεύει.

Ποια είναι η αντίδραση της κοινωνίας; Πολλές φορές δεν είναι η εγκατάλειψη ενός μέσου που παραποιεί την πραγματικότητα, αλλά η μαζοχιστική επιμονή στην παρακολούθησή του. Και, ταυτόχρονα, η εγκατάλειψη όσων προσπαθούν να λειτουργήσουν δεοντολογικά. Είναι πολλές οι προσπάθειες έγκυρης ενημέρωσης που ξεκίνησαν, αλλά ναυάγησαν, επειδή δεν έτυχαν υποστήριξης. Τα αίτια της κρίσης είναι διαλεκτικά. Τα μέσα και το κοινό συνδέονται με μια διαλεκτική σχέση: το ένα επηρεάζει το άλλο.

Αυτή η περιγραφή είναι γνωστή και έχει διατυπωθεί πολλές φορές έως σήμερα. Τι αλλάζει, όμως, σήμερα;

Αλλάζει το γεγονός ότι τα παραδοσιακά μέσα, και κυρίως τα έντυπα, περνούν μια βαθιά κρίση. Βρίσκονται ακόμη στη φάση της συρρίκνωσης του προσωπικού τους, όμως το φάσμα της ολοκληρωτικής τους έκλειψης δεν είναι μακριά.

Παραθέτω παρακάτω ορισμένα στοιχεία από ένα ρεπορτάζ της Le Monde, το οποίο υπογραμμίζει την κρίση στον γαλλικό έντυπο Τύπο και τις απολύσεις στις οποίες προβαίνουν οι ιδιοκτήτες του. Στη συνέχεια, θα εκθέσω, με βάση την εμπειρία μου, πώς βλέπω τον ρόλο του δημοσιογράφου στο άμεσο μέλλον. Ο δημοσιογράφος όχι μόνο χρειάζεται, αλλά είναι απολύτως απαραίτητος για τους ενεργούς πολίτες. Οι παθητικοί δεν θέλουν να ενημερώνονται, αλλά να παρακολουθούν τηλεοπτικές παραστάσεις. Εμάς μας ενδιαφέρουν οι πρώτοι.

Ας αρχίσουμε, λοιπόν, με το ρεπορτάζ της Le Monde

Η γαλλική έντυπη ενημέρωση περνά βαθιά κρίση, με κύμα απολύσεων και αναδιαρθρώσεων. Από τον Δεκέμβριο του 2025 έχουν ανακοινωθεί σχεδόν 1.000 περικοπές θέσεων εργασίας, πάνω σε μια μακρόχρονη καθοδική πορεία που ξεπερνά τις 10.500 χαμένες θέσεις από το 2009. Ως βασικά αίτια αναφέρονται η ψηφιακή μετάβαση, η πτώση των κυκλοφοριών και η μείωση της διαφημιστικής δαπάνης καθώς το κοινό μετακινείται στις ψηφιακές πλατφόρμες και τα social media.

Μεγάλοι όμιλοι όπως η Prisma Media και η CMI France προχωρούν σε πολύ μεγάλες μειώσεις προσωπικού, ενώ στην περιφερειακή ενημέρωση — με παραδείγματα τους Centre France και Groupe Nice-Matin — κλείνουν τοπικά γραφεία και εφαρμόζονται νέοι γύροι περικοπών. Αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα αλλά και δημοκρατικό, γιατί η συρρίκνωση των τοπικών μέσων αποδυναμώνει την ποιότητα της ενημέρωσης και τη δημόσια συμμετοχή.

Τι επιβεβαιώνεται και από ανοιχτές πηγές:
Η Prisma Media ανακοίνωσε στα τέλη Μαρτίου 2026 περικοπές που αντιστοιχούν περίπου στο 40% του προσωπικού της, κάτι που οι ενώσεις δημοσιογράφων χαρακτήρισαν εξαιρετικά βαρύ πλήγμα.

Για την CMI France, ανοιχτή αγγλόφωνη κάλυψη αναφέρει σχέδιο αναδιάρθρωσης με έως 87 θέσεις προς κατάργηση, μέσα σε ευρύτερη αναστάτωση στον όμιλο.

Για τον περιφερειακό όμιλο Centre France, δημοσίευμα του Le Parisien αναφέρει 152 καταργήσεις θέσεων, εκ των οποίων 22 δημοσιογράφοι στη La Montagne, αποδίδοντάς τες σε μεγάλες οικονομικές απώλειες και στη φθορά των πωλήσεων.

Υπάρχουν επίσης ευρύτερες ενδείξεις ότι η τοπική/περιφερειακή δημοσιογραφία στη Γαλλία αποδυναμώνεται: έκθεση των RSF αναφέρει ότι ο νομαρχιακός/τοπικός Τύπος έχει χάσει περίπου 20% των δημοσιογράφων του στην περίοδο 2013–2023.

Το άρθρο της Le Monde φαίνεται να υποστηρίζει ότι η κρίση του γαλλικού έντυπου Τύπου έχει πλέον περάσει σε φάση μαζικής κοινωνικής αποδιάρθρωσης: οι εκδότες κόβουν εκατοντάδες θέσεις, οι τοπικές συντάξεις αποψιλώνονται, και το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι «πέφτουν τα έσοδα», αλλά ότι απειλείται η ίδια η παρουσία δημοσιογραφίας σε πολλές περιοχές της χώρας. Αυτό το γενικό συμπέρασμα ταιριάζει και με τα ανοιχτά επιμέρους στοιχεία για Prisma, CMI και Centre France.

Ποιος είναι ο νέος ρόλος του δημοσιογράφου

Ο ρόλος του δημοσιογράφου δεν καταργείται στη νέα εποχή της πληροφορίας. Αλλάζει ριζικά. Και αλλάζει ακριβώς επειδή άλλαξε το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται ο πολίτης. Κάποτε το βασικό πρόβλημα ήταν η έλλειψη πηγών. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο: ο ενεργός πολίτης έχει μπροστά του μια πληθώρα πληροφοριών, μέσων, ιστοσελίδων, λογαριασμών, βίντεο, αναρτήσεων και σχολίων. Μπορεί θεωρητικά να αναζητήσει τα πάντα. Δεν έχει, όμως, ούτε τον χρόνο ούτε την ψυχική διάθεση ούτε πάντοτε τα αναγκαία κριτήρια για να ξεχωρίσει τι είναι σημαντικό, τι είναι ακριβές και τι είναι σκόπιμα παραπλανητικό.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται ο νέος ρόλος του δημοσιογράφου. Όχι απλώς να μεταφέρει πληροφορίες, αλλά να τις αναζητεί, να τις ιεραρχεί, να τις διασταυρώνει, να τις ερμηνεύει και να τις παρουσιάζει με τρόπο που να υπηρετεί την ουσιαστική ενημέρωση του πολίτη.

Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, η αξία του δημοσιογράφου δεν έγκειται στο ότι «ξέρει πρώτος», αλλά στο ότι μπορεί να αποδείξει τι έχει πραγματικά συμβεί, να εξηγήσει γιατί έχει σημασία και να το εντάξει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κατανόησης.

Αυτό σημαίνει ότι ο δημοσιογράφος παύει να είναι απλώς ένας διαμεσολαβητής ανάμεσα στο γεγονός και στο κοινό του. Γίνεται ταυτόχρονα ερευνητής, ελεγκτής αξιοπιστίας, ερμηνευτής της επικαιρότητας και θεματοφύλακας της δημόσιας λογοδοσίας. Όσο αυξάνονται οι πηγές, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για κάποιον που θα αναλαμβάνει με επαγγελματική ευθύνη να ξεχωρίζει την πληροφορία από τον θόρυβο, τη γνώση από την προπαγάνδα, το γεγονός από την κατασκευή εντυπώσεων.

Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική επειδή η ενημέρωση μετακινείται ολοένα και περισσότερο από τα παραδοσιακά μέσα προς το διαδίκτυο και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Η νέα γενιά ενημερώνεται όλο και λιγότερο από την τηλεόραση, τις εφημερίδες και τα κλασικά δελτία ειδήσεων. Ζει μέσα σε μια συνεχή ροή περιεχομένου, όπου η είδηση συνυπάρχει με το θέαμα, η ανάλυση με την κραυγή, η πληροφορία με τη χειραγώγηση. Το μέλλον, επομένως, βρίσκεται ασφαλώς στο διαδίκτυο.

Όμως δεν θα πρόκειται απλώς για μια μεταφορά των παλαιών μέσων σε μια νέα οθόνη. Θα πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο, στο οποίο θα επιβιώσουν όσοι μπορούν να παράγουν αξιοπιστία και όχι απλώς επισκεψιμότητα.

Γι’ αυτό και ο δημοσιογράφος του άμεσου μέλλοντος θα κρίνεται πρωτίστως από την εμπιστοσύνη που εμπνέει.

Ο αναγνώστης ή ο θεατής δεν είναι πια παθητικός αποδέκτης. Είναι πιο δύσπιστος, πιο απαιτητικός και έχει απείρως περισσότερες δυνατότητες επιλογής από ό,τι στο παρελθόν. Μπορεί να εγκαταλείψει ένα μέσο ή μια δημοσιογραφική φωνή μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Αυτό σημαίνει ότι η εμπιστοσύνη δεν θα είναι ένα αφηρημένο ηθικό πλεονέκτημα, αλλά ο πραγματικός όρος επιβίωσης της δημοσιογραφίας.

Και η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται με γενικόλογες διακηρύξεις. Κερδίζεται με διαφάνεια, συνέπεια, τεκμηρίωση, καθαρό διαχωρισμό είδησης και γνώμης, καθώς και με την ειλικρίνεια να αναγνωρίζονται τα λάθη όταν αυτά συμβαίνουν.

Εδώ, όμως, ανακύπτει και μια κρίσιμη προϋπόθεση. Η δημοσιογραφία δεν μπορεί να επιτελέσει αυτόν τον ρόλο αν δεν ασκείται επαγγελματικά. Δεν αρκεί να αναγνωρίζουμε θεωρητικά τη σημασία της. Ο δημοσιογράφος πρέπει να έχει τον χρόνο, τα μέσα και την οικονομική δυνατότητα να εργαστεί σοβαρά. Πρέπει να αμείβεται με τρόπο που να του επιτρέπει να ζει από τη δουλειά του, να διατηρεί την ανεξαρτησία του και να μην καθίσταται ευάλωτος σε εξαρτήσεις, πιέσεις ή εκβιασμούς.

Όπου η δημοσιογραφία απογυμνώνεται από επαγγελματικούς όρους άσκησης, αργά ή γρήγορα εκφυλίζεται είτε σε φθηνή αναπαραγωγή περιεχομένου είτε σε μηχανισμό εξυπηρέτησης συμφερόντων.

Στην Ελλάδα το πρόβλημα αυτό είναι ακόμη πιο οξύ, επειδή η κρίση εμπιστοσύνης προς τα ΜΜΕ συνδυάζεται με παλιές παθογένειες: διαπλοκή, εξαρτήσεις από επιχειρηματικά και πολιτικά κέντρα, σύγχυση ανάμεσα στην ενημέρωση και στην προπαγάνδα. Ωστόσο, η απάντηση σε αυτή την πραγματικότητα δεν μπορεί να είναι η συλλήβδην απαξίωση των δημοσιογράφων. Αντιθέτως, η κοινωνία οφείλει να απαιτήσει καλύτερη δημοσιογραφία, περισσότερη διαφάνεια και θεσμικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας. Διότι χωρίς ενημέρωση δεν υπάρχει δημοκρατία. Και χωρίς επαγγελματίες που να μπορούν να ελέγχουν την εξουσία, να αποκαλύπτουν τις αντιφάσεις της και να δίνουν στους πολίτες τεκμηριωμένη εικόνα της πραγματικότητας, η δημοκρατία αδειάζει από το περιεχόμενό της.

Μέσα σε αυτό το νέο τοπίο, ο δημοσιογράφος δεν αρκεί να «βρει το κοινό του» με όρους αγοράς. Οφείλει να συγκροτήσει μια σχέση εμπιστοσύνης με μια κοινότητα πολιτών, χωρίς όμως να μετατρέπεται σε προμηθευτή βεβαιοτήτων και προκαταλήψεων. Δεν είναι δουλειά του να χαϊδεύει τις απόψεις του κοινού του, αλλά να το ενημερώνει με τρόπο που να το καθιστά ικανότερο να κατανοεί τον κόσμο και να κρίνει ελεύθερα. Η αποστολή του δεν είναι να επιβεβαιώνει ταυτότητες, αλλά να υπηρετεί την αλήθεια των γεγονότων και το δημόσιο συμφέρον.

Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των αυτοματοποιημένων συστημάτων επεξεργασίας περιεχομένου δεν καταργεί τη δημοσιογραφία, αλλά την υποχρεώνει να επαναπροσδιορίσει το ιδιαίτερο βάρος της. Ό,τι είναι μηχανικό, επαναληπτικό και εύκολα συνοψίσιμο θα γίνεται όλο και περισσότερο από αλγορίθμους.

Όμως το πρωτογενές ρεπορτάζ, η ανθρώπινη κρίση, η ηθική ευθύνη, η επιτόπια έρευνα, η επαλήθευση πηγών και η απόδοση νοήματος στα γεγονότα παραμένουν ανθρώπινο έργο. Ο δημοσιογράφος του μέλλοντος θα είναι λιγότερο απλός μεταφορέας ειδήσεων και περισσότερο υπεύθυνος εγγυητής της αξιοπιστίας τους.

Γι’ αυτό και τα συλλογικά όργανα των δημοσιογράφων οφείλουν να αντιμετωπίσουν εγκαίρως τη μετάβαση. Η σταδιακή εγκατάλειψη των παραδοσιακών μέσων και η μετατόπιση στο ψηφιακό περιβάλλον δεν είναι ένα ζήτημα που μπορεί να αφεθεί στην τύχη ή να λυθεί εκ των υστέρων. Χρειάζεται στρατηγική για τα εργασιακά, για την επαγγελματική κατοχύρωση, για τη δεοντολογία, για την παρουσία της δημοσιογραφίας στο νέο περιβάλλον, πριν οι εξελίξεις παγιωθούν και καταστούν μη αναστρέψιμες. Το ενδιαφέρον για το μέλλον των μέσων ενημέρωσης και για τον ρόλο του δημοσιογράφου πρέπει να ενεργοποιείται από νωρίς, όχι όταν πλέον οι αποφάσεις έχουν ληφθεί από άλλους.

nber.org

By Jake Angelo

Οι έλεγχοι με άριστα δεν ήταν ποτέ συχνότεροι για τους Αμερικανούς εφήβους — όμως το όφελος δεν είναι αυτό που νομίζουν οι γονείς. Μια νέα μελέτη του National Bureau of Economic Research (NBER) διαπιστώνει ότι όταν οι εκπαιδευτικοί βάζουν «εύκολα Α», οι μαθητές τους είναι πιθανότερο να κάνουν περισσότερες απουσίες, να γράψουν χειρότερα σε μελλοντικά τεστ και να κερδίζουν λιγότερα χρήματα χρόνια αργότερα.

Για μια τυπική τάξη λυκείου, οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός των βαθμών μπορεί να αφαιρέσει περίπου 213.000 δολάρια από τα μελλοντικά εισοδήματα της ομάδας ή περίπου 150 δολάρια τον χρόνο για κάθε βαθμό που αυξάνεται αθόρυβα κατά ένα γράμμα.

Τα ευρήματα έρχονται τη στιγμή που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προωθεί αυστηρότερα μέτρα κατά του πληθωρισμού των βαθμών στα πανεπιστήμια, συνδέοντας την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση με το αν τα ιδρύματα τηρούν αυστηρή βαθμολόγηση. Η Gen Z είναι ήδη η πρώτη γενιά που καταγράφει χαμηλότερες επιδόσεις από τους γονείς της σε ορισμένους δείκτες γνωστικής απόδοσης, καθώς οι αναγνωστικές συνήθειες φθίνουν και τα σχολεία στηρίζονται όλο και περισσότερο στους βαθμούς αντί στη μάθηση.

Η μελέτη, με τίτλο «Easy A’s, Less Pay: The Long-Term Effects of Grade Inflation» («Εύκολα Α, λιγότερες αποδοχές: Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του πληθωρισμού των βαθμών»), διαπίστωσε ότι για κάθε μεμονωμένο μαθητή αυτή η δυναμική μεταφράζεται σε μείωση των ετήσιων αποδοχών κατά περίπου 150 δολάρια για κάθε βαθμό που ανεβαίνει — για παράδειγμα από Β σε Β+.

«Ο μέσος πληθωρισμός των βαθμών βλάπτει», δήλωσε στο Fortune ο Nolan Pope, ένας από τους ερευνητές της μελέτης και οικονομολόγος της εργασίας στο University of Maryland. «Είναι λιγότερο πιθανό να μάθουν, αν είναι πολύ εύκολο να πάρεις Α. Καταβάλλουν λιγότερο χρόνο και λιγότερη προσπάθεια».

Η συζήτηση γύρω από τον πληθωρισμό των βαθμών έχει επεκταθεί από την τάξη μέχρι και το Οβάλ Γραφείο. Ο πρόεδρος Τραμπ παρενέβη στο ζήτημα τον περασμένο Νοέμβριο, θεσπίζοντας ένα πλαίσιο για την ανώτατη εκπαίδευση που συνδέει την ομοσπονδιακή χρηματοδότηση των πανεπιστημίων με αυστηρές παραμέτρους που έθεσε η κυβέρνησή του, απαγορεύοντας τόσο τον πληθωρισμό όσο και τον αποπληθωρισμό των βαθμών. Η πρακτική αυτή ενδέχεται να βλάπτει τους νέους. Η Gen Z είναι η πρώτη γενιά με χαμηλότερες γνωστικές επιδόσεις από εκείνες των γονιών της. Πολλοί νέοι εγκαταλείπουν τα βιβλία σε επίπεδα ρεκόρ και ορισμένοι δεν ολοκληρώνουν πλέον αναγνωστικές εργασίες στο επίπεδο που απαιτούνταν παλαιότερα.

Από το λύκειο έως το πανεπιστήμιο, ο πληθωρισμός των βαθμών έχει προσφέρει στα εκπαιδευτικά ιδρύματα μια ολοένα και πιο αμφίβολη αξιακή πρόταση. Οι ερευνητές ανέλυσαν διοικητικά αρχεία λυκείων από το Λος Άντζελες και το Μέριλαντ και τα συνέδεσαν με μακροπρόθεσμα δεδομένα για μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και εισοδήματα. Μέτρησαν τον πληθωρισμό των βαθμών συγκρίνοντας τους σχολικούς βαθμούς των μαθητών με την πραγματική τους επίδοση σε τυποποιημένα τεστ.

Το κρυφό κόστος: απουσίες, αποβολές και εγκατάλειψη του σχολείου

Είτε πρόκειται για βαθμούς είτε για χρήματα, ο πληθωρισμός υποβαθμίζει την αξία. Οι διαχειριστές πλούτου αντιμετωπίζουν ένα παράξενο πρόβλημα στην Αμερική του 21ου αιώνα: την άνοδο πολλών «καθημερινών εκατομμυριούχων» που, παρότι στα χαρτιά είναι εύποροι, δεν έχουν άμεση ρευστότητα, καθώς μεγάλο μέρος της περιουσίας τους είναι δεσμευμένο στην κατοικία, και συχνά δυσκολεύονται να αντέξουν οικονομικά πράγματα που θεωρούν πως δικαιούνται βάσει της θεωρητικής τους περιουσίας. Οι μαθητές των άριστων βαθμών, με άλλα λόγια, πιθανότατα έχουν γονείς με χαρτοφυλάκια “άριστης” απόδοσης, αλλά και οι δύο καταλήγουν να ζουν εμπειρίες επιπέδου Β- ή ακόμη και Γ μέσα σε αυτή τη διογκωμένη οικονομία.

«Η οικονομία δεν χτίστηκε για να διαχειριστεί τόσο πολλούς ανθρώπους με τόσο πολλά χρήματα», είχε πει στο Fortune σε συνέντευξή του πέρυσι ο Nick Maggiulli, συγγραφέας του bestseller των New York Times The Wealth Ladder. «Σε σχετικούς όρους στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ανταγωνισμός για αυτά τα αγαθά υψηλότερης κατηγορίας είναι πολύ έντονος, οπότε πλέον μοιάζει σαν να εξουδετερώνουμε ο ένας τον άλλον με όλον αυτόν τον επιπλέον πλούτο». Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην τάξη: όταν οι υψηλοί βαθμοί μοιράζονται απλόχερα, το Α χάνει την περιζήτητη αξία του.

Η μελέτη του NBER διαπίστωσε ότι δεν υποβαθμίζονται μόνο οι μελλοντικές αποδοχές. Ο πληθωρισμός των βαθμών μπορεί στην πράξη να έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που υπονοεί. Οι μαθητές που ανατίθενται σε εκπαιδευτικό ο οποίος ανεβάζει τους βαθμούς είναι πιθανότερο να έχουν χαμηλές επιδόσεις σε μελλοντικά τεστ. Είναι επίσης λιγότερο πιθανό να αποφοιτήσουν από το λύκειο, και ακόμη λιγότερο πιθανό να εγγραφούν στο πανεπιστήμιο. Οι περισσότερες από αυτές τις συνέπειες εμφανίζονται συνήθως πολύ αργότερα, αφότου ο μαθητής έχει παραδώσει το τελικό του γραπτό, και αυτό τις κάνει δυσκολότερο να εντοπιστούν.

Οι εκπαιδευτικοί που μοίραζαν γενναιόδωρα εύκολα Α έκαναν επίσης πιο εύκολο για τους μαθητές να περνούν χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Η έρευνα διαπίστωσε ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός βαθμών συνδέεται με περισσότερες απουσίες και περισσότερες αποβολές, γεγονός που υποδηλώνει ότι όταν ο ακαδημαϊκός πήχης χαμηλώνει, ενδέχεται να υποχωρούν μαζί του και η συμμετοχή των μαθητών και η σχολική πειθαρχία.

«Στην πράξη καταλήγει να είναι κάπως επιζήμιο για τον μαθητή», είπε ο Pope. «Στην πραγματικότητα κανείς δεν τάσσεται υπέρ αυτής της βλάβης, επειδή κανείς δεν τη βλέπει παρά πολύ αργότερα».

Ωστόσο, η μελέτη διαπίστωσε ότι ο πληθωρισμός των βαθμών ωφέλησε ορισμένους μαθητές, συγκεκριμένα εκείνους που κινδύνευαν να μείνουν στην ίδια τάξη. Όταν οι εκπαιδευτικοί ανέβαζαν τους βαθμούς μαθητών που απειλούνταν με αποτυχία — από ένα F σε ένα D, για παράδειγμα — αυτό πράγματι είχε θετικό αποτέλεσμα, αποτρέποντας την επανάληψη της τάξης και βελτιώνοντας το ποσοστό αποφοίτησής τους από το λύκειο.

Όποιο κι αν είναι το τελικό αποτέλεσμα, ο πληθωρισμός των βαθμών έχει ενταθεί την τελευταία δεκαετία. Και παρά τις προσπάθειες του προέδρου, η τάση αυτή δεν φαίνεται να ανακόπτεται σύντομα. Ο Pope δήλωσε ότι ο πληθωρισμός των βαθμών παραμένει τόσο διαδεδομένος επειδή όλες οι πλευρές ωφελούνται από αυτόν, δημιουργώντας ένα στρεβλό κίνητρο που διαιωνίζει αυτή τη φαινομενικά αθώα πρακτική, εξάμηνο με το εξάμηνο.

«Για έναν δάσκαλο ή καθηγητή είναι συνήθως πιο εύκολο», είπε. «Έχεις λιγότερα παράπονα. Οι γονείς είναι ευχαριστημένοι. Οι μαθητές είναι πιο ευχαριστημένοι όταν δίνεις ελαφρώς υψηλότερους βαθμούς. Ένα σχολείο συνήθως φαίνεται καλύτερο όταν οι βαθμοί του είναι υψηλότεροι. Ωφελούνται όλοι».

About the Author
By Jake Angelo
News Fellow

Του συγγραφέα Μανόλη Ξεξάκη

Ένα από τα πιο παράξενα που χαρακτηρίζουν τη φυσιολογία της νόησης, είναι ο μηχανισμός με τον οποίο ο εγκέφαλός μας αποφασίζει να δώσει συγκεκριμένο όνομα σε κάτι.

Συνήθως, κυριαρχεί η ομοιότητά του με κάποιο «κάτι» της εμπειρίας μας, ένα σχήμα, μια ιδέα, μια δεξιότητα ή για τα νεογέννητα η συγγένεια. Λέγεται ο πατέρας κάποιου Γιώργης, κι ονομάζει τον γιο του Γιώργη. Αντίστοιχα, αν το παιδί του είναι κορίτσι, θα το ονομάσει με το όνομα της μάνας του. Η οινοπαραγωγική εταιρεία Κυρ Γιάννη ονόμασε πρόσφατα ένα κρασί της Μπλε Τρακτέρ από το πρώτο τρακτέρ της οικογένειας.

Για τους ουράνιους σχηματισμούς έχουν επικρατήσει τα ελληνικά και τα αραβικά ονόματα, που θυμίζουν όσα η φαντασία των ανθρώπων είδε εκεί ψηλά.

Στην περιοχή του ουρανού που λέγεται Αστερισμός των Διδύμων, δυο άστρα μοιάζουν σε μέγεθος και φωτεινότητα, και τους έδωσαν τα ονόματα των Διόσκουρων της αρχαιότητας, τα λένε Κάστωρ και Πολυδεύκη. Μια λεπτομέρεια: Σήμερα ξέρουμε ότι ο Κάστωρ, που κάποτε έβλεπαν σαν ένα άστρο, είναι στην πραγματικότητα έξι άστρα. Δεν τα έβλεπαν έξι, επειδή βρίσκονται πολύ μακριά και άρα για να πας από το ένα στο άλλο με το τηλεσκόπιο στρίβεις μόλις 5 δεύτερα λεπτά της μοίρας.

Οι πλανήτες Δίας, Άρης, Αφροδίτη, Ερμής και άλλοι ήταν θεοί του Ολύμπου. Η Βερενίκη, της οποίας το όνομα δόθηκε σε έναν αστερισμό, ήταν το όνομα αρκετών βασιλισσών και πριγκιπισσών της Ελληνιστικής εποχής, κι όχι μόνο. Δόθηκε όμως ως τίτλος και σε διήγημα του Έντγκαρ Άλλαν Πόου, σε όπερα του Χέντελ, σε θεατρικό του Ρακίνα, σε πόλη της Λιβύης, σε φυτό, σε λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας, σε νεφέλωμα, κι ο κατάλογος συνεχίζεται.

Τα αραβικά ονόματα στα αστέρια είναι πολλά: Αλγκόλ, Μπελντεγκέζ, Ρίγκελ, Αλντεμπαράν. Το τελευταίο, είναι το γιγάντιο αστέρι α του Αστερισμού του Ταύρου, αυτό που οι Έλληνες λέμε Λαμπαδία.

Ένας άλλος αστέρας ονομάστηκε από τους Άραβες Αλτάιρ. Σημαίνει: αετός που πετάει. Έτσι τον είδαν.

Ένας άλλος είναι ο Κάνωπος του Αστερισμού της Τρόπιδος, που έχει μεγάλη ιστορία. Είναι το δεύτερο σε φωτεινότητα αστέρι του ουρανού, μετά τον Σείριο. Πήρε το όνομά του από αρχαία αιγυπτιακή πόλη. Έχει γραφτεί όμως, ότι το πήρε από τον μυθικό πλοίαρχο του πλοίου του Μενελάου στον Τρωϊκό Πόλεμο. Ίσως αυτό το όνομα τού δόθηκε από τον Ερατοσθένη, αλλά δεν έχουμε ιδέα για τον λόγο που διαλέχτηκε. Ο Δάντης αναφέρει στη Θεία Κωμωδία τον Κάνωπο μαζί με τους αστέρες Φομαλώ και Αχερνάλ, κι επισημαίνει ότι συμβολίζουν την Πίστη, την Ελπίδα και τη Φιλανθρωπία.

Οι Άραβες ονομάζουν τον Κάνωπο, Σουχίλ. Σημαίνει: όμορφος και λαμπερός. Τον χρησιμοποιούν για τον νυχτερινό προσανατολισμό τους στην έρημο. Όπου φαινόταν στον ορίζοντα ο Σουχίλ, ήταν ο Νότος. Επιπλέον, κάθε χρόνο, τις πρώτες μέρες που εμφανιζόταν στον ορίζοντα ο Σουχίλ, απογαλάκτιζαν τις καμήλες τους. Στην Ελλάδα τον βλέπουμε μόνο από την Κρήτη, που είναι κοντά στην Αίγυπτο.

Ο Σουχίλ είναι τεράστιος, έχει διάμετρο περίπου 100 εκατομμύρια χλμ, και βρίσκεται πολύ μακριά. Αυτό σημαίνει ότι μοιάζει να έχει σταθερή θέση στον ουρανό. Γι’ αυτό τα αμερικανικά διαστημόπλοια τον χρησιμοποιούν για να προσανατολίζονται στο αχανές διάστημα, εκεί όπου δεν υπάρχει πάνω και κάτω ούτε δεξιά κι αριστερά.

Εδώ αξίζει να πούμε κάτι και για την ιστορία των μακρινών πλανητών του ηλιακού μας συστήματος, του Ποσειδώνα και του Πλούτωνα. Τους βρήκαμε μόλις πριν από 2 αιώνες, και τους δώσαμε ονόματα των θεών της απέραντης θάλασσας και του άγνωστου Κάτω Κόσμου. Λοιπόν, το 1781 ο Ουίλιαμ Χέρσελ ανακάλυψε τον πλανήτη Ουρανό, και λίγο αργότερα καθορίσθηκαν τα μαθηματικά στοιχεία της τροχιάς του. Παρατηρήθηκε όμως, ότι σε κάποια σημεία της που τον έψαξαν, δεν τον βρήκαν οι αστρονόμοι. Τον είδαν με τα τηλεσκόπια τους αλλού. Σαν να τον έσερνε και να τον έβγαζε από το δρόμο του κάποιο άλλο ουράνιο σώμα, που βρίσκονταν ακόμη πιο μακριά.

Το μυστήριο ανέλαβε να λύσει ο Γάλλος αστρονόμος le Verrier, ο οποίος μετά από 2 χρόνια θεωρητικές μελέτες, την 31^η Αυγούστου του 1846, ανήγγειλε στην Ακαδημία Επιστημών τη θέση του μυστηριώδους πλανήτη. Θα τον βρείτε, είπε, 5^ο μοίρες ανατολικά από το άστρο δ του αστερισμού του Αιγόκερω.

Πράγματι, και πολύ σύντομα, τη νύχτα της 23^ης Σεπτεμβρίου 1846, ο διευθυντής του αστεροσκοπείου του Βερολίνου, ο Galle, τον βρήκε μόλις 52’ λεπτά της μοίρας από τη θέση που είχε υποδείξει ο Βεριέ. Τον ονόμασαν Ποσειδώνα, ίσως επειδή ήταν χαμένος στη θάλασσα του διαστήματος όπως είπαμε, και οι εφημερίδες της εποχής έγραφαν με θαυμασμό: Μα πού τον είδε ο le Verrier, στην άκρη του μολυβιού του;

Γιατί όμως οι Άραβες ονόμασαν την περιοχή ανάμεσα στα άστρα ε και ο του αστερισμού της Παρθένου και στα άστρα α και 15 του αστερισμού Κόμη της Βερενίκης «Άσυλο των Σκύλων που Ουρλιάζουν», είναι μέγα μυστήριο. Καλά να δεις ένα σχήμα αστεριών στον ουρανό που σου μοιάζει με σκύλο και να το πεις Αστερισμό του Μεγάλου Κυνός ή Αστερισμό του Μικρού Κυνός, στην περίπτωση που σου μοιάζει με μικρό σκυλάκι, αλλά το ουρλιαχτό, με τι αυτιά το άκουσες;

Αναφορές σε σκυλιά έχουμε πολλές στην αρχαιότητα. Ο Αριστοτέλης αναφέρει για τον Πυθαγόρα, πως ονόμαζε τους πλανήτες «σκυλιά της Περσεφόνης». Ίσως σε κάποια τέτοια αρχαία καταγραφή, που τους εντυπωσίασε, στηρίχτηκαν οι Άραβες και ονόμασαν αυτή την περιοχή του ουρανού «Άσυλο των Σκύλων που Ουρλιάζουν».

Σε κάθε περίπτωση τα ονόματα ζουν μαζί μας, στις κοινωνίες μας. Για το όνομα του κρατιδίου των Σκοπίων, ο Οδυσσέας Ελύτης σημείωσε ότι το όνομά μας είναι η ψυχή μας, δεν το χαρίζουμε. Τελικά, φαίνεται επικράτησαν πιο μαλακές γνώμες και το χαρίσαμε.

Λίγα για την περιοχή του ουρανού που βρίσκονται αυτά τα μυστήρια σκυλιά που ουρλιάζουν. Σε αυτήν, ο Ουίλιαμ Χέρσελ εντόπισε εκατοντάδες νεφελώματα.

Νεφέλωμα ονόμαζαν παλαιότερα κάθε περιοχή του ουρανού από την οποία έφτανε σε εμάς διάχυτο και χαμηλής έντασης φως. Υπέθεταν πως πρόκειται για σύννεφο από σκόνη, υδρογόνο, ήλιο κι άλλα αέρια.

Αργότερα, με ακριβέστερα όργανα, βρέθηκε πως σε μερικές περιπτώσεις είναι πράγματι σύννεφα από σκόνη κι άλλα αέρια, αλλά σε άλλες πρόκειται για μακρινούς γαλαξίες. Αυτό που είχαν ονομάσει παλιότερα Νεφέλωμα της Ανδρομέδας ή Αστερισμό της Ανδρομέδας, ήταν στην πραγματικότητα ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας(Μ31), που έχει δισεκατομμύρια άστρα και μοιάζει με τον δικό μας. Για την ιστορία του ονόματος, να σημειωθεί ότι η Ανδρομέδα ήταν κόρη του βασιλικού ζεύγους της Αιθιοπίας Κηφέα και Κασσιόπης, που κι οι ίδιοι έχουν θέσεις στον ουρανό.

Τέλος, πέρα από την απορία που γεννά το όνομα αυτών των ατίθασων σκύλων, υπάρχει και μια δεύτερη: Τι σχέση έχει με τη φωτογραφία; Έχει. Γι’ αυτά τα κολοσσιαία μεγέθη και αποστάσεις του ουρανού, δεν έχουμε και δεν πρόκειται να έχουμε ποτέ τίποτα περισσότερο από μια φωτογραφία.

Λέμε ότι ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας απέχει από εμάς δύο εκατομμύρια έτη φωτός, αλλά δεν συνειδητοποιούμε τι σημαίνει. Ως «Έτος Φωτός» έχουμε ορίσει την απόσταση που διανύει το φως για να φτάσει σε εμάς αν ταξιδεύει ένα χρόνο με τη μυθώδη ταχύτητα των 300.000 χλμ το δευτερόλεπτο. Έτσι, σε χιλιόμετρα, η απόσταση μας από την Ανδρομέδα είναι περίπου 209.000.000.000.000.000.000, και προφέρεται «209 πεντάκις εκατομμύρια», αριθμός αδιανόητος και αφάνταστος για την κλίμακα των όντων που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας.