Αρχική Blog Σελίδα 208

Κ. Κούσαντας: τι σημαίνουν οι απειλές της Τουρκίας για κατάληψη της Ιερουαλήμ;

Από
anixneuseis
-
0
του Κωνσταντίνου Κούσαντα, Αντιστρατήγου ε.α.
1. Οι απειλές της Τουρκίας εναντίον του Ισραήλ μετά τον ίδιο τον Ερντογάν συνεχίζονται από τον Υπουργό Εσωτερικών της Τουρκίας που επιθυμεί να γίνει Νομάρχης της Ιερουσαλήμ. Η Τουρκία αυξάνει την ένταση με το Ισραήλ διότι:
Α. Προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την ανασφάλεια  των 2 πολέμων με απειλές εναντίον του Ισραήλ με μια αντιδυτική  δεοντολογία ακόμα και εναντίον των ΗΠΑ διότι γνωρίζει ότι το Ισραήλ είναι σε σύγκρουση σε 2 μέτωπα, με το Ιράν και την Χεζμπολάχ
Β. Ανησυχεί διότι μετά την προφανή εκκαθάριση της Χεζμπολάχ από  το Ισραήλ, η επικυριαρχία του Ισραήλ επεκτείνεται σε παρακείμενα κράτη και αποσπά μεγάλη απώλεια ισχύος του Ιράν
Γ. Προσπαθεί να επεκτείνει τα σχέδια της νέο –  οθωμανικής αυτοκρατορίας παρόλο που έχει αναγνωρίσει πρώτη το Ισραήλ από το 1949
Δ.  Βλέπει ανταγωνιστικά το Ισραήλ στην Μέση Ανατολή το οποίο λόγω της μεγάλης επιχειρησιακής αναβάθμισης του στην περιοχή δεν επιτρέπει στην Τουρκία επεκτατικές προθέσεις μέσα στην Συρία
Ε. Προσπαθεί να αναλάβει ηγετική πρωτοβουλία που θα συσπειρώσει τους μουσουλμάνους  της Μέσης Ανατολής, αλλά η Τουρκία δεν είναι Αραβικό Κράτος και δεν θα το κατορθώσει ποτέ
ΣΤ. Επιχειρεί με τις επιχειρήσεις Flotilla να επηρεάσει την Διεθνή Κοινή Γνώμη  εναντίον του Ισραήλ και να διαβάλει το Ισραήλ διεθνώς για το θέμα της Λωρίδας της Γάζας
Ζ. Αντιλαμβάνεται την οριστική ματαίωση απόκτησης των  μαχητικών αεροσκαφών F 35 κυρίως λόγω μπλοκαρίσματος από το Ισραήλ και δευτερευόντως από την Ελλάδα που καλυτερεύει τις σχέσεις της συνεχώς με τις ΗΠΑ
Η. Έρχεται μελλοντικά αντιμέτωπη με το Ισραήλ στην Σομαλιλάνδη όταν το Ισραήλ θα επιχειρήσει να κάνει στρατιωτική βάση για να ελέγχει τα στενά προς την Ερυθρά Θάλασσα (Μπαμπ Ελ Μαντέμπ) και τον Κόλπο του Άντεν
Θ.  Προσπαθεί  να χρησιμοποιεί έντονη ρητορική γύρω από την Ιερουσαλήμ διότι προσελκύει σημαντική διεθνή προσοχή κυρίως σε αλληλέγγυους και ιδεολογικά υποστηρικτές της Χαμάς
Η.  Αναγνωρίζει την στρατιωτική ανωτερότητα του Ισραήλ σε όλα τα επίπεδα με 300 μαχητικά αεροσκάφη 4,5 και 5ης γενιάς έναντι 230 αεροσκαφών 3ης και 4ης γενιάς της Τουρκίας πεπαλαιωμένα (συν την πυρηνική αποτροπή)
2. Η Τουρκία με αυτή την συνεχή στρατηγική  της συνεχούς επίθεσης κατά του Ισραήλ, εκτίθεται από τις γνωστές φιλικές σχέσεις της με την Χαμάς – Χεζμπολάχ και την φιλοϊρανική στάση της στον πόλεμο ΗΠΑ Ιράν.
3. Οι βάσεις της Τουρκίας στα Κατεχόμενα με UAVs, ραντάρ,  οπλικά συστήματα ΠΒ μεγάλης εμβέλειας ή μελλοντικής ναυτικής βάσης στο Τρίκωμο, προβληματίζουν το Ισραήλ το οποίο τα θεωρεί όλα απειλή σε μια απόσταση μόλις  250 χιλιομέτρων.
4. Εκτιμάται ότι μετά το τέλος του πολέμου Ισραήλ με Ιράν – Χεζμπολάχ δεν αποκλείεται να υπάρξει αντιπαράθεση μεμονωμένων θερμών επεισοδίων σε περιοχές εκτός Τουρκίας λόγω άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, είτε κοντά στην Συρία είτε σε διεθνή  εναέρια – θαλάσσια επιχειρησιακή περιοχή  του Ισραήλ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΑΣ

Από
anixneuseis
-
3

 

9 Ιουνίου 2026

Γιώργος Πουκαμισάς*

Τα Βαλκάνια, όρος τόσο γεωγραφικός όσο πολιτισμικός, είναι η ιστορική, γεωγραφική,
οικονομική ενδοχώρα μας, που ξαναέγινε τέτοια μετά την κατάρρευση του ανατολικού
συνασπισμού. Υπήρχαν αιώνες που οι Ρωμιοί/Έλληνες έβλεπαν περισσότερο προς βορράν
παρά προς την Μεσόγειο, αυλακώνοντας την δουνάβια ζώνη, την κεντρική Ευρώπη και τον
Εύξεινο. Τόπος οικείος.
Η Ελλάδα οφείλει να ξαναδεί σφαιρικά, ολιστικά, την πολιτική της απέναντι στα κράτη που
απαρτίζουν την βαλκανική ενδοχώρα της, σε συνάρτηση πάντοτε με τα δρώμενα στο σύνολο
της ευρωπαϊκής ηπείρου. Οι σχέσεις με τους βαλκανικούς γείτονές μας, παρά τις πολιτιστικά
ευνοϊκές προϋποθέσεις, έχουν για δεκαετίες υποταχθεί στην λογική των «Δυτικών
Βαλκανίων» και στην καλλιέργεια της οικονομικής κυρίως αχέσεως με τα ανατολικά
Βαλκάνια, δηλ. την Βουλγαρία και την Ρουμανία.
Απαιτείται όπως η ενατένιση των σχέσεων με τα οκτώ βαλκανικά κράτη – δεν περιλαμβάνεται
στο προκείμενο γραπτό η «αψβουργική» Κροατία, ούτε προσμετράται η Τουρκία και η
Μολντόβα – να είναι στρατηγική. Η στρατηγική προσέγγιση, εφόσον υπάρξει, θα ευχεράνει
την ανάκτηση του ρόλου μας, ως ενεργού παράγοντα των πολιτικών εξελίξεων στην
Χερσόνησο του Αίμου, χάριν της γενικής συνεργασίας με τις χώρες αυτές, της ευρωπαϊκής
προοπτικής των εισέτι μη μελών (Δημ. Βόρειας Μακεδονίας, Αλβανίας, Μαυροβουνίου, Β-Ε,
Σερβίας και προοπτικά της Μολντόβα), της ευημερίας και της ασφαλείας του ελληνικού
κράτους.
Ακολουθούν παρατηρήσεις που αποτελούν στοιχεία μιας ολιστικής προσέγγισής μας στα
Βαλκάνια.

Ελλάδα

Για εμάς, είναι στρατηγικής σημασίας, για συμπληρωματικούς λόγους, η σχέση, κατά την
φορά των δεικτών του ωρολογίου, με την. Σερβία, την Ρουμανία, την Βουλγαρία.
Mε τις τρείς χώρες μας συνδέει – που είναι σοβαρό σφάλμα να υποτιμάται – η κοινή
Ορθόδοξη πίστη, η κληρονομία της βυζαντινής Κοινοπολιτείας. Πρόκειται για ασάλευτη
πραγματικότητα που έχει υπερνικήσει βαλκανικούς και παγκόσμιους πολέμους, και κείται
πέραν των ενδο-ορθόδοξων διαφωνιών και ρηγμάτων.
Η Σερβία, εθνοτικά και πολιτικά συμπαγής, είναι απαραίτητος παράγων ειρήνης και
σταθερότητας, ενώ το Σερβικό Πατριαρχείο καλύπτει επίσης τον αδελφό των Σέρβων –
σερβικό επί της ουσίας – λαό του Μαυροβουνίου. Η Ελλάς δεν μπορεί να αγνοεί τα
συμφέροντα της Σερβίας στο Κόσοβο, έχει δε συμφέρον να συνεχίσει την πολιτική της μη de
iure αναγνώρισης της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου, όπως με συνέπεια το πράττουν, η
Ισπανία, η Σλοβακία, η Ρουμανία, η Κύπρος.

Η Ρουμανία είναι συμφυώς φιλική χώρα – χώρα προσανατολισμού της ομόγλωσσης
Δημοκρατίας της Μολδαβίας/Μολντόβα, χώρα που έχει δεχθεί ανεξίτηλες επιρροές από τον
Ελληνισμό, μάλιστα κατά τους μακρούς αιώνες της οθωμανικής επικυριαρχίας. Τούτο, αν και
λαμβάνεται υπόψιν ότι η Ρουμανία έχει κληρονομήσει και μία κεντροευρωπαϊκή διάσταση.
Η χώρα αυτή ήταν το κέντρο βάρους της από οικονομικής απόψεως βαλκανικής ενδοχώρας
μας, μέχρι την επέλαση της κρίσης χρέους του 2009 και την απομείωση της θέσεώς μας. Ήδη,
από ετών το ΑΕΠ της Ρουμανίας έχει ξεπεράσει εκείνο της Ελλάδος.

Η Βουλγαρία, με σπουδαία πρόσοψη στον Εύξεινο, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής
μας στα Βαλκάνια, η σημαντικώτερη για μας χώρα της Ν.Α. Ευρώπης, για προφανείς
περιφερειακούς λόγους. Η Αθήνα, παρά το προηγούμενο του 2017 (Συμφωνία ΣόφιαςΣκοπίων), δεν έχει συμφέρον να αντιστρατεύεται την έναντι της Δημοκρατίας της Βόρειας
Μακεδονίας έγερση προκριμάτων στην ενταξιακή προς την ΕΕ πορεία της τελευταίας, εκ
μέρους της Βουλγαρίας.

Παράλληλα, η καλλιέργεια της τριγωνικής σχέσεως με την Ρουμανία και την Βουλγαρία, που
διαθέτουν σημαντικά λιμάνια στην Μαύρη Θάλασσα, πρέπει να συνεχιστεί αδιατάρακτη και
σε βάθος, εντός και πέραν της συμμετοχής μας σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ, πέραν καθέτων διαδρόμων
και του μάλλον ρηχού σχήματος της «Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών» (3 Seas
Initiative). Τα συμφέροντά μας, σε σχέση με τους τρείς παραπάνω γείτονες και εταίρους είναι
διαχρονικά, έχουν ισχυρό βάθος και ισχυρό μέλλον, που προσδιορίζεται αλλά δεν
περιορίζεται από την συμμετοχή μας στους πανευρωπαϊκούς πολιτικούς και στρατιωτικούς
οργανισμούς. Κατά την ιδία έννοια, στο πλαίσιο μιας εγρήγορσης πολιτικής πραγματισμού,
η Ελλάς, μεσαία αλλά φρονίμως πολιτευόμενη δύναμις, πρέπει να είναι απαλλαγμένη από
ιδεολογική μονομέρεια, λόγω πραγματικού ή φαντασιακού φιλορωσσισμού, των λαών ή των
πολιτικών ελίτ των χωρών που μας ενδιαφέρουν.

Ενταξιακή στην Ε.Ε. πορεία των Δυτικών Βαλκανίων

Η τροχιά είναι χαραγμένη, αυτοτελής, που δεν μπορεί να υπόκειται σε τεχνητή επιτάχυνση,
υπό το κράτος διαχείρισης του Ουκρανικού, ως πανευρωπαϊκού προβλήματος. Λιγοστό το
περιθώριο η Αθήνα να καθυστερήσει ή να επιβραδύνει την ένταξη των ενδιαφερομένων
Δημοκρατιών στην Ένωση, μάλιστα κατά την διάρκεια της εκ περιτροπής ελληνικής
προεδρίας, το β´ εξάμηνο του 2027. Αντιμετωπίζουμε πολλές ειδικές περιπτώσεις, όχι μόνο
την Αλβανία. Πάντως, με κάθε τεχνικό κριτήριο προηγείται το Μαυροβούνιο. Η ένταξη του
κράτους αυτού εμφανίζεται ρεαλιστική πριν το τέλος του 2027.

Η Αλβανία είναι ανέτοιμη. Ο Έντι Ράμα, γνωρίζει ότι στην παρούσα φάση δεν είναι η Ελλάδα
ο ανασταλτικός παράγων στην ενταξιακή διαδικασία, αλλά τα ενδημικά προβλήματα της
χώρας, επομένως για το προβλεπτό διάστημα, δεν έχει κίνητρο να αλλάξει την απέναντί μας
επί της ουσίας πολιτική ψυχρότητας. Εμείς είμαστε υποχρεωμένοι, αφού δεν κατέληξαν οι
διμερείς διαπραγματεύσεις, να πιέζουμε για την συμπεφωνημένη μεταξύ μας προσφυγή στο
ΔΔ Χάγης με σκοπό την χάραξη των ορίων ΑΟΖ-υφαλοκρηπίδας, ως επίσης για την τήρηση
των κανόνων του Κράτους Δικαίου και της προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για
όλους τους πολίτες του αλβανικού κράτους.

Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας (ΔΒΜ)

Η Συμφωνία των Πρεσπών, με όλα τα ελαττώματά της, πρέπει να εφαρμοστεί στο ακέραιο
από τις δύο πλευρές, Σκόπια και Αθήνα. Η μη πλήρης εφαρμογή της δεν εξυπηρετεί τα
ελληνικά συμφέροντα. Από την άλλη πλευρά, η χώρα μας δεν έχει ιδιαίτερο κίνητρο να είναι
ο επισπεύδων για ένταξη της ΔΒΜ στην Ένωση.

Κόσοβο

Η ελληνική πολιτική απέναντι στην Πρίστινα έχει εξαντλήσει σχεδόν τα όριά της. Έχουμε
κάνει πολλές χειρονομίες απέναντι στο κράτος αυτό που δεν αναγνωρίζουμε, μάλιστα
δοκιμάζοντας προσωρινώς την σχέση μας τόσο με την Σερβία, όσο ακόμη και με την
Κυπριακή Δημοκρατία.

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο ιδιαίτερης εμπλοκής, πέραν της ανάγκης να αποφύγουμε
αναζωπύρωση των εντάσεων και ανάφλεξη. Έχει όμως νόημα, να βλέπουμε τα πράγματα στο
Σεράγεβο και στην Μπάνια Λούκα, κατ’αρχάς μέσα από το δικό μας πρίσμα και όχι από
εκείνο των διεθνών επιτρόπων, που μπορεί να αδικούν είτε την κροατο-μποσνάκικη είτε την
σερβική πλευρά.

Στα πράγματα της Χερσονήσου του Αίμου, η Αθήνα οφείλει να διαβουλεύεται με τα βασικά
βαλκανικά κέντρα, το Βελιγράδι, το Βουκουρέστι, την Σόφια και όχι να μετατρέπεται σε
αγωγό προαγωγής ηη και επιβολής απρόσφορων εξωβαλκανικών αντιλήψεων και επιλογών
στην σκακιέρα της Χερσονήσου. Λ.χ. στο πρόσφατο επεισόδιο παραιτήσεως του Υψηλού
Εκπροσώπου των Ηνωμένων Εθνών στην Β-Ε, θα ήταν σφάλμα να λάβουμε θέση, απλώς διότι
ο εκπρόσωπος τυγχάνει πολίτης χώρας μέλους της ΕΕ.

Τα Βαλκάνια ήταν πάντοτε και διαχρονικά, πεδίο ανταγωνισμού Μεγάλων Δυνάμεων.
Γειτονικών, όπως παλαιά Αυστρία, Ιταλία, Ρωσία, Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά και
εξωχώριων, Γαλλίας, Γερμανίας, Ηνωμένου Βασιλείου, ΗΠΑ, νεωστί δε και της Κίνας. Μία
υπήρξε η εξαίρεση ενδογενούς αναλήψεως πρωτοβουλιών: η επιτυχής σύμπραξη των
κρατών της Βαλκανικής Συμμαχίας, το 1912. Δεν υπάρχει ούτε δυνατότητα, αλλά ούτε λόγος
να σκεπτόμαστε κατά το πνεύμα εκείνης της ιστορικής περιόδου.

Οφείλουμε όμως να έχουμε την δική μας οπτική και προσέγγιση των πραγμάτων, πριν αυτή
ζυμωθεί με τις αντιλήψεις των εξωβαλκανικών παραγόντων, συμμαχικών ή μή. Τούτο δεν
συμβαίνει σήμερα, καθώς η πολιτική μας κινείται στην γραμμή του «τοις κείνων ρήμασι
πειθόμενοι».

Γιώργος Πουκαμισάς, Πρέσβυς ε.τ., Δρ Πανεπιστημίου Αιγαίου, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας ΓεωγραφικώνΜελετών Ο ΣΤΡΑΒΩΝ.

Η Τουρκία κλιμακώνει τις εντάσεις στην Κύπρο

Από
anixneuseis
-
0

9 Ιουνίου 2026 | Policy Brief

Sinan Ciddi | Senior Fellow

Τουρκικά μαχητικά F-16 στο Τσανάκκαλε της Τουρκίας, στις 11 Μαΐου 2026.
Ali Atmaca/Anadolu via Getty Images

Η ολοένα και πιο συγκρουσιακή στάση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο φάνηκε αυτή την εβδομάδα, όταν αεροσκάφη που μετέφεραν Ευρωπαίους υπουργούς Άμυνας στην Κύπρο φέρεται να παρενοχλήθηκαν από τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη στον εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το περιστατικό — το οποίο διερευνάται πλέον από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης — αναδεικνύει την αντίληψη της Άγκυρας ότι η Κύπρος αποτελεί στρατηγικό πεδίο μέσω του οποίου μπορεί να αμφισβητήσει τους περιφερειακούς της αντιπάλους και να δοκιμάσει την προθυμία της Ευρώπης να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τουρκικά F-16 παρενοχλούν το αεροσκάφος του Έλληνα υπουργού Άμυνας

Στις 8 Ιουνίου, ο Βίκτωρας Παπαδόπουλος, διευθυντής του γραφείου Τύπου του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, δήλωσε ότι το γραφείο του «ενημερώθηκε από τους υπουργούς Άμυνας της Ελλάδας, της Ολλανδίας και της Γαλλίας ότι κατά την επίσκεψή τους στην Κύπρο, το αεροσκάφος στο οποίο επέβαιναν δέχθηκε παρεμβολές από το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου [στα κατεχόμενα της Βόρειας Κύπρου]».

Κύπριοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι τουρκικά F-16 παρακολουθούσαν πτήσεις που μετέφεραν υψηλόβαθμους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων τους υπουργούς Άμυνας της Ελλάδας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας, σε άτυπη σύνοδο των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στη Λευκωσία. Στην περίπτωση του Έλληνα υπουργού Άμυνας, Νίκου Δένδια, ο Παπαδόπουλος δήλωσε ότι τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη παρατηρήθηκαν κοντά στο αεροσκάφος του. Η Άγκυρα διέψευσε γρήγορα τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι τα αεροσκάφη της πραγματοποιούσαν συνήθεις επιχειρήσεις και είχαν παραμείνει εντός εναέριου χώρου υπό τον έλεγχό της.

Η Γαλλία και η Κύπρος κοντά στην ολοκλήρωση συμφωνίας ασφαλείας

Η χρονική συγκυρία είναι σημαντική, καθώς το περιστατικό σημειώθηκε εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Γαλλία και η Κύπρος φέρονται να βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση μιας Συμφωνίας Καθεστώτος Δυνάμεων, η οποία θα παρέχει το νομικό πλαίσιο για τη δράση γαλλικού στρατιωτικού προσωπικού στο νησί. Για το Παρίσι, η συμφωνία αυτή θα ενίσχυε την ικανότητά του να υποστηρίζει επιχειρήσεις περιφερειακής ασφάλειας και ανθρωπιστικές αποστολές έκτακτης ανάγκης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα, ωστόσο, αντιλαμβάνεται τη συμφωνία ως ένα βήμα προς την εμφάνιση ενός περιφερειακού μπλοκ που θα αποτελείται από την Κύπρο, την Ελλάδα, τη Γαλλία και πιθανώς το Ισραήλ, γεγονός που θεωρεί απειλή για την Τουρκία.

Η αντίθεση της Τουρκίας στη γαλλοκυπριακή συμφωνία αντανακλά την ολοένα και πιο απομονωμένη στρατηγική της θέση στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Από το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν φέτος, η Άγκυρα έχει αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία στη βόρεια Κύπρο, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης μαχητικών αεροσκαφών F-16 και πρόσθετων συστημάτων αεράμυνας. Τούρκοι αξιωματούχοι επικρίνουν συστηματικά αυτό που περιγράφουν ως «στρατιωτικοποίηση» της Κύπρου, ενώ ταυτόχρονα εμβαθύνουν το στρατιωτικό αποτύπωμα της Τουρκίας σε κατεχόμενο έδαφος. Η Τουρκία κατέχει παράνομα τη βόρεια Κύπρο από το 1974, αναφερόμενη στην περιοχή ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» — μια οντότητα που δεν αναγνωρίζεται από κανένα άλλο κράτος.

Οι αυξανόμενες αναθεωρητικές φιλοδοξίες της Τουρκίας

Το τελευταίο αυτό περιστατικό με τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη μπορεί επίσης να γίνει κατανοητό στο πλαίσιο της ευρύτερης αναθεωρητικής ατζέντας της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τούρκοι αξιωματούχοι πρότειναν πρόσφατα εσωτερική νομοθεσία που θα κωδικοποιούσε διεκδικήσεις επί έως και 152 ελληνικών νησιών και νησίδων στο Αιγαίο Πέλαγος. Μια τέτοια κίνηση θα αμφισβητούσε ρυθμίσεις κυριαρχίας που έχουν καθοριστεί από διεθνείς συνθήκες και έχουν γίνει αποδεκτές από τους συμμάχους της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ. Μαζί με τις προσπάθειες της Άγκυρας να επανακαθορίσει τα θαλάσσια σύνορα μέσω μονομερούς κοινοβουλευτικής νομοθεσίας και τις επίμονες αμφισβητήσεις της κυπριακής κυριαρχίας, οι πρωτοβουλίες αυτές αποκαλύπτουν μια κυβέρνηση ολοένα και πιο πρόθυμη να χρησιμοποιήσει νομικά, στρατιωτικά και διπλωματικά εργαλεία για να αναθεωρήσει το περιφερειακό status quo.

Τέλος, το περιστατικό σημειώνεται επίσης ενόψει της ετήσιας συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, την οποία θα φιλοξενήσει η Τουρκία τον Ιούλιο. Η υψηλού προφίλ αυτή συνάντηση, στην οποία θα συμμετάσχει και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αποτελεί ευκαιρία για τους ηγέτες του ΝΑΤΟ να επιμείνουν ότι η Τουρκία πρέπει να αναγνωρίσει τα καθιερωμένα κυρίαρχα σύνορα. Η συμπεριφορά της Τουρκίας στην Κύπρο δεν θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια περιφερειακή διαφορά μεταξύ Άγκυρας, Αθήνας και Λευκωσίας. Επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τα ευρύτερα ευρωπαϊκά και νατοϊκά συμφέροντα ασφαλείας.

Ο Sinan Ciddi είναι senior fellow στο Foundation for Defense of Democracies — FDD. Για περισσότερη ανάλυση από τον Sinan και το FDD, μπορείτε να εγγραφείτε ΕΔΩ. Ακολουθήστε το FDD στο X: @FDD. Ακολουθήστε τον Sinan στο X: @SinanCiddi. Το FDD είναι ένα μη κομματικό ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα την Ουάσιγκτον, DC, που επικεντρώνεται στην εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Hürriyet: “Η αναμέτρηση Τουρκίας – Ελλάδας στο Αιγαίο θα γίνει το 2030”

Από
anixneuseis
-
0

Τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης έχουν δηλώσει ότι το 2030 θα είναι ένα κρίσιμο έτος κατά το οποίο η Τουρκία και η Ελλάδα θα περατώσουν σε μεγάλο βαθμό τον ολοκληρωμένο εκσυγχρονισμό των αεροπορικών τους δυνάμεων.

 Αναλύσεις δείχνουν ότι η Τουρκία μεταβαίνει σε δυνατότητες επόμενης γενιάς στην αεροπορική της δύναμη με τα έργα Eurofighter Typhoon και KAAN.

Σύμφωνα με πληροφορίες το 2030 θα είναι ένα κρίσιμο σημείο καμπής όσον αφορά την ισορροπία της αεροπορικής ισχύος στο Αιγαίο. Η αξιολόγηση αναφέρεται στο ότι η Τουρκία και η Ελλάδα πλησιάζουν στην ολοκλήρωση προγραμμάτων εκσυγχρονισμού σε αυτή την κλίμακα για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1990.

Αεροπορία της Τουρκίας: Αριθμοί, Εκσυγχρονισμός και Πλατφόρμες Νέας Γενιάς

Η Τουρκία διατηρεί την αριθμητική της υπεροχή, αλλά το επίπεδο εκσυγχρονισμού του στόλου των F-16 παραμένει θέμα συζήτησης. Ωστόσο, η πιο αξιοσημείωτη πτυχή που τονίζεται είναι το πρόγραμμα Eurofighter Typhoon.

Τουρισμός Τουρκίας

Αναφέρθηκε ότι η ήδη υπογεγραμμένη συμφωνία προβλέπει την προμήθεια 20 αεροσκαφών Eurofighter Typhoon Tranche 4+ και η Άγκυρα στοχεύει στην αύξηση αυτού του αριθμού σε 40-44 μέσω πρόσθετων αγορών από το Κατάρ και το Ομάν.

Τα αεροσκάφη θα είναι στη διαμόρφωση Tranche 4+ εξοπλισμένα με το σύστημα ραντάρ AESA ECRS Mk0, γεγονός που θα καταστήσει την Τουρκία μεταξύ των πιο σύγχρονων χρηστών μαχητικών αεροσκαφών στην Ευρώπη.

Κρίσιμο έτος το 2030

Από Έλληνες σχολιαστές τονίστηκε ότι: «Το 2030 φαίνεται ήδη ότι θα είναι ένα από τα πιο κρίσιμα έτη για τον συντονισμό των αεροπορικών δυνάμεων στο Αιγαίο».

Σημειώθηκε επίσης ότι οι πρώτες παραδόσεις των νέων Typhoon αναμένεται να ξεκινήσουν το 2030.

Σχολιάστηκε, ακόμη, ότι η προμήθεια πυραύλων Meteor παρείχε σημαντικό πλεονέκτημα για τον στόλο Rafale της Ελλάδας, αλλά ότι η Τουρκία θα μπορούσε να επηρεάσει αυτήν την ισορροπία. Το εγχώριας παραγωγής μαχητικό αεροσκάφος KAAN επισημάνθηκε ως ένα από τα πιο σημαντικά στρατηγικά θέματα.

Η «αρχιτεκτονική πολέμου νέας γενιάς»

Σημειώνεται ότι η Τουρκία όχι μόνο αύξησε τον αριθμό των πλατφορμών της, αλλά και μεταβαίνει σε μια νέα γενιά πολεμικής αντίληψης. Σημείωσε ότι οι εξελίξεις στα εγχώρια συστήματα UAV-UCAV, στις δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, στα δίκτυα ραντάρ και στις υποδομές διοίκησης και ελέγχου έχουν καταστήσει την Τουρκία «μία από τις σπάνιες χώρες ικανές να δημιουργήσουν μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική πολέμου».

Το μαχητικό αεροσκάφος KAAN, με τις δυνατότητες 5ης γενιάς, θα δημιουργήσει ένα «ιστορικό σημείο καμπής» στην αεροπορική ισχύ της Τουρκίας.

Οι Έλληνες σχολιαστές που αναφέρονται στις δυνατότητες  της Τουρκίας καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι όχι μόνο διαθέτει μια εκσυγχρονισμένη αεροπορία, αλλά ξεχωρίζει επίσης ως στρατηγικός παράγοντας που έχει αναπτύξει και ενσωματώσει το δικό της πολεμικό δόγμα στο πεδίο της μάχης.

Οι προβλέψεις της Τουρκίας για το 2030 υποδεικνύουν μια μετάβαση στις δυνατότητες αεροπορικής μάχης επόμενης γενιάς με τον εκσυγχρονισμένο στόλο F-16, το απόθεμα Eurofighter Typhoon και τα drones KAAN, καταλήγει το τουρκικό δημοσίευμα.

Echedoros.blog

Αρχίζει το μάτς…

Από
anixneuseis
-
0

Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026 – Διοργάνωση και Παράγοντες.- Τι πρέπει να γνωρίζετε

Πηγές: Επίσημες ανακοινώσεις FIFA για τη διοργάνωση, ειδικές εκθέσεις (FIFA/αθλητικές αναλύσεις), ακαδημαϊκές μελέτες και δημοσιογραφικά ρεπορτάζ.

Σύνοψη

  • Το Μουντιάλ του 2026 θα είναι η μεγαλύτερη διοργάνωση στην ιστορία του θεσμού, με 48 ομάδες και συνδιοργάνωση από Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά και Μεξικό.
  • Η διοργάνωση δεν είναι μόνο αθλητικό γεγονός, αλλά παγκόσμιο οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό φαινόμενο.
  • Η διεύρυνση του τουρνουά αυξάνει τα εμπορικά έσοδα, την τηλεοπτική αξία και τη διεθνή προβολή της FIFA.
  • Η χρήση υπαρχουσών υποδομών στη Βόρεια Αμερική μειώνει τον κίνδυνο «λευκών ελεφάντων», δηλαδή πανάκριβων έργων που μένουν ανενεργά μετά τη διοργάνωση.
  • Ταυτόχρονα, ζητήματα βίζας, ασφάλειας, μετακίνησης φιλάθλων και διεθνών εντάσεων δείχνουν ότι το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να μείνει έξω από τη γεωπολιτική.
  • Το Μουντιάλ λειτουργεί ως εργαλείο «μαλακής ισχύος» για τις χώρες που το φιλοξενούν, αλλά και ως πεδίο κοινωνικής διαμαρτυρίας και προβολής ανοιχτών κοινωνικών ζητημάτων.
  • Η διοργάνωση ενώνει συμβολικά τον κόσμο, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει τις ανισότητες, τις αντιφάσεις και τους ανταγωνισμούς της εποχής μας.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι το κορυφαίο διεθνές ποδοσφαιρικό τουρνουά, που διεξάγεται κάθε τέσσερα χρόνια. Η φετινή (2026) διοργάνωση θα γίνει από τις 11 Ιουνίου έως τις 19 Ιουλίου 2026 σε 16 πόλεις των ΗΠΑ, του Καναδά και του Μεξικού – με τις ΗΠΑ να φιλοξενούν 11 αγώνες, το Μεξικό 3 και τον Καναδά 2. Πρόκειται για το πρώτο Μουντιάλ που διεξάγεται σε τρεις χώρες και το πρώτο με 48 ομάδες (αντί για 32) – δηλαδή συνολικά 104 αγώνες, η μεγαλύτερη κλίμακα που είχε ποτέ το τουρνουά. Ως αποτέλεσμα, το Μεξικό γίνεται η πρώτη χώρα που διοργανώνει το Μουντιάλ τρεις φορές (έχει φιλοξενήσει τα έτη 1970, 1986 και 2026), οι ΗΠΑ έχουν φιλοξενήσει και το 1994, ενώ ο Καναδάς παίρνει μέρος για πρώτη φορά.

Η υποψηφιότητα των ΗΠΑ-Καναδά-Μεξικού («United 2026») επικράτησε κατά την ψηφοφορία στο 68ο Συνέδριο της FIFA το 2018, κερδίζοντας την αντίπαλη υποψηφιότητα του Μαρόκου. Η επιλογή δεν ήταν εντελώς ανεπηρέαστη από εσωτερικά προβλήματα: σε επίπεδο Παρασκήνιου, ο πρόεδρος της μεξικανικής Λίγκας αποκάλυψε ότι η βίαιη συμπλοκή φιλάθλων σε αγώνα Querétaro–Atlas τον Σεπτέμβριο 2022 (το λεγόμενο «Ριφιφί της Κεράταρο») απείλησε προσωρινά τη συμμετοχή του Μεξικού στην διοργάνωση, αν δεν είχε αντιμετωπιστεί άμεσα. Μετά την ανάθεση του τουρνουά, οι διοργανωτές (FIFA μαζί με τα αντίστοιχα εθνικά ποδοσφαιρικά σωμάτια) εργάσθηκαν πυρετωδώς σε υποδομές, ασφάλεια και ετοιμασία αγωνιστικών χώρων, αλλά και σε ζητήματα ονομασιών (π.χ. τα στάδια με χορηγικές ονομασίες θα μετονομαστούν για το τουρνουά ώστε να μην έρχονται σε σύγκρουση με σπόνσορες FIFA). Επίσης, μετά τη χειμερινή διεξαγωγή του Μουντιάλ 2022 στο Κατάρ, το 2026 επιστρέφει στο παραδοσιακό, θερινό (Ιούνιο-Ιούλιο) διάστημα.

Οικονομικές Επιπτώσεις

Οι επιπτώσεις σε οικονομικούς όρους είναι τεράστιες αλλά και σύνθετες. Το κόστος προετοιμασίας ενός Μουντιάλ είναι τεράστιο· για παράδειγμα, στο Κατάρ 2022 οι δαπάνες για γήπεδα, υποδομές μεταφορών, ξενοδοχεία κ.ο.κ. υπολογίζονται σε περίπου 220 δισεκατομμύρια δολάρια. Στη Βόρεια Αμερική, μεγάλο μέρος των υποδομών (γήπεδα, συγκοινωνίες, ξενοδοχεία) είναι ήδη υπαρκτό, οπότε δεν απαιτούνται νέες, πολυέξοδες κατασκευές – γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο «λευκών ελεφάντων» μετά τη λήξη των αγώνων. (Ο κίνδυνος να μείνουν μετά τη διοργάνωση τεράστιες, πανάκριβες υποδομές που δεν χρησιμοποιούνται αρκετά και κοστίζουν πολύ στη συντήρηση.)

Οι κοντοπρόθεσμες οικονομικές ωφέλειες προέρχονται κυρίως από τον τουρισμό και τις συναφείς δαπάνες. Επισκέπτες από όλον τον κόσμο θα ξοδέψουν σε καταλύματα, εστιατόρια, μεταφορές και καταστήματα. Μελέτες δείχνουν ότι «τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα φέρνουν άμεση οικονομική δραστηριότητα μέσω τουρισμού, μεταφορών, εστίασης, λιανικής και ψυχαγωγίας». Πέρα όμως από τη βραχυπρόθεσμη «ένεση» χρήματος (πελάτες, εισιτήρια, διαφήμιση), το σημαντικότερο όφελος μακροπρόθεσμα προκύπτει από βελτιώσεις στην υποδομή, την προβολή του προορισμού και τη δημιουργία εικόνας. Για παράδειγμα, η διοργάνωση προσφέρει στις πόλεις-οικοδεσπότες παγκόσμια προβολή με πενταπλάσιο ακροατήριο (περίπου 5 δισεκατομμύρια τηλεθεατές), γεγονός που μπορεί να προσελκύσει τουρισμό και επενδύσεις μακροπρόθεσμα.

Ειδικά για ορισμένες πόλεις των ΗΠΑ, οι οικονομικές εκτιμήσεις μιλούν για μεγάλα μεγέθη: κοινή ανάλυση προβλέπει συνολικό αντίκτυπο 3–4 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις οικονομίες των Ατλάντα, Ντάλας–Άρλινγκτον, Χιούστον και Σαν Αντόνιο. Η πόλη της Ατλάντα, για παράδειγμα, αναμένεται να αποκομίσει πάνω από 1 δισ. δολάρια από τους οκτώ αγώνες που θα φιλοξενήσει. Οι επισκέπτες μπορεί να παρατείνουν τη διαμονή τους και να ξοδεύσουν πέραν των ημέρων των αγώνων – π.χ. σε τουριστικές εκδρομές, κρουαζιέρες, ψώνια – ενισχύοντας τοπική οικονομία. Ειδικά, μεγάλα φεστιβάλ φιλάθλων (FIFA Fan Festivals) στην καρδιά των πόλεων δίνουν πρόσθετη ώθηση στις τοπικές επιχειρήσεις: εστιατόρια, καταστήματα και πάγκοι εκδηλώσεων ωφελούνται από τη μαζική προσέλευση του κόσμου, ακόμη και σε μη αγωνιστικές μέρες. Οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι αυτά τα φεστιβάλ (σε 13 πόλεις το 2026) συνδυάζουν ποδόσφαιρο, ζωντανή μουσική και τοπική κουζίνα, «επαναζωντανεύοντας» τις διοργανώσεις πέρα από τα γήπεδα.

Παρά τα θετικά, υπάρχουν και κίνδυνοι. Η εμπειρία προηγούμενων μεγάλων διοργανώσεων δείχνει ότι πολλές φορές τα έσοδα υπερεκτιμώνται και τα έξοδα εκτροχιάζονται. Μία πρόσφατη έρευνα (Miami) βρήκε ότι σε αρκετές πόλεις των ΗΠΑ οι κρατήσεις ξενοδοχείων κυμαίνονται κάτω από τις αρχικές προβλέψεις (περίπου 80% αυτών των πόλεων έχει υστέρηση έναντι των στόχων) – αν και για παράδειγμα το Μαϊάμι αναφέρει υψηλότερη πληρότητα από το αναμενόμενο (προπληρωμές 55% πάνω από τις προβλέψεις). Το τελικό οικονομικό ισοζύγιο θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εκτέλεση των εκδηλώσεων (ασφάλεια, μεταφορές, εμπειρία φιλάθλων κ.ο.κ.): εάν η διοργάνωση περάσει ομαλά, οι επενδύσεις σε υποδομές και προβολή μπορούν να αποφέρουν διπλό όφελος πολύ μετά το τελευταίο σφύριγμα.

Κοινωνικές Επιπτώσεις

Κοινωνικά, το Μουντιάλ συσπειρώνει εκατομμύρια φιλάθλους σε όλον τον κόσμο. Παράλληλα όμως εγείρει και σημαντικά ζητήματα. Οι τοπικές κοινότητες βιώνουν αυξημένη κινητικότητα και ένταση. Για παράδειγμα, σε πόλεις όπως το Μαϊάμι δημιουργούνται ζώνες φιλάθλων (Fan Festivals) όπου συγκεντρώνονται χιλιάδες άνθρωποι – κάτι που ενισχύει την κοινωνική επαφή και το αίσθημα κοινότητας. Πολλοί φανς θα ταξιδέψουν μαζί με τις οικογένειες και φίλους τους, απολαμβάνοντας τοπικά φαγητά, μουσική και ψυχαγωγία πέρα από τα γήπεδα. Αυτές οι δημόσιες εκδηλώσεις ενισχύουν μικρές τοπικές επιχειρήσεις και τον πολιτιστικό διάλογο.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για ανθρώπινα δικαιώματα και ισότητα. Οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία, προειδοποιούν ότι αυστηρά μεταναστευτικά μέτρα (ειδικά στις ΗΠΑ όπου θα διεξαχθεί το 75% των αγώνων) μπορεί να εμποδίσουν χιλιάδες οπαδούς από χώρες όπως το Ιράν, η Αϊτή, η Ακτή Ελεφαντοστού και η Σενεγάλη να ταξιδέψουν. Επιπλέον, στο φόντο εντάσεων με μεταναστευτικές πολιτικές, περίπου μισό εκατομμύριο άτομα απελάθηκαν από τις ΗΠΑ μόνο το 2025, δημιουργώντας κλίμα φόβου και αβεβαιότητας. Η έντονη παρουσία διμοιριών και ενόπλων σωμάτων (όπως Εθνοφρουράς σε διαδηλώσεις κατά των μεταναστευτικών πράξεων) στις πόλεις –οικοδεσπότες του Μουντιάλ προδιαγράφει μια «σκληρή» κοινωνική επιτήρηση. Σε μεξικανικό έδαφος, έχουν ήδη κινητοποιηθεί 100.000 αστυνομικοί και στρατιώτες λόγω της γενικά αυξημένης εγκληματικότητας, κι έχουν εκφραστεί φόβοι ότι ειρηνικές διαμαρτυρίες (π.χ. γυναικείες οργανώσεις στην Πόλη του Μεξικού που διεκδικούν δικαιοσύνη για εξαφανίσεις) θα περιοριστούν. Στον Καναδά, έχει φανεί η ανησυχία για κοινωνικές ομάδες που μπορεί να περιθωριοποιηθούν (π.χ. άστεγοι) σε περιπτώσεις όπου γήπεδα ή ξενοδοχεία δεσμεύονται για τις ανάγκες της FIFA.

Παρά ταύτα, η ελπίδα είναι ότι το τελετουργικό του Μουντιάλ θα ενισχύσει τη συναδελφικότητα και τη διεθνή κατανόηση. Οι φιλάθλοι συνήθως στέλνουν μήνυμα αλληλεγγύης και «φιλίας ανάμεσα στα έθνη». Ταυτόχρονα όμως, το ποδόσφαιρο έχει και μια «σκοτεινή πλευρά»: οπαδοί εκδηλώνουν εθνικιστικές τάσεις ή ρατσιστικά συνθήματα στα γήπεδα και στα social media. Οι διοργανωτές τονίζουν επανειλημμένα ότι το Παγκόσμιο Κύπελλο θα πρέπει να υπερβαίνει διχόνοιες και διακρίσεις, αλλά στην πράξη προκαλείται έντονος διάλογος για την κοινωνική του διάσταση και τις συγκρούσεις που αναδεικνύει.

Πολιτικές Διαστάσεις

Το Μουντιάλ δεν είναι απλώς αθλητικό γεγονός· έχει έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Εθνικές κυβερνήσεις και κορυφαίοι παράγοντες το χρησιμοποιούν ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και δημόσιας εικόνας. Π.χ. η επιλογή της κατοχής υψίστης φήμης (FIFA) επηρεάζει πόρους και προτεραιότητες κάθε κράτους που υποδέχεται τους αγώνες.

Για το Μουντιάλ του 2026, οι πολιτικές εντάσεις εμφανίστηκαν πριν ακόμη αρχίσει η διοργάνωση. Επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μία από τις τρεις διοργανώτριες χώρες, οι αμερικανικοί περιορισμοί εισόδου και οι διαδικασίες χορήγησης βίζας αποκτούν άμεση σημασία για το τουρνουά.

Το ζήτημα αφορά κυρίως πολίτες χωρών που βρίσκονται σε καθεστώς ταξιδιωτικών περιορισμών. Οι επίσημες εξαιρέσεις φαίνεται να καλύπτουν κατά προτεραιότητα αθλητές, προπονητές και μέλη των αποστολών, ώστε να μη διαταραχθεί η ίδια η διεξαγωγή των αγώνων. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι η ίδια ευκολία θα ισχύσει και για τους απλούς φιλάθλους αυτών των χωρών, οι οποίοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σοβαρά εμπόδια στην έκδοση βίζας.

Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του Ιράν. Η ιρανική ποδοσφαιρική ομοσπονδία απείλησε αρχικά να μποϊκοτάρει την κλήρωση του Μουντιάλ, όταν δεν επετράπη στον πρόεδρό της, Μεχντί Ταζ, να ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η βίζα του είχε αρχικά απορριφθεί. Τελικά, ο Ιρανός πρόεδρος της ομοσπονδίας δεν ταξίδεψε και η χώρα εκπροσωπήθηκε μόνο από τον προπονητή Αμίρ Γκαλενόει, ύστερα από παρέμβαση της FIFA.

Το επεισόδιο δείχνει ότι το Μουντιάλ του 2026 δεν θα διεξαχθεί σε ουδέτερο πολιτικό περιβάλλον. Αντίθετα, ζητήματα μετανάστευσης, κυρώσεων, βίζας και διεθνών σχέσεων μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο τις εθνικές αποστολές, αλλά και τη συμμετοχή των φιλάθλων, μετατρέποντας τη διοργάνωση σε πεδίο όπου το ποδόσφαιρο συναντά ευθέως τη γεωπολιτική.

Σε ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο, η αυξανόμενη αντιπαλότητα ΗΠΑ–Ιράν μετέφερε το πολιτικό της βάρος και στο ποδόσφαιρο. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η ιρανική ομάδα είναι «ευπρόσδεκτη» στο τουρνουά, αφήνοντας όμως ταυτόχρονα αιχμές για ζητήματα ασφαλείας. Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν την αντίδραση της Τεχεράνης, η οποία ζήτησε σαφείς εγγυήσεις για την απρόσκοπτη έκδοση θεωρήσεων εισόδου, την ασφάλεια των παικτών και τον σεβασμό των ιρανικών εθνικών συμβόλων.

Υπό αυτή την πίεση, η FIFA παρενέβη για να διασφαλίσει ότι η συμμετοχή του Ιράν θα γίνει χωρίς θεσμικά ή πρακτικά εμπόδια. Στο ίδιο πλαίσιο, η ιρανική αποστολή φέρεται να μετέφερε το προπονητικό της κέντρο από την Αριζόνα στο Μεξικό, ώστε να περιορίσει την έκθεσή της στις πολιτικές και διοικητικές δυσκολίες που συνδέονταν με την παραμονή της στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι εντάσεις αυτές πλήττουν ευθέως το κεντρικό σύνθημα της FIFA ότι «το ποδόσφαιρο ενώνει τον κόσμο». Όταν η πρόσβαση στη διοργάνωση εξαρτάται από ταξιδιωτικούς περιορισμούς, πολιτικές αντιπαραθέσεις και καθεστώτα βίζας, η καθολικότητα του Μουντιάλ τίθεται υπό αμφισβήτηση. Οι εθνικές ομάδες μπορεί να συμμετέχουν κανονικά, αλλά οι φίλαθλοί τους δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες να τις ακολουθήσουν.

Έτσι, το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 κινδυνεύει να μην εμφανιστεί μόνο ως παγκόσμια γιορτή του ποδοσφαίρου, αλλά και ως καθρέφτης των σημερινών γεωπολιτικών διαιρέσεων. Αντί να λειτουργεί αποκλειστικά ως πεδίο συμβολικής ενότητας, αναδεικνύει τις άνισες συνθήκες πρόσβασης, τις πολιτικές καχυποψίες και τα όρια της αθλητικής ουδετερότητας σε έναν κόσμο όλο και πιο κατακερματισμένο.

default

Παράλληλα, το Μουντιάλ δεν μένει έξω από τις εσωτερικές κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις των χωρών που το φιλοξενούν. Ιστορικά, μεγάλες ποδοσφαιρικές διοργανώσεις έχουν λειτουργήσει ως σκηνή προβολής αιτημάτων για ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνική δικαιοσύνη ή αντιπολεμική διαμαρτυρία. Το ποδόσφαιρο, ακριβώς επειδή συγκεντρώνει παγκόσμια προσοχή, μετατρέπεται συχνά σε χώρο όπου κοινωνικές ομάδες επιχειρούν να κάνουν ορατά ζητήματα που αλλιώς θα έμεναν στο περιθώριο.

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης του 2026, ακτιβιστικές ομάδες αναμένεται να αξιοποιήσουν τη διεθνή δημοσιότητα του τουρνουά για ειρηνικές διαμαρτυρίες, μεταξύ άλλων και για ζητήματα όπως οι αγνοούμενες γυναίκες στο Μεξικό. Τέτοιες κινητοποιήσεις δείχνουν ότι η αθλητική σκηνή δεν είναι ποτέ πλήρως αποκομμένη από την κοινωνία που τη φιλοξενεί.

Έτσι, οι κυβερνήσεις βλέπουν το Μουντιάλ ως ευκαιρία προβολής, κύρους και «μαλακής ισχύος», αλλά ταυτόχρονα βρίσκονται αντιμέτωπες με τις κοινωνικές προσδοκίες και τις πιέσεις που αναδύονται στο εσωτερικό τους. Η διοργάνωση δεν λειτουργεί μόνο ως γιορτή του ποδοσφαίρου· λειτουργεί και ως καθρέφτης των ανοιχτών κοινωνικών ζητημάτων των χωρών υποδοχής.

Το Μουντιάλ δεν είναι μόνο αθλητικό γεγονός· είναι ένας τεράστιος κοινωνικός καθρέφτης. Επειδή συγκεντρώνει παγκόσμια προσοχή, φέρνει στην επιφάνεια αντιθέσεις που συνήθως παραμένουν αθέατες: κοινωνικές ανισότητες, ζητήματα φύλου, μεταναστευτικές εντάσεις, αποκλεισμούς, τοπικές αδικίες και συγκρούσεις γύρω από την ταυτότητα. Οι ακτιβιστικές παρεμβάσεις που συνοδεύουν τέτοιες διοργανώσεις δεν είναι ξένα σώματα προς το ποδόσφαιρο· είναι ένδειξη ότι το ποδόσφαιρο έχει γίνει ένας από τους λίγους κοινούς δημόσιους χώρους όπου η κοινωνία μπορεί να απευθυνθεί ταυτόχρονα στο έθνος και στον κόσμο.

Γι’ αυτό και οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το Μουντιάλ με διπλό τρόπο. Από τη μία το χρησιμοποιούν ως μηχανισμό προβολής, εθνικού κύρους και «μαλακής ισχύος». Από την άλλη, όμως, η ίδια η δημοσιότητα της διοργάνωσης ανοίγει χώρο για κοινωνικές διεκδικήσεις που αμφισβητούν την επίσημη εικόνα ευημερίας και ενότητας. Το γήπεδο γίνεται έτσι κάτι περισσότερο από χώρος αγώνα: γίνεται σκηνή κοινωνικής ορατότητας, όπου το θέαμα, η εξουσία και η διαμαρτυρία συναντώνται.

Πολιτιστικές Εκφάνσεις

Το Μουντιάλ είναι επίσης διεθνές πολιτιστικό φαινόμενο. Στις διοργανώτριες χώρες οι εορτασμοί επεκτείνονται πέρα από τα γήπεδα σε χώρους συνάθροισης του κοινού. Τα επίσημα FIFA Fan Festivals θα διεξαχθούν σε 13 πόλεις, προσφέροντας προβολή αγώνων σε γιγαντοοθόνες, ζωντανή μουσική από διάσημους καλλιτέχνες, τοπική γαστρονομία και πολιτιστικά events. Όπως σημειώνει εκπρόσωπος της FIFA, αυτά τα φεστιβάλ «συνδυάζουν το ποδόσφαιρο, την ψυχαγωγία και τον τοπικό πολιτισμό, ενώ ενώνουν φιλάθλους απ’ όλο τον κόσμο και προβάλλουν το ιδιαίτερο πνεύμα κάθε πόλης – μέσα από ποδόσφαιρο, μουσική, φαγητό και κοινές στιγμές». Με άλλα λόγια, κάθε πόλη-οικοδεσπότης παρουσιάζει τη δική της ταυτότητα: για παράδειγμα, το Λος Άντζελες θα φιλοξενήσει beach party με ηλιοβασίλεμα, ενώ στο Μεξικό θα προβάλλεται λαϊκό χρώμα και παραδοσιακή κουζίνα.

Ακόμη και τα επίσημα σύμβολα της διοργάνωσης εμπεριέχουν πολιτιστικά στοιχεία. Το λογότυπο και τις αφίσες του 2026 σχεδίασαν καλλιτέχνες από τα επιμέρους κράτη: απεικονίζουν τοπικά τοπία (π.χ. ήλιος και κύμα για το Λος Άντζελες, το βουνό Cerro de la Silla για το Μοντερέι, ο ουρανοξύστης CN Tower για το Τορόντο). Η FIFA ανέδειξε 16 αφίσες, μία για κάθε πόλη, με έργα που αντανακλούν την «ταυτότητα και την κληρονομιά» του τόπου του κάθε καλλιτέχνη.

Κεντρικό ρόλο έχει και η μουσική: από ύμνους μέχρι παγκόσμια pop τραγούδια, το Μουντιάλ δημιουργεί «soundtrack» που ταξιδεύει σε όλες τις ηπείρους. Επίσης, οι φίλαθλοι δημιουργούν κοινές παραδόσεις – όπως είναι οι εθνικοί ύμνοι πριν τους αγώνες, τα σήματα των ομάδων, και οι «χοροί» ή «γροθιές» των οπαδών όταν κερδίζει η ομάδα τους. Όλα αυτά ενισχύουν την αίσθηση διεθνούς εορτής.

Ταυτόχρονα, το παγκόσμιο ποδόσφαιρο γίνεται πλατφόρμα διαφόρων πολιτιστικών ζητημάτων. Παράδειγμα, οι προηγούμενες διοργανώσεις έδωσαν βήμα για εκδηλώσεις διεκδικήσεων (π.χ. υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ισότητα φύλων, ή βελτίωση των συνθηκών εργασίας). Ορισμένα πανό και συνθήματα σε αγώνες του Μουντιάλ 2022 αναδείκνυαν αιτήματα για ίση αμοιβή γυναικών, για παγκόσμια αλληλεγγύη, ακόμα και αναφορές σε πολιτικά κινήματα (π.χ. Χιλή σταματά την δικτατορία). Καθώς οι παγκόσμιες εξελίξεις συγκεντρώνουν πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας, είναι βέβαιο ότι το Μουντιάλ 2026 θα γειωθεί και σε πολιτιστικές συζητήσεις. Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ήδη φέρνουν εικόνες από κάθε γωνιά – χορευτές, μιμήσεις, memes – που κάνουν το τουρνουά συνδετικό κρίκο πολιτισμών, αλλά και πεδίο σύγκρουσης ιδεών (π.χ. όταν εκδηλώνεται ρατσισμός ή μισαλλοδοξία στους διαδρόμους του hashtag #WorldCup).

Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2026 παρουσιάζει μια σπάνια συνύπαρξη αθλητισμού, οικονομίας, κοινωνίας, πολιτικής και πολιτισμού. Πρόκειται για ένα τεράστιο συμβάν που μεταμορφώνει τις πόλεις-οικοδεσπότες τους θερινούς μήνες, ενώ ταυτόχρονα πυροδοτεί συζητήσεις για μεταναστευτικές πολιτικές, διεθνείς σχέσεις και παγκόσμιες αξίες. Όπως παρατηρεί καθηγητής ιστορίας του αθλητισμού, η FIFA καθορίζει «πώς γίνεται το τουρνουά και πώς μοιράζονται δισεκατομμύρια δολάρια», επηρεάζοντας τόσο την πολιτική των χωρών όσο και την παγκόσμια κουλτούρα των φιλάθλων. Με άλλα λόγια, το Μουντιάλ είναι πολύ περισσότερα από ένα απλό αθλητικό γεγονός· αποτελεί ένα φαινόμενο παγκόσμιας κλίμακας, με τεράστια οικονομική επιρροή, κοινωνικές προεκτάσεις και πολιτικές διαστάσεις – ένα «παγκόσμιο πανηγύρι» που μας θυμίζει ότι το ποδόσφαιρο μπορεί να ενώνει λαούς, αλλά ταυτόχρονα φωτίζει και τις προκλήσεις που τους χωρίζουν.

«Βαθαίνει» η συνεργασία Ελλάδα – Ισραήλ: Η ELBIT «κλειδώνει» Apache και PULS

Από
anixneuseis
-
3
Γραφείο Τύπου ΓΕΕΘΑ

Παναγιώτης Μίχος

 Παναγιώτης Μίχος ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η αμυντική συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ «βαθαίνει» με έργα δισεκατομμυρίων και αποκτά νέα θεσμική διάσταση, με την ELBIT να πιστοποιείται για τα Apache, ενώ προχωρούν τα εξοπλιστικά PULS και HERON.

Πιο θεσμοθετημένα χαρακτηριστικά φαίνεται να αποκτά η διαρκώς εμβαθυνόμενη συνεργασία Ελλάδος και Ισραήλ στον αμυντικό τομέα με αιχμή τα εξοπλιστικά.

Άλλωστε, η Αθήνα έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια δισεκατομμύρια ευρώ στην αναβάθμιση των οπλικών της συστημάτων μέσω ισραηλινών εταιρειών.

Χθες, παρουσία του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημήτρη Χούπη, η Εθνική Στρατιωτική Αρχή Αξιοπλοΐας (ΕΣΑΑ) απένειμε δύο πιστοποιητικά στρατιωτικής αξιοπλοΐας στην ELBIT Systems Ltd για την εν εξελίξει αναβάθμιση των ελικοπτέρων τύπου «Απάτσι» (AH-64Α).

Η ισραηλινή αμυντική εταιρεία έχει αναλάβει την ενσωμάτωση νέων ηλεκτροοπτικών συστημάτων, εντός και εκτός της καμπίνας του χειριστή, στα 19 επιθετικά ελικόπτερα της Αεροπορίας Στρατού.

Μέχρι στιγμής έχουν αναβαθμιστεί δύο ελικόπτερα και το προσεχές διάστημα αναμένεται να ολοκληρωθεί η αναβάθμιση και τρίτου. Υπενθυμίζεται ότι η ίδια εταιρεία ανέλαβε και την τοποθέτηση επιθετικών πυραύλων ακριβείας τύπου Spike NLOS στα Απάτσι.

Υπό αυτό το πρίσμα, έχει ενδιαφέρον ότι τα πρώτα πιστοποιητικά αυτού του τύπου που εξέδωσε η ΕΣΑΑ απονεμήθηκαν στην ισραηλινή ELBIT: το Στρατιωτικό Πιστοποιητικό Οργανισμού Σχεδίασης (Military Design Organisation Approval – MDOA) και το Στρατιωτικό Συμπληρωματικό Πιστοποιητικό Τύπου (Military Supplemental Type Certificate – MSTC).

Με αυτό τον τρόπο, το ΓΕΕΘΑ, μέσω της ΕΣΑΑ, πιστοποίησε την ισραηλινή εταιρεία ως εγκεκριμένο οργανισμό σχεδίασης και ενέκρινε τη συγκεκριμένη αναβάθμιση των Απάτσι, κρίνοντας ότι συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις της στρατιωτικής αξιοπλοΐας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Επιπρόσθετα, η Ελλάδα αρχίζει να εφαρμόζει ένα σύστημα παρόμοιο με εκείνο που χρησιμοποιείται στην πολιτική αεροπορία και σε αρκετές συμμαχικές χώρες του ΝΑΤΟ.

Κάτι που συνεπάγεται ότι οι μελλοντικές αναβαθμίσεις και τροποποιήσεις στις εναέριες πλατφόρμες θα περνούν από τη θεσμοθετημένη διαδικασία πιστοποίησης.

Εκτός από αξιωματικούς του ΓΕΕΘΑ και στελέχη της ELBIT, στην εκδήλωση παρέστηκαν και εκπρόσωποι της Διεύθυνσης Διεθνούς Αμυντικής Συνεργασίας (SIBAT), δηλαδή του επίσημου βραχίονα αμυντικών εξαγωγών του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας.

Οπωσδήποτε, η δραστηριοποίηση της ισραηλινής εταιρείας στην Ελλάδα δεν περιορίζεται στην αναβάθμιση των Απάτσι.

 Τον περασμένο Απρίλιο, η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και η SIBAT υπέγραψαν συμφωνία προμήθειας του προηγμένου συστήματος πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων PULS.

Το αυτοκινούμενο σύστημα που εντάσσεται στο πυραυλικό πυροβολικό, κόστους 650 εκατομμυρίων ευρώ, είναι προϊόν της ELBIΤ και μετά την πρόσκτησή του θα τοποθετηθεί στον Έβρο και τα νησιά του Αιγαίου.

Οι PULS αποτελούν τμήμα «Ασπίδα του Αχιλλέα», η οποία θα προσφέρει άμυνα σε πέντε επίπεδα, έναντι πυραύλων, αεροσκαφών, drones, πλοίων και υποθαλάσσιων απειλών.

Ο ελληνικός «θόλος» πρόκειται να θεμελιωθεί κυρίως σε ισραηλινά εξοπλιστικά συστήματα και το κόστους του υπολογίζεται περί τα 4 δις ευρώ.

Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Πιλότων

Επιπλέον, η ELBIT λειτουργεί ως ο κεντρικός ανάδοχος εφοδιαστικής υποστήριξης και τεχνολογικός πάροχος στο Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Πιλότων που εδρεύει στην 120 Πτέρυγα Εκπαίδευσης Αέρος (120 ΠΕΑ) στην Καλαμάτα. Ελλάδα και Ισραήλ είχαν υπογράψει υπέγραψαν τη σχετική διακρατική συμφωνία 22ετούς διάρκειας τον Απρίλιο του 2021.

Φυσικά, ο κατάλογος αγορών των ισραηλινών εξοπλιστικών δεν έχει κλείσει. Την προσεχή Πέμπτη συνεδριάζει η Ειδική Διαρκής Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής.

Στο επίκεντρό της, μεταξύ άλλων, θα βρεθεί -σύμφωνα με την «Καθημερινή»- η προμήθεια μη επανδρωμένων αεροχημάτων επιτήρησης τύπου HERON, κόστους 40 εκατομμυρίων ευρώ, από την Israel Aerospace Industries (ΙΑΕ).

businessdaily.gr

Τι είναι η «στρατηγική αυτονομία» — και γιατί ξαφνικά όλοι στρέφονται προς αυτήν;

Από
anixneuseis
-
0

The Conversation

Δημοσιεύθηκε: 4 Ιουνίου 2026, 2:27 μ.μ. CEST

Andrew Latham
Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Macalester College

Δήλωση διαφάνειας

Ο Andrew Latham δεν εργάζεται, δεν παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες, δεν κατέχει μετοχές και δεν λαμβάνει χρηματοδότηση από καμία εταιρεία ή οργανισμό που θα μπορούσε να ωφεληθεί από αυτό το άρθρο. Επίσης, δεν έχει δηλώσει καμία σχετική σχέση ή σύνδεση πέρα από την ακαδημαϊκή του ιδιότητα.

Η στρατηγική αυτονομία βρίσκεται στο προσκήνιο.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες την επικαλούνται για να δικαιολογήσουν μια ιστορική ενίσχυση της άμυνας· το υπουργείο Εξωτερικών της Ινδίας την έχει καταστήσει οργανωτική αρχή μιας πολιτικής που αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει αμερικανικές επενδύσεις· και ο Καναδάς τη θεωρεί «βασικό στόχο».

Η φράση εμφανίζεται παντού στους κύκλους των διεθνών σχέσεων, αλλά η εξήγησή της σχεδόν πουθενά. Τι σημαίνει λοιπόν στην πραγματικότητα η στρατηγική αυτονομία; Και γιατί οι αναλυτές την επικαλούνται τώρα;

Μόχλευση περισσότερο παρά αυτάρκεια

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι η αυτονομία δεν σημαίνει αποχώρηση από τη διεθνή τάξη ούτε διακοπή ή μείωση των δεσμών με την Ουάσιγκτον.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως ένας από τους λίγους οργανισμούς που έχει διατυπώσει ρητά τις φιλοδοξίες του για στρατηγική αυτονομία, η ΕΕ αυξάνει τις συλλογικές αμυντικές της δαπάνες για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μιας Αμερικής στις μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις της οποίας δεν μπορεί πλέον να βασίζεται απόλυτα.

Η Ινδία εξακολουθεί να συμμετέχει στη στρατηγική συμμαχία Quad μαζί με τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και την Ιαπωνία, αλλά ασκεί ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική όταν τα συμφέροντά της δεν ευθυγραμμίζονται με την Ουάσιγκτον. Ο Καναδάς διαφοροποιεί τις συνεργασίες του, αλλά δεν αποσυνδέεται.

Ένα εβδομαδιαίο email με τεκμηριωμένη ανάλυση από τους καλύτερους ακαδημαϊκούς της Ευρώπης
Λάβετε το ενημερωτικό μας δελτίο

Μπορεί κανείς να διαφωνήσει με τις λεπτομέρειες κάθε περίπτωσης. Όμως από τη Γερμανία μέχρι την Ινδία και τον Καναδά, το βασικό ένστικτο που κινεί την εξωτερική πολιτική αυτών των χωρών είναι το ίδιο: επιδιώκουν να αυξήσουν τα περιθώρια ελιγμών τους, παραμένοντας σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όλες παραμένουν ενταγμένες στις υπάρχουσες παγκόσμιες δομές ασφάλειας και οικονομίας που ηγούνται οι ΗΠΑ. Απλώς τώρα επαναδιαπραγματεύονται τους όρους της συμμετοχής τους σε αυτές τις δομές.

Με αυτή την έννοια, η στρατηγική αυτονομία πρέπει να γίνει καλύτερα αντιληπτή ως μόχλευση και ευελιξία, και όχι ως αυτάρκεια. Πιο συγκεκριμένα, είναι η αξιόπιστη ικανότητα ενός κράτους να λέει «όχι» σε προστάτες μεγάλες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ.

Ένα στρατηγικά αυτόνομο έθνος μπορεί να λαμβάνει διπλωματικές θέσεις που δεν αρέσουν στις υπερδυνάμεις της εποχής. Μπορεί να αναπτύσσει στρατιωτική ισχύ χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τον εξοπλισμό ή την έγκριση άλλης χώρας. Και μπορεί να διατηρεί επαρκή έλεγχο πάνω σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ώστε να περιορίζει τον εξαναγκασμό από αντιπάλους.

Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ μιλά στο Κοινοβούλιο στην Οτάβα του Καναδά, στις 14 Μαΐου 2026.
Φωτογραφία: Dave Chan / AFP μέσω Getty Images

Το φάντασμα του Σαρλ ντε Γκωλ

Η ίδια η φράση είναι νεότερη απ’ όσο συνειδητοποιούν πολλοί, ακόμη κι αν η λογική που βρίσκεται πίσω της δεν είναι νέα.

Ο μεταπολεμικός ηγέτης της Γαλλίας, Σαρλ ντε Γκωλ, πέρασε μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 1960 θεσμοποιώντας αυτό που αργότερα έγινε γνωστό ως στρατηγική αυτονομία. Το 1966 απέσυρε τη Γαλλία από την ενιαία στρατιωτική διοίκηση του ΝΑΤΟ, διατηρώντας όμως τη χώρα εντός της Συμμαχίας. Αυτό στο οποίο αντιδρούσε ο ντε Γκωλ ήταν η de facto αμερικανική έγκριση σε ζητήματα γαλλικής ασφάλειας.

Η συλλογιστική του ήταν απλή: ένα κράτος που εξαρτάται από μια άλλη δύναμη για την ασφάλειά του δεν είναι πλήρως κυρίαρχο.

Αν και ο ντε Γκωλ δεν χρησιμοποίησε ποτέ τη φράση «στρατηγική αυτονομία», αυτή ενσωματώθηκε στο επίσημο γαλλικό δόγμα στη Λευκή Βίβλο για την Άμυνα του 1994.

Μέχρι το 1998, η έννοια είχε περάσει στην ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική μέσω της Διακήρυξης του Σαιν-Μαλό ανάμεσα στους τότε ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας, Τόνι Μπλερ και Ζακ Σιράκ. Υποστήριξαν ότι η Ευρώπη χρειαζόταν «την ικανότητα αυτόνομης δράσης, υποστηριζόμενη από αξιόπιστες στρατιωτικές δυνάμεις». Η Ευρωπαϊκή Ένωση επισημοποίησε αυτή την πολιτική στην Παγκόσμια Στρατηγική της το 2016.

Την ίδια περίοδο που ο ντε Γκωλ ακολουθούσε τις πολιτικές του, μια παράλληλη παράδοση μέσω του Κινήματος των Αδεσμεύτων επέτρεψε στην Ινδία, την Ινδονησία, τη Γιουγκοσλαβία και πολλές άλλες χώρες να χαράξουν μια πορεία στον Ψυχρό Πόλεμο ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση.

Ίδια λογική, διαφορετικές κρίσεις

Η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη στρατηγική αυτονομία έχει μια κοινή πηγή: μια διεθνή τάξη υπό αμερικανική ηγεσία, η οποία για ολοένα και περισσότερα κράτη έχει αρχίσει να μοιάζει λιγότερο με δημόσιο αγαθό και περισσότερο με βάρος.

Αν και ορισμένοι ηγέτες είχαν προηγηθεί των εξελίξεων — ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας υποστήριζε την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία χρόνια πριν από τους Ευρωπαίους ομολόγους του — είναι η δεύτερη θητεία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ που άλλαξε τους πολιτικούς υπολογισμούς.

Κυβερνήσεις που κάποτε θεωρούσαν ότι οι αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας ήταν άνευ όρων ανακάλυψαν ότι δεν είναι έτσι. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν ρωτούν πλέον αν είναι απαραίτητη η ανεξάρτητη στρατιωτική ικανότητα· ρωτούν πόσο γρήγορα μπορούν να τη δημιουργήσουν.

Η ινδική εκδοχή της στρατηγικής αυτονομίας είναι ίσως η πιο ανεπτυγμένη και διδακτική.

Η κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο παρά τις δυτικές κυρώσεις. Απέχει σε ψηφοφορίες των Ηνωμένων Εθνών για την Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα εμβαθύνει την αμυντική συνεργασία με την Ουάσιγκτον. Και συμμετέχει σε πολυμερή φόρα που περιλαμβάνουν το Πεκίνο, ενώ παράλληλα ενισχύει τους δεσμούς της με την Quad.

Αν το δει κανείς μέσα από τον φακό της παραδοσιακής συμμαχικής πολιτικής, αυτή η συμπεριφορά μοιάζει ασυνάρτητη. Αν όμως τη δει μέσα από τον φακό της στρατηγικής αυτονομίας, γίνεται πολύ πιο κατανοητή. Η Ινδία μεγιστοποιεί τη διαπραγματευτική της ισχύ μέσα από ανταγωνιστικές σχέσεις, αρνούμενη να εξαρτηθεί μόνιμα από οποιαδήποτε από αυτές.

Ο Καναδάς φαίνεται να φτάνει σε παρόμοιο σημείο, αν και μέσω διαφορετικής διαδρομής.

Η ρητορική του Τραμπ περί μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ αποκάλυψε πόση εξάρτηση είχε συσσωρεύσει η Οτάβα έναντι της Ουάσιγκτον. Ως απάντηση, οι Καναδοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής επιδιώκουν τώρα διαφοροποίηση του εμπορίου, ανανεωμένες αμυντικές επενδύσεις και ευρύτερες συνεργασίες.

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία δείχνουν μια σκληρότερη εκδοχή της ίδιας λογικής. Η Άγκυρα παραμένει εντός του ΝΑΤΟ, ενώ χρησιμοποιεί ρωσικά συστήματα αεράμυνας. Το Ριάντ οικοδομεί εγχώρια αμυντική ικανότητα, ενώ καλλιεργεί εναλλακτικούς προμηθευτές όπλων πέρα από την Ουάσιγκτον.

Αυτές είναι στρατηγικές αντιστάθμισης, προσαρμοσμένες στη σημερινή πιο κατακερματισμένη διεθνή τάξη, ενώ ο παλαιότερος διαχωρισμός χώριζε τα κράτη σε ευθυγραμμισμένα και αδέσμευτα.

Τώρα αναδύεται ένας διαφορετικός διαχωρισμός. Ορισμένες κυβερνήσεις αποδέχονται βαθιά εξάρτηση από έναν προστάτη, ενώ άλλες είναι αποφασισμένες να διατηρήσουν ευελιξία ακόμη και μέσα σε επίσημες συμμαχίες και εταιρικές σχέσεις.

Και αυτή η διάκριση — ανάμεσα σε όσους επιδιώκουν στρατηγική αυτονομία και όσους όχι — διαμορφώνει όλο και περισσότερο την παγκόσμια πολιτική.

Το άρθρο αυτό είναι μέρος μιας σειράς που εξηγεί όρους εξωτερικής πολιτικής οι οποίοι χρησιμοποιούνται συχνά, αλλά σπάνια εξηγούνται.

The Conversation

 

Στέλεχος της Χαμάς, χαρακτηρισμένο από τις ΗΠΑ ως τρομοκράτης, αποκαλύπτει ότι ο Ερντογάν του υποσχέθηκε προσωπικά προστασία και ότι βλέπει τους μαχητές ως οικογένειά του.

Από
anixneuseis
-
0

Nordic Monitor

Abdullah Bozkurt / Στοκχόλμη

Ένα καταδικασμένο υψηλόβαθμο στέλεχος της παλαιστινιακής τζιχαντιστικής οργάνωσης Χαμάς, το οποίο αργότερα εγκαταστάθηκε στην Τουρκία, παρείχε σπάνιες εσωτερικές λεπτομέρειες για το πώς η ισλαμιστική κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αγκάλιασε και προστάτευσε στελέχη της Χαμάς. Περιέγραψε προσωπικές διαβεβαιώσεις από τον Τούρκο πρόεδρο ότι τα μέλη της οργάνωσης θα αντιμετωπίζονταν σαν δική του οικογένεια και θα απολάμβαναν την ίδια προστασία με τα δικά του παιδιά.

Ο Μούσα Ακκάρι, Παλαιστίνιος γεννημένος στην Ιερουσαλήμ και βετεράνο μέλος των Ταξιαρχιών Ιζ αντ-Ντιν αλ-Κασάμ, της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς, αφηγήθηκε τις λεπτομέρειες κατά τη διάρκεια σχεδόν δίωρης συνέντευξης που μεταδόθηκε από το σκληροπυρηνικό ισλαμιστικό τηλεοπτικό δίκτυο Akit TV. Οι δηλώσεις του προσφέρουν μία από τις σαφέστερες μέχρι σήμερα μαρτυρίες από πρώτο χέρι για τον ρόλο της Τουρκίας ως καταφυγίου για στελέχη της Χαμάς που εξορίστηκαν βάσει των όρων της ανταλλαγής κρατουμένων του 2011 για τον Γκιλάντ Σαλίτ.

Σύμφωνα με τον Ακκάρι, έφτασε στην Τουρκία με ειδικό κυβερνητικό αεροσκάφος που είχε αποστείλει ο Ερντογάν, ο οποίος τότε υπηρετούσε ως πρωθυπουργός. Ο ίδιος και άλλοι εννέα κρατούμενοι συνδεδεμένοι με τη Χαμάς μεταφέρθηκαν αεροπορικώς από την Αίγυπτο στην Άγκυρα, αφού προηγουμένως είχαν μεταφερθεί με λεωφορείο από το Ισραήλ μετά την απελευθέρωσή τους στο πλαίσιο της ιστορικής ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.

Ο Ακκάρι παρέμεινε ενεργός υπέρ της Χαμάς από τότε που έφτασε στην Τουρκία. Με την πάροδο των ετών αναδείχθηκε σε έναν από τους πιο προβεβλημένους εκπροσώπους της οργάνωσης στη χώρα, καλλιεργώντας σχέσεις με ανώτερους Τούρκους αξιωματούχους, συμμετέχοντας σε δημόσιες εκδηλώσεις, οργανώνοντας συγκεντρώσεις και βοηθώντας στον συντονισμό δραστηριοτήτων χρηματοδότησης, υλικοτεχνικής υποστήριξης και πολιτικής δικτύωσης.

 

Ο Μούσα Ακκάρι εμφανίστηκε στο Akit TV, έναν τουρκικό τηλεοπτικό σταθμό γνωστό για τη σκληροπυρηνική ισλαμιστική και έντονα αντι-ισραηλινή συντακτική του γραμμή, καθώς και για τη στενή του ευθυγράμμιση με την κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Ακκάρι παρείχε σπάνιες μαρτυρίες από πρώτο χέρι για τις δραστηριότητες της Χαμάς, τη σχέση του με ανώτερα στελέχη της οργάνωσης και την υποστήριξη που, όπως λέει, έχει λάβει η Χαμάς από τις τουρκικές αρχές.

Για παράδειγμα, ο Ακκάρι ήταν ανάμεσα σε μια επιλεγμένη ομάδα συμμετεχόντων στη συνάντηση του Τούρκου προέδρου Ερντογάν με τον ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγια, τον Απρίλιο του 2024. Καθόταν δίπλα σε ανώτερους ηγέτες της Χαμάς, όπως ο Χάλεντ Μεσάαλ, ο Χαλίλ αλ-Χάγια και ο Ζάχερ Τζαμπαρίν, γεγονός που υπογράμμιζε την πρόσβασή του τόσο στην ανώτατη ηγεσία της Χαμάς όσο και στους υψηλότερους πολιτικούς και ασφαλείας κύκλους της Τουρκίας.

Από την τουρκική πλευρά, τον Ερντογάν συνόδευαν ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραχίμ Καλίν, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι, γεγονός που αναδείκνυε τη σημασία της συνάντησης και τη θέση του Ακκάρι στο εσωτερικό της Χαμάς. Ο Ακκάρι ήταν επίσης παρών στη συνάντηση της Χαμάς με τον Τούρκο πρόεδρο στην Άγκυρα στις 29 Ιανουαρίου 2025.

Ο Ακκάρι θεωρείται επίσης ότι αποτελεί κινητήρια δύναμη πίσω από την Kubbe Medya ve Eğitim Dış Ticaret Limited Şirketi, μια εταιρεία μέσων ενημέρωσης και προπαγάνδας συνδεδεμένη με τη Χαμάς, η οποία ιδρύθηκε επισήμως στην Κωνσταντινούπολη τον Μάρτιο του 2014.

Τα επίσημα εταιρικά αρχεία δείχνουν ότι η εταιρεία ιδρύθηκε αρχικά από τον σεΐχη Αχμέντ αλ-Ομάρι, γνωστό στην Τουρκία και ως Αχμάντ Μπιλίκ, εξέχουσα προσωπικότητα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ο οποίος υπηρετεί ως επικεφαλής της Επιτροπής Ιερουσαλήμ — Αλ-Κουντς — της Διεθνούς Ένωσης Μουσουλμάνων Λογίων, ενός σχήματος που συνδέεται με την Αδελφότητα. Ο αλ-Ομάρι είναι επίσης επικεφαλής της Ένωσης Ισλαμικών Λογίων στον Λίβανο και διαθέτει τόσο τουρκική όσο και λιβανική υπηκοότητα.

Η εταιρεία μεταβιβάστηκε στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο του 2021, στον Παλαιστίνιο υπήκοο Younis A.Y. Abujarad. Τα εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι ο Abujarad απέκτησε αργότερα τουρκική υπηκοότητα και υιοθέτησε το τουρκικό όνομα Yunus Yıldız, σύμφωνα με αρχεία που υποβλήθηκαν τον Νοέμβριο του 2025.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φιλοξενεί τον Μοχάμεντ Νταρουίς και αντιπροσωπεία της Χαμάς, συμπεριλαμβανομένου του στελέχους της Χαμάς Μούσα Ακκάρι, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί από τις ΗΠΑ ως τρομοκράτης, στο προεδρικό συγκρότημα στην Άγκυρα στις 29 Ιανουαρίου 2025. Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών Ιμπραχίμ Καλίν και ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, γεγονός που υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη πρόσβαση του Ακκάρι στους ανώτατους πολιτικούς και ασφαλείας αξιωματούχους της Τουρκίας, παρά τις διεθνείς κυρώσεις.

Αν και το όνομα του Ακκάρι δεν εμφανίζεται στα επίσημα εμπορικά μητρώα της εταιρείας, στοιχεία δείχνουν ότι έχει υπάρξει στενά εμπλεκόμενος με την Kubbe από την ίδρυσή της. Το προφίλ του στο LinkedIn τον προσδιορίζει ως διευθυντικό στέλεχος της εταιρείας, γεγονός που υποδηλώνει άμεσο επιχειρησιακό ρόλο, παρά την απουσία οποιασδήποτε επίσημης ιδιοκτησιακής σχέσης στα δημόσια αρχεία.

Η διάταξη αυτή αντανακλά ένα ευρύτερο μοτίβο που παρατηρείται σε δίκτυα συνδεδεμένα με τη Χαμάς τα οποία δραστηριοποιούνται στην Τουρκία, όπου πρόσωπα με επιρροή συχνά παραμένουν στο παρασκήνιο, ενώ συνεργάτες ή έμπιστοι ενδιάμεσοι ελέγχουν τυπικά εταιρείες, ενώσεις και άλλες νομικές οντότητες. Τέτοιες δομές επιτρέπουν σε βασικά στελέχη να διατηρούν επιρροή και να κατευθύνουν δραστηριότητες, περιορίζοντας ταυτόχρονα την ορατότητά τους στα επίσημα αρχεία και μειώνοντας την έκθεσή τους σε κυρώσεις ή ρυθμιστικό έλεγχο.

Ο Ακκάρι αργότερα ίδρυσε το Palestine Diplomacy Center — στα τουρκικά Filistin Diplomasi Merkezi — έναν οργανισμό που λειτουργεί ως πλατφόρμα συνδεδεμένη με τη Χαμάς στην Τουρκία. Μετά τον διορισμό του ως εκπροσώπου της Χαμάς στην Τουρκία τον Φεβρουάριο του 2023, αντικαθιστώντας τον Τζιχάντ Γιαγμούρ — Cihat Yagmur — και ιδιαίτερα μετά τον χαρακτηρισμό του από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2024, ο Ακκάρι αποσύρθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη δημόσια θέα, αλλά συνέχισε να δρα στο παρασκήνιο, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τα δίκτυα της Χαμάς στην Τουρκία.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτήρισαν τον Ακκάρι ως Ειδικά Καθορισμένο Παγκόσμιο Τρομοκράτη τον Ιούνιο του 2024. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ τον προσδιόρισε ως βασικό μέλος του διεθνούς δικτύου χρηματοδότησης και υποστήριξης της Χαμάς και τον κατηγόρησε ότι διευκόλυνε δραστηριότητες εκ μέρους της οργάνωσης ενώ διέμενε στην Τουρκία.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, ο Ακκάρι διαδραμάτισε ρόλο στις οικονομικές και επιχειρησιακές δομές της Χαμάς εκτός των παλαιστινιακών εδαφών και συμμετείχε σε προσπάθειες υποστήριξης των διεθνών δραστηριοτήτων της οργάνωσης.

Οι δημόσιες αρμοδιότητες του Ακκάρι μετατοπίστηκαν σταδιακά προς τον στενό του συνεργάτη Ζαχίρ Ελμπέκ, ο οποίος έγινε ο ορατός εκπρόσωπος της οργάνωσης, ενώ ο Ακκάρι φέρεται να συνέχισε να κατευθύνει δραστηριότητες από το παρασκήνιο.

Ο Εμπέκ, άνθρωπος-κλειδί του Ακκάρι, είναι επίσης μέλος της Χαμάς και παιδικός φίλος του Χουζέιφε — Hudhayfa — Samir Abdullah al-Kahlout, περισσότερο γνωστού ως Αμπού Ουμπάιντα, ο οποίος υπηρέτησε για χρόνια ως εκπρόσωπος της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς, μέχρι που σκοτώθηκε σε ισραηλινό πλήγμα στη Γάζα στις 30 Αυγούστου 2025.

Όταν ο Εμπέκ ηγείτο μιας μαθητικής ένωσης στο λύκειο Ahmad al-Shukeiri, ο Αμπού Ουμπάιντα ήταν ο αναπληρωτής του. Οι δύο τους είχαν ενεργή εμπλοκή με τη Χαμάς ήδη από τη νεότητά τους.

Το λογότυπο του Palestine Diplomacy Center — FIDE, μιας οργάνωσης με έδρα την Τουρκία που συνδέεται με τη Χαμάς και διευθύνεται από πρόσωπα συνδεδεμένα με το διεθνές δίκτυο υποστήριξης της οργάνωσης. Η οργάνωση έχει λειτουργήσει ως πλατφόρμα για πολιτικές, μιντιακές και ακτιβιστικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τη Χαμάς στην Τουρκία.

Η διάταξη με την οποία ο Εμπέκ τοποθετήθηκε στην πρώτη γραμμή, ενώ ο Ακκάρι ανέλαβε πιο ιδιωτικό ρόλο, αντανακλά ένα ευρύτερο μοτίβο που παρατηρείται στα δίκτυα της Χαμάς που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία. Όταν βασικά πρόσωπα υπόκεινται σε αμερικανικές κυρώσεις ή σε διεθνή έλεγχο, η οργάνωση συχνά προωθεί νέους δημόσιους εκπροσώπους, διατηρώντας ταυτόχρονα τους υπό κυρώσεις ή επισημασμένους επιχειρησιακούς παράγοντες ενεργούς στο παρασκήνιο.

Η πρακτική αυτή έχει επιτρέψει σε δομές συνδεδεμένες με τη Χαμάς να συνεχίζουν να λειτουργούν, μειώνοντας ταυτόχρονα τη δημόσια έκθεση των προσώπων που έχουν χαρακτηριστεί από τις αρχές. Οι τουρκικές αρχές έχουν συμβουλεύσει τη Χαμάς να υιοθετεί τέτοιες τακτικές, ώστε να δημιουργείται ένα πρόσχημα εύλογης άρνησης, επιτρέποντας παράλληλα σε πρόσωπα που υπόκεινται σε κυρώσεις να παραμένουν στη χώρα και να συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται, παρά την αυξανόμενη διεθνή πίεση.

Ο Ακκάρι αναγνώρισε ανοιχτά στη συνέντευξη την εμπλοκή του με τη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς και περιέγραψε τη συμμετοχή του στην απαγωγή, το 1992, του Ισραηλινού συνοριοφύλακα και εφέδρου Νισίμ Τολεντάνο, μια επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε από τη Χαμάς με στόχο την εξασφάλιση της απελευθέρωσης του ιδρυτή της οργάνωσης, σεΐχη Αχμέντ Γιασίν.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Ακκάρι επαίνεσε την κυβέρνηση Ερντογάν για αυτό που περιέγραψε ως εξαιρετική φιλοξενία προς πρώην κρατουμένους της Χαμάς, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από την πατρίδα τους στο πλαίσιο της ανταλλαγής Σαλίτ.

Ο Ζαχίρ Ελμπέκ, μέλος της Χαμάς και στενός συνεργάτης του Μούσα Ακκάρι, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί από τις ΗΠΑ ως τρομοκράτης, ηγείται διαμαρτυρίας έξω από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Άγκυρα τον Οκτώβριο του 2023. Ο Ελμπέκ έχει λειτουργήσει ως δημόσιο πρόσωπο για δίκτυα συνδεδεμένα με τη Χαμάς στην Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων που σχετίζονται με τον Ακκάρι, ενώ διατηρεί ενεργό ρόλο σε προσπάθειες κινητοποίησης υπέρ της Χαμάς.

«Οι άνθρωποι στην Τουρκία μάς υποδέχθηκαν με τεράστια φιλοξενία», είπε ο Ακκάρι.

Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι αφηγήθηκε αυτό που περιέγραψε ως άμεση διαβεβαίωση του Ερντογάν προς τα εξόριστα στελέχη της Χαμάς.

«Ο πρόεδρός μας [Ερντογάν] μάς είπε: “Όπως προστατεύουμε τα δικά μας παιδιά, έτσι θα προστατεύσουμε κι εσάς και θα σας φροντίσουμε με τον ίδιο τρόπο”», είπε ο Ακκάρι.

Η δήλωση αυτή συνιστά μία από τις πιο ρητές δημόσιες παραδοχές από στέλεχος της Χαμάς ότι η Τουρκία δεν λειτούργησε απλώς ως προσωρινό καταφύγιο, αλλά ως κρατικά υποστηριζόμενο άσυλο για μέλη της οργάνωσης.

Η συμφωνία του Οκτωβρίου 2011 μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς εξασφάλισε την απελευθέρωση του Ισραηλινού στρατιώτη Γκιλάντ Σαλίτ, έπειτα από περισσότερα από πέντε χρόνια αιχμαλωσίας από τη Χαμάς, με αντάλλαγμα 1.027 Παλαιστινίους κρατουμένους. Το Ισραήλ φέρεται να επέμεινε ώστε δεκάδες από τους απελευθερωθέντες κρατουμένους — ιδιαίτερα όσοι κατηγορούνταν για άμεση εμπλοκή σε θανατηφόρες επιθέσεις — να απελαθούν στο εξωτερικό, αντί να τους επιτραπεί να επιστρέψουν στα παλαιστινιακά εδάφη.

Η έντονα φιλοχαμασική κυβέρνηση του Ερντογάν προσφέρθηκε να γίνει ένας από τους βασικούς προορισμούς για αρκετά από αυτά τα εξόριστα στελέχη. Στη συνέχεια, η Τουρκία αναδείχθηκε σε σημαντικό κόμβο πολιτικών, οικονομικών και υλικοτεχνικών δραστηριοτήτων της Χαμάς εκτός Γάζας.

Ο Μούσα Ακκάρι εκφωνεί ομιλία στην τουρκική ισλαμιστική οργάνωση Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi — ESAM, Κέντρο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών — παράρτημα του κινήματος Εθνική Θέαση — Milli Görüş — στις 17 Μαρτίου 2024.

Την τελευταία δεκαετία, η Άγκυρα έχει επανειλημμένα αρνηθεί τις κατηγορίες του Ισραήλ και δυτικών κυβερνήσεων ότι η Χαμάς χρησιμοποιεί τουρκικό έδαφος για επιχειρησιακούς σκοπούς. Τούρκοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν σταθερά ότι τα μέλη της Χαμάς που διαμένουν στην Τουρκία εμπλέκονται αποκλειστικά σε πολιτικές και διπλωματικές δραστηριότητες.

Ωστόσο, εκτιμήσεις πληροφοριών που έχουν παραχθεί από το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι η Χαμάς έχει εγκαταστήσει εκτεταμένη οικονομική, υλικοτεχνική και οργανωτική υποδομή μέσα στην Τουρκία.

Οι ισραηλινές αρχές έχουν κατηγορήσει τη Χαμάς ότι χρησιμοποιεί την Τουρκία ως βάση για συγκέντρωση χρημάτων, στρατολόγηση, μεταφορές κεφαλαίων, δραστηριότητες προμηθειών, κυβερνοεπιχειρήσεις και επιχειρησιακό συντονισμό που σχετίζεται με δράσεις στη Δυτική Όχθη και αλλού.

Η συνέντευξη του Ακκάρι φαίνεται να ενισχύει τις μακροχρόνιες κατηγορίες ότι η Τουρκία παρείχε συστηματικό καταφύγιο και πολιτική προστασία σε πρόσωπα συνδεδεμένα με τη Χαμάς μετά την ανταλλαγή Σαλίτ.

Ο Ακκάρι περιέγραψε επίσης τις στενές σχέσεις του με ορισμένους από τους πιο επιδραστικούς ηγέτες της Χαμάς κατά τα χρόνια της κράτησής του στις ισραηλινές φυλακές, συμπεριλαμβανομένου του Γιαχία Σινουάρ, του πλέον αποβιώσαντος ηγέτη της Χαμάς στη Γάζα, ο οποίος θεωρείται ευρέως ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023 κατά του Ισραήλ.

Σύμφωνα με τον Ακκάρι, ο Σινουάρ ήταν βαθιά εμπλεκόμενος στις δομές πληροφοριών της Χαμάς ακόμη και κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του και έχαιρε μεγάλου σεβασμού μεταξύ των κρατουμένων. Τον περιέγραψε ως εξαιρετικά ευφυή, θαρραλέο και επιδραστικό.

Ο Μούσα Ακκάρι — δεξιά — απευθύνεται σε συγκέντρωση της ÖNDER στο Γκαζιαντέπ τον Σεπτέμβριο του 2025, καλώντας το ακροατήριο να σηκωθεί και να υψώσει τις γροθιές του ως συμβολική δέσμευση ότι θα υπηρετήσει ως η «σιδερένια γροθιά» της μουσουλμανικής ούμμα προς υποστήριξη της Χαμάς. Η ÖNDER, μια ισχυρή οργάνωση που εκπροσωπεί εκατομμύρια αποφοίτους και μαθητές των θρησκευτικών σχολείων Imam Hatip της Τουρκίας, ηγείται από τον γιο του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Νετζμετίν Μπιλάλ Ερντογάν, με τους δύο να είναι απόφοιτοι των σχολείων αυτών. Απόφοιτοι των Imam Hatip έχουν στρατολογηθεί όλο και περισσότερο σε ανώτερες θέσεις στους κρατικούς θεσμούς και στη γραφειοκρατία της Τουρκίας.

Η συνέντευξη ανέδειξε επίσης τον βαθμό στον οποίο τα φιλοκυβερνητικά τουρκικά μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν να προσφέρουν βήμα σε προσωπικότητες συνδεδεμένες με τη Χαμάς. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπομπής, ο Ακκάρι παρουσιάστηκε ως ηρωική μορφή της αντίστασης, ενώ ο παρουσιαστής Μουχαρέμ Τσοσκούν σε μεγάλο βαθμό επαναλάμβανε τα αφηγήματα της Χαμάς σχετικά με το Ισραήλ, τη Γάζα και τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.

Ο Ακκάρι επανειλημμένα επαίνεσε τον Ερντογάν επειδή υπερασπίστηκε δημόσια τη Χαμάς μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και ευχαρίστησε τον Τούρκο πρόεδρο επειδή απέρριψε τις κατηγορίες ότι η Χαμάς διέπραξε θηριωδίες κατά αμάχων στη διάρκεια της επίθεσης.

Υποστήριξε ότι ο Ερντογάν ήταν ο πρώτος μεγάλος παγκόσμιος ηγέτης που αμφισβήτησε αυτό που χαρακτήρισε ως ισραηλινή και δυτική προπαγανδιστική εκστρατεία, η οποία παρουσίαζε τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση μετά τις επιθέσεις. Σύμφωνα με τον Ακκάρι, η στάση του Ερντογάν συνέβαλε στην αποδυνάμωση της διεθνούς υποστήριξης προς τα ισραηλινά αφηγήματα και ενθάρρυνε και άλλους πολιτικούς ηγέτες σε όλο τον κόσμο να υιοθετήσουν παρόμοιες θέσεις.

Η συνέντευξη, που μεταδόθηκε αρχικά στις 11 Μαΐου 2024, υπογραμμίζει πώς η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ξένα πολιτικά και υλικοτεχνικά περιβάλλοντα της Χαμάς υπό τη διακυβέρνηση Ερντογάν, παρά τον αυξανόμενο έλεγχο από δυτικές κυβερνήσεις για τους δεσμούς της Άγκυρας με την ισλαμιστική μαχητική οργάνωση.

Αξιωματούχοι του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ και ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι στελέχη συνδεδεμένα με τη Χαμάς που διαμένουν στην Τουρκία συνεχίζουν να απολαμβάνουν ελευθερία κινήσεων, πρόσβαση σε επιχειρηματικά δίκτυα και διάφορους βαθμούς πολιτικής προστασίας, ενώ βοηθούν στη διαχείριση δομών που εκτείνονται στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και πέρα από αυτές.

Όταν ρωτήθηκε αν φοβάται ότι μπορεί να γίνει στόχος ισραηλινής επιχείρησης δολοφονίας στην Τουρκία, ο Ακκάρι εμφανίστηκε βέβαιος ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν δύσκολο να πραγματοποιηθεί.

Υποστήριξε ότι το Ισραήλ θα έπρεπε να «το σκεφτεί χίλιες φορές» πριν επιχειρήσει οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια σε τουρκικό έδαφος, αντιπαραβάλλοντας την Τουρκία με άλλες χώρες όπου οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν ιστορικά πραγματοποιήσει μυστικές επιχειρήσεις.

Ο Ακκάρι αναφέρθηκε συγκεκριμένα σε σχόλια του Ρόνεν Μπαρ, επικεφαλής της εσωτερικής υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, Shin Bet, ο οποίος απείλησε δημόσια ότι θα κυνηγήσει στελέχη της Χαμάς στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου. Επισήμανε επίσης την απάντηση του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραχίμ Καλίν, ο οποίος προειδοποίησε το Ισραήλ ότι οποιαδήποτε απόπειρα δολοφονιών στην Τουρκία θα είχε σοβαρές συνέπειες.

Ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο είναι ότι ο Ακκάρι μίλησε για υψηλού επιπέδου συναντήσεις μεταξύ του Ερντογάν και ηγετών της Χαμάς, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κεκλεισμένων των θυρών στην Τουρκία. Η λεπτομερής αφήγησή του υποδήλωνε ότι ήταν στενά συνδεδεμένος με ανώτατους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων της Χαμάς και είχε άμεση γνώση συνομιλιών μεταξύ του Τούρκου προέδρου και της ηγεσίας της οργάνωσης.

Σύμφωνα με τον Ακκάρι, οι ηγέτες της Χαμάς ευχαρίστησαν τον Ερντογάν για την υποστήριξή του και ζήτησαν τη συνέχιση και την επέκταση της τουρκικής βοήθειας προς την οργάνωση. Υπέδειξε ότι η τουρκική στήριξη παρέμενε κεντρικό θέμα στις συζητήσεις με αξιωματούχους της Χαμάς, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία που αποδίδει η οργάνωση στη σχέση της με την Άγκυρα.

Συνολικά, οι δηλώσεις του Ακκάρι προσφέρουν μια σπάνια ματιά στη στενή σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στην κυβέρνηση Ερντογάν και τη Χαμάς την τελευταία δεκαετία, παρέχοντας ασυνήθιστα άμεση μαρτυρία από ένα στέλεχος της Χαμάς που έχει χαρακτηριστεί από τις ΗΠΑ ως τρομοκράτης και συνεχίζει να ζει και να δραστηριοποιείται στην Τουρκία υπό την προστασία του τουρκικού κράτους.

Nordic Monitor

Άρπαξε ό,τι μπορείς όσο προλαβαίνεις: Η νέα πραγματικότητα στη Νότια Σινική Θάλασσα

Από
anixneuseis
-
0

Jonathan Head, ανταποκριτής Νοτιοανατολικής Ασίας, Μπανγκόκ
και Thuong Le

Η δορυφορική εικόνα της Vantor δείχνει μια γενική άποψη του Antelope Reef, συμπεριλαμβανομένης μιας μερικώς κλειστής λιμνοθάλασσας, περιοχών με ανακτημένη άμμο και πολυάριθμων σκαφών που επιχειρούν γύρω από τον σχηματισμό. Η εικόνα προσφέρει ευρύτερο πλαίσιο για τη συνεχιζόμενη ορατή επέκταση και τη θαλάσσια δραστηριότητα στον ύφαλο.

Δορυφορική εικόνα του Antelope Reef στη Νότια Σινική Θάλασσα

Το Antelope Reef είναι ένα μικρό νησί σε σχήμα δακρύου στη βορειοδυτική γωνία της Νότιας Σινικής Θάλασσας και, μέχρι πρόσφατα, βρισκόταν σχεδόν ολόκληρο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Όμως φέτος έχει υποστεί μια δραματική μεταμόρφωση.

Εκατομμύρια τόνοι άμμου έχουν αντληθεί από τον βυθό για να δημιουργηθεί στεριά. Από ένα απλό τιρκουάζ στίγμα στον χάρτη, το Antelope Reef εμφανίζεται πλέον ως μια ημισέληνος λαμπερής λευκής άμμου έκτασης 6 τετραγωνικών χιλιομέτρων — περίπου 2,3 τετραγωνικά μίλια — με μερικά κτίρια συγκεντρωμένα σε μία γωνία. Όλα αυτά μέσα σε μόλις έξι μήνες.

Στη λιμνοθάλασσα που σχηματίζεται από την ημισέληνο διακρίνονται δεκάδες πλοία. Πρόκειται σχεδόν βέβαια για βυθοκόρους κοπής και αναρρόφησης, από τους οποίους η Κίνα διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο στον κόσμο: ορισμένοι μπορούν να αντλούν 6.000 κυβικά μέτρα την ώρα, ποσότητα αρκετή για να γεμίσει δύο ολυμπιακές πισίνες.

Η εξαιρετική ταχύτητα αυτής της επιχείρησης βυθοκόρησης αποτελεί πιθανότατα κάποιου είδους παγκόσμιο ρεκόρ.

Αλλά η Κίνα δεν είναι η μόνη που το κάνει αυτό.

Έπειτα από χρόνια παρακολούθησης της Κίνας να δημιουργεί γη για να στηρίξει τις εκτεταμένες εδαφικές της διεκδικήσεις, και το Βιετνάμ πλέον ενισχύει ορισμένους από τους υφάλους που κατέχει στη Νότια Σινική Θάλασσα. Σε μικρότερο βαθμό, το ίδιο κάνουν και άλλοι διεκδικητές, όπως οι Φιλιππίνες.

Ένας πόλεμος βυθοκόρησης

Το Antelope Reef βρίσκεται στα νησιά Παρασέλ, τα οποία, μαζί με τα Σπράτλι, αποτελούν αμφισβητούμενα εδάφη. Τα διεκδικούν η Κίνα, η Ταϊβάν, το Βιετνάμ, οι Φιλιππίνες, η Μαλαισία και το Μπρουνέι.

Τα περισσότερα από τα νησιά είναι — όπως ήταν και το Antelope μέχρι φέτος — βυθισμένοι ύφαλοι, οι οποίοι στο παρελθόν δεν είχαν ανθρώπινους οικισμούς. Η Κίνα πήρε τον έλεγχο των Παρασέλ το 1974, έπειτα από σφοδρή μάχη με τις τότε δυνάμεις του Νοτίου Βιετνάμ.

Πιο πρόσφατα, προχώρησε σε βυθοκόρηση τριών υφάλων στα Σπράτλι — Mischief, Fiery Cross και Subi — μετατρέποντάς τους σε νησιά αρκετά μεγάλα ώστε να κατασκευαστούν αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις. Παράλληλα, διεκδικεί σχεδόν ολόκληρη τη Νότια Σινική Θάλασσα ως κυρίαρχο έδαφός της, μέσα στη διαβόητη γραμμή των εννέα παυλών που έχει χαράξει στον χάρτη.

Σμήνη πλοίων της κινεζικής ακτοφυλακής και της ναυτικής πολιτοφυλακής περιπολούν πλέον μέσα στη γραμμή των εννέα παυλών, υπερκαλύπτοντας τις προσπάθειες άλλων διεκδικητών να αμφισβητήσουν την κινεζική υπεροχή. Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί αρκετές συγκρούσεις με την πολύ μικρότερη ακτοφυλακή των Φιλιππίνων σε περιοχές που διεκδικούν και οι δύο πλευρές.

Η ευθεία γραμμή στην άκρη μιας από τις νεοδημιουργημένες παραλίες στο Antelope Reef υποδηλώνει ότι η Κίνα ίσως κατασκευάζει εκεί έναν ακόμη διάδρομο στρατιωτικών προδιαγραφών, παρόμοιο με εκείνους στους υφάλους Mischief, Fiery Cross και Subi.

Όμως οι Κινέζοι διαθέτουν ήδη έναν καλά εγκατεστημένο αεροδιάδρομο σε κοντινή απόσταση, στο Woody Island. Η κατασκευή ενός ακόμη σε μια περιοχή κοντά στις μεγάλες κινεζικές στρατιωτικές βάσεις στο Χαϊνάν φαίνεται περιττή.

Αντίθετα, η Κίνα ίσως στέλνει ένα μήνυμα στο Βιετνάμ.

Το Βιετνάμ και η Κίνα έχουν ιστορικό αντιπαραθέσεων στη Νότια Σινική Θάλασσα, ή Ανατολική Θάλασσα, όπως την αποκαλεί το Βιετνάμ.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι κομμουνιστικές αρχές του Βιετνάμ έχουν χαμηλώσει τους αντι-κινεζικούς τόνους και έχουν εργαστεί σκληρά για να οικοδομήσουν στενότερες σχέσεις με το Πεκίνο.

Ο πρόσφατα εκλεγμένος πρόεδρος και γενικός γραμματέας του κόμματος, Το Λαμ, πραγματοποίησε φέτος την πρώτη του κρατική επίσκεψη στην Κίνα, όπου και οι δύο χώρες αναφέρθηκαν στις διαφορές τους για τα Παρασέλ και τα Σπράτλι με ασυνήθιστα συμφιλιωτική γλώσσα.

Το Βιετνάμ έχει διαμαρτυρηθεί επίσημα για τις κινεζικές κατασκευές στον ύφαλο Antelope Reef, αλλά μόνο με συγκρατημένους, διπλωματικούς όρους.

Ωστόσο, πάνω στους αμφισβητούμενους υφάλους, το Βιετνάμ έχει επιδοθεί σε έναν αγώνα βυθοκόρησης, χρησιμοποιώντας τα ίδια ισχυρά πλοία κοπής και αναρρόφησης με την Κίνα.

«Αν δεν μπορείς να τους νικήσεις, μπες στο παιχνίδι τους»

Τα τελευταία τρία χρόνια, το Βιετνάμ αντλεί άμμο γύρω από τουλάχιστον 20 υφάλους και, σύμφωνα με το Asian Maritime Transparency Initiative με έδρα την Ουάσιγκτον, έχει δημιουργήσει 11 νέα λιμάνια.

Πλέον ελέγχει πάνω από 11 τετραγωνικά χιλιόμετρα ανακτημένης γης, περίπου τη μισή έκταση από αυτήν που ελέγχει η Κίνα.

Τώρα αρχίζει να κατασκευάζει υποδομές στρατιωτικών προδιαγραφών, όπως φάρους και βοηθήματα ναυσιπλοΐας. Η προσέγγιση του Βιετνάμ φαίνεται να είναι η εξής: αφού δεν μπορείς να νικήσεις την Κίνα, τότε κάνε ό,τι κάνει και αυτή.

«Οι Βιετναμέζοι ήταν λιγότερο πρόθυμοι να βρεθούν στην πρώτη γραμμή της μάχης δημοσίων σχέσεων για τις διαφωνίες τους με την Κίνα», λέει ο Greg Poling, ο οποίος διευθύνει το AMTI.

«Αισθάνονται πολύ πιο άνετα αφήνοντας τους Φιλιππινέζους να το κάνουν αυτό. Αλλά στη θάλασσα έχουμε δει τους Βιετναμέζους να είναι πολύ πιο πρόθυμοι να αντισταθούν στο Πεκίνο. Ως αποτέλεσμα, οι Κινέζοι έχουν σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει, για παράδειγμα, από την προσπάθεια να εμποδίσουν τις βιετναμέζικες γεωτρήσεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο».

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Κίνα αναπτύσσει τον ύφαλο Antelope Reef με τόσο γρήγορο ρυθμό, λέει ο Ray Powell, διευθυντής του Sealight, το οποίο εδρεύει στο Πανεπιστήμιο Stanford και παρακολουθεί τη Νότια Σινική Θάλασσα.

«Το Βιετνάμ εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι η προσοχή της Κίνας ήταν στραμμένη στις Φιλιππίνες… Η ανάκτηση γης στο Antelope Reef θα μπορούσε να θεωρηθεί η απάντηση της Κίνας, μια υπενθύμιση προς το Βιετνάμ για το ποιος είναι το μεγάλο αφεντικό στην αυλή».

Πού αφήνει, λοιπόν, όλο αυτό τους υπόλοιπους διεκδικητές των Σπράτλι;

Τα τελευταία 30 χρόνια, η Ένωση Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας, ή ASEAN, προσπαθεί να διαπραγματευτεί έναν κώδικα συμπεριφοράς ανάμεσα στην Κίνα και τα τέσσερα κράτη-μέλη της που έχουν επίσης διεκδικήσεις.

Το 2002 συμφώνησαν πράγματι σε μια πολύ πιο αδύναμη διακήρυξη, αλλά αυτή δεν ήταν δεσμευτική, και η Κίνα την έχει σε μεγάλο βαθμό αγνοήσει.

Κάθε χρόνο, στην ετήσια σύνοδο κορυφής της ASEAN, οι ηγέτες υπόσχονται να πιέσουν για έναν εφαρμόσιμο κώδικα συμπεριφοράς. Όμως στο τέλος κάθε χρονιάς φαίνεται ότι δεν βρίσκονται πιο κοντά στην επίτευξή του.

Απογοητευμένες από αυτή την έλλειψη προόδου, οι Φιλιππίνες προσέφυγαν το 2013 στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης κατά των ενεργειών της Κίνας.

Το δικαστήριο αποφάσισε με σαφήνεια υπέρ των Φιλιππίνων, καταλήγοντας ότι οι κινεζικές διεκδικήσεις κυριαρχίας μέσα στη γραμμή των εννέα παυλών δεν είχαν ιστορική εγκυρότητα και ότι ενέργειες όπως η μετατροπή υφάλων σε νησιά παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο και προσέβαλλαν τα δικαιώματα των Φιλιππίνων σε αποκλειστική οικονομική ζώνη ανοιχτά της δυτικής τους ακτής.

Η Κίνα απλώς αγνόησε αυτή την απόφαση, ωθώντας τις Φιλιππίνες να στραφούν σε μια προσπάθεια να εκθέσουν δημόσια το Πεκίνο, στέλνοντας τα δικά τους, αριθμητικά πολύ κατώτερα, πλοία ακτοφυλακής για να αμφισβητήσουν τον κινεζικό στολίσκο. Αυτό οδηγεί σε πολλαπλές συγκρούσεις, αλλά προκαλεί μικρή αλλαγή στην άνιση ισορροπία ισχύος.

Οι Φιλιππίνες έχουν επίσης επεκτείνει τη στρατιωτική τους συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχουν αναζητήσει νέες συμμαχίες με χώρες όπως η Ιαπωνία και η Αυστραλία. Οι ΗΠΑ έχουν προσφέρει ισχυρή διπλωματική στήριξη, στρατιωτική βοήθεια ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων και νέο εξοπλισμό.

Μαζί με άλλους συμμάχους, οι Ηνωμένες Πολιτείες στέλνουν κατά διαστήματα το πολεμικό τους ναυτικό μέσα από τη Νότια Σινική Θάλασσα σε Επιχειρήσεις Ελευθερίας της Ναυσιπλοΐας, ως υπενθύμιση ότι οι θαλάσσιες αυτές οδοί παραμένουν νομικά διεθνείς, παρά τις κινεζικές διεκδικήσεις. Όμως αυτές οι αποστολές απλώς στέλνουν ένα μήνυμα. Στην πράξη, αλλάζουν ελάχιστα.

Οι τεταμένες συναντήσεις ανάμεσα σε φιλιππινέζικα και κινεζικά σκάφη έχουν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο στη Νότια Σινική Θάλασσα.

Τώρα και οι Φιλιππίνες ενισχύουν τα ερείσματα που διαθέτουν στη Νότια Σινική Θάλασσα.

Επεκτείνουν τον διάδρομο προσγείωσης στο νησί Pagasa, γνωστό και ως Thitu, δημιουργούν εκεί βάση της ακτοφυλακής και ενισχύουν το σκουριασμένο αποβατικό σκάφος BRP Sierra Madre, το οποίο προσάραξαν στο Second Thomas Shoal το 1999. Διατηρούν μάλιστα πάνω σε αυτό ένα απόσπασμα στρατιωτών, παρά τις συχνές παρενοχλήσεις από κινεζικά πλοία.

«Οι περισσότεροι από τους διεκδικητές έχουν αναγνωρίσει ότι δεν πρόκειται ποτέ να φτάσουν στο νομικά δεσμευτικό έγγραφο που υποτίθεται ότι θα ήταν εξαρχής ο κώδικας συμπεριφοράς», λέει ο Poling.

«Η Κίνα απλώς συνεχίζει να κάνει ό,τι θέλει στη θάλασσα, ροκανίζοντας την κυριαρχία τους. Οπότε αυτό που νομίζω ότι τελικά θα δούμε είναι μια μη δεσμευτική συμφωνία. Ίσως όμως αυτή να ανοίξει διπλωματικό χώρο ώστε το Βιετνάμ, οι Φιλιππίνες, η Μαλαισία και οι υπόλοιποι να επιδιώξουν πιο αποτελεσματικές διαπραγματεύσεις μεταξύ τους, χωρίς να χρειάζεται να περνούν μέσα από την ASEAN».

Αυτή φαίνεται πλέον να είναι η νέα πραγματικότητα στη Νότια Σινική Θάλασσα.

Ο καθένας για τον εαυτό του: κάθε χώρα προσπαθεί να αξιοποιήσει στο έπακρο ό,τι ήδη ελέγχει, αποδεχόμενη ότι η Κίνα θα παραμένει πάντα ο μεγαλύτερος και πιο επιθετικός παίκτης.

Γραφικά: Arvin Supriyadi, Aghnia Adzkia.

BBC

Η ελεγχόμενη «κατεδάφιση» της τουρκικής δημοκρατίας

Από
anixneuseis
-
0

Η δικαστική εντολή για την αντικατάσταση της ηγεσίας του μεγαλύτερου κόμματος της τουρκικής αντιπολίτευσης δείχνει ότι ο πρόεδρος Ερντογάν στήνει το παιχνίδι για πρόωρες εκλογές.

Robert Ellis

Ο ηγέτης του βασικού κόμματος της τουρκικής αντιπολίτευσης, του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, εγκαινιάζει το πολιτιστικό κέντρο που πήρε το όνομα του εκλιπόντος Φερντί Ζεϊρέκ, πρώην δημάρχου του Μητροπολιτικού Δήμου Μανίσα, στο Κονάκ της Σμύρνης, στην Τουρκία, στις 3 Απριλίου 2026. Η δικαστική απομάκρυνση του Οζέλ από την ηγεσία του CHP αποτελεί ακόμη ένα πλήγμα για την τουρκική δημοκρατία.

Η δικαστική εντολή της περασμένης Πέμπτης για την απομάκρυνση του Οζγκιούρ Οζέλ από τη θέση του εκλεγμένου ηγέτη του CHP, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, δηλαδή της κοσμικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας, και η αντικατάστασή του από τον πρώην ηγέτη του κόμματος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, είναι χαρακτηριστική της καταστολής της αντιπολίτευσης που εκπροσωπεί ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τότε που το AKP, το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, ήρθε στην εξουσία το 2002.

Μαθητής του Νετζμετίν Ερμπακάν, του πατέρα του πολιτικού Ισλάμ στην Τουρκία, ο Ερντογάν συνέχισε στα βήματά του ως δήμαρχος Κωνσταντινούπολης το 1994 και δεν έκρυψε καθόλου ότι η δημοκρατία δεν ήταν ο σκοπός του, αλλά το όχημα για το κίνημά του. Όταν το Κόμμα Ευημερίας του Ερμπακάν διαλύθηκε το 1998 λόγω της πρόκλησης που συνιστούσε για τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, και ο Ερντογάν καταδικάστηκε σε σύντομη φυλάκιση, εκείνος άλλαξε τακτική.

Το AKP, που ιδρύθηκε το 2001, παρουσιάστηκε ως δυτικό, μεταρρυθμιστικό, μετριοπαθές και νεοφιλελεύθερο, και οι σύμμαχοι της Τουρκίας στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες αγόρασαν αυτό το αφήγημα. Η έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών με την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2005 έδωσε στον Ερντογάν το άλλοθι που χρειαζόταν για να στείλει τον στρατό πίσω στους στρατώνες και να πνίξει την κοσμική αντιπολίτευση.

Δύο βασικά στοιχεία της διακυβέρνησης Ερντογάν ήταν η αναμέτρηση με την κεμαλική, δηλαδή κοσμική, αντιπολίτευση, η οποία υπήρξε το κύριο εμπόδιο στην προσπάθειά του να επιβάλει ισλαμιστική διακυβέρνηση στην Τουρκία. Το άλλο ήταν η σύγκρουση με τον πρώην σύμμαχό του, τον Τούρκο ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, του οποίου το κίνημα αρχικά παρείχε τα μορφωμένα στελέχη που χρειαζόταν ο Ερντογάν.

Στην πρώτη περίπτωση, δημιουργήθηκε ένα φανταστικό τέρας, η «τρομοκρατική οργάνωση Εργκένεκον», και στην υπόθεση Sledgehammer, γνωστή ως «Βαριοπούλα» ή «Balyoz», ένα φανταστικό σχέδιο του στρατού για την ανατροπή της κυβέρνησης. Πριν από την απόπειρα πραξικοπήματος τον Ιούλιο του 2016, το κίνημα Γκιουλέν είχε κηρυχθεί τον Μάιο ως Τρομοκρατική Οργάνωση Φετουλάχ, FETÖ. Αυτό αποτέλεσε τη βάση για τις μαζικές συλλήψεις και τη δίωξη του κινήματος που ακολούθησαν.

Το CHP ιδρύθηκε από τον ιδρυτή της Τουρκίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, μαζί με την Τουρκική Δημοκρατία το 1923. Το βασικό «αδίκημα» του κόμματος είναι η συνολική πλειοψηφία που κέρδισε στις τοπικές εκλογές της Τουρκίας τον Μάρτιο του 2024, γεγονός που αποτελεί προφανή απειλή για την εξουσία του Ερντογάν.

Τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, το CHP δημοσίευσε μια αναλυτική καταγραφή του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση του AKP έχει υπονομεύσει το κόμμα, με τίτλο «Η Δικαιοσύνη εναντίον της κάλπης: Η ανατομία ενός πραξικοπήματος». Ωστόσο, το Studyo Recap έχει δημοσιεύσει μια λεπτομερή ανάλυση του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση υπονόμευσε την τοπική αυτοδιοίκηση μετά τις εκλογές του 2024.

Πολλοί δήμαρχοι του CHP έχουν απομακρυνθεί από τα αξιώματά τους, κατηγορούμενοι για διαφθορά, δωροδοκία και υπεξαίρεση, ιδίως στην Κωνσταντινούπολη. Πέρυσι, στις 19 Μαρτίου, ο Εκρέμ Ιμάμογλου συνελήφθη και αντιμετώπισε διάφορες κατηγορίες, οι οποίες συνολικά οδηγούσαν σε ποινές κάθειρξης 2.352 ετών. Ο επικεφαλής εισαγγελέας της Κωνσταντινούπολης, Ακίν Γκιουρλέκ, έχει έκτοτε προαχθεί σε υπουργό Δικαιοσύνης. Σε αρκετούς δήμους, δήμαρχοι από το CHP και το φιλοκουρδικό DEM, το Κόμμα Δημοκρατίας και Ισότητας των Λαών, έχουν αντικατασταθεί από κυβερνητικούς επιτρόπους, ενώ ορισμένοι από τους πρώην δημάρχους έχουν κατηγορηθεί για υποθέσεις που σχετίζονται με την τρομοκρατία.

Ο Κιλιτσντάρογλου υπήρξε άχρωμος ηγέτης του CHP. Στα 13 χρόνια που ηγήθηκε του κόμματος, αυτό απέτυχε να κερδίσει οποιεσδήποτε εθνικές εκλογές. Μια καταδίκη τον Δεκέμβριο του 2022 για μια δήλωση που είχε κάνει στον Τύπο εμπόδισε τον Ιμάμογλου να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2023, τις οποίες κέρδισε ο Ερντογάν. Κατά συνέπεια, ο Οζγκιούρ Οζέλ εξελέγη ηγέτης στο τακτικό συνέδριο του CHP τον Νοέμβριο του 2023, και τον Απρίλιο του περασμένου έτους επανεξελέγη χωρίς αντίπαλο σε έκτακτο συνέδριο.

Ωστόσο, προσφυγή για την ακύρωση αυτού του συνεδρίου απορρίφθηκε από το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο της Τουρκίας, YSK. Πρέπει να σημειωθεί ότι, βάσει του άρθρου 79 του τουρκικού Συντάγματος, η τελική απόφαση για τη διεξαγωγή των εκλογών ανήκει στο YSK. Σε δεύτερο έκτακτο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, ο Οζέλ επανεξελέγη επίσης χωρίς αντίπαλο.

Τον επόμενο μήνα, ποινικό δικαστήριο της Άγκυρας απέρριψε την υπόθεση που αμφισβητούσε τη νομιμότητα της εκλογής του Οζέλ, δηλώνοντας ότι δεν είχε νομική βάση. Τον Ιούνιο, ο εκπρόσωπος του AKP στο Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο δήλωσε επίσης ότι η απόφαση του YSK δεν μπορεί να ανατραπεί από ποινικό δικαστήριο πρώτου βαθμού ή από ανώτερο ποινικό δικαστήριο. «Αν συμβεί αυτό, θα είναι πάρα πολύ λάθος».

Επομένως, η απόφαση της περασμένης Πέμπτης να απομακρυνθούν ο Οζέλ και το διοικητικό του συμβούλιο και να επανέλθει ο Κιλιτσντάρογλου έπεσε σαν βόμβα. Η κίνηση αυτή έγινε λίγο πριν από τις αργίες του Έιντ αλ-Άντχα, οι οποίες είχαν παραταθεί σε εννέα ημέρες, ώστε να περιοριστεί η αντίδραση.

Την Κυριακή, ο δικηγόρος του Κιλιτσντάρογλου ζήτησε από την αστυνομία να βοηθήσει στην εκκένωση των κεντρικών γραφείων του CHP, και οι αστυνομικές δυνάμεις απομάκρυναν βίαια τον Οζέλ και τους αναπληρωτές του με δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες. Την ημέρα πριν από την απόφαση του δικαστηρίου, ο Κιλιτσντάρογλου είχε ζητήσει την «κάθαρση» του κόμματος, και τώρα σηματοδοτεί μια εκκαθάριση.

Οι αριθμοί λένε την ιστορία. Το AKP, μαζί με τον σύμμαχό του, το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης, MHP, ελέγχει 322 έδρες από τις 600 του τουρκικού κοινοβουλίου. Για να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές, οι οποίες θα μπορούσαν να δώσουν στον Ερντογάν μια νέα θητεία ως πρόεδρο, ή για να σταλεί μια συνταγματική μεταρρύθμιση σε δημοψήφισμα, χρειάζονται 360 έδρες. Πάνω από 400 έδρες θα άνοιγαν τον δρόμο για ανεμπόδιστη συνταγματική μεταρρύθμιση. Μια συμφωνία με το φιλοκουρδικό DEM και εννέα ακόμη βουλευτές, που συνολικά διαθέτουν 56 έδρες, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο, αλλά το DEM μόλις έδειξε την υποστήριξή του προς τον Οζέλ.

Όπως κατέληξε ο Τούρκος εκδότης και δημοσιογράφος Γιαβούζ Μπαϊντάρ σε μια αιχμηρή ανάλυση, «αυτό δεν είναι πλέον κρίση δημοκρατίας· είναι η κατεδάφισή της».

Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια αβέβαιη στιγμή για τις αγορές και την οικονομία της χώρας. Τον Μάρτιο του περασμένου έτους, μετά τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, η στήριξη της λίρας κόστισε στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας 50 δισεκατομμύρια δολάρια, και 6 δισεκατομμύρια ευρώ την Πέμπτη, μετά τη δικαστική απόφαση. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει κοστίσει περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια για να διατηρηθεί σταθερή η λίρα, ενώ η Τουρκία έχει αρχίσει να καταναλώνει τα αποθέματά της σε χρυσό και να πουλά τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα που κατέχει.

Η Τουρκία εξακολουθεί να πλήττεται από τον πληθωρισμό και το κλίμα είναι βαρύ. Το ερώτημα είναι για πόσο ακόμη ο τουρκικός λαός είναι διατεθειμένος να ανέχεται την αυταρχική οπισθοδρόμηση, η οποία έχει απτές συνέπειες στο βιοτικό του επίπεδο.

Ο Robert Ellis είναι αναλυτής και σχολιαστής για την Τουρκία. Είναι επίσης διεθνής σύμβουλος στο RIEAS, το Research Institute for European and American Studies, στην Αθήνα. Είναι τακτικός σχολιαστής τουρκικών υποθέσεων στον δανικό και διεθνή Τύπο. Παλαιότερα υπηρέτησε ως σύμβουλος στην Turkey Assessment Group του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ως ανώτερος ερευνητής στο Gatestone Institute της Νέας Υόρκης.

 

Τι βλέπουν οι σκύλοι που εμείς δεν μπορούμε να δούμε

Από
anixneuseis
-
0

 

 

Από το The Atlantic Books
5 Ιουνίου 2026, 19:02

Boris Kachka
Αρχισυντάκτης

Οι άνθρωποι συνήθιζαν να περνούν πολύ χρόνο σκεπτόμενοι τι είναι αυτό που μας χωρίζει από τα ζώα. Ο Ρενέ Ντεκάρτ, ο οποίος έγραψε το «Σκέφτομαι, άρα υπάρχω», έκανε ζωοτομές σε κουνέλια και σκύλους, επειδή πίστευε ότι δεν διέθεταν συνείδηση. Ύστερα ο Κάρολος Δαρβίνος υποστήριξε πειστικά ότι οι άνθρωποι είναι πράγματι ζώα — και τώρα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τείνουμε να σκεφτόμαστε πολύ περισσότερο τι μας χωρίζει από τις μηχανές. Αυτό σίγουρα έκανα κι εγώ, ιδιαίτερα αφού διάβασα το πρόσφατο βιβλίο του Michael Pollan για τη συνείδηση, A World Appears, και είδα τις ιδέες του να αντηχούν στο άρθρο της Judith Shulevitz, συντάκτριας του Atlantic, αυτή την εβδομάδα, σχετικά με την απεικόνιση των σκύλων στην τέχνη.

Η Shulevitz αρχίζει το δοκίμιό της, σχετικά με το νέο βιβλίο του Thomas W. Laqueur, The Dog’s Gaze: A Visual History, περιγράφοντας μια αίσθηση γνώριμη στους περισσότερους ιδιοκτήτες σκύλων — και σε μένα, καθώς γράφω αυτό το κείμενο και το τεριέ μου με κοιτάζει από κάτω από το γραφείο μου: την αίσθηση ότι μας παρατηρούν.

«Οι άνθρωποι μιλούν με τα μάτια τους όλη την ώρα», γράφει η Shulevitz, «αλλά κάθε τόσο με καταλάμβανε δέος μπροστά στο γεγονός ότι μια συνείδηση τόσο ριζικά διαφορετική από τη δική μου», όπως είναι η συνείδηση ενός σκύλου, «μπορούσε να επικοινωνεί τόσο αποτελεσματικά».

Το βιβλίο του Laqueur εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι σκύλοι λειτουργούν συχνά στην τέχνη: ως όντα που βλέπουν πράγματα τα οποία οι άνθρωποι χάνουν. Στον πίνακα του Giovanni Battista Tiepolo Η Εύρεση του Μωυσή, ένας σκύλος εντοπίζει ένα νεαρό κορίτσι, του οποίου η παρουσία ξεκλειδώνει το νόημα του πίνακα. Στον πίνακα του Francisco de Goya Τυφλός ζητιάνος με σκύλο, ένας άνδρας έχει τα μάτια του κλειστά, «αλλά τα μάτια του σκύλου είναι ανοιχτά και διαπεραστικά», γράφει η Shulevitz, «προσφέροντας ένα κέντρο συνείδησης και μια συνείδηση ηθική».

Στην εξερεύνηση της συνείδησης από τον Pollan, την οποία παρουσιάζει ως το πιο βασανιστικό επιστημονικό μας αίνιγμα, τα ζώα εμφανίζονται κυρίως σε ένα κεφάλαιο για το συναίσθημα. Ο Charles Finch, ο οποίος έγραψε για το βιβλίο του Pollan στο Atlantic, πιστεύει ότι αυτή η ενότητα περιέχει «τα καλύτερα αποσπάσματα του βιβλίου». Παραθέτει ένα σημείο που συνοψίζει με ακρίβεια μια σημαντική επιστημονική μετατόπιση πάνω στο θέμα:

«Είναι ένα από τα παράδοξα της επιστήμης των υπολογιστών ότι οι “ανώτερες” ικανότητες που κάποτε θεωρούσαμε αποκλειστικά ανθρώπινες — η λογική, η γλώσσα, η νοημοσύνη — αποδείχθηκαν ευκολότερο να τις κατακτήσουν οι μηχανές από ό,τι οι πιο στοιχειώδεις ικανότητες που μοιραζόμαστε με τα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των αισθημάτων και των συναισθημάτων».

Το βιβλίο του Pollan δεν αφορά ρητά την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά εκείνος τη σκέφτεται τόσο πολύ όσο και πολλοί άλλοι συγγραφείς αυτή τη στιγμή. Πιστεύει ότι το μεγαλύτερο ερώτημα γύρω από αυτό το θέμα δεν είναι τι μπορούν να κάνουν οι μηχανές, αλλά τι δεν μπορούν να κάνουν. Ανάμεσα στις μη μηχανικές μας ικανότητες υπάρχουν πολλές που δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινες: η αισθαντικότητα, το συναίσθημα και εκείνο το είδος βιωμένης εμπειρίας που κινεί τη διαίσθηση.

Η απουσία αυτών των ιδιοτήτων από την τεχνητή νοημοσύνη ίσως εξηγεί γιατί η τέχνη που παράγεται από μηχανές είναι άτονη, και γιατί τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα μπορεί να ξεγελούν ορισμένους επιμελητές και επιτροπές βραβείων, αλλά — τουλάχιστον προς το παρόν — υπολείπονται κατά πολύ της πραγματικής λαμπρότητας.

«Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν τους σκύλους για να κάνουν αυτό στο οποίο τόσο οι ίδιοι όσο και οι σκύλοι είναι καλοί: να μας δείχνουν πού να κοιτάξουμε», γράφει η Shulevitz.

Ίσως, αν ο Ντεκάρτ το γνώριζε αυτό, να είχε διατυπώσει μια πιο ανθεκτική θεωρία της συνείδησης. Και ίσως να είχε αφήσει ήσυχα εκείνα τα καημένα τα σκυλιά.

Η Τουρκία βάζει στο συρτάρι το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» πριν από τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, αλλά ο Ερντογάν θα το κρατήσει ως εκλογικό χαρτί

Από
anixneuseis
-
1

 

Nordic Monitor

9 Ιουνίου 2026

Levent Kenez / Στοκχόλμη

Η τουρκική κυβέρνηση ανέβαλε την κοινοβουλευτική διαδικασία για ένα αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο περί θαλάσσιας δικαιοδοσίας, το οποίο συνδέεται με το δόγμα της χώρας για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Με αυτόν τον τρόπο καθυστερεί ένα μέτρο που θα μπορούσε να οξύνει τις διαφορές με την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγει μια δυνητικά διχαστική συζήτηση ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ τον επόμενο μήνα στην Άγκυρα.

Το νομοσχέδιο, ευρέως γνωστό στην Τουρκία ως «Νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας», επιδιώκει να κωδικοποιήσει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της χώρας και τα νομικά πρότυπα που αφορούν τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, τα όρια της υφαλοκρηπίδας και άλλες περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Τούρκοι αξιωματούχοι και σχολιαστές προσκείμενοι στην κυβέρνηση έχουν περιγράψει την πρόταση ως προσπάθεια να ενσωματωθούν στο εσωτερικό δίκαιο οι μακροχρόνιες θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας.

Το νομοσχέδιο αναμενόταν αρχικά να φτάσει στη Βουλή τον Μάιο. Τούρκοι αξιωματούχοι τώρα υποδεικνύουν ότι η πρόταση πιθανότατα θα παραμείνει σε αναμονή τουλάχιστον μέχρι τον Οκτώβριο, επειδή δεν έχει ενταχθεί στο κοινοβουλευτικό πρόγραμμα πριν από τη θερινή διακοπή των εργασιών της Βουλής. Οι Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν παρουσιάσει δημοσίως την καθυστέρηση ως ζήτημα προγραμματισμού και γραφειοκρατίας, και όχι ως αναστροφή πολιτικής.

Η αναβολή έρχεται σε μια ευαίσθητη διπλωματική στιγμή. Η Τουρκία θα φιλοξενήσει τους ηγέτες του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο, τοποθετώντας τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο επίκεντρο της συμμαχικής διπλωματίας, σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από τον πόλεμο στην Ουκρανία, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και την αυξανόμενη αβεβαιότητα στις διατλαντικές σχέσεις.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να συναντηθούν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7–8 Ιουλίου στην Άγκυρα.

Η αποφυγή μιας νέας διαμάχης με την Ελλάδα πριν από τη σύνοδο φαίνεται να συμβαδίζει με τις άμεσες διπλωματικές προτεραιότητες της Άγκυρας. Το νομοσχέδιο δεν έχει εγκαταλειφθεί και οι προετοιμασίες στους τουρκικούς κρατικούς θεσμούς συνεχίζονται. Αντίθετα, οι αξιωματούχοι παρουσιάζουν την καθυστέρηση ως προσωρινή αναβολή, ενώ η Βουλή επικεντρώνεται σε άλλα νομοθετικά θέματα πριν από τη θερινή της διακοπή.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία, επειδή η πρόταση παραμένει πολιτικά σημαντική. Το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας έχει εξελιχθεί από ναυτική έννοια σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα θέματα του στρατηγικού λόγου της Τουρκίας. Οι υποστηρικτές του το περιγράφουν ως πλαίσιο υπεράσπισης των τουρκικών θαλάσσιων δικαιωμάτων και της πρόσβασης σε ενεργειακούς πόρους. Η Ελλάδα και η Κύπρος βλέπουν το δόγμα ως άμεση πρόκληση απέναντι στις δικές τους διεκδικήσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Το νομοσχέδιο θα παρείχε ένα νομικό πλαίσιο για τα θαλάσσια σύνορα, τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες και τα αμφισβητούμενα γεωγραφικά χαρακτηριστικά που αποτελούν εδώ και καιρό πηγές τριβής μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Προσχέδια της πρότασης έχουν επίσης συμπεριλάβει διατάξεις που αφορούν το νομικό καθεστώς νησιών, νησίδων και βραχονησίδων σε περιοχές που διεκδικούν και οι δύο χώρες.

Ο χρόνος της καθυστέρησης αντανακλά ευρύτερες αλλαγές στο περιβάλλον της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Τα τελευταία χρόνια, η Άγκυρα έχει εξομαλύνει τις σχέσεις της με αρκετούς περιφερειακούς αντιπάλους και έχει απομακρυνθεί από ορισμένες μορφές συγκρουσιακής διπλωματίας που χαρακτήριζαν παλαιότερες περιόδους της διακυβέρνησης Ερντογάν. Η μεταμόρφωση του περιφερειακού τοπίου μετά τις εξελίξεις στη Συρία έχει επίσης μειώσει ένα από τα σημαντικότερα εξωτερικά ζητήματα που κυριαρχούσαν στην τουρκική πολιτική για περισσότερο από μία δεκαετία.

Ως αποτέλεσμα, οι διαφορές που αφορούν το Ισραήλ και το ελληνοκυπριακό ζήτημα των θαλασσίων ζωνών ξεχωρίζουν όλο και περισσότερο ανάμεσα στα εναπομείναντα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής που μπορούν να προκαλέσουν έντονο εθνικιστικό αίσθημα στο εσωτερικό.

Αυτή η πολιτική διάσταση βοηθά να εξηγηθεί γιατί το νομοσχέδιο παραμένει σημαντικό, παρά την αναβολή του.

Ο Ερντογάν έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα σκληρή ρητορική σχετικά με τις διαφορές με την Ελλάδα. Σε περιόδους αυξημένης έντασης, προειδοποίησε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αναλάβει δράση εναντίον απειλών που θεωρεί ότι στρέφονται κατά της ίδιας και διακήρυξε τη γνωστή φράση ότι οι τουρκικές δυνάμεις θα μπορούσαν να έρθουν «ξαφνικά μια νύχτα» — σχόλια που ερμηνεύθηκαν ευρέως ως μήνυμα προς την Ελλάδα, σε μια περίοδο κλιμακούμενων διαφωνιών στο Αιγαίο.

Ωστόσο, ο Ερντογάν έχει δείξει επίσης προθυμία να μαλακώνει τη στάση του όταν ευρύτερα διπλωματικά συμφέροντα απαιτούν αποκλιμάκωση.

Πριν από την επίσκεψή του στην Αθήνα στα τέλη του 2023, επαίνεσε τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τόνισε τον διάλογο και τη συνεργασία και υποστήριξε ότι οι διαφορές μεταξύ των δύο συμμάχων στο ΝΑΤΟ μπορούν να επιλυθούν μέσω της διπλωματίας. Επίσης, αποστασιοποιήθηκε από τις ερμηνείες σύμφωνα με τις οποίες οι προηγούμενες δηλώσεις του αποτελούσαν άμεσες απειλές κατά της Ελλάδας.

Το επεισόδιο αυτό ανέδειξε ένα επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό της εξωτερικής πολιτικής του Ερντογάν: εθνικιστική ρητορική σε περιόδους πολιτικής πίεσης, ακολουθούμενη από πραγματιστική προσαρμογή όταν οι στρατηγικές συνθήκες το απαιτούν.

Αυτό το μοτίβο μπορεί να αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία καθώς η Τουρκία κινείται σταδιακά προς τον επόμενο εκλογικό της κύκλο.

Αν και οι εθνικές εκλογές δεν αναμένονται άμεσα, οι πολιτικοί υπολογισμοί ήδη διαμορφώνουν τη μακροπρόθεσμη στρατηγική στην Άγκυρα. Η τουρκική οικονομία παραμένει εύθραυστη, παρά τα σημάδια σταθεροποίησης. Ο πληθωρισμός, το υψηλό κόστος ζωής και οι ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών συνεχίζουν να κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση.

Για τον Ερντογάν, αυτές οι οικονομικές πραγματικότητες αποτελούν πολιτική πρόκληση. Ο πρόεδρος έχει διατηρήσει κυρίαρχη θέση στην τουρκική πολιτική και συνεχίζει να ασκεί εκτεταμένη επιρροή στους κρατικούς θεσμούς. Πολιτικοί της αντιπολίτευσης, δημοσιογράφοι και επικριτές έχουν αντιμετωπίσει αυξανόμενη δικαστική και πολιτική πίεση τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, οι οικονομικές συνθήκες παραμένουν ένα από τα λίγα ζητήματα που μπορούν να διαπεράσουν τις ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές και να δημιουργήσουν διαρκή δημόσια δυσαρέσκεια.

Οι διαφορές στην εξωτερική πολιτική προσφέρουν μια εναλλακτική πολιτική ατζέντα. Σε αντίθεση με τον πληθωρισμό ή την ανεργία, οι διαφορές κυριαρχίας επιτρέπουν στην κυβέρνηση να παρουσιάζει τον εαυτό της ως υπερασπιστή των εθνικών συμφερόντων απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις. Το νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα εντάσσεται φυσικά σε αυτή την αφήγηση, επειδή συνδυάζει ζητήματα εδαφικών δικαιωμάτων, εθνικής ταυτότητας, στρατιωτικής ισχύος και ενεργειακής ασφάλειας.

Η αναβολή του νομοσχεδίου, επομένως, δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως απόδειξη ότι η Άγκυρα έχει εγκαταλείψει την πρωτοβουλία. Αντιθέτως, η κυβέρνηση φαίνεται να περιμένει μια πιο ευνοϊκή στιγμή.

Πολλοί παράγοντες πιθανότατα επηρεάζουν αυτόν τον υπολογισμό. Ένας από αυτούς είναι η επιθυμία να αποφευχθεί η αντιπαράθεση κατά τη διάρκεια της συνόδου του ΝΑΤΟ, όπου η Τουρκία θα επιδιώξει να παρουσιαστεί ως εποικοδομητικό και αναντικατάστατο μέλος της Συμμαχίας. Η εισαγωγή ενός εξαιρετικά αμφιλεγόμενου νόμου για τις θαλάσσιες ζώνες τις εβδομάδες πριν από τη σύνοδο θα μπορούσε να προκαλέσει ανεπιθύμητη προσοχή από συμμάχους που ήδη ανησυχούν για τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Μετά τη νίκη του στις εκλογές του Ιουνίου, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επισκέφθηκε την Ελλάδα στις 7 Δεκεμβρίου 2023, δίνοντας έμφαση στην εξομάλυνση και σε έναν πιο ήπιο τόνο, σε αντίθεση με την προηγούμενη, πιο συγκρουσιακή ρητορική του.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι οι συνεχιζόμενες αμυντικές συζητήσεις της Τουρκίας με Ευρωπαίους εταίρους. Η Άγκυρα έχει επιδιώξει συνομιλίες σχετικά με το γαλλοϊταλικό σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας SAMP/T, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειάς της να ενισχύσει τις εθνικές της δυνατότητες αεράμυνας. Η διατήρηση παραγωγικών σχέσεων με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι σημαντική για αυτές τις διαπραγματεύσεις, αλλά και για τις ευρύτερες αμυντικοβιομηχανικές φιλοδοξίες της Τουρκίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας και σημαντική πηγή επενδύσεων. Παρά τις περιοδικές πολιτικές διαφωνίες, η Άγκυρα συνέχισε να επιδιώκει στενότερη οικονομική συνεργασία με την Ευρώπη. Μια παρατεταμένη αντιπαράθεση με την Ελλάδα θα μπορούσε εύκολα να επηρεάσει ευρύτερες συζητήσεις για τη σχέση της Τουρκίας με την ΕΕ, σε μια στιγμή που η οικονομική σταθερότητα παραμένει κεντρική κυβερνητική προτεραιότητα.

Για τον λόγο αυτό, οι Τούρκοι αξιωματούχοι φαίνεται να ισορροπούν ανάμεσα σε ανταγωνιστικούς στόχους: να διατηρήσουν ένα δυνητικά πολύτιμο πολιτικό ζήτημα για το μέλλον, αποφεύγοντας ταυτόχρονα άμεσα διπλωματικά κόστη.

Από την οπτική της κυβέρνησης, η στρατηγική αυτή έχει σχετικά μικρό κόστος. Καθυστερώντας το νομοσχέδιο αντί να το αποσύρει, η Άγκυρα μπορεί να στείλει μήνυμα συνέχειας προς τα εθνικιστικά ακροατήρια, μειώνοντας παράλληλα τις βραχυπρόθεσμες τριβές με συμμάχους και οικονομικούς εταίρους.

Το νομοσχέδιο μπορεί στη συνέχεια να επανέλθει αργότερα, εάν αλλάξουν οι συνθήκες.

Εάν οι σχέσεις με την Ελλάδα επιδεινωθούν ξανά ή εάν η Άγκυρα συμπεράνει ότι οι εσωτερικές πολιτικές συνθήκες ευνοούν μια πιο επιθετική στάση στην εξωτερική πολιτική, το νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα θα είναι ήδη έτοιμο και θα περιμένει. Οποιαδήποτε έντονη αντίδραση από την Αθήνα θα μπορούσε να ενισχύσει το κυβερνητικό επιχείρημα ότι η Τουρκία υπερασπίζεται νόμιμα θαλάσσια δικαιώματα απέναντι σε εξωτερική αντίθεση.

Προς το παρόν, όμως, ο Ερντογάν φαίνεται να επικεντρώνεται σε έναν διαφορετικό στόχο: να κρατήσει ένα δυνητικά εκρηκτικό ζήτημα εκτός της διεθνούς ατζέντας μέχρι να ολοκληρωθεί η σύνοδος του ΝΑΤΟ και να περάσουν άλλες διπλωματικές προτεραιότητες.

Το νομοσχέδιο μπορεί να έχει καθυστερήσει, αλλά σύμφωνα με τις περισσότερες ενδείξεις παραμένει απολύτως ζωντανό. Και καθώς η Τουρκία πλησιάζει σταδιακά προς μελλοντικές εκλογές, η πολιτική ελκυστικότητα της μετατροπής των θαλάσσιων διαφορών σε εθνικό προεκλογικό ζήτημα είναι απίθανο να εξαφανιστεί.

Nordic Monitor

1...207208209...3,032Σελίδα 208 από 3,032