Αρχική Blog Σελίδα 246

Η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε μυστικές επιθέσεις κατά του Ιράν καθώς ο περιφερειακός πόλεμος διευρυνόταν, λένε πηγές

0

 

Των Timour Azhari και Parisa Hafezi
12 Μαΐου 2026, 21:08 GMT+3

  Σαουδαραβικό μαχητικό αεροσκάφος συνοδεύει το Air Force One, το οποίο μεταφέρει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, κατά την προσέγγισή του στο Διεθνές Αεροδρόμιο King Khalid στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, στις 13 Μαΐου 2025. REUTERS/Brian Snyder/Φωτογραφία αρχείου.

Σύνοψη

Των επιθέσεων ακολούθησε μείωση των ιρανικών πληγμάτων κατά του βασιλείου, σύμφωνα με καταμέτρηση του Reuters.

Το βασίλειο προειδοποίησε το Ιράν για περαιτέρω αντίποινα, αλλά οι διπλωματικοί δίαυλοι παρέμειναν ανοιχτοί.

Η σαουδαραβο-ιρανική προσέγγιση δοκιμάστηκε από νέες επιθέσεις από το Ιράκ.

ΡΙΑΝΤ/ΝΤΟΥΜΠΑΪ, 12 Μαΐου (Reuters) — Η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε πολυάριθμα, αδημοσίευτα έως τώρα πλήγματα κατά του Ιράν, ως αντίποινα για επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν στο βασίλειο κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με δύο δυτικούς αξιωματούχους που είχαν ενημερωθεί για το ζήτημα και δύο Ιρανούς αξιωματούχους.

Οι σαουδαραβικές επιθέσεις, οι οποίες δεν είχαν αναφερθεί προηγουμένως, σηματοδοτούν την πρώτη γνωστή περίπτωση κατά την οποία το βασίλειο προχώρησε απευθείας σε στρατιωτική ενέργεια επί ιρανικού εδάφους. Δείχνουν επίσης ότι η Σαουδική Αραβία γίνεται πολύ πιο τολμηρή στην υπεράσπιση του εαυτού της απέναντι στον βασικό περιφερειακό της αντίπαλο.

Οι επιθέσεις, που εξαπολύθηκαν από τη σαουδαραβική Πολεμική Αεροπορία, εκτιμάται ότι πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Μαρτίου, σύμφωνα με τους δύο δυτικούς αξιωματούχους. Ο ένας ανέφερε μόνο ότι επρόκειτο για «πλήγματα τύπου οφθαλμός αντί οφθαλμού, ως αντίποινα για την επίθεση που δέχθηκε η Σαουδική Αραβία».

Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ποιοι ήταν οι συγκεκριμένοι στόχοι.

Απαντώντας σε αίτημα για σχόλιο, ανώτερος αξιωματούχος του σαουδαραβικού υπουργείου Εξωτερικών δεν απάντησε ευθέως στο ερώτημα αν είχαν πραγματοποιηθεί πλήγματα.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχόλιο.

Η Σαουδική Αραβία, η οποία διατηρεί βαθιά στρατιωτική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραδοσιακά βασιζόταν στον αμερικανικό στρατό για την προστασία της. Όμως ο πόλεμος διάρκειας δέκα εβδομάδων άφησε το βασίλειο ευάλωτο σε επιθέσεις που διαπέρασαν την αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα.

Τα αραβικά κράτη του Κόλπου άρχισαν να αντεπιτίθενται

Τα σαουδαραβικά πλήγματα υπογραμμίζουν τη διεύρυνση της σύγκρουσης — και τον βαθμό στον οποίο ένας πόλεμος που άρχισε όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου έχει παρασύρει την ευρύτερη Μέση Ανατολή με τρόπους που δεν έχουν αναγνωριστεί δημοσίως.

Από τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα και μετά, το Ιράν έχει χτυπήσει και τα έξι κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου με πυραύλους και drones, επιτιθέμενο όχι μόνο σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις αλλά και σε πολιτικές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια και πετρελαϊκές υποδομές, ενώ έκλεισε και τα Στενά του Ορμούζ, διαταράσσοντας το παγκόσμιο εμπόριο.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πραγματοποίησαν επίσης στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, όπως ανέφερε τη Δευτέρα η Wall Street Journal. Μαζί, οι σαουδαραβικές και εμιρατινές ενέργειες αποκαλύπτουν μια σύγκρουση της οποίας η πραγματική μορφή έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό κρυφή — μια σύγκρουση στην οποία οι μοναρχίες του Κόλπου, έχοντας δεχθεί σφοδρά ιρανικά πλήγματα, άρχισαν να αντεπιτίθενται.

Η ενημέρωση ακολούθησε μακρές συνομιλίες υπό κυβερνητική διαμεσολάβηση τη Δευτέρα και την Τρίτη.

Ωστόσο, η προσέγγισή τους δεν ήταν ταυτόσημη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν υιοθετήσει πιο σκληρή στάση, επιδιώκοντας να επιβάλουν κόστος στο Ιράν και εμπλεκόμενα μόνο σπάνια σε δημόσια διπλωματία με την Τεχεράνη.

Η Σαουδική Αραβία, αντίθετα, έχει επιδιώξει να αποτρέψει την κλιμάκωση της σύγκρουσης και έχει παραμείνει σε τακτική επαφή με το Ιράν, μεταξύ άλλων μέσω του πρεσβευτή της Τεχεράνης στο Ριάντ. Εκείνος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Ο ανώτερος αξιωματούχος του σαουδαραβικού υπουργείου Εξωτερικών δεν απάντησε ευθέως στο ερώτημα αν είχε επιτευχθεί συμφωνία αποκλιμάκωσης με το Ιράν, αλλά δήλωσε: «Επαναβεβαιώνουμε τη σταθερή θέση της Σαουδικής Αραβίας υπέρ της αποκλιμάκωσης, της αυτοσυγκράτησης και της μείωσης των εντάσεων, με στόχο τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την ευημερία της περιοχής και των λαών της».

Πλήγματα και μετά αποκλιμάκωση

Οι Ιρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Σαουδική Αραβία ενημέρωσε το Ιράν για τα πλήγματα, και ότι στη συνέχεια ακολούθησε εντατική διπλωματική εμπλοκή, καθώς και σαουδαραβικές απειλές για περαιτέρω αντίποινα. Αυτό οδήγησε σε μια συνεννόηση μεταξύ των δύο χωρών για αποκλιμάκωση.

Ο Ali Vaez, διευθυντής του Iran Project στο International Crisis Group, δήλωσε ότι τα σαουδαραβικά αντίποινα κατά του Ιράν, ακολουθούμενα από μια συνεννόηση για αποκλιμάκωση, θα «έδειχναν πραγματιστική αναγνώριση και από τις δύο πλευρές ότι η ανεξέλεγκτη κλιμάκωση συνεπάγεται απαράδεκτο κόστος».

Μια τέτοια αλληλουχία γεγονότων θα έδειχνε «όχι εμπιστοσύνη, αλλά ένα κοινό συμφέρον να τεθούν όρια στην αντιπαράθεση προτού αυτή διολισθήσει σε μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση».

Η άτυπη αποκλιμάκωση τέθηκε σε ισχύ την εβδομάδα πριν από τη συμφωνία Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για κατάπαυση του πυρός στην ευρύτερη σύγκρουσή τους, στις 7 Απριλίου. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Ένας από τους Ιρανούς αξιωματούχους επιβεβαίωσε ότι η Τεχεράνη και το Ριάντ είχαν συμφωνήσει σε αποκλιμάκωση, λέγοντας ότι η κίνηση αυτή αποσκοπούσε στο να «τερματιστούν οι εχθροπραξίες, να διαφυλαχθούν τα αμοιβαία συμφέροντα και να αποτραπεί η κλιμάκωση των εντάσεων».

Το Ιράν και η Σαουδική Αραβία —οι δύο κορυφαίες σιιτική και σουνιτική μουσουλμανική δύναμη στη Μέση Ανατολή— βρίσκονται εδώ και καιρό σε αντιπαράθεση και έχουν στηρίξει αντίπαλες ομάδες σε συγκρούσεις σε ολόκληρη την περιοχή.

Η ύφεση που διαμεσολαβήθηκε από την Κίνα το 2023 οδήγησε στην αποκατάσταση των σχέσεών τους, συμπεριλαμβανομένης μιας κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη και τη Σαουδική Αραβία, η οποία έκτοτε τηρείται.

Με την Ερυθρά Θάλασσα να παραμένει ανοιχτή στη ναυσιπλοΐα, η Σαουδική Αραβία μπόρεσε να συνεχίσει να εξάγει πετρέλαιο καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, σε αντίθεση με τα περισσότερα κράτη του Κόλπου, και έτσι κατάφερε να παραμείνει σχετικά προστατευμένη.

Το βασίλειο απέφυγε τον «φούρνο της καταστροφής», λέει πρίγκιπας

Σε άρθρο γνώμης στη σαουδαραβικής ιδιοκτησίας εφημερίδα Arab News το Σαββατοκύριακο, ο πρώην επικεφαλής των σαουδαραβικών υπηρεσιών πληροφοριών, πρίγκιπας Turki al-Faisal, αποτύπωσε τον υπολογισμό του βασιλείου, γράφοντας ότι «όταν το Ιράν και άλλοι προσπάθησαν να σύρουν το βασίλειο στον φούρνο της καταστροφής, η ηγεσία μας επέλεξε να υπομείνει τους πόνους που προκλήθηκαν από έναν γείτονα, προκειμένου να προστατεύσει τις ζωές και την περιουσία των πολιτών της».

Τα σαουδαραβικά πλήγματα ακολούθησαν εβδομάδες αυξανόμενης έντασης.

Σε συνέντευξη Τύπου στο Ριάντ στις 19 Μαρτίου, ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών, πρίγκιπας Faisal bin Farhan, δήλωσε ότι το βασίλειο «επιφυλάσσεται του δικαιώματος να προβεί σε στρατιωτικές ενέργειες, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο».

Τρεις ημέρες αργότερα, η Σαουδική Αραβία κήρυξε τον στρατιωτικό ακόλουθο του Ιράν και τέσσερα μέλη του προσωπικού της πρεσβείας personae non gratae.

Το Ιράν περιόρισε τα άμεσα πλήγματα κατά του βασιλείου, λένε πηγές

Έως τα τέλη Μαρτίου, οι διπλωματικές επαφές και η απειλή της Σαουδικής Αραβίας ότι θα υιοθετούσε πιο σκληρή στάση, παρόμοια με εκείνη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, και θα προχωρούσε σε περαιτέρω αντίποινα, οδήγησαν σε μια συνεννόηση για αποκλιμάκωση, σύμφωνα με δυτικές πηγές.

Από περισσότερες από 105 επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά της Σαουδικής Αραβίας την εβδομάδα 25-31 Μαρτίου, ο αριθμός μειώθηκε σε λίγο πάνω από 25 μεταξύ 1ης και 6ης Απριλίου, σύμφωνα με καταμέτρηση του Reuters επί των ανακοινώσεων του σαουδαραβικού υπουργείου Άμυνας.

Τα βλήματα που εκτοξεύθηκαν κατά της Σαουδικής Αραβίας τις ημέρες πριν από την ευρύτερη κατάπαυση του πυρός εκτιμήθηκε από δυτικές πηγές ότι προέρχονταν από το Ιράκ και όχι από το ίδιο το Ιράν, γεγονός που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη είχε περιορίσει τα άμεσα πλήγματα, ενώ συμμαχικές της ομάδες συνέχιζαν να δρουν.

Η Σαουδική Αραβία κάλεσε τον πρεσβευτή του Ιράκ στις 12 Απριλίου για να διαμαρτυρηθεί για επιθέσεις που προέρχονταν από ιρακινό έδαφος.

Η επικοινωνία Σαουδικής Αραβίας και Ιράν συνεχίστηκε ακόμη και όταν εμφανίστηκαν εντάσεις στην αρχή της ευρύτερης κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, όταν το σαουδαραβικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι 31 drones και 16 πύραυλοι εκτοξεύθηκαν κατά του βασιλείου στις 7-8 Απριλίου.

Η έξαρση αυτή ώθησε το Ριάντ να εξετάσει το ενδεχόμενο αντιποίνων κατά του Ιράν και του Ιράκ, ενώ το Πακιστάν ανέπτυξε μαχητικά αεροσκάφη για να καθησυχάσει το βασίλειο και κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση, καθώς η διπλωματία επιταχυνόταν.

Ρεπορτάζ: Timour Azhari στο Ριάντ και Parisa Hafezi στο Ντουμπάι
Επιμέλεια: William Maclean

ΗΠΑ και Δανία διαπραγματεύονται για τρεις στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία

0

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δανία βρίσκονται σε ενεργές συνομιλίες για την επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και το άνοιγμα τριών νέων στρατιωτικών βάσεων στη Γροιλανδία.

Οι συζητήσεις υψηλού επιπέδου έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο τους τελευταίους μήνες και αποσκοπούν στην εκτόνωση της διπλωματικής κρίσης που προκλήθηκε από τις απειλές του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει την ημιαυτόνομη περιοχή με τη βία.

Σύμφωνα με επίσημες πηγές που επικαλείται το BBC , η Ουάσινγκτον επιμένει ότι οι νέες βάσεις θα βρίσκονται στο νότιο τμήμα του νησιού και θα λάβουν επίσημα το καθεστώς κυρίαρχου εδάφους των ΗΠΑ.

Το κύριο καθήκον τους θα είναι η παρακολούθηση πιθανής ρωσικής και κινεζικής ναυτικής δραστηριότητας στη στρατηγική περιοχή του Βόρειου Ατλαντικού, γνωστή ως «Διάδρομος GIUK» (μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου).

Οι βάσεις αναμένεται να κατασκευαστούν σε υπάρχουσες υποδομές, όπως η πρώην αμερικανική βάση με αεροδρόμιο στο Ναρσαρσουάκ, κάτι που θα εξοικονομήσει κόστος. Οι ΗΠΑ διαθέτουν επί του παρόντος μόνο μία λειτουργική βάση στη Γροιλανδία – τον διαστημικό σταθμό «Πιτουφίκ», σε σύγκριση με 17 εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, γράφει το BBC.

Η διπλωματική αυτή πρόοδος έρχεται μετά την έξαρση των εντάσεων τον Ιανουάριο , όταν ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «καταλάβουν» τη Γροιλανδία «με τον εύκολο ή τον δύσκολο τρόπο».

Πηγές, ωστόσο, τονίζουν έντονα ότι κατά τη διάρκεια των ίδιων των διαπραγματεύσεων, η επιλογή μιας βίαιης κατάληψης δεν συζητήθηκε καθόλου, καθώς είναι εντελώς απαράδεκτη για τη Δανία και το ΝΑΤΟ.

Οι συνομιλίες διεξάγονται κεκλεισμένων των θυρών από μια μικρή ομάδα εργασίας με επικεφαλής τον Μάικλ Νίντχαμ του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. Περιέργως, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Γροιλανδία, Τζεφ Λάντρι, δεν εμπλέκεται καθόλου στη διπλωματική διαδικασία.

 Οι ομάδες επιδιώκουν έναν συμβιβασμό βάσει της συμφωνίας ασφαλείας του 1951, η οποία επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να επεκτείνει τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις, αλλά μόνο μετά από ρητή έγκριση της δανικής κυβέρνησης, προσθέτει το BBC.

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες βαίνουν προς τη «σωστή κατεύθυνση» και ότι οι εντάσεις έχουν μειωθεί. Ωστόσο, παραμένει σταθερός στην κυριαρχία του νησιού: «Μπορούμε να κάνουμε σοβαρές συζητήσεις και να συναντηθούμε, αλλά αυτό θα γίνει με σεβασμό. Δεν είμαστε έδαφος που καταλαμβάνεται. Δεν είμαστε προς πώληση».

Διαστημική Βάση Πιτουφίκ. Χάρτης: Google

Echedoros.blog

Στρατιωτική συνεργασία Αλβανίας – Βόρειας Μακεδονίας «για την περιφερειακή ασφάλεια»

1

Ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού της Βόρειας Μακεδονίας, Υποστράτηγος Σάσκο Λαφτσίσκι, ο οποίος επισκέπτεται επίσημα στις Ένοπλες Δυνάμεις (AF) της Δημοκρατίας της Αλβανίας, πραγματοποίησε συναντήσεις στο υψηλότερο στρατιωτικό και κρατικό επίπεδο στα Τίρανα, όπου συζήτησαν την περαιτέρω προώθηση της διαστρατιωτικής συνεργασίας, ανακοίνωσε το Γραφείο Στρατιωτικών Δημοσίων Σχέσεων του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Στο πλαίσιο της επίσκεψης, ο Στρατηγός Λαφτσίσκι συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Αλβανίας, Μπαϊράμ Μπεγκάι, κατά την οποία συζήτησαν την κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή, τη συμμαχική συνεργασία και τις κοινές προκλήσεις στο σύγχρονο περιβάλλον ασφαλείας.

«Επισημάνθηκε επίσης η συνεχώς καλή διμερής συνεργασία μεταξύ του Στρατού Ξηράς και των Ενόπλων Δυνάμεων της Δημοκρατίας της Αλβανίας, ιδίως στον τομέα της κοινής εκπαίδευσης, των ασκήσεων και της συμμετοχής σε περιφερειακές και νατοϊκές δραστηριότητες, η οποία αποτελεί σημαντική συμβολή στην περιφερειακή και συλλογική ασφάλεια», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Αφού έγινε δεκτός με υψηλές στρατιωτικές τιμές στο Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων και στο Υπουργείο Άμυνας της Αλβανίας, ο Στρατηγός Λαφτσίσκι είχε ξεχωριστές συναντήσεις με τον οικοδεσπότη του, Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων της Αλβανίας, Αντιστράτηγο Άρμπεν Κίντζι, και με τον Υπουργό Άμυνας, Ερμάλ Νούφι.

«Η συνάντηση μεταξύ των Αρχηγών του Γενικού Επιτελείου κάλυψε διάφορα θέματα, όπως η προώθηση της στρατιωτικής συνεργασίας μέσω της εφαρμογής κοινών δραστηριοτήτων, εκπαίδευσης και ασκήσεων, η συμμετοχή σε διεθνείς επιχειρήσεις, οι τρέχουσες προκλήσεις ασφαλείας, καθώς και οι δυνατότητες αξιοποίησης των δυνατοτήτων που διαθέτουν και οι δύο στρατοί και η αμοιβαία συνεργασία στην αντιμετώπιση κρίσεων», αναφέρει η ανακοίνωση.

Η αμοιβαία στρατιωτική συνεργασία και η προώθησή της, ως σημαντικός παράγοντας για την περιφερειακή και συλλογική ασφάλεια, ήταν επίσης θέμα συζήτησης στη συνάντηση μεταξύ του Στρατηγού Λαφτσίσκι και του Υπουργού Άμυνας, Ερμάλ Νούφι.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, τονίστηκε η σημασία της συνεργασίας μεταξύ των δύο στρατών για την ενίσχυση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή, καθώς και η συμβολή τους στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Επιβεβαιώθηκε η κοινή δέσμευση για συνεχή βελτίωση της διμερούς στρατιωτικής συνεργασίας.

Η στρατιωτική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε επίσης το Σύνταγμα Ειδικών Επιχειρήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων της Αλβανίας, όπου ενημερώθηκε για την αποστολή, τα καθήκοντα και τις δυνατότητες της μονάδας, ενώ πραγματοποιήθηκε και επίδειξη ορισμένων από τις επιχειρησιακές της ικανότητες.

«Ο Στρατός Ξηράς έχει αναπτύξει καλή διμερή συνεργασία με τις Ένοπλες Δυνάμεις της Δημοκρατίας της Αλβανίας, η οποία είναι πιο έντονη στον τομέα της στρατιωτικής εκπαίδευσης, κατάρτισης και ασκήσεων, τόσο διμερώς όσο και στο πλαίσιο του Χάρτη της Αδριατικής, του Φόρουμ Αρχηγών Γενικών Επιτελείων των Στρατών των Βαλκανικών Χωρών και της διαδικασίας SEDM. Η επίσκεψη αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των δύο στρατών», αναφέρει η δήλωση του Γραφείου Στρατιωτικών Δημοσίων Σχέσεων του Γενικού Επιτελείου των Στρατιωτικών Δυνάμεων.

Echedoros.blog

Milliyet : Υποβάλλονται στην τουρκική Βουλή οι διεκδικήσεις στο Αιγαίο Πέλαγος

0

 

Η διαδικασία θέσπισης του Νόμου για τη Γαλάζια Πατρίδα , ο οποίος θα παρέχει νομική βάση για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας και τις διεκδικήσεις της Τουρκίας , έχει εισέλθει στο τελικό της στάδιο, γράφει σήμερα η τουρκική εφημερίδα Μιλιέτ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το νομοσχέδιο, που αποσκοπεί στη συνολική ρύθμιση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας, έχει μετατραπεί σε νομοσχέδιο και είναι πλέον έτοιμο να υποβληθεί στη Βουλή.

Η επίσημη ανακοίνωση σχετικά με το νέο νομοσχέδιο έγινε χθες.

Στη συνέντευξη Τύπου, που διοργάνωσε ο Δρ. Μουσταφά Μπασκάρα, Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Έρευνας για το Ναυτικό Δίκαιο του Πανεπιστημίου της Άγκυρας (DEHUKAM), παρευρέθηκαν ο Καθηγητής Çağrı Erhan, Αναπληρωτής Πρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής και Κύριος Σύμβουλος του Προέδρου, ο Süleyman Önel, Πρόεδρος του DEHUKAM, και ο Καθηγητής Yücel Acer, μέλος του Προεδρικού Συμβουλίου Νομικής Πολιτικής. Ο Μπασκάρα παρείχε τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τον κανονισμό:

Θα είναι ένας νόμος-πλαίσιο

«Όσον αφορά το περιεχόμενό του, ο νόμος αυτός περιέχει διατάξεις και κανονισμούς που σχετίζονται με πολλά ζητήματα, ιδίως εκείνα που σχετίζονται με υποθέσεις ναρκωτικών και ναυτικά εγκλήματα, τα οποία έχουν αυξηθεί καθημερινά τελευταία. Ο νόμος θα χρησιμεύσει ως θεμελιώδης κανονισμός σχετικά με τον καθορισμό του εύρους και των ορίων των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας. Αφού θεσπίσει τους βασικούς κανόνες για τον καθορισμό των ορίων και του εύρους αυτών των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας, παρέχει ορισμένες εξουσίες στην Προεδρία σχετικά με αυτά τα θέματα.»

Ο νόμος περιέχει μια διάταξη που ορίζει ότι τα όρια των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας θα μετριούνται ξεκινώντας από τη γραμμή βάσης.

Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις που ανταποκρίνονται στη μέθοδο χάραξης μιας ευθείας γραμμής βάσης, η οποία υιοθετείται σε ορισμένες περιπτώσεις στο διεθνές δίκαιο.

Ο νόμος είναι σημαντικός επειδή ρυθμίζει το πλαίσιο των δικαιωμάτων και των εξουσιών μας στα εσωτερικά ύδατα της Τουρκίας, τα χωρικά ύδατα, τη συνορεύουσα ζώνη, την υφαλοκρηπίδα και την αποκλειστική οικονομική ζώνη.

Εγγυάται το δικαίωμα αβλαβούς διέλευσης για τα πλοία που διέρχονται από τα τουρκικά χωρικά ύδατα. Για πρώτη φορά, ο νόμος αυτός αναφέρει ρητά τη Σύμβαση για τα Στενά του Μοντρέ και αντιπροσωπεύει μια αντανάκλαση των διαδικασιών που σχετίζονται με το καθεστώς των Στενών σε νομοθετικό επίπεδο. Αυτό αντικατοπτρίζει επίσης μια σημαντική κρατική πολιτική σχετικά με τη στάση της Τουρκίας απέναντι στη Σύμβαση για τα Στενά του Μοντρέ.

Περιοχές με ειδικό καθεστώς

Αυτός ο νόμος, τον οποίο συναντάμε για πρώτη φορά, ρυθμίζει την εξουσία του Προέδρου να κηρύσσει θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος σε περιοχές που δεν έχουν χαρακτηριστεί ως αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, για σκοπούς όπως η αλιεία, η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και άλλους σκοπούς.

Σε ορισμένα μέρη των θαλασσών, τα οποία περιέχουν σημαντικό πλούτο από άποψη αλιείας και ζωντανών πόρων, αλλά δεν έχουν χαρακτηριστεί ως αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, η Προεδρία μπορεί πλέον να κηρύσσει θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος μέσω κανονισμών.

Πέρυσι, σε συνδυασμό με πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τις προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές, διεξήχθησαν μελέτες για ορισμένες θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος.

 Το πλαίσιο για την εξουσία κήρυξης αυτών των θαλάσσιων περιοχών ειδικού καθεστώτος ρυθμίζεται στο πεδίο εφαρμογής του Τουρκικού Νόμου περί Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας. Στον Πρόεδρο παρέχεται η εξουσία να το πράξει σε περιοχές που δεν έχουν χαρακτηριστεί ως αποκλειστικές οικονομικές ζώνες.

Το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων περιοχών αποτελεί πολύ σημαντικό θέμα ημερήσιας διάταξης για εμάς στο Αιγαίο Πέλαγος.

 Ο νόμος ορίζει επίσης ότι κατά τον καθορισμό των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας, τον καθορισμό των ορίων αυτών των περιοχών και τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής όλων των δραστηριοτήτων που θα διεξάγονται σε αυτές τις περιοχές, θα λαμβάνονται υπόψη οι σχετικές και συγκεκριμένες συνθήκες, οι οποίες είναι θεμελιώδεις για το διεθνές δίκαιο και ορίζονται από πολυάριθμες διεθνείς δικαστικές αποφάσεις.

«Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο για την Ελλάδα»

Ο καθηγητής Γιουτσέλ Ατσέρ /Yücel Acer δήλωσε ότι οι εργασίες για τον νόμο περί θαλάσσιας δικαιοδοσίας έχουν επιταχυνθεί πρόσφατα και συνέχισε ως εξής:

«Η Τουρκία δεν έχει επιλύσει πλήρως τα θαλάσσια ζητήματά της με τις σχετικές χώρες. Η βραδύτητα που επιδεικνύουν ορισμένα γειτονικά κράτη στην επίλυση αυτών των ζητημάτων μας προκαλεί ακόμη ορισμένα θαλάσσια προβλήματα. Σε αυτόν τον νέο νόμο, το πλάτος των χωρικών υδάτων της Τουρκίας ορίζεται στα 6 μίλια. Ωστόσο, σε ορισμένες θαλάσσιες περιοχές, ιδίως στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο, η κήρυξη χωρικών υδάτων ευρύτερων από 6 μίλια είναι απαραίτητη για την προστασία των δικαιωμάτων και συμφερόντων της Τουρκίας.

Αυτός ο νόμος παρέχει επίσης στον Πρόεδρο την εξουσία να κηρύσσει ευρύτερα χωρικά ύδατα σε μέρη όπου είναι απαραίτητο να εφαρμόζονται ευρύτερα χωρικά ύδατα από 6 μίλια για την προστασία δικαιωμάτων και συμφερόντων».

Προειδοποίηση προς την Ελλάδα

Η Τουρκία δεν θα αποδεχτεί ποτέ χωρικά ύδατα που εκτείνονται πέραν των 6 μιλίων στο Αιγαίο Πέλαγος και η απόφαση που έλαβε η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας το 1995, η οποία παραχώρησε στην κυβέρνηση όλες τις απαραίτητες εξουσίες για την αποτροπή τέτοιων τετελεσμένων, παραμένει σε ισχύ.

 Ο νέος νόμος θα συνεχίσει να υποστηρίζει αυτή τη σταθερή στάση της Τουρκίας. Δεν θα υπάρχει καμία απολύτως αντίφαση μεταξύ της Σύμβασης του Μοντρέ και του νέου νόμου· θα ενισχύσει νομικά την προσέγγισή μας ότι τα ύδατα στα Δαρδανέλλια, στη Θάλασσα του Μαρμαρά και στον Βόσπορο αποτελούν εσωτερικά ύδατα της Τουρκίας.

Δεν υπάρχουν αλλαγές

Ο κύριος σκοπός αυτής της ρύθμισης δεν είναι σε καμία περίπτωση να δημιουργήσει ένα νέο πρόβλημα με την Ελλάδα σε αυτό το θέμα. Τα τελευταία τρία χρόνια προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με την Ελλάδα και, με αυτόν τον τρόπο, να διασφαλίσουμε ότι τα προβλήματα στο Αιγαίο θα επιλυθούν μέσω διαλόγου.

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει στην πραγματικότητα μια νέα κατάσταση. Από τότε που τέθηκε το ζήτημα των χωρικών υδάτων , από τη δεκαετία του 1960, λέμε στην Ελλάδα ότι το μέγιστο όριο στο Αιγαίο Πέλαγος πρέπει να είναι 6 μίλια και ότι ένα όριο πέραν αυτού δεν θα γίνει ποτέ αποδεκτό από την Τουρκία. Τώρα, δεν έχει υπάρξει καμία αλλαγή στη στάση της Τουρκίας.

Η Τουρκία δεν σκέφθηκε τι θα πει η Ελλάδα

Ο καθηγητής Τσαγρί Ερχάν /Çağrı Erhan δήλωσε ότι ο νόμος δεν καταρτίστηκε έχοντας κατά νου την Ελλάδα, λέγοντας:

«Άλλες χώρες μπορεί να έχουν σχηματίσει την εντύπωση ότι είναι οι μόνες στον κόσμο και ότι η Τουρκία τις σκέφτεται συνεχώς όταν κάνει ορισμένα πράγματα. Αυτό δεν ήταν ένα σημείο που ελήφθη υπόψη κατά την προετοιμασία του. Είθε ο νόμος για τη Γαλάζια Πατρίδα να είναι ευοίωνος για την Τουρκία».

Milliyet.com.tr

—

Echedoros.blog

 

Ξεκίνησε η Σύνοδος Κορυφής B9, στο Βουκουρέστι

0
Η σύνοδος κορυφής της B9 στο Βουκουρέστι ξεκίνησε την Τετάρτη. Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτερ και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι συμμετέχουν στην πολυμερή συνάντηση υπό την προεδρία του Ρουμάνου προέδρου Νίκουσορ Νταν και του Πολωνού ομολόγου του, Κάρολ Ναβρότσκι.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έφτασε στη Σύνοδο Κορυφής B9 και έλαβε τον λόγο: «Είναι σημαντικό να υπάρχει αυτή η μορφή, η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη βρίσκεται υπό ρωσική απειλή». Ο Ζελένσκι ευχαρίστησε επανειλημμένα τα κράτη που συμμετείχαν στη σύνοδο κορυφής για την υποστήριξή τους και επανέλαβε ότι η ρωσική επιθετικότητα δεν πρέπει να επαναληφθεί όπως συνέβη στην Ουκρανία.

Ο Ζελένσκι υπενθύμισε τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, η οποία θα πραγματοποιηθεί σε δύο μήνες: «Το ΝΑΤΟ είναι ισχυρό και δεν θα διαλυθεί».

Σύμφωνα με δελτίο τύπου της προεδρικής διοίκησης, τα κύρια μηνύματα της Ρουμανίας θα αφορούν τη στρατηγική συνοχή στην Ανατολική Πλευρά, την υποστήριξη της Ουκρανίας και την αύξηση στο 5% του ΑΕΠ για τις αμυντικές δαπάνες.

Η Σύνοδος Κορυφής του Βουκουρεστίου θα αποτελέσει φόρουμ για την αξιολόγηση των προετοιμασιών για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και την παρακολούθηση των αναμενόμενων αποτελεσμάτων.

Η ημερήσια διάταξη της συνάντησης περιλαμβάνει:

  • Αύξηση των αμυντικών δαπανών: εφαρμογή των δεσμεύσεων της Χάγης για διάθεση του 5% του ΑΕΠ στην άμυνα και ενίσχυση της διατλαντικής βιομηχανικής βάσης·
  • Στρατηγική συνοχή στην Ανατολική Πλευρά: ομοιογενής προσέγγιση από βορρά προς νότο, με έμφαση στον συντονισμό και τη διαλειτουργικότητα·
  • Υποστήριξη της Ουκρανίας: η σημασία μιας δίκαιης και διαρκούς επίλυσης της σύγκρουσης για την ευρωπαϊκή και διατλαντική ασφάλεια·
  • Δίκαιη κατανομή ευθυνών εντός του ΝΑΤΟ: αύξηση της συνεισφοράς των Ευρωπαίων συμμάχων (και του Καναδά) και εντατικοποίηση των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία στον τομέα της άμυνας.

Η σύνοδος κορυφής του 2026 πραγματοποιείται λιγότερο από δύο μήνες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα (7-8 Ιουλίου 2026), σε μια περίοδο αυξημένης πίεσης στην ευρωπαϊκή και διατλαντική ασφάλεια.

Ποιοι συμμετέχουν

16 ξένες αντιπροσωπείες σε επίπεδο αρχηγού κράτους, κυβέρνησης ή εκπροσώπων της κυβέρνησης θα είναι παρούσες στο Βουκουρέστι:

  • Μορφή B9: Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ουγγαρία
  • Σκανδιναβοί Σύμμαχοι: Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία, Σουηδία
  • Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε
  • Ειδικοί προσκεκλημένοι: Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και Τόμας Ντινάνο, Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τον Έλεγχο των Όπλων και τη Διεθνή Ασφάλεια

Ξεκίνησε η Σύνοδος Κορυφής B9, στο Βουκουρέστι

Ο νέος πύραυλος της Τουρκίας είναι σύμβολο της παγκόσμιας αταξίας

0

Γιατί θέλει η Τουρκία έναν διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο; Δεν υπάρχουν καλές απαντήσεις.

thebulwark.com

Eric S. Edelman
11 Μαΐου 2026

Ο Γιασάρ Γκιουλέρ, υπουργός Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας, μπροστά από μακέτα του πυραύλου Yıldırımhan στις 5 Μαΐου 2026.

ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ από την περασμένη εβδομάδα που αποτυπώνει καλύτερα τον γενναίο νέο κόσμο στον οποίο εισερχόμαστε, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίζει την αποδόμηση της πολυσυζητημένης και συχνά λοιδορούμενης «φιλελεύθερης διεθνούς τάξης» —η οποία στηριζόταν στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ, στο σύστημα των συμμαχιών μας και στο ελεύθερο εμπόριο βασισμένο σε κανόνες— αυτή δεν ήταν το συνεχές μπρος-πίσω για το αν θα επιτευχθεί ή όχι συμφωνία εκεχειρίας στα Στενά του Ορμούζ. Ούτε ήταν οι χιλιάδες σελίδες κυβερνητικών εγγράφων για UFO που δημοσιοποίησε η κυβέρνηση, προφανώς για να αποσπάσει την προσοχή από την υπόθεση του Ορμούζ.

Αντίθετα, ήταν το γεγονός ότι η Τουρκία, στις 5 Μαΐου, παρουσίασε στην Κωνσταντινούπολη έναν διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο, στο πλαίσιο της αμυντικής και αεροδιαστημικής έκθεσης SAHA 2026.

Το σώμα του πρωτότυπου πυραύλου που εκτέθηκε αυτή την εβδομάδα φέρει, με ενδιαφέροντα τρόπο, την υπογραφή του Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτή της σύγχρονης κοσμικής Τουρκικής Δημοκρατίας, καθώς και την τουρά —δηλαδή μια καλλιγραφική σφραγίδα ή υπογραφή— του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α΄, γνωστού και ως Βαγιαζήτ «ο Κεραυνός». Στις αρχές του 15ου αιώνα, ο Βαγιαζήτ υπέταξε τον πληθυσμό της Ανατολίας σε οθωμανική επικυριαρχία, πολιόρκησε την Κωνσταντινούπολη, για να ηττηθεί τελικά σε μια μάχη οπισθοφυλακής από τον Ταμερλάνο, και πέρασε το τέλος της ζωής του ως αιχμάλωτος.

Ο πύραυλος «Yıldırımhan» ή «Lightning» —που έχει σχεδιαστεί για να φέρει συμβατικές κεφαλές— συμβολίζει τη σύνθεση του τουρκικού εθνικισμού με το οθωμανικό ισλαμικό παρελθόν της χώρας, όπως ακριβώς έχει επιχειρήσει να κάνει και το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στη διάρκεια σχεδόν ενός τετάρτου του αιώνα εξουσίας του.

Για να το πούμε χωρίς περιστροφές, ένα βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργήθηκε για να διαφημίσει τον πύραυλο —ο οποίος ακόμη δεν έχει δοκιμαστεί— φαινόταν να τον δείχνει να «πλήττει πυρηνικές εγκαταστάσεις και άλλους στόχους που έμοιαζαν να βρίσκονται στις ΗΠΑ», σύμφωνα με τους Financial Times. Δεν ήταν ιδιαιτέρως καθησυχαστικό το γεγονός ότι ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ επέμεινε πως ο πύραυλος προορίζεται για αποτροπή και φάνηκε να μη γνωρίζει την ύπαρξη του βίντεο τεχνητής νοημοσύνης.

Πριν, πάντως, σπεύσει κανείς στο πλησιέστερο καταφύγιο, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Yıldırımhan δεν έχει δοκιμαστεί και ότι το φερόμενο βεληνεκές του μόλις που πληροί το όριο που απαιτείται για να θεωρηθεί διηπειρωτικός βαλλιστικός πύραυλος. Παρά τα όσα υπονοούσε το βίντεο τεχνητής νοημοσύνης, ο πύραυλος δεν θα είχε το βεληνεκές για να πλήξει τις Ηνωμένες Πολιτείες —αν και οι ακτές της Νέας Γης και του Λαμπραντόρ ίσως βρίσκονταν εντός κινδύνου.

Επιπλέον, παρότι φέρει μια μεγάλη κεφαλή βάρους περίπου 6.600 λιβρών, ο πύραυλος χρησιμοποιεί ένα μόνο στάδιο —οι περισσότεροι διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι αποτελούνται συνήθως από δύο ή τρία στάδια— και υγρό καύσιμο. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα παρείχε δυνατότητα άμεσου πλήγματος και θα μπορούσε πολύ εύκολα να εξουδετερωθεί προληπτικά από έναν ικανό αντίπαλο.

Η Τουρκία στερείται επίσης της δυνατότητας να δοκιμάσει πυραύλους που έχουν πραγματική διηπειρωτική ικανότητα, καθώς το συνηθισμένο πεδίο δοκιμών της για πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, η Μαύρη Θάλασσα, έχει μήκος μόλις περίπου 730 μίλια στο μεγαλύτερο σημείο της. Αυτό σημαίνει ότι ο μόνος τρόπος για να δοκιμάσει η Τουρκία έναν διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο θα ήταν να τον εκτοξεύσει σε μια πολύ απότομη παραβολική τροχιά, ανταλλάσσοντας απόσταση με ύψος — την ίδια μέθοδο που χρησιμοποιεί η Βόρεια Κορέα. Το υποτιθέμενο ενδιαφέρον της Τουρκίας για την κατασκευή διαστημικού λιμένα στη Σομαλία θα μπορούσε να της προσφέρει στο μέλλον καλύτερο πεδίο δοκιμών. Ο Fabian Hoffmann, ειδικός στους βαλλιστικούς πυραύλους, σχολίασε για το σύνολο του τουρκικού προγράμματος διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου ότι «μοιάζει πολύ φιλόδοξο και αμφισβητήσιμο».

ΟΣΟΙ ΚΑΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ, η παρουσίαση του Yıldırımhan αναδεικνύει τις αυξανόμενες φιλοδοξίες της Τουρκίας ως παραγωγού όχι μόνο μη επανδρωμένων αεροσκαφών —τα οποία είχαν αξιοσημείωτη επίδραση στο πεδίο της μάχης στον Καύκασο, στη Λιβύη και στα πρώτα στάδια του πολέμου στην Ουκρανία— αλλά ολοένα και περισσότερο και ως κατασκευαστή βαλλιστικών πυραύλων, μέχρι και διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων. Όπως έχει επισημάνει ο πρόεδρος Ερντογάν, ανάμεσα στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας στον βορρά, στον πόλεμο Ισραήλ–Χαμάς/Χεζμπολάχ στον νότο και στον πόλεμο με το Ιράν στα ανατολικά, η Τουρκία βρίσκεται περικυκλωμένη από αρκετές θερμές ζώνες σύγκρουσης. Οι εγχώριες δυνατότητες βαλλιστικών πυραύλων θα μπορούσαν, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να αποτελούν λογικό μέσο αποτροπής. Αυτό όμως εξακολουθεί να μην εξηγεί γιατί η Τουρκία χρειάζεται έναν πύραυλο τόσο μεγάλου βεληνεκούς, δεδομένου ότι οι περισσότερες δυνητικές απειλές της είναι τοπικές και ότι, ως μέλος του ΝΑΤΟ, επωφελείται από την εγγύηση ασφαλείας της Συμμαχίας.

Στην καλύτερη περίπτωση, η παρουσίαση του νέου πυραύλου μπορεί να ιδωθεί ως διαφήμιση προς ξένους αγοραστές της διευρυνόμενης τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, καθώς η χώρα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τη φετινή θερινή σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ. Η τουρκική αμυντική βιομηχανία είναι σαφές ότι θα διαδραματίσει ρόλο στην προσπάθεια της Ευρώπης να επανεξοπλιστεί —ιδίως στην ανάγκη της για βαλλιστικούς πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, ώστε να αντισταθμίσει τη ρωσική πυραυλική απειλή— ιδιαίτερα μετά την ακύρωση, από την κυβέρνηση Τραμπ, της ανάπτυξης μιας ταξιαρχίας μάχης του αμερικανικού στρατού εξοπλισμένης με δυνατότητες πλήγματος ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς. Ως μέλος του Καθεστώτος Ελέγχου Τεχνολογίας Πυραύλων, η Τουρκία θα εμποδιζόταν να εξαγάγει τον Yıldırımhan — ίσως όμως πρόκειται για ένα προϊόν-κράχτη, σχεδιασμένο να διαφημίσει γενικότερα την τουρκική πυραυλική τεχνογνωσία, ακόμη κι αν το συγκεκριμένο μοντέλο δεν διατίθεται.

Αν δεχθεί κανείς τοις μετρητοίς τις δηλώσεις του Ερντογάν και του Γκιουλέρ ότι το τουρκικό πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων αποσκοπεί στην ενίσχυση της αποτροπής —αλλά και, όπως σημειώνει πρόσφατη έκθεση του International Institute for Strategic Studies, σε πολεμική χρήση σε περίπτωση αποτυχίας της αποτροπής— ποιον υποτίθεται ότι προορίζεται να θέσει υπό απειλή ο Yıldırımhan;

Παραδοσιακά, θα μπορούσε κανείς να κοιτάξει προς την Ελλάδα ως πιθανό αντίπαλο. Όμως από τότε που η Τουρκία αποκλείστηκε από το αμερικανικό πρόγραμμα των F-35 —επειδή αγόρασε τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας S-400— έχει περιορίσει την αντιελληνική ρητορική της, με αντάλλαγμα τη μεταβίβαση πιο προηγμένων αμερικανικών F-16. Ωστόσο η Τουρκία, η οποία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο χερσαίο στρατό στο ΝΑΤΟ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, σίγουρα δεν χρειάζεται έναν διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο για να απειλήσει την Ελλάδα.

Η Ρωσία και η Τουρκία είχαν την τελευταία δεκαετία μια περίπλοκη σχέση «φίλου-εχθρού». Βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα σε διαμάχες στον Καύκασο, στη Λιβύη, στην Ουκρανία, στη Συρία και αλλού. Την ίδια στιγμή, οι Τούρκοι υπερασπίστηκαν σθεναρά την αγορά των S-400 και συνεργάστηκαν με τη Ρωσία για τη διαπραγμάτευση ανταλλαγών κρατουμένων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και με την Ουκρανία. Διαμεσολάβησαν επίσης για μια συμφωνία που άνοιξε τη Μαύρη Θάλασσα το 2022, όταν ο ρωσικός αποκλεισμός απειλούσε τον παγκόσμιο εφοδιασμό τροφίμων. Ωστόσο, μια συμβατική δυνατότητα διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου μοιάζει απίθανο να αποτρέψει το ρωσικό πυρηνικό οπλοστάσιο των άνω των 1.500 κεφαλών — ή, τουλάχιστον, δεν προσθέτει ουσιαστικά τίποτα στην εγγύηση ασφαλείας του ΝΑΤΟ και στην εκτεταμένη αμερικανική πυρηνική αποτροπή.

Οι σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ έχουν γίνει ολοένα και πιο τεταμένες εδώ και μιάμιση δεκαετία. Ο πόλεμος στη Γάζα, η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ και η ζωντανή επίδειξη της ισραηλινής στρατιωτικής ισχύος τόσο στον περσινό Δωδεκαήμερο Πόλεμο με το Ιράν όσο και στη συνεχιζόμενη εκστρατεία, έχουν συνδυαστεί για να τροφοδοτήσουν μια αναδυόμενη τουρκοϊσραηλινή αντιπαλότητα. Αλλά και πάλι, αν το Ισραήλ ήταν η ανησυχία της Τουρκίας, γιατί ο πύραυλός της χρειάζεται βεληνεκές 60.000 χιλιομέτρων;

Το βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που έδειχνε την Τουρκία να επιτίθεται στις Ηνωμένες Πολιτείες «γύρισε μπούμερανγκ», όπως σημείωσαν οι Financial Times, επειδή τράβηξε την προσοχή στους πραγματικούς περιορισμούς του πυραύλου. Ωστόσο, το βίντεο είναι αποκαλυπτικό για τον βαθμό στον οποίο, έπειτα από είκοσι πέντε χρόνια αδιάκοπου αντιαμερικανισμού από το καθεστώς Ερντογάν, οι μέσοι Τούρκοι έχουν φτάσει να βλέπουν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την κύρια απειλή για την ασφάλειά τους, παρά το γεγονός ότι επωφελούνται από την αμερικανική πυρηνική εγγύηση για την ασφάλεια των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.

Όλη αυτή η συζήτηση περί διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων και αποτροπής οδηγεί φυσικά στο ερώτημα των τουρκικών φιλοδοξιών για πυρηνικά όπλα. Ο Ερντογάν έχει υπαινιχθεί εδώ και χρόνια την πιθανότητα η Τουρκία να καταστεί κράτος με πυρηνικά όπλα, παρά το γεγονός ότι είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων του 1968. Οι παρατηρητές έτειναν να υποβαθμίζουν τους υπαινιγμούς, τις προειδοποιήσεις και τις απειλές του ως μεγαλοστομίες. Όμως, υπό το φως του τουρκικού πυραυλικού προγράμματος, η σύνεση θα υπαγόρευε να θεωρήσουμε ότι η Τουρκία, τουλάχιστον, ακολουθεί μια στρατηγική εξασφάλισης εναλλακτικής δυνατότητας. Λίγη προσοχή, λοιπόν, επιβάλλεται, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το αίτημα της Τουρκίας να επανενταχθεί στο πρόγραμμα των F-35.

ΙΣΩΣ Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΘΕΛΕΙ έναν διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο να μην είναι συγκεκριμένος, αλλά γενικός. Η ανάπτυξη από την Τουρκία μιας δυνατότητας διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου είναι απλώς ένα παράδειγμα των συνεπειών που προκύπτουν όταν τίθεται υπό αμφισβήτηση η αξιοπιστία της Αμερικής ως εταίρου ασφαλείας. Η επιδείνωση των ευρωπαϊκών εκτιμήσεων για την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ως εγγυήτριας της ευρωπαϊκής ασφάλειας και της εκτεταμένης πυρηνικής αποτροπής —κάτι που υπογραμμίζεται από την αποτυχία της Εθνικής Αμυντικής Στρατηγικής να αναφέρει καν την εκτεταμένη πυρηνική αποτροπή— έχει αρχίσει να μας οδηγεί σε έναν κόσμο όπου τα κράτη καταφεύγουν στην αυτοβοήθεια, αντί να βασίζονται στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.

Η πυραυλική τεχνολογία εξαπλώνεται, και οι συνέπειες των μεγάλων και ποικιλόμορφων πυραυλικών οπλοστασίων έχουν γίνει ορατές τα τελευταία χρόνια σε όλο τον κόσμο: από τη Ρωσία και την Ουκρανία μέχρι το Ισραήλ και τη Γάζα, από την Υεμένη και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μέχρι το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Ένας μελετητής έχει υποστηρίξει ότι ίσως εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή συμβατικών βαλλιστικών πυραύλων, με εξαιρετικά αποσταθεροποιητικές συνέπειες: μεταξύ αυτών, ένα αποφασιστικό —αν και αναπόφευκτα προσωρινό— πλεονέκτημα των επιθετικών πυραύλων έναντι των πυραυλικών αμυνών, καθώς και περαιτέρω θόλωση των διαφορών ανάμεσα στα συμβατικά και τα πυρηνικά όπλα, ιδίως όταν και οι δύο τύποι κεφαλών μπορούν να προσαρμοστούν στον ίδιο πύραυλο.

Ο διηπειρωτικός βαλλιστικός πύραυλος της Τουρκίας, παρότι δεν αποτελεί ακόμη πραγματικότητα, είναι ενδεικτικός του πιο άτακτου κόσμου που αντιμετωπίζουμε πλέον. Η πυρηνική διάδοση και η εξάπλωση συμβατικών βαλλιστικών πυραύλων διηπειρωτικού βεληνεκούς είναι πιθανό να κάνουν τον κόσμο πιο άσχημο και ασύγκριτα πιο επικίνδυνο από αυτόν στον οποίο είχαμε συνηθίσει από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Κρίνοντας από την αντίδρασή τους στον σημερινό πόλεμο κατά του Ιράν, φαίνεται πιθανό ότι οι Αμερικανοί θα κοιτάξουν κάποτε με νοσταλγία την τόσο λοιδορημένη εποχή του αμερικανικού «παγκοσμιοποιητισμού» και της «πρωτοκαθεδρίας». Ίσως σύντομα τη δουν ως μια χρυσή εποχή σε σύγκριση με όσα έρχονται.

Άρθρο φιλοξενούμενου συντάκτη
Eric S. Edelman

Ο Eric S. Edelman είναι σύμβουλος στο Center for Strategic and Budgetary Assessments και συμπαρουσιαστής του podcast Shield of the Republic του The Bulwark. Διετέλεσε υφυπουργός Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών αρμόδιος για θέματα πολιτικής από το 2005 έως το 2009.

thebulwark.com

Δ. Τζιώτης: Αρχίζει η Νέα Μεταπολίτευση

0

Δημήτρης Τζιώτης
Ησυγκυβέρνηση Μητσοτάκη και υπουργών του Σημίτη τελειώνει. Η ΝΔ έχει χάσει τη βιτρίνα των αρχών της και τον πυρήνα των υποστηρικτών της. Οι εκλογές που θα διεξαχθούν 2026 θα αποτελέσουν τομή στην πολιτική ιστορία της χώρας.

Η πολιτική περίοδος που ξεκίνησε το 1974 πλησιάζει στο τέλος της. Όχι επειδή το ανακοίνωσε κάποιο κόμμα ή κάποιος πολιτικός αρχηγός. Αλλά επειδή η ίδια η κοινωνία έχει πάψει να πιστεύει στο σύστημα που οικοδομήθηκε μετά την πτώση της δικτατορίας.

Για δεκαετίες, η Μεταπολίτευση παρήγαγε σταθερότητα, την ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια και μία αίσθηση δημοκρατικής κανονικότητας. Όμως το μοντέλο εξουσίας που διαμορφώθηκε τότε εξάντλησε πλέον τα όριά του. Η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική ή πολιτική. Είναι κρίση εμπιστοσύνης. Οι πολίτες δεν αμφισβητούν απλώς την κυβέρνηση. Αμφισβητούν τη λειτουργία ολόκληρου του συστήματος της παλιάς Μεταπολίτευσης.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί ότι η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση. Η εμπιστοσύνη στα παλιά πολιτικά κόμματα, στη Δικαιοσύνη και στους θεσμούς καταρρέει. Η αίσθηση ότι η διαφθορά έχει διαπεράσει το κράτος και το πολιτικό προσωπικό είναι σχεδόν καθολική. Δεν πρόκειται για μία συνηθισμένη φθορά της εξουσίας. Πρόκειται για βαθιά κρίση νομιμοποίησης.

Το έγκλημα των Τεμπών, τα σκάνδαλα των υποκλοπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και η ανεπάρκεια της Δικαιοσύνης ξεχειλίζουν την απογοήτευση και την οργή. Μετά τη δοκιμασία της χρεοκοπίας, η κοινωνία βιώνει καθημερινά την κρίση των θεσμών. Η αίσθηση ότι η εξουσία λειτουργεί χωρίς ουσιαστικά αντίβαρα έχει διαμορφώσει ένα πρωτοφανές κύμα δυσπιστίας.

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της MRB, το 71% των πολιτών θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή εισαγγελία κάνει αμερόληπτα τη δουλειά της και θεωρεί λάθος να είναι ξανά υποψήφιοι οι βουλευτές για τους οποίους ζητήθηκε η άρση ασυλίας τους. Το 80% ζητά τη σύσταση προανακριτικής επιτροπής για να διερευνηθούν ενδεχόμενες ευθύνες των υπουργών στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το 70% εκτιμά ότι πρέπει να γίνει εξεταστική επιτροπή για τις υποκλοπές. Μόλις το 17,8% των πολιτών θέλει αυτoδύναμη κυβέρνηση της ΝΔ μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος μοιάζει περιορισμένη σε τεχνικές παρεμβάσεις και μικρές διορθώσεις. Όμως το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Ξενοφών Κοντιάδης, στην πλειονότητά τους οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να υλοποιηθούν ακόμα και χωρίς αναθεώρηση, με απλές νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Το Σύνταγμα του 1975 γράφτηκε σε μία άλλη εποχή. Για μία Ελλάδα που έβγαινε από τη δικτατορία, σε έναν κόσμο χωρίς ψηφιακή εξουσία, χωρίς αλγόριθμους, χωρίς παγκοσμιοποιημένα οικονομικά κέντρα και χωρίς τη σημερινή κρίση αντιπροσώπευσης. Αυτό το πολίτευμα δεν σχεδιάστηκε για μια χώρα χωρίς αξιωματική αντιπολίτευση και χωρίς ανεξάρτητη δικαιοσύνη. Η λειτουργία του βασίστηκε στη διάκριση των εξουσιών και στην ύπαρξη δύο εναλλακτικών πυλώνων εξουσίας. Σήμερα δεν λειτουργεί. Έχει ακρωτηριαστεί. Είναι ένα ανάπηρο πολίτευμα.

Από το 2000 μέχρι σήμερα έγιναν τρεις συνταγματικές αναθεωρήσεις. Καμία δεν κατάφερε να αγγίξει τον πυρήνα του προβλήματος. Γιατί το ζήτημα δεν είναι η αναδιατύπωση μερικών άρθρων. Είναι η ίδια η αρχιτεκτονική της εξουσίας. Η χώρα χρειάζεται μία νέα μεγάλη Αλλαγή. Ένα νέο όραμα για τη Δημοκρατία και τη λειτουργία του κράτους. Ένα νέο Σύνταγμα για τις ανάγκες και τις προοπτικές του 21ου αιώνα. Μία Νέα Μεταπολίτευση. Αυτά τα νέα δεδομένα αναλύονται στο νέο βιβλίο με τίτλο «Το Σύνταγμα της Νέας Μεταπολίτευσης», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήση.

Η Ελλάδα εισέρχεται σε μία περίοδο όπου η απαίτηση για βαθύτερες αλλαγές θα γίνεται όλο και πιο ισχυρή. Η κρίση της μεσαίας τάξης, η αδυναμία των νέων να σχεδιάσουν το μέλλον τους σε αυτή τη χώρα, η αίσθηση ατιμωρησίας, η συγκέντρωση οικονομικής και επικοινωνιακής ισχύος και η αποδυνάμωση των θεσμών δημιουργούν μία γενικευμένη αίσθηση παρακμής. Κανένα παλιό κόμμα δεν έχει κάτι να προτείνει.

Η μαζική συγκέντρωση στο Σύνταγμα για το έγκλημα των Τεμπών ήταν μία στιγμή ιστορικής σημασίας. Όχι μόνο για τον όγκο της. Αλλά γιατί εξέφρασε κάτι βαθύτερο. Ένα εκατομμύριο πολίτες απαίτησαν Δικαιοσύνη και το σύστημα δεν τους άκουσε. Η απόσταση ανάμεσα στην κοινωνία και την εξουσία έγινε αγεφύρωτη.

Οι εθνικές εκλογές του 2026

Η συγκυβέρνηση Μητσοτάκη και υπουργών του Σημίτη τελειώνει. Η απόφαση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να θάψει την έρευνα για το σκάνδαλο των υποκλοπών, έβαλε ταφόπλακα στην πολιτική ηγεμονία της κυβέρνησης. Η ΝΔ έχει χάσει τη βιτρίνα των αρχών της και τον πυρήνα των υποστηρικτών της. Οι εκλογές που θα διεξαχθούν 2026 θα αποτελέσουν τομή στην πολιτική ιστορία της χώρας. Η κατάκτηση της αυτοδυναμίας είναι αδύνατη. Τα σημάδια πολιτικής και ηθικής φθοράς της κυβέρνησης είναι τόσο έντονα που είναι αδύνατο να επουλωθούν. Το ΠΑΣΟΚ δεν κατάφερε να γίνει ποτέ αξιωματική αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ δεν εκλέχθηκε ως αξιωματική αντιπολίτευση, δεν εκλαμβάνεται από τους πολίτες ως αξιωματική αντιπολίτευση και δεν έχει προοπτική διακυβέρνησης. Το πολιτικό κενό που έχει δημιουργηθεί είναι τεράστιο. Η Δημοκρατία, όμως, δεν έχει αδιέξοδα.

Νέα πρόσωπα, νέοι σχηματισμοί και νέες πολιτικές συμμαχίες θα επιχειρήσουν να εκφράσουν μία νέα εποχή. Τα νέα κόμματα του Αλέξη Τσίπρα, της Μαρίας Καρυστιανού και του Αντώνη Σαμαρά θα αναδιατάξουν το πολιτικό σκηνικό. Το αποτέλεσμα των πρώτων εκλογών θα τοποθετήσει σε διαφορετικές αφετηρίες τα κόμματα ενόψει της δεύτερης κάλπης. Η εικόνα που έχουμε σήμερα για την κυβέρνηση της επόμενης ημέρας δεν έχει καμία σχέση με την τελική επιλογή του Λαού. Μετά τις πρώτες εκλογές, τίποτα δεν θα μοιάζει με το σήμερα.

(Ο Δημήτρης Τζιώτης είναι Σύμβουλος Στρατηγικής και συγγραφέας- Το νέο βιβλίο του με τίτλο « Το Σύνταγμα της νέας Μεταπολίτευσης» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαζήση)

dnews.gr

Άγγελος Συρίγος στο «Μανιφέστο»: Αν δεν καθόμαστε γύρω από το τραπέζι, κινδυνεύουμε να είμαστε το μενού

0

Ο Άγγελος Συρίγος, καθηγητής και βουλευτής Αˈ Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία, μιλά στο «Μανιφέστο» για τα ελληνοτουρκικά, τη Θράκη καθώς και για τον στόχο του στην πολιτική.

«Η Ελλάδα καλείται να αμυνθεί θέτοντας υψηλούς στρατηγικούς στόχους πέραν της παθητικής επιβιώσεώς μας. Απειλούμαστε άμεσα να μεταβληθούμε σε γεωπολιτικό δορυφόρο της Τουρκίας», υπογραμμίζει ο Άγγελος Συρίγος στο τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Ελλάδα και Τουρκία: 50 ερωτήματα και απαντήσεις» (Εκδόσεις Πατάκη).

Στο ανάγνωσμα των 383 σελίδων, που κυκλοφόρησε τον περασμένο Μάρτιο, αποτυπώνεται η μακρά ενασχόληση του συγγραφέα με το πιο κρίσιμο και συνάμα απαιτητικό πεδίο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Στις σελίδες του συμπυκνώνονται σκληρές αλήθειες, περιλαμβανομένης της αποδόμησης πολλών παγιωμένων μύθων για τις διμερείς σχέσεις.

Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, βουλευτής στην Αˈ Αθηνών με τη Νέα Δημοκρατία από το 2019 και με σημαντικό συγγραφικό έργο στα ελληνοτουρκικά, ο κ. Συρίγος έχει διαμορφώσει καθαρές απόψεις –σκληρές για ορισμένους– στα ζητήματα με τα οποία καταπιάνεται. Η προσέγγισή του αποφεύγει τους εξωραϊσμούς καθώς, όπως προκύπτει και από το βιβλίο του, δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για ανακουφιστικές αναγνώσεις ή αδράνεια.

Και τι προτείνει; «Να γίνουμε ζωτικός, γεωπολιτικός παίκτης στην περιοχή. Ενισχύοντας τη στρατιωτική μας ικανότητα, τη διπλωματική μας ικανότητα, την οικονομία μας», απαντά στην εφημερίδα «το Μανιφέστο». «Να καθόμαστε στο τραπέζι με τις μεγάλες δυνάμεις και να συζητάμε για το μέλλον της περιοχής. Γιατί αν δεν καθόμαστε γύρω από το τραπέζι, κινδυνεύουμε να πάθουμε αυτό που είπε ο Καναδός πρωθυπουργός στο Νταβός: να είμαστε το μενού στη μέση του τραπεζιού», λέει.

Η ιστορική πραγματικότητα στο εγγύς γεωστρατηγικό περιβάλλον της χώρας είναι σκληρή. Μεσολάβησαν τέσσερις πόλεμοι μέχρι την εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ και Αιγύπτου στη Μέση Ανατολή, μια περιοχή που εκ νέου βρίσκεται σε αναταραχή. Ισχύει αυτό και για τα Ελληνοτουρκικά; Ένας απευκταίος πόλεμος θα επανακαθόριζε τις διμερείς σχέσεις;

Αποτροπή

«Ναι, συνήθως έτσι συμβαίνει. Αλλά καλό είναι αυτό να το αποφύγουμε, να μην μπούμε σε μία τέτοια διαδικασία για να το μάθουμε. Καλό είναι να χρησιμοποιούμε την έννοια της αποτροπής. Kαι επειδή υπάρχει αυτή η παρανόηση σε πολλούς συμπατριώτες μας: Γιατί χρειαζόμαστε Rafale, F-35, φρεγάτες τύπου “Κίμων” στο Αιγαίο; Θα τα χρησιμοποιήσουμε; Η απάντηση είναι ότι τα έχεις ως αποτροπή», εξηγεί.

Τι σημαίνει αυτό; «Ότι περνάς το μήνυμα στoν άλλoν πως αν σου επιτεθεί, το κόστος το οποίο θα έχει θα είναι πολύ μεγαλύτερο από το κέρδος. Άρα, αποφεύγεις να σου επιτεθεί. Επομένως, στο ερώτημα που θέτετε, ένα τέτοιο ενδεχόμενο μπορεί να συμβεί σε περίπτωση που δεν λειτουργήσει η αποτροπή», σημειώνει.

Μύθοι

Αναμφίβολα, το φορτίο –λεκτικό και όχι μόνο– του πολέμου είναι βαρύ. Μήπως όμως αυτό συνάπτεται και με ορισμένους εν Αθήναις μύθους ότι η τουρκική ρητορική εναντίον της Ελλάδος γίνεται για εσωτερικούς λόγους; Και όλα αυτά, ενώ η Άγκυρα επιχειρεί με πράξεις (τουρκολιβυκό σύμφωνο, επιστολές σε ΟΗΕ, εναντίωση στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος-Κύπρου κ.λπ.) να «κανονικοποιήσει» τις παράνομες αξιώσεις της.

«Υπάρχουν πολλά τέτοια σημεία που σχετίζονται και με ευσεβείς πόθους δικούς μας αλλά και με τη συνομιλία με καλοπροαίρετους Τούρκους πολιτικούς ή διπλωμάτες, οι οποίοι σου λένε ότι “αυτό το έχουμε θέσει για διαπραγματευτικούς λόγους”. Στην πράξη ουδέποτε έχει διαπιστωθεί αυτό το πράγμα. Όταν έρθει η ώρα των συζητήσεων, οι Τούρκοι δεν αποσύρουν κάτι από το τραπέζι. Μπορεί να μην το θίξουν εκείνη την ώρα, αλλά παραμένει πάνω στο τραπέζι», αναφέρει ο κ. Συρίγος.

Ο έτερος μύθος υποστηρίζει ότι τυχόν εκδημοκρατισμός ή εξευρωπαϊσμός της Τουρκίας θα συνεπάγεται πιο λειτουργικές σχέσεις με την Ελλάδα. «Είναι και αυτό ένα από τα θεωρήματα που βγαίνουν κατά καιρούς», σχολιάζει, παραπέμποντας στο αξίωμα του Μίλτον Φρίντμαν ότι οι χώρες που έχουν McDonald’s δεν πολεμούν μεταξύ τους.

Και συνεχίζει: «Η Ρωσία με την Ουκρανία είχαν McDonald’s. Έγινε πόλεμος». Σύμφωνα με τον καθηγητή, η άποψη ότι οι δημοκρατίες δεν κάνουν επεκτατικούς πόλεμους είναι ανεδαφική. «Δεν λειτουργούν αυτοματοποιημένα αυτά τα πράγματα. Όταν έχεις δημοκρατία, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αντιλαμβάνεσαι τα εθνικά σου συμφέροντα με τρόπο μη επιθετικό. Η Βρετανία είναι το παράδειγμα του παρελθόντος. Το Ισραήλ είναι το σημερινό, πρόκειται για χώρα που στο εσωτερικό της είναι δημοκρατία. H Αμερική το ίδιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν έναν επιθετικό τρόπο διεκδικήσεως των συμφερόντων τους», συμπληρώνει.

Παρότι υπάρχουν McDonald’s και στις δύο πλευρές του Αιγαίου, η Ελλάδα επενδύει στην αναβάθμιση των εξοπλιστικών της συστημάτων καθώς και σε συμμαχικές-στρατηγικές σχέσεις με Γαλλία και Ισραήλ. Αυτό της δίνει μια προστιθέμενη αξία στην αποτρεπτική της ικανότητα. Αλλά αν έρθει η πιο «σκοτεινή ώρα», η χώρα δεν θα είναι μόνη της;

«Έτσι ξεκινάς. Ότι ο λύκος έχει χοντρό τον λαιμό του και κάνει τις δουλειές μόνος του. Ξεκινάς με τη λογική ότι θα είσαι εσύ εκεί πέρα. Αν είσαι εσύ εκεί πέρα, μπορεί να έρθουν και άλλοι. Εάν δεν είσαι εσύ εκεί πέρα, σίγουρα οι άλλοι δεν θα έρθουν», τονίζει. Και υπενθυμίζει ότι στην κρίση του «Oruç Reis» το καλοκαίρι του 2020, το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό –προτού ενισχυθεί περαιτέρω– ήταν στη θέση του. «Το μήνυμα προς την άλλη πλευρά είναι ότι εμείς είμαστε εκεί. Σε κάθε κρίση οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι εκεί».

Θράκη

Αν τα ελληνοτουρκικά αποτελούν τον βασικό άξονα της δημόσιας παρουσίας του, η Θράκη και η μουσουλμανική μειονότητα είναι το πεδίο όπου αυτή η ενασχόληση απέκτησε βιωματικό βάθος. Το 1995 ο κ. Συρίγος μετατέθηκε ως στρατιώτης στην περιοχή απ’ όπου απολύθηκε έναν χρόνο αργότερα με έπαινο από το Δˈ Σώμα Στρατού για υπηρεσίες του προς τη μειονότητα και με εύφημο μνεία από το ΓΕΣ για τη συνεισφορά του στη δημιουργία πομακικού-ελληνικού λεξικού.

«Πάντοτε όλη η ιδέα των μειονοτήτων κέντριζε το ενδιαφέρον μου. Οι μειονότητες είναι ψηφίδες της ιστορίας του παρελθόντος που μένουν στο σήμερα, όπου αντανακλούν μια άλλη κατάσταση που υπήρχε παλιότερα. Και αυτό μου άρεσε, να ψάξω να βρω τι γίνεται κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων. Και το έβλεπα πάντοτε και σε σχέση και με τις ελληνικές μειονότητες που ζουν στο εξωτερικό. Πάντοτε είχα αυτό το ενδιαφέρον. Οπότε, όταν έφτασε η ώρα της θητείας μου, επεδίωξα να πάω στη Θράκη και να υπηρετήσω», θυμάται.

Διαχρονικά, η ελληνική πολιτεία διέπραξε σφάλματα στο μειονοτικό ζήτημα: είτε ως προς τη συμπεριφορά της προς τους μουσουλμάνους πολίτες της είτε ως προς την προστασία της ελληνικής μειονότητας στην Τουρκία.

«Μόνιμο μέλημα του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών επί πολλές δεκαετίες ήταν πώς θα μπορέσει να σταματήσει την Τουρκία από την εξίσωση της μειονότητας. Δυστυχώς αυτή η προσπάθεια απέτυχε. Ένα τμήμα της πολιτικής μας έναντι των μουσουλμάνων της Θράκης οφείλετο στην αντίληψη περί αμοιβαιότητας μεταξύ των δύο μειονοτήτων, που δεν είναι σωστή. Δεν υπάρχει αμοιβαιότητα στην Συνθήκη της Λωζάννης», λέει ο κ. Συρίγος.

«Έγιναν όλα όσα μπορούσαν να γίνουν;» διερωτάται. «Πιθανότατα όχι», απαντά. Ωστόσο, συνεχίζει λέγοντας ότι κάθε φορά πρέπει να εστιάζουμε και στο εκάστοτε ιστορικό πλαίσιο. «Tην περίοδο που είχε οξυνθεί ο Ψυχρός Πόλεμος πόσο η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει παρέμβει πιο αποφασιστικά υπέρ των Ελλήνων της Κωνσταντινουπόλεως, της Ίμβρου και της Τενέδου; Δεν είμαι σίγουρος, δεν θέλω να κατηγορήσω ευθέως ότι κάναμε συνειδητά λάθη», προσθέτει.

Κατά τον ίδιο, ένα από τα μεγαλύτερα λάθη ήταν η «ομογενοποίηση» της μουσουλμανικής μειονότητας που έλαβε χώρα κυρίως επί χούντας. «Πάψαμε να βλέπουμε τις εθνοτικές διακρίσεις μεταξύ τουρκόφωνων, Πομάκων και Τσιγγάνων», σημειώνει, χαρακτηρίζοντας ως «μεγάλη τομή» στη Θράκη την ισονομία-ισοπολιτεία που θεμελίωσε το 1991 ο τότε πρωθυπουργός, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Αναφερόμενος στις προσπάθειες της Άγκυρας, του τουρκικού προξενείου στην Κομοτηνή και άλλων εγκάθετών της να ασκήσουν επιρροή και να εργαλειοποιήσουν τη μουσουλμανική μειονότητα, ο Αγγελος Συρίγος εξηγεί ότι μετά το 2016 και το αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία, το κυνήγι του καθεστώτος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εναντίον οποιουδήποτε θεωρούνταν, έστω και ως υπόνοια, συνδεδεμένος με το κίνημα του Φετουλάχ Γκιουλέν «έκανε πολλούς μουσουλμάνους της Θράκης να φοβηθούν και να γυρίσουν την πλάτη στην Τουρκία».

«Η πλειοψηφία των μουσουλμάνων συμπολιτών μας», συνεχίζει, «δεν θέλει να πολυανακατεύεται με τα πολιτικά. Θέλει να κάνει τη δουλειά της, αντιλαμβάνεται τα προβλήματα της καθημερινότητας. Έζησε και η μειονότητα την κρίση της προηγουμένης δεκαετίας. Το γεγονός ότι τα χωριά έχουν αδειάσει –και των μουσουλμάνων και των χριστιανών– οφείλεται σε μια αστυφιλία που επηρεάζει το ίδιο και τις δύο θρησκευτικές ομάδες. Το ότι η οικονομική κρίση άδειασε σε μεγάλο βαθμό τη Θράκη είναι επίσης γεγονός που τους επηρέασε όλους».

Απορίες

Ύστερα από δεκαετίες ακαδημαϊκής και συγγραφικής παρουσίας, αλλά και πολιτικής διαδρομής από το 2019, η συζήτηση μετατοπίζεται αναπόφευκτα και στο προσωπικό του αποτύπωμα. Από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Μάιο του 2024 ο κ. Συρίγος διετέλεσε υφυπουργός Παιδείας, ενώ την περίοδο 2012-2015 ήταν γενικός γραμματέας Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής στο υπουργείο Εσωτερικών. Τον ρωτάμε αν αισθάνεται κάποια πικρία για τον χρόνο που του δόθηκε ή για το χαρτοφυλάκιο που ανέλαβε. «Μπορεί να σας φανεί περίεργο, αλλά πικρίες δεν έχω. Απορίες έχω», απαντά κοφτά.

Αυτό που τον απασχολεί, όπως λέει, είναι ότι θα έχει εισφέρει στη βελτίωση της κατάστασης της χώρας. «Έχω κάποιες απόψεις για μια σειρά από θέματα και θεωρώ ότι αυτές οδηγούν στην πρόοδο της χώρας μας» σημειώνει, περιγράφοντας ως ζητούμενο το πώς αυτές οι απόψεις θα μετατραπούν σε εφαρμοσμένη πολιτική.

tomanifesto.gr

Λάμπρος Τζούμης: τι επιδιώκει η Τουρκία

3

 

του Λάμπρου Τζούμη, Υποστρατήγου ε.α.
Η πληροφορία περί ψήφισης νομοσχεδίου από την Άγκυρα, με το οποίο θεωρεί ότι το μισό Αιγαίο της ανήκει, φέρνει στο μυαλό τις θριαμβολογίες μετά την υπογραφή της Διακήρυξης Φιλίας και καλής γειτονίας το 2023, αλλά και τις επιθέσεις περί «πατριωτών της φακής» εναντίον όσων ασκούσαν κριτική σε αυτή την πολιτική προσέγγισης.
Κάθε φορά που η Τουρκία παρουσιάζει ένα νέο αφήγημα για να προσδώσει νομιμοφάνεια στις παράνομες διεκδικήσεις της, διάφοροι αναλυτές, καθηγητές και δημοσιολογούντες σπεύδουν να μας εξηγήσουν ότι «δεν έχει νομική βάση», ότι «παραβιάζει το διεθνές δίκαιο» κ.λπ. Λες και η Τουρκία ενδιαφέρεται για το διεθνές δίκαιο ή λες και το διεθνές δίκαιο αποτελεί κάποιο ιερό φυλακτό που μας προστατεύει αυτομάτως από την τουρκική επιθετικότητα.
Το ζήτημα δεν είναι αν οι τουρκικές ενέργειες είναι παράνομες. Το ζήτημα είναι ότι η Τουρκία, αμέσως μετά, έρχεται επί του πεδίου και επιχειρεί να τις επιβάλει στην πράξη. Παράνομο είναι και το τουρκολιβυκό μνημόνιο• ανυπόστατο, χωρίς καμία νομική αξία, όπως θέλει να το χαρακτηρίσει ο καθένας. Στην ίδια περιοχή η Ελλάδα υπέγραψε συμφωνία Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με την Αίγυπτο, όπου σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα. Αυτό δεν εμπόδισε τη «φίλη» Τουρκία να στείλει πολεμικά πλοία στην Κάσο το 2024 και να εκδιώξει το ιταλικό σκάφος που πραγματοποιούσε έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου.
Όταν ψηφιστεί ο σχετικός νόμος από την τουρκική εθνοσυνέλευση και οι Έλληνες αλιείς κινηθούν στα 7 ν.μ. από τα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, και βρεθούν αντιμέτωποι με σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής, τότε θα ακουστεί ξανά η γνωστή επωδός: «Δηλαδή τι θέλετε να κάνουμε πόλεμο;»
Η Τουρκία εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες μια μακρόπνοη στρατηγική με στόχο την οικειοποίηση των θαλασσίων ζωνών ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, δηλαδή ουσιαστικά του μισού Αιγαίου. Δεν πρόκειται για κάποια περιστασιακή πρόκληση ή για «ρητορική εσωτερικής κατανάλωσης». Η Άγκυρα είχε θέσει για πρώτη φορά το ζήτημα αυτό ήδη από το 1974, με τη ΝΟΤΑΜ 714.
Στις 6 Αυγούστου 1974 καθόρισε μονομερώς μια γραμμή αναφοράς στο μέσον του Αιγαίου και γνωστοποίησε ότι όλα τα αεροσκάφη που θα πετούσαν ανατολικά αυτής της γραμμής όφειλαν να αναφέρονται στο κέντρο ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας της Κωνσταντινούπολης και να λαμβάνουν οδηγίες από αυτό. Η ενέργεια αυτή αποτελούσε ευθεία αμφισβήτηση του FIR Αθηνών και διαμόρφωνε, στην πράξη, μια οριοθετική γραμμή που συμπίπτει περίπου με τις σημερινές τουρκικές διεκδικήσεις περί «διαμοιρασμού» του Αιγαίου στον 25ο μεσημβρινό.
Τότε, όμως, υπήρξε δυναμική αντίδραση από την Αθήνα. Με τη ΝΟΤΑΜ 1157, στις 13 Σεπτεμβρίου 1974, η Ελλάδα κήρυξε το Αιγαίο επικίνδυνη περιοχή για τη διεθνή αεροπλοΐα. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στις διεθνείς αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες αναγκάστηκαν να χρησιμοποιούν εναλλακτικά και δαπανηρότερα δρομολόγια, παρακάμπτοντας τους αεροδιαδρόμους του Αιγαίου.
Αποτέλεσμα; Το 1980 η ίδια η Τουρκία ανακάλεσε μονομερώς τη ΝΟΤΑΜ 714, όταν διαπίστωσε ότι η κατάσταση έπληττε τα δικά της συμφέροντα και ιδιαίτερα τον τουρισμό της. Δηλαδή, η Άγκυρα υποχώρησε όχι επειδή «πείστηκε» από το διεθνές δίκαιο, αλλά επειδή υπήρξε κόστος. Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα της υπόθεσης.
Ωστόσο, η Τουρκία δεν εγκατέλειψε ποτέ τη στρατηγική αμφισβήτησης. Με το επιχείρημα ότι η Σύμβαση του Σικάγο δεν αφορά τα κρατικά αεροσκάφη, αρνείται διαχρονικά να υποβάλλει σχέδια πτήσης για τις εισόδους των στρατιωτικών αεροσκαφών της στο FIR Αθηνών, διαπράττοντας συστηματικά παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας και επιδιώκοντας σταθερά την αποδυνάμωση του υφιστάμενου νομικού καθεστώτος στο Αιγαίο.
Το 2010, επί κυβερνήσεως Γιώργου Παπανδρέου, η ελληνική πλευρά είχε φτάσει κοντά σε συμφωνία με την Τουρκία για «συνεκμετάλλευση φυσικών πόρων και συνδιαχείριση σε επίπεδο ελέγχου και άμυνας». Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε ουσιαστικά συνέχεια του Συμφώνου της Μαδρίτης του 1997, μετά την κρίση των Ιμίων, όταν ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης συνυπέγραψε με τον Ντεμιρέλ ένα πλαίσιο αρχών με το οποίο η Ελλάδα αναγνώριζε στην Τουρκία ότι διαθέτει «ζωτικά συμφέροντα» στο Αιγαίο. Ένα δώρο στρατηγικής σημασίας, το οποίο η Άγκυρα αξιοποιεί έκτοτε συστηματικά σε κάθε νέα διεκδίκησή της.
Η φωτογραφία είναι από τις βραχονησίδες Καλόγηροι στη μέση ακριβώς του Αιγαίου, πάνω στον 25ο μεσημβρινό σε απόσταση 26 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Άνδρου που η Τουρκία τις έχει εντάξει στις γκρίζες ζώνες.
Απο την σελίδα του κ. Λάμπρου Τζούμη στο fb

Συγγενής του Τούρκου προέδρου αποκαλύπτει τον στόχο του Ερντογάν να αναστήσει την οθωμανική θρησκευτική αρχή

0

 

Nordic Monitor

13 Μαΐου 2026

Abdullah Bozkurt / Στοκχόλμη

Τηλεοπτική συνέντευξη του Σαντίκ Αλμπαϊράκ, συγγενούς εξ αγχιστείας του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και παλαιού ιδεολόγου του πολιτικού ισλαμιστικού κινήματος στην Τουρκία, αποκάλυψε ότι ο Ερντογάν τού είχε εκμυστηρευθεί προσωπικά σχέδια για την αναβίωση του οθωμανικού θεσμού του Meşihat, δηλαδή του γραφείου του Şeyhülislam —του Σεΐχη ουλ-Ισλάμ ή Μεγάλου Μουφτή—, το οποίο αποτελούσε κάποτε την ανώτατη θρησκευτική αρχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο 84χρονος Αλμπαϊράκ, ο οποίος έχει γράψει εκτενώς για την οθωμανική θρησκευτική διοίκηση, το χαλιφάτο, τον ισλαμικό νόμο —τη σαρία— και την κατάργηση των ισλαμικών θεσμών από την πρώιμη Τουρκική Δημοκρατία, αξιοποίησε την εκπομπή που μεταδόθηκε από το ισλαμιστικό τηλεοπτικό δίκτυο Yeni Akit TV για να αναδείξει αυτό που περιέγραψε ως καταστροφή, εγκατάλειψη και πιθανή αποκατάσταση του παλαιού συγκροτήματος του Meşihat στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο υπήρξε κάποτε η έδρα της ανώτατης θρησκευτικής αρχής της αυτοκρατορίας.

Το γραφείο του Şeyhülislam επιτελούσε μια σειρά κρίσιμων λειτουργιών στο οθωμανικό κράτος. Συμβούλευε τον σουλτάνο σε θρησκευτικά ζητήματα, επιβεβαίωνε τη νομιμότητα των νεοενθρονισμένων σουλτάνων, νομιμοποιούσε τις κυβερνητικές πολιτικές μέσω θρησκευτικών γνωμοδοτήσεων και επέβλεπε τον διορισμό δικαστών σε ολόκληρη την αυτοκρατορία. Οι φετφάδες που εξέδιδε το γραφείο είχαν ουσιαστικά ισχύ νόμου. Ο θεσμός παρέμεινε σε λειτουργία έως το 1924, όταν η νεοσύστατη Τουρκική Δημοκρατία κατήργησε τόσο το χαλιφάτο όσο και την οθωμανική θρησκευτική ιεραρχία.

Τώρα, σύμφωνα με μια εξέχουσα προσωπικότητα από τον ίδιο τον οικογενειακό κύκλο του Ερντογάν, η ανασύσταση αυτού του θεσμού φαίνεται να εξετάζεται σοβαρά, σχεδόν έναν αιώνα αργότερα.

Γεννημένος το 1940, ο Αλμπαϊράκ φοίτησε σε θρησκευτικά σχολεία ιμάμ-χατίπ και αργότερα δραστηριοποιήθηκε στο πολιτικό ισλαμιστικό κίνημα Milli Görüş —«Εθνική Άποψη»— κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, ένα τουρκικό ιδεολογικό ρεύμα που θεωρείται ευρέως ως τοπικό παρακλάδι του ευρύτερου ισλαμιστικού δικτύου που εμπνέεται από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Η συνέντευξη με τον Sadık Albayrak μεταδόθηκε στο ισλαμιστικό τηλεοπτικό δίκτυο Yeni Akit στις 2 Μαΐου. Σε φωτογραφίες που εκτίθενται, εθεάθη με τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τις πρώτες μέρες.

Είχε εργαστεί επί 15 χρόνια στην τουρκική Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων, τη Diyanet İşleri Başkanlığı —Προεδρία Θρησκευτικών Υποθέσεων—, προτού απολυθεί, διωχθεί ποινικά και καταδικαστεί για παραβίαση της τουρκικής νομοθεσίας. Αργότερα αναδείχθηκε σε εξέχοντα σχολιαστή ισλαμιστικών εντύπων, όπως η Milli Gazete και η Yeni Devir, εφημερίδες στενά συνδεδεμένες με το κίνημα Milli Görüş.

Το Milli Görüş ιδρύθηκε από τον Νετζμετίν Ερμπακάν, τον ανοιχτά αντιδυτικό και αντισημιτικό ισλαμιστή πολιτικό, ο οποίος θεωρείται ευρέως ο αρχιτέκτονας του σύγχρονου πολιτικού ισλαμισμού στην Τουρκία. Ο ίδιος ο Ερντογάν γαλουχήθηκε πολιτικά μέσα στην παράδοση του Milli Görüş, προτού τελικά αποσχιστεί για να ιδρύσει το δικό του κόμμα, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης — AKP.

Οι δηλώσεις του Αλμπαϊράκ είναι δύσκολο να απορριφθούν ως περιθωριακός σχολιασμός, δεδομένης της πολιτικής επιρροής της οικογένειάς του μέσα στο κυβερνητικό κατεστημένο του Ερντογάν. Ένας από τους γιους του, ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ, είναι παντρεμένος με την κόρη του Ερντογάν, Εσρά Αλμπαϊράκ Ερντογάν, και έχει διατελέσει τόσο υπουργός Οικονομικών όσο και υπουργός Ενέργειας. Ένας άλλος γιος του, ο Σερχάτ Αλμπαϊράκ, διαχειρίζεται επί σχεδόν δύο δεκαετίες τον ελεγχόμενο από την οικογένεια Ερντογάν μιντιακό όμιλο Turkuvaz, στον οποίο ανήκουν δεκάδες έντυπα και ραδιοτηλεοπτικά μέσα, μεταξύ αυτών τα βασικά κυβερνητικά προπαγανδιστικά μέσα, η εφημερίδα Sabah και το τηλεοπτικό δίκτυο A Haber.

Ο μιντιακός αυτός όμιλος κατηγορείται εδώ και χρόνια ότι συντονίζει εκστρατείες ψυχολογικής επιρροής σε στενή συνεργασία με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Τουρκίας —Milli İstihbarat Teşkilatı, MIT—, ότι λειτουργεί δίκτυα τρολ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ότι διαχειρίζεται συγκαλυμμένες αντιδυτικές και αντισημιτικές πλατφόρμες παραπληροφόρησης, οι οποίες προωθούν θεωρίες συνωμοσίας με στόχο τους Εβραίους, τις δυτικές κυβερνήσεις και τις ομάδες της αντιπολίτευσης.

Αυτός ο τεράστιος μιντιακός μηχανισμός έχει συμβάλει στην κανονικοποίηση και στην ένταξη στο κυρίαρχο ρεύμα των παλαιών ιδεολογικών θέσεων του Αλμπαϊράκ, διαμορφώνοντας τον δημόσιο λόγο και επηρεάζοντας την κοινωνική και πολιτική ψυχοσύνθεση της τουρκικής κοινωνίας προς ολοένα πιο ριζοσπαστικές κατευθύνσεις. Επειδή ο Αλμπαϊράκ βρίσκεται σταθερά στον στενό κύκλο της κυβερνώσας ελίτ της Τουρκίας, οι ιστορικές αφηγήσεις του έχουν σημαντικό πολιτικό βάρος, ιδίως όταν τέμνονται με τις τρέχουσες συζητήσεις γύρω από τη θρησκεία, τη διακυβέρνηση και την κρατική εξουσία υπό τον Ερντογάν, ο οποίος παρουσιάζει όλο και περισσότερο τον εαυτό του ως τον ντε φάκτο ηγέτη των μουσουλμάνων παγκοσμίως.

Ο Σαντίκ Αλμπαϊράκ, συγγενής του Ερντογάν, αποκαλύπτει πώς ο Τούρκος πρόεδρος θέλει να αναβιώσει τη θρησκευτική εξουσία της οθωμανικής εποχής.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Αλμπαϊράκ θυμήθηκε ότι είχε εργαστεί κάποτε στο κτίριο που στέγαζε το οθωμανικό Meşihat και το γραφείο του Şeyhülislam. Εξέφρασε τη λύπη του επειδή το γραφείο έμεινε κενό μετά την κατάργηση της οθωμανικής θρησκευτικής διοίκησης κατά την πρώιμη περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας και επειδή το κτίριο μετατράπηκε αργότερα σε λύκειο θηλέων, το İstanbul Kız Lisesi, προτού τελικά καταστραφεί από πυρκαγιά.

Κατηγόρησε τη διοίκηση του σχολείου για την καταστροφή, ισχυριζόμενος ότι γιορτές και εκδηλώσεις που πραγματοποιούνταν εκεί συνέβαλαν στην πυρκαγιά, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί, χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις, ότι η φωτιά ενδέχεται να ήταν εμπρησμός. Τα σχόλιά του παρουσίασαν την καταστροφή του συγκροτήματος όχι απλώς ως απώλεια ενός ιστορικού κτιρίου, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης εξάλειψης της ισλαμικής νομικής και θεσμικής μνήμης στην Τουρκία της Δημοκρατίας.

Ο Αλμπαϊράκ αποκάλυψε στη διάρκεια της συνέντευξης ότι είχε προσωπικά παροτρύνει τον Ερντογάν να αποκαταστήσει το συγκρότημα του Meşihat. Σύμφωνα με τον ίδιο, παρέδωσε στον Ερντογάν ένα υπογεγραμμένο αντίτυπο του 700σέλιδου «İlmiye Salnamesi», ενός ιστορικού ετήσιου τόμου που εκδόθηκε το 1916 και περιέχει εκτενές αρχειακό υλικό και φωτογραφίες σχετικά με τον θεσμό και το ίδιο το κτίριο.

Ο Sadık Albayrak είχε φυλακιστεί στο παρελθόν και είχε εκτίσει ποινή φυλάκισης για παραβίαση του τουρκικού νόμου. Απεικονίζεται μπροστά από τις φυλακές Silivri στην Κωνσταντινούπολη τη δεκαετία του 1980.

Αποκάλυψε ότι ο Ερντογάν στη συνέχεια διέταξε την ανοικοδόμηση του θρησκευτικού συγκροτήματος, αλλά είπε ότι η προσπάθεια ενεπλάκη σε γραφειοκρατικά εμπόδια, ιδιοκτησιακές διαφορές και αντιδράσεις από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, το οποίο σήμερα λειτουργεί βοτανικό ινστιτούτο στον αρχικό χώρο.

Ο παρουσιαστής της εκπομπής ολοκλήρωσε το συγκεκριμένο τμήμα απευθύνοντας ανοιχτά έκκληση για την αποκατάσταση του συγκροτήματος, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η συνέντευξη θα δημιουργήσει δημόσια δυναμική υπέρ της ανοικοδόμησης του θεσμού.

Οι δηλώσεις αυτές υποδηλώνουν έντονα ότι ο Ερντογάν έχει δεσμευθεί προσωπικά στο συγκεκριμένο εγχείρημα, αλλά περιμένει τον κατάλληλο πολιτικό χρόνο και τις κατάλληλες συνθήκες προτού προχωρήσει — όπως ακριβώς έκανε και με τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας από μουσείο ξανά σε τζαμί το 2020, σχεδόν έναν αιώνα αφότου το εμβληματικό μνημείο είχε χαρακτηριστεί μουσείο από την Τουρκική Δημοκρατία.

Ο Αλμπαϊράκ ζήτησε επίσης την κατάργηση της Diyanet, αφήνοντας να εννοηθεί ότι τάσσεται υπέρ της αντικατάστασης της σημερινής θρησκευτικής γραφειοκρατίας από μια αναβιωμένη, οθωμανικού τύπου θρησκευτική αρχή με επίκεντρο το Meşihat. Η Diyanet, η οποία ιδρύθηκε αρχικά από τη Δημοκρατία για να θέσει τη θρησκεία υπό κρατική εποπτεία και να περιορίσει τον ριζοσπαστισμό, έχει μετατραπεί υπό τον Ερντογάν όλο και περισσότερο σε πολιτικό μηχανισμό στενά ευθυγραμμισμένο με ισλαμιστικά κινήματα, συμπεριλαμβανομένων δικτύων που συνδέονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο γιος του Σαντίκ Αλμπαϊράκ και ο γαμπρός του Τούρκου προέδρου.

Προφανώς, οι συγγενείς και οι ιδεολογικοί σύμμαχοι του Ερντογάν θεωρούν ακόμη και αυτή τη μεταμόρφωση ανεπαρκή και επιδιώκουν μια ευρύτερη αναβίωση της οθωμανικής θρησκευτικής εξουσίας, η οποία θα μπορούσε να υπηρετήσει πιο αποτελεσματικά το γενικότερο ισλαμιστικό πολιτικό τους όραμα.

Οι δηλώσεις του Αλμπαϊράκ αποκαλύπτουν ότι το πρώην κτίριο του Meşihat παραμένει ένα ισχυρό σύμβολο στους ισλαμιστικούς κύκλους, οι οποίοι δεν αντιμετωπίζουν πλέον την οθωμανική θρησκευτική ιεραρχία ως κατάλοιπο της ιστορίας, αλλά ως πρότυπο του οποίου η θεσμική μνήμη και η φιλοσοφία διακυβέρνησης πρέπει να αποκατασταθούν στη σύγχρονη Τουρκία.

Αυτό που τελικά επιδιώκουν ο Ερντογάν και οι ιδεολογικοί του σύμμαχοι δεν είναι απλώς η αναβίωση ενός ιστορικού θεσμού, αλλά η αξιοποίηση του θρησκευτικού συμβολισμού για τη συντήρηση μιας ολοένα πιο αυταρχικής και διεφθαρμένης πολιτικής τάξης πραγμάτων, την εδραίωση της υποστήριξης από σκληροπυρηνικά ισλαμιστικά ακροατήρια και την κατασκευή θρησκευτικής νομιμοποίησης για κυβερνητικές πολιτικές που υλοποιούνται στο όνομα του Ισλάμ, ενώ ταυτόχρονα συγκαλύπτονται οι εκτεταμένες καταγγελίες περί διαφθοράς, δωροδοκιών και παράνομου πλουτισμού γύρω από την κυβερνώσα ελίτ.

Ο Σερχάτ Αλμπαϊράκ, ο άλλος γιος του Σαντίκ Αλμπαϊράκ, ήταν ύποπτος σε δίκτυο οργανωμένου εγκλήματος μαζί με έναν πρώην χρηματοδότη της Αλ Κάιντα. Ελέγχει σχεδόν όλα τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης για λογαριασμό του Τούρκου προέδρου.

Η ανασύσταση του Meşihat θα μπορούσε επίσης να λειτουργήσει ως ισχυρό εργαλείο κινητοποίησης για τον Ερντογάν, επιτρέποντάς του να προβάλλει θρησκευτική επιρροή όχι μόνο στο εσωτερικό της Τουρκίας, αλλά και σε ολόκληρο τον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, οι θρησκευτικές γνωμοδοτήσεις που θα εκδίδονταν από μια αναβιωμένη, οθωμανικού τύπου αρχή θα μπορούσαν να παρουσιάζονται ως δεσμευτική καθοδήγηση για τους μουσουλμάνους παγκοσμίως, ενισχύοντας έτσι τη φιλοδοξία του Ερντογάν να τοποθετήσει τον εαυτό του ως υπερεθνικό ισλαμιστή ηγέτη.

Υπό αυτή την έννοια, η συζήτηση για το Meşihat δεν αφορά απλώς την αποκατάσταση ενός ιστορικού κτιρίου στην Κωνσταντινούπολη ή τη διατήρηση της οθωμανικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Αντιθέτως, αντανακλά έναν πολύ ευρύτερο ιδεολογικό αγώνα γύρω από το κατά πόσον η ισλαμιστική άρχουσα τάξη της Τουρκίας σκοπεύει να αποκαταστήσει το οθωμανικό μοντέλο της συγκεντρωτικής θρησκευτικής εξουσίας, ως μέρος μιας μακροπρόθεσμης προσπάθειας να αναδιαμορφώσει το τουρκικό κράτος και την τουρκική κοινωνία σε ισλαμιστική κατεύθυνση και να προβάλλει τη νεοαποκτηθείσα αυτή επιρροή στο εξωτερικό, μεταξύ μουσουλμανικών κοινοτήτων σε όλο τον κόσμο.

Nordic Monitor

Ο Τραμπ στο Πεκίνο: η επίσκεψη που θα δείξει αν ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να διαχειριστούν την παγκόσμια κρίση

0

Η πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα εδώ και σχεδόν εννέα χρόνια πραγματοποιείται με φόντο τον πόλεμο με το Ιράν, την ενεργειακή κρίση στα Στενά του Ορμούζ, τον νέο εμπορικό ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας, την Ταϊβάν, την τεχνητή νοημοσύνη και τη μάχη για τις σπάνιες γαίες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ φτάνει στην Κίνα όχι ως ο πρόεδρος που το 2017 επιχειρούσε να εντυπωσιάσει και να εκβιάσει εμπορικές παραχωρήσεις από ένα ακόμη εξαρτημένο από τις ΗΠΑ Πεκίνο, αλλά ως ηγέτης που αναζητά επειγόντως χειροπιαστά αποτελέσματα μέσα σε μια διεθνή συγκυρία πολύ δυσμενέστερη για την Ουάσιγκτον. Η κινεζική διπλωματία ανακοίνωσε επισήμως ότι ο Τραμπ πραγματοποιεί κρατική επίσκεψη στην Κίνα από τις 13 έως τις 15 Μαΐου, κατόπιν πρόσκλησης του Σι Τζινπίνγκ, ενώ Reuters και SCMP (South China Morning Post) σημειώνουν ότι πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα εδώ και σχεδόν μία δεκαετία.

Η επίσκεψη έχει τρία επίπεδα. Το πρώτο είναι το άμεσο: εμπόριο, επενδύσεις, αγροτικά προϊόντα, Boeing, τεχνολογία και πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά. Το δεύτερο είναι γεωπολιτικό: Ιράν, Στενά του Ορμούζ, Ταϊβάν, σπάνιες γαίες και στρατιωτική ισορροπία στον Ινδο-Ειρηνικό. Το τρίτο είναι συμβολικό: ο Σι υποδέχεται τον Τραμπ σε ένα Πεκίνο πολύ πιο σίγουρο για τον εαυτό του απ’ ό,τι το 2017, με τελετουργίες, χώρους αυτοκρατορικής μνήμης και πολιτική σκηνοθεσία που υπενθυμίζουν ότι η Κίνα θέλει να εμφανιστεί όχι ως «αντίπαλος υπό πίεση», αλλά ως ισότιμος πόλος ισχύος.  

Το βασικό υπόβαθρο είναι ότι ο Τραμπ πηγαίνει στην Κίνα την ώρα που ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν έχει μετατραπεί σε ενεργειακή και οικονομική πληγή. Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνούσαν κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού και προϊόντων πετρελαίου ημερησίως το 2025, αντιστοιχούν περίπου στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου· σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, μια παρατεταμένη διαταραχή εκεί θα είχε «τεράστιες συνέπειες» για τις παγκόσμιες αγορές.

Αυτό εξηγεί γιατί το Ιράν δεν είναι απλώς ένα ακόμη θέμα στην ατζέντα. Είναι το θέμα που διαπερνά όλα τα υπόλοιπα. Η ενεργειακή κρίση έχει ήδη περάσει στην αμερικανική οικονομία: ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ ανέβηκε στο 3,8% τον Απρίλιο, με τις τιμές ενέργειας και καυσίμων να αποτελούν βασικό παράγοντα της αύξησης, ενώ το Reuters σημειώνει ότι η σύγκρουση και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ επιβαρύνουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνουν τον πολιτικό κίνδυνο για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Η Κίνα, όμως, δεν εμφανίζεται πλέον ως η αδύναμη πλευρά της σχέσης. Το SCMP (South China Morning Post) τονίζει ότι, σε σχέση με το 2017, το Πεκίνο έχει ενισχύσει την ανθεκτικότητά του: κινεζικές επιχειρήσεις έχουν διαφοροποιήσει αγορές και παραγωγικές βάσεις, η Κίνα έχει αποκτήσει περισσότερα εργαλεία αντιποίνων και το εμπορικό σοκ των δασμών δεν προκαλεί πια τον ίδιο πανικό όπως στην πρώτη εμπορική σύγκρουση Τραμπ. Με άλλα λόγια, ο Τραμπ προσγειώνεται σε μια «διαφορετική Κίνα» — λιγότερο εξαρτημένη, πιο έμπειρη και πιο πρόθυμη να απαντήσει συμμετρικά.

Στο εμπορικό σκέλος, οι δύο πλευρές προσπαθούν να έχουν έτοιμα «πακέτα ανακοινώσεων» για τη σύνοδο. Σύμφωνα με το SCMP, οι εμπορικές ομάδες των δύο χωρών συναντήθηκαν στη Σεούλ λίγο πριν από την άφιξη Τραμπ, με επικεφαλής τον Κινέζο αντιπρόεδρο Χε Λιφένγκ και τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, με στόχο περισσότερο να «κλειδώσουν» εύκολα ανακοινώσιμα αποτελέσματα παρά να λύσουν σε βάθος τις διαφορές. Στο τραπέζι βρίσκονται κινεζικές αγορές αμερικανικής σόγιας, βοδινού και αεροσκαφών, αλλά και οι κινεζικοί έλεγχοι στις κρίσιμες πρώτες ύλες.

Η επιχειρηματική διάσταση της επίσκεψης είναι ασυνήθιστα έντονη. Ο Τραμπ ταξιδεύει με μια μεγάλη αντιπροσωπεία στελεχών από τεχνολογία, αεροναυπηγική, χρηματοοικονομικά και αγροδιατροφικό τομέα. Το SCMP αναφέρει ονόματα όπως ο Ίλον Μασκ της Tesla, ο Τιμ Κουκ της Apple, ο Λάρι Φινκ της BlackRock, ο Κέλι Όρτμπεργκ της Boeing, η Τζέιν Φρέιζερ της Citi και άλλοι, ενώ το Reuters μετέδωσε ότι ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia προστέθηκε την τελευταία στιγμή στην αποστολή. Το μήνυμα Τραμπ είναι σαφές: θέλει να πιέσει τον Σι να «ανοίξει» περισσότερο την Κίνα στις αμερικανικές επιχειρήσεις.

Πίσω όμως από τη ρητορική του «open up China» κρύβεται μια βαθύτερη τεχνολογική σύγκρουση. Οι ΗΠΑ θέλουν να περιορίσουν την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένους ημιαγωγούς, εξοπλισμό παραγωγής chips και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ενώ το Πεκίνο χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό χαρτί τις σπάνιες γαίες και τα κρίσιμα ορυκτά. Το Al Jazeera συνοψίζει αυτό το πεδίο ως σύγκρουση «τεχνολογία εναντίον σπάνιων γαιών»: η Ουάσιγκτον θέλει ροές κρίσιμων ορυκτών, ενώ το Πεκίνο θέλει χαλάρωση των αμερικανικών τεχνολογικών περιορισμών.  

Η Ταϊβάν είναι το πιο ευαίσθητο σημείο της συνάντησης. Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της κινεζικής επικράτειας και πιέζει διαχρονικά την Ουάσιγκτον να περιορίσει τις πωλήσεις όπλων προς την Ταϊπέι. Η Ταϊβάν, από την πλευρά της, δηλώνει δημοσίως ότι εμπιστεύεται τη σχέση της με τις ΗΠΑ, αλλά ελπίζει να μην υπάρξουν «εκπλήξεις» στη σύνοδο Τραμπ–Σι. Το κρίσιμο δεν θα είναι μόνο τι θα συμφωνηθεί, αλλά η ακριβής διατύπωση μετά τη συνάντηση: εάν ο Τραμπ εμφανιστεί ασαφής για τις πωλήσεις όπλων ή δώσει στον Σι χώρο να ισχυριστεί ότι η Ουάσιγκτον «συγκρατεί» την Ταϊβάν, αυτό θα προκαλέσει ανησυχία στην Ταϊπέι και στους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.

Ιδιαίτερο βάρος έχει και η σύνθεση της αμερικανικής αποστολής. Το SCMP σημειώνει ότι ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ συνοδεύει τον Τραμπ, κάτι που χαρακτηρίζεται σπάνιο για επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα, ενώ ο Μάρκο Ρούμπιο ταξιδεύει ως υπουργός Εξωτερικών παρότι βρίσκεται υπό κινεζικές κυρώσεις από το 2020. Αυτά τα δύο στοιχεία κάνουν την επίσκεψη όχι απλώς εμπορική, αλλά καθαρά στρατηγική: η Ουάσιγκτον θέλει να δείξει ότι προσέρχεται με όλο το φάσμα ισχύος — διπλωματικό, στρατιωτικό, οικονομικό και τεχνολογικό.  

Το Πεκίνο, από την άλλη, σκηνοθετεί την επίσκεψη με τρόπο που εξυπηρετεί τη δική του αφήγηση ισχύος. Η επιλογή του Ναού του Ουρανού, ενός χώρου συνδεδεμένου με την αυτοκρατορική νομιμοποίηση, την κοσμική τάξη και την προσευχή για καλή σοδειά, δεν είναι τουριστική λεπτομέρεια. Είναι μήνυμα πολιτισμικής συνέχειας και κρατικής αυτοπεποίθησης. Το Reuters σημειώνει ότι για τον Σι ο χώρος προβάλλει το βάθος της κινεζικής ιστορίας, ενώ για τον Τραμπ έχει και κυριολεκτικό νόημα, καθώς οι αμερικανικές αγροτικές εξαγωγές —σόγια, σιτηρά, κρέας— είναι κεντρικές στην ατζέντα του.

Η κινεζική πρωτεύουσα έχει επίσης μετατραπεί σε σκηνικό υψηλής ασφάλειας. Το SCMP περιγράφει αυξημένα μέτρα, προετοιμασίες σε ξενοδοχεία και χώρους υποδοχής, καθώς και έντονη κινητοποίηση πριν από την άφιξη του Τραμπ. Αυτή η προετοιμασία δείχνει ότι το Πεκίνο αντιμετωπίζει την επίσκεψη ως γεγονός κορυφής, όχι μόνο διμερούς σημασίας αλλά και παγκόσμιας προβολής.

Το πιθανότερο αποτέλεσμα δεν είναι μια μεγάλη ιστορική συμφωνία, αλλά ένα περιορισμένο πακέτο αποκλιμάκωσης. Αναλυτές που επικαλούνται Reuters, SCMP και CSIS συγκλίνουν ότι οι δύο πλευρές πιθανόν να επιδιώξουν συμφωνίες για αγορές αμερικανικών προϊόντων, παράταση ή διατήρηση εμπορικής εκεχειρίας, μηχανισμούς διαλόγου για εμπόριο και επενδύσεις, κάποια ρύθμιση για σπάνιες γαίες και ίσως ένα πλαίσιο συζήτησης για τεχνητή νοημοσύνη.

Το CSIS εκτιμά ότι η επίσκεψη θα είναι μάλλον ένα «μέτριο βήμα» προς μεγαλύτερη σταθερότητα και προβλεψιμότητα, όχι λύση των δομικών αντιθέσεων.

Για τον Τραμπ, επιτυχία θα σημαίνει εικόνα νίκης: να επιστρέψει στις ΗΠΑ λέγοντας ότι έφερε δουλειές, αγορές, συμφωνίες και πιθανή κινεζική συνδρομή στο Ιράν. Για τον Σι, επιτυχία θα σημαίνει σταθερότητα χωρίς υποχώρηση: να δείξει ότι η Κίνα συνομιλεί με τις ΗΠΑ ως ίσος πόλος, χωρίς να αποδέχεται αμερικανική επιβολή σε τεχνολογία, Ταϊβάν ή εμπορική πολιτική.

Αυτό είναι και το πραγματικό νόημα της επίσκεψης: δεν πρόκειται απλώς για μια διαπραγμάτευση Τραμπ–Σι, αλλά για μια δοκιμή του εάν οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου μπορούν να συγκρατήσουν τον ανταγωνισμό τους την ώρα που η παγκόσμια οικονομία πιέζεται από πόλεμο, ενέργεια, πληθωρισμό και τεχνολογική αποσύνδεση.

Συμπέρασμα:
Η επίσκεψη Τραμπ στην Κίνα είναι λιγότερο μια θριαμβευτική διπλωματική αποστολή και περισσότερο μια αναγκαστική συνάντηση διαχείρισης κρίσης. Ο Τραμπ χρειάζεται αποτελέσματα. Ο Σι χρειάζεται προβλεψιμότητα. Οι αγορές χρειάζονται σταθερότητα. Η Ταϊβάν χρειάζεται καθαρές διατυπώσεις. Και ο κόσμος χρειάζεται να ανοίξουν ξανά με ασφάλεια οι ενεργειακές ροές. Το Πεκίνο θα προσφέρει σκηνικό, τελετουργία και ίσως συμφωνίες. Το ερώτημα είναι αν θα προσφέρει και ουσία.

Γιατί η πετρελαϊκή κρίση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πλήρη καταστροφή μέσα σε έναν μήνα

0

Ρεπορτάζ Claudia Assis

© ISNA/AFP via Getty Images

Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν λειτουργήσει ως «μαξιλάρι» απέναντι στις σοβαρές διαταραχές της παραγωγής που προκάλεσε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν — καθώς και η σχεδόν πλήρης ακινητοποίηση της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Όμως, καθώς οι ελπίδες για ειρήνη υποχωρούν και ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ έφτασε την Τρίτη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, οι αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συρρίκνωση των ενεργειακών αποθεμάτων.

Από γεωπολιτική άποψη, το σημερινό αδιέξοδο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και ο συνδυασμός τελεσιγράφων και παρατάσεων θα μπορούσαν να συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, δήλωσε ο Jaime Brito, εκτελεστικός διευθυντής διύλισης και πετρελαϊκών προϊόντων στην Dow Jones Energy.

«Αλλά από ενεργειακή άποψη, αυτό είναι μια χιονοστιβάδα — και κάθε εβδομάδα που περνά, οι αγορές γίνονται πιο πιεσμένες», είπε ο Brito.

Αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν τελειώσει γρήγορα, ο κόσμος — συμπεριλαμβανομένης της Ομάδας των 7 ανεπτυγμένων χωρών, που έχουν βασιστεί στα μεγάλα πετρελαϊκά τους αποθέματα — «θα αρχίσει να αντιμετωπίζει ελλείψεις», προειδοποίησε η Ipek Ozkardeskaya, αναλύτρια στη Swissquote. Αναλυτές της J.P. Morgan ανέφεραν επίσης πρόσφατα ότι τα εμπορικά αποθέματα αργού πετρελαίου των ανεπτυγμένων χωρών θα μπορούσαν να πλησιάσουν επίπεδα λειτουργικής πίεσης έως τις αρχές Ιουνίου.

Στα χαρτιά, τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου είναι άφθονα και περιλαμβάνουν τόσο εμπορικά αποθέματα που διατηρούν οι εταιρείες όσο και στρατηγικά αποθέματα που διατηρούν οι κυβερνήσεις. Όμως δεν είναι διαθέσιμο κάθε βαρέλι, και η λειτουργία με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων δημιουργεί από μόνη της προβλήματα.

Οι εκτιμήσεις για το ακριβές ύψος των αποθεμάτων διαφέρουν, επειδή τόσο οι εταιρείες όσο και οι κυβερνήσεις κρατούν κλειστά τα χαρτιά τους: δεν επιθυμούν να γνωρίζει ο κόσμος με ακρίβεια πόσο αργό πετρέλαιο έχουν αποθηκεύσει.

Αναλυτές της Morgan Stanley υπολόγισαν πρόσφατα τα παγκόσμια εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα αργού πετρελαίου στα 5,75 δισεκατομμύρια βαρέλια, ενώ η Société Générale τα εκτιμά περίπου στα 7,8 δισεκατομμύρια βαρέλια και η J.P. Morgan περίπου στα 8,2 δισεκατομμύρια βαρέλια — με τις τρεις εκτιμήσεις να βασίζονται σε συνδυασμό επίσημων και ιδιωτικών δεδομένων. Για σύγκριση, το 2020 υπήρχαν περίπου 9 δισεκατομμύρια βαρέλια σε αποθέματα.

Οι μειώσεις των αποθεμάτων έχουν κατανεμηθεί «άνισα ανά γεωγραφική περιοχή και ανά τύπο προϊόντος, και οι μεγαλύτερες πτώσεις σημειώνονται στα λιγότερο ορατά σημεία της αγοράς», δήλωσε ο Antoine Halff, εταίρος στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια και συνιδρυτής της Kayrros, μιας εταιρείας γεωχωρικών αναλύσεων.

«Η Ασία είναι η βασική διέξοδος για το αργό πετρέλαιο από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής και, όπως ήταν αναμενόμενο, εκεί είναι που η καθοδική πίεση στα αποθέματα αργού πετρελαίου υπήρξε πιο έντονη», είπε. Τα αποθέματα αργού στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, εξαιρουμένης της Κίνας, έχουν μειωθεί κατά περίπου 12% από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, φτάνοντας στα χαμηλότερα επίπεδα τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας, σημείωσε.

Τον Μάρτιο, κάποια ανακούφιση προσέφερε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος συντόνισε την αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του, με το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ να αναμένεται να καλύψει σχεδόν το μισό των εφεδρικών προμηθειών.

Οι περιορισμοί στη ζήτηση, συμπεριλαμβανομένων περικοπών πτήσεων από διεθνείς αεροπορικές εταιρείες και περιορισμών κυρίως σε ασιατικές χώρες, έχουν επίσης βοηθήσει στη διαχείριση των διαταραχών στην παραγωγή αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με την J.P. Morgan, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου μειώθηκε κατά μέσο όρο κατά 2,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, ενώ τον Απρίλιο κινούνταν προς μεγαλύτερη πτώση, κατά 4,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, και τον Μάιο προς ακόμη βαθύτερη μείωση, περίπου 5,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

«Μια βασική παραδοχή του πλαισίου μας είναι ότι ο επιταχυνόμενος ρυθμός εξάντλησης των πετρελαϊκών αποθεμάτων θα αναγκάσει τελικά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», ανέφεραν αναλυτές της J.P. Morgan σε πρόσφατο σημείωμά τους.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναχώρησε την Τρίτη για την Κίνα, ενώ οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν βρίσκονται σε αδιέξοδο. Μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός παραμένει σε ισχύ.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου διαπραγματεύονταν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ η αύξηση των στοιχείων για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ — ο οποίος εκτινάχθηκε τον Απρίλιο στο 3,8%, κοντά στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τριετίας, λόγω των υψηλότερων τιμών της βενζίνης — τρόμαξε τη χρηματιστηριακή αγορά.

Οι αναλυτές της Morgan Stanley ανέφεραν τη Δευτέρα ότι οι αγορές πετρελαίου βρίσκονται σε «αγώνα δρόμου με τον χρόνο», καθώς ο συνδυασμός παραγόντων που μέχρι τώρα συγκρατούσαν τους κραδασμούς στις τιμές του αργού θα αρχίσει να φθείρεται, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά έως τον Ιούνιο.

Και ακόμη κι όταν τελειώσει η σύγκρουση και επανεκκινήσει η διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, θα χρειαστούν εβδομάδες για να επανέλθουν οι ροές, ενώ οι αγορές πιθανότατα θα συνεχίσουν να ενσωματώνουν στις τιμές τους τον κίνδυνο πιθανών νέων διαταραχών.

Ο κρατικά ελεγχόμενος πετρελαϊκός κολοσσός της Σαουδικής Αραβίας, Saudi Aramco, προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μερικές ακόμη εβδομάδες, η επανισορρόπηση της αγοράς πιθανότατα θα παραταθεί έως το 2027 και οι «προκλήσεις στην προσφορά πετρελαίου» θα συνεχιστούν.

Η Aramco επανέλαβε ουσιαστικά όσα είχαν πει νωρίτερα μέσα στον μήνα οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί Exxon Mobil και Chevron. Τα κέρδη και των δύο εταιρειών μειώθηκαν στο τελευταίο τρίμηνο, ενώ τα στελέχη τους υπογράμμισαν τις στρεβλώσεις που προκαλεί η σύγκρουση.

market watch