Ανήκει στο στενό επιτελείο συμβούλων του ίδιου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι
«Θύελλα» αντιδράσεων έχει προκαλέσει ένα νέο διαφαινόμενο σκάνδαλο στην Ουκρανία, με πρωταγωνίστρια αυτή τη φορά, μέλος του πολιτικού επιτελείου του ίδιου του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά από διεθνείς πηγές ενημέρωσης, η εντυπωσιακή Βαλέρια Πρόνταν η οποία ανήκει στο επικοινωνιακό επιτελείο του κ.Ζελένσκι εμπλέκεται σε σκάνδαλο «αφαίμαξης» κρατικού χρήματος.
Το όνομά της εμπλέκεται με την εταιρεία «SV-GROUP», η οποία φέρεται να έλαβε «κρυφή» χρηματοδότηση 10,2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ποιος όμως πλήρωσε αυτά τα λεφτά και πώς ακριβώς μπορεί να δικαιολογήσει η ιδιωτική επιχείρηση της Ουκρανής καλλονής αυτό το ποσό;
Ο σάλος που έχει προκληθεί στην Ουκρανία είναι τεράστιος, την ίδια ώρα που νέοι αρτιμελείς άνδρες οδηγούνται στον πόλεμο και πολλοί εξ αυτών γυρνούν πίσω σε… φέρετρα.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μετά το ξέσπασμα αυτού του διαφαινόμενου σκανδάλου, η Βαλέρια αναγκάστηκε να κλείσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η ίδια πρόβαλε μια χλιδάτη ζωή με διάφορες ακριβές συνήθειες και δραστηριότητες, όπως ταξίδια στο εξωτερικό, απόδραση σε πανάκριβα resorts και διαμονή σε ξενοδοχεία τροπικών τοπίων, όπως το Μπαλί κ.ά.
«Όλα αυτά, με λεφτά δικά της;» αναρωτάται η πλειοψηφία των Ουκρανών.
Η απάντηση παραμένει στον «αέρα», την ίδια στιγμή που οι Αρχές στο Κίεβο δεν έχουν ξεκινήσει ούτε μία έρευνα…
Ο Τούρκος υπουργός Εσωτερικών, Μουσταφά Τσιφτσί, αναφέρθηκε στην Ιερουσαλήμ, εκφράζοντας την επιθυμία του να αναλάβει τον ρόλο του «νομάρχη της πόλης», ενώ «προέβλεψε» ότι η πόλη θα επιστρέψει κάποια στιγμή υπό τουρκική επιρροή, όπως συνέβαινε κατά την οθωμανική περίοδο.
Σε ομιλία του, ο Μ.Τσιφτσί ανέφερε μεταξύ άλλων ότι «όπως είδαμε την απελευθέρωση της Δαμασκού, του Χαλεπίου και του Καραμπάχ, με το θέλημα του Θεού θα δούμε μια μέρα και την απελευθέρωση της Ιερουσαλήμ», προκαλώντας έντονες συζητήσεις για το περιεχόμενο και τον συμβολισμό των δηλώσεών του.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι σε προσωπικό επίπεδο προσεύχεται «να τον αξιώσει ο Θεός να γίνει μια μέρα νομάρχης της Ιερουσαλήμ, έστω και για μία ημέρα», ενώ εξέφρασε την πεποίθηση ότι η πόλη θα τεθεί εκ νέου υπό «τουρκικό έλεγχο».
Ο Τούρκος υπουργός συνέδεσε τις αναφορές του και με την πολιτική ηγεσία της χώρας του, κάνοντας λόγο για έναν «πρόεδρο παγκόσμιας εμβέλειας», αναφερόμενος στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι εξελίξεις αυτές μπορεί να πραγματοποιηθούν άμεσα στο μέλλον.
Φωτογραφία: Ο Colby Groves καταγράφει το ηλιακό έργο Baldy Mesa της Amazon.
Αυτή την εβδομάδα στο Ανθρωπόκαινο
Ο δρόμος είναι σκονισμένος και γεμάτος σκουπίδια. Ο φίλος και συνεργάτης μου, Colby Groves, κρέμεται από το παράθυρο του αυτοκινήτου καθώς οδηγώ, κοιτάζοντας ένα μωσαϊκό από ηλιακά πάνελ που απλώνεται πίσω από έναν φράχτη με συρματόπλεγμα.
«Αυτό πρέπει να είναι», δηλώνει ο Colby, ισορροπώντας μια μεγάλη κάμερα στα γόνατά του, ελπίζοντας να μη φύγει από τη θέση της καθώς περνάμε πάνω από μια σειρά από σαμαράκια και λακκούβες.
Βρισκόμαστε σε αυτή τη γη του καυτού ήλιου και της αφόρητης ζέστης, αναζητώντας μια μεγάλη ηλιακή εγκατάσταση της Amazon στην αγροτική κομητεία San Bernardino της Καλιφόρνιας. Είναι ο τόπος της απειλούμενης ερημικής χελώνας και των δέντρων Joshua· πιο πρόσφατα όμως έχει μετατραπεί σε παιχνίδι στα χέρια άπληστων επιχειρηματιών της Silicon Valley.
Το 2014, η Amazon του Jeff Bezos συνέδεσε το έργο ηλιακής ενέργειας και αποθήκευσης Baldy Mesa με το ηλεκτρικό δίκτυο. Το έργο αυτό βοηθά στην τροφοδότηση των κοντινών data centers της εταιρείας και απέσπασε επαίνους για τη χρήση ανανεώσιμης ενέργειας. Ήταν το πρώτο του είδους του στην Καλιφόρνια. Παρά το γιγαντιαίο μέγεθός του, το έργο συνάντησε ελάχιστες αντιδράσεις, όπως συμβαίνει συχνά με τέτοιου είδους «πράσινα» έργα.
Καθώς βγαίνουμε από το αυτοκίνητο, ακούμε αμέσως το δυνατό βουητό από μια έκταση μπαταριών σχεδόν όσο ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, οι οποίες τροφοδοτούνται από ηλιακά πάνελ που μας περικυκλώνουν προς κάθε κατεύθυνση. Ολόκληρη η εγκατάσταση συνδέεται με το δίκτυο μέσω πανύψηλων γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Συνολικά, αυτή η τεράστια διάταξη καλύπτει 1.500 στρέμματα οικοτόπου της ερήμου Μοχάβε, σχεδόν διπλάσια έκταση από το Central Park της Νέας Υόρκης.
Η επίδραση του Baldy Mesa σε αυτό το ευαίσθητο οικοσύστημα είναι ωμή και απολύτως απτή. Εκεί όπου κάποτε στέκονταν δέντρα Joshua, τώρα βουίζουν και εκπέμπουν θερμότητα συστοιχίες μπαταριών σαν κύβοι Lego, σε μέγεθος κοντέινερ. Εκεί όπου κάποτε έτρεχαν κογιότ και έσκαβαν τις φωλιές τους οι ερημικές χελώνες, τώρα η γη είναι σκεπασμένη με ηλιακά πάνελ. Η Amazon απέφυγε τη δημόσια αντιπαράθεση μεταφυτεύοντας 153 καταδικασμένα δέντρα Joshua, όμως το γεγονός παραμένει: δεν υπάρχει ούτε ένα δέντρο Joshua εκεί όπου σήμερα απλώνονται αυτά τα φωτοβολταϊκά πάνελ.
Η συγκεκριμένη εγκατάσταση της Amazon Web Services (AWS) είναι μια μονάδα μηχανικής μάθησης που λειτουργεί με τεχνητή νοημοσύνη και έχει τη δυνατότητα να αναλύει 33 δισεκατομμύρια σημεία δεδομένων κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει πάνω από 90 εκατομμύρια σημεία δεδομένων την ημέρα. Υποστηρίζουν ότι έτσι οι μπαταρίες τους θα λειτουργούν πιο αποδοτικά, ενώ εσείς θα γίνεστε καλύτεροι και «σοφότεροι» καταναλωτές των προϊόντων και των υπηρεσιών της Amazon.
Ως εταιρικό διαφημιστικό τέχνασμα, όλο αυτό ακούγεται πράγματι ωραίο. Κι όμως, καθώς στέκομαι στη μέση του ηλιακού πάρκου της Amazon, δεν μπορώ να μη σκέφτομαι πώς θα ήταν αυτή η έρημος προτού αποφασίσουν ότι είναι καταλληλότερη για να τροφοδοτεί προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης. Πώς ήταν άραγε εδώ, όταν το έδαφος μπορούσε ακόμη να δεσμεύει άνθρακα; Η οικοδόμηση πάνω σε αυτές τις εκτάσεις κατέστρεψε την ικανότητά τους να απορροφούν τη ρύπανση από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτά τα ηλιακά πάνελ τελικά βλάπτουν το κλίμα, δεν το βοηθούν.
Παρότι αυτό το μεγαθήριο λειτουργεί με ανανεώσιμη ενέργεια, τίποτα πάνω του δεν δίνει την αίσθηση ότι είναι φιλικό προς το περιβάλλον. Όπως συμβαίνει με μεγάλο μέρος αυτής της παράνοιας που κινείται από την τεχνητή νοημοσύνη, όλο το τοπίο έχει μια έντονα μετα-αποκαλυπτική αύρα — και γίνεται ακόμη χειρότερο από το γεγονός ότι ο Τζεφ Μπέζος είναι αυτός που αποκομίζει τα κέρδη.
«Ουάου, κοίτα αυτό», λέει ο Colby, δείχνοντας έναν φράχτη που έχει στηθεί για την προστασία της εγκατάστασης των μπαταριών. Η πύλη είναι ορθάνοιχτη.
Κάποιος με μεγαλύτερη διάθεση για σαμποτάζ δεν θα δυσκολευόταν καθόλου να αποκτήσει πρόσβαση. Αλλά δεν είμαστε εδώ για να κάνουμε φασαρίες σε data center. Ο Colby στήνει το τρίποδό του για να τραβήξει πλάνα που θα συνοδεύσουν το Bad Energy, το επερχόμενο βιβλίο μου, το οποίο εξερευνά τη σκοτεινή πλευρά της λεγόμενης πράσινης ενεργειακής μετάβασης.
Ελάχιστοι άνθρωποι θα φτάσουν ποτέ σε αυτό το απομακρυσμένο σημείο της Μοχάβε για να δουν από κοντά τι έχει προκαλέσει η Amazon. Οι αεροφωτογραφίες κρύβουν την πραγματικότητα του πώς είναι τα πράγματα στο έδαφος, μέσα στην ανατροπή που μας επιβάλλεται από την τεχνητή νοημοσύνη χωρίς τη συναίνεσή μας.
Και, παρά τις πολλές επιφυλάξεις μου, ολόκληρο αυτό το τερατούργημα υποτίθεται ότι είναι από τα «καλύτερα». Τα περισσότερα νέα data centers δεν τροφοδοτούνται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά από ορυκτά καύσιμα.
Colby Groves in action.
Αν δεν έχετε περάσει τα τελευταία χρόνια συρόμενοι κάτω από κάποια πέτρα —σας καταλαβαίνω!— τότε ξέρετε ότι τα data centers είναι κακά νέα.
Καταβροχθίζουν νερό: 17,4 δισεκατομμύρια γαλόνια ετησίως στις ΗΠΑ.
Καίνε ηλεκτρική ενέργεια: 176 τεραβατώρες τον χρόνο, δηλαδή περίπου 4% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στις ΗΠΑ. Σε παγκόσμιο επίπεδο καταναλώνουν 415 τεραβατώρες, περισσότερο από την κατανάλωση όλων πλην δέκα χωρών.
Δημιουργούν θερμικές νησίδες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, θερμαίνουν τη γη γύρω τους κατά 16 βαθμούς Φαρενάιτ.
Καταλαμβάνουν τεράστιες εκτάσεις. Ένα μέσο data center αντιστοιχεί σε έκταση περίπου 450 γηπέδων ποδοσφαίρου.
Δεν παράγουν μακροπρόθεσμα θέσεις εργασίας. Ακόμη και η Wall Street Journal χαρακτηρίζει τα data centers «φιάσκο δημιουργίας θέσεων εργασίας».
Και φυσικά, αποτελούν την καρδιά που χτυπά πίσω από την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία εισχωρεί σε κάθε πτυχή της ζωής μας.
Αλλά πόσο κακά είναι στ’ αλήθεια αυτά τα καταραμένα πράγματα; Στο κάτω κάτω, δεν είναι καινούργια εφεύρεση· υπάρχουν από την αυγή της εποχής των υπολογιστών.
Κι όμως, κάτι ποσοτικά διαφορετικό συμβαίνει σήμερα. Με τον σημερινό ρυθμό, τα data centers παγκοσμίως θα απαιτούν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετήσιων επενδύσεων σε υποδομές μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Βοηθά να βάλουμε όλα αυτά σε αριθμούς.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν μεταξύ 1.500 και 1.600 data centers στη φάση του σχεδιασμού ή της κατασκευής, ενώ περισσότερα από 4.000 λειτουργούν ήδη. Μια μελέτη του Pew εκτιμά ότι το 67% αυτών των νέων εγκαταστάσεων κατευθύνεται προς την αγροτική Αμερική, τη στιγμή που το 87% των υφιστάμενων κέντρων σήμερα λειτουργεί σε αστικές ζώνες.
Υπάρχουν 754 data centers προγραμματισμένα στον Νότο, 277 στη Δύση, 419 στη Μεσοδυτική περιοχή και 106 στα Βορειοανατολικά. Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με το Pew, το 38% των Αμερικανών ζει σε απόσταση μικρότερη των 5 μιλίων από ένα data center.
Σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχουν πάνω από 11.000 data centers, και αναμένεται ότι θα κυριαρχήσουν οι οικονομίες κλίμακας. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον θα έχει μεγαλύτερη σημασία το αποτύπωμα των data centers παρά απλώς ο αριθμός όσων κατασκευάζονται. Η ενέργεια που θα απαιτηθεί για αυτή την ανάπτυξη, όπως προβλέπει το Southern Environmental Law Center, θα επιταχύνει δραματικά το κλιματικό χάος.
Αυτό συμβαίνει επειδή πολλές από αυτές τις νέες εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για την παραγωγή ενέργειας. Το φυσικό αέριο, αν και δεν είναι τόσο βρόμικο όσο ο άνθρακας, απελευθερώνει μεθάνιο, το οποίο βραχυπρόθεσμα είναι ακόμη πιο επιβλαβές από το διοξείδιο του άνθρακα. Οι μονάδες φυσικού αερίου εκπέμπουν επίσης άνθρακα. Πολύ άνθρακα. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο προέβλεψε ότι μόλις τρία από τα έργα data centers της Microsoft, τα οποία τροφοδοτούνται από μεθάνιο/φυσικό αέριο και υποστηρίζουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, θα διπλασιάσουν το ανθρακικό αποτύπωμα της εταιρείας και θα εκπέμψουν μεγάλες ποσότητες ρύπανσης.
Μια άλλη εργασία ερευνητών του Cornell προβλέπει ότι έως και 44 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι CO₂ θα εκλυθούν μέχρι το τέλος της δεκαετίας, εάν οι διαχειριστές συνεχίσουν να βασίζονται στο φυσικό αέριο για την τροφοδοσία των data centers τους. Όπως αναφέρει το Grist, αυτό ισοδυναμεί με την προσθήκη 10 εκατομμυρίων νέων οχημάτων στους δρόμους. Ο ΟΗΕ μόλις δημοσίευσε μελέτη σύμφωνα με την οποία, έως το 2030, τα data centers θα αντιστοιχούν στο 3% της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας, δηλαδή σε 935 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, εκπέμποντας 440 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα.
Αυτή την εβδομάδα, η Columbia Riverkeeper —μια εξαιρετική οργάνωση που αξίζει την υποστήριξή σας— δημοσίευσε μια αποκαλυπτική έκθεση για το τι πρόκειται να προκαλέσουν τα σχεδιαζόμενα data centers στη δική της περιοχή, στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό. Η μελέτη αποκαλύπτει πώς οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων, οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας και η Big Tech συνεργάζονται για να αξιοποιήσουν την έκρηξη στην ανάπτυξη των data centers, με στόχο την επέκταση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο και την κατασκευή περισσότερων αγωγών.
«Ύστερα από χρόνια προόδου προς την επίτευξη των κλιματικών στόχων της περιοχής μας, βρισκόμαστε ξαφνικά μπροστά σε μια πιθανή νέα αγορά για τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων», λέει η φίλη μου Audrey Leonard, δικηγόρος της Columbia Riverkeeper. «Κρυμμένη πίσω από ένα πέπλο μυστικότητας, η Big Tech άνοιξε το παράθυρο, και τώρα η βιομηχανία φυσικού αερίου είναι έτοιμη να αρπάξει την ευκαιρία για να χτίσει».
Αυτό είναι μια μικρογραφία όσων συμβαίνουν σε ολόκληρη τη χώρα. Τα data centers, τροφοδοτούμενα από τεράστιες επενδύσεις κεφαλαίου στην τεχνητή νοημοσύνη, θα κάνουν ακόμη δυσκολότερη τη μείωση της συμβολής της χώρας στο κλιματικό χάος.
Έπειτα υπάρχει και το ζήτημα του νερού.
Ένας συμμετοχικός χάρτης που συνέταξε η Erin Brockovich δείχνει ότι πολλά data centers στις Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν σε περιοχές που αντιμετωπίζουν ακραία ξηρασία. Αυτό δεν είναι καθόλου καλό νέο για περιοχές όπου απαιτείται εξοικονόμηση νερού — κάτι που σύντομα μπορεί να αφορά μεγάλο μέρος της χώρας. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, τα data centers στις ΗΠΑ, σύμφωνα με μία εκτίμηση, καταναλώνουν άμεσα 17,4 δισεκατομμύρια γαλόνια νερού τον χρόνο. Καθώς κατασκευάζονται ολοένα περισσότερα τέτοια κέντρα, η ποσότητα αυτή αναμένεται να αυξηθεί σε 38 έως 73 δισεκατομμύρια γαλόνια ετησίως.
Πρόκειται για τεράστια ποσότητα νερού — μεγαλύτερη από αυτή που χρησιμοποιούν οι πόλεις του Σιάτλ ή του Σαν Φρανσίσκο μέσα σε έναν ολόκληρο χρόνο.
+++
Στα καλά νέα της εβδομάδας, θα σας αφήσω με μερικές μικρές αλλά σημαντικές ειδήσεις.
Καθώς ο Jared Kushner, το δεξί χέρι του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, προχωρά με ένα πολυτελές τουριστικό θέρετρο αξίας 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Αλβανία, χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη αυτή θα καταστρέψει ζωτικής σημασίας υγροτοπικούς οικοτόπους. Η πίεση φαίνεται να αποδίδει, καθώς έχει ξεκινήσει έρευνα για διαφθορά.
Άγριοι ελέφαντες επέστρεψαν στην ανατολική Ζάμπια για πρώτη φορά ύστερα από 50 χρόνια, και οι τοπικές κοινότητες μαθαίνουν να συνυπάρχουν μαζί τους. Επίσης, ένας απειλούμενος κόνδορας πέταξε στο Όρεγκον για πρώτη φορά ύστερα από περισσότερα από 120 χρόνια.
Αυτά για σήμερα — τα λέμε την επόμενη εβδομάδα.
Colby Groves and Joshua Frank in JTNP, photo by Chelsea Mosher.
Ο Joshua Frank είναι συν-διευθυντής σύνταξης του CounterPunch και συν-παρουσιαστής του CounterPunch Radio. Είναι συγγραφέας του βιβλίου Atomic Days: The Untold Story of the Most Toxic Place in America και του υπό έκδοση Bad Energy: The AI Hucksters, Rogue Lithium Extractors, and Wind Industrialists Who are Selling Off Our Future, και τα δύο από τις εκδόσεις Haymarket Books.
Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του στο [email protected]. Μπορείτε επίσης να τον «τρολάρετε» στο Bluesky, στο @joshuafrank.bsky.social.
Οι «Αδιάφθοροι» αποκάλυψαν οργανωμένο δίκτυο επίορκων υπαλλήλων σε πολεοδομίες που φέρεται να προωθούσε πολεοδομικές υποθέσεις έναντι αμοιβής.
Από την έρευνα προέκυψε ότι τα μέλη της οργάνωσης, τουλάχιστον από τον Οκτώβριο του 2025, είχαν συγκροτήσει δομημένο δίκτυο με διακριτούς ρόλους, ιεραρχία και καταμερισμό ενεργειών. Εκμεταλλευόμενα τη θέση ή την ιδιότητά τους, παρενέβαιναν σε υποθέσεις πολεοδομικού ενδιαφέροντος, απαιτώντας ή λαμβάνοντας χρηματικά ποσά για:
την παράτυπη ή κατά προτεραιότητα έκδοση οικοδομικών αδειών,
την τακτοποίηση ή νομιμοποίηση αυθαίρετων κατασκευών,
τη μείωση επιβληθέντων προστίμων,
την έκδοση θετικών γνωμοδοτήσεων,
τη διευκόλυνση ή επίσπευση εκκρεμών φακέλων,
τη γενικότερη διαχείριση υποθέσεων που παρουσίαζαν πολεοδομικές εκκρεμότητες ή παρατυπίες.
Πώς λειτουργούσε το κύκλωμα των πολεοδομιών
Κεντρικό ρόλο στην οργάνωση είχαν δύο άτομα, τα οποία φέρονται να καθόριζαν τη στρατηγική, να αξιοποιούσαν το δίκτυο επαφών τους και να προσδιόριζαν, κατά περίπτωση, το ύψος των χρηματικών απαιτήσεων. Τα υπόλοιπα μέλη αναλάμβαναν ειδικότερους ρόλους, ανάλογα με την αρμοδιότητα, τη θέση ή τη δυνατότητα επιρροής τους σε υπηρεσιακές διαδικασίες.
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την έρευνα, τα μέλη της οργάνωσης είχαν διακριτούς και αλληλοσυμπληρούμενους ρόλους, ως εξής:
Τα δύο αρχηγικά μέλη φέρονται να καθόριζαν τη στρατηγική της οργάνωσης, να διαχειρίζονταν το δίκτυο επαφών και να συντόνιζαν την προώθηση και διεκπεραίωση υποθέσεων πολεοδομικού ενδιαφέροντος, καθορίζοντας, κατά περίπτωση, και το ύψος των χρηματικών απαιτήσεων.
Μέλος με εξειδικευμένη γνώση του πολεοδομικού πλαισίου παρείχε κατευθύνσεις και οδηγίες για τον χειρισμό υποθέσεων, προτείνοντας τρόπους διεκπεραίωσης ή τροποποίησης φακέλων, ώστε να εμφανίζονται ως συμβατοί με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Μέλος αρμόδιο για ζητήματα έκδοσης αδειών φέρεται να αναλάμβανε την προώθηση και διεκπεραίωση υποθέσεων που αφορούσαν οικοδομικές άδειες και συναφείς διοικητικές πράξεις, έναντι χρηματικού ανταλλάγματος. Μέλος αρμόδιο για υποθέσεις αυθαίρετων κατασκευών φέρεται να παρενέβαινε σε διαδικασίες ελέγχου, τακτοποίησης ή νομιμοποίησης αυθαιρέτων, παρέχοντας ευνοϊκή μεταχείριση έναντι αμοιβής.
Μέλος με θέση ευθύνης σε υπηρεσιακό επίπεδο φέρεται να αναλάμβανε τη διαχείριση υποθέσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του, διευκολύνοντας την έκδοση σχετικών διοικητικών πράξεων έναντι οικονομικού ανταλλάγματος.
Ιδιώτης μηχανικός, μέλος της οργάνωσης, λειτουργούσε ως σύνδεσμος μεταξύ ενδιαφερομένων και των λοιπών μελών, αναλαμβάνοντας τη διαχείριση υποθέσεων, τη μεταφορά αιτημάτων και, κατά περίπτωση, τη διακίνηση χρηματικών ποσών, ενώ φέρεται να συνέβαλλε και στη διαμόρφωση ευνοϊκών γνωμοδοτήσεων στο πλαίσιο συλλογικών διαδικασιών.
Κωδικές λέξεις, αντιπαρακολούθηση και τα «φακελάκια»
Χαρακτηριστικό της δράσης τους ήταν η λήψη μέτρων αντιπαρακολούθησης. Ειδικότερα, απέφευγαν την ευθεία αναφορά σε χρηματικά ποσά κατά τις τηλεφωνικές επικοινωνίες, χρησιμοποιούσαν διαδικτυακές εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, ενώ για τα χρήματα χρησιμοποιούσαν κωδικές λέξεις, όπως «καφές», «εργαλεία», «σχέδια» και «χαρτιά».
Παράλληλα, για τον καθορισμό των παράνομων αμοιβών και την παραλαβή χρημάτων, προτιμούσαν δια ζώσης συναντήσεις σε χώρους που θεωρούσαν ασφαλείς, όπως καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, χώρους στάθμευσης και οχήματα.
Μέχρι στιγμής έχουν διακριβωθεί τουλάχιστον -29- περιπτώσεις δωροληψίας και παράβασης καθήκοντος, με τα χρηματικά ποσά που απαιτούνταν να κυμαίνονται από -1.000- έως -30.000- ευρώ ανά περίπτωση.
Η επιχείρηση των «Αδιάφθορων» και οι κατασχέσεις
Η αστυνομική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε μεσημβρινές ώρες της 5ης Ιουνίου 2026, στο πλαίσιο αυτόφωρης πράξης δωροληψίας. Κατά τη διάρκεια αυτής, ένα από τα μέλη της οργάνωσης εντοπίστηκε να παραδίδει σε αρχηγικό μέλος φάκελο που περιείχε το χρηματικό ποσό των -3.000- ευρώ. Ακολούθησε η άμεση επέμβαση των αστυνομικών, η σύλληψη των εμπλεκομένων και η διενέργεια ερευνών.
Από τις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε οικίες, γραφεία και στην κατοχή των κατηγορουμένων, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν συνολικά:
334.895- ευρώ,
ηλεκτρονικοί υπολογιστές,
κινητά τηλέφωνα,
εξωτερικός σκληρός δίσκος,
ατζέντες,
χειρόγραφες σημειώσεις,
σύμβαση μίσθωσης θυρίδας θησαυροφυλακίου.
Οι συλληφθέντες οδηγούνται στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή, η οποία τους άσκησε ποινική δίωξη και τους παρέπεμψε στον Ανακριτή, ενώ η έρευνα συνεχίζεται για την πλήρη αποτύπωση της έκτασης της εγκληματικής δραστηριότητας, τον εντοπισμό τυχόν επιπλέον εμπλεκομένων και τη διακρίβωση του συνολικού παράνομου οικονομικού οφέλους.
ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ: Στο κείμενο που ακολουθεί, αξιοποιήθηκαν οι δυνατότητες που παρέχει η Τεχνητή Νοημοσύνη για την ανάγνωση των βίντεο (είναι δηλώσεις στα τουρκικά) και για την δημιουργία πινάκων. Αξιοποιήθηκαν, επίσης, εκτενή δημοσιεύματα ελληνικών μέσων (Thrace News, LiFO), μειονοτικές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες (Ulku Gazetesi) και επίσημες αναλύσεις (Minority Rights Group) για την τεκμηρίωση των στοιχείων. Κάθε πληροφορία που αναφέρεται προέρχεται από τις αναφερθείσες πηγές, πέραν του τοπικού ρεπορτάζ.
Εκτενές ρεπορτάζ: Δίκη Ξάνθης και εντάσεις στη Θράκη
Τι συνέβη: Στις 11 Οκτωβρίου 2024, κατά τη διάρκεια της προσευχής της Παρασκευής στο τέμενος Πλατάνου (Τσινάρ Τζαμί) της Ξάνθης, ο νόμιμος (κρατικά διορισμένος) Μουφτής Κομοτηνής Δρ. Χαλήλ Τζιχάτ δέχθηκε απρόκλητη επίθεση από ομάδα ατόμων με ηγετική παρουσία τον Χουσεΐν Μπαλτατζή. Το περιστατικό κατεγράφη σε βίντεο: ο Μουφτής δέχθηκε λεκτικές προσβολές, σπρώξιμο έξω από το χώρο του τεμένους και εξαναγκάστηκε να προσευχηθεί σε ένα παγκάκι έξω από τα κάγκελα του τεμένους.
Πρωταγωνιστές: Κεντρικός πρωταγωνιστής ήταν ο 45χρονος ιατρός παθολόγος Χουσεΐν Μπαλτατζής, ένας εξέχων εκπρόσωπος της ελληνικής μουσουλμανικής μειονότητας (πρόεδρος εκπαιδευτικών σωματείων μειονότητας και υποψήφιος ευρωβουλευτής του μειονοτικού κόμματος DEB). Μαζί του συμμετείχαν τέσσερα συνολικά άτομα (αναφέρονται ως Χουσεΐν Μπαλτατζής, Οζάν Αχμέτογλου, Μπαχρί Μπελτζό και Μουράτ Κόζε). Στις 27 Μαρτίου 2026 όλοι οι εμπλεκόμενοι οδηγήθηκαν στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Ξάνθης να δικαστούν, ενώ η εκδίκαση αναβλήθηκε σε επόμενο στάδιο (18 Ιουνίου 2026) λόγω απουσίας ενός εκ των κατηγορουμένων. Πριν ακόμη φτάσει η υπόθεση στο ακροατήριο, επιχειρήθηκε να μετατραπεί από ποινική υπόθεση σε πολιτικό ζήτημα “τουρκικής μειονότητας”.
Πλαίσιο: Η ενέργεια ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια υπονόμευσης των νόμιμων θεσμών της ελληνικής πολιτείας στη Θράκη και ως κλιμάκωση της τουρκικής επιρροής μέσω της μειονότητας. Έλληνες σχολιαστές τόνισαν πως η δίκη έχει «συμβολική και πολιτική βαρύτητα» – «για πρώτη φορά το ελληνικό κράτος καλείται να στείλει καθαρό μήνυμα: δεν ανέχεται τη χρήση ιερών χώρων ως εδάφους ανατρεπτικής τουρκικής δράσης».
Διχασμός κοινού: Το επεισόδιο και η δίκη πυροδότησαν διχασμό. Σημειώθηκαν συγκεντρώσεις υποστήριξης των κατηγορουμένων έξω από τα δικαστήρια της Ξάνθης, με μεγάλες ποσοτικές συμμετοχές Τούρκων πολιτών και οργανώσεων. Την ίδια ώρα, μέσα και έξω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μαινόταν έντονος διάλογος (και προπαγάνδα) για τα δικαιώματα της μειονότητας και τη λαϊκή κυριαρχία στα τεμένη.
Το περιστατικό της 11ης Οκτωβρίου 2024
Στις 11/10/2024, οι τρεις νόμιμοι Μουφτήδες της Δυτικής Θράκης (Κομοτηνής, Ξάνθης, Διδυμοτείχου) είχαν μπει στο Τέμενος Πλατάνου της Ξάνθης για την υποχρεωτική προσευχή. Κατά το Thrace News, εκεί βρέθηκαν οργανωμένοι «παρακρατικοί» του Τουρκικού Προξενείου και ο «ψευδομουφτής» Mustafā Trampa. Ακολούθησε ένταση: ο Μουφτής Κομοτηνής Δρ. Χαλήλ Τζιχάτ δέχθηκε λεκτική και σωματική επίθεση, με τον Χουσεΐν Μπαλτατζή να υψώνει τη φωνή «Φύγε απ’ εδώ!» και να τον σπρώχνει έξω από το τζαμί. Στο βίντεο του περιστατικού διακρίνονται επίσης σύντροφοί του να απαιτούν να «βγάλει το σαρίκι» και να φύγει. Παρά το γεγονός ότι παραλίγο να ξεσπάσει χειρότερη βία, ο Δρ. Τζιχάτ παρέμεινε ψύχραιμος και ολοκλήρωσε την προσευχή του έξω από το τέμενος δίνοντας παράδειγμα αυτοσυγκράτησης.
Πρωταγωνιστές και κατηγορίες: Κεντρικό πρόσωπο ήταν ο ιατρός Χουσεΐν Μπαλτατζής (πρόεδρος μειονοτικών εκπαιδευτικών ενώσεων, πρώην υποψήφιος ευρωβουλευτής του DEB). Μαζί του έδρασαν άλλα τρία άτομα. Το Δεκέμβριο 2025 ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βάρος τους για σωρεία πλημμελημάτων: παρεμπόδιση θρησκευτικής τελετής, βία κατά λειτουργού του κράτους, παράνομη βία κ.ά. Οι ύποπτοι αρνούνται την πρόθεση να προβούν σε βίαιη πράξη και υποστηρίζουν ότι προσπάθησαν «να προστατεύσουν τις ιερές τελετές» της μειονότητας.
Νομοθετικό-ιστορικό πλαίσιο: Μουφτήδες και μειονότητα
Αφορμή της έντασης είναι και η μακρόχρονη διαμάχη γύρω από το θεσμό του Μουφτή στη Θράκη. Η Συνθήκη της Λωζάννης (1923) αναγνώρισε την ύπαρξη της μουσουλμανικής μειονότητας Δυτικής Θράκης, όχι όμως το δικαίωμά της να εκλέγει τους θρησκευτικούς της ηγέτες. Η ελληνική νομοθεσία (Π.Δ. 1920/1990) καθιέρωσε έκτοτε τη διαδικασία διορισμού των μουφτήδων με προεδρικό διάταγμα. Κατά το Minority Rights Group, το 1990 καταργήθηκε νομοθετικά η εκλογική διαδικασία για τους μουφτήδες υπέρ του διρισμού. Η ελληνική πλευρά επιχειρηματολογεί ότι εφόσον οι μουφτήδες δικαιοδοτούν επί αστικών θεμάτων (διαζύγια, κληρονομιές κ.λπ.), ως δικαστικοί λειτουργοί οφείλουν να διορίζονται «σύμφωνα με το Σύνταγμα». Ισχυρίζεται επίσης ότι οι εκλογές ανοίγουν δρόμο σε ξένες παρεμβάσεις και αδυνατούν να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία του ιερού λειτουργήματος.
Από την άλλη πλευρά, η μειονότητα τονίζει ότι αυτή η πρακτική παραβιάζει την αυτονομία της όπως την εγγυάται η Λωζάννη. Υποστηρίζουν ότι οι Έλληνες πολίτες Καθολικοί και Εβραίοι έχουν δικαίωμα να εκλέγουν τους θρησκευτικούς τους ηγέτες και ότι η άρνηση του ίδιου δικαιώματος στους μουσουλμάνους μειονοτικούς είναι διάκριση. Επίσης επισημαίνουν ότι από το 2018 το κρατικό δίκαιο προβλέπει τη δυνατότητα επιλογής του θρησκευτικού δικαίου ή του πολιτικού (αστικού) από τη μειονότητα, γεγονός που de facto περιορίζει τον ρόλο των μουφτήδων.
Η δίκη (27/3/2026 και 5/6/2026) και οι αντιδράσεις
Στις 27 Μαρτίου 2026, μετά από 17 μήνες, εκδόθηκε η παραγγελία για τη διεξαγωγή της δίκης στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Ξάνθης. Εκεί κάθησαν οι Χ. Μπαλτατζής, Ο. Αχμέτογλου, Β. Μπελτζό και Μ. Κόζε αντιμέτωποι με τα κατηγορητήρια. Όμως στις 5 Ιουνίου 2026 η δίκη διακόπηκε: λόγω χειρουργείου ενός κατηγορουμένου και της απουσίας του τοποτηρητή Μουφτή Διδυμοτείχου στη δίκη, ορίστηκε νέα συνεδρίαση για τις 18 Ιουνίου.
Την ημέρα της δίκης διεξήχθη μεγάλη κινητοποίηση υπέρ των κατηγορουμένων. Εκατοντάδες άτομα (κυρίως Τούρκοι πολίτες με καταγωγή από τη Θράκη) συγκεντρώθηκαν στην είσοδο του Δικαστηρίου, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Δικαιοσύνη», «Αδελφοσύνη» και «Adalet» («Δικαιοσύνη» στα τουρκικά). Το πλήθος δήλωνε ότι δεν δικάζονται απλώς τέσσερα άτομα αλλά «η ελευθερία της θρησκείας και της έκφρασης όλης της μουσουλμανικής τουρκικής, όπως την αποκαλούν, μειονότητας». Παρόντες ήταν ο εκλεγμένος ψευτοΜουφτής Ξάνθης Μουσταφά Τράμπα (Πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Μειονότητας) και ο ψευτοΜουφτής Κομοτηνής Ιμπραήμ Σερίφ, οι οποίοι «υποδέχτηκαν τους συγκεντρωμένους με αγκαλιές και χειραψίες». Παρευρέθηκαν επίσης βουλευτές της μειονότητας, δήμαρχοι περιοχών και εκπρόσωποι τουρκικών οργανώσεων. Από την Τουρκία ταξίδεψαν νομικοί – εκπρόσωποι των Δικηγορικών Συλλόγων της Άγκυρας, της Κωνσταντινούπολης και της Αδριανούπολης, καθώς και υψηλόβαθμοι νομικοί θεσμοί.
Μετά τη διακοπή της δίκης, παρά τις αρχικές φασαρίες, ο ψευτοΜουφτής Μ. Τράμπα μίλησε στους συγκεντρωμένους. Τόνισε ότι η εκδίκασή τους αφορά «τις θεμελιώδεις ελευθερίες της μειονότητας» και απαίτησε «να επικρατήσει η δικαιοσύνη, ο νόμος και η ισότητα». Όπως δήλωσε: «Δεν φοβήθηκα… Αυτοί που μας ταπεινώνουν να ντρέπονται». Κατήγγειλε πως ξένοι παράγοντες παρεμβαίνουν στα τεμένη «για να προκαλέσουν ένταση» και χαρακτήρισε τη συμπεριφορά των τεσσάρων ως ηρωική «παρέμβαση που εκφράζει τη βούληση της μειονότητας».
Ανάλυση βίντεο (Reels) και κύρια μηνύματα
Σε δημόσιες πλατφόρμες (Facebook Reels, Twitter κ.ά.) κυκλοφορούν πολυάριθμα βίντεο σχετικά με τη δίκη. Συγκρίνοντας το περιεχόμενο, αναφέρουμε ενδεικτικά:
Ιστορικό υπόβαθρο: Δικαίωμα και αντιδικίες
Συνθήκη Λωζάννης (1923): Εγγυάται στη μουσουλμανική μειονότητα Θράκης πλήρη θρησκευτικά και πολιτιστικά δικαιώματα, χωρίς όμως καμία αναφορά σε δικαίωμα εκλογής Μουφτήδων.
Νόμος 1920/1990: Καθιέρωσε τον διορισμό των μουφτήδων με προεδρικό διάταγμα (διατάγματος 24/12/1990) αντί για εκλογές. Ο συντάκτης του υποστήριξε ότι η «απευθείας εκλογή» θα έθετε σε κίνδυνο το σύνταγμα (οι μουφτήδες έχουν δικαιοδοσία έναντι νόμων).
Διαμάχη: Για δεκαετίες οι τοπικοί πολιτικοί της μειονότητας και ακαδημαϊκοί ανέδειξαν ότι η πρακτική αυτή καταπατά τη θρησκευτική αυτονομία της μειονότητας (καθώς στην Τουρκία π.χ. εκλέγονται ηγέτες σε θρησκευτικές κοινότητες). Έντονες αντιπαραθέσεις φούντωσαν το 2018 (μετά μνημόνιο Ελλάδας-Τουρκίας) και τα τελευταία χρόνια όπου εμφανίστηκαν «εκλεγμένοι» μειονοτικοί μουφτήδες (χωρίς κρατική άδεια).
Αποτέλεσμα: Η επίσημη εξουσία Μουφτήδων στην Ελλάδα σήμερα ασκείται από «τοποτηρητές» διορισμένους υπαλλήλους, ενώ η μειονότητα αναγνωρίζει τους «εκλεγμένους» (π.χ. Ιμπραήμ Σερίφ στην Κομοτηνή, Μουσταφά Τράμπα στην Ξάνθη). Αυτή η διπλή πραγματικότητα είναι το πεδίο του σημερινού ανταγωνισμού.
Χρονολόγιο γεγονότων
Πολιτικές προεκτάσεις και συμπεράσματα
Η δίκη απο Οκτώβριο – Ιούνιο 2026 εξελίσσεται σε μια «ύψιστη δοκιμασία» της σχέσης κράτους και μειονότητας. Από την πλευρά του ελληνικού κράτους, πρόκειται να σταλεί μήνυμα αδιαμφισβήτητης προστασίας των νόμιμων θρησκευτικών αρχών ανεξαρτήτως θρησκεύματος. Η δίκη έρχεται να απαντήσει στην πρόκληση πως ιεροί χώροι δεν πρέπει να μετατρέπονται σε πεδίο ξένης πολιτικής δράσης. Αντιθέτως, το τουρκικό παράκεντρο και οι φιλοτουρκικοί φορείς στη Θράκη προβάλλουν το περιστατικό ως «ήρωες που υπερασπίστηκαν τα δικαιώματα τουλάχιστον» και ως απόδειξη ότι το ελληνικό κράτος «αυθαίρετα καταπατά τις ελευθερίες μας».
Πολιτική σημασία: Η δίκη αυτή, πέρα από τις ποινικές συνέπειες, λειτουργεί ως καθρέφτης των ευρύτερων γεωπολιτικών και εσωτερικών εντάσεων. Στη σκιά των ελληνοτουρκικών σχέσεων και των ευρωπαϊκών διεργασιών για τις μειονότητες (και για το προσφυγικό/μεταναστευτικό), αναδεικνύει το πώς θρησκεία και εθνοτική ταυτότητα χρησιμοποιούνται ως μέσα επιρροής. Το στοιχείο που κρατά επίκαιρη τη συζήτηση είναι ο δικαστικός σχολιασμός: η απόφαση θα έχει βάρος «συμβολικό»· αν κηρύξει αθώους ή με επιεικείς ποινές, ενδέχεται να ερμηνευτεί ως νίκη του παράνομου «διεθνούς παράγοντα»· σκληρή καταδίκη θα ενδυναμώσει το ελληνικό κράτος ως εγγυητή της τάξης. Κρίσιμο ζητούμενο είναι αν η ελληνική Δικαιοσύνη – «θα μιλήσει με την ίδια σαφήνεια» που το απαιτεί η ιστορία της Θράκης.
Σημαντικά αποσπάσματα («soundbites»)
«Θέλουμε δικαιοσύνη, νόμο και ισότητα» – ψευτοΜουφτής Μ. Τράμπα (εξήγηση σε υποστηρικτές της μειονότητας).
«Δεν πρόκειται για 4 άτομα αλλά για τα δικαιώματα όλης της μειονότητας» – χειροκρότημα πλήθους (προσαρμόζοντας δηλώσεις υποστηρικτών).
«Yunanistan, Yunanistan – Türkler dışarı!» (Εθνικιστικό σύνθημα «Ελλάδα, Ελλάδα – έξω οι Τούρκοι» από ομάδα υπέρ των διορισμένων μουφτήδων).
«Adalet» («Δικαιοσύνη» στα τουρκικά) – συνθημα πολλών συγκεντρωμένων υποστηρικτών της μειονότητας.
Η ΜΟΥΦΤΕΙΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ
Σε ανάρτησή της στο διαδίκτυο η Μουφτεία Διδυμοτείχου υποστηρίζει τα εξής:
Μήνυμα ενότητας και στήριξης στέλνουν οι θεσμικοί φορείς και απλοί πολίτες της Θράκης, χριστιανοί και μουσουλμάνοι, με τη μαζική παρουσία τους στη δίκη για τον προπηλακισμό που δέχθηκε ο πρώην Τοποτηρητής Μουφτής Κομοτηνής, Δρ. Τζιχάτ Χαλίλ, στο τέμενος Πλάτανου Ξάνθης, ενώ ήθελε να προσευχηθεί.
Στο πλευρό του βρίσκονται εκπρόσωποι των Μουφτειών Θράκης, των ΔΕΜΠ, ιεροδιδάσκαλοι, καθώς και πλήθος μουσουλμάνων και χριστιανών πολιτών από Ξάνθη, Κομοτηνή και Έβρο, αναδεικνύοντας την ανάγκη για σεβασμό, ψυχραιμία και αρμονική συνύπαρξη.
Η Θράκη αποδεικνύει για ακόμη μία φορά πως παραμένει ενωμένη απέναντι σε κάθε μορφή διχασμού και ακραίων συμπεριφορών.
.
Trakya’nın kurumsal temsilcileri ve vatandaşları, Hristiyanlar ve Müslümanlar, eski Komotini Müftüsü Dr. Cihat Halil’in, ibadet etmek amacıyla gittiği Xanthi’nin Çınar camide maruz kaldığı sözlü ve fiziki taciz olayıyla ilgili davaya yoğun katılım göstererek birlik ve dayanışma mesajı veriyor.
Onun yanında Trakya Müftülüklerinin temsilcileri, Vakıf idaresi üyeleri, din görevlileri ile Xanthi, Komotini ve Evros bölgelerinden çok sayıda Müslüman ve Hristiyan vatandaş bulunuyor. Bu katılım, karşılıklı saygı, sağduyu ve uyum içinde bir arada yaşamanın önemini ortaya koyuyor.
Trakya, her türlü ayrıştırıcı tutuma ve aşırı davranışlara karşı birlik içinde olduğunu bir kez daha göstermektedir.
Το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, εκβιάζει την ψήφο των πολιτών και μετατρέπει την μειοψηφία σε πλειοψηφία.
Ένα αναλογικό εκλογικό σύστημα, είναι απολύτως αναγκαίο και στην χώρα μας, για να μπορούν οι πολίτες να εκφράζονται και να ψηφίζουν ελεύθερα, να έχουν κίνητρο συμμετοχής και να διαμορφώνουν κουλτούρα συνεργασιών των όμορων χώρων και όχι την διχαστική και μανιχαιστική λογική και πρακτική των κομμάτων που ζούμε. Τοξικό περιβάλλον, που σπρώχνει τον κόσμο και ειδικά τους νέους στην αποχή και την αδιαφορία, γεγονός εγκληματικό για την δημοκρατία και την δίκαιη ανάπτυξη της χώρας.
Βεβαίως, ο κομματικός πολυκερματισμός και η αποστροφή των πολιτών από την πολιτική, είναι δημιούργημα πολλών παραγόντων. Αντανακλά τον παραγωγικό και κοινωνικό μετασχηματισμό και στην χώρα μας, που προκαλεί, η παγκοσμιοποίηση, ο συνεχώς μεταβαλλόμενος διεθνής καταμερισμός εργασίας, ο καθοριστικός και επιταχυνόμενος ρόλος των τεχνολογικών εξελίξεων και, φυσικά η απογοήτευση του μεγάλου μέρους της κοινωνίας και ιδιαίτερα των νεότερων γενεών, από την αδυναμία και την ιδιοτέλεια των πολιτικών και οικονομικών ελίτ, να δώσουν βιώσιμες οικονομικά και δίκαιες κοινωνικά, λύσεις.
Σύμπτωμα αυτών, είναι οι τυφλές κομματικές συγκρούσεις, οι ενδοπαραταξιακοί εμφύλιοι, επικίνδυνοι για την χώρα , την οικονομία και την κοινωνία, ιδιαίτερα στο ασταθές, γεμάτο παγίδες γεωπολιτικό περιβάλλον. Σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας, φαίνεται, πως ο μόνος λόγος ύπαρξής των κομμάτων, είναι, η συντήρηση των γραφειοκρατικών ομάδων που κυριαρχούν σε αυτά και η αναπαραγωγή τους.
Εκμεταλλευόμενοι αυτήν την πραγματικότητα οι κυρίαρχοι μηχανισμοί προπαγάνδας, ανακαλύπτουν και προβάλλουν πάλι θεωρίες, για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα που εκπροσωπούν, ότι η διάκριση δεξιά-αριστερά είναι ξεπερασμένη και ήδη έχει υπάρξει σύγκλιση των κυβερνητικών προγραμμάτων κομμάτων, που αυτοτοποθετούνται ως αριστερά και δεξιά.
Συγκαλύπτουν όμως σκοπίμως, το ερώτημα: Αν η σύγκλιση προγραμμάτων, που βλέπουν, σημαίνει και σύγκλιση των αξιών που εκφράζουν και την αυτόματη λύση των προβλημάτων.
Φυσικά, οι αξίες δεν έχουν αλλάξει, αλλά σε ένα, πιο πολύπλοκο κόσμο αλλάζουν μορφή και τα διακυβεύματα πρέπει να προσαρμόζονται στις νέες πραγματικότητες.
Όσο, υπάρχουν και αυξάνονται οι κοινωνικές ανισότητες και περιορίζονται τα ατομικά και συλλογικά δικαιώματα, οι δύο παρατάξεις θα εκφράζουν τις αντίθετες αντιλήψεις για την ισότητα, την δικαιοσύνη και την ελευθερία.
Ο διαφωτισμός και ο ορθολογικός ανθρωπισμός, μετά την Γαλλική Επανάσταση, συνέβαλαν αποφασιστικά στην διαμόρφωση των θεμελιακών αξιακών συστημάτων, που ισχύουν μέχρι σήμερα.
Φυσικά, από την εποχή του διαφωτισμού μέχρι σήμερα, έχουν διαμορφωθεί και διαφορετικά ρεύματα, τόσο στην δεξιά όσο και στην αριστερά, τα “μετριοπαθή” και τα “ακραία”.
Όμως, η απώλεια νοήματος του δίπολου, οδηγεί στην αποπολιτικοποίηση, στην αναίρεση των θεμελιωδών αξιών της ισότητας και της ελευθερίας και στην αποηθικοποίηση της δημόσιας και της ιδιωτικής σφαίρας.
Ο αποπροσανατολισμός της σοσιαλδημοκρατίας-αριστεράς, προήλθε από την αποδοχή της αντίληψης της δεξιάς, ότι ο κρατικός παρεμβατισμός για την ρύθμιση της αγοράς και την αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου, υποσκάπτει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Η αποδοχή αυτής της αντίληψης δημιουργεί αδιέξοδα στην αριστερή-προοδευτική σκέψη και πολιτική, την παγιδεύει.
Σήμερα, ακόμη περισσότερο, οι οικολογικές καταστροφές, η έκρηξη των κοινωνικών ανισοτήτων, η ανεργία, ιδιαίτερα των νέων, η συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και του κράτους δικαίου, η έλλειψη ελπίδας για το μέλλον, ακόμη και στις ανεπτυγμένες χώρες, οδηγούν στην οικουμενική έκρηξη.
Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αυτή η απροσδιόριστη, αλλά υπερκείμενη αξία, έχει καταρρακωθεί.
Σήμερα, η επανάκτηση της αυτοσυνείδησης της προοδευτικής παράταξης, είναι το βασικό ζητούμενο. Γιατί εάν μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο το κοινωνικό κράτος έσωσε τον καπιταλισμό, εκτονώνοντας τις συσσωρευμένες αντιθέσεις, σήμερα η προοδευτική παράταξη καλείται να σώσει τον κόσμο ολόκληρο από τις κοινωνικές εκρήξεις που θα τον καταστρέψουν.
Η ανάπτυξη και η ευημερία δεν είναι, όπως κάποιοι θέλουν να πιστεύουν, μια ουδέτερη τεχνοκρατική διαδικασία, εκτός της πολιτικής και, η φιλελεύθερη δημοκρατία, χωρίς εγγύηση του κράτους δικαίου, είναι συγκαλυμμένη απολυταρχία.
Ο πλούτος που δημιουργείται από την οικονομία της αγοράς, την επιστήμη και την τεχνολογία, πρέπει να διαχέεται στην κοινωνία, να στηρίζει την βιώσιμη ανάπτυξη, να εγγυάται το κοινωνικό κράτος, την κοινωνική συνοχή και την περιφερειακή σύγκλιση
Δεν θεωρώ, ότι η δεξιά, ως ιδεολογική και πολιτική ταυτότητα, είναι από κακή πρόθεση απέναντι στην ισότητα.
Η δεξιά είναι αντίθετη με την ισότητα γιατί θεωρεί ότι οι ανισότητες μεταξύ των ανθρώπων δεν είναι εξαλείψιμες και δεν πρέπει να είναι, γιατί αν συμβεί αυτό θα είναι εις βάρος της ελευθερίας, αλλά και γιατί είναι χρήσιμες για κάθε προσπάθειας ανάπτυξης και ευημερίας.
Σε ένα κόσμο, όλο και πιο πολύπλοκο, οι δημοκρατικές κοινωνίες έχουν περισσότερες ανταγωνιστικές κοινωνικές και πολίτικες ομάδες.
Αυτές οι ομάδες άλλοτε αντιπαρατίθενται, άλλοτε επικαλύπτονται ή πλησιάζουν η μία την άλλη.
Μερικές, από αυτές τις ομάδες, δημιουργούν τον λεγόμενο «χώρο του κέντρου».
Όμως, η πληθωρική ανάπτυξη του κέντρου, μερικές φορές, δεν αναιρεί το δίπολο δεξιά-αριστερά.
Άλλωστε, εάν δεν υπήρχαν οι δύο πόλοι, δεν θα υπήρχε ο ενδιάμεσος.
Φυσικά, υπάρχει το κέντρο που τείνει προς τα αριστερά και το κέντρο που τείνει προς τα δεξιά, όπως υπάρχει και το απόλυτο κέντρο. Σε κάποιες συγκυρίες, που οι επιλογές του είναι ιδιοτελείς, κινείται προς το κυρίαρχο ρεύμα για να συμμετέχει στην εξουσία.
Το κέντρο, νοείται μόνο ως ενδιάμεσος πολιτικός χώρος, που έχει και κοινωνικό υπόβαθρο, συνήθως μεσαία εισοδήματα.
Τις τελευταίες δεκαετίες, ο χώρος αυτός μεγεθύνθηκε από την συνεχή εξέλιξη, της οικονομίας με την παγκοσμιοποίηση, της τεχνολογίας, την αλλαγή των εργασιακών σχέσεων, την κυριαρχία του ατομικισμού και, την εμφάνιση εξ αυτών, νέων προβλημάτων.
Σήμερα οι διαιρέσεις είναι περισσότερες τόσο στην δεξιά, όσο οι στην αριστερά.
Ναζιστικά μορφώματα, κόμματα ακροδεξιά-δεξιά, κεντροδεξιά, Κεντροαριστερά, αριστερά, ριζοσπαστικά αριστερά, κομμουνιστικά.
Το εκλογικό σύστημα είναι αυτό που καθορίζει τις δυνατότητες αυτόνομης ή μη, έκφρασης αυτών των ρευμάτων.
Τα πλειοψηφικά και προεδρικά λειτουργούν εκβιαστικά, σε κάποιες συγκυρίες αποδίδουν και σε κάποιες άλλες σπρώχνουν τον κόσμο στην αποχή, που είναι ότι χειρότερο για την αντιπροσωπευτική δημοκρατία.
Η απορία, κάθε σκεπτόμενου πολίτη μεγαλώνει, δεν το καταλαβαίνουν αυτό τα προοδευτικά κόμματα; Αντιθέτως η δεξιά ξέρει πιο εκλογικό σύστημα την βολεύει, για να κατακτά την εξουσία, ακόμη και όταν είναι μικρή μειοψηφία, στο συνολικό εκλογικό σώμα, γιατί μπορεί και διατηρεί κάποιες συμπαγείς πληθυσμιακές ομάδες.
Ένα εκλογικό σύστημα κοντά στο Γερμανικό με τις αναγκαίες προσαρμογές στην χώρα μας, κυρίως λόγω των μεγάλων πληθυσμιακών ανισορροπιών μεταξύ του Λεκανοπεδίου και της περιφέρειας, μπορεί να είναι μια λύση.
ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΟΥ ΣΑΝ ΦΡΑΤΖΙΣΚΟΥ ΑΛΛΑΝ ΣΜΙΘ & ΡΟΜΠΕΡΤ ΚΛΙΦ ΔΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΟΤΙ ΤΟ 212 π.Χ ΔΕΝ ΗΔΥΝΑΤΟ Ο ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ ΝΑ ΠΥΡΠΟΛΗΣΗ ΤΟΝ ΡΩΜΑΪΚΟΝ ΣΤΟΛΟΝ ΕΙΣ ΤΑΣ ΣΥΡΑΚΟΥΣΑΣ ΜΕ ΚΑΤΟΠΤΡΑ.
Υπό Επιλάρχου ε.α ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΛΜΠΑΝΗ-Ιστορικού Ερευνητού τής Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας
Το 1994 δύο Καθηγηταί Φυσικής τού Πανεπιστημίου τού SAN FRAN-TZIΣKO οι κ.κ.ΑΛΛΑΝ ΣΜΙΘ & ΡΟΜΠΕΡΤ ΚΛΙΦ εδημοσίευσαν εις Αρχαι-ολογικόν Περιοδικόν τού Πανεπίστημίου των επιστημονικήν μελέτην κατά τήν οποίαν υπεστήριζον ότι ήτο αδύνατον ο Αρχιμήδης το 212 π.Χ εις τον κόλπον των Συρακουσών να έχη κατακαύσει τον Ρωμαϊκόν Στόλον με κάτοπτρα και ότι το σχετικόν αναγραφόμενον υπό τού Γαληνού είναι φανταστικόν γεγονός.
Αφού ώς είθισται ανέμενον επί 3ήμηνον ν’ απαντήση κάποιος Ελλην Πανεπιστημιακός,Ακαδημαϊκός τής Αρχαιολογίας,Ιστορίας ή Φυσικής και μαθών ότι ουδείς ΕΛΛΗΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΣ υπήρξεν
ΗΧΘΗΝ
εις τήν απόφασιν να το αποτολμήση και το απετόλμησεν η τάπεινότης μου μέσω τού τότε κυκλοφορούντος περί τήν Αρχαιολογίαν και Αρχαι- οελληνικήν Ιστορίαν Περιοδικού «ΔΑΥΛΟΣ».Καί το απετόλμησεν μέσω τού Περιοδικού «ΔΑΥΛΟΣ» το μέν διά να γίνη γνωστόν ΔΙΕΘΝΩΣ το Περιοδικόν και η αντίκρουσίς μου να ενέχη πλείονα σοβαρότητα τό δέ διότι αρχήθεν από τής εκδόσεώς του και επί 15ετίαν τότε υπήρξα τακτικός άρθρογράφος του.Προσέτι το απετόλμησα και διότι επί 50κον-τα και πλέον έτη καίτοι έκ τής Σχολής Ευελπίδων ορμώμενος επιμελώς ενησχολήθην μέ πλείστα όσα αρχαιολογικά ιστορικά γεγονότα και συνεπώς ήμην έτοιμος να υποστηρίξω και αποδείξω το αληθές και ακριβές τού Γαληνού διαψεύδων έν ταυτώ και τούς ώς είρηται καθη-γητάς τού Σάν Φραντζίσκου.
Προσημειώ ότι αποστείλας τότε τήν απάντησίν μου μέσω τού «ΔΑΥ-ΛΟΥ» εις το ώς είρηται Πανεπιστημιακόν Περιοδικόν ητούμην το μέν τήν καταχώρησίν του το δε εις περίπτωσιν μή καταχωρήσεως θα κατέφευγον εις τά αρμόδια Αμερικανικά Δικαστήρια καθό εθήγετο η Εθνική μας κληρονομιά αναποδείκτως.Πράγματι το μέν Αμερικάνικον Πανεπιστημιακόν Περιοδικόν εδημοσίευσεν επακριβώς τήν απάντησίν μου το δε οι δύο Αμερικανοί Καθηγηταί διά τού Περιόδικού των ητή- σαντο συγγνώμην δηλώσαντες ότι ηγνόουν τά υπ’ εμού καταγραφέντα στοιχεία αλλά και μοί συνέχαιρον διά τήν υπ’ εμού στρατιωτικήν προσέγγισιν τής πυρπολήσεως τού Ρωμαϊκού Στόλου υπό τού Αρχιμή-δους.
.Ούτω πώς καταγράφω,αμφισβητώ και αποδεικνύω το αληθές:
1.Οι δύο ώς άνω Αμερικανοί Καθηγηταί τής Φυσικής υπεστήριζον ότι ο Αρχιμήδης θα εχρειάζετο κάτοπτρον 420 τ.μ και από απόστασιν 50 μ.τά οποία όμως ώς υπεστήριζον δέν θα ήμπορούσε να τά έχη ο Αρχιμήδης το 212.π.Χ.
2.Ωσαύτως διετείνοντο ότι και εάν ακόμη επροκαλείτο ανάφλεξις τινά αύτη θα ήτο βραδυτάτη και θα ηδύνατο ευκόλως και ταχέως να κατασβεσθή τή χρήσει ώς ανέφερον 2-3 κουβάδων νερού.
Ομως ο Επίλαρχος δηλ. η ταπεινότης μου είχεν και άλλα στοιχεία και άλλην στρατιωτικήν προσέγγισιν τήν οποίαν και παραθέτω.
Απάντησις κι’ ανατροπή.
.α.Τήν καύσιν δέν τήν αναφέρει μόνον ο Γαληνός αλλά και έτεροι (5) συγγραφείς ήτοι οι Ευστάθιος,Τζέτζης,Ψελλός,Ανθέμιος,Δίων ο Κάσιος στηριζόμενοι εις ανεξαρτήτους αλλήλων πηγάς.
.β.Τό ότι ο Αρχιμήδης εγνώριζεν πολύ καλώς τά κάτοπτρα και τήν χρήσιν των αναγράφεται εις το βιβλίον τού Γερμανού Καθηγητού Ε.HOPPE (Ιστορία της Φυσικής σελ.240,2 τού 1926) ο οποίος αναφέρει ότι ο Καθηγητής Γ.Βάλλας είχεν εις την βιβλίοθήκην του το βιβλίον τού Αρχιμήδους «Περί κατόπτρων» το οποίον άγνωστον πώς εξηφανίσθη.!!!
Αρα εάν ο Αρχιμήδης δέν είχεν ολοκληρωμένην άποψιν περί κατόπτρων ουδέποτε θα συνέγραφεν σχετικόν Βιβλίον.
.γ.Τό σπουδαιότερον,αδιαμφισβήτητον και πραγματικόν αποδεικτικόν στοιχείον το έχομεν το 1973 κατόπιν γενομένου πειράματος τής Φυσι-κής.Ιδετε πώς:
«Ο Ελλην Μηχανικός Ι.Σακκάς βοηθούμενος υπό τού καθηγητού τών Μαθηματικών Ε.Σταμάτη προκαταρκτικώς εις τον Υμηττόν και έν συνεχεία εις τον Σκαραμαγκάν παρουσία όλων τών τότε επισήμων Μ.Μ.Ε ημεδαπών τε και αλλοδαπών εξετέλεσεν όχι μόνον ένα αλλά σειράν πειραμάτων χρησιμοποιήσας 50-130 επίπεδα κάτοπτρα επίχαλκα διαστάσεων 1,7μ Χ 0,70 μ έκαστον και ώς υλικόν καύσεως παλαιάς ξυλίνας βάρκας,μοριοσανίδας και από απόστασιν άνω των 50 μ μέχρις και 100 μ.
Το αποτέλεσμα τού εν λόγω πειράματος υπήρξεν καταπληκτικόν διότι επροξενήθη ανάφλεξις εντός ολίγων λεπτών.Τοσαύτη ήτο η έκπληξις πού το γεγονός εδημοσιεύθη εις τήν εφημερίδα τής Νέας Υόρκης ΤΑΪΜΣ τήν 11/11/1973 και το Περιοδικόν ΤΑΪΜ ευρωπαϊκή έκδοσις 26/11/1973.
Δέον να τονισθή ότι τόσον τά Κάτοπτρα όσον και ο τρόπος αφής δι’ αυτών ήσαν γνωστά από τά «ΟΡΦΙΚΑ» Κεφ.»Περί λιθων» σελ. 171-179 ένθα αναγράφονται τά:
« …λάβε λοιπόν εις τάς χείρας σου τούτον τον λίθον τον κρυστάλινον τον λάμποντα και διαυγή και άκουσε τώρα διά να μάθης τήν δύναμιν τού λευκού λίθου,εάν θέλης ν’ ανάψης φλόγες,χωρίς ν’ ανάψης φωτιά σε προτρέπω να τοποθετήσης αυτόν υπεράνω των ξύλων και αμέσως αυτός ενώ θα είναι απέναντι από τον καταυγάζοντα ήλιον θ’ απλώση επάνω εις τά ξυλα μίαν ακτίνα και όταν αυτή έλθη εις επαφήν με τά ξύλα θα βγάλη μόνον καπνόν,έπειτα ολίγον πύρ και μετά μεγάλη φλόγα…»
Αρα λοιπόν από τήν εποχήν των Ορφικών (Ορφεύς 1260 π.Χ περίπου) εγνώριζον πολύ καλώς τά Κάτοπτρα και ένας Φυσικός-Μηχανικός τού ύψους τού Αρχιμήδους θα είχεν τήν ικανότητα να τά τελειοποιήση εις το έπακρον.
3.Επί των αναφερομένων υπό των δύο Αμερικανών Καθηγητών ότι και εάν ακόμη είχον φωτιά αύτη θα ήτο βραδυτάτη,δυναμένη να σβησθή ευκόλως υπό των πληρωμάτων ουδείς το αμφισβητεί και ουδείς δια τείνεται ότι η καύσις υπό τού Αρχιμήδους θα ήτο ακαριαία και ισχυρά. Ομως ευρισκόμεθα το 212 π.Χ υπάρχουν διάφοροι Θεϊκαί και μη δοξασίαι και εάν τά πληρώματα αιφνιδίως και απροσδιορίστως έβλεπον από το «πουθενά» να εκρήγνηται πυρκαϊα εις τά πλοία αναμ-φισβητήτως αυτό θα έσχεν τάς κάτωθι επιπτώσεις:
.α.Φοβερόν ψυχολογικόν αντίκτυπον εις τά πληρώματα τά οποία ορώντα ν’ αναφλέγωνται τά πλοία αοράτως κι’ εξ αποστάσεως μοιραί- ως θα επήρχετο σύγχισις και πανικός αλλά και ενδεχομένως Θεϊκός φόβος εκείνην τήν εποχήν όταν ο Ζεύς παρίστατο να ρίπτη Κεραυνούς να φονεύωνται άνθρωποι και κατακαίγωνται Ανάκτορα (Θηβών).
.β.Καί εάν ακόμη η φωτιά ήτο μικρά και τα πληρώματα απησχολούντο μέ τήν κατάσβεσιν αυτομάτως θ’ απεσπάτο η προσοχή των από τήν μάχην και τά πληρώματα θα εγένοντο πλέον ευάλωτα διό και οι Ρωμαί-οι έλυσαν τήν πολιορκίαν αποσυρθέντες εις μεγαλυτέραν απόστασιν (εκτός εμβελείας τών κατόπτρων) και θ’ απαιτηθούν τρία (3) εισέτι έτη πολιορκίας διά τήν παράδοσιν τών Συρακουσών εξ ασιτίας και ουχί ένεκεν μάχης έκ τού συστάδην ένθα ελόχευεν ο κίνδυνος αναφλέξεως τών πλοίων.
Εν κατακλείδι αποδέδεικται ότι ο Αρχιμήδης το 212 π.Χ ηδύνατο να προξενήση διά κατόπτρων έστω και μικράς πυρκαϊας εξ αποστάσεως τουλάχιστον 100μ.αί οποίαι όμως μέ τήν σειράν των επέφερον το επιθυμητόν αποτέλεσμα τουτέστιν τήν χαλάρωσιν τής στενής και έκ τού εγγύς πολιορκίας των Συρακουσών.
Υ.Γ:1.Τό 1970-73 εις εκδόσεις τού Τεχν.Επιμελητηρίου Ελλαδος καί τού κυρίως αρθρογράφου Καθηγ.τών Μαθηματικων Ε.Σταμάτη αναφέρεται ότι ο Αρχιμήδης εις τά έργα του:
.α.Τετραγωνισμός Παραβολής (τού οποίου ο αρχικός τίτλος ήτο «Τετραγωνισμός ορθογωνίου κώνου τομής») και
Μάλιστα ο Γερμανός καθηγητής τής Μαθηματικής επιστήμης Max Simon θεωρεί ότι τόσον ο Γαλιλαίος (1564-1642) όσον και ο Καβαλιέρι (1598-1647) εγνώριζον και είχον αντίτυπα τού βιβλιου τού Αρχιμηδους και σημειοί ότι ο όρος Ολοκλήρωμα ο Leibniz (1646-1716) τον έλαβεν από τον Καβαλέρι δηλ.τόν Αρχιμήδην
2.Τό 1906 εις Κωνσταντινούπολιν ανευρέθη ένα Παλίμψηστον τού «Περί Μηχανικών Θεωρηματων πρός Ερατοσθένην έφοδος» τού Αρχιμήδους το οποίον στιγμήν τινά απωλεσθέν επενεμφανισθη το 1998 εις Οίκον Δημοπρασιών με τιμήν 2.000.000 δολλαρίων ποσόν το οποίον το Ελληνικόν Υπουργείον Πολιτισμού ηρνήθη να το διαθέση πρός αγοράν.Ηγοράσθη από το Walters Art Museum τής Βαλτιμόρης ένθα κι’ ευρίσκεται,.
Όταν όλα αυτά αλλά και πλείστα άλλα διαδραματίζονται σχετικώς με τον Αρχιμήδην ώς θεμελιωτήν τού Διαφορικού και Απειροστικού Λογισμού θα ήτο παραλογισμός να αποδεχώμεθα ότι δεν θα ηδύνατο ο Αρχιμήδης να κατακαύση τον Ρωμαϊκόν στόλον το 212 π.Χ όταν μάλιστα το 1973 απεδείχθη δια πραγματικού πειράματος το αληθές πανη-γυρικώς.
Αφορμή για αυτό το άρθρο μου έδωσε το πρόσφατο λίαν ενδιαφέρον βιβλίο του
Γιώργου Πουκαμισά «Το Γεωπολιτισμικό Ανάπτυγμα των Ελλήνων». Η γνώση της
ελληνικής ιστορίας και του αποτυπώματός της στο κόσμο είναι σημαντική, κυρίως για
τις νεώτερες γενιές των Ελληνίδων και των Ελλήνων, που συχνά απομακρύνονται από
την εξερεύνηση του παρελθόντος, σε μία προσπάθεια να κατακτήσουν τη σημερινή
γνώση, αλλά και την μελλοντική. Η ιστορία, όμως, μας επιβάλλει να γνωρίζουμε ότι τα
σύνορα του σημερινού ελληνικού κράτους δεν αντιστοιχούν προς τη διαχρονική
ακτινοβολία του ελληνικού πνεύματος, όχι μόνο προς ανατολάς αλλά και προς
δυσμάς.
Φθάνοντας στο κεφάλαιο «Πολιτισμικές συγγένειες» αυτού του βιβλίου, διαπίστωσα
ότι ο ιβηροαμερικανικός κόσμος δεν τράβηξε την ιδιαίτερη προσοχή του συγγραφέα,
ίσως διότι η σχέση του με τον νεώτερο Ελληνισμό δεν ήταν πάντοτε εμφανής. Παρά
ταύτα, οι δύο κύριες γλώσσες του – τα ισπανικά και τα πορτογαλικά – καίτοι
λατινογενείς, είναι γεμάτες από ελληνικές και ελληνοπρεπείς λέξεις. Και μάλιστα, όχι
μόνο στα μαθηματικά και στην ιατρική.
Πως άραγε συνέβη αυτό το θαύμα; Και ποιά είναι η, σημαντική κατά τη γνώμη μου, φυλετική σχέση όλων των ιβηροαμερικανικών λαών – συμπεριλαμβανομένων και αυτών της Λατινικής Αμερικής – με τον ελληνικό
λαό;
Αυτό το άρθρο δεν μπορεί να δώσει όλες τις ιστορικές απαντήσεις, όταν μάλιστα
τόσο εμείς όσο και οι ιβηροαμερικανικοί λαοί δεν έχουμε αρκετά εμβαθύνει σε αυτά
που μας ενώνουν από την απώτερη Αρχαιότητα. Ένα πράγμα, όμως, είναι βέβαιο:
όποτε οι σημερινοί Έλληνες έρχονται σε επαφή με πολίτες των κρατών της
Ιβηροαμερικής, δημιουργείται αμέσως ένα αυθόρμητο κλίμα ανθρώπινης
οικειότητας, ζεστασιάς και επικοινωνίας μεταξύ τους.
Αναμφίβολα αυτό το φαινόμενο
δεν είναι τυχαίο, αλλά για να ερμηνευθεί απαιτείται η βαθειά γνώση των ιστοριών
όλων αυτών των λαών, συμπεριλαμβανομένης και αυτής του ελληνικού λαού και
μάλιστα της αρχαίας και της μεσαιωνικής ιστορίας, που σήμερα έχουμε ξεχάσει ή δεν
θέλουμε να θυμόμαστε. Κάποια ψήγματα αυτής της ιστορίας επιχειρώ, με αυτό το
άρθρο, να θυμίσω στο σημερινό αναγνώστη.
Το εθνόσημο που κοσμεί τη σημαία της Ισπανίας συμπεριλαμβάνει τις δύο Ηράκλειες
Στήλες. Αυτές φέρουν ένα γιγάντιο ισπανικό ιστορικό βάθος, που επίσης χάνεται στα
όρια της ελληνικής μυθολογίας και αναφέρεται στο πέρασμα του Ηρακλή από τις δύο
ακτές του στενού του Γιβραλτάρ.
Η Λισσαβώνα, κατά τη παράδοση, κτίστηκε από τον Οδυσσέα, ο οποίος φέρεται να
έφθασε έως τον Ατλαντικό Ωκεανό.
Ο ελληνικός αποικισμός των μεσογειακών ακτών της Ισπανίας ξεκίνησε από τους
ξεχασμένους σήμερα Έλληνες Μυκηναίους και συνεχίστηκε κατά τους κλασσικούς
χρόνους της Αρχαιότητος. Κάποιοι θεωρούν ότι οι σημερινοί Βάσκοι είναι οι απόγονοι εκείνων των Μυκηναίων, οι οποίοι προχώρησαν αρκετά προς το εσωτερικό της
Ιβηρικής χερσονήσου και αποκόπηκαν από τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.
Δεν δύναμαι να υποστηρίξω κατά πόσο είναι ορθή αυτή τη θεωρία, αλλά πιστεύω ότι οι σύγχρονες
επιστημονικές μέθοδοι της ιστορικής έρευνας, μέσω της ανάλυσης των DNA, μπορούν
να αξιοποιηθούν για να επιβεβαιώσουν ή να απορρίψουν αυτό τον ισχυρισμό.
Ουδείς μπορεί να διαγράψει από την ιστορία την κορυφαία παρουσία του μεγάλου
Κρητικού El Greco στην ισπανική και παγκόσμια ζωγραφική, ή την ηρωική συμμετοχή
του κορυφαίου Ισπανού συγγραφέα Miguel de Cervantes στη Ναυμαχία της
Ναυπάκτου, το 1571.
Έλληνες συμμετείχαν στις εκστρατείες των Ισπανών conquistadores στη Νότια
Αμερική. Ακόμα και στα πληρώματα του Πορτογάλου Φερδινάνδου Μαγγελάνου
συμμετείχαν Έλληνες ναυτικοί. Πέντε από τους δεκαοχτώ ναυτικούς που κατόρθωσαν
να κάνουν για πρώτη φορά το γύρο του κόσμου και έφθασαν στην Ισπανία με το
τελευταίο πλοίο της αποστολής του Μαγγελάνου ήταν Έλληνες, καταγόμενοι από μία
Ελλάδα που τότε δεν υπήρχε.
Κατά το 19ο αιώνα συνέβη κάτι που δεν του έχουμε δώσει τη δέουσα προσοχή.
Άραβες υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διωκόμενοι κυρίως λόγω του
χριστιανικού τους θρησκεύματος, βρήκαν καταφύγιο στις λατινοαμερικανικές χώρες,
οι οποίες τους δέχθηκαν φιλόξενα και, λόγω της προέλευσής τους, τους αποκάλεσαν
συλλήβδην Turcos. Δεν ήταν βέβαια Χριστιανοί Τούρκοι – διότι αυτοί ουδέποτε θα
διώκονταν – ούτε Εβραίοι. Ήταν επισήμως Άραβες. Κάποιοι βεβαίως ήταν
μουσουλμάνοι, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, ήταν
στην πραγματικότητα οι απόγονοι των εξελληνισμένων και εκχριστιανισθέντων λαών της καθ’ ημάς ελληνιστικής Ανατολής.
Ακόμα και σήμερα, ως γνωστό αρκετοί μουσουλμάνοι του γεωγραφικού χώρου όπου τώρα ευρίσκονται η Τουρκία, η Συρία,
το Ιράκ, ο Λίβανος, η Ιορδανία και το Ισραήλ είναι απόγονοι εκείνων των
εξελληνισμένων και εκχριστιανισθέντων λαών.
Οι Turcos ήταν, συνεπώς, ως επί το πλείστον πιστοί των πρεσβυγενών Πατριαρχείων της Αντιοχείας και των Ιεροσολύμων,
των λοιπών συριακών εκκλησιών και των Μαρωνιτών, τους οποίους πολλοί Έλληνες
θεωρούν σήμερα αδελφούς μας. Αυτοί οι άνθρωποι και οι απόγονοί τους συνιστούν
σήμερα μία αόρατη αλλά υπαρκτή «γέφυρα» μεταξύ του Ελληνισμού και του
ιβηροαμερικανικού κόσμου.
Φθάνοντας στον 20ο αιώνα, η Ελλάδα κατέστη σύμμαχος πρώτα με τη Πορτογαλία
και ύστερα με την Ισπανία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ενώ υποδέχθηκε τις δύο αυτές
χώρες ως εταίρους κατά την ένταξή τους στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες, νυν
Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτές οι κορυφαίες ιστορικές εξελίξεις δεν μπορούν να
αγνοούνται ελαφρά τη καρδία, όπως κάποιοι υποθέτουν, αξιολογώντας κάποιες
επιμέρους συμπεριφορές των δύο ιβηρικών αυτών χωρών.
Υφίσταται, συνεπώς, μία στερεή βάση για ένα διαρκή και γόνιμο διάλογο μεταξύ του
Ελληνισμού και του ιβηροαμερικανικού σύμπαντος, ο οποίος μπορεί να εδράζεται στη
προαναφερθείσα αρχέγονη σχέση που μας ενώνει. Στο χέρι μας είναι να συνεχίσουμε
να συμπορευόμαστε με αυτούς τους φιλικούς λαούς, ανεξάρτητα από τις όποιες
συγκυρίες του δικού μας γεωγραφικού περιγύρου.
Ονομάζω «γκρίζο φασισμό» το μεταδημοκρατικό σύστημα που χαρακτηρίζει σήμερα τον βορειοαμερικανικό κόσμο, τις άλλες αγγλόφωνες χώρες, το Ισραήλ, την Ουκρανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενσαρκώνει το δυναμικό του φασισμού, το οποίο είχε διακοπεί για ένα διάστημα από τη νίκη των Συμμάχων στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο: μια λατρεία του ασύμμετρου πολέμου που μπορεί να φτάσει μέχρι και στη γενοκτονία· την υπέρβαση του εθνικισμού ώστε να αντικατασταθεί από το «και το ένα και το άλλο» ενός δυτικού υπερεθνικισμού/σουπρεματισμού —ιδεολογία των ελίτ— και της μαζικής μετανάστευσης, με σκοπό, όπως πιστεύεται, να σπάσει η αντίσταση των λαών· το μίσος απέναντι στην οικονομία της αγοράς και το επιχειρηματικό πνεύμα· την καταστροφή του νομίσματος· έναν καπιταλισμό διαπλοκής και επιτήρησης· τον αυστηρό έλεγχο της πληροφόρησης· την κυριαρχία της τεχνοκρατίας· μια άνιση αντίληψη για την ανθρωπότητα· την ευγονική και τον μαλθουσιανισμό ως κατάληξη της «βιοεξουσίας»· την οικολογική εμμονή· το μίσος για τον χριστιανισμό.
Ονομάζουμε αυτό το σύστημα «γκρίζο φασισμό» επειδή στηρίζεται στη «γκρίζα εξουσία», ενώ ο φασισμός του πρώτου μισού του 20ού αιώνα στηριζόταν στη λατρεία της νεότητας. Κυβερνά από το κέντρο, μέσα στην αμφισημία του «και το ένα και το άλλο», και απολαμβάνει τις «πενήντα αποχρώσεις του γκρι» της σεξουαλικής επανάστασης, την οποία έχει μετατρέψει σε εργαλείο εξουσίας: για να αποσπά την προσοχή από τις πολιτικές του που περιορίζουν τις ελευθερίες και για να κρατά τους φορείς της εξουσίας δεμένους μέσω της διαφθοράς.
Προτιμώ να μιλώ για «δίκτυα του χάους» παρά για «βαθύ κράτος». Το τελευταίο, όπως το θεωρητικοποίησε ο Peter Dale Scott με βάση το τουρκικό παράδειγμα του 20ού αιώνα, σημαίνει απλώς ότι υπάρχει μια συνέχεια του κράτους πέρα από τις κυβερνήσεις. Αυτό μπορεί να είναι και κάτι καλό. Ας σκεφτούμε την Τέταρτη Γαλλική Δημοκρατία, της οποίας η πατριωτική ανώτερη δημόσια διοίκηση έθεσε σε εφαρμογή μεγάλα βιομηχανικά έργα, τα οποία οικοδόμησαν την ισχύ της Γαλλίας και επέτρεψαν την άνθηση της γκωλικής εποχής.
Αλλά σήμερα είμαστε αντιμέτωποι με την παρασιτική διείσδυση στο κράτος από διεθνικά δίκτυα, των οποίων η ισχύς είναι πρωτίστως χρηματοπιστωτική, καθώς αυτά καθορίζουν και ελέγχουν τη δημιουργία χρήματος από τις κεντρικές τράπεζες. Έχουν αποστερήσει από όλα τα κράτη την κυριαρχία τους, συμπεριλαμβανομένου και του κράτους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αυτά τα δίκτυα του χάους είναι πλήρως αδιάφορα απέναντι στη νομιμότητα: συμμαχούν με τα καρτέλ ναρκωτικών, τις μαφίες, τα δίκτυα πορνείας. Ο ένοπλος βραχίονάς τους είναι η CIA και οι άλλες υπηρεσίες πληροφοριών του αγγλο-γερμανικού κόσμου, μαζί με τη Μοσάντ.
Υπάρχει ένας οργανικός δεσμός ανάμεσα στον γκρίζο φασισμό και στα δίκτυα του χάους. Όσο περισσότερο οι δυτικοί λαοί στερούνται ενός κυρίαρχου κράτους, τόσο περισσότερο υποτάσσονται στην επιρροή του γκρίζου φασισμού, ως μορφή χειραγώγησης και ελέγχου.
Ο μεγάλος αντίπαλος του «γκρίζου φασισμού» και των «δικτύων του χάους» είναι το κράτος-πολιτισμός: ένα κράτος που δεν φοβάται την εθνοτική ποικιλομορφία, επειδή την ενώνει μέσα σε μια κοινή πολιτειακή ιδιότητα, στο πλαίσιο ενός κυρίαρχου κράτους· ένα κράτος που φυλάσσει ζηλότυπα τα σύνορά του, προστατεύει την οικονομία της αγοράς από τις εξωτερικές αρπακτικές επιβουλές μέσω ενός καλά ζυγισμένου προστατευτισμού, κρατά τη χρηματοπιστωτική σφαίρα στη θέση της, δηλαδή ως βοηθητικό εργαλείο της βιομηχανίας, και δεν ποντάρει στην αποβλάκωση των πληθυσμών αλλά στην εκπαίδευσή τους.
Το κράτος-πολιτισμός προστατεύει την ιδιωτική σφαίρα γενικά και την οικογένεια ειδικότερα. Ριζώνει σε μια ιστορία συχνά χιλιετή και σκέφτεται με όρους μακράς διάρκειας.
*Ο Édouard Husson είναι Γάλλος ιστορικός και πανεπιστημιακός. Είναι γνωστός κυρίως για τις εργασίες του πάνω στη Γερμανία, τον ναζισμό, τον Χίτλερ και τη Shoah/Ολοκαύτωμα. Είναι απόφοιτος της École normale supérieure, agrégé στην Ιστορία και διδάκτωρ της Paris-Sorbonne. Έχει περάσει και από σημαντικές διοικητικές θέσεις: υπήρξε γενικός διευθυντής της ESCP Europe από το 2012 έως το 2014 και είχε ρόλους στο γαλλικό πανεπιστημιακό σύστημα, όπως στο Paris Sciences et Lettres.
Ο Γυμναστικός Σύλλογος Ηρακλής Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τους Συνδέσμους Βετεράνων Στίβου Ηρακλή, την ΕΑΣ ΣΕΓΑΣ Θεσσαλονίκης και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, διοργανώνει για ακόμη μία χρονιά τα «15α Ζαχαριάδεια», τους διεθνείς αγώνες στίβου στη μνήμη του Νίκου Ζαχαριάδη, το Σάββατο 6 Ιουνίου 2026 στο Καυτανζόγλειο Εθνικό Στάδιο.
Τα «Ζαχαριάδεια» αποτελούν έναν σταθερό θεσμό του ελληνικού στίβου, αφιερωμένο σε έναν άνθρωπο που συνέδεσε το όνομά του με την προσφορά και το ήθος στον κλασικό αθλητισμό. Μέσα από τη διοργάνωση, τιμούμε κάθε χρόνο τη διαδρομή του και, ταυτόχρονα, στηρίζουμε έμπρακτα τη συνέχεια του αθλήματος.
Οι αγώνες είναι ενταγμένοι στο διεθνές καλεντάρι και αναμένεται να φιλοξενήσουν αθλητές και αθλήτριες υψηλού επιπέδου από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με συμμετοχές και από χώρες όπως η Κύπρος, η Βουλγαρία και η Ισπανία.
Ώρες διεξαγωγής αγώνων: 16:00 – 22:15
Το Τμήμα Στίβου του Γ.Σ. Ηρακλής συνεχίζει με συνέπεια να στηρίζει τον κλασικό αθλητισμό, διοργανώνοντας γεγονότα που συμβάλλουν στην αγωνιστική αναβάθμιση, ενισχύουν την εξωστρέφεια του Συλλόγου και αναδεικνύουν τη Θεσσαλονίκη ως σημείο αναφοράς για τον στίβο στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.
Καλούμε τους φίλους του αθλητισμού να δώσουν το παρών στο βοηθητικό στάδιο του Καυτανζογλείου, στηρίζοντας τους/τις αθλητές/τριες και παρακολουθώντας μια ξεχωριστή συνάντηση στίβου στη μνήμη του Νίκου Ζαχαριάδη.
Άκουσα τον κόσμο, έχω πάρει τις αποφάσεις μου και θα τις ανακοινώσω όταν και όπως πρέπει – Μητσοτάκης και Τσίπρας υιοθέτησαν τη woke ατζέντα
Takeawaysby Protothema AI
Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς επέκρινε την κυβέρνηση για τη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής σε εκδήλωση στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Ο κ. Σαμαράς δήλωσε ότι η κυβέρνηση της ΝΔ άλλαξε το δόγμα της εξωτερικής πολιτικής, αντικαθιστώντας το με κατευνασμό.
Σύγκρινε τη ΝΔ με τον ΣΥΡΙΖΑ, αναφέροντας ομοιότητες στον χειρισμό θεμάτων εξωτερικής πολιτικής.
Πριν την εκδήλωση, ο κ. Σαμαράς συναντήθηκε με τον περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη.
Ερωτηθείς για πιθανές πολιτικές πρωτοβουλίες, ο κ. Σαμαράς απάντησε ότι θα μιλήσει αργότερα.
Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης
Κλειστά κράτησε τα χαρτιά του ο Αντώνης Σαμαράς αναφορικά με τα σενάρια που τον θέλουν να εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης του think tank «Το Νόημα – Κρήτη» στο Επιμελητήριο Ηρακλείου.
Ο πρώην πρωθυπουργός απέφυγε να δώσει ευθεία απάντηση για τις επόμενες πολιτικές του κινήσεις, ωστόσο οι αναφορές του άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικών πρωτοβουλιών.
«Απαντώ ευθέως: οι αγώνες για τον τόπο δεν είναι επάγγελμα και στους αγώνες για την πατρίδα δεν υπάρχει σύνταξη. Το συμβόλαιο με την πατρίδα δεν λήγει κάποια στιγμή», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως αυτό είναι το μήνυμα που θέλει να μεταφέρει στους νέους. «Να ακολουθήσουν την ευθεία γραμμή, όχι τα πισωγυρίσματα, τη μάχη όχι τη συνθηκολόγηση», είπε.
Συνεχίζοντας, υποστήριξε ότι η παρουσία του στη δημόσια ζωή υπαγορεύεται από την αγωνία του για την πορεία της χώρας.
«Δεν θα ήμουν εδώ αν δεν πίστευα ότι η χώρα μου βρίσκεται σε κίνδυνο και ότι υπάρχει μια άλλη Ελλάδα που δεν ακούγεται. Όχι μόνο από κεντροδεξιούς, αλλά από πατριώτες και δημοκράτες που κουράστηκαν από αντιπαραθέσεις. Αυτοί οι πολίτες αποτελούν την άλλη Ελλάδα», τόνισε.
Ο κ. Σαμαράς εμφανίστηκε παράλληλα αισιόδοξος για το μέλλον, σημειώνοντας ότι «όλα μπορούν να αλλάξουν», ενώ επικαλέστηκε το ποίημα «Γύριζε» του Κωστή Παλαμά, το οποίο διάβασε ενώπιον του ακροατηρίου.
Κλείνοντας την ομιλία του, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει τα αποθέματα για μια νέα πορεία.
«Μέσα σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο πάντα ξαναγεννιέται η ελπίδα. Η πολιτική, όπως και η φύση, όπως και η ιστορία, δεν αντέχει τα κενά. Η Ελλάδα της αξιοπρέπειας, της περηφάνειας, της ελπίδας δεν μπορεί να παραμένει παραιτημένη. Και εγώ, όπως δεν μασάω τα λόγια μου για το σήμερα, δεν χάνω και την αισιοδοξία μου για το τι μπορεί να γίνει αύριο», ανέφερε. Αμέσως μετά, ερωτηθείς ευθέως εάν σκοπεύει να προχωρήσει στην ίδρυση νέου κόμματος, απέφυγε και πάλι να ανοίξει πλήρως τα χαρτιά του, αφήνοντας ωστόσο σαφείς υπαινιγμούς για επικείμενες ανακοινώσεις.
«Έχω πάρει μεγάλη δύναμη και σοφία ακούγοντας τον κόσμο. Έχω πάρει τις αποφάσεις μου και θα τις ανακοινώσω όταν και όπως πρέπει», δήλωσε, προκαλώντας το θερμό χειροκρότημα των παρευρισκομένων.
Η ομιλία του Αντώνη Σαμαρά περιείχε πολλές αιχμές για την κυβερνητική πολιτική σε ζητήματα οικονομίας, δημογραφικού, μεταναστευτικού και εθνικών θεμάτων, αλλά και με ιδιαίτερη αναφορά στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κρήτη.
Μπροστά στην είσοδο του κόλπου Αυλώνας σε απόσταση περίπου τρία μίλια βρίσκεται ένα γραφικό νησί. Το όνομα του Σάσων ή Σασώ είναι πανάρχαιο. Από το δεύτερο προ Χριστού αιώνα το αναφέρει ο ιστορικός Πολύβιος και ο αρχαίος γεωγράφος Σκύλακας ο Καρυανδέας.
Μνημονεύεται επίσης και από τους γεωγράφους Στράβωνα, Κλαύδιο Πτολεμαίο καθώς και από το Ρωμαίο Ναύαρχο και ιστορικό Πλίνιο σαν ορμητήριο πειρατών. Οι Ιταλοί το αποκαλούν Σαζένο (Saseno) και οι Αλβανοί Σαζάνη (Sazani). Εκτείνεται μόλις δυόμισι ναυτικά μίλια από βορά προς νότο και το μέγιστο πλάτος του δεν ξεπερνά το ένα μίλι. Το μέγιστο ύψος του είναι τριακόσια τριάντα ένα μέτρα. Αποτελείται από δύο λόφους που ξεγελούν από μακριά, δίνοντας την εντύπωση ότι υπάρχουν δύο ξεχωριστά νησιά. Από νότο το προσεγγίζει σε απόσταση τριών ναυτικών μιλίων η άκρα Λιγκουέτα (Gjuherzes) της χερσονήσου των Ακροκεραυνίων, ενώ ανατολικά η πλησιέστερη απόσταση του από την ηπειρωτική ξηρά είναι τεσσεράμισι ναυτικά μίλια. Καθώς τα βάθη γύρω από το νησί είναι μεγάλα επιτρέπεται η διέλευση ακόμα και μεγάλων πλοίων. Μισό μίλι νοτιότερα από τη βορειοδυτική άκρη, σε ύψος εκατόν ενενήντα οκτώ μέτρων λειτουργεί φάρος. Υπάρχει μαρτυρία και για ερείπια φρουρίου στο νησί, πιθανόν Ρωμαϊκού. Ο λιμένας στο βορειότερο τμήμα των ανατολικών ακτών του είναι ασφαλής. Προφυλάσσεται από κυματοθραύστη και λιμενοβραχίονα. Παλαιότερα η περιοχή του λιμένα ονομαζόταν «Άγιος Νικόλαος». Το όνομα της το είχε πάρει από μια μικρή εκκλησία που λειτουργούσε εκεί και καταστράφηκε το 1788 από Τούρκους του Αυλώνα. Το απόκρημνο έδαφος του νησιού καθώς και οι απότομοι βράχοι και το πλήθος των υφάλων που σχηματίζουν γύρω του φυσικά κωλύματα, απαγορεύουν την προσέγγιση από τη θάλασσα, καθιστώντας το απόρθητο κάστρο. Το νησί γενικά είναι άγονο αλλά προσφέρεται για τη βοσκή αιγοπροβάτων. Παρά τη σχετικά μικρή του έκταση που δεν ξεπερνά τα 5,2 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μπορούσε να εκτρέφει στο παρελθόν 8000 πρόβατα, περισσότερα από 300 κατσίκια καθώς και πλήθος βοοειδών.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σταθούμε στη στρατηγική αξία του νησιού που συνδέεται άμεσα με την αντίστοιχη στρατηγική σημασία της ευρύτερης περιοχής του, δηλαδή της Αδριατικής. Όσο μικρό κι αν είναι το νησί, η σημασία του είναι τεράστια. Αυτό οφείλεται στη θέση του. Βρίσκεται στο ανατολικό άκρο του στενού του Οτράντο. Το στενό αυτό, εύρους σαράντα ναυτικών μιλίων μεταξύ Αλβανίας και Ιταλίας, αποτελεί την πύλη της Αδριατικής! Αυτό είναι εκείνο το στοιχείο που δίνει στο μικρό και άγονο νησί μια τόσο σημαντική στρατηγική αξία που τη μοιράζεται με το άλλο άκρο του στενού, το δυτικό που αποτελείται από την άκρα Σάντα Μαρία ντι Λέουκα και την άκρα Οτράντο της Ιταλίας. Είναι εύκολα κατανοητό ότι η Δύναμη που ελέγχει την είσοδο του στενού ελέγχει μια από τις σημαντικότερες θάλασσες της περιοχής μας, γεγονός που αποτελεί σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα σε ολόκληρη τη Μεσόγειο! Για τους λόγους αυτούς το ενδιαφέρον για στρατηγικό έλεγχο της Αδριατικής δεν είναι καθόλου καινούργιο. Πρώτοι οι Ρωμαίοι αντιλήφθηκαν τη μεγάλη αξία της και έκτισαν οχυρωματικά έργα. Στη διάρκεια της μεσαιωνικής Αυτοκρατορίας μας, τη λεγόμενη Βυζάντιο σήμερα, το ενδιαφέρον περιορίστηκε σχετικά. Ο στρατηγικός προσανατολισμός τότε ήταν προς βορά και κυρίως προς ανατολάς. Με την εμφάνιση όμως των Τούρκων, η αξία της περιοχής αναβαθμίστηκε. Πλήθος διεθνείς συνθήκες είχαν στόχο τους την εξασφάλιση του ελέγχου της Αδριατικής, πότε υπέρ της μίας και πότε υπέρ της άλλης Μεγάλης Δυνάμεως.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι ιστορικά η Σάσων, το Γιβραλτάρ της Αδριατικής, ανήκει στα Ιόνια νησιά. Από το 1696, μετά από 125 χρόνια Τουρκικής κατοχής, το βρίσκουμε μαζί με τα υπόλοιπα Ιόνια νησιά κάτω από Ενετική επικυριαρχία, ενώ ση συνέχεια ακολούθησε τη μοίρα των Ιόνιων Νήσων σε όλες τις διεθνείς εξελίξεις. Με τη Συνθήκη του Κάμπο – Φόρμιο τον Οκτώβριο του 1797 μεταξύ Γαλλίας και Αυστρίας περιήλθε μαζί με τα Επτάνησα στη Γαλλία, όπως και όλες οι «… άλλοτε Βενετικάς κτήσεις εις την Αλβανίαν, που κείνται νοτίως του κόλπου του Δρίνου». Συμπεριλήφθηκε στη Συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως, το Μάρτιο 1800 μεταξύ Τούρκων και Ρώσων, για τη συγκρότηση της Δημοκρατίας των Επτανήσιων. Ακολούθησε η Συνθήκη της Αμιένης το Μάρτιο 1802, μεταξύ Γαλλίας, Αγγλίας Ισπανίας όπου αναγνωρίζεται η Επτάνησος Πολιτεία και κατοχυρώνεται το καθεστώς προστασίας των Συμμάχων Δυνάμεων και φθάσαμε στη Συνθήκη των Παρισίων το 1815 μεταξύ Γαλλίας και των τεσσάρων Συμμάχων Αυστρίας, Αγγλίας, Πρωσίας και Ρωσίας με την οποία αναγνωρίσθηκαν οι Ιόνιοι Νήσοι σαν ελεύθερη και ανεξάρτητος Πολιτεία υπό Αγγλική προστασία. Στην εξουσία της Ιονίου Πολιτείας, σύμφωνα με διευκρίνιση της 17ης Νοεμβρίου 1825 περιλαμβανόταν και η Σάσων σαν μια από τις νήσους «… με τα εξαρτήματα των, όπως αναφέρονται εις την Συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως της 21 ης Μαρτίου 1800». Γι αυτό με την εγκατάσταση της Ιονίου Πολιτείας, ένα Αγγλικό Πολεμικό Πλοίο έπλευσε στη Σάσωνα που την κατέλαβε υποστέλλοντας την Οθωμανική Σημαία και ύψωσε τη Σημαία της Ιονίου Πολιτείας. Στη συνέχεια οι Τούρκοι προσπάθησαν πολλές φορές να ανακαταλάβουν τη Σάσωνα ειδικά μεταξύ των ετών 1850 έως 1959, αλλά εκδιώχθηκαν από τις Βρετανικές Στρατιωτικές Δυνάμεις.
Η παραχώρηση των Ιονίων Νήσων στην Ελλάδα έγινε με τη Συνθήκη του Λονδίνου το Μάρτιο του 1864. Η νήσος Σάσων ακολουθούσα τη μοίρα των Επτανήσιων θα έπρεπε κανονικά να ενσωματωθεί στην Ελλάδα. Δυστυχώς όμως δεν υψώθηκε η Κυανόλευκος σ’ αυτή τη νήσο είτε «εξ ακατανοήτου μυωπίας και αβλεψίας», είτε γιατί θεωρήθηκε «τελείως άχρηστη, διότι ήταν τελείως άγονος». Οι Τούρκοι όμως από τη γειτονική Αυλώνα καιροφυλακτούσαν! Επωφελήθηκαν από το ασυγχώρητο λάθος μας και έσπευσαν να κατοχυρώσουν την κυριαρχία τους σε αυτό το «άγονο» νησί. Φρόντισαν μάλιστα να εγκαταστήσουν φάρο που λειτούργησε το 1871.
Στη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου στις 15 Νοεμβρίου του 1912, ο Διοικητής Ομάδας Ατμομυοδρομώνων της Μοίρας Ιονίου, Αντιπλοίαρχος Κωνσταντίνος Γεωργαντάς, επιβαίνων του Ατμομυοδρόμωνος ΠΗΝΕΙΟΣ όπου ήταν Κυβερνήτης ο Πλωτάρχης Αναστάσιος Ανδρεάδης, απελευθέρωσε τη νήσο και ύψωσε την Ελληνική Σημαία. Η απελευθέρωση γιορτάσθηκε με μεγάλο ενθουσιασμό από τις δεκαπέντε Ελληνικές Οικογένειες κτηνοτρόφων που κατοικούσαν εκεί. Παντού κυμάτιζε η Ελληνική Σημαία! Μια μεγάλη γιορτή είχε αρχίσει σ’ αυτό το ακριτικό Ελληνικό νησί. Αμέσως στις 21 Νοεμβρίου άρχισε με τη φροντίδα του Αντιπλοιάρχου Γεωργαντά να λειτουργεί ξανά και ο φάρος του νησιού. Όλα έδειχναν πως η Ελληνική κυριαρχία είχε σκεπάσει στοργικά το νησί. Δυστυχώς όμως αυτό δεν κράτησε για πολύ. Οι Μεγάλες Δυνάμεις είχαν άλλα σχέδια!!! Μετά από πιέσεις της Ιταλίας συμφώνησαν μεταξύ τους την παραχώρηση της στην Αλβανία με το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας στις 13 Φεβρουαρίου 1914. Στη συνέχεια και ενώ βρισκόταν στην εξουσία η Κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου, η Ελληνική Βουλή έκανε κάτι το πρωτοφανές: με το Νόμο 272 της 5ης Ιουνίου του 1914 παραχώρησε τη νήσο Σάσωνα στην Αλβανία!!! Στις 2 Ιουλίου, εκτελώντας εντολή της Ελληνικής Κυβερνήσεως, απεχώρησε η Ελληνική φρουρά, υποστέλλοντας τη Σημαία μας. Οι δυστυχείς κάτοικοι του νησιού αφέθηκαν τελείως απροστάτευτοι. Λίγες μέρες μετά την εγκληματική εγκατάλειψη τους, στις 16 Ιουλίου 1914, σφαγιάσθηκαν με τον αγριότερο τρόπο!!!
Η Ιταλία από την αρχή του περασμένου αιώνα είχε αρχίσει να εκδηλώνει έντονο ενδιαφέρον για απόκτηση ελέγχου στην περιοχή. Γι’ αυτό και οι «περιπέτειες» της Σάσωνος δεν σταμάτησαν. Το 1915, στις 26 Απριλίου έγινε η Συμφωνία του Λονδίνου. Μ’ αυτή, η Ιταλία πέτυχε και την ουδετεροποίηση του Στενού της Κέρκυρας, ενώ αποφασίσθηκε η παραχώρηση της νήσου Σάσωνα και του Αυλώνα στην Ιταλία. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η Ιταλία άρχισε να καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να αποκτήσει επιρροή στο νεοσύστατο κράτος της Αλβανίας. Στη συνέχεια εναντιώθηκε σε κάθε προσπάθεια απελευθερώσεως της μαρτυρικής Βορείου Ηπείρου. Μεγάλος εκφραστής αυτού του ενδιαφέροντος και ειδικά για μια «προέχουσα θέση στην Αδριατική» όπως δήλωναν τότε διπλωματικά οι Ιταλοί, υπήρξε ο Μουσολίνι. Αφού ο δικτάτορας της Ιταλίας εξασφάλισε την επιρροή του στην Αλβανία, άρχισε να εποφθαλμιά και την Κέρκυρα. Την αφορμή δεν άργησε να τη βρει. Ήταν η δολοφονία από άγνωστους κακοποιούς του Ιταλού Στρατηγού Ενρίκο Τελλίνι και της συνοδείας του στις 27 Αυγούστου 1923 στην Κακαβιά. Ο Ιταλός Ντούτσε διέταξε την κατάληψη της Κέρκυρας. Το έργο αυτό εκτελέσθηκε στις 31 Αυγούστου 1923, από μέρος του Ιταλικού στόλου υπό το Ναύαρχο Σαλάρι. Τα Ιταλικά πλοία αποβίβασαν στρατό κατοχής αφού πρώτα βομβάρδισαν ανηλεώς την πόλη της Κέρκυρας φονεύοντας πολλούς αμάχους και καταστρέφοντας πλήθος κτισμάτων ακόμα και εκκλησίες! Ή Ιταλική κατοχή τερματίσθηκε σε λίγες μέρες. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1923 οι Ιταλοί ξαναγύρισαν στην χώρα τους, ύστερα από πιέσεις των συμμάχων μας και ιδίως της Μεγάλης Βρετανίας που δεν ήθελε να αφήσει στην Ιταλία τον πλήρη έλεγχο και των δύο σημείων της εισόδου στην Αδριατική. Αφού λοιπόν η Κέρκυρα σώθηκε λόγω της στρατηγικής θέσεως της, η Ιταλία έριξε όλο το βάρος της στη νήσο Σάσωνα. Σημαντικός ήταν ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων της που ολοκληρώθηκε στις 7 Απριλίου του 1939 και τη μετέτρεψε σε μια ισχυρότατη Ναυτική Βάση. Μια Βάση που στη συνέχεια φάνηκε πολύ χρήσιμη στις δυνάμεις του Άξονα σ’ όλη τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, όπου παρατηρήσαμε χωρίς να μας εκπλήσσει τη μεγάλη έξαρση του ενδιαφέροντος για την Αδριατική από όλες τις εμπλεκόμενες δυνάμεις. Σε όλη αυτή την περίοδο, οι άρτια οργανωμένες Δυνάμεις του Άξονα ασκούσαν επιχειρησιακό έλεγχο στην περιοχή της Αδριατικής με ορμητήριο το νησί Σάσων απ’ όπου επιχειρούσαν τα Υποβρύχια τους τόσο προς βορά όσο και προς νότο.
Μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη συντριπτική ήττα του Άξονα και με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων στις 10 Φεβρουαρίου 1947, η Σάσων περιήλθε οριστικά πια στην Αλβανία. Αμέσως η Αλβανία έστειλε 6 Αξιωματικούς του Ναυτικού επικεφαλής στρατιωτικής δυνάμεως που εγκαταστάθηκε για τη φρούρηση του νησιού. Οξυδερκής ο δικτάτορας της Αλβανίας, Εμβέρ Χότζα (Enver Hoxha), εκτιμώντας σωστά τη μεγάλη στρατηγική αξία του νησιού και γνωρίζοντας ότι η Χώρα του δεν θα μπορούσε μόνη της να αξιοποιήσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες, αποφάσισε να το παραχωρήσει στη Σοβιετική Ένωση. Το γεγονός αυτό μετέτρεψε την Αλβανία σε πολύτιμο σύμμαχο των Σοβιετικών. Οι εργασίες για την στρατηγική αξιοποίηση του νησιού ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1948. Τον Ιούλιο αυτού του έτους αποβιβάσθηκε μια ομάδα Αξιωματικών ειδικών σε θέματα οχυρώσεως και εγκαταστάσεως πυραύλων. Ακολούθησε η αποβίβαση ενός πλήθους ισχνών, ρακένδυτων και ελεεινών στην όψη ανθρωπίνων υπάρξεων που προερχόντουσαν από τις Χώρες που βρισκόντουσαν τότε κάτω από τον έλεγχο του Κρεμλίνου. Με φρικτές συνθήκες συνεχούς εργασίας μέρα νύκτα κατά το σοβιετικό πρότυπο, άρχισαν εντατικές εργασίες που διήρκεσαν μέχρι το φθινόπωρο του 1952.
Μέσα σε θαλάσσιες στοές που δημιουργήθηκαν στο νησί, άρχισαν να σταθμεύουν περισσότερα από τέσσερα υπερσύγχρονα υποβρύχια έτοιμα να κλείσουν το στενό του Οτράντο και να απομονώσουν την Αδριατική. Η Βάση εξοπλίσθηκε με πυρηνικά όπλα και υπερσύγχρονους σοβιετικούς πυραύλους των οποίων το βεληνεκές υπερκάλυπτε σημαντικότατο μέρος της Αδριατικής καθώς και του Ιονίου. Επίσης υπερκάλυπτε μεγάλο μέρος της Ιταλικής χερσονήσου και βεβαίως έλεγχε απόλυτα τον Τάρα την κυριότερη Ναυτική Βάση των Ιταλών σε απόσταση μόλις 45 μιλίων. Στην κορυφή Ravina λειτούργησε υπερσύγχρονο για την εποχή του ραντάρ αέρος και επιφανείας. Η εμβέλεια του κάλυπτε όλο το θαλάσσιο χώρο μέχρι την Ιταλία. Παράλληλα εγκαταστάθηκαν και πλήθος πυροβολαρχίες για αντιαεροπορική κάλυψη, ενώ για μακρά προστασία των εγκαταστάσεων της, εξοπλίσθηκαν με παρόμοιο τρόπο και τα όρη Karaburum που βρίσκονται στη βορειοηπειρωτική ακτή νότια της Σάσωνος και κατασκευάσθηκαν τρία αεροδρόμια με υπόγειες θέσεις αποκρύψεως αεροσκαφών καθώς και υπόγειες αποθήκες καυσίμων ανταλλακτικών και πυρομαχικών. Το ένα στον Αυλώνα, το άλλο νοτιοδυτικά της κοιλάδας Dukatti και το τρίτο ανατολικά του ποταμού Sushitsa. Στο νησί δημιουργήθηκε καλό οδικό δίκτυο για τις μετακινήσεις του προσωπικού, κτίσθηκαν πολλά σπίτια για τη στέγαση των οικογενειών του εγκατεστημένου προσωπικού και άρχισαν να λειτουργούν σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαιδεύσεως.
Νατοϊκό αντίβαρο σ’ αυτές τις επιδιώξεις των συμμάχων της Αλβανίας, βρέθηκε τότε η Ιταλία. Το Ιταλικό Ναυτικό διέθεσε στη Συμμαχία αξιόμαχες ανθυποβρυχιακές μονάδες επιφανείας και αέρος, παράλληλα με ικανό αριθμό Υποβρυχίων. Η Ελλάδα σαν μέλος και εκείνη του Ν.Α.Τ.Ο. θα μπορούσε ίσως να μοιρασθεί ένα τέτοιο ρόλο. Δυστυχώς όμως η τουρκική απειλή απομάκρυνε τα στρατηγικά μας ενδιαφέροντα απ’ αυτή την τόσο σημαντική περιοχή, αφήνοντας ολόκληρο το χώρο στη σύμμαχο Ιταλία. Γι’ αυτό η ναυτική παρουσία μας ήταν σχεδόν μηδαμινή και περιοριζόταν στην κατά καιρούς παρουσία ενός και μόνου Πολεμικού Πλοίου στο λιμένα Κερκύρας, που εκτελούσε μικρές περιπολίες.
Το 1961 δημιουργήθηκε ένα αγεφύρωτο χάσμα στις σχέσεις Aλβανίας και της τότε Σοβιετικής Ενώσεως. Ο δικτάτορας Eμβέρ Xότζα διώχνει τότε τους Σοβιετικούς από τη Σάσωνα αλλά κρατά τα Σοβιετικά υποβρύχια. Το νησί παραμένει Ναυτική Βάση της Αλβανίας και οι πολυτελείς κατοικίες των Σοβιετικών Αξιωματικών χρησιμοποιήθηκαν για τον παραθερισμό των οικογενειών των Αλβανών Αξιωματικών καθώς και της νομενκλατούρας του «Αλβανικού Κόμματος Εργασίας», δηλαδή του Κομμουνιστικού Κόμματος. Η Αλβανία είχε απομακρυνθεί από την επιρροή της Σοβιετικής Ενώσεως. Δεν άργησε όμως να βρει στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας το νέο αφεντικό της και τον καινούργιο της προστάτη. Στο πλαίσιο νέων στρατηγικών της επιδιώξεων που υπαγορευόντουσαν από τη νέα πολυπληθή σύμμαχο της, αξιοποίησε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη Ναυτική Βάση της στη Σάσωνα. Σε περίπτωση πολέμου είναι βέβαιο ότι απ’ αυτή τη Βάση τα υποβρύχια της, με την ικανότητα τους για πολύωρη παραμονή υπό την επιφάνεια θα μπορούσαν να παίξουν με επιτυχία τον στρατηγικό τους ρόλο μόνα τους ή και με τη βοήθεια άλλων συμμαχικών τους.
Το 1990 με την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος, η Bάση υποβαθμίσθηκε και το νησί σχεδόν ερημώθηκε. Το έτος 1993 πήγε στο νησί ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μάνφρεντ Βέρνερ. Ήταν η πρώτη επίσκεψη Δυτικού Αξιωματούχου. Δεν έγινε όμως σε κανένα γνωστός ο σκοπός της επισκέψεως του. Πολύ πιθανόν να υπήρχε κάποιο Νατοϊκό ενδιαφέρον. Αυτό όμως που είναι βέβαιο είναι ότι η Αλβανική Κυβέρνηση έχοντας υπόψη της την αξία της Σάσωνος αλλά και τους στρατηγικούς στόχους της Ιταλίας φρόντισε να ωφεληθεί όσο ήταν δυνατό απ’ αυτό. Όπως γνωρίζουμε όλοι, η Αλβανία δεν είχε ποτέ αξιόλογες στρατιωτικές δυνάμεις. Γι’ αυτό και δεν μπόρεσε ποτέ να διεκδικήσει μια ισχυρή θέση στο διεθνές «γίγνεσθαι». Μπόρεσε όμως να εκτιμά σωστά το εθνικό συμφέρον της. Πάντα ενεργούσε σύμφωνα μ’ αυτό! Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο εκμεταλλεύθηκε και πάλι τη Σάσωνα. Ο Αλβανός Πρωθυπουργός Παντελί Mάικο δεν άργησε να την παραχωρήσει στους Iταλούς. Τη Τρίτη 10 Νοεμβρίου 1998 υπεγράφηκε στη Ρώμη η «οικονομική συμφωνία» Ντ’ Αλέμα – Μάικο. Μετά τη συμφωνία αυτή η Ιταλία απέκτησε το δικαίωμα εγκατάστασης στο έδαφος της νήσου μίας ισχυρής υπερσύγχρονης στρατιωτικής δυνάμεως για έλεγχο του στενού του Οτράντου, με πρόσχημα την αποτροπή της διακινήσεως των λαθρομεταναστών. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, έχει δημιουργηθεί και λειτουργεί ισχυρή Ιταλική Βάση επανδρωμένη με περισσότερους από τριακόσιους στρατιωτικούς με υπερσύγχρονο εξοπλισμό. Το σημαντικό αυτό νησί σήμερα βρίσκεται στη γεωστρατηγική σφαίρα των Ιταλικών συμφερόντων. Αυτό που δεν πέτυχε ο Μουσολίνι το 1923 με την κατάληψη της Κέρκυρας από τον Ιταλικό στόλο, το πέτυχε σήμερα η Χώρα του με τον πιο ανώδυνο τρόπο. Το αντάλλαγμα είναι η δέσμευση της Ιταλίας για χρηματοδότηση προγράμματος ύψους τριακοσίων σαράντα δισεκατομμυρίων λιρετών με μορφή δωρεάν βοήθειας ή με την παροχή χαμηλότοκων δανείων. Στο «πακέτο» περιλαμβάνεται και η αποκατάσταση του αλβανικού ηλεκτρικού δικτύου, ο εξοπλισμός δύο ταξιαρχιών, η κατασκευή δρόμου μήκους 72 χιλιομέτρων και η επαναλειτουργία ενός πολεμικού αεροδρομίου.
Σήμερα πάρα πολλά χρόνια από τον Ιούνιο του 1914 που κυριολεκτικά χαρίσαμε στους Αλβανούς το πολύτιμο αυτό νησί, η σκέψη μας γυρίζει πίσω. Η παραχώρηση Εθνικού εδάφους σε άλλο κράτος ήταν μια πράξη που μόνο εγκληματική θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε. Εγκληματική ήταν και η εγκατάλειψη των ομογενών μας που φύλαγαν σαν θησαυρό στο βάθος του σεντουκιού τους τη Γαλανόλευκο – τη σημαία που με τέτοια χαρά και αγαλλίαση ύψωσαν στις φτωχικές τους καλύβες, όταν απελευθερώθηκαν. Κανένας όμως από τους κυβερνώντες τότε δεν τους σκέφθηκε. Κανένας δεν ανησύχησε για την τύχη τους. Σήμερα μάλιστα τους έχουμε ξεχάσει παντελώς. Δεν έχει σημασία ποια ήταν η τότε Κυβέρνηση. Δεν μπορούν να αποδοθούν τώρα πια ευθύνες. Αναλογιζόμαστε όμως το στρατηγικό όφελος που θα μπορούσε να είχε η Πατρίδα μας με τη Σάσωνα δική μας και ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα η επήρεια της στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της περιοχής. Ας ευχηθούμε τέτοιο λάθος να μην ξαναγίνει!
Édouard Husson
