Αρχική Blog Σελίδα 2008

Finland preparing for Russian ‘consequences’ if it joins NATO: top MoD official

Από
pcuser
-
0

By   

Finland could be just weeks away from announcing plans to join NATO, meaning the government is already considering how Moscow might retaliate, according to a senior Finnish defense official.

WASHINGTON: By all signs, Finland is heading towards a decision on joining the NATO alliance within the next few months, if not weeks. And in the process, a top Finnish defense official tells Breaking Defense, the country has to prepare for the reality of a furious, but unpredictable response from Moscow.

“Of course, Russia will react, but we don’t know how. And we need to be prepared” should Finland decide to join NATO, said Esa Pulkkinen, the permanent secretary at Finland’s Ministry of Defense. “We need to be ready, of course, to face consequences.”

NATO’s vaunted Article 5 protections do not kick in for aspirant members, only ratified ones. That means from the moment Finland — and perhaps its neighbor Sweden — declares the intention to join NATO until the moment every alliance member has ratified their ascension, there is no guarantee other nations will come to their aid in response to military action by Moscow.

Pulkkinen, a retired lieutenant general who now serves as the top civil servant in Finland’s defense ministry, is at the center of the question of how Finland could handle any potential Russian threat. Speaking to Breaking Defense this week in Washington, he acknowledged that Russia’s reaction is just one of many aspects that have to be weighed in the NATO discussion.

And while Pulkkinen downplayed the likelihood of Russia launching a second full invasion of a European country, he also said his country couldn’t afford to rule it out completely.

“You cannot rule out anything. I mean, that’s something that you need to do, assess the risks. You should not exclude anything. But that risk assessment, I think, is taking place in Finland now,” he said.

Already Russia has issued warnings, like in the first week of the Ukraine conflict when a top Russian spokesperson said that the Finland and Sweden joining NATO would have “serious military and political consequences, which would require our country to make response steps.” Russia’s invasions of Georgia in 2008 and Ukraine in 2014 were seen, in part, as a way to block those nations from moving to join the Western alliance. Which means any decision to join NATO could set up a perilous moment when Russia’s best strategic course, at least in Moscow’s eyes, might well be to attack.

NATO members are well aware of the issue of the gap between announcement and ascension. According to Foreign Minister Pekka Haavisto, several representatives from alliance nations discussed “what kind of security assistance [Finland will] need during that period,” during this week’s NATO foreign ministers meeting.

“This question is being asked very actively, that is, offering such help or support if there is a need for it,” Haavisto was quoted as saying by Helsingin Sanomat.

Russia’s response could come in many forms from cyber or economic action to grey zone activities and limited military operations. In that event Pulkkinen said Finland would look to the “support of our friends,” but acknowledged that until it became a full-fledged NATO member, the Nordic country would be mostly on its own.

Mitigation Strategies: Protecting Aspirant Members

Surviving a potential Russian attack during the NATO ascension process would be a two-pronged effort. The first aspect, and the most obvious, is defending Finland’s population from whatever may come over the border.

Pulkkinen seems less focused on preparing for a military invasion, as “Russia knows, and we know, that we are able to defend ourselves. We’ve been preparing ourselves for four decades.”

He also raised the question of whether Russia could actually manage an invasion of Finland while Ukraine operations are ongoing, noting how much of the Russian forces are tied up in Ukraine — around 80%, by some Western estimates. However, the mobilization of the Russian population by Moscow would leave plenty of bodies to throw at Finland — ill trained and ill-equipped bodies, but sheer quantity nonetheless.

“Militarily, we are very well prepared … of course, but there are a lot of other things Russia could potentially do — or not do, depending on their choices,” Pulkkinen said. “And I think we have means to mitigate, hopefully, with the support of our friends, in that way.”

Jason Moyer, an expert with the Wilson Center who has written extensively about Sweden and Finland’s potential paths to NATO, agreed a full invasion was unlikely, saying “I find it hard to imagine, given the extent the Russian military has struggled in Ukraine that they would have the bandwidth to put any kind of pressure on Finland if they announced they were seeking to join NATO tomorrow.”

 

Instead, he predicted, “Russia will likely make the usual fuss of expelling Finnish diplomats, the economic fallout will be dramatic given their proximity and trade relationship…. and there might even be an air incursion or cyber-attack. But this is a small price for the long-term security NATO provides.”

It’s against these other non-conventional responses that Finland is also preparing, Pulkkinen said, echoing comments from Finnish President Sauli Niinistö, who previously said threats could include border violations and hybrid challenges. (Notably, the day after a NATO meeting of foreign ministers, Finland’s foreign ministry came under denial of service attacks and saw a suspected violation of its airspace by a Russian jet.)

There is precedent for concern here in the experience of the two most recent NATO members: When Montenegro sought to join NATO, a coup attempted that has been tied to Russia sought to overthrow the government and install  anti-NATO leadership. And when North Macedonia was working on a referendum that would allow NATO membership, Russian influence campaigns were well underway.

Still, Moyer is also more bullish, perhaps, than Pulkkinen on what the other NATO nations could offer to ensure Russia doesn’t attempt an invasion. He suggested setting up a no-fly zone over Finland before Russia can get any planes in the air as one potential idea. And, he noted, Finland is in a better place than Ukraine due to being in the European Union; the EU’s article 42.7, which is not as strong as NATO’s Article 5, still extends some security agreements to member states.

That EU agreement is “untested,” Moyer noted, but “it’s better than what Ukraine had to work with when they were first invaded.”

Moving The Process Along

The other way Finland can succeed is by pushing the NATO process — which requires an aspirant to meet certain democratic and military readiness thresholds and for each NATO member’s individual governments to ratify them joining — to move as quickly as possible.

What a “fast track” could look like isn’t entirely clear, but both Sweden and Finland have a leg up on some other nations who have applied in the past, RAND analyst Gene Germanovich wrote for Breaking Defense last month. He cited both nation’s strong democracies and capable militaries as meeting the baseline NATO requirements. Combined with the two nations longstanding partnerships with NATO, there should be no major paperwork or inspections needed to bog things down, Germanovich argued.

“We fulfill all the political and military criteria and requirements already,” Pulkkinen said. “And that of course will be one factor we may use in terms of the negotiations with NATO, which type of processes will be used…. We do think it should have been kind of the — if not the fast track, certain parts of the formal process can be dealt quicker.”

Pulkkinen stressed several times that he is a civil servant and not a politician, and so would not weigh in on whether Finland should or shouldn’t join the alliance. But he also noted throughout the interview the groundswell of support the idea has gained in Finland since the start of the year. (A March 14 poll found support for joining NATO at 62%, a historic high — and up nine percentage points from a poll conducted on Feb. 28.)

“Finns, in general terms, think that Ukraine is like Finland in 1939. And that’s one of the fundamental reasons for the big change in the opinion and views on NATO, for example, in Finland,” Pulkkinen said.

Moyer predicts a Finnish announcement on joining NATO in a matter of weeks, noting officials have “been making the rounds and has had discussions with every NATO member state capital to secure its membership.”

The process, Moyer predicted, “would likely be a few months, but it could be shorter. We’re seeing unprecedented, seismic shifts in foreign and security policy across Europe due to the Russian invasion of Ukraine, it could only take a few weeks given the extraordinary circumstances of the current moment.” (Generally the NATO membership process takes well over a year once it has begun.)

Sweden’s population has, comparatively, lagged behind Finland when it comes to enthusiasm over NATO in recent weeks. But Pulkkinen expressed optimism that should Finland decide to jump for NATO, Sweden would likely go as well, saying “the tone and language [in Sweden] are changing. I can’t anticipate whether if that decision will be taken, it’s done together, or whether it’s done separately, but I think that if one country moves then the other moves as well. That’s my, let me say, hope and understanding.”

Added Moyer, “It seems most likely that Finland will join first, followed by Sweden. Sweden won’t be dragged into NATO membership by Finland, and Finland won’t let Sweden’s hesitation prevent them from joining. Sweden will be completely circled by NATO countries, offering a higher degree of security. The two will continue to bilaterally support one another and maintain deep levels of security cooperation.”

Regardless of the NATO question, Pulkkinen said that his recent meetings in Washington had been “very promising” in terms of pushing the bilateral security relationship to “go further.” He said topics of the meetings included increasing ties between Washington and Helsinki on the arctic, cyber and intelligence sharing.

ttps://breakingdefense.com/2022/04/finland-preparing-for-russian-consequences-if-it-joins-nato-top-mod-official/?

ΤΟ ΞΕΣΠΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

Από
anixneuseis
-
1

Η Βικτώρια Νούλαντ είναι μια απο τις καουμπόϊσες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Είναι η υφυπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ που στην προηγούμενη θητεία της είχε πει εκείνο το περίφημο “να πάει να γ…… η Ευρώπη” όταν της μίλησαν για τις αντιρρήσεις που είχε η Ε.Ε. στην ουκρανική της πολιτική.

Αυτό που παρατηρούμε στις μέρες μας, μπορεί να είναι η ωμή εισβολή της Ρωσίας σε ένα εδαφικά κυρίαρχο κράτος αλλά έχει και την σφραγίδα της Νούλαντ.

Τις τελευταίες ημέρες βρέθηκε στην Ελλάδα και το αποτύπωμά της η κυρία Νούλαντ το άφησε και στις συνεντεύξεις που έδωσε στην “Καθημερινή” και στην “Χουριάτ”. Άλλα είπε στην μεν άλλα στη δε για να προωθήσει την πολιτική της.

Ήξερε τι έλεγε και ο λόγος της βασίζεται σε ένα ολόκληρο σκεπτικό καθόλου κολακευτικό για την χώρα μας.

Με αφορμή την παρουσία της Νούλαντ στην περιοχή σκέφθηκα να παρουσιάσω ένα απόσπασμα απο το βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά “Ένα σκοτεινό δωμάτιο” για να δείτε πως λειτουργούν οι αμερικανοί πίσω απο το παραβάν. Απέναντι στην Ελλάδα, γιατί απέναντι στην Τουρκία είναι πιο μαζεμένοι και πιο προσεκτικοί.

Για να αντιληφθείτε το κείμενο και την σημασία του, βρισκόμαστε λίγες ημέρες μετά τον Αττίλα ΙΙ. Το κλίμα είναι άκρως τεταμένο και:

ΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Ο Καραμανλής είχε την ευκαιρία να εκφράσει με ωμό τρόπο τις απόψεις του για την πολιτική του Κίσινγκερ στις συναντήσεις που είχε με τον απεσταλμένο του πρέσβη Ουίλιαμ Τάιλερ.

Ο Κίσιγκερ ήθελε να αναλάβει μία μεσολάβηση ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Επειδή φοβόταν να έρθει στην Αθήνα πρότεινε να συναντηθεί με τον Καραμανλή στην Κέρκυρα όπου η φύλαξη του θα ήταν σχετικά πιο εύκολη και μετά να πάει στην Άγκυρα ή να συναντηθεί διαδοχικά με τον Καραμανλή και τον Ετσεβίτ στη Ρώμη ή στο Λονδίνο.

Ο Καραμανλής θεωρούσε τη μεσολάβηση πρόωρη χωρίς κατάλληλη προετοιμασία. Είπε στον Τάϊλερ:

“Δεν κάνω κάποιον εκβιασμό”. Και συνέχισε: “Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα βρήκα αντιαμερικανικά αισθήματα. Δεν τα δημιούργησα εγώ. Δημιουργήθηκαν από την απογοήτευση με την αμερικανική πολιτική στην Κύπρο και την αίσθηση πως η αμερικανική κυβέρνηση υποστήριξε το ελληνικό στρατιωτικό καθεστώς. Είμαι φίλος των ΗΠΑ από πεποίθηση. Ο πρώτος που δεν θέλει τον αντιαμερικανισμό”.

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός εξήγησε πόσο θυμωμένος ήταν με τη δεύτερη Τουρκική εισβολή:

“Ήταν μία απόπειρα να σκοτώσουν την κυβέρνηση μου και το έκαναν κάτω από το βλέμμα των Αμερικανών”.

Διατύπωσε έμμεσα την απειλή ότι αν η Ελλάδα συνέχιζε να ταπεινώνεται από την Τουρκία θα αναγκαζόταν να πάει σε πόλεμο:

“Θα αναγκαστώ να πάω σε πόλεμο ή να εγκαταλείψω τη χώρα” είπε σε δραματικό τόνο. “Με καλωσόρισαν στην Ελλάδα σαν σωτήρα. Δεν μπορώ να απογοητεύσω το λαό μου. Ο πόλεμος θα ήταν βέβαια μία καταστροφή αλλά δεν θα υπάρχει άλλη επιλογή”.

Αφού άκουσε τον Καραμανλή για αρκετή ώρα ο Αμερικανός πρέσβης απάντησε εξίσου ωμά:

“Ο πρωθυπουργός δεν πρέπει να έχει την ψευδαίσθηση ότι οι ΗΠΑ λειτουργούν υπό κάποιο πλέγμα ενοχής. Ο Πρόεδρος και ο υπουργός θεωρούν ότι έχουν κάνει ό,τι μπορούν για να αποτρέψουν μία κρίση. Δεν έχουμε σκοπό να παραδεχθούμε λάθη. Και δεν πιστεύουμε ότι κάναμε λάθη”.

Εκείνη τη στιγμή τηλεφώνησε ο Αβέρωφ και ο Καραμανλής ζήτησε από τον Δημήτρη Μπίτσιο να βγει έξω από το γραφείο και να του μιλήσει. Μετά στράφηκε στο Τάϊλερ και του είπε:

“Έχουμε πολύ διαφορετικές απόψεις σε αυτό το συγκεκριμένο θέμα. Ειλικρινά πιστεύω ότι θα μπορούσατε να έχετε κάνει πολύ περισσότερα”.

Ο Τάιλερ επέμενε ότι αν ο Καραμανλής πίστευε πως είχαμε ενθαρρύνει τη χούντα στην ανατροπή του Μακαρίου τότε έχει λάθος. Η Ουάσινγκτον δεν αποδεχόταν καμία ευθύνη για την βλακεία της χούντας.

“Δεν θα ήθελα νομίζετε ότι ήρθα σαν ικέτης” είπε ο Αμερικάνος διπλωμάτης.

Ο Καραμανλής γέλασε και του είπε:

“Δεν ζήτησα να έρθετε σαν ικέτης. Καταλαβαίνω ότι δεν αναγνωρίζετε καμία ενοχή από την πλευρά σας. Υπάρχει διαφορά απόψεων ανάμεσα στις χώρες μας. Αυτό είναι όλο”.

Κατόπιν συζήτησαν τις πιθανές φόρμουλες επίλυσης του κυπριακού. Ο Καραμανλής τόνισε:

“Η ελληνική κυβέρνηση ξέρει ότι πρέπει να κάνει υποχωρήσεις αλλά δεν θα επιτρέψει στους Τούρκους να πάρουν ότι θέλουν. Το 1960 οι Έλληνες είχαν εγκαταλείψει την Ένωση και αποδέχτηκαν την ανεξαρτησία της Κύπρου. Το 1974 οι Έλληνες ήταν έτοιμοι να δεχτούν τροποποίηση της συμφωνίας του 1960 και τη δημιουργία ενός ομοσπονδιακού συστήματος διακυβέρνησης της Κύπρου. Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένει κανείς να πάει πιο πέρα από αυτό.

Στην τελευταία τους συνάντηση με τον Τάσκα ο Καραμανλής τον ρώτησε ευθέως.
Κατά πόσον η CIA είχε ενθαρρύνει τα πραξικοπήματα της 21ης Απριλίου 1967 και της 25ης Νοεμβρίου 1973.

Ο πρέσβης απάντησε ότι αυτές οι πληροφορίες δεν ίσχυαν και σαν απόδειξη επικαλέστηκε τις μεγάλες δυσκολίες που προέκυψαν όταν ανέλαβε ο Ιωαννίδης την εξουσία στις διαπραγματεύσεις για τη Σούδα και τον ελλιμενισμό του έκτου στόλου.

“Δεν είμαι βέβαιος αν ο Καραμανλής πείστηκε απο τις κατηγορηματικές μου διαψεύσεις. Περιττό να σημειώσω ότι η Αθήνα έχει κατακλυστεί από φήμες ότι οι ΗΠΑ ήταν πίσω από τα πραξικοπήματα της 21ης Απριλίου 1967, της 25ης Νοεμβρίου 1973 και τις 1η Ιουλίου 1974 στην Κύπρο”.

Αυτοί είναι ήπιοι διάλογοι. Προσέξτε, όμως, εκείνο το: Μην νομίζετε πως ήρθα σαν ικέτης. και αν σας αρέσει. Αν δεν σας αρέσει…

O Πρέσβης του Ισραήλ, Γιόσι Αμράνι, απαντά στην Β.Νούλαντ για τον EastMed

Από
pcuser
-
2

«Σέβομαι πολύ την υφυπουργό κ. Νούλαντ, αλλά οι χώρες της περιοχής είναι αυτές που πρέπει να λάβουν την απόφαση. Και οι χώρες της περιοχής συζητούν», τόνισε ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα Γιόσι Αμράνι, σχολιάζοντας τις δηλώσεις της υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτόρια Νούλαντ στην «Καθημερινή» για τον EastMed.

Μιλώντας στο 7ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Ισραηλινός πρέσβης είπε χαρακτηριστικά: «Ας κοιτάξουμε τα δικά μας συμφέροντα, ας συνειδητοποιήσουμε ποια περιουσιακά στοιχεία έχουμε ως χώρες και ως περιοχή και ας προσπαθήσουμε να τα αξιοποιήσουμε προς ένα συγκεκριμένο πολιτικό, οικονομικό, στρατηγικό όφελος».

Υπογράμμισε, ωστόσο, την ανάγκη να υπάρξει πρόοδος, επισημαίνοντας πως «συζητούμε για τον EastMed για 12-13 χρόνια, ώσπου οι Αμερικανοί μας είπαν ότι δεν οδηγεί πουθενά. Δεν νομίζω ότι κανείς από εμάς εξεπλάγην, αλλά αν αυτό δεν αποτελεί έκπληξη, ας σκεφτούμε άλλες εναλλακτικές». 

«Είναι ώρα να σημειώσουμε μια κάποια πρόοδο», ανέφερε χαρακτηριστικά», υπογραμμίζοντας πως αν η Ευρώπη είναι ειλικρινής ως προς τη ρητορική της για την ανάγκη διαφοροποίησης των προμηθειών αερίου, θα πρέπει να μετουσιωθεί η ρητορική αυτή των Βρυξελλών σε ενέργειες.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει στο πεδίο της ενέργειας η Αίγυπτος, επισημαίνοντας ότι η χώρα αυτή είναι εταίρος, παίκτης- κλειδί. Έκανε, μάλιστα, αναφορά στην πρόσφατη σύνοδο Ισραήλ, Αιγύπτου και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στο Σάρμ ελ Σέιχ, όπου συζητήθηκαν εκτενώς τα ζητήματα αυτά, επισημαίνοντας πως η ενέργεια δεν περιορίζεται μόνο στην τριμερή συνεργασία ή στην πρωτοβουλία 3+1, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, «αλλά υπάρχουν συγκεκριμένες περιφερειακές διαστάσεις σ’ αυτό».

Ο Καναδάς και η Μεγάλη Βρετανία άρουν το εμπάργκο στην τουρκική αμυντική βιομηχανία

Από
pcuser
-
0

 

 

Ο Καναδάς ετοιμάζεται να χαλαρώσει το εμπάργκο που έχει εφαρμόσει στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, αυτό δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσγολου, σύμφωνα με τούρκικο δημοσίευμα.

Ο Τσαβούσογλου, ο οποίος πήγε στις Βρυξέλλες με αφορμή τη Σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, συναντήθηκε με τους υπουργούς Εξωτερικών ορισμένων συμμαχικών χωρών επί δύο ημέρες.

Ο Τούρκος υπουργός είχε επίσης συνάντηση με την υπουργό Εξωτερικών του Καναδά Μελάνι Τζόλι στο πλαίσιο της συνάντησής τους.

Ο Τσαβούσογλου σημείωσε ότι υπήρξε μια «σημαντική θετική αλλαγή στη στάση των συμμάχων του ΝΑΤΟ έναντι της Τουρκίας».

«Ορισμένες χώρες έχουν κάνει βήματα  προς την αμυντική βιομηχανία. Χώρες όπως ο Καναδάς εξέφρασαν επίσης ότι θέλουν να κάνουν ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση».

Το Ηνωμένο Βασίλειο καταργεί τους περιορισμούς εξαγωγών

Σε άλλη δήλωση του υπουργού Τσαβούσογλου, σημειώθηκε ότι η Βρετανία ήρε τους περιορισμούς στις εξαγωγές προς την Τουρκία.

«Είμαστε ευχαριστημένοι με αυτό. Θέλουμε να βελτιώσουμε τη συνεργασία μας. Συγκεκριμένα, συμφωνήσαμε να δώσουμε συνέχεια στις αποφάσεις που ελήφθησαν για τη συνεργασία».

Το εμπάργκο του Καναδά στην Τουρκία

Ο Καναδάς έθεσε για άλλη μια φορά σε ισχύ το εμπάργκο κάμερας κατά της Τουρκίας τον Απρίλιο του περασμένου έτους.

Η Τουρκία είχε αντιδράσει σκληρά στην απόφαση του Καναδά για εμπάργκο στις  κάμερες που τοποθετούνται κυρίως στα drones Bayraktar.

Savunma Sanayist

https://www.echedoros-a.gr

Η ανώτερη σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Ναζ Ντουράκογλου και το “ξέπλυμα” εγκλημάτων Τουρκίας-Αζερμπαιτζάν στο Ναγκόρνο Καραμπάχ

Από
anixneuseis
-
0

Η απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε μια λεπτομερή επιστολή της Αρμενικής Κοινοβουλευτικής επιτροπής, δεν ανταποκρίθηκε σε έξι συγκεκριμένες προτεραιότητες πολιτικής που έθεσαν πάνω από 100 υπογράφοντες βουλευτές στο Κογκρέσο… Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέλειψε να αντιμετωπίσει ή ακόμη και να απαντήσει για την κατάσταση περισσότερων από 200 Αρμένιων αιχμαλώτων πολέμου που εξακολουθούν να κρατούνται, να κακοποιούνται και να σκοτώνονται από την κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν, ανέφερε η κοινοβουλευτική Αρμενική Εθνική Επιτροπή της Αμερικής.

%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B1%CE%BA1
%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B1%CE%BA2

Η επιστολή-απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ της 6ης Μαΐου, υπογεγραμμένη από την Ναζ Ντουράκογλου, σύμβουλο Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών για Νομοθετικές Υποθέσεις, ήρθε ως απάντηση σε μια  επιστολή της Αρμενικής Ομάδας στις 19 Φεβρουαρίου που περιγράφει ένα ευρύ φάσμα διακομματικών ανησυχιών για την πολιτική. Στους μήνες από τότε που η Επιτροπή έστειλε αυτήν την επιστολή τον Φεβρουάριο, έχει διαβιβάσει δύο επιπλέον επιστολές του Κογκρέσου στην κυβέρνηση Μπάιντεν, η πρώτη ζητούσε αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων και η δεύτερη ζητούσε ένα ισχυρό πακέτο βοήθειας τουλάχιστον 100.000.000 δολαρίων για το Αρτσάχ και την Αρμενία.

Armenian Caucus Letter Biden Administration
100%CE%92%CE%9F%CE%A5%CE%9B%CE%95%CE%A5%CE%A4%CE%95%CE%A31
100%CE%92%CE%9F%CE%A5%CE%9B%CE%95%CE%A5%CE%A4%CE%95%CE%A32

Οι έξι προτεραιότητες πολιτικής της επιστολής των 100 βουλευτών  που δεν ελήφθησαν υπόψη από το State Department παρατίθενται παρακάτω.1. Αιχμάλωτοι Πολέμου: Η δικομματική επιστολή της Αρμενικής Ομάδας τόνισε ότι το Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε να απελευθερώσει Αρμένιους αιχμαλώτους πολέμου και συνελήφθησαν αμάχους.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αγνοεί πλήρως την ανησυχία του Κογκρέσου για την απελευθέρωση Αρμένιων αιχμαλώτων πολέμου, παραλείποντας, σε αυτή την επιστολή, να αναφέρει καν την ύπαρξή τους, παρά τη συνεχιζόμενη πίεση του Κογκρέσου.

2. Επιθετικότητα του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας: Η δικομματική επιστολή της Αρμενικής Ομάδας προσδιόριζε ότι οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας ξεκίνησαν την επίθεση της 27ης Σεπτεμβρίου 2020 που σκότωσε περίπου 5.000 ανθρώπους και ανάγκασε περισσότερους από 100.000 Αρμένιους να φύγουν από το Αρτσάχ.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποτυγχάνει να προσδιορίσει το Μπακού και την Άγκυρα ως επιτιθέμενους, επιλέγοντας αντ’ αυτού να μιλήσει γενικά για «την περσινή μάχη».

3. Ανθρωπιστική Βοήθεια των ΗΠΑ: Η δικομματική επιστολή της Αρμενικής Κοινοβουλευτικής Ομάδας ζητούσε «σημαντικές δεσμεύσεις των ΗΠΑ» για επειγόντως αναγκαία ανθρωπιστική βοήθεια για τον λαό του Αρτσάχ, για να τους βοηθήσει να ανασυγκροτήσουν τις κοινότητές τους και να ξαναχτίσουν τις ζωές τους. (Μια επακόλουθη επιστολή της Αρμενικής Ομάδας ζητούσε βοήθεια τουλάχιστον 100 εκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ.)

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απορρίπτει τις εκκλήσεις του Κογκρέσου για σημαντική δέσμευση των ΗΠΑ, αναφέροντας μόλις 5 εκατομμύρια δολάρια σε ανθρωπιστική βοήθεια, που έχει στείλει για να υποστηρίξει τους πληγέντες πληθυσμούς τόσο των Αρμενίων όσο και των Αζερμπαϊτζάνων.

4. Η δικομματική επιστολή της Αρμενικής Ομάδας υποστήριξε τον τερματισμό της παραίτησης από το Άρθρο 907 του Νόμου για την Υποστήριξη FREEDOM, την επιβολή κυρώσεων στους Τούρκους και τους ηγέτες του Αζερμπαϊτζάν και τη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας προς το Αζερμπαϊτζάν μέσω του προγράμματος Section 333 Building Partner Capacity.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παραμελεί να αναφέρει ότι ο Λευκός Οίκος παραιτήθηκε επίσημα από το Άρθρο 907 του Νόμου για την Υποστήριξη της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ και αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στις ανησυχίες του Κογκρέσου σχετικά με την παρακράτηση της βοήθειας των ΗΠΑ στο Μπακού.

Armenian Caucus Letter Biden Administration

5. Τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και απαγορευμένα πυρομαχικά: Η διακομματική επιστολή ανέφερε τη χρήση τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar από το Αζερμπαϊτζάν, που χρησιμοποιούν αμερικανικά εξαρτήματα και τεχνολογία, καθώς και την παράνομη χρήση πυρομαχικών διασποράς και λευκού φωσφόρου από το Μπακού.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αγνοεί τις ανησυχίες του Κογκρέσου σχετικά με την παράνομη χρήση πυρομαχικών διασποράς και λευκού φωσφόρου από το Αζερμπαϊτζάν και αποτυγχάνει να αντιμετωπίσει την ανάπτυξη τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar από το Μπακού που χρησιμοποιούν αμερικανικά εξαρτήματα και τεχνολογία.

6. Ξένοι μισθοφόροι: Η δικομματική επιστολή της Αρμενικής Ομάδας ανέφερε την ανάπτυξη ξένων μισθοφόρων από το Αζερμπαϊτζάν που υποστηρίζονται από την Τουρκία, πολλοί με δεσμούς με διεθνώς αναγνωρισμένες τρομοκρατικές ομάδες.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνείται να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες του Κογκρέσου σχετικά με τους ξένους μισθοφόρους που στρατολογήθηκαν από την Τουρκία για να πολεμήσουν στο πλευρό των δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν.

Με πληροφορίες από armradio

Ας μην ξεχνάμε τον ρόλο της κυρίας Ντουράκογλου στον EastMed αλλά και στην διαφαινόμενη έγκριση απόκτησης F-16 Block 70 από την Τουρκία

 

directus.gr

Γιάννης Μαγκριώτης: Ελλάδα και Τουρκία, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία

Από
anixneuseis
-
0

του Γιάννη Μαγκριώτη*

Ο πόλεμος, τουλάχιστον με την μορφή των μετωπικών στρατιωτικών επιχειρήσεων, κάποια στιγμή θα σταματήσει, ποιο θα είναι το πλαίσιο των ισορροπιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ποια η επόμενη ημέρα για τα εθνικά μας συμφέροντα;

Η Άγκυρα, με κάθε τρόπο, δηλώνει ότι: τα “κοστούμια” της Συνθήκης της Λοζάνης και του Ψυχροπολεμικού status quo, στην περιοχή, δεν την χωράνε.

Το απέδειξε νωρίς, με την προσάρτηση της Αλεξανδρέττας το 1939. Το απέδειξε με την εισβολή το 1974 στην Κύπρο και την κατοχή μέχρι σήμερα του 40%, περίπου του νησιού.

Το απέδειξε στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας στην Βόρεια Συρία και το Βόρειο Ιράκ και στο τέλος της με το Τουρκολυβικό Μνημόνιο, τις παράνομες έρευνες για υδρογονάνθρακες στην Κυπριακή ΑΟΖ και την αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας, στην δυνητική ΑΟΖ, σύμφωνα με το δίκαιο της θάλασσας.

Το απέδειξε με τους διωγμούς των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και την αμφισβήτηση των όρων της Συνθήκης της Λοζάνης, για την μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης.

Το αποδεικνύει με το cassus belli, στο αυτονόητο δικαίωμα της χώρας μας, για την επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 μίλια.

Μάλιστα, με το πρόσφατο δόγμα “της γαλάζιας πατρίδας”, έχει χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα.

Ειδικά, τα τελευταία χρόνια της προεδρίας Ερντογάν, με έμφαση τονίζει, πως όλα αυτά που διεκδικεί, ήταν δικά της ιστορικά και πως οι επεκτατικότητα των γειτόνων της, με την υποστήριξη τρίτων ισχυρών κρατών, τα αφήρεσαν από την Τουρκία, σε στιγμές αδυναμίας της.

Τώρα, που πάλι είναι ισχυρή, δικαιούται να τα επανακτήσει, και θα το κάνει, είτε με την διπλωματία είτε με την ισχύ των όπλων της.

Είναι γεγονός ότι, τα τελευταία χρόνια, πρόβαλε με ένταση τόσο τις διεκδικήσεις της, όσο και τον ρόλο της υπερδύναμης στην ευρύτερη περιοχή, δηλαδή του ρυθμιστή των γεωπολιτικών ανακατατάξεων.

Το γεγονός αυτό, και κυρίως η αγορά των S400, από την Ρωσία, την οδήγησε σε ένταση με την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες.

Στην αγορά των S400, δεν μέτρησε σωστά τις συνέπειες, και βρέθηκε σε σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.

Όμως, δεν έπαψε, ούτε μια στιγμή, να εκπροσωπεί ουσιαστικά την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες στις περιφερειακές συγκρούσεις τους με την Ρωσία. Πολύ περισσότερο, δεν έπαψε να αποτελεί μια χώρα σημαντικών οικονομικών και γεωπολιτικών συμφερόντων των πιο ισχυρών κρατών της Δύσης, και φυσικά χώρα ανάσχεσης των μεγάλων προσφυγικών-μεταναστευτικών ροών προς την ΕΕ.

Γιαυτό και οι πιέσεις της χώρας μας και της Κύπρου, για επιβολή κυρώσεων, δεν ξεπέρασαν ποτέ τις διακηρύξεις από την πλευρά της ΕΕ και, από την Άνοιξη του 2021, ξεχάστηκαν και αυτές.

Από τις πρώτες ημέρες της Ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, φάνηκαν οι μεγάλες δυνατότητες που έχει η Τουρκία, να πρωταγωνιστεί στις περισσότερες πρωτοβουλίες, για τον τερματισμό του πολέμου.

Ένα ρόλο, που μπορεί η ελληνική διπλωματία να τον θεωρεί ότι οδηγεί σε αδιέξοδο την Τουρκία, οι εξελίξεις όμως αποδεικνύουν το αντίθετο.

Όλα δείχνουν ότι, στο Νέο Ψυχροπολεμικό μέτωπο της Δύσης με την Ρωσία και την Κίνα στο βάθος, η Άγκυρα θα είναι εκτός και θα έχει ισχυρή θέση, ως ξεχωριστός πόλος.

Στα νέα αυτά δεδομένα να προσθέσουμε και τις ταχύτατα αποκαθιστάμενες σχέσεις της με το Ισραήλ και τις περισσότερες Αραβικές χώρες, ακυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό τις δικές μας σχέσεις, που χτίσαμε, αξιοποιώντας την επιθετικότητα προς αυτές της Τουρκίας, τότε θα καταλάβουμε πόσο δυσμενές θα είναι, πολύ σύντομα, το γεωπολιτικό περιβάλλον για εμάς.

Είναι βέβαιο ότι, η Άγκυρα έχει ξεκινήσει ήδη τις συζητήσεις με την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες, για τα όρια των νέων σχέσεών τους.

Είναι βέβαιο ότι, τα όρια αυτά αφορούν και τα εθνικά μας συμφέροντα και μια ιδιαίτερα ενισχυμένη Τουρκία, θα μπορεί να απαιτήσει από τους εταίρους και συμμάχους μας, τουλάχιστον κατανόηση.

Η Άγκυρα είχε δείξει τον νέο κύκλο της επιθετικής αναθεωρητικής πολιτικής, της απέναντι στην Κύπρο και την Ελλάδα από το 2018, μόλις έκλεισε τα μέτωπα στα Νοτιοανατολικά της σύνορα. Κυρίως όμως την εκδήλωσε τον Νοέμβριο του 2019, με την υπογραφή, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, του Τουρκολυβικού μνημονίου για την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ τους.
Η κυβέρνηση της χώρας μας αιφνιδιάστηκε, το Τουρκολυβικό Μνημόνιο μπορεί να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, δημιουργεί όμως τετελεσμένα.
Ο Ερντογάν προχώρησε σε δεύτερο αιφνιδιασμό, στις αρχές του 2020, με την εργαλειοποίηση των προσφύγων-μεταναστών στον Έβρο, αυτή την φορά η κυβέρνηση με την υποστήριξη της ΕΕ, γιατί τους αφορούσε άμεσα, πέτυχε να αποτρέψει την παραβίαση των συνόρων μας.

Στην συνέχεια ανέπτυξε μια στρατηγική σε τέσσερις άξονες:

α) Ήρθε πιο κοντά στις θέσεις της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών.
β) Επεδίωξε διμερείς και πολυμερείς περιφερειακές συνεργασίες, κυρίως με βάση τα ενεργειακά θέματα.
γ). Υπέγραψε συμφωνίες για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
δ)Υπέγραψε διμερείς αμυντικές συμφωνίες με την Γαλλία και τις ΗΠΑ και προχώρησε σε ένα μεγάλο έκτακτο εξοπλιστικό πρόγραμμα.
Η στρατηγική αυτή έχει οφέλη, έχει όμως και αντιφάσεις, ακόμη χειρότερα μερικές πλευρές τους ανατράπηκαν γρήγορα, με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ενώ άλλες, όπως η οριοθέτηση της ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο, ουσιαστικά δεσμεύουν την χώρα μας, να μην μπορεί να διεκδικήσει σημαντική επήρεια στην διαμόρφωση της ΑΟΖ των νησιών, ιδιαίτερα των πολύ μικρών, όταν θα χρειαστεί να διαπραγματευτούμε με την Τουρκία και την Λιβύη ή αν προσφύγουμε στην Χάγη.

Αν κάνουμε μια προβολή στον χρόνο, πάντα με τις επιφυλάξεις του απρόβλεπτου, στο σημείο εκείνο που θα έχει υπάρξει μια σχετική ηρεμία στην Ουκρανία, με μια αρχική συμφωνία πλαίσιο μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, μπορούμε να δούμε τα γεωπολιτικά και διπλωματικά δεδομένα.

Η Τουρκία πολύ ενισχυμένη, και απαραίτητη τόσο για την Δύση, όσο και για την Μόσχα και το Πεκίνο.
Η Ελλάδα να έχει μετακινηθεί στον κύκλο των προθύμων της Ουάσιγκτον, με την Μόσχα εχθρική, δηλαδή με κόστος μεγάλο και ορατό, και όφελος αβέβαιο και ζητούμενο.

Με αυτά τα δεδομένα, και με πιο μεγάλη τώρα την πίεση των εταίρων και συμμάχων μας, να κλείσουμε τα “ανοικτά” θέματα με την Τουρκία, τι διαπραγματευτικές δυνατότητες θα έχουμε;

Εδώ τα πιο μεγάλα ερωτήματα είναι:

α) Πως θα λύσουμε το Κυπριακό, όταν με καλύτερες προϋποθέσεις δεν μπορέσαμε να το λύσουμε το 2004 ή έστω το 2017;
β) Πως θα λύσουμε το θέμα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, με τα τετελεσμένα που έχει δημιουργήσει η Άγκυρα και τα κρίσιμα ερωτήματα των συμφωνιών με την Ιταλία και την Αίγυπτο;

γ) Μπορούμε να εκτιμήσουμε, αν στον ορατό ορίζοντα, οι συνθήκες θα είναι καλύτερα για να επιδιώξουμε λύσεις;
δ). Πόσο μας κοστίζει και σε πόσους τομείς, η παράταση της σύγκρουσης με την Τουρκία;
Τα ερωτήματα αυτά έχουν και αντίστροφη ανάγνωση, όπως πρέπει να εκτιμήσουμε και ποια είναι τα αντίστοιχα ερωτήματα της Τουρκίας, αλλά και των συμμάχων μας.
Είναι αλήθεια ότι, όπως η διεθνής πραγματικότητα, αλλά και η περιφερειακή είναι και θα είναι πιο δύσκολη, πιο πολύπλοκη και πιο επικίνδυνη, έτσι και κάθε ερώτημα έχει δύσκολες και αντιφατικές απαντήσεις.
Φαντάζομαι ότι στην κυβέρνηση, έχουν κατανοήσει που είμαστε και που πάμε.
Καλοί είναι οι αυτοέπαινοι, καλά, αν και πολύ ακριβά και τα καλά λόγια, αυτών που κερδίζουν πολλά και σε πολλούς τομείς, από την χώρα μας, ας συνεννοηθούμε και εμείς, για το τι θέλουμε και πως θα το πετύχουμε.

 

 

Παντελής Οικονόμου: Μπλόφα ή όχι η χρήση πυρηνικών όπλων από τον Πούτιν;

Από
anixneuseis
-
0
Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ*
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αφού διέταξε πυρηνικό συναγερμό στο στράτευμά του δηλώνει κατηγορηματικά ότι η χώρα του δεν θα διστάσει να κάνει χρήση πυρηνικών όπλων εάν διαπιστώσει ότι δέχεται υπαρξιακή απειλή κατά την διάρκεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Είναι η δήλωση Πούτιν ειλικρινής ή μπλόφα; Ποια σημασία έχει η απάντηση;
Εάν είναι ειλικρινής, προκαλεί επικίνδυνα την ευαίσθητη ισορροπία πυρηνικής αποτροπής και ανοίγει την ανορθολογική πόρτα της αυτοκαταστροφής. Όλοι οι κάτοχοι πυρηνικών όπλων γνωρίζουν πολύ καλά ότι ένα πρώτο πυρηνικό χτύπημα θα προκαλέσει ακαριαία πυρηνική απάντηση που τελικά θα καταστρέψει και την ίδια τη χώρα του επιτιθέμενου.
Για τον λόγο αυτό, τον Ιανουάριο του 2022 o Ρώσος ηγέτης μαζί με τους άλλους τέσσερεις πυρηνικούς ηγέτες επιβεβαίωσαν με κοινή δήλωσή τους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την πεποίθησή τους ότι «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί».
Σοβαροί παρατηρητές θεωρούν ότι το οξύμωρο των δύο δηλώσεων Πούτιν, Ουκρανίας και ΟΗΕ, αναιρείται μέσω της υπερισχύουσας κοινής λογικής και της ανάλυσης πυρηνικών δεδομένων.
Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος Πούτιν γνωρίζει ότι το οπλοστάσιο των ΗΠΑ περιλαμβάνει, παρόμοια με της Ρωσίας, έναν πολύ μακρύ κατάλογο ‘’μοντέρνων’’ πυρηνικών όπλων, αναπτυγμένων και σε πλήρη επιφυλακή.
Συγχρόνως, ο ίδιος γνωρίζει καλύτερα όλων, ότι η αποφασιστική πυρηνική απειλή των ΗΠΑ το 1963 ανάγκασε τη Σοβιετική Ένωση σε υποχώρηση και στον τερματισμό της κρίσης της Κούβας. Επίσης, ότι ο πυρηνικός συναγερμός που διέταξε το 1973 η πρωθυπουργός του Ισραήλ Golda Meir στον πόλεμο του Yom Kippur οδήγησε σε ήττα τις μέχρι τότε προελαύνουσες αραβικές δυνάμεις. Κι ακόμη, ότι η αποφασιστική ομιλία του Πακιστανού πρωθυπουργού Imran Kahn από το βήμα της ΓΣ του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2019 για πιθανή χρήση πυρηνικών όπλων από τη χώρα του, απέτρεψε τη σύρραξη των δύο πυρηνικών δυνάμεων Πακιστάν και Ινδίας.
Τέλος, ο Ρώσος πρόεδρος έχει σίγουρα υπόψη του την αξιόπιστη εκτίμηση ερευνητών του αμερικανικού Πανεπιστημίου Princeton του 2019 που κατέληξε στο συγκλονιστικό συμπέρασμα ότι ένας περιορισμένος πυρηνικός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, με την χρήση «μόνο τακτικών πυρηνικών όπλων μικρής ισχύος», θα μπορούσε να σκοτώσει γρήγορα 90 εκατομμύρια ανθρώπους.
Για αυτούς τους λόγους, η δήλωση Πούτιν για χρήση πυρηνικών όπλων θα πρέπει να εκληφθεί ως μπλόφα που στοχεύει στον εκφοβισμό τρίτων, με σκοπό την μη-ανάμιξη τους στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Στην κάθε περίπτωση όμως, μπλόφα ή όχι, το αποτέλεσμα της δήλωσης του προέδρου Πούτιν είναι εξίσου επικίνδυνο και ιδίως πολλαπλό:
• Κορυφώνει την πιθανότητα ευρείας πυρηνικής καταστροφής με αιτία κάποιο λάθος, έναν κακό υπολογισμό, ή μια πράξη απελπισίας.
• Στέλνει παντού το μήνυμα πως, όποιος κατέχει πυρηνικά όπλα μπορεί ανενόχλητος να διεκδικεί το όποιο δίκιο του διαπράττοντας φρικαλεότητες ενός συμβατικού πολέμου, και
• Ενθαρρύνει κάθε ενδιαφερόμενο στο να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Τα ρωσικά στρατεύματα, από τις πρώτες ημέρες των επιχειρήσεών τους στην Ουκρανία, έθεσαν υπό τον έλεγχό τους τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Chernobyl και το μεγάλο πυρηνικό συγκρότημα της Zaporozhye. Τα προστατεύουν από ένα ανεξέλεγκτο καταστροφικό συμβάν; Ίσως. Συγχρόνως όμως προκύπτει ένα κρίσιμο για σοβαρές αναλύσεις ερώτημα: Γιατί δεν επεδίωξαν να ελέγξουν και τα υπόλοιπα τρία, επίσης σοβιετικής προέλευσης, πυρηνικά συγκροτήματα της Ουκρανίας ώστε να διακόψουν ομαλά τη λειτουργία τους και έτσι να στερήσουν τον αντίπαλο τους από την μεγαλύτερη πηγή των ενεργειακών του αναγκών;
Η εξουδετέρωση των ενεργειακών πηγών του αντιπάλου αποτελεί κορυφαίο στρατηγικό στόχο κάθε επιτιθέμενου. Η επίτευξη μάλιστα του εγχειρήματος με μη-καταστροφικό τρόπο θα ήταν από κάθε άποψη περισσότερο αποτελεσματική από τους βομβαρδισμούς πόλεων και τους φόνους αμάχων.
Δεν μπορώ να γνωρίζω εάν ο πρόεδρος Πούτιν έχει συνειδητοποιήσει ότι, η διατήρηση της ασφάλειας πυρηνικών εγκαταστάσεων σε περιβάλλον σύγχρονου πολέμου είναι θέμα τύχης! Δυστυχώς, η ιστορία πάντα χρειάζεται κάποιο χρόνο για να γραφτεί ολόκληρη και αμερόληπτα. Είθε αυτή τη φορά να προλάβει να το κάνει.
——
Δρ. Παντελής Οικονόμου είναι τ. επιθεωρητής μη-διάδοσης πυρηνικών όπλων του ΙΑΕΑ, επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ και συγγραφέας του «Παγκόσμια Πυρηνική Απειλή» Εκδ. Ι. Σιδέρη 2019.
“Καθημερινή”

Η γεωπολιτική συναντά την γεωοικονομική στην Ουκρανία

Από
anixneuseis
-
0

του Βρασίδα Νεόφυτου, Υπεύθυνου Επενδυτικής Στρατηγικής, Exclusive Capital

Οι διεθνείς χρηματαγορές ταλαντεύονται έντονα από τις αρχές του Σεπτεμβρίου 2021 όταν και ξεκίνησε η γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Δύσης και Ρωσίας με επίκεντρο την Ουκρανία, όπως επίσης και η γεωοικονομική αντιπαράθεση τους για την μη έγκριση του αμφιλεγόμενου υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2 που θα μετέφερε αέριο από την Ρωσία-Σιβηρία προς την Γερμανία μέσω Βαλτικής Θάλασσας, και που προκάλεσε τον περιορισμό στην ροή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη από την Gazprom σαν μοχλό πίεσης.

Η γεωπολιτική παραμένει μια διαρκής μεταβλητή στις χρηματαγορές και ειδικά στις τιμές πετρελαίου και τροφίμων, με τρανταχτά ιστορικά γεγονότα όπως αυτά του εμπάργκο πετρελαίου από τα Αραβικά κράτη το 1973 μετά τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ στο Ισραήλ, της αμερικανικής εισβολής στο Ιράκ το 1991, της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, της δεύτερη εισβολής στο Ιράκ το 2003, τον εμφύλιο στην Λιβύη για την ανατροπή του δικτάτορα Καντάφι το 2011, τις συρράξεις στην Κριμαία και Ντονμπάς στην Ουκρανία το 2014-15, και τις διαρκείς περιφερειακές εντάσεις στον Καύκασο, Βόρεια Αφρική, και στον Περσικό Κόλπο.

Η παγκόσμια οικονομία και οι τιμές των εμπορευμάτων επηρεάστηκαν επίσης από μια σειρά από διπλωματικούς και εμπορικούς πολέμους στην τελευταία πενταετία, με σημαντικότερους τους εμπορικούς πολέμους με δασμούς και κυρώσεις που εξαπόλυσε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλτ Τράμπ εναντίων κυρίως της Κίνας το 2017, και κατά δεύτερον εναντίων παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, και το Μεξικό, και με την ταυτόχρονη αποχώρηση των ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν το 2018.

Πλήγμα στην οικονομία της Ρωσίας από τις κυρώσεις:

Το αποκορύφωμα της γεωπολιτικής διένεξης της Ρωσίας με την Δύση ήταν η εισβολή στην Ουκρανία την 24η Φεβρουαρίου μετά από διαταγή του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, την οποία αποκάλεσε σαν μια «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» για να απαλλάξει την Ουκρανία από τους επικίνδυνους εθνικιστές, την μη είσοδο στο ΝΑΤΟ, και να διορθώσει τα ιστορικά λάθη των προηγούμενων Σοβιετικών ηγετών που παραχώρησαν «ρωσικά» εδάφη στην Ουκρανία.

Ακολουθώντας τα τραγικά γεγονότα της εισβολής, οι δυτικές χώρες με πρωτοστάτη τις ΗΠΑ και κατά δεύτερον την Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβάλαν αυστηρές οικονομικές κυρώσεις στην Ρωσία και στους ολιγάρχες της, σε μια προσπάθεια να αναγκάσουν τον πρόεδρο Πούτιν να σταματήσει την εισβολή.

Οι μεγάλες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου της χώρας όπως η Rosneft και Gazprom αντίστοιχα έχουν δεχτεί μεγάλο πλήγμα καθώς έχουν αποκλειστεί σε μεγάλο βαθμό από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, ενώ έχουν αποχωρήσει και οι στρατηγικοί συνέταιροι τους από τις κοινοπραξίες εκμετάλλευσης κοιτασμάτων στην Ρωσία, όπως οι δυτικές Shell, Exxon Mobil, Chevron, και BP, στερώντας τεχνολογική και εφοδιαστική υποστήριξη.

Παρόμοια εικόνα και στην βιομηχανία των μετάλλων, με την Αυστραλία να προχωρά σε απαγορευτικό εξαγωγών βωξίτη και αλουμίνας, βασικών υλικών για την παραγωγή του αλουμινίου.

Στόχος των κυρώσεων είναι ο στενός φίλος και χρηματοδότης του προέδρου Πούτιν και «βασιλιάς του αλουμινίου» Όλεγκ Ντεριπάσκα και της εταιρίας του Rusal Aluminum, η οποία συμμετέχει σε κοινοπραξία με τον αυστραλιανό γίγαντα Rio Tinto, σε μια κίνηση να περιορίσει την δυνατότητα της Ρωσίας για την παραγωγή του αλουμινίου, αναγκαίο για τα πολεμικά αεροπλάνα, ελικόπτερα, και στρατιωτικά οχήματα.

Οι Ρωσικές κυρώσεις, το πρόσφατο πραξικόπημα στην Αφρικανική Γουινέα, η οποία είναι η 2η σε παγκόσμια παραγωγή βωξίτη, και η μεγάλη ζήτηση για αλουμίνιο από την Κίνα και τις αυτοκινητοβιομηχανίες, εκτόξευσαν την τιμή του αλουμινίου κοντά στα υψηλά των $4,000/lb, σχεδόν διπλάσια από τις αρχές του 2021.

Ράλι στα εμπορεύματα:

Το αποτέλεσμα των κυρώσεων, των στρατιωτικών επιχειρήσεων, και το κλείσιμο σημαντικών εξαγωγικών λιμανιών της Μαριούπολης, Οδησσού, και Νοβοροσίσκ στην Μαύρη θάλασσα, ήταν η εκτίναξη στις τιμές των εμπορευμάτων (commodities) που παράγουν οι Ρωσία και Ουκρανία και στα οποία έχουν σημαντικά μερίδια στις παγκόσμιες αγορές, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, ο άνθρακας, το σιδηρομετάλλευμα, ο χρυσός, το ουράνιο, τα σιτηρά, το νικέλιο, το παλλάδιο, ο χαλκός, και το αλουμίνιο, μεταξύ άλλων, ενώ προκάλεσε μεγάλη πτώση και στα νομίσματα των δύο χωρών.

Ο δείκτης εμπορευμάτων Bloomberg Commodity Index κέρδισε 10% από την αρχή της Ρωσικής εισβολής, σχεδόν 25% από τις αρχές του 2022, και πέραν του 35% από την αρχή της κρίσης στην Ουκρανία τον Οκτώβριο του 2021.

Εντυπωσιακή ήταν η άνοδος του Παλλαδίου, ενός μετάλλου σημαντικού και τους καταλύτες στα αυτοκίνητα, και που η Ρωσία εξάγει σχεδόν το 50% των παγκόσμιων αναγκών. Το Παλλάδιο διαπραγματευόταν στα $1,500/ουγγιά στις 15 Δεκεμβρίου 2021, με την τιμή του να καταγράφει μια τρελή άνοδο πέραν των 130% στα $3,500/ουγγιά στις 07 Μαρτίου 2022, λόγο των κυρώσεων στην Ρωσία.

Το νέο σοκ του πετρελαίου: Άνοδος μέχρι τα $140/β

Οι επενδυτές και όλος ο πλανήτης παρακολούθησαν με κομμένη την ανάσα και με μια σχετική αμηχανία τις τιμές του πετρελαίου τύπου Brent να σκαρφαλώνουν ενδοσυνεδριακά στα υψηλότερα επίπεδα από το 2008, στα $140/βαρέλι τα ξημερώματα τις Δευτέρας, 7 Μαρτίου, 2022, ενώ οι τιμές του αμερικανικού αργό WTI ανέβηκαν μέχρι τα $132/βαρέλι, μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ακολούθως, οι τιμές πετρελαίου διόρθωσαν απότομα κατά 30%, καταφέρνοντας όμως να διατηρηθούν πάνω από το επίπεδο των $100, εν μέσω απειλών για εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο, το οποίο θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην ενεργειακή ισορροπία της Ευρώπης η οποία εξαρτάτε κατά 25% από τις ρωσικές εισαγωγές.

Η Ρωσία, είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο με 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (bpd) σε εξαγωγές αργού (crude oil) και επιπλέον 3 εκατομμύρια bpd εξαγωγές διυλησμένων προϊόντων πετρελαίου (distillate fuels) όπως της βενζίνης, κηροζίνης, diezel, mazut, νάφθας, και πετροχημικά.

Οι ενεργειακοί αναλυτές πιστεύουν ότι η παγκόσμια αγορά θα στερηθεί μεταξύ 2 με 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα ρωσικού πετρελαίου-από το σύνολο των 8 εκατ. που εξάγει- λόγω των κυρώσεων, και την αποστροφή των αγοραστών (Ευρωπαϊκά διυλιστήρια κυρίως) προς άλλους χώρες-προμηθευτές όπως η Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ.

Οι ΗΠΑ ήταν η πρώτη χώρα στην παραγωγή πετρελαίου το 2021 με 11,5 εκ. βαρέλια την ημέρα, ενώ ακολουθούν Ρωσία και Σαουδική Αραβία με 11 εκ, και με τον Καναδά, το Ιράκ, και τα ΗΑΕ να παράγουν κοντά στα 4 εκ. βαρέλια, από το σύνολο των 100 εκ. βαρελιών την ημέρα παγκόσμιας παραγωγής, από τα οποία το 70% να καταλήγει προς τους αγοραστές στην Ασία.

Αυτές οι εξελίξεις από το μέτωπο της Ρωσίας ήρθαν στο χειρότερο χρονικό σημείο για την πετρελαϊκή αγορά καθώς ήδη βρισκόταν σε μια ανισορροπία ζήτησης/προσφοράς που είχε ανεβάσει τις τιμές κοντά στα $90/β πριν την εισβολή.

Δυστυχώς, οι τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν πιεσμένες και με μεγάλη μεταβλητότητα για το επόμενο διάστημα ως αποτέλεσμα των πιο κάτω λόγων:

  1. Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου ήταν ήδη ανεπαρκής για να καλύψει την μεγάλη ζήτηση για πετρελαϊκά προϊόντα μετά από την ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας από την πανδημία.
  2. Την απροθυμία του ΟΠΕΚ να αυξήσει την παραγωγή του πέραν από την συμφωνημένη σταδιακή αύξηση 400.000 βαρελιών την ημέρα κάθε μήνα.
  3. Την περιορισμένη πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που θα μπορούσε να αυξήσει την προσφορά κατά 1 εκ. βαρέλια την ημέρα σύντομα και να αντισταθμίσει κατά μισό την απώλεια του ρωσικού πετρελαίου.
  4. Ο ελλιπών έως μηδενικός όγκος επενδύσεων για την έρευνα και εξόρυξη νέων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου λόγο της ενεργειακής μετάβασης στην πράσινη ενέργεια.
  5. Την ζημιά στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα λόγο της πανδημίας και των lockdownsπου εκτόξευσαν το κόστος μεταφοράς και ναύλων.
  6. Τα χαμηλά επίπεδα-ρεκόρ των αποθηκευτικών χώρων σε αργό πετρέλαιο, βενζίνης και diesel.
  7. Στις συχνές διαταραχές στην παραγωγή πετρελαίου από χώρες που μαστίζονται από εμφυλίους πολέμους ή οικονομικά προβλήματα ή διεθνείς εμπάργκο όπως το Ιράκ, Λιβύη, Νιγηρία, Αγκόλα, Βενεζουέλα, και το Ιράν.
  8. Στις συχνές γεωπολιτικές εντάσεις και στα ανοιχτά μέτωπα στο Αζερμπαϊτζάν, Αφγανιστάν, Υεμένη, Στενά του Ορμούζ στον Περσικό κόλπο, και την πειρατεία στην Σομαλία, όπου ανεβάζουν το κόστος των ασφαλίστρων και προσθέτουν ένα γεωπολιτικό premiumστις τιμές ενέργειας.

Ιλιγγιώδεις διακυμάνσεις στις τιμές του Ευρωπαϊκού Φυσικού Αερίου:

Μεγάλα σκαμπανεβάσματα παρατηρήθηκαν και στις τιμές του Ευρωπαϊκού φυσικού αερίου “Dutch TTF” στον κόμβο του Άμστερνταμ στην Ολλανδία, καθώς κινήθηκαν έντονα ανοδικά κατά 400% σε λίγους μήνες προς το υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών των €345/MWh -ανά μεγαβατώρα- στις 7 Μαρτίου, 2022.

Ακολούθως, οι τιμές διόρθωσαν απότομα κατά 70% κοντά στα €100/MWh μέσα σε μόλις 10 συνεδριάσεις λόγο των πρώτων ενδείξεων προόδου στις συνομιλίες Ρωσίας και Ουκρανίας, την κανονική ροή αερίου προς την Ευρώπη παρά τον πόλεμο, στις εισαγωγές LNG από ΗΠΑ, και μετά την πρόθεση της Νορβηγίας να αυξήσει την παραγωγή και την παροχή φυσικού αερίου στους επόμενος μήνες για να μετριαστεί η έλλειψη προσφοράς στην Ευρώπη.

Η Ρωσία καλύπτει περίπου το 40%, η Νορβηγία το 25%, η Αλγερία το 10% των αναγκών της Ευρώπης σε φυσικό αέριο, με το υπόλοιπο να καλύπτεται με μεγάλες ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ (κυρίως), Αυστραλία, και το Κατάρ.

Οι αμερικανικές εξαγωγές LNG στην Ευρώπη κατάφεραν να αναδειχτούν έστω και προσωρινά σαν «σανίδα σωτηρίας» και να «ζεστάνουν» την Γηραιά Ήπειρο κατά τους χειμερινούς μήνες που μας πέρασαν, η οποία ταλαιπωρήθηκε από τις μειωμένες ροές φυσικού αερίου από την Ρωσία, προκαλώντας μια πρωτόγνωρη ενεργειακή κρίση και ακριβές τιμές ηλεκτρισμού και αγαθών για τα νοικοκυριά, αυξάνοντας τον πληθωρισμό πέρα του 5% στην Ευρωζώνη.

Τιμές ρεκόρ στα σιτάρια και λιπάσματα:

Η ρωσική εισβολή έχει προκαλέσει την χειρότερη μείωση προσφοράς σιτηρών από τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο του 1914-1918, καθώς Ρωσία και η Ουκρανία μαζί παράγουν το 30% του σιταριού παγκόσμια, ενώ εξάγουν το 25% των παγκόσμιων αναγκών για ανθρώπινη διατροφή και ζωοτροφή.

Οι τιμές των κυριότερων σιτηρών όπως το σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι, σόγια και το ηλιέλαιο έχουν κερδίσει πέραν των 40% από την ημέρα της ρωσικής εισβολής, ενώ έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από τον Οκτώβριο του 2021, όταν και ξεκινήσαν οι πρώτες ρωσικές στρατιωτικές ασκήσεις στα σύνορα της Ουκρανίας.

Επιπρόσθετες ανησυχίες στην αγροτική και γεωργική κοινότητα προκαλούν και οι κυρώσεις στις εξαγωγές λιπασμάτων από την Ρωσία και Λευκορωσία, εκτινάσσοντας τις τιμές τους σε-απαγορευτικά για τους παραγωγούς- πολυετή υψηλά.

Ρωσία και η Λευκορωσία αντιπροσωπεύουν πέραν του 20% της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων καθώς είναι σημαντικοί παραγωγοί ποτάσας, φωσφορικών και αζωτούχων λιπασμάτων, που είναι τα κύρια θρεπτικά συστατικά για τις καλλιέργειες καθώς βοηθάνε στην αύξηση του όγκου της παραγωγής, αλλά και στην ενδυνάμωση με θρεπτικά συστατικά του καλλιεργήσιμου εδάφους.

Οι μειωμένες εξαγωγές λιπασμάτων θα επιβαρύνουν την ήδη ταλαιπωρημένη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων από την πανδημία του Covid-19, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής εκ μέρος των αγροτών, και η οποία θα οδηγήσει σε ακόμη ψηλότερες τιμές τροφίμων και πληθωρισμού-καλάθι της νοικοκυράς.

Παγκόσμια επισιτιστική κρίση προ των πυλών?

Υπάρχει μια διάχυτη ανησυχία ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση στην Ουκρανία θα διατηρήσει τις τιμές των σιτηρών σε επίπεδα ρεκόρ για μεγαλύτερο διάστημα, και η οποία με την σειρά της πιθανόν να δημιουργήσει μια νέα επισιτιστική κρίση, κυρίως στους πληθυσμούς που ζουν κάτω από το όριο της φτώχιας σε χώρες της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής.

Χώρες με μεγάλο πληθυσμό όπως η Αίγυπτος, Τουρκία, Σομαλία, Σουδάν, Υεμένη, Λίβανος, Κόγκο, Τυνησία, και Λιβύη, εισάγουν πέραν του 50% των συνολικών τους αναγκών σε σιτηρά από τους σιτοβολώνες της Μαύρης Θάλασσας, και ειδικά από τα πλούσια σε πρωτεΐνες σιτηρά της Ουκρανίας και Ρωσίας.

Οι κυβερνήσεις των εν λόγο χωρών ανησυχούν ότι τα αποθέματα σε σιτάρι λόγο μειωμένων εισαγωγών από Μαύρη Θάλασσα δεν θα επαρκούν για να καλύψουν τις διατροφικές ανάγκες εν αναμονή του Ραμαζάνι στις 02 Απριλίου, όπου για μια περίοδο ενός μηνός, οι μουσουλμάνοι θα νηστεύουν τρώγοντας μόνο ψωμί και λαχανικά.

Οι πολιτικοί αναλυτές φοβούνται για επανάληψη των κοινωνικών εξεγέρσεων του 2008 και 2011, καθώς το ψωμί είναι το κύριο συστατικό στην καθημερινή διατροφή για δεκάδες εκατομμύρια πολίτες τους, και με συνδυασμό με το υψηλό κόστος ενέργειας και τροφίμων, θα μπορούσε να προκαλέσουν κοινωνικές ταραχές.

Στις αρχές του 2008, το σιτάρι είχε σκαρφαλώσει κοντά στα $8/μπούσελ, απότοκο της μειωμένης συγκομιδής ρυζιού στην Ινδία και Βιεντάμ, προκαλώντας βίαιες διαδηλώσεις σε πολλές χώρες της Ασίας, Αφρικής, και Κεντρικής Αμερικής.

«Αραβική Άνοιξη» εν μέσω έλλειψης σιταριού:

Παρόμοιο επισιτιστικό πρόβλημα επαναλήφθηκε το 2011 όπου μια σοβαρή ξηρασία στην Ρωσία το 2010 μείωσε την σοδειά σιτηρών, ξανανεβάζοντας την τιμή του σιταριού στα επίπεδα των $8/μπούσελ (μετά από μια περίοδο 3 χρόνων ηρεμίας μεταξύ $3-4/μπούσελ).

Η νέα κρίση στο ψωμί προκάλεσε σοβαρές ταραχές πρώτα στην Τυνησία, μετέπειτα στην Αίγυπτο και την πτώση του προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ έπειτα από 30 χρόνια στην εξουσία, και εν τέλη την έναρξη του δεκαετούς και πολύνεκρου εμφυλίου πολέμου στην Συρία, δημιουργώντας έτσι την γνωστή «Αραβική Άνοιξη» στις μουσουλμανικές χώρες της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής.

Déjà vu: Το ουκρανικό σιτάρι αλλάζει για άλλη μια φορά την πορεία της ιστορίας

Ο διακαής πόθος του Πούτιν να διορθώσει τα λάθη της ιστορίας-όπως δικαιολόγησε την εισβολή- και ειδικά το ιστορικό λάθος να παραμείνουν οι ρωσσόφωνες περιοχές (με μεγάλο ελληνικό πληθυσμό) της Κριμαίας, Οδησσού, Μαριούπολης, Χάρκοβου και Ντόνεσκ υπό το νέο κράτος της Ουκρανίας μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, εξηγείται η αποφασιστικότητα του να κατακτήσει με πάση θυσία τις εν λόγο περιοχές.

Ο Πούτιν ελπίζει να αποκαταστήσει τον παλιό δρόμο εξαγωγής του ουκρανικού, ρωσικού, και μολδαβικού σιταριού (όπως επίσης και άνθρακα, σιδηρομετάλλευμα, φρούτα, λαχανικά κ.α.) από όπου τόσο η Ρωσική Αυτοκρατορία (1721-1916) όσο και η Σοβιετική Ένωση (1917-1991) εξάγαγε το σιτάρι μέσω του κοσμοπολίτικου λιμανιού της Οδησσού στον υπόλοιπο κόσμο, από την  Κωνσταντινούπολη μέχρι το Λονδίνο.

Επίσης, μεγάλες εξαγωγές σιταριού γίνονταν δια μέσου του Δούναβη ποταμού με ποταμόπλοια προς τις αναπτυσσόμενες-βιομηχανικές παραδουνάβιες πόλεις της κεντρικής Ευρώπης, όπως επίσης και δια μέσου του Δνείπερου ποταμού μέσω Κιέβου στις βόρειες χώρες της Βαλτικής και Σκανδιναβίας.

Από την εποχή της Μεγάλης Αικατερίνης της Τσαρίνας (1729-1796) και μετέπειτα οι Ρώσοι και οι Σοβιετικοί καλλιεργούσαν και εμπορεύονταν το πολύτιμο σιτάρι από τους ατελείωτους σιτοβολώνες που βρίσκονταν κατά μήκος της μεγάλης στέπας (πεδιάδες χωρίς δέντρα και μόνο χαμηλή βλάστηση) που ξεκινούσε από τις εύφορες πεδιάδες του Δούναβη ποταμού στην Βουλγαρία, περνώντας βόρεια από την παλιά Μολδοβλαχία-σημερινή Ρουμανία και Μολδαβία, συνεχίζοντας στα νότια επίπεδα και παραθαλάσσια εδάφη της Ουκρανίας και μετά στις εύφορες πεδιάδες του Αζόφ-Κουμπάν-Κράσνονταρ στα βόρεια του Καυκάσου και που κατέληγαν μέσω του Καζακστάν στην Μογγολία.

Η ιστορία λέει ότι οι Ρώσσοι χωρίς τα μεγάλα έσοδα από το σιτάρι και άλλα εμπορεύματα που διακινούνταν δια μέσου αυτών των εμπορικών δρόμων και λιμανιών, και χωρίς την έξοδο της προς την Αζοφική λιμνοθάλασσα και την Μαύρη Θάλασσα, θα είχαν παραμείνει κάτω από τη σκιά της Σουηδίας και της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας (1569-1795), της οποίας η ξυλεία και τα σιτηρά προμήθευαν την Ευρώπη και της οποίας οι στρατοί και τα ναυτικά κυριαρχούσαν στη Βαλτική Θάλασσα, όπως επίσης και κάτω από την επιρροή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (1299-1922) που κυριαρχούσε στις περιοχές της Κριμαίας, Αιγαίου, Μαύρης Θάλασσας και Καύκασου.

Τέλος, είναι γνωστό ότι η βιομηχανική επανάσταση στην Ευρώπη (1850+) εξαρτάτο τα μέγιστα από τις εισαγωγές εκατομμύριων τόνων φθηνού ουκρανικού σιταριού από την τότε τσαρική Ρωσία (κυρίως μέσο Ελλήνων καραβοκύρηδων), αναγκαία να ταΐσουν τους πεινασμένους εργάτες των εργοστασίων που είχαν μετακινηθεί από την ύπαιθρο στις ραγδαίες αναπτυσσόμενες βιομηχανικές μεγαλουπόλεις της Γερμανίας, Αυστρίας, Ολλανδίας, Βελγίου, Ιταλίας, Γαλλίας, και Αγγλίας.

Economy Today

 

 

Απαράδεκτη και προσβλητική ήταν η κυρία: Ήταν προσποιητικά αυτά που μεταμελημένα μας αράδιασε η κ. Νούλαντ

Από
anixneuseis
-
0
Του ΜΑΡΙΟΥ ΕΥΡΥΒΙΑΔΗ

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με την υφυπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Βικτόρια Νούλαντ στο Μέγαρο Μαξίμου. Φωτογραφία via Under Secretary Victoria Nuland, @UnderSecStateP

Η κ. Νούλαντ πρέπει να απολογηθεί με πράξεις, όχι με λόγια, στον Ελληνισμό: Προκάλεσε τα αισθήματα των ανθρώπων στην Ελλάδα και την Κύπρο (video)

Ούτε αδιάβαστη ήταν, ούτε απροετοίμαστη ήταν, ούτε έβγαλε τη γλώσσα της περίπατο επειδή , τάχατες, είχε πολύ καιρό να επισκευθεί την Κύπρο – και πόσα να θυμάται η πολυάσχολη αμερικανιδα αξιωματούχος Victoria Kagan-Nuland, που την περίοδο αυτή ασχολείται με ύψιστης σημασίας ζητήματα όπως είναι η διατηρήση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας.

Πόσα πραγματικά να θυμάται και, ταυτόχρονα, να σηκώνει στους ώμους της το βάρος της παγκόσμιας ειρήνης; Πόσα; Λίγη κατανόηση ζήτησε από τη Λευκωσία για τη γκάφα της.

Τα όσα είπε η κυρία στις 7 Απριλίου στη Κύπρο – το κράτος που την φιλοξενούσε- ήταν προσβλητικά, απαξιωτικά και απαράδεκτα. Και ευτυχώς που βρέθηκε και ένας δημοσιογράφος να τη βάλει στη θέση της και να την εξαναγκάσει να αναδιπλωθεί. Έστω και προσποιητικά. Διότι προσποιητικά ήταν αυτά που μεταμελημένα μας αράδιασε.

  • Πως τάχατες δεν είναι “Πρόεδρος” κράτους ο κατοχικός ηγέτης Ταλάτ, όπως αρχικά τον κατονόμασε. Δηλαδή, όταν η έντιμη κυρία Kagan- Nuland, κρατώντας “ίσως αποστάσεις”, τον επισκέφτηκε στην κατεχόμενη Λευκωσία, πως τον αποκάλεσε; Όχι Πρόεδρο;

Η έντιμη κυρία Kagan-Nuland όχι μόνο γνωρίζει τι συμβαίνει στη Κύπρο – πως μια Νατοϊκή σύμμαχος των ΗΠΑ, η Τουρκία, συνεχίζει να κατέχει, με αμερικανικά όπλα, εδάφη της Κυπριακής δημοκρατίας- αλλά πριν φύγει για το ταξίδι της στην περιοχή οι υφιστάμενοι της την προμήθευσαν με τα λεγόμενα “talking points”, δηλαδή τι να λέει και τι να μην λέει.

Και, επιπλέον, με την άφιξη της στην Κύπρο οι εδώ υφιστάμενοι της την προμήθευσαν με παρόμοια και ενημερωμένα, την τελευταία στιγμή, “talking points”. Και αυτά που μας αράδιασε – μετά που της υποδείχθηκε πως παραβίαζε κατάφωρα και προσβλητικά την φιλοξενία μας- είναι η ανομολόγητη θέση της χώρας της: πως στη Κύπρο υπάρχουν “north” και “south” και, ναι, και δυο “πρόεδροι”. Και αυτά μας επανάλαβε.

Οι αμερικανοί αναγνωρίζουν τη Κυπριακή Δημοκρατία και έχουν καταδικάσει, με απόλυτο τρόπο, το τουρκικό αποσχιστικό πραξικόπημα του 1983. Αλλά μέχρι εκεί. Όχι μόνο δεν πάνε παρακάτω, αλλά κάνουν τα πάντα ώστε να διατηρούν ίσες αποστάσεις με το αποσχιστικό καθεστώς και να υποσκάπτουν – μαζί με τους σφογγοκωλάριους τους τους Εγγλέζους- πέτρα πέτρα, τη νομιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Οι τοποθετήσεις της έντιμης κυρίας Kagan – Nuland, στη πρόσφατη επίσκεψη της, αντικατοπτρίζουν ακριβώς αυτό: την ανομολόγητη πολιτική και θέση τους. Και την οποία η εδώ πρεσβεία έχει ως σημαία.

Υπάρχει, βέβαια , και η άλλη πλευρά του νομίσματος. Και αυτή αρχίζει από τον Πρόεδρο , τον ΥΠΕΞ, τον Γ.Δ. του ΥΠΕΞ και κάτω. Διαχρονικά. Που ανέχθηκαν και συνεχίζουν να ανέχονται τον κάθε ανθυποπρόξενο ξένης πρεσβείας να κυκλοφορεί ανενόχλητα στις τουρκοκρατούμενες περιοχές, να συναγελάζεται με τους Αττίλες, να επιστρέφει στις ελεύθερες περιοχές και οι δικοί μας να του κάνουν τεμενάδες.

Αν δε είναι αμερικανος ή εγγλέζος, να πεφτουν ακόμη και προύμυττα για να τον εξυπηρετήσουν και, προς θεού, να μην τον κακοφανήσουν. Σε αυτή τους την χαμέρπεια τους ακολουθεί κατά πόδας σχεδόν όλη η εξουσιαστική νομεκλατούρα της Λευκωσίας. Και αυτή είναι η άλλη ανομολόγητη θέση και πολιτική.

hellasjournal.com

 

Πότε έκλαψε ο Κολοκοτρώνης και είπε: «Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδας και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του».

Από
anixneuseis
-
0

Το καθοριστικό περιστατικό στο Χρυσοβίτσι

του Γιώργου Θ. Πραχαλιά, στρατιωτικού, μέλους της εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών

Το ξημέρωμα της Κυριακής των Βαΐων 3 Απριλίου 1821, μετά την πανωλεθρία στην Καρύταινα, διεξάγεται το δραματικό πολεμικό συμβούλιο στο Χρυσοβίτσι, όπου ο Κολοκοτρώνης παρουσιάζει στους υπόλοιπους καπεταναίους το σχέδιό του να πολιορκήσουν την Τριπολιτσά. Οι καπεταναίοι αντιδρούν στο σχέδιο του Γέρου, τον προσβάλουν με ειρωνικούς χαρακτηρισμούς και τον εγκαταλείπουν μοναχό του.

Ο Κολοκοτρώνης τους βλέπει να απομακρύνονται με τα μπαϊράκια τους και λυγίζει. Περπατά πεζός στο δρόμο του χωριού κρατώντας το άλογό του από τα γκέμια και ξεσπά σε λυγμούς. Αποφασίζει να εγκαταλείψει τον Αγώνα. Η ιστορία κρατά την ανάσα της…

Βλέπει μπροστά του την εκκλησία του χωριού και δένει το άλογό του στον περίβολο. Μπαίνει στην εκκλησία, πετά τα άρματά του στο πάτωμα και πέφτει μπρούμητα μπροστά στην εικόνα της Παναγίας, σπαράζοντας στο κλάμα.

Τσακισμένος όπως ήταν ψυχικά, χάνει για λίγο της αισθήσεις του. Μέσα στο υποσυνείδητό του όμως ονειρεύεται την ίδια γυναίκα που είδε στην εικόνα της Παναγίας, να τον σηκώνει απαλά από το χέρι και να του υπόσχεται τη νίκη! Το άλογό του λυσσομανάει χλιμιντρίζοντας όρθιο στον περίβολο της εκκλησίας. Ο Κολοκοτρώνης τινάζεται κεραυνοβολημένος. Κοιτάζει έκπληκτος την εικόνα της Παναγίας. Έχει την απόλυτη πεποίθηση ότι του εμφανίστηκε η ίδια η Παναγία και του υποσχέθηκε τη νίκη.

Ζώνεται τα άρματά του και βγαίνει από την εκκλησία. Δεν έχει καμία σχέση ο τσακισμένος άνθρωπος που μπήκε στην εκκλησία με το χαλυβδωμένο Ηγέτη που βγήκε από αυτήν. Η Παναγία στο Χρυσοβίτσι Ιππεύει με γρανιτώδη αποφασιστικότητα και ξεκινά για το διπλανό χωριό της Πιάνας. Από εκείνη τη στιγμή ο Κολοκοτρώνης έλεγε την πασίγνωστη φράση του «Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδας και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του»!

Η λαϊκή μούσα έχει αποδώσει την ευχή της Παναγίας προς τον Κολοκοτρώνη «Ας γίνει ο νους σου αστραπή και η ψυχή σου λάβα»…

Τις συγκλονιστικές στιγμές αφηγήθηκε ο ίδιος ο Γέρος: «Έμεινα μόνος μου με τ’άλογό μου εις το Χρυσοβίτσι. Γυρίζει ο Φλέσσας και λέγει ενός παιδιού -μείνε μαζί του, μην τον φάνε τίποτες λύκοι. Έκατσα έως που εσκαπέτησαν με τα μπαϊράκια τους, απέ εκατέβηκα κάτου. Ήτον μια εκκλησιά εις τον δρόμον, η Παναγιά στο Χρυσοβίτσι, και το καθησιό (σ.σ. η προσευχή) μου ήτον οπού έκλαιγα την Ελλάς. Παναγιά μου, βοήθησε και τούτην την φορά τους Έλληνες δια να εμψυχωθούν! Και επήρα έναν δρόμο κατά την Πιάνα.

Εις τον δρόμον απάντησα τον ξάδελφόν μου Αντώνιον του Αναστάση Κολοκοτρώνη με 7 ανηψίδια μου, γινήκαμε 9, και το άλογό μου 10. Εγώ είμουν και χωρίς τουφέκι». Ακολουθούν 25 ημέρες με καταιγιστικά γεγονότα, με συγκροτήσεις στρατοπέδων, μάχες, καταστροφές, νίκες, πολεμικά συμβούλια, διαφωνίες, κινδύνους. Ώσπου, στις 28 Απριλίου 1821, οι οπλαρχηγοί και οι πρόκριτοι της Επαρχίας Καρυταίνης θα επιστρέψουν και πάλι στο Χρυσοβίτσι για να εγκρίνουν το σχέδιο του Κολοκοτρώνη για την πολιορκία της Τριπολιτσάς, ανακηρύσσοντάς τον Αρχιστράτηγο της Καρύταινας μέσα στην ίδια εκκλησία της Παναγίας στο Χρυσοβίτσι….

mixanitouxronou.gr

Η Μεγάλη Επανεκκίνηση και η Εκπαίδευση

Από
anixneuseis
-
1

Εκπαίδευση για ποιόν και για τί;

Γράφει η Μαρία Νικολακάκη* 

Τα τελευταία χρόνια έχουμε κατακλυστεί από ένα πλήθος νεολογισμoύς που σκοπό έχουν περισσότερο την σύγχυση παρά τον διαφωτισμό και την ευκρίνεια. Η μεγάλη Επανεκκίνηση, (The Great Reset), η 4η Βιομηχανική Επανάσταση, Ξαναχτίζουμε από την Αρχή Καλύτερα (Build Back Better), Νέα Κανονικότητα (New Normal) είναι όροι που αλληλο-διαδέχονται ο ένας τον άλλον χωρίς να διευκρίζονται επαρκώς και χωρίς να γίνονται κατανοητοί. Κανείς θα μπορούσε με Μαρξικούς όρους να αναφέρει την δομική προσαρμογή του καπιταλισμού κάτω από το πρίσμα της καπιταλιστικής κρίσης που είναι αληθέστερος και ακριβέστερη περιγραφή της κατάστασης που βιώνουμε.

Στο μικρό αυτό άρθρο θα προσπαθήσω να περιγράψω και διευκρινίσω την καπιταλιστική αυτή κρίση, τις αρχές και παραδοχές της για να εντοπίσω την σημασία αυτών για την εκπαίδευση. Η εκπαίδευση παρότι γενικά θεωρείται ως ένας επιπλέον ιδεολογικός μηχανισμός του κράτους, και ως υπερδομή, έχει το χαρακτηριστικό να επηρεάζει άμεσα την δομή οικονομικά και ιδεολογικά. Σε αυτό το πλαίσιο τίθεται και το αιώνιο ερώτημα αν η εκπαίδευση μπορεί να αλλάξει την κοινωνία και τι είδους εκπαίδευση χρειάζεται ενώ η εφαρμοσμένη εκπαίδευση δεν είναι εκ μέρους των αστών παρά η προβολή στο μέλλον του είδους πολίτη που χρειάζεται να παραχθεί και να διασφαλιστεί περαιτέρω κεφαλαιακή συσσώρευση.

Καπιταλιστική Κρίση: 4η και φαρμακερή;

Την απαρχή του οικονομικού μοντέλου του νεοφιλελευθερισμού θα πρέπει να την αναζητήσει κανείς στην χρεοκοπία της Αμερικής μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ και την αποσύνδεση του δολαρίου από τον χρυσό (Nixon shock). Αυτό μαζί με τις πολλαπλές εξεγέρσεις για την παύση του πολέμου (anti-war, civil rights movements), κάτι που ο Immanuel Wallerstein [1] χαρακτήρισε Παγκόσμια Επανάσταση, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την Αστική Τάξη. Την ανησυχία αυτή επιβεβαίωσε και ο Lewis Powell στην περίφημη έκθεσή του (Lewis Powell Memo, 1971) [2] που κατά πολλούς αναλυτές είναι η κήρυξη της αντεπανάστασης εκ μέρους των αστών.

Με την στήριξη των Διεθνών Οργανισμών Παγκόσμια Τράπεζα και ΔΝΤ, που δημιουργήθηκαν με την συμφωνία του Bretton Woods το 1944 [3] – και ενώ μετά την τεχνητή πετρελαϊκή κρίση, εξασφάλισαν την χρήση του πετροδολαρίου ως διεθνούς νομίσματος- μετέτρεψαν το δολάριο ως fiat currency [4] κάτω από τον μανδύα του νεοφιλελευθερισμού. Αυτό απλά σημαίνει πως το χρήμα δημιουργείται πλέον ως χρέος και όσο πιο πολύ χρέος τόσο πιο πολύ χρήμα κυκλοφορεί, με αποτέλεσμα το παγκόσμιο χρέος των χωρών να εκτοξευθεί στο 331% το πρώτο τρίμηνο του 2020, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, ενώ η αγορά των παραγώγων είχε εκτοξευθεί σε 2,3 τετράκις δολάρια έως τον Απρίλιο του 2021 [5].

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα (2019), από την δεκαετία του 70, στην διάρκεια του νεοφιλελευθερισμού υπήρξαν τέσσερις συνεχόμενες κρίσεις, εντοπισμένες σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές.

Η συσσώρευση χρέους στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες από το 1970 δεν ακολούθησε γραμμική διαδρομή. Πριν το τρέχον κύμα χρέους που ξεκίνησε το 2010, τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες υπέστη τρία κύματα συσσώρευσης χρέους: 1970-1989, 1990-2001, και 2002-09 [6]. Αν και κάθε ένα από αυτά τα κύματα χρέους είχε κάποια μοναδικά χαρακτηριστικά, όλα μοιράζονταν την ίδια μοίρα: τελείωσαν με οικονομικές κρίσεις και μεγάλες απώλειες παραγωγής. (World Bank, 2019) [7].

Η τελευταία οικονομική κρίση του 2009 δεν αντιμετωπίστηκε αλλά «μπαλώθηκε» δίνοντας χρήμα στους ίδιους υπεύθυνους της κρίσης, οι οποίοι δυνάμωσαν περαιτέρω. Ήταν πολύ μεγάλοι για να αποτύχουν, ήταν η δικαιολογία πίσω από αυτήν την μεταφορά χρήματος από την εργατική τάξη στις Τράπεζες. Ήταν σαν να έδιναν σε ένα αλκοολικό περισσότερο αλκοόλ για να θεραπευτεί. Αυτό οδήγησε στην κρίση της αγοράς repos τον Αύγουστο του 2019. Η FED, η Kεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ αδυνατούσε πλέον να ρυθμίσει τα ισοζύγια των Τραπεζών. Η πανδημία υπήρξε το κατάλληλο άλλοθι για να σκάσει η φούσκα ελεγχόμενα.

Με αυτό το υπερόπλο της κατασκευής χρέους επετεύχθη η υποταγή των εθνών/κρατών στο διεθνές κεφάλαιο. Το χρέος έγινε εργαλείο για την επιβολή μέτρων λιτότητας και την εκποίηση του δημόσιου πλούτου σε ιδιώτες. Αν η πολεμική μηχανή είναι το ένα σκέλος του Αμερικανικού ιμπεριαλισμού, τα οικονομικά εργαλεία και οι διεθενείς οργανισμοί είναι το άλλο, που οδηγούν σε αποικιοποίηση χωρών. O Kwame Nkrumah, πρώην πρόεδρος της Γκάνας, ονόμασε την εξάρτηση χωρών λόγω χρέους «νεο-αποικιοποίηση». Όπως θα έλεγε και ο Σεφέρης, «για ένα πουκάμισο αδειανό…» κατακτήθηκε ο κόσμος.

Νεοφιλελευθερισμός 2.0

Αν η εποχή του νεοφιλελευθερισμού 1.0 ήταν η εποχή των ιδιωτικοποιήσεων, δηλαδή της υφαρπαγής του πλούτου των λαών, η νέα εποχή του νεοφιλελευθερισμού δεν μπορεί να συγκριθεί παρά μόνο με την εποχή της πρωταρχικής συσσώρευσης στην μετάβαση από την φεουδαρχία στον καπιταλισμό, μόνο από την ανάποδη. Ένα νέο σύστημα φαίνεται να αναδεικνύεται μέσω του κράτους βιοασφάλειας που σταδιακά επιβάλλεται με επιχείρημα την αντιμετώπιση του κορονοιού. «You will own nothing and be happy» (Δεν θα σας ανήκει τίποτε και θα είστε χαρούμενοι) διαφημίζει το World Economic Forum των ολιγαρχών. Αν εμείς δεν έχουμε τίποτε, αυτή η αστική τάξη θα τα έχει όλα. Φαίνεται πως η μπουρζουαζία ύστερα από αιώνες καπιταλισμού εζήλωσε τη δόξα των φεουδαρχών, μόνο που τώρα η σύζευξη της ιατρικής και της βιοτεχνολογίας, η βιο-τεχνολογική όσμωση [8], τους υπόσχεται περισσότερη ασφάλεια κατά των ανατροπών. Είναι αυτό που ονομάζει ο Klaus Schwab 4η Βιομηχανική Επανάσταση: η συνένωση της βιολογικής, της ψηφιακής και της φυσικής ταυτότητας, με άλλα λόγια η ψηφιακή δουλεία. Και εάν δεν αρέσει κάποιος στην άρχουσα τάξη, τότε μπορούν να τον «χακάρουν» να προσαρμοστεί στις επιταγές τους, αφού είμαστε «χακαρίσιμα ζώα», λέει ο Ισραηλινός Καθηγητής Yuval Noah Harari. [9]

Το γενικότερο πρόσταγμα της αλλαγής του συστήματος διακυβέρνησης έδωσε η Blackrock, η τράπεζα που κατέχει τα πάντα, όπως μας λένε πολλά δημοσιεύματα, η οποία διαχειρίζεται χαρτοφυλάκιο 10 τρις δολάρια [10]. Σε μία σύσταση στις κεντρικές τράπεζες προτείνει το Going Direct/ Άμεσος έλεγχος. [11] Με άλλα λόγια η νομισματική πολιτική που ασκούν οι τράπεζες θα πρέπει να συμπεριλάβει και την δημοσιονομική πολιτική των χωρών, ώστε να αποφευχθούν «κενά στην διαχείριση». Προς αυτό το σκοπό η ΒΙS (Bank of International Settlements), η τράπεζα των κεντρικών Τραπεζών εργάζεται τα τελευταία χρόνια για την έκδοση ψηφιακού νομίσματος. [12] H FED τον Ιανουάριο του 2022 κυκλοφόρησε το κείμενο για τους μετόχους της στο σχεδιασμό του ψηφιακού νομίσματος. [13]

Το ψηφιακό νόμισμα απαιτεί και ψηφιακή ταυτότητα για τον έλεγχο των δαπανών που γίνονται. Το blockchain, το ψηφιακό διαβατήριο και το ψηφιακό νόμισμα είναι το trifecta που επιτρέπει την παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο όλων των πλανητικών πόρων, έτσι ώστε να μπορεί να διαχειρίζεται «για τη βιωσιμότητα» ή «για την ισότητα» ή για οποιαδήποτε μόδα είναι αρκετά επιτακτική ώστε να δικαιολογήσει ένα σύστημα πλήρoυς έλεγχου από πάνω προς τα κάτω όλης της ανθρώπινης ζωής. Ως σταδιακή μετάβαση στην ψηφιακή ταυτότητα πρέπει να νοηθούν τα QR codes που συνοδεύουν το ιατρικό απαρτχάιντ που στήνουν παγκόσμια οι κεντρικές τράπεζες. Υπάρχουν διάφορα σχέδια για ενσωμάτωση των τεχνολογιών στο ανθρώπινο σώμα, όπως το Quantum Dot Tattoο του Gates [14], το neuralink [15] του Μusk και το RFID chip της DARPA (τμήμα ερευνών του Αμερικανικού στρατού). [16]

Η διοίκηση της εκπαίδευσης αφαιρείται σταδιακά από τους δασκάλους και τίθεται στα χέρια του οργανωμένου επιχειρηματικού τομέα. Οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί θεωρώντας την εκπαίδευση οικονομική δραστηριότητα για την δημιουργία του «ανθρώπινου κεφαλαίου» εξάγουν το μοντέλο ως συστάσεις / προσταγές. Η εκπαίδευση εμπορευματικοποιείται, μετατρέπεται σε γόνιμο έδαφος ιδεολογικής επιρροής και πλουτισμού

Στον Καπιταλισμό των Δεδομένων, o καπιταλισμός βασίζεται σε μετρήσεις και μετατρέπεται από shareholder capitalism (καπιταλισμός των μετόχων) σε stakeholder capitalism (καπιταλισμός των ενδιαφερομένων μερών). Τα «ενδιαφερόμενα» μέρη είναι οι επιχειρήσεις, οι κυβερνήσεις και οι ΜΚΟ. Αυτοί θα ασκούν την κυβερνητική πολιτική, όχι οι πολίτες, σε ένα στάδιο προς την παγκόσμια διακυβέρνηση. Με την ψηφιοποίηση των πολιτών δεδομένη, τα Ομόλογα Κοινωνικών Επιπτώσεων (Social Impact Bonds, κατ άλλους «κοινωνικού αντικτύπου» ) [17] μετατρέπουν τον άνθρωπο σε προϊόν που παρακολουθείται, ελέγχεται, του οποίου η συμπεριφορά τροποποιείται ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι των Ομολόγων [18]. Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι τα Ομόλογα Κοινωνικών Επιπτώσεων χρειάζεται να έχουν περισσότερη μέτρηση και παγκόσμια εμβέλεια. [19]

To νέο οικονομικό σύστημα που αναδύεται είναι σύμφωνα με τις γραμμές του Κινήματος Τεχνοκρατίας (Technocracy movement) που δημιουργήθηκε την δεκαετία του 1930 στην Αμερική από τον Howard Scott στο Columbia University, που έδινε έμφαση στην τεχνοκρατία ως το προτιμότερο σύστημα διακυβέρνησης έναντι της δημοκρατίας [20]. Λόγω σκανδάλων που προέκυψαν στην διαχείριση, έμεινε στο σκοτάδι δεκαετίες μέχρι που ο Zbigniew Brzezinski το ανέδειξε το 1971 με το βιβλίο του Between Two Ages: America’s role in the Technotronic Era. [21] Το σύστημα αυτό προβλέπει την σταδιακή αντικατάσταση του συστήματος των τιμών σε χρήμα από τα joules ενέργειας. Κοντολογίς, θα υπάρχει αξιολόγηση των μονάδων ενέργειας που παράγει κανείς με την εργασία του και τις μονάδες που καταναλώνει (τροφή, μετακίνηση, θέρμανση κλπ). Εδώ είναι και η εργαλειοποίηση του carbon credit και το net zero που ευαγγελίζονται οι ολιγάρχες, που καταναλώνουν ασύδοτα, για την «προστασία του πλανήτη». Eδώ υπεισέρχονται και οι στόχοι της Βιώσιμης Ανάπτυξης και η Κυκλική Οικονομία των Ηνωμένων Εθνών [22] που το 2019 υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας με το World Economic Forum για την προώθηση των στόχων της Ατζέντας 2030 [23]. Στο τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού, οι άνθρωποι οι ίδιοι και η φύση μετατρέπονται σε εμπορεύματα, μας προειδοποίησε ο Μαρξ.

Ο ρόλος της εκπαίδευσης

Κάτω από τον νεοφιλελευθερισμό, στις ΗΠΑ, ως το κέντρο των ιμπεριαλιστικών αποφάσεων, η διοίκηση της εκπαίδευσης αφαιρείται σταδιακά από τους δασκάλους και τίθεται στα χέρια του οργανωμένου επιχειρηματικού τομέα. Στην συνέχεια οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί όπως Παγκόσμια Τράπεζα, ΟΟΣΑ, ΔΝΤ, θεωρώντας την εκπαίδευση οικονομική δραστηριότητα για την δημιουργία του «ανθρώπινου κεφαλαίου» εξάγουν αυτό το μοντέλο ως συστάσεις/προσταγές. Η εκπαίδευση εμπορευματικοποιείται και θεωρείται έδαφος ιδεολογικής επιρροής και πλουτισμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μεταρρυθμίσεις που συστήνονται διαμορφώθηκαν από το Business Round Table (κάτι αντίστοιχο του Ελληνικού ΣΕΒ) από το 1989 έως το 1994 όταν ανέλαβε να διαμορφώσει την εκπαιδευτική πολιτική των ΗΠΑ καθώς οι απόφοιτοι, όπως υποστήριζαν, δεν είχαν τα κατάλληλα προσόντα για τις δουλειές που υπήρχαν (career ready) [24]. Δημιούργησαν ένα πλέγμα αξιολόγησης του σχολείου, συνδέοντας την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και την αξιολόγηση των μαθητών με την χρηματοδότηση σχολείων, οδηγώντας σταδιακά τα σχολεία του λαού σε κλείσιμο λόγω έλλειψης πόρων και την επαναλειτουργίας τους ως ΣΔΙΤ, αυτή τη φορά χωρίς το διαλυτικό μηχανισμό της αξιολόγησης. Υπερεθνικοί οργανισμοί, σαν το WEF, δινουν τον τόνο της κατεύθυνσης των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων. [25]

Η πιο ανησυχητική εξέλιξη είναι η αντικατάσταση των σχολικών κτιρίων με την ηλεκτρονική μάθηση. Εδώ υπεισέρχεται το Reimagine Education, ένα πρόγραμμα του Bill Gates, που αντικαθιστά τον εκπαιδευτικό με Αλγόριθμο. Δοκιμάστηκε πιλοτικά στην Νέα Υόρκη από τον Δήμαρχο Cuomo εν μέσω λοκντάουν [26]. Η παρακολούθηση της εξέλιξης της μάθησης του μαθητή καταγράφεται σε blockchain και δημιουργείται πορτοφόλιο που θα ακολουθεί τον μαθητή εσαεί σε οποιαδήποτε αναζήτηση εργασίας στο μέλλον. Στον Καπιταλισμό των Δεδομένων η εκπαίδευση δεν θα είναι παρά η καταγραφή των προσωπικών δεδομένων σχετικών με την μάθηση.

Η μείωση των κοινωνικών προβλημάτων σε δεδομένα έχει ως αποτέλεσμα υπό το λάβαρο της βιώσιμης ανάπτυξης, οι μαθητές να υπόκεινται σε επεμβατικά επίπεδα επιτήρησης: Διαδίκτυο των πραγμάτων, διαδικτυακό σχολείο, κεφαλόδεσμοι με εγκεφαλικά κύματα, πρόσβαση σε ιδρύματα μέσω ψηφιακής ταυτότητας, καταγραφή των πάντων στο blockchain. Και στο τέλος της ημέρας πρέπει να αναρωτηθούμε εάν αυτές οι λύσεις προορίζονται πράγματι να λύσουν το πρόβλημα ή σκοπεύουν να επιτρέψουν στους διαχειριστές του κυβερνοχώρου να χαλκεύουν τα στατιστικά και να κρατούν τα αφεντικά και τους επενδυτές τους ευχαριστημένους;

* Η Μαρία Νικολακάκη είναι Καθηγήτρια Παιδαγωγικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Υποσημείωσεις

[1] Wallerstein, I. (2004). World-systems analysis: An introduction. Duke University Press.

[2] https://www.peoplesworld.org/article/the-powell-memo-and-the-war-on-workers/

[3] Το σύστημα Bretton Woods ήταν το πρώτο παράδειγμα μιας πλήρως νομισματικής τάξης που αποσκοπούσε στη διακυβέρνηση των νομισματικών σχέσεων μεταξύ ανεξάρτητων κρατών σε αναλογία με το χρυσό. Η ισοδυναμία χρυσού/δολαρίου θεωρήθηκε ως η μονάδα βάσης.

[4] Τα χρήματα fiat (από τα λατινικά: fiat, “αφήστε το να γίνει”) είναι ένα είδος χρημάτων που δεν υποστηρίζεται από κανένα εμπόρευμα όπως ο χρυσός ή το ασήμι, και συνήθως δηλώνονται με διάταγμα της κυβέρνησης ως νόμιμο χρήμα.

[5] https://goldswitzerland.com/the-2-3-quadrillion-global-debt-timebomb/

edromos.gr

Ξαναχτίζεται ο Κόσμος; Μαθήματα από τον πόλεμο της Ουκρανίας

Από
anixneuseis
-
1

 

Του Jose Miguel Alonso-Trabanco*

Μετάφραση: Ηλίας Α Λεοντάρης**

Εισαγωγική Σημείωση

Ο συντάκτης του άρθρου απευθύνεται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους αναλυτές και τους ερευνητές που ασχολούνται με την εξωτερική πολιτική, την εθνική ασφάλεια, την ανάλυση πληροφοριών, την αμυντική πολιτική και την υψηλή στρατηγική. Αναγνωρίζει ότι είμαστε ακόμη μακριά από τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία, ωστόσο προβαίνει σε μια πρώτη καταγραφή των διδαγμάτων  και μαθημάτων που πρέπει να αξιολογήσουμε και να μελετήσουμε για τη σχεδίαση της αντιμετώπισης παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον. Οι διευκρινιστικές σημειώσεις προστέθηκαν στο κείμενο της μετάφρασης για την πληρέστερη κατανόησή του.

Μετάφραση Άρθρου

Είναι, κατά κάποιο τρόπο, ειρωνικό να λέμε ότι οι αρχές του 21ου αιώνα είναι μια ταραγμένη εποχή. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, το διεθνές σύστημα έχει βιώσει την σταδιακή επανεργοποίηση και εντατικοποίηση των γεωπολιτικών αντιπαλοτήτων. Όπως κάθε ιστορικός μπορεί να βεβαιώσει,  βλέποντας τη μεγάλη εικόνα, ένα τέτοιο φαινόμενο δεν προκαλεί έκπληξη.

Από την άποψη αυτή, το ξέσπασμα του πρόσφατου πολέμου στην Ουκρανία, ως ένα κρίσιμο σημείο καμπής, αντιπροσωπεύει πιθανότατα την πρώτη μεγάλη βίαιη σύγκρουση του νέου Ψυχρού Πολέμου, ένα εξελισσόμενο δράμα αυξανόμενου στρατηγικού ανταγωνισμού.

Αυτή η εξέλιξη έθαψε το αισιόδοξο πνεύμα που άνθισε στη δεκαετία του ’90 και το αντικατέστησε με ένα σκοτεινό και δυσοίωνο zeitgeist(1). Αν και η έκβασή του εξακολουθεί να είναι ασαφής, παρέχει ήδη διδάγματα/μαθήματα σχετικά με την εξέλιξη των τάσεων και της ωμής πραγματικότητας η κατανόηση των οποίων είναι ζωτικής σημασίας για να εκτιμηθεί τι μας επιφυλάσσει το μέλλον στις επόμενες δεκαετίες και να προετοιμαστούμε αναλόγως. Οι επιπτώσεις τους δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ευχάριστες και για αυτόν τον λόγο δεν έχει κανείς την πολυτέλεια να τις αγνοήσει.

Έτσι είναι απαραίτητη η κατανόηση των παρακάτω διδαγμάτων/μαθημάτων  από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους αναλυτές και τους ερευνητές που ασχολούνται με την εξωτερική πολιτική, την εθνική ασφάλεια, την ανάλυση πληροφοριών, την αμυντική πολιτική και την υψηλή στρατηγική.

Μάθημα 1: Ο πόλεμος δεν οδηγεί πουθενά

Η μειωμένη πιθανότητα άμεσου πολέμου μεταξύ μεγάλων δυνάμεων – χάρη στην «παγωμένη» επιθυμία έναρξης ενός πυρηνικού Αρμαγεδώνα- και η έκρηξη αρκετών ανορθόδοξων  πολέμων στις πρόσφατες δεκαετίες έχει προβάλει την ψευδαίσθηση ότι οι συμβατικές διακρατικές συγκρούσεις είναι παρωχημένες. Μια τέτοια πεποίθηση δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα, διότι απλά δεν υποστηρίζεται από την αντίστοιχη εμπειρία. Επεισόδια όπως ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ (1979-1989), ο πόλεμος του Κόλπου 1991, η αγγλοα-μερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, ο Ρωσο-Γεωργιανός Πόλεμος του 2008 και ο πόλεμος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020 αποδεικνύουν ότι η «σκληρή Ισχύς/Hard Power, σε έναν κόσμο μηδενικού αθροίσματος», παραμένει ένα πλεονέκτημα το οποίο αξιοποιούν τα εθνικά κράτη και στρέφονται εναντίον των αντιπάλων τους προκειμένου να επιδιώξουν τα συμφέροντά τους. Όσο κυριαρχεί ο «ελαττωματικός» χαρακτήρας της ανθρώπινης φύσης και η άναρχη  δομή του διεθνούς συστήματος, το φάσμα του πολέμου θα συνεχίσει να στοιχειώνει τον κόσμο.

Φυσικά, ο πόλεμος της Ουκρανίας δείχνει να κινείται προς μια παρόμοια κατεύθυνση – ειδικά αν λάβουμε υπόψη τα επίπεδα αντίδρασης στις αντίστοιχες στρατιωτικές κινητοποιήσεις και την εκτεταμένη απήχηση των επιπτώσεων της σύγκρουσης. Ωστόσο, δείχνει επίσης ότι οι μεγάλες δυνάμεις πιστεύουν ότι η προβολή ενεργητικής δύναμης είναι μια ορθή επιλογή κάθε φορά που θεωρούν ότι διακυβεύεται η εθνική τους ασφάλεια και ότι τα μικρότερα έθνη που δέχονται επίθεση δεν έχουν άλλη επιλογή, παρά να εμπλακούν με  έναν ανώτερο αντίπαλο που απειλεί την κυριαρχία ή την επιβίωσή τους, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται αιματοχυσία. Σε γενικές γραμμές και  δεδομένου ότι είναι ένας υπαρξιακός αγώνας, αυτό είναι μια υπενθύμιση ότι ο πόλεμος ενσωματώνει την δυνητικά επικίνδυνη διάκριση μεταξύ φίλων και εχθρών ως πεμπτουσία της πολιτικής που προσδιορίζεται από τον Carl Schmitt(2). Ο πόλεμος δεν μπορεί να καταργηθεί όσο οι άνθρωποι είναι πολιτικά ζώα και παρόλο που τα άτομα αυτά μπορεί ακόμη και να ασπάζονται το δόγμα του ειρηνισμού, ο πόλεμος απειλεί να τους εγκλωβίσει  ούτως ή άλλως και ανεξάρτητα από τις απόψεις τους.

Στην περίπτωση αυτή, ο γενικός πολιτικός παράγοντας που παρακινεί τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι το ενδιαφέρον για την αλλαγή του στρατηγικού προσανατολισμού του Κιέβου και η παράλληλη αναζήτηση του lebensraum(3). Δεν είναι ακόμα σαφές εάν αυτό το αποτέλεσμα θα είναι εφικτό μέσω της απόλυτης υπεροχής, αλλά η Μόσχα πιστεύει ότι, σε έναν κόσμο στον οποίο μπορεί συχνά να διορθώσει, μπορεί να ξεφύγει από αυτό εάν η εκστρατεία της είναι τελικά επιτυχής. Η προσδοκία είναι ότι ακόμη και αν υπάρχουν υψηλά κόστη που θα πρέπει να καταβληθούν από την άποψη των οικονομικών πόρων, του πολιτικού κεφαλαίου, των υλικών απωλειών και των ανθρώπινων απωλειών, τα οφέλη θα είναι ανώτερα. Η πορεία δράσης που ακολουθεί το Κρεμλίνο αποκαλύπτει μια νοοτροπία στην οποία η “Ήπια Δύναμη/Soft Power” θεωρείται άσχετη, κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη αν αναλογιστεί κανείς ότι η ρωσική στρατηγική σκέψη παραδοσιακά ενστερνίζεται τη Mακιαβελική αρχή ότι είναι καλύτερο να φοβόμαστε παρά να αγαπιόμαστε αν κάποιος δεν μπορεί να είναι και τα δύο. Ωστόσο, όπως δείχνει το ιστορικό αρχείο, η παράβλεψη της σημασίας των μη στρατιωτικών πτυχών του πολέμου μπορεί να είναι μια συνταγή καταστροφής. Για παράδειγμα, οι Αμερικανοί δεν έχασαν ούτε μια μάχη στον πόλεμο του Βιετνάμ αλλά οι ΗΠΑ συνέχιζαν να ηττώνται παρά τη συντριπτική στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική υπεροχή τους.

Μάθημα 2: Η σύγκρουση είναι ένα καλειδοσκοπικό φαινόμενο

Αν και η θεμελιώδης φύση του πολέμου είναι σταθερή, οι γραμματικές του μεταλλάξεις είναι ατελείωτες, όπως έχουν παρατηρήσει στρατιωτικοί θεωρητικοί όπως ο Sun Bin(4) και ο Martin Van Creveld(5). Από την άποψη αυτή, ο πόλεμος της Ουκρανίας είναι μια σύγκρουση που συνδυάζει παραδοσιακά και καινοτόμα στοιχεία. Όσον αφορά στα κλασικά συστατικά του, διαθέτει την παραδοσιακή τακτική περικύκλωσης των εχθρικών δυνάμεων σε αστικές θέσεις, προκειμένου να μειωθεί η ροή των προμηθειών, να αποτραπεί η άφιξη ενισχύσεων, να αποθαρρυνθούν οι υπερασπιστές και να μεγιστοποιηθεί η ψυχολογική πίεση. Περικυκλωμένοι από πολλές πλευρές, όσοι βρίσκονται μέσα στους εν λόγω θύλακες δεν έχουν παρά να παραδοθούν, να διαφύγουν ή να υποχρεωθούν σε σκληρές οδομαχίες υπό μειονεκτικές συνθήκες.

Αυτή η προσέγγιση του πολέμου πολιορκίας αναφέρεται συνήθως ως Kesselschlacht (δηλ. «περικύκλωση περιοχής»). Από την άλλη, η αμυντική στρατηγική που εφάρμοσαν οι Ουκρανοί κατά των Ρώσων βασίζεται ειρωνικά στα σοβιετικά σχέδια που είχαν αρχικά σχεδιαστεί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για την αντιμετώπιση της προοπτικής εισβολής των δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Το θέμα είναι να χρησιμοποιηθούν οι πόλεις ως οχυρωμένα προπύργια που εξαντλούν τους πόρους, τις ικανότητες, τον δυναμισμό και το ανθρώπινο δυναμικό του εχθρού.

Επιπλέον, αυτή η σύγκρουση είναι επίσης διαβόητη για τη συμμετοχή πιο σύγχρονων στοιχείων/μεθόδων. Για παράδειγμα, η ρωσική εκδοχή του “Σοκ και του Δέους” περιλαμβάνει αεροπορικές επιδρομές, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και υπερηχητικούς πυραύλους προκειμένου να συντρίψουν τους Ουκρανούς, καθώς και απειλές για πυρηνική επίθεση για την αποτροπή της επέμβασης του ΝΑΤΟ. Οι Ουκρανοί ανταποκρίνονται με ασύμμετρες εμπλοκές και όπλα. Η σθεναρή αντίστασή τους δεν μπορεί να εξηγηθεί χωρίς τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν τα Α/Τ Javelins και τα Α/Α Stingers. Ομοίως, οι Ουκρανοί βασίζονται σε πλατφόρμες «FinTech/Χρηματοοικονομική Τεχνολογία» , κρυπτονομίσματα και ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την αγορά στρατιωτικού υλικού, μια εξέλιξη που υπογραμμίζει την αυξανόμενη σημασία του εικονικού πολέμου στα σύγχρονα πεδία μάχης. Επιπλέον, η παρουσία  παραστρατιωτικών μαχητών όπως μισθοφόροι, ξένοι εθελοντές, ειδικές δυνάμεις και ομάδες προσθέτει ένα άλλο επίπεδο πολυπλοκότητας που θυμίζει επιχειρησιακά θέατρα όπως η Συρία και η Υεμένη. Οι μαχητές που ανήκουν στο Azov Regiment, the Chechen Kadyrovites and the Wagner Group σίγουρα αμφισβητούν τις παραδοσιακές στρατιωτικές αντιλήψεις.

Από την άλλη, ο πόλεμος της Ουκρανίας δεν διεξάγεται μόνο με σφαίρες και ρουκέτες. Το πλήρες εύρος της σύγκρουσης -όσον αφορά στο βάθος και στο χώρο- πηγαίνει πολύ πιο μακριά. Στην πραγματικότητα, περιλαμβάνει επίσης μέτρα οικονομικού και χρηματοπιστωτικού πολέμου. Αν και υπάρχουν στην ιστορία πολλά σημαντικά προηγούμενα αυτή θα μπορούσε, αναμφισβήτητα, να είναι η πρώτη φορά κατά την οποία οι εν λόγω οπλισμένοι φορείς εξαναγκασμού και διαταραχής χρησιμοποιούνται σε τόσο μαζική κλίμακα. Ομοίως, το ρωσικό τελεσίγραφο να σταματήσει η ροή φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές καταναλωτικές αγορές, εκτός εάν οι πληρωμές γίνονται σε ρούβλια, δείχνει την αυξανόμενη πολυπλοκότητα της σημερινής γεωοικονομικής σκακιέρας. Επιπλέον, η σύγκρουση επιβεβαιώνει ότι ο κυβερνοχώρος έχει γίνει ένας τομέας αντιπαράθεσης που είναι κατάλληλος για πράξεις δολιοφθοράς, κατασκοπείας, επιθέσεων και παραπληροφόρησης. Τέλος, η έντονη χρήση του ψυχολογικού πολέμου ήταν επίσης αξιοσημείωτη. Παρόλο που η μάχη για τη νίκη «hearts and minds/καρδιά και μυαλό» είναι τόσο παλιά όσο η βρωμιά, η μαζική εμβέλεια ψηφιακών τεχνολογιών και πλατφορμών όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυξάνουν εκθετικά την κυκλοφορία της προπαγάνδας προκειμένου να διαμορφώσουν αντιλήψεις, να προκαλέσουν ισχυρές συναισθηματικές αντιδράσεις, να δημιουργήσουν υποστηρικτικές στάσεις τόσο στο τοπικό όσο και στο ξένο κοινό και να προωθήσουν υποστηρικτικές αφηγήσεις. Ως εκ τούτου, αυτός ο πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο από τακτικούς Ρώσους και Ουκρανούς στρατιώτες ή ακόμη και παραστρατιωτικούς πολεμιστές. Περιλαμβάνει επίσης λεγεώνες χρηματοδοτών, τραπεζιτών, στελεχών επιχειρήσεων, χάκερς, ειδικούς στις επιχειρήσεις επηρεασμού και spin doctors(6) . Ως εκ τούτου, επεισόδια όπως αυτό τονίζουν τη σημασία των ολιστικών δογμάτων που μπορούν να εξηγήσουν πλήρως τον πολύπλευρο χαρακτήρα του σύγχρονου πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της ρωσικής έννοιας του υβριδικού πολέμου/hybrid warfare, της αμερικανικής έννοιας του πολέμου τέταρτης γενιάς/fourth-generation warfare και της κινεζικής έννοιας του απεριόριστου πολέμου/unrestricted warfare. Οι μόνιμες αλλαγές και οι συγκρούσεις πλήρους φάσματος είναι δομικά χαρακτηριστικά του σύγχρονου περιβάλλοντος ασφάλειας.

  Μάθημα 3: Η γεωγραφία αποτελεί το βασικό άξονα της διεθνούς πολιτικής

Η τοποθεσία μετράει. Αυτό το αξίωμα είναι ο πνευματικός ακρογωνιαίος λίθος της γεωπολιτικής, ένα αναλυτικό μοντέλο που εξετάζει τον πολιτικό έλεγχο του διαστήματος από τα κράτη υπό δαρβινικές συνθήκες ανταγωνισμού. Η σημασία της γεωγραφίας ως κινητήριας δύναμης της κρατικής συμπεριφοράς, όπως εξηγεί ο Hans Morgenthau(7), είναι διαχρονική. Με άλλα λόγια, βασίλεια, αυτοκρατορίες, κράτη και κυβερνήτες έρχονται και φεύγουν, αλλά τα ποτάμια, οι ωκεανοί, τα βουνά, οι στέπες, τα δάση και τα επιδόρπια παραμένουν. Δεν αποτελεί έκπληξη ούτε είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Ουκρανία είναι ένα αμφισβητούμενο πεδίο μάχης για αιώνες. Είναι αποτέλεσμα της κατάστασής της ως γεωγραφικού και υλικοτεχνικού διαδρόμου που συνδέει την ευρωπαϊκή χερσόνησο με τον ίδιο τον πυρήνα της ευρασιατικής «καρδιάς», μια περιοχή που ο Sir Halford Mackinder(8)– ένας από τους σπουδαιότερους θεωρητικούς της κλασικής γεωπολιτικής σκέψης- θεωρεί ζωτικής σημασίας για τις αυτοκρατορικές επιδιώξεις της παγκόσμιας κυριαρχίας. Μια τέτοια θέση μπορεί να αντιπροσωπεύει μία ζώνη ασφαλείας, μια αιχμή του δόρατος για την προβολή της στρατιωτικής δύναμης ή μια γέφυρα για οικονομικές ανταλλαγές. Ως εκ τούτου, λειτουργούσε συνεχώς ως μαγνήτης που έχει προσελκύσει τις φιλοδοξίες των κατακτητών, των τσάρων και των πολεμιστών. Επιπλέον, αξίζει να προστατέψουμε και  λόγω των γεωργικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της, των ποτάμιων οδών επικοινωνίας, των λιμενικών και λοιπών  δικτύων υποδομής, των δημογραφικών στοιχείων και των άφθονων κοιτασμάτων ορυκτών πόρων.

Μάθημα 4: Η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων είναι ρευστή

Η ισορροπία δυνάμεων -μια γεωπολιτική έννοια βασισμένη σε μια Νευτώνια αντίληψη της φυσικής- δεν είναι ποτέ στατική. Όπως ένας μηχανισμός ρολογιού σε διαρκή κίνηση, λειτουργεί ως δυναμική συσχέτιση δυνάμεων σε μόνιμη ροή. Από την άποψη αυτή, δεδομένου ότι οι πόλεμοι αναθεωρούν τις υπάρχουσες πολιτικές ισορροπίες, επιταχύνουν την ταχύτητα της ιστορίας με δραστικό και τεκτονικό τρόπο. Ως εκ τούτου, το χάος και η τάξη μπορούν να θεωρηθούν ως οι δύο όψεις του αυτού νομίσματος. Έτσι και παρότι ο πόλεμος της Ουκρανίας δεν είναι μια ηγεμονική σύγκρουση, συγκρινόμενη με τους Ναπολεόντειους Πολέμους, διακυβεύεται η μελλοντική δομή της πολικότητας και η επικράτηση της στρατηγικής σταθερότητας στο διεθνές σύστημα. Δεν είναι ακόμα σαφές εάν η διαμόρφωση που θα προκύψει τελικά θα ευνοήσει το δυτικό μπλοκ – που φαίνεται υποταγμένο στην αμερικανική ηγεσία- ή τον ευρασιατικό άξονα των ηπειρωτικών δυνάμεων. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, είναι σκόπιμο να τονιστεί ότι η νίκη και η ήττα δεν είναι ποτέ μόνιμες συνθήκες. Ένα άλλο αναπάντητο ερώτημα είναι αν οι νέες αντιπαλότητες μπορούν να αντιμετωπιστούν στον Ψυχρό Πόλεμο 2.0 ή αν θα είναι πιο επικίνδυνες από εκείνες του παρελθόντος Ψυχρού Πολέμου.

Ως ένα αναθεωρητικό κράτος, η Ρωσία επιδίδεται σε ένα επικίνδυνο στοίχημα για να ξανασχεδιάσει την αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ένας αποφασιστικός ρωσικός θρίαμβος θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει καταλύτη και να επισπεύσει τη ρωσική περιφερειακή ηγεμονία στον μετασοβιετικό χώρο, να ευνοήσει την επαναβεβαίωσή της ως υπολογίσιμης δύναμης και να δημιουργήσει έναν πιο πολυπολικό κόσμο. Με τη σειρά της, η Δύση ένωσε τις δυνάμεις της για να διασφαλίσει ότι ο συνδυασμός του οικονομικού πολέμου και της εξάντλησης των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία θα μειώσει τη δύναμη του ευρασιατικού μεγαθήριου μέχρι να καταρρεύσει τελικά ως μεγάλη δύναμη, ίσως με την προσδοκία ότι, ό,τι έχει απομείνει μπορεί ενδεχομένως να χρησιμοποιηθεί τόσο ως αιχμή του δόρατος όσο και ως cannon fodder(9) κατά της Κίνας. Παρ’ όλα αυτά δεν έχουμε ακόμη τη δυνατότητα να πούμε τι θα συμβεί εάν η Ρωσία καταρρεύσει. Υποθετικά σενάρια που αφορούν αναταραχή, εμφύλιο πόλεμο ή βαλκανιοποίηση -τα οποία εντάσσονται στο φάσμα του απρόβλεπτου- δεν μπορούν να αγνοηθούν. Επιπλέον, η συνοχή του δυτικού μπλοκ δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Αρκετά ευρωπαϊκά κράτη είναι ήδη απρόθυμα να ανταγωνιστούν τη Μόσχα. Μια ψυχρή σύγκρουση ή η διχοτόμηση της Ουκρανίας θα προκαλούσε, με τη σειρά της, ένα εύθραυστο αδιέξοδο εν αναμονή  να ανατραπεί καθώς και ένα σημείο ανάφλεξης που υποβόσκει.

Από την άλλη, το Πεκίνο βρίσκεται σε ιδιαίτερα περίπλοκη θέση. Θα μπορούσε να επωφεληθεί έχοντας υπό κινεζική υπεροχή και ως κατώτερο εταίρο μια αποδυναμωμένη Ρωσία ή να προσπαθήσει να ενισχύσει τη Ρωσία, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται τον κίνδυνο πρόκλησης της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών. Εξάλλου, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εκτρέπει την αμερικανική προσοχή μακριά από την περιοχή των  Ινδο-Ειρηνικού ωκεανών. Η Κίνα μπορεί επίσης να κινηθεί με ασάφεια και να προσπαθήσει να κερδίσει περισσότερο χρόνο προκειμένου να αυξήσει τη συνολική εθνική της ισχύ και να προωθήσει τα φιλόδοξα έργα της που έχουν σχεδιαστεί για να τοποθετηθούν ως ο ακρογωνιαίος λίθος ενός ευρασιατικού γεωοικονομικού διαδρόμου. Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι η ολοκλήρωση της στρατηγικής ατζέντας μιας μετρίου μεγέθους  δύναμης (Middle Kingdom’s), απαιτεί εύλογο βαθμό σταθερότητας αντί να επιδίδεται σε πιθανές αντιπαραγωγικές αντιπαραθέσεις ή Δον-κιχωτικές (quixotic) περιπέτειες. Ωστόσο, η κατάρρευση της Ρωσίας είναι επίσης προβληματική, διότι θα μπορούσε να σημαίνει ότι η Κίνα θα είναι ο επόμενος στόχος. Αποκαλυπτικά, μέχρι στιγμής οι περισσότερες χώρες από τη Μέση Ανατολή, η Κεντρική, η Νοτιοανατολική Ασία, η Λατινική Αμερική και η Αφρική ενεργούν προσεκτικά, μια στάση που τους δίνει την ευκαιρία να αντισταθμίσουν τις εκτιμήσεις τους και να αποφύγουν την ενδεχομένως μια απερίσκεπτη επιλογή της πλευράς με την οποία θα συνταχθούν. Είναι πολύ νωρίς για να πάρουμε ριψοκίνδυνες αποφάσεις, αλλά είναι  βέβαιο ότι θα επέλθουν ανακατάξεις μόλις διαφανούν οι νικητές και οι ηττημένοι.

Ο πόλεμος της Ουκρανίας καταδεικνύει επίσης ότι η ιδέα μιας παγκόσμιας «τάξης βασισμένης σε κανόνες» ως συστήματος που μπορεί να εγγυηθεί τη διεθνή διακυβέρνηση και να ρυθμίσει την κρατική συμπεριφορά, βασίζεται σε ανακριβείς υποθέσεις. Οι συλλογικοί κανόνες που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίσουν την εναρμόνιση των συμφερόντων μπορούν να εφαρμοστούν μόνο εφόσον υπάρχουν συστατικά όπως μια συντριπτική δύναμη επιβολής, ένα κέντρο αδιαμφισβήτητης νόμιμης ηγεσίας και μια ισχυρή πολυμερής συναίνεση. Περιττό να πούμε ότι τέτοιες συνθήκες απουσιάζουν σ’ αυτό το άναρχο περιβάλλον που ενθαρρύνεται μια διαρκής «αρπακτικότητα». Επιπλέον, δεν υπάρχει κάτι πχ μια διεθνής κοινότητα ή μια παγκόσμιο κοινωνία όπου συμμερίζονται τις ίδιες αξίες παγκοσμίως. Στη ζούγκλα της διεθνούς πολιτικής, η ισχύς είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να κρατήσει την εξουσία υπό έλεγχο. Όταν μια ανισορροπία φτάσει σε αποσταθεροποιητικές αναλογίες, θα υπάρξει μια οργανική αντίδραση για να διορθωθεί. Με άλλα λόγια, οι αντίπαλες δυνάμεις και ο αμοιβαίος φόβος μπορούν σίγουρα να προκαλέσουν βίαιες συγκρούσεις, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν και ως βάσεις σταθερότητας εάν αξιοποιηθούν σωστά μέσω της διπλωματίας για να αποφευχθούν οι πιο δυσάρεστες συνέπειές τους. Σε έναν «ατελή» κόσμο, η επικράτηση μιας ρεαλιστικής τάξης σημαίνει ότι οι αμοιβαίες εχθρότητες υποχωρούν μόνο ότι οι συνέπειές τους είναι πολύ δυσάρεστες.

Μάθημα 5: Ο εθνικισμός είναι η ισχυρότερη πολιτική δύναμη

Η δύναμη του εθνικισμού στον σύγχρονο κόσμο δεν μειώνεται. Είμαστε μακριά από αυτό. Στην πραγματικότητα, ο πόλεμος της Ουκρανίας καταδεικνύει την αυξανόμενη έλξη του ως ισχυρή πολιτική δύναμη που μπορεί να ωθήσει τους ανθρώπους να πεθάνουν και να σκοτώσουν υπό τρομακτικές και επικίνδυνες συνθήκες. Ο εθνικισμός συχνά παρερμηνεύεται επειδή η επιρροή του φιλελεύθερου διεθνισμού τον έχει κάνει να φαίνεται παράλογος και παροικιακός. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ισραηλινό στοχαστή Yoram Hazony(10), ο εθνικισμός έχει να κάνει με την οργανική προσπάθεια των κυρίαρχων κρατών να επιδιώξουν την αυτοσυντήρηση τους, να διατηρήσουν την ικανότητα να καθορίζουν τη μοίρα τους σε έναν κόσμο που είναι συχνά εχθρικός, να επαναβεβαιώσουν τη συνοχή τους και να διατηρήσουν τα χαρακτηριστικά της ταυτότητάς τους που τα καθιστούν μοναδικά, π.χ. εθνικότητα, κληρονομιά, πολιτισμός, θρησκεία, ιστορικό υπόβαθρο, γλώσσα. Στην αδίστακτη αρένα της διεθνούς πολιτικής, οι αφηρημένες ρητορικές εκκλήσεις προς την ανθρωπότητα ακούγονται ως κούφια λόγια. Ως εκ τούτου, ως ενέργεια που ενθαρρύνει τη ζωτικότητα, ο εθνικισμός έχει πολύ νόημα σε μια Hobbesian(11) πραγματικότητα. Για τους εθνικιστές, η πίστη ορίζεται από συλλογικά πλαίσια σχέσεων και, εξ ορισμού, αυτό αποκλείει τους ξένους, οι οποίοι μπορούν να θεωρηθούν είτε σύμμαχοι είτε εχθροί ανάλογα με τις περιστάσεις.

Έτσι, παρά τον φιλοδυτικό προσανατολισμό της ουκρανικής εξωτερικής πολιτικής, οι Ουκρανοί δεν αγωνίζονται για την έννοια της δημοκρατίας. Αυτό για το οποίο είναι πρόθυμοι να θυσιάσουν τη ζωή τους είναι η επιβίωση των οικογενειών, των κοινοτήτων και της πατρίδας τους. Παραδόξως, αντί να αποθαρρύνει τον ουκρανικό λαό, η ρωσική επιθετικότητα ενίσχυσε την αποφασιστικότητά τους να αγνοήσουν τις διαφορές τους και τις πικρές εσωτερικές αντιπαλότητες τους προκειμένου να αντισταθούν από κοινού. Σε τελική ανάλυση, η ύπαρξη ενός κοινού εχθρού είναι ένα ισχυρό κίνητρο για ενότητα των κοινωνικών τάξεων και να αναπτυχθεί η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για την επίτευξη κυρίαρχης κρατικής υπόστασης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ρωσικά στρατεύματα δεν έγιναν δεκτά ως απελευθερωτές στους δρόμους των ουκρανικών πόλεων. Από την άλλη, η αυξανόμενη τάση για τον  εξοστρακισμό της Ρωσίας και η προοπτική επικείμενων οικονομικών δυσχερειών δεν έχουν αποθαρρύνει ούτε το ρωσικό λαό. Στην πραγματικότητα, η επιβολή κυρώσεων με στόχο την πτώση της Ρωσίας ως εθνικού κράτους ενθάρρυνε τον διαδεδομένο λαϊκό ρεβανσισμό και τη δυσαρέσκεια. Σε τελική ανάλυση, όταν ένα ολόκληρο έθνος είναι στόχος, η συγκέντρωση γύρω από τη σημαία είναι μια φυσική αντίδραση. Είναι ενδεικτικό ότι οι περισσότεροι Ρώσοι υποστηρίζουν τη στρατιωτική επέμβαση της Μόσχας στην Ουκρανία και τα ποσοστά αποδοχής του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν αυξάνονται αντί να μειώνονται.

Μάθημα 6: Ο Κρατικός Μηχανισμός πρέπει να αντιμετωπίσει την πρόκληση των ακούσιων συνεπειών

Ένας από τους λόγους που συχνά υποστηρίζεται ότι ο πόλεμος είναι ένα στοίχημα είναι επειδή θα μπορούσε να θέσει σε κίνηση μια αλυσίδα γεγονότων που οδηγούν σε ακούσιες συνέπειες. Έτσι, όταν αντιμετωπίζουν δύσκολες συνθήκες, οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τους πολιτικούς μπορεί να φέρουν απρόβλεπτα αποτελέσματα ή, στη χειρότερη περίπτωση, να υποχρεωθούν σε υπερβολικές υποχωρήσεις. Ο πόλεμος της Ουκρανίας παρέχει αρκετά ενδεικτικά παραδείγματα.

Πρώτον, η αυστηρή προσέγγιση της Ρωσίας προς την επανένταξη της Ουκρανίας στη γεωπολιτική τροχιά της έχει στην πραγματικότητα κινητοποιήσει την απροθυμία του Κιέβου να επιστρέψει στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας. Επιπλέον, η ρωσική εισβολή αποξένωσε ακόμη και τομείς του ουκρανικού πληθυσμού -ειδικά στις ανατολικές περιοχές της- που συνήθιζαν να υποθάλπουν ρωσοφιλικές συμπεριφορές πριν από λίγο καιρό. Κατά ειρωνικό τρόπο, η άρνηση των Ουκρανών να επαναπροσδιοριστούν από μια ολοένα και πιο επιθετική Ρωσία ενισχύθηκε από την επιθυμία του Κρεμλίνου να επαναφέρει την Ουκρανία σε καθεστώς δορυφόρου με τη βία. Η απόφαση αυτή ελήφθη πιθανότατα επειδή τα άλλα μέτρα όπως η συγκεκαλυμμένη δράση, η αυξανόμενη στρατιωτική πίεση, ο ψυχολογικός πόλεμος, ο ρόλος των παραστρατιωτικών ομάδων  και οι μυστικές επιχειρήσεις για να προκαλέσουν αλλαγή καθεστώτος, δεν κατάφεραν να διαμορφώσουν την εξέλιξη των γεγονότων σύμφωνα με τη στρατηγική ατζέντα της Μόσχας. Ωστόσο  και μια κλασσική στρατιωτική επίθεση δεν έκανε τα πράγματα ευκολότερα. Είναι πολύ νωρίς να πούμε και αυτό θα το καθορίσει μόνο ο χρόνος, πόσο αντιπαραγωγική θα μπορούσε να αποδειχθεί, μακροπρόθεσμα, ακόμη και μια πύρρειος νίκη. Εκτός κι αν ανατραπεί κατά κάποιο τρόπο η κατάσταση, μια κατοχή και μια παράλληλη παρατεταμένη εκστρατεία αντεπίθεσης κατά των ανταρτών που υποστηρίζονται με πληροφορίες, όπλα, χρήματα και υλικοτεχνική υποστήριξη που παρέχεται από το ΝΑΤΟ έχουν τη δυνατότητα να βλάψουν σοβαρά τη ρωσική εθνική ισχύ.

Σε κάθε περίπτωση και το Ευρο-ατλαντικό μπλοκ πιθανότατα να υποστεί τις επιπτώσεις αυτής της κατάστασης. Για παράδειγμα, η Ευρώπη έχει ήδη βιώσει τα αποτελέσματα της εξασφάλισης της εθνικής της ασφάλειας και άμυνας μέσω μιας εφησυχαστικής και υπερβολικής εξάρτησης από την πυρηνική ομπρέλα που παρέχουν οι ΗΠΑ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αν και η συμμαχία φαίνεται ισχυρή αυτή τη στιγμή, εξακολουθεί να είναι άγνωστο εάν οι ΗΠΑ θα ήταν πρόθυμες να πολεμήσουν κατά των ρωσικών στρατευμάτων στην περίπτωση που μια χώρα του ΝΑΤΟ, ειδικά εξ εκείνων που βρίσκονται σε προβληματικές θέσεις και είναι δύσκολο να προστατευθούν, όπως η Πολωνία ή οι Δημοκρατίες της Βαλτικής, δέχονταν επίθεση από ρωσικές δυνάμεις. Μια τέτοια άμεση δέσμευση θα μπορούσε κυριολεκτικά να προκαλέσει μια πυρηνική σύγκρουση. Είναι διατεθειμένοι οι Αμερικανοί να δεχτούν τον κίνδυνο μιας πιθανής αποκαλυπτικής αντιπαράθεσης με μια μεγάλη δύναμη οπλισμένη με πυρηνικά για να τιμήσουν το άρθρο 5 του Καταστατικού Χάρτη του ΝΑΤΟ προς υπεράσπιση της Βαρσοβίας; Η απάντηση είναι ασαφής, αλλά το θέμα και οι επιπτώσεις του σίγουρα προκαλούν ανησυχίες τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στις Βρυξέλλες. Κατά ειρωνικό τρόπο και εκ των υστέρων διαπιστώνεται ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να έχει διαμορφώσει ένα πιο επικίνδυνο περιβάλλον αντί να ενεργεί ως αποτελεσματική ασπίδα ασφαλείας. Επιπλέον, η υπό γαλλο-γερμανική ηγεσία ΕΕ είναι ένα «βαρέων βαρών» γεωοικονομικό πεδίο, αλλά στερείται των αυτόνομων δυνατοτήτων που χρειάζονται για να εξασφαλίσει τη δική της γεωπολιτική περίμετρο. Ως αποτέλεσμα, κρατείται όμηρος σε μια δίνη γεωπολιτικής αντιπαλότητας μεταξύ Ρωσίας και Αμερικής. Επιπλέον, είναι κατανοητή, υπό αυτές τις συνθήκες, η στρατηγική επιθυμία για μείωση της εξάρτησης από τη ροή της ρωσικής ενέργειας, αλλά η αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου με αμερικανικό LNG(Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο) θα είναι μια δαπανηρή λύση και το σημαντικότερο, δεν θα γίνει και πάλι αυτάρκης στην ενεργειακή της ασφάλεια. Με τη σειρά τους, οι οικονομικές διαταραχές που προκαλούνται από την αύξηση των τιμών της ενέργειας μπορούν να δημιουργήσουν πολιτικές αναταραχές ή/και πιέσεις για να επανεκτιμηθεί η στρατηγική εμμονή των κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Από την άλλη, η εντυπωσιακή προβολή της δυτικής οικονομικής δύναμης πυρός μέσω φορέων όπως οι οικονομικές κυρώσεις, η κατάσχεση νομισματικών περιουσιακών στοιχείων και η πρόκληση οικονομικών διαταραχών κατά της Ρωσίας έχει ως στόχο να τιμωρήσει τη Μόσχα, να υποβαθμίσει τη ρωσική φυσική δύναμη, να εξαντλήσει το πολεμικό απόθεμα του Κρεμλίνου, να καταστρέψει τον πλούτο και να υποκινήσει την αλλαγή καθεστώτος. Ως εκ τούτου, αυτή η επίθεση θα δοκιμάσει την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα της Ρωσίας. Ωστόσο, αυτή η πορεία δράσης μπορεί επίσης να προκαλέσει συστημικές αλλαγές που θα αλλάξουν το παιχνίδι. Στην πραγματικότητα, υπογραμμίζει την επιμονή ότι τα κράτη που θα μπορούσαν ενδεχομένως να αμφισβητήσουν τα δυτικά συμφέροντα θα αναπτύξουν εναλλακτικές χρηματοπιστωτικές και νομισματικές πλατφόρμες, συστήματα και κέντρα ελέγχου πέρα από την άμεση επιρροή της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών. Η εργαλειοποίηση  της χρηματοδότησης από τη δύση μπορεί να ενισχύσει την αποφασιστικότητα ορισμένων χωρών να παρακάμψουν και ακόμη και να αμφισβητήσουν τόσο το καθεστώς του δολαρίου ΗΠΑ ως ηγεμονικό αποθεματικό νόμισμα όσο και τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές οδούς που συνδέονται οργανικά με τα κυκλώματά του μέσω άλλων επιλογών όπως ο χρυσός και άλλα σκληρά περιουσιακά στοιχεία με εγγενή αξία, καινοτομίες FinTech, πολυμερείς συμφωνίες και ψηφιακά νομίσματα. Έτσι, η επιτάχυνση της διχοτόμησης ή ο κατακερματισμός της παγκόσμιας νομισματικής και χρηματοπιστωτικής τάξης είναι ένα σενάριο που δεν μπορεί να απορριφθεί.

Μάθημα 7: Οι συγκρουόμενη πολιτισμικές κοσμοθεωρίες επιδεινώνουν τις εντάσεις

Αν και ο πόλεμος της Ουκρανίας είναι αποτέλεσμα ασύμβατων στρατηγικών συμφερόντων, οι συγκρουόμενες πολιτισμικές κοσμοθεωρίες τροφοδοτούν τις  φλόγες του πολέμου. Αυτή η εξέλιξη φαινομενικά επικυρώνει την ιδέα που προώθησε ο Samuel Huntington(12) ότι τα εθνικά κράτη τείνουν να στρέφονται  προς αντίστοιχα ομόλογα με τα οποία μοιράζονται όμοιες αξίες και κοινή κληρονομιά και να συγκρούονται με εκείνους των οποίων το ιστορικό, κοινωνικοπολιτιστικό και εθνοτικό υπόβαθρο είναι θεμελιωδώς διαφορετικό. Η Δύση θεωρεί τον εαυτό της ηγέτη του ελεύθερου κόσμου, υπέρμαχο των ιδανικών του Διαφωτισμού, φάρο προόδου, κοινότητα «ανοικτών κοινωνιών» και εγγυητή μιας «τάξης βασισμένης σε κανόνες», στην οποία θα τηρείται η φιλελεύθερη δημοκρατία, οι ελεύθερες αγορές και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με τη σειρά της, η Ρωσία παρουσιάζεται σε μεγάλο βαθμό ως μια ιμπεριαλιστική, οπισθοδρομική, κλεπτοκρατική, σκληρή και κατασταλτική δικτατορία. Σε αρκετές δυτικές χώρες, ακόμη και τα ρωσικά προϊόντα, η μουσική, τα έργα λογοτεχνίας και τέχνης αποσύρονται  ως μια απερίφραστη καταδίκη όλων όσων αντιπροσωπεύει η ευρασιατική αυτή χώρα. Από την άλλη, η Ρωσία θεωρεί τον εαυτό της υπερήφανο και νόμιμο κληρονόμο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (η ρωσική αυτοκρατορική παράδοση ισχυρίζεται ότι η Μόσχα είναι «η Τρίτη Ρώμη»), προπύργιο του Ορθόδοξου Χριστιανισμού, υπερασπιστής του αποκαλούμενου «ρωσικού κόσμου», υπέρμαχου της γεωπολιτικής πολυπολικότητας και ενός ανελεύθερου προπύργιου της τάξης και της παράδοσης, χωρίς τη διάθεση να απολογείται για αυτό. Αντίθετα, η Δύση θεωρείται παρακμιακή, ηδονιστική, υλιστική, υποκριτική, άθεη, αλαζονική και ηθικά χρεοκοπημένη. Η κατηγορηματική απόρριψη και η κοροϊδία των ιδεολογικών τάσεων που σήμερα είναι της μόδας σε μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου αντικατοπτρίζει απροκάλυπτα αυτή την περιφρόνηση. Στη σύγχρονη Ρωσία, η Δύση απεικονίζεται ουσιαστικά ως μια υπερεκτιμημένη μεταμοντέρνα εκδοχή της Weimar Republic(13)/Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.

Ως εκ τούτου, αν και έχουν υπάρξει διαδοχικά  επεισόδια τόσο προσέγγισης όσο και αντιπαλότητας μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, φαίνεται ότι το τρέχον διαζύγιο είναι μη αναστρέψιμο. Το γεγονός ότι οι απόψεις που υποστηρίζουν και οι δύο πλευρές είναι βαθιά μεσσιανικές(14) είναι ενοχλητικό, διότι ένας συμβιβασμός κατόπιν διαπραγματεύσεων είναι δύσκολο να επιτευχθεί όταν οι αυτόκλητοι ιδεολογικοί σταυροφόροι απονομιμοποιούν ο ένας τον άλλον. Για τον δυτικό κόσμο, η Ρωσία έχει γίνει ο μεγαλύτερος αιρετικός και παρίας που αξίζει να «ακυρωθεί» και, σε απάντηση, η Ρωσία έχει δηλώσει την επιθυμία της να αγκαλιάσει έναν ανατολικό στρατηγικό προσανατολισμό, μια μετατόπιση που υποστηρίζεται από τις γεωπολιτικές θεωρίες τόσο του αείμνηστου Yevgeny Primakov -ενός πρώην στελέχους της KGB όπως και ο ίδιος ο Βλαντιμίρ Πούτιν- και του Aleksander Dugin -του κύριου ιδεολόγου του Ευρασιανισμού- που έχουν την ανάγκη να σφυρηλατήσουν βαθύτερους δεσμούς με την Κίνα,  την Ινδία, το Ιράν, την Τουρκία, την Κεντρική Ασία, τη Μέση και την Άπω Ανατολή αντί να αναζητήσουν κατάλυμα με το Ευρω-ατλαντικό μπλοκ. Αυτός ο αναπροσανατολισμός θα αντιπροσώπευε μια ριζική απόκλιση από την εποχή που τα γαλλικά ήταν η γλώσσα του ρωσικού αυτοκρατορικού δικαστηρίου, τις προσπάθειες που ανέλαβε ο Μέγας Πέτρος για τον εκσυγχρονισμό της Ρωσίας σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τη δημοτικότητα της αμερικανικής ροκ μουσικής μεταξύ των νεότερων γενεών κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής.

Συμπεράσματα

Η κοσμοπολίτικη, τεχνοκρατική και ρόδινη κοσμοθεωρία των παροιμιακών «Davos Men(15)/Άνθρωποι του Νταβός» που ο ίδιος ο Samuel P. Huntington επέκρινε για τις λανθασμένες υποθέσεις και την πνευματική κοντόφθαλμη εικόνα έχει παρανοηθεί την πραγματικότητα του πολέμου της Ουκρανίας. Ένα τέτοιο Ηouse of cards(16) έχει κλονιστεί άσχημα από τη γεωπολιτική σεισμικότητα. Οι σύγχρονοι «εμπειρογνώμονες» των οποίων το πρίσμα της ανάλυσης είναι στενό καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα γεγονότα που δεν μπορούν να εξηγήσουν δεν έχουν κανένα νόημα ή ότι οι υπεύθυνοι ενεργούν με παράλογο τρόπο. Ως εκ τούτου, τα μαθήματα που διδάσκονται από αυτή την άγρια αφύπνιση τονίζουν την επιτακτική ανάγκη να αγκαλιάσουν πιο νηφάλια και περιεκτικά πλαίσια που προσφέρουν μια πιο έντονη αίσθηση επίγνωσης της κατάστασης σχετικά με τα σύνθετα φαινόμενα και τις απρόσωπες δυνάμεις των οποίων η συμπεριφορά προκαλεί τη συμβατική γνώση και ομαδική σκέψη. Ως εκ τούτου, και προκειμένου να ξεπεραστεί τόσο η σοφιστεία όσο και η στρατηγική μυωπία, μπορούν να είναι χρήσιμα τα ερμηνευτικά μοντέλα όπως η γεωπολιτική, η γεωοικονομική, ο πολιτικός ρεαλισμός, η μακρο-ιστορική ανάλυση μεγάλης εμβέλειας και η διεπιστημονική στρατηγική πρόβλεψη. Παραβλέποντας όμως τη δραματική σημασία του πολέμου της Ουκρανίας δεν θα ήταν απλώς μια γνωστική ανεπάρκεια, καθώς μια τέτοια παραμέληση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ακόμη μεγαλύτερη τραγωδία στο προβλέψιμο μέλλον. Μετά από όλα, οι πυξίδες ακριβούς ναυσιπλοΐας είναι απολύτως απαραίτητες για να πλεύσουμε στη μέση μιας χαοτικής καταιγίδας σε μια θάλασσα αβεβαιότητας. Στο κρησφύγετο των λιονταριών, οι ευσεβείς πόθοι, η ιερότητα και οι δυαδικές Manichean(17) /«μανιχαϊστικές» αναπαραστάσεις είναι λίγο πολύ άχρηστες. Η μεταφορική γραφή στον τοίχο είναι σαφής, το μήνυμά της πρέπει απλώς να διαβαστεί πριν να είναι πολύ αργά.

*Jose Miguel Alonso-Trabanco, είναι επαγγελματίας διεθνών σχέσεων που είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στην Εθνική Ασφάλεια και τη Στρατηγική Νοημοσύνη. Έχει εμπειρία ως αναλυτής, ερευνητής, εκτελεστικός σύμβουλος, σύμβουλος, καθηγητής, λέκτορας και συγγραφέας ακαδημαϊκών εργασιών. Αυτή τη στιγμή ακολουθεί διδακτορικό στις Σπουδές Άμυνας και Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Massey της Νέας Ζηλανδίας. Οι τομείς εξειδίκευσής του περιλαμβάνουν τη γεωπολιτική, την ασφάλεια, την κρατική τέχνη, τη φύση της εθνικής εξουσίας, τις διεθνείς αντιπαλότητες, τις συγκρούσεις, την ηγεμονία, τη μεγάλη στρατηγική, τις νέες αρένες στρατηγικού ανταγωνισμού και την αυξανόμενη σημασία των οικονομικών και νομισματικών υποθέσεων για τη γεωπολιτική πραγματικότητα στον 21ο αιώνα.

** Αντιστράτηγος εα, Επίτιμος Διοικητής 1ης Στρατιάς και Τέως Αρχηγός ΓΕΕΦ

Το άρθρο στην αγγλική εδώ:

https://www.geopoliticalmonitor.com/a-world-remade-lessons-from-the-ukraine-war/?fbclid=IwAR2Wn8ROjM2Tv5nG-UgkMlOOHyWdu0eoeJkt5ENOZfW3-AojyBpcwT5eT5I

  • Ζeitgeist: the defining spirit or mood of a particular period of history as shown by the ideas and beliefs of the time.
  • Carl Schmitt (11 July 1888 – 7 April 1985): He was a German jurist, political theorist, and prominent member of the Nazi Party. Schmitt wrote extensively about the effective wielding of political power.
  • Lebensraum: Γερμανική έννοια που αποδίδεται στα ελληνικά ωςζωτικός χώρος περιλαμβάνει πολιτικές και πρακτικές εποικιστικής αποικιοκρατίας που επικράτησαν στην Γερμανία από τη δεκαετία του 1890 ως τη δεκαετία του 1940.
  • Sun Bin (died 316 BC): He  was a Chinese general, military strategist, and writer who lived during the Warring States periodof Chinese history.
  • Martin Van Creveld:(born 5 March 1946) is an Israeli military historian and theorist.
  • Spin doctors: A spokesperson employed to give a favorable interpretation of events to the media, especially on behalf of a political party.
  • Hans Joachim Morgenthau (February 17, 1904 – July 19, 1980) was one of the major twentieth-century figures in the study of international relations. Morgenthau’s works belong to the tradition of realismin international relations theory, and he is usually considered among the most influential realists of the post-World War II period.
  • Sir Halford John Mackinder (15 February 1861 – 6 March 1947) was an English geographer, academic and politician, who is regarded as one of the founding fathers of both geopoliticsand geostrategy.
  • Cannon fodder: soldiers regarded or treated as expendable in battle.
  • Yoram Hazony: Είναι Ισραηλινός φιλόσοφος, λόγιος της Βίβλου και πολιτικός θεωρητικός. Είναι πρόεδρος του Ινστιτούτου Herzl στην Ιερουσαλήμ και είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Edmund Burke.
  • Hobbes believes that moral judgments about good and evil cannot exist until they are decreed by a society’s central authority
  • Samuel Huntington: Αμερικανός πολιτικός επιστήμων ο οποίος έγινε γνωστός κυρίως για τις θέσεις του περί μίας μεταψυχροπολεμικής νέας παγκόσμιας τάξης στο έργο του Σύγκρουση των πολιτισμών.
  • WeimarRepublic,  Δημοκρατία της Βαϊμάρης είναι ο ιστορικός και πολιτικός όρος που επικράτησε στη σύγχρονη διεθνή βιβλιογραφία για την (συμβατική) ονομασία του πολιτεύματος της Γερμανίας από το 1919 έως την άνοδο στην εξουσία της Ναζιστικής Γερμανίας του Χίτλερ το 1933. Το πολίτευμα πήρε το όνομά του, από την ιστορική γερμανική πόλη της Βαϊμάρης, στην οποία έλαβε χώρα η ιδρυτική πράξη της Δημοκρατίας, η θέσπιση και αποδοχή του νέου Συντάγματος, την Άνοιξη και το Καλοκαίρι του 1919
  • Μεσσιανικές: https://gr.encyclopedia-titanica.com/significado-de-mesi-nico
  • The phrase “Davos Man” was credited to Samuel P. Huntington, a political scientist.
  • Ηouse of cards: a complicatedorganization or plan that is very weak and can easily be destroyed or easily go wrong
  • Manichean:To be Manichean is to follow the philosophy of Manichaeism, which is an old religion that breaks everything down into good or evil. It also means “duality,” so if your thinking is Manichean, you see things in black and white.

 

1...2,0072,0082,009...3,040Σελίδα 2,008 από 3,040