Hugo Dixon
20 Απριλίου 2026, 8:00 π.μ. GMT+3
Η εικονογράφηση δείχνει σημαίες των ΗΠΑ και του Ιράν και τρισδιάστατα εκτυπωμένα βαρέλια πετρελαίου
Οι σημαίες των ΗΠΑ και του Ιράν και τρισδιάστατα εκτυπωμένα βαρέλια πετρελαίου απεικονίζονται σε αυτή την εικονογράφηση που ελήφθη στις 23 Μαρτίου 2026. REUTERS/Dado Ruvic/Illustration
ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ, 20 Απριλίου (Reuters Breakingviews) – Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να απεχθάνεται την ηλιακή και την αιολική ενέργεια. Το ίδιο και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Και του αρέσει να επιβάλλει τη βούλησή του στους άλλους.
Έτσι, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος επιτέθηκε στο Ιράν, σχεδόν βέβαια δεν σχεδίαζε να ενισχύσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή την ενότητα της ΕΕ. Ούτε βέβαια στόχος του μπορεί να ήταν να αποδυναμώσει τη δική του ισχύ. Κι όμως, αυτά είναι τρεις πιθανές θετικές παρενέργειες των κακοσχεδιασμένων πληγμάτων του Τραμπ, τα οποία, σύμφωνα με Αμερικανούς ειδικούς, ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα πολέμου.
Η επίθεση που εξαπέλυσε μαζί με το Ισραήλ έχει πολλές αρνητικές συνέπειες. Πέρα από τον θάνατο και την καταστροφή στη Μέση Ανατολή, σε αυτές περιλαμβάνονται η χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη και ο υψηλότερος πληθωρισμός παγκοσμίως, όπως σημείωσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο την περασμένη εβδομάδα. Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες τιμές του αργού σχεδόν διπλασίασαν τα έσοδα της Ρωσίας από εξαγωγές πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων σε 19 δισ. δολάρια τον περασμένο μήνα, σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο, βοηθώντας τη να συντηρήσει τον παράνομο πόλεμό της κατά της Ουκρανίας. Η αμερικανική ισχύς έχει επίσης δεχθεί πλήγμα, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί ατυχές αν αυτό επιτρέψει στην Κίνα να επιβάλει περισσότερο το βάρος της τα επόμενα χρόνια.
Ο Τραμπ μπορεί ακόμη να βγει νικητής από τον πόλεμο, είτε εξασφαλίζοντας μια συμφωνία με το Ιράν με τους δικούς του όρους είτε εξαναγκάζοντάς το σε υποταγή. Προς το παρόν, όμως, φαίνεται πως δεν θα πετύχει όσα επιθυμεί και ότι ορισμένες από τις ακούσιες συνέπειες θα είναι το αντίθετο από αυτό που θέλει.
Η ισχύς του Τραμπ
Πρώτο στη λίστα είναι η υποχώρηση της ισχύος του ίδιου του Αμερικανού προέδρου. Ο πόλεμος είναι αντιδημοφιλής μεταξύ των συμπολιτών του, όχι μόνο επειδή έχει αυξήσει τις τιμές της βενζίνης. Έχει επίσης διχάσει τον σκληρό πυρήνα των υποστηρικτών του, με πρόσωπα με επιρροή που άλλοτε τον επευφημούσαν, όπως ο Τάκερ Κάρλσον και η Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, να επιτίθενται σε αυτό που ο Τραμπ αποκαλεί «μια υπέροχη παραμονή».
Η καθοδική πορεία της ισχύος του, που είχε ήδη αρχίσει ως αντίδραση στις αμφιλεγόμενες οικονομικές και μεταναστευτικές πολιτικές του, πιθανότατα έχει ακόμη δρόμο μπροστά της. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να χάσει υποστήριξη και μεταξύ των χριστιανών, μετά την επίθεσή του κατά του Πάπα Λέοντα, ο οποίος αντιτάχθηκε στον πόλεμο με το Ιράν, καθώς και μετά την ανάρτηση μιας εικόνας παραγμένης από Τεχνητή Νοημοσύνη, στην οποία ο ίδιος παρουσιαζόταν σαν τον Ιησού Χριστό.
Οι ψηφοφόροι είναι επίσης πιθανό να τιμωρήσουν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, σύμφωνα με τις αγορές στοιχημάτων. Αυτό θα περιορίσει την ικανότητά του να περνά οτιδήποτε από το Κογκρέσο. Επιπλέον, οι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές και τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, που γενικά έκαναν ό,τι ήθελε, ενδέχεται όλο και περισσότερο να απομακρύνονται από αυτόν. Θεσμοί της κοινωνίας των πολιτών, όπως δικηγορικά γραφεία και πανεπιστήμια, τα οποία ο Τραμπ εκφόβισε στην αρχή της τρέχουσας θητείας του, θα είναι λιγότερο πρόθυμα να υποκύψουν στη βούλησή του, αν φανεί πως χάνει.
Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να αντιδράσει προχωρώντας σε ακόμη πιο ακραίες ενέργειες. Όμως αυτό είναι πιθανό να προκαλέσει μεγαλύτερη αντίσταση. Και αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να προστεθεί σε μια αλυσίδα αποτυχιών, στην οποία περιλαμβάνονται η αδυναμία του να επιβάλει δασμούς με διατάγματα και να αποπέμψει τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, δηλαδή της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.
Ο Τραμπ μπορεί να εξακολουθεί να φαίνεται ότι έχει ελεύθερα χέρια στην εξωτερική πολιτική, όπου το Κογκρέσο και τα δικαστήρια έχουν μικρότερη επιρροή. Όμως ούτε εδώ είναι δικτάτορας. Σύμφωνα με τους New York Times, μπήκε στον πόλεμο με το Ιράν παρά τις συμβουλές πολλών στελεχών της ίδιας του της κυβέρνησης. Ίσως να πίστευε ότι βρισκόταν σε τροχιά συνεχών επιτυχιών, μετά τον 12ήμερο πόλεμο στο Ιράν πέρυσι και την απαγωγή του ηγέτη της Βενεζουέλας τον Ιανουάριο. Όμως θα του ήταν δυσκολότερο να ξεκινήσει νέους ξένους πολέμους, αν οι υποστηρικτές του θεωρήσουν ότι αυτός στη Μέση Ανατολή είναι ένα φιάσκο.
Μια προσάρτηση της Γροιλανδίας, που ο Τραμπ επιθυμεί, θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, αφού αποτελεί μέρος της Δανίας, χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν συμπαθεί τη διατλαντική συμμαχία, πολλοί Ρεπουμπλικανοί τη θεωρούν σημαντική. Υπάρχει επίσης ισχυρή δημόσια στήριξη προς την Ουκρανία, οπότε ένας αποδυναμωμένος Τραμπ θα δυσκολευόταν να την εξαναγκάσει σε μια ταπεινωτική συμφωνία με τη Ρωσία.
Κάντε την Ευρώπη μεγάλη ξανά
Η Ευρώπη είναι αδύναμη και διχασμένη. Οι ηγέτες της ανησυχούν ότι δεν θα μπορούσε να αμυνθεί απέναντι στη Ρωσία, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εγκατέλειπαν την Ουκρανία και την Ευρώπη. Γι’ αυτό και έχουν ανεχθεί τις απειλές και τις προσβολές του Τραμπ.
Όμως ο πόλεμος με το Ιράν τροφοδοτεί το αντι-Τραμπ αίσθημα σε όλη την Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, ένας από τους πιο βέβαιους τρόπους για να αυξήσουν οι πολιτικοί τη δημοτικότητά τους είναι να του αντισταθούν. Αυτό έκανε ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, αρνούμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόσβαση στις στρατιωτικές βάσεις της χώρας του, και αυτό έκανε ο Βρετανός Κιρ Στάρμερ, αρνούμενος να συμμετάσχει στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Την ίδια στιγμή, η στενή σύνδεση με τον Τραμπ μπορεί να είναι ένας από τους λόγους που ο Βίκτορ Όρμπαν έχασε τόσο καθαρά τις ουγγρικές βουλευτικές εκλογές αυτού του μήνα.
Άλλοι ηγέτες της ευρωπαϊκής άκρας δεξιάς απομακρύνονται επίσης από τον Τραμπ. Ο Νάιτζελ Φάρατζ, Βρετανός πολιτικός της αντιπολίτευσης που κάποτε καυχιόταν για τη φιλία του με τον Αμερικανό πρόεδρο, δήλωσε αυτόν τον μήνα: «Τυχαίνει να τον γνωρίζω, αλλά αυτό είναι δευτερεύον». Την ίδια στιγμή, οι μέχρι πρότινος θερμές σχέσεις ανάμεσα στην Τζόρτζια Μελόνι και τον Τραμπ έχουν ψυχρανθεί, αφού η Ιταλίδα πρωθυπουργός υπερασπίστηκε τον Πάπα απέναντι στις λεκτικές επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου.
Το να πει κανείς «όχι» στις απαιτήσεις του Τραμπ δεν αρκεί από μόνο του για να κάνει την Ευρώπη μεγάλη ξανά. Όμως οι απειλές του μπορεί να λειτουργήσουν ως καταλύτης, ώστε οι ευρωπαϊκές χώρες να ενισχύσουν ταχύτερα τη στρατιωτική τους ισχύ και να ενωθούν περισσότερο. Ακόμη και η Βρετανία, που αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θέλει να έρθει πιο κοντά στο ευρωπαϊκό μπλοκ.
Πολιτικό τζούντο
Ο Τραμπ αποκαλεί την κλιματική αλλαγή «απάτη» και επαναλαμβάνει το σύνθημα «drill, baby, drill». Είναι μια γλυκιά ειρωνεία ότι ο πόλεμός του με το Ιράν πιθανότατα θα δώσει ώθηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Οι χώρες που δεν παράγουν το δικό τους πετρέλαιο και φυσικό αέριο ανησυχούν για ενδεχόμενες ελλείψεις. Για τις περισσότερες, η καλύτερη μεσοπρόθεσμη απάντηση θα είναι να επιταχύνουν την ανάπτυξη της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, κάτι που θα βοηθήσει παράλληλα και στον μετριασμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Η ανανεώσιμη ενέργεια στην Ευρώπη εκτοξεύθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν διαταράχθηκαν οι προμήθειες φυσικού αερίου. Αντίστοιχα, ο πόλεμος με το Ιράν θα οδηγήσει σε ταχύτερη υιοθέτηση ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε πολλές χώρες, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στην Washington ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, μιλώντας στο Atlantic Council.
Σύμφωνα με το δόγμα του «πολιτικού τζούντο», οι ηγέτες που επιτίθενται σπασμωδικά και χωρίς σκέψη μπορεί να προκαλέσουν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκουν, μέσω ενός φαινομένου μπούμερανγκ. Ο Τραμπ φαίνεται να επιβεβαιώνει την ισχύ αυτής της θεωρίας στην περίπτωση του Ιράν.
