Ρεπορτάζ Claudia Assis
© ISNA/AFP via Getty Images
Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν λειτουργήσει ως «μαξιλάρι» απέναντι στις σοβαρές διαταραχές της παραγωγής που προκάλεσε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν — καθώς και η σχεδόν πλήρης ακινητοποίηση της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Όμως, καθώς οι ελπίδες για ειρήνη υποχωρούν και ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ έφτασε την Τρίτη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, οι αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη συρρίκνωση των ενεργειακών αποθεμάτων.
Από γεωπολιτική άποψη, το σημερινό αδιέξοδο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και ο συνδυασμός τελεσιγράφων και παρατάσεων θα μπορούσαν να συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, δήλωσε ο Jaime Brito, εκτελεστικός διευθυντής διύλισης και πετρελαϊκών προϊόντων στην Dow Jones Energy.
«Αλλά από ενεργειακή άποψη, αυτό είναι μια χιονοστιβάδα — και κάθε εβδομάδα που περνά, οι αγορές γίνονται πιο πιεσμένες», είπε ο Brito.
Αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν τελειώσει γρήγορα, ο κόσμος — συμπεριλαμβανομένης της Ομάδας των 7 ανεπτυγμένων χωρών, που έχουν βασιστεί στα μεγάλα πετρελαϊκά τους αποθέματα — «θα αρχίσει να αντιμετωπίζει ελλείψεις», προειδοποίησε η Ipek Ozkardeskaya, αναλύτρια στη Swissquote. Αναλυτές της J.P. Morgan ανέφεραν επίσης πρόσφατα ότι τα εμπορικά αποθέματα αργού πετρελαίου των ανεπτυγμένων χωρών θα μπορούσαν να πλησιάσουν επίπεδα λειτουργικής πίεσης έως τις αρχές Ιουνίου.
Στα χαρτιά, τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου είναι άφθονα και περιλαμβάνουν τόσο εμπορικά αποθέματα που διατηρούν οι εταιρείες όσο και στρατηγικά αποθέματα που διατηρούν οι κυβερνήσεις. Όμως δεν είναι διαθέσιμο κάθε βαρέλι, και η λειτουργία με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων δημιουργεί από μόνη της προβλήματα.
Οι εκτιμήσεις για το ακριβές ύψος των αποθεμάτων διαφέρουν, επειδή τόσο οι εταιρείες όσο και οι κυβερνήσεις κρατούν κλειστά τα χαρτιά τους: δεν επιθυμούν να γνωρίζει ο κόσμος με ακρίβεια πόσο αργό πετρέλαιο έχουν αποθηκεύσει.
Αναλυτές της Morgan Stanley υπολόγισαν πρόσφατα τα παγκόσμια εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα αργού πετρελαίου στα 5,75 δισεκατομμύρια βαρέλια, ενώ η Société Générale τα εκτιμά περίπου στα 7,8 δισεκατομμύρια βαρέλια και η J.P. Morgan περίπου στα 8,2 δισεκατομμύρια βαρέλια — με τις τρεις εκτιμήσεις να βασίζονται σε συνδυασμό επίσημων και ιδιωτικών δεδομένων. Για σύγκριση, το 2020 υπήρχαν περίπου 9 δισεκατομμύρια βαρέλια σε αποθέματα.
Οι μειώσεις των αποθεμάτων έχουν κατανεμηθεί «άνισα ανά γεωγραφική περιοχή και ανά τύπο προϊόντος, και οι μεγαλύτερες πτώσεις σημειώνονται στα λιγότερο ορατά σημεία της αγοράς», δήλωσε ο Antoine Halff, εταίρος στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια και συνιδρυτής της Kayrros, μιας εταιρείας γεωχωρικών αναλύσεων.
«Η Ασία είναι η βασική διέξοδος για το αργό πετρέλαιο από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής και, όπως ήταν αναμενόμενο, εκεί είναι που η καθοδική πίεση στα αποθέματα αργού πετρελαίου υπήρξε πιο έντονη», είπε. Τα αποθέματα αργού στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, εξαιρουμένης της Κίνας, έχουν μειωθεί κατά περίπου 12% από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, φτάνοντας στα χαμηλότερα επίπεδα τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας, σημείωσε.
Τον Μάρτιο, κάποια ανακούφιση προσέφερε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος συντόνισε την αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του, με το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ να αναμένεται να καλύψει σχεδόν το μισό των εφεδρικών προμηθειών.
Οι περιορισμοί στη ζήτηση, συμπεριλαμβανομένων περικοπών πτήσεων από διεθνείς αεροπορικές εταιρείες και περιορισμών κυρίως σε ασιατικές χώρες, έχουν επίσης βοηθήσει στη διαχείριση των διαταραχών στην παραγωγή αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με την J.P. Morgan, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου μειώθηκε κατά μέσο όρο κατά 2,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, ενώ τον Απρίλιο κινούνταν προς μεγαλύτερη πτώση, κατά 4,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, και τον Μάιο προς ακόμη βαθύτερη μείωση, περίπου 5,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
«Μια βασική παραδοχή του πλαισίου μας είναι ότι ο επιταχυνόμενος ρυθμός εξάντλησης των πετρελαϊκών αποθεμάτων θα αναγκάσει τελικά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», ανέφεραν αναλυτές της J.P. Morgan σε πρόσφατο σημείωμά τους.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναχώρησε την Τρίτη για την Κίνα, ενώ οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν βρίσκονται σε αδιέξοδο. Μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός παραμένει σε ισχύ.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου διαπραγματεύονταν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ η αύξηση των στοιχείων για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ — ο οποίος εκτινάχθηκε τον Απρίλιο στο 3,8%, κοντά στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τριετίας, λόγω των υψηλότερων τιμών της βενζίνης — τρόμαξε τη χρηματιστηριακή αγορά.
Οι αναλυτές της Morgan Stanley ανέφεραν τη Δευτέρα ότι οι αγορές πετρελαίου βρίσκονται σε «αγώνα δρόμου με τον χρόνο», καθώς ο συνδυασμός παραγόντων που μέχρι τώρα συγκρατούσαν τους κραδασμούς στις τιμές του αργού θα αρχίσει να φθείρεται, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά έως τον Ιούνιο.
Και ακόμη κι όταν τελειώσει η σύγκρουση και επανεκκινήσει η διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, θα χρειαστούν εβδομάδες για να επανέλθουν οι ροές, ενώ οι αγορές πιθανότατα θα συνεχίσουν να ενσωματώνουν στις τιμές τους τον κίνδυνο πιθανών νέων διαταραχών.
Ο κρατικά ελεγχόμενος πετρελαϊκός κολοσσός της Σαουδικής Αραβίας, Saudi Aramco, προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για μερικές ακόμη εβδομάδες, η επανισορρόπηση της αγοράς πιθανότατα θα παραταθεί έως το 2027 και οι «προκλήσεις στην προσφορά πετρελαίου» θα συνεχιστούν.
Η Aramco επανέλαβε ουσιαστικά όσα είχαν πει νωρίτερα μέσα στον μήνα οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί Exxon Mobil και Chevron. Τα κέρδη και των δύο εταιρειών μειώθηκαν στο τελευταίο τρίμηνο, ενώ τα στελέχη τους υπογράμμισαν τις στρεβλώσεις που προκαλεί η σύγκρουση.
