Αρχική Blog Σελίδα 1839

Τζόρτζια Μελόνι: Η τέλεια καταιγίδα για την αναζωπύρωση του λαϊκισμού

0

Τα πρόσφατα δεινά της Ιταλίας την έχουν κάνει ιδιαίτερα ευάλωτη σε ιδέες που αμφισβητούν το κατεστημένο

Η Τζόρτζια Μελόνι πρόκειται να γίνει η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιταλίας, μετά τις βουλευτικές εκλογές της χώρας.

Η νίκη αυτή δεν είναι ιστορική λόγω του φύλου της μόνο, αλλά διότι ηγείται ενός κόμματος που βρίσκεται πιο δεξιά από οποιοδήποτε άλλο κυρίαρχο πολιτικό κίνημα έχει δει η Ιταλία από την εποχή του φασίστα πρώην ηγέτη της, Μπενίτο Μουσολίνι.

Αυτός είναι ο πρόλογος της ανάλυσης του Λουκ Μακγκί για το CNN και συνεχίζει: Η πολιτική της πλατφόρμα είναι γνωστή σε όσους έχουν παρακολουθήσει την ακροδεξιά ρητορική τα τελευταία χρόνια: Αμφισβητεί ανοιχτά τα δικαιώματα των LGBTQ+, θέτει υπό αίρεση τις αμβλώσεις, στοχεύει στον περιορισμό της μετανάστευσης και έχει εμμονή με την ιδέα ότι οι παραδοσιακές αξίες και ο αντίστοιχος τρόπος ζωής δέχονται επίθεση από ένα οπλοστάσιο, που αντλεί τα πυρά του από μία μεγάλη γκάμα, που εκτείνεται από την παγκοσμιοποίηση μέχρι τον γάμο των ατόμων του ίδιου φύλου.

Δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι ένας από τους μεγαλύτερους θαυμαστές της είναι ο Στηβ Μπάνον, ο άνθρωπος που σε μεγάλο βαθμό εκπόνησε την ιδεολογική ατζέντα του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Στον ίδιο μάλιστα πιστώνεται η δημιουργία του αμερικανικού κινήματος της alt-right.

Η νίκη της Μελόνι προσθέτει έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα των επιτυχιών της άκρας δεξιάς στην Ευρώπη.

Παρά το γεγονός ότι η Μαρίν Λεπέν έχασε τις γαλλικές προεδρικές εκλογές από τον Εμανουέλ Μακρόν, οι υποστηρικτές της σε όλη την ήπειρο ενθουσιάστηκαν τόσο με το ποσοστό που συγκέντρωσε, όσο και με το ότι μετατόπισε σε μεγάλο βαθμό προς τα δεξιά την ατζέντα στη Γαλλία.

Στη Σουηδία, το αντι-μεταναστευτικό κόμμα των «Σουηδών Δημοκρατών» αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη νέα κυβέρνηση αφού κέρδισαν το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο εδρών στις εκλογές. Το κόμμα αυτό, που πλέον ανήκει στην πρώτη γραμμή, είχε τις ρίζες του στον νεοναζισμό.

Η συντηρητική δεξιά στην Ευρώπη απολαμβάνει μια αναγέννηση.

Τζόρτζια Μελόνι: Η τέλεια καταιγίδα για την αναζωπύρωση του λαϊκισμού-1
REUTERS/Guglielmo Mangiapane

«Σίγουρα κάτι συμβαίνει. Από τη Γαλλία και την Ιταλία, μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, μέχρι τη Σουηδία, φαίνεται σαν να επικρατεί στους πολίτες μια απόρριψη της προφανώς αποτυχημένης πανευρωπαϊκής ορθοδοξίας», λέει ο Γκούναρ Μπεκ, μέλος του ευρωκοινοβούλιο, που εκπροσωπεί την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD).

Το ακροδεξιό κόμμα AfD έγινε το πρώτο -από την εποχή των Ναζί- που τέθηκε υπό παρακολούθηση από τη γερμανική κυβέρνηση. Τότε, το Κεντρικό Συμβούλιο Εβραίων στη Γερμανία χαιρέτισε την απόφαση, λέγοντας: «Η καταστροφική πολιτική του AfD υπονομεύει τους δημοκρατικούς μας θεσμούς και δυσφημεί τη δημοκρατία μεταξύ των πολιτών».

Το AfD προκάλεσε σοκ στην Ευρώπη το 2017 αφού εξασφάλισε πάνω από το 12% των ψήφων στις ομοσπονδιακές εκλογές της Γερμανίας, καθιστώντας το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα στη χώρα και αξιωματική αντιπολίτευση.

Από πού προέρχεται αυτή η ορμή;

«Η κρίση που αφορά στο κόστος ζωής υπονομεύει τις κυβερνήσεις και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Φυσικά ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει χειροτερέψει τα πράγματα, αλλά ζητήματα όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είχαν ήδη προκαλέσει πληθωριστικές πιέσεις. Η διάβρωση του βιοτικού επιπέδου σημαίνει ότι οι άνθρωποι δυσαρεστούνται με τις κυβερνήσεις τους και το πολιτικό κατεστημένο», προσθέτει ο Μπεκ.

Η κρίση πάντα δημιουργεί ευκαιρίες για τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ανεξάρτητα από την πολιτική τους ιδεολογία. Αλλά η πολιτική που εμπορεύεται τον φόβο στο πλαίσιο μίας υπαρκτής κρίσης, τείνει να αξιοποιείται πιο εύκολα από τους λαϊκιστές της δεξιάς.

«Στην περίπτωση της Μελόνι και του κόμματός της, μπόρεσε να επικρίνει τόσο το κατεστημένο του Μάριο Ντράγκι, ενός μη εκλεγμένου τεχνοκράτη που διορίστηκε πρωθυπουργός, όσο και τους λαϊκιστές που είχαν στηρίξει την κυβέρνηση συνασπισμού του», λέει η Μαριάννα Γκρίφινι, λέκτορας στο Τμήμα Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών στο King’s College του Λονδίνου.

Η Γκριφίνι σημειώνει ότι τα πρόσφατα δεινά της Ιταλίας την έχουν κάνει ιδιαίτερα ευάλωτη σε ιδέες που αμφισβητούν το κατεστημένο.

«Υποφέραμε πολύ άσχημα ως χώρα στην πανδημία, από πολύ νωρίς. Πολλοί άνθρωποι πέθαναν, πολλές επιχειρήσεις έκλεισαν. Ήταν δύσκολο να λάβουμε υποστήριξη από την υπόλοιπη ΕΕ. Από τότε, το κατεστημένο και οι κυβερνήσεις, τόσο του Κόντε, όσο και του Ντράγκι ήταν εύκολοι στόχοι για να πετάξεις πέτρες».

Τζόρτζια Μελόνι: Η τέλεια καταιγίδα για την αναζωπύρωση του λαϊκισμού-2
REUTERS/Guglielmo Mangiapane

Γιατί η κρίση δημιουργεί μια τόσο μοναδική ευκαιρία στους δεξιούς λαϊκιστές;

«Οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι οι συντηρητικοί ψηφοφόροι έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για βεβαιότητα και σταθερότητα. Όταν η κοινωνία μας αλλάζει, οι συντηρητικοί είναι ψυχολογικά συντονισμένοι στο να το βλέπουν ως απειλή. Επομένως, είναι πολύ πιο εύκολο να ενωθούν αυτοί οι άνθρωποι ενάντια σε πραγματικές αλλαγές ή απειλές, όπως η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός, η έλλειψη τροφίμων ή οι μετανάστες», λέει η Άλις Στολμέγερ, εκτελεστική διευθύντρια του Defend Democracy.

Και υπάρχουν πολλές απειλές για τους λαϊκιστές να κουνήσουν το δάχτυλο αυτή τη στιγμή.

«Η αύξηση των τιμών των τροφίμων και των καυσίμων, η πτώση της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς, η αυξανόμενη ανισότητα, η μείωση της ταξικής κινητικότητας και οι ανησυχίες για τη μετανάστευση έχουν δημιουργήσει μια αίσθηση απόγνωσης, που μπορούν εύκολα να εκμεταλλευτούν αδίστακτοι ηγέτες», λέει ο Νικ Τσίσμαν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, στην κεντρική Αγγλία.

Ο ίδιος εκτιμά ότι αυτός ο σημερινός συνδυασμός κρίσης είναι μια «τέλεια καταιγίδα για τη φιλελεύθερη δημοκρατία – και θα χρειαστούν πολύ μεγαλύτερες προσπάθειες από όσους πιστεύουν στην συμπερίληψη, στην υπεύθυνη διακυβέρνηση και στα ανθρώπινα δικαιώματα για να την αντιμετωπίσουν».

Το ότι μιλάμε για αυτό το πρόσφατο κύμα λαϊκισμού σημαίνει ότι, εξ ορισμού, έχουμε δει δεξιούς λαϊκιστές να φτάνουν στην εξουσία στο παρελθόν και τους έχουμε δει να νικιούνται. Γιατί, λοιπόν, η προοπτική ενός άλλου κύματος είναι τόσο ανησυχητική για όσους αντιτίθενται;

«Το παράδοξο του λαϊκισμού είναι ότι συχνά εντοπίζει πραγματικά προβλήματα, αλλά επιδιώκει να τα αντικαταστήσει με κάτι χειρότερο», λέει ο Φεντερίκο Φιντσελστέιν, κορυφαίος ειδικός στον λαϊκισμό και συγγραφέας του βιβλίου «From Fascism to Populism in History».

«Τις αποτυχίες των πολιτικών ελίτ και των θεσμών, επιδιώκουν να τις αντικαταστήσουν με ισχυρή, λατρευτική ηγεσία. Ο Τραμπ είχε φυσικό ταλέντο σε αυτό και ενθάρρυνε άλλους όπως ο Ερντογάν, ο Μπολσονάρο, ακόμη και ο Όρμπαν να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο», προσθέτει ο Φιντσελστέιν, αναφερόμενος στους αυταρχικούς ηγέτες της Τουρκίας, της Βραζιλίας και της Ουγγαρίας, όπου η δημοκρατική νόρμα έχει υπονομευτεί σοβαρά τα τελευταία χρόνια.

Επισημαίνει δε ότι οι λαϊκιστές είναι «πολύ κακοί στη διακυβέρνηση, όπως είδαμε με τον Τραμπ και άλλους κατά τη διάρκεια της πανδημίας».

Αυτός, με λίγα λόγια, είναι ο πιθανός κίνδυνος αυτού του λαϊκιστικού κύματος. Σε μια περίοδο σοβαρής κρίσης, όσοι ισχυρίζονται ότι έχουν λύσεις μπορεί να κάνουν τα πάντα πολύ χειρότερα για τους πολίτες. Και αν τα πράγματα χειροτερέψουν, αναπόφευκτα θα προκληθούν περισσότερες κρίσεις, κάτι που σημαίνει ότι είναι αναπόφευκτος ο μεγαλύτερος φόβος, μαζί με τις περαιτέρω ευκαιρίες για τους λαϊκιστές.

Στην Ιταλία, αξίζει να σημειωθεί ότι η Μελόνι είναι απλώς η τελευταία -αν και η πιο ακραία- σε μια μακρά λίστα επιτυχημένων λαϊκιστών πολιτικών. Όσοι πέτυχαν πριν από αυτήν και μπήκαν στην κυβέρνηση μπήκαν στο στόχαστρό της όσο βρισκόταν στην αντιπολίτευση.

Εάν ο κύκλος της κρίσης στην Ευρώπη συνεχιστεί, τότε είναι εύλογο ότι σε λίγα χρόνια από τώρα θα συζητάμε την άνοδο ενός άλλου ακραίου λαϊκιστή, που εκμεταλλεύεται τους φόβους των πολιτών. Και όποιος παρακολουθεί στενά την ευρωπαϊκή πολιτική γνωρίζει πολύ καλά ότι εκατοντάδες τέτοιοι άνθρωποι βρίσκονται εν αναμονή, ενθαρρυμένοι κάθε φορά που κάποιος από τη δική τους φυλή στρέφεται εναντίον του κατεστημένου και το κερδίζει.

Πηγή: CNN, Καθημερινή

Ιταλία: Η «διάβρωση της μεσαίας τάξης» πίσω από το εκλογικό αποτέλεσμα;

0

AP Photo/Gregorio Borgia

ΜΑΝΟΣ ΜΑΤΣΑΓΓΑΝΗΣ*

Η νίκη της Δεξιάς στις χθεσινές εκλογές στην Ιταλία είχε προαναγγελθεί τόσο καθαρά από τις δημοσκοπήσεις (και τον «σφυγμό» της κοινής γνώμης) που η επόμενη μέρα προδιαγράφεται το ίδιο υποτονική όπως όλες οι προηγούμενες.

Σημάδι της υποτονικότητας το ρεκόρ αποχής: 36% όσων είχαν δικαίωμα ψήφου έμειναν στο σπίτι τους, έναντι 27% το 2018.

Όπως αναμενόταν, ο συνασπισμός της Κεντροδεξιάς επικράτησε καθαρά (43,9%) έναντι εκείνου της Κεντροαριστεράς (26,5%), χωρίς πάντως να κερδίζει τα δύο τρίτα των εδρών που θα του επέτρεπαν να αλλάξει το Σύνταγμα, όπως τουλάχιστον φαίνεται μέχρι στιγμής.

Όπως μεταδίδουν τα ειδησεογραφικά πρακτορεία, οι πρώτοι που συνεχάρησαν τους νικητές ήταν οι πρωθυπουργοί της Πολωνίας και της Ουγγαρίας.

Σε επίπεδο κομμάτων, οι πρώην νεοφασίστες της Τζόρτζια Μελόνι (26,3%) άφησαν σε απόσταση το Δημοκρατικό Κόμμα του Ενρίκο Λέττα (19,3%). Στο εσωτερικό της Κεντροδεξιάς, η λεπενική (και φιλοπουτινική) Λέγκα του Ματτέο Σαλβίνι καταποντίστηκε (8,9%), η Φόρτσα Ιτάλια του Σίλβιο Μπερλουσκόνι συγκράτησε τον κύριο όγκο των δυνάμεών της (8,0%). Εκτός των δύο συνασπισμών, το Κίνημα Πέντε Αστέρων υπό την ηγεσία του πρώην πρωθυπουργού Τζουζέπε Κόντε ξεπέρασε τις προσδοκίες (15%), ενώ το κεντρώο σχήμα των Κάρλο Καλέντα και Ματτέο Ρέντσι που φιλοδοξούσε να αναδειχθεί σε Τρίτο Πόλο έμεινε τέταρτο (7,8%).

Στις μονοεδρικές περιφέρειες (λίγο πάνω από το ένα τρίτο όλων των εδρών), ο χάρτης βάφτηκε μπλε, με λίγες κόκκινες νησίδες στην Εμίλια-Ρομάνια και στην Τοσκάνη, και ακόμη πιο λίγες κίτρινες (Κ5Α) στην Απουλία και στην Καμπανία.

Στις μικρότερες εκλογικές περιφέρειες, όπου βουλευτές και γερουσιαστές εκλέγονται με απλή αναλογική (εάν το κόμμα τους περάσει το 3%), η εκλογική γεωγραφία παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Στο κοσμοπολίτικο και δυναμικό Μιλάνο, η Κεντροδεξιά (34%) ηττήθηκε από την Κεντροαριστερά (38%), ενώ οι Καλέντα-Ρέντσι διπλασίασαν το εθνικό ποσοστό τους (16%). Αντίθετα, 770 χιλιόμετρα νοτιότερα, στη Νάπολι, όπου οι βασικοί εργοδότες είναι το Δημόσιο και η Καμόρρα, η Κεντροδεξιά έμεινε στο 21% και η Κεντροαριστερά στο 24%, ενώ το Κίνημα Πέντε Αστέρων θριάμβευσε (43%). Το μυστικό της δημοτικότητας του Κόντε, τον οποίο οι Ναπολιτάνοι υποδέχθηκαν περίπου σαν να ήταν ο μικρός αδελφός του Μαραντόνα, είναι το λαοφιλές «Εισόδημα του Πολίτη», που δίνει μέχρι 780 ευρώ το μήνα σε όσους δεν διαθέτουν (δηλωμένα) εισοδήματα. Ο σοφός Μάριο Ντράγκι είχε αναγνωρίσει ότι το «Εισόδημα του Πολίτη» συνιστούσε βήμα εξευρωπαϊσμού της ιταλικής πολιτικής κατά της φτώχειας, επέμενε όμως ότι έχρηζε επείγοντος ανασχεδιασμού. Μια τέτοια διάκριση παραείναι λεπτή για την Κεντροδεξιά, που έχει υποσχεθεί ότι θα το καταργήσει.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Federico Fubini, οικονομικού συντάκτη της Corriere della sera, το εκλογικό αποτέλεσμα αντανακλά την παρακμή της μεσαίας τάξης σε μια στάσιμη οικονομία. Η ποσοτική χαλάρωση της ΕΚΤ τόνωσε την αξία των περιουσιακών στοιχείων, και κατά συνέπεια τα εισοδήματα όσων διαθέτουν περιουσία, κινητή και ακίνητη. Στην άλλη άκρη της εισοδηματικής κατανομής, το «Εισόδημα του Πολίτη» βελτίωσε τη θέση των φτωχών. Οι υπόλοιποι έμειναν πίσω. Η παρακμή της μεσαίας τάξης συμπαρέσυρε το Κέντρο, η κοινωνική πόλωση ενίσχυσε την εκλογική.

Τι θα γίνει τώρα; Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Σέρτζιο Ματαρέλλα θα δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στη 45χρονη Τζόρτζια Μελόνι, που όταν γίνει πρωθυπουργός θα είναι η πρώτη γυναίκα στην ιστορία της χώρας. (Στο νεαρόν της ηλικίας την είχει ξεπεράσει ο Ματτέο Ρέντσι, ο οποίος το 2014 ήταν 39 ετών.)

Κατά τα άλλα, αντίθετα με ό,τι είχε συμβεί το 2018, όταν κυβέρνηση είχαν σχηματίσει η Λέγκα και το Κίνημα Πέντε Αστέρων, και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Σέρτζιο Ματαρέλλα είχε αναγκαστεί να βάλει βέτο στην επιλογή για τη θέση του υπουργού οικονομικών ενός οπαδού της εξόδου της Ιταλίας από το ευρώ, οι αγορές έχουν προεξοφλήσει τις εξελίξεις: το περιθώριο κινδύνου (spread) στα ιταλικά ομόλογα έχει ήδη αυξηθεί, και δεν προβλέπεται να αυξηθεί άλλο βραχυπρόθεσμα. Σε λίγους μήνες όμως, όταν η ΕΚΤ αρχίσει να εκχωρεί ομόλογα, το δυσθεώρητο χρέος της Ιταλίας (2 τρις 770 δις ευρώ, περίπου 15 φορές το ΑΕΠ της Ελλάδας) θα ξαναμπεί στο μικροσκόπιο των αγορών, που ως γνωστόν έχουν την τάση να υπεραντιδρούν σε ο,τιδήποτε εκλαμβάνουν ως απειλή στη δανειοληπτική ικανότητα των κυβερνήσεων. Η συνέχεια αναμένεται με ενδιαφέρον.

*Ο Μάνος Ματσαγγάνης είναι καθηγητής δημόσιας οικονομικής στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου, και επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Ελληνικής & Ευρωπαϊκής Οικονομίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Καθημερινή

Ιταλία: Πόσο σημαντική είναι η εξωτερική πολιτική

0

(reuters)

Όπως η Πολωνία, η Ιταλία των FdI (Fratelli d’ Italia) είναι φίλη της Αμερικής και ψυχρή απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά η Ρώμη δεν είναι Βαρσοβία.

26 Σεπτεμβρίου

Η Ιταλία ξυπνά πολύ διαφορετικά. Το πολιτικό της πρόσωπο έχει μεταμορφωθεί σε λίγες ώρες όπως ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν έχει αλλάξει και η μοίρα της ως έθνους στην Ευρώπη, αλλά αυτό είναι το πρώτο ερώτημα που απασχολεί πολλούς.

Στην πραγματικότητα, η μοίρα όλων των πρωταγωνιστών και των υποστηρικτών αυτού του ιστορικού περάσματος αλλάζει από σήμερα, όπου για πρώτη φορά ένα κόμμα που δεν αναγνώριζε τον εαυτό του, πριν από εβδομήντα και πλέον χρόνια, στο συστατικό σύμφωνο της Δημοκρατίας κερδίζει τη σχετική πλειοψηφία των ψήφων και των εδρών.

Κατά συνέπεια, βρισκόμαστε μπροστά με μια κενή σελίδα που θα πρέπει να γεμίσει γρήγορα γιατί η ύφεση πλησιάζει και η διεθνής κρίση μας απειλεί πολύ στενά. Αλλά καταρχήν είναι σκόπιμο να αναρωτηθούμε τι αλλάζει η μοίρα της Τζώρτζια Μελόνι, της πραγματικής νικήτριας των εκλογών. Κέρδισε αυτή, όχι ένας συνασπισμός που διαλύθηκε από την ψηφοφορία, στον οποίο οι ηττημένοι αποκαλούνται Μπερλουσκόνι και Σαλβίνι.

Τώρα η νεαρή αρχηγός μιας ριζοσπαστικής δεξιάς μοναδικής αντιπολίτευσης στην κυβέρνηση Ντράγκι -υπήρχαν άλλοι σιωπηροί, για να μην πω υποκριτικοί- αντιμετωπίζει μια δοκιμασία ωριμότητας που θα έπρεπε να γνωρίζει καλά. Με άλλα λόγια: αν η σκληρότητα ορισμένων θέσεων (η ψήφος υπέρ του Όρμπαν, το «θεϊκό δώρο» για την Ευρώπη κ.λπ.) ήταν μια εκλογική πονηριά για να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ της Λίγκας του Βορρά και των οπαδών του Italexit, μπορούμε να νιώσουμε , να το πω έτσι, καθησυχασμένοι. Αν, από την άλλη, ήταν η προσμονή ενός υπερλαϊκιστικού προγράμματος, υπάρχουν πολλά να μας ανησυχούν.

Επιπλέον, γνωρίζουμε ότι η αφετηρία της Τζώρτζια Μελόνι είναι ένας επιδεικτικός ατλαντισμός που σήμερα μεταφράζεται στη γραμμή υπέρ της Ουκρανίας και κατά του Πούτιν. Στο οποίο προστέθηκε η υπεράσπιση της Ταϊβάν από κινεζικούς στόχους με επιχειρήματα που σίγουρα θα αρέσουν στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Όπως η Πολωνία, η Ιταλία των FdI παρουσιάζεται ως πολύ φίλη της Αμερικής και ταυτόχρονα πολύ ψυχρή απέναντι στην Ένωση. Ωστόσο, η Ιταλία δεν είναι Πολωνία, αλλά ιδρυτική χώρα της πολιτικής Ευρώπης: δεν χρειάζεται να θυμόμαστε πόσο διαφορετική είναι η ιστορία, το βάρος, η οικονομική δύναμη. Είναι πολύ λογικό ότι αυτός ο ατλαντισμός, χρήσιμος για την απόκτηση τουλάχιστον της μη εχθρότητας της Ουάσιγκτον, είναι απαραίτητη αλλά όχι επαρκής προϋπόθεση για τη διακυβέρνηση.

Είναι αλήθεια ότι ένα δημοσίευμα της Wall Street Journal μόλις περιέγραψε την ηγέτη των FdI ως μια συντηρητική πολιτικό που δεν διαφέρει από άλλους που έχουν πατήσει την σκηνή στην Ευρώπη και καταλήγει: «δεν είναι η Μαρίν Λεπέν». Ούτε είναι, θα μπορούσε κανείς να προσθέσει, η Μάργκαρετ Θάτσερ. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, η άλλη όψη του νομίσματος, δηλαδή η σχέση με την Ένωση, αλλά κυρίως με το Παρίσι και το Βερολίνο, αξίζει κάποια διευκρίνιση.

Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία και τη Ρωσία, η Giorgia Meloni εμφανίζεται σε αρμονία με τον Μάριο Ντράγκι, τον πρωθυπουργό στον οποίο αρνιόταν πάντα ψήφους στο κοινοβούλιο, ενώ διατηρεί μια σχέση θεσμικής ορθότητας. Αλλά υπάρχει μια προφανής απόσταση απο την Ένωση. Τόσο πολύ που ο απερχόμενος πρωθυπουργός θέλησε να θυμηθεί προ ημερών ότι οι σημαντικές μας σχέσεις δεν είναι με τον Όρμπαν, αλλά με τον Μακρόν και τον Σολτς.

Είναι σε θέση η επίδοξη πρωθυπουργός, η πρώτη γυναίκα στην ιταλική ιστορία, να κάνει αυτό το βήμα χωρίς να χάσει την κληρονομιά του Ντράγκι; Είναι σε θέση να δεχτεί τη συμβουλή του τελευταίου επειδή αναγνωρίζει το κύρος του, παραδεχόμενη ότι είναι προς το συμφέρον της νέας κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει την αξιοπιστία προς όφελος μιας άρχουσας τάξης που έχει ακόμα τα πάντα να αποδείξει;

Αυτό προϋποθέτει ότι η δεξιά πλειοψηφία, στην οποία η Μελόνι είναι ηγέτης ενώ ο Σαλβίνι και ο Μπερλουσκόνι έχουν περιοριστεί σε υποστηρικτικούς παράγοντες, είναι εξοπλισμένη να εγκαταλείψει το λιμάνι χωρίς να βυθιστεί στον κυματοθραύστη. Άλλωστε όλα κρατούνται. Οι ασάφειες της δεξιάς στην εξωτερική πολιτική είναι αδιαμφισβήτητες. Και για μια φιλοδυτική Μελόνι υπάρχουν τα μπλουζάκια με το πρόσωπο του Πούτιν που φορούσε ο Σαλβίνι, καθώς και οι επικίνδυνες φιλίες του Μπερλουσκόνι.

Στα χαρτιά, η πρωθυπουργός στο βάθος έχει τις ψήφους και τις έδρες και μαζί τους θα παρουσιαστεί στον Ματαρέλλα. Ο δρόμος όμως για εκείνη είναι μακρύς και με πολλές στροφές. Θα πρέπει να κρατήσει την αξιοπιστία που της αφήνει η Ιταλία του Ντράγκι και τα συνθήματα δεν θα είναι αρκετά για να το κάνει.

repubblica.it

Nέο παραλλήρημα Ερντογάν: Η Ελλάδα δεν είναι ισότιμη με την Τουρκία – Θα λογοδοτήσει για τα εγκλήματα

0
Turkish President Tayyip Erdogan speaks during a news conference ahead of a visit to Algeria, at Ataturk airport in Istanbul, Turkey, January 26, 2020. Presidential Press Office/Handout via REUTERS ATTENTION EDITORS - THIS PICTURE WAS PROVIDED BY A THIRD PARTY. NO RESALES. NO ARCHIVE

«Θα υπερασπιστούμε τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας μας έναντι της Ελλάδας, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που έχουμε στη διάθεση μας» δήλωσε ο Ερντογάν

Το προσφυγικό ζήτημα και η αποστρατιωκοποίηση ελληνικών νησιών, την οποία μετ΄επιτάσεως ζητά η Αγκυρα, βρέθηκαν στο επίκεντρο των δηλώσεων του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αμέσως μετά το κρίσιμο υπουργικό συμβούλιο.

Αναφερόμενος στην Ελλάδα ο τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι ενώ η Τουρκία προσπαθεί να αναλάβει ρόλο στον τερματισμό των πολέμων, των εντάσεων και των διενέξεων στον κόσμο, την ίδια στιγμή παρακολουθεί τις κινήσεις της γειτονικής της Ελλάδας που «μυρίζουν» (χαρακτηρίζονται) από προκλήσεις.

Ο τούρκος πρόεδρος επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι ούτε στρατιωτικός ούτε πολιτικός συνομιλητής της Τουρκίας, καθώς δεν είναι ίση με αυτήν και δεν μπορεί να είναι ίση με την Τουρκία.

Νέες απειλές

Θα υπερασπιστούμε τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας μας έναντι της Ελλάδας, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που έχουμε στη διάθεση μας, τόνισε ο τούρκος πρόεδρος, σύμφωνα με το Anadolu.

Γνωρίζουμε ότι οι πραγματικές προθέσεις εκείνων που προκαλούν και υποκινούν τους Έλληνες πολιτικούς είναι να εμποδίσουν το πρόγραμμα μας για μία ισχυρή Τουρκία, ανέφερε ο Ερντογάν.

Ο Ερντογάν κατηγορώντας την Ελλάδα για «προκλητικότητα» μίλησε για ένα «επικίνδυνο παιχνίδι, τόσο για τους Έλληνες πολιτικούς, το ελληνικό κράτος, τον ελληνικό λαό και όσους τους χρησιμοποιούν σαν μαριονέτες».

Αναφερόμενος στο μεταναστευτικό έκανε λόγο για παιδιά και αθώους που η ίδια νοοτροπία άφησε να πεθάνουν, βυθίζοντας τις βάρκες τους σε Αιγαίο και Μεσόγειο, σημειώνοντας ότι «σίγουρα θα λογοδοτήσουν κάποτε».

Τίποτα δεν αρκεί για να ανεβάσει την Ελλάδα στο επίπεδο της Τουρκίας

Έκανε λόγο δε σε συγκέντρωση ξένων δυνάμεων σε όλη την Ελλάδα, που θα έπρεπε να ενοχλούν τον ελληνικό λαό και όχι την Τουρκία.

Ο τούρκος πρόεδρος μίλησε και για πολιτικές δεσμεύσεις που θα υποθηκεύσουν το μέλλον της Ελλάδας για τα επόμενα 25 χρόνια και που σίγουρα θα πρέπει να «πληρωθούν» και θα πρέπει όπως είπε να ανησυχούν τον ελληνικό λαό και όχι την Τουρκία.

Σύμφωνα με τον Ερντογάν ούτε αυτές οι στρατιωτικές δυνάμεις, ούτε τα πολιτικά και οικονομικά στηρίγματα είναι αρκετά για να ανεβάσουν την Ελλάδα στο επίπεδο της Τουρκίας, αλλά αρκούν για να σύρουν την Ελλάδα στο βάλτο.

Nέο παραλλήρημα Ερντογάν: Η Ελλάδα δεν είναι ισότιμη με την Τουρκία – Θα λογοδοτήσει για τα εγκλήματα

Στο τουρκικό ΥΠΕΞ ο Έλληνας πρέσβης: Του ζήτησαν εξηγήσεις για την στρατικοποίηση των νησιών

0

Για τις «ελληνικές παραβιάσεις στα νησιά» κλήθηκε στο τουρκικό ΥΠΕΞ ο Έλληνας πρέσβης στην Άγκυρα.

Κλιμακώνει την ένταση η Άγκυρα, καθώς όπως μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, το Τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Έλληνα πρέσβη και του επέδωσε διάβημα, ζητώντας από την Ελλάδα να βάλει τέλος στη στρατιωτικοποίηση των νησιών.

Ειδικότερα, η Τουρκία διαμαρτυρήθηκε ενώπιον της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών για την ανάπτυξη τεθωρακισμένων οχημάτων στη Λέσβο και τη Χίο.

Σύμφωνα με τη Hurriyet, από τον Έλληνα πρέσβη, Χριστόδουλο Λάζαρη, ζητήθηκε να σταματήσουν οι συγκεκριμένες «προκλήσεις».

Υπενθυμίζεται πως χθες Κυριακή (25/9), τα τουρκικά MME μετέδωσαν φωτογραφίες που κατέγραψαν drones πάνω από τα συγκεκριμένα ελληνικά νησιά, υποστηρίζοντας πως οι ΗΠΑ επιχειρούν να δημιουργήσουν έναν κλοιό γύρω από την Τουρκία, με «όχημα» την Ελλάδα.

Ανέφεραν μάλιστα πως τα συγκεκριμένα τεθωρακισμένα που φωτογραφήθηκαν, ήταν «πανομοιότυπα με αυτά που αποβιβάστηκαν από αμερικανικά πλοία στην Αλεξανδρούπολη».

Η απάντηση της Ελλάδας

Απαντώντας στο διάβημα, η ελληνική πλευρά απέρριψε εν τω συνόλω τις τουρκικές αιτιάσεις, καθώς είναι παντελώς αβάσιμες και δεν συνάδουν με το Διεθνές Δίκαιο.

Ο Έλληνας Πρέσβης υπογράμμισε ότι οι ελληνικές θέσεις έχουν αναπτυχθεί ενδελεχώς στις δύο επιστολές που εστάλησαν στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.

Η Ελλάδα σέβεται απολύτως τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από τη Συνθήκη της Λωζάννης.

Ο Πρέσβης μας στην Άγκυρα επεσήμανε ότι δεν είναι η Ελλάδα η χώρα η οποία απειλεί με πόλεμο τη γείτονα της (casus belli), ούτε έχει συγκεντρώσει τον μεγαλύτερο αποβατικό στόλο στα παράλια της, όπως έχει κάνει η Τουρκία.

Προσέθεσε, ότι η Τουρκία συνεχίζει να παραβιάζει την κυριαρχία της Ελλάδας, με τις συνεχείς παραβιάσεις του εναερίου χώρου, καθώς και τις υπερπτήσεις άνωθεν ελληνικού εδάφους.

https://www.ieidiseis.gr/politiki/164917/sto-tourkiko-ypeks-o-ellinas-presvis-tou-zitisan-eksigiseis-gia-tin-stratikopoiisi-ton-nision

Quanto pesa la politica estera

0

(reuters)
Come la Polonia, l’Italia di FdI è amica dell’America e fredda verso l’Unione europea. Ma Roma non è Varsavia

L’Italia si sveglia molto diversa. Il suo volto politico si è trasformato in poche ore come mai negli ultimi decenni. Ancora non sappiamo se sia cambiato anche il suo destino come nazione in Europa, ma questo è il primo interrogativo, che parecchi altri ne porta con sé. In realtà da oggi muta il destino di tutti i protagonisti e comprimari di questo passaggio storico, nel quale per la prima volta un partito che non si riconobbe, oltre settant’anni fa, nel patto costituente della Repubblica conquista la maggioranza relativa dei voti e dei seggi.

Di conseguenza siamo davanti a una pagina bianca che dovrà essere riempita in fretta perché la recessione incombe e la crisi internazionale ci minaccia da molto vicino. Ma in primo luogo è opportuno domandarsi in cosa cambia il destino di Giorgia Meloni, la vera vincitrice delle elezioni. Ha vinto lei, non una coalizione frantumata dal voto, in cui i perdenti si chiamano Berlusconi e Salvini.

Ora la giovane leader di una destra radicale interprete dell’unica opposizione al governo Draghi – ce n’erano altre implicite, per non dire ipocrite – è posta di fronte a una prova di maturità di cui dovrebbe essere ben consapevole. In altre parole: se l’asprezza di certe posizioni (il voto a favore di Orbán, la “pacchia finita” per l’Europa, eccetera) era un’astuzia elettorale per rastrellare consensi tra i leghisti e i seguaci di Italexit, ci si può sentire, per così dire, rassicurati. Se invece era l’anticipo di un programma iper-populista, c’è da preoccuparsi e non poco.

Peraltro sappiamo che il punto di partenza di Giorgia Meloni è un ostentato atlantismo che oggi si traduce nella linea pro-Ucraina e anti-Putin. Alla quale si è aggiunta la difesa di Taiwan dalle mire cinesi con argomenti che saranno di sicuro piaciuti al Dipartimento di Stato.

Al pari della Polonia, l’Italia di FdI si presenta come molto amica dell’America e al contempo assai fredda verso l’Unione. Tuttavia l’Italia non è la Polonia, bensì un paese fondatore dell’Europa politica: non c’è bisogno di ricordare quanto siano differenti la storia, il peso, la forza economica. È abbastanza logico che questo atlantismo, utile per ottenere quanto meno la non ostilità di Washington, sia condizione necessaria ma non sufficiente per governare.

Vero è che un reportage del Wall Street Journal ha appena descritto la leader di FdI come una politica conservatrice non diversa da altri che hanno calcato la scena in Europa e conclude: “lei non è Marine Le Pen“. E non è nemmeno, verrebbe da aggiungere, Margaret Thatcher. Proprio per questo l’altra faccia della medaglia, ossia il rapporto con l’Unione, ma soprattutto con Parigi e Berlino, merita qualche chiarimento.

Sull’Ucraina e la Russia Giorgia Meloni appare in sintonia con Mario Draghi, il premier a cui ha sempre negato i voti in Parlamento pur mantenendo un rapporto di correttezza istituzionale. Ma sull’Unione c’è una distanza evidente. Tanto è vero che il premier uscente ha voluto ricordare giorni fa che le nostre relazioni importanti non sono con Orbán, bensì con Macron e Scholz.

È in grado l’aspirante presidente del Consiglio, prima donna nella storia italiana, di compiere questo passaggio senza disperdere l’eredità di Draghi? È capace di accettare i consigli di quest’ultimo perché ne riconosce il prestigio, ammettendo che è nell’interesse del nuovo governo utilizzarne la credibilità a tutto vantaggio di una classe dirigente che ha tutto ancora da dimostrare?

Questo nell’ipotesi che la maggioranza di destra, in cui Meloni è egemone mentre Salvini e Berlusconi sono ridotti a comprimari, sia attrezzata per uscire dal porto senza naufragare contro la diga foranea. In fondo tutto si tiene. Le ambiguità della destra in politica estera sono innegabili. E per una Meloni filo-occidentale ci sono le magliette con la faccia di Putin indossate da Salvini, nonché le amicizie pericolose di Berlusconi.

Sulla carta la premier in pectore ha i voti e i seggi e con essi si presenterà a Mattarella. Ma la strada per lei è lunga e tortuosa. Dovrà mantenere il credito che l’Italia di Draghi le ha procurato e per farlo non basteranno gli slogan.

Τα πρώτα υπουργεία της δεξιάς κυβέρνησης –  Σ.Μπερλουσκόνι πρόεδρος της Γερουσίας –  Σαλβίνι στο Εσωτερικών

0

Οι υποψήφιοι για την θέση του ΥΠΕΞ και του ΥΠΟΙΚ

Η Δεξιά κατήγαγε θριαμβευτική νίκη στην Ιταλία και η Τζόρζια Μελόνι ως νέα πρωθυπουργός (και πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός) της Ιταλίας συνθέτει το νέο κυβερνητικό σχήμα στο οποίο θα παίξουν σχεδόν ισότιμο ρόλο ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι και ο Ματέο Σαλβίνι.

Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι προορίζεται για πρόεδρος της Γερουσίας και ο Ματέο Σαλβίνι θα αναλάβει αυτό που ξέρει καλύτερα και στο οποίο αρίστευσε στο παρελθόν, το υπουργείο Εσωτερικών και την προστασία της χώρας από την παράνομη μετανάστευση.

Το ποσοστό της Λέγκα (8,9%) στις βουλευτικές εκλογές κρίνεται ιδιαίτερα χαμηλό και είναι το τίμημα που πλήρωσε ο Μ.Σαλβίνι για την στήριξη της κυβέρνησης Ντράγκι μέχρι να την αποσύρει.

Ένα από τα νευραλγικά χαρτοφυλάκια, αυτό του υπουργείου Εξωτερικών, θα μπορούσε να παραμείνει στα χέρια του νυν υπουργού Οικονομικών, Ντανιέλε Φράνκο. Υπό την ηγεσία του, η ιταλική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 6,6% το 2021 και τα επίπεδα του ελλείμματος διατηρήθηκαν υπό έλεγχο.

Σε ότι αφορά του υπουργείο Οικονομικών σύμφωνα με το «Politico», η Μελόνι θα στηρίξει τον Τζούλιο Τρεμόντι, ο οποίος είναι στέλεχος το οποίο ανήκει στην μπερλουσκονική πτέρυγα.

Υπήρχε η πιθανότητα της επιλογής του 63χρονου Φάμπιο Πανέτα, μέλους του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ωστόσο, ο Πανέτα μάλλον θα διεκδικήσει το κορυφαίο αξίωμα στην Τράπεζα της Ιταλίας καθώς λήγει η θητεία του Ignazio Visco τον Οκτώβριο του 2023.

Σύμφωνα με το Bloomberg, στο υπουργείο Οικονομικών παίζει και το όνομα του 68χρονου Domenico Siniscalco.

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών και Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών έχει κάποιες ελπίδες.

Ωστόσο, αυτό που λαμβάνει σοβαρά υπόψη της η Μελόνι είναι ότι, οι μισοί από τους ψηφοφόρους του κόμματός της, είναι πρώην ψηφοφόροι της Λέγκα του Σαλβίνι.

Ο πιο πιθανός υποψήφιος για την θέση του ΥΠΟΙΚ, είναι ο Τζούλιο Τρεμόντι, πρώην υπουργός Οικονομικών στις περισσότερες από τις κυβερνήσεις του Μπερλουσκόνι.

Ο Τρεμόντι είναι, μεταξύ άλλων, ένθερμος υπερασπιστής των πολιτικών της ελεύθερης αγοράς.

Ο Μπερλουσκόνι στην προεδρία της Γερουσίας;

Την ίδια ώρα, πολλά ιταλικά ΜΜΕ αναφέρουν ότι, ο 85χρονος Σίλβιο Μπερλουσκόνι, επί τρεις φορές πρωθυπουργός της Ιταλίας, θέλει να κατακτήσει το δεύτερο υψηλότερο αξίωμα στη χώρα: την προεδρία της Γερουσίας.

Η Τζόρτζια Μελόνι φέρεται να έχει συμφωνήσει στην επιθυμία αυτή του Σίλβιο Μπερλουσκόνι με τον οποίο έχει προσωπική σχέση καθώς ήταν υπουργός κυβέρνησής του το 2008. Ήταν υπουργός Νεολαίας και ήταν μάλιστα η νεότερη υπουργός στην ιστορία της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Μετά την μη επιτυχημένη προσπάθειά του να αναλάβει την προεδρία της Ιταλίας τον περασμένο Ιανουάριο, ο Μπερλουσκόνι στρέφεται στην προεδρία της Γερουσίας: Ένα αξίωμα που θα του προσέδιδε το κύρος με το οποίο θα έκλεινε την πολιτική του καριέρα.

https://www.pronews.gr/kosmos/italia-ayta-einai-ta-prosopa-kleidia-tis-neas-kyvernisis-tis-tzortzia-meloni/

Η Ουκρανία και η Μεταβαλλόμενη Γεωπολιτική της Heartland

0

Alexander Brotman

Καθώς η σύγκρουση στην Ουκρανία έχει πλέον περάσει το όριο των έξι μηνών, οι φόβοι για έναν βίαιο πόλεμο φθοράς σε ένα ακίνητο μέτωπο έχουν πλέον εξελιχθεί σε μια σειρά επιτυχημένων αντεπιθέσεων από τις ουκρανικές δυνάμεις σε πόλεις που κατείχε η Ρωσία από την αρχή του πολέμου. Είναι πλέον δυνατό να φανταστούμε μια ουκρανική νίκη νωρίτερα από όσο περίμεναν πολλοί στη Δύση, και με τεράστιες γεωπολιτικές συνέπειες για την Ευρώπη και τον ευρύτερο κόσμο.

Ως παραμεθόριο κράτος, (σσ. βλέπε χάρτη)  η Ουκρανία μπορεί να καθοδηγείται από γειτονικές δυνάμεις, αλλά το πεπρωμένο της διαμορφώνεται όλο και περισσότερο εντός των συνόρων της. Η πιθανότητα μιας πλήρως απελευθερωμένης Ουκρανίας που θα είναι υπεύθυνη για το στρατηγικό της πεπρωμένο απαιτεί αξιολόγηση της θέσης της στην ιστορία της γεωπολιτικής θεωρίας.

Η ικανότητα της Ρωσίας να διαχειρίζεται τις σχέσεις και να προβάλλει ισχύ σε όλη τη σφαίρα επιρροής της στην καρδιά της Ευρασίας μειώνεται. Ως εκ τούτου, πάνω από τριάντα χρόνια από την ανεξαρτησία της από τη Σοβιετική Ένωση, ο αγώνας της Ουκρανίας σηματοδοτεί μια διαχωριστική γραμμή της μετασοβιετικής εποχής σε μια από τις πιο σημαντικές γεωπολιτικά περιοχές του πλανήτη.

Η ιστορία της Ουκρανίας από γεωπολιτική προοπτική

Ο γεωγράφος και ιδρυτής της σύγχρονης γεωπολιτικής Χάλφορντ Μάκιντερ έθεσε περίφημα στη Θεωρία της Χάρτλαντ ότι

όποιος «κυβερνά την Ανατολική Ευρώπη διοικεί την Χάρτλαντ». Όποιος κυβερνά την Χάρτλαντ διοικεί την παγκόσμια Νήσο. Όποιος κυβερνά την παγκόσμια Νήσο διοικεί τον Κόσμο.»

Από τη δημοσίευση του άρθρου του Mackinder το 1904, η Ανατολική Ευρώπη έχει σε μεγάλο βαθμό περιέλθει σε δυτικό προσανατολισμό, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τη Λευκορωσία ως ρωσικό εξάρτημα με ευρασιατική τάση και την Ουκρανία και τη Μολδαβία που προχωρούν προς την Δυτικά, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σε μια κατάσταση γεωπολιτικού κενού. Οι εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας είναι πιο ισχυρές από αυτές της Μολδαβίας, η οποία εξακολουθεί να κινδυνεύει από ρωσικές προκλήσεις στην Υπερδνειστερία, σε συνδυασμό με τη σταθερή υποστήριξη προς το ευθυγραμμισμένο προς το Κρεμλίνο Σοσιαλιστικό Κόμμα του πρώην προέδρου Igor Dodon.

Επιπλέον, πάνω από εκατό χρόνια μετά τη δημοσίευση του βιβλίου του Mackinder Democratic Ideals and Reality, Δημοκρατικά Ιδανικά και Πραγματικότητα, η σύγκρουση μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας, και συνεπώς της Κεντρικής Ευρώπης και της Ρωσίας, έχει γίνει πιο διαχειρίσιμη προς όφελος και των δύο εθνών, αλλά αναμφισβήτητα ως εμπόδιο εθνών της Heartland όπως η Ουκρανία.

Η Γερμανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ακόμη το «πρόβλημα Ρωσία» σύμφωνα με τα λόγια του John Lough, το οποίο ευνοεί την ηπειρωτική ασφάλεια έναντι του ανταγωνισμού με τη Μόσχα και δίνει σημαντική έμφαση στον ρόλο που έπαιξε η Ρωσία στον καθορισμό του ρόλου της Γερμανίας στην Ευρώπη.

Έξι μήνες μετά, το πραγματικό «Zeitenwende», ή το σημείο καμπής όπως ανακοίνωσε ο καγκελάριος Scholz, εμφανίζεται στην Heartland πολύ πιο κοντά στην πρόσφατα ανακαταληφθείσα πόλη Izium παρά στους διαδρόμους εξουσίας στο Βερολίνο. Η Γερμανία έχει ακόμη σημαντικούς στόχους να επιτύχει καθώς επιδίδεται σε μια δραματική αναθεώρηση της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας, και οι επιτυχίες της Ουκρανίας στην αντεπίθεσή της μπορεί τελικά να αναγκάσουν το Βερολίνο να δράσει.

Ευρασία

Η σύγκρουση στην Ουκρανία αποκάλυψε επίσης την αιώνια σημασία της Ευρασίας για τις φιλοδοξίες των αντίπαλων δυνάμεων. Ο Jeffrey Mankoff στο βιβλίο του Empires of Eurasia, Αυτοκρατορίες της Ευρασίας, υποστηρίζει ότι η μεταψυχροπολεμική Ευρασία είναι μια ήπειρος «λιγότερο από κράτη παρά απο περιοχές», όπου «μεγάλες, ισχυρές πολιτικές» και εξωτερικές δυνάμεις όπως η ΕΕ και οι ΗΠΑ μάχονται για επιρροή στα μικρότερα κράτη που έμειναν μεταξύ τους.

Αυτή η Heartland είναι ένα ανανεωμένο μεγάλο παιχνίδι κατάκτησης, με την κυριαρχία των κρατών να υπάρχει σε ένα «περιορισμένο και υπό όρους» επίπεδο σύμφωνα με τον Mankoff, όπως μαρτυρεί η αντίληψη του Πούτιν για την Ουκρανία.

Πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, η εκτίμηση του ιστορικού Henry Adams ότι το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης ήταν η Ρωσία εξακολουθεί να είναι αληθινή και οι προσπάθειες να διαμορφωθεί σταθερά η στρατηγική μοίρα της Ρωσίας είτε ως ευρωατλαντική είτε ως ευρασιατική δύναμη έχουν αποτύχει.

Ο Πούτιν έχει δείξει πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον να επανεντάξει τα παλιά αυτοκρατορικά σύνορα στην Ευρώπη, της παλιάς Ρωσίας του Κιέβου, που από καιρό αποτελούν την καρδιά του ρωσικού πολιτισμού και ταυτότητας αντί να συγχωνεύσει τα κράτη της Κεντρικής Ασίας για να αντισταθμίσει την ΕΕ.

Η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, (Eurasian Economic Union) που συχνά θεωρείται ως η απάντηση του Πούτιν στην ΕΕ, είναι περισσότερο μια πρακτική οικονομική διευθέτηση μεταξύ μακροχρόνια συμμαχικών κρατών παρά ένα ιδεολογικό στήριγμα ή έργο που διαμορφώνει συνέχεια για το Κρεμλίνο.

Η πιο κρίσιμη αλλαγή από την εποχή του Mackinder είναι ο ρόλος της Κίνας στην Ευρασία, με τη Ρωσία να παίζει το ρόλο του κατώτερου εταίρου σε όλα σχεδόν τα σημαντικά ζητήματα, με επικεφαλής το Πεκίνο, παρά το γεγονός ότι εμπλέκεται σε μια σχέση χωρίς όρια.

Ομοίως, ο ρόλος της Ρωσίας ως ενός εγγυητή ασφαλείας στον Καύκασο, μια κομβική περιοχή στο σταυροδρόμι πολλών πρώην αυτοκρατοριών, δοκιμάζεται επίσης λόγω των ενεργειών της στην Ουκρανία. Η ικανότητα της Ρωσίας να χρησιμοποιήσει τον ηγετικό της ρόλο σε οργανισμούς συλλογικής ασφάλειας σε όλη τη σφαίρα επιρροής της, όπως ο CSTO, (Collective Security Treaty Organization, Οργανισμός Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας) μειώνεται, αναγκάζοντας άλλες δυνάμεις από την Κίνα μέχρι την Τουρκία και τις ΗΠΑ να κάνουν εισβολές.

Στην Ανατολική Ευρώπη, η επιρροή της Ρωσίας παραμένει ισχυρή από άποψη πολιτισμού και ταυτότητας, αλλά αδύναμη όσον αφορά τις προοπτικές οικοδόμησης συμμαχιών και οικονομικής ανάπτυξης σε σύγκριση με την ΕΕ. Αυτό συμβαίνει στη Σερβία, έναν μακροχρόνιο σύμμαχο της Ρωσίας με σλαβικές ρίζες που ακολουθεί μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική καθώς αναζητά επενδύσεις από την Κίνα και, επίσης, ένταξη στην ΕΕ.

Στην Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί Ρώσοι με μακροχρόνιες συνδέσεις με τη Μόσχα, υπάρχει ευρεία λαϊκή υποστήριξη σε όλες τις περιοχές από τα πολωνικά σύνορα μέχρι το Ντονμπάς για μια ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και στρατηγική προοπτική. Ως εκ τούτου, η Ουκρανία μπορεί να υπάρχει φυσικά στον αμφισβητούμενο χώρο της Heartland, αλλά τώρα είναι όλο και πιο κοντά ιδεολογικά, στρατιωτικά και στρατηγικά με τους γείτονές της στη Δύση.

Ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία απλώς επιτάχυνε αυτήν την τάση, προκαλώντας τις ίδιες απειλές που φανταζόταν με την επέκταση του ΝΑΤΟ καθώς η Σουηδία και η Φινλανδία πρόκειται τώρα να ενταχθούν στη συμμαχία. Έτσι, η Heartland είναι πιθανό να γίνει όχι απλώς αδιαμφισβήτητη, αλλά να δεσμευθεί βάση συνθήκης με θεσμούς υπό την ηγεσία της Δύσης, οι οποίοι θεσμοί θεωρούνται από τον Πούτιν ως υπαρξιακές απειλές για την επιβίωση της Ρωσίας.

Για την Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, η Ουκρανία παραμένει η Heartland της Ευρώπης ως ένας αμφισβητούμενος χώρος μεταξύ δύο ανταγωνιστικών μπλοκ, της ΕΕ και της Ρωσίας, που είναι ζωτικής σημασίας για τη δύναμη κάθε αντίπαλης πλευράς και για την έκφραση των αξιών της.

Αντίθετα, η Γαλλία, η Γερμανία και άλλα δυτικοευρωπαϊκά κράτη εξακολουθούν να θεωρούν την Ουκρανία ως ένα περιφερειακό κράτος που εντάσσεται στο επόμενο κύμα διεύρυνσης της Ευρώπης, ένα κράτος του οποίου η ενσωμάτωση δεν είναι κρίσιμη για την επιτυχία και την ευημερία τους, αλλά μάλλον αναζητούν ένταξη για την ίδια την Ουκρανία ως κράτος.

Η Ουκρανία παραμένει ένα αναλώσιμο ζήτημα ασφάλειας για κράτη όπως η Γαλλία που έχουν φιλοδοξίες να επαναπροσδιορίσουν τον ευρωπαϊκό πυρήνα και να εμπλακούν σε προβολή ισχύος σε άλλες περιοχές όπως η Αφρική και ο Ινδο-Ειρηνικός.

Για τη Γαλλία και τη Γερμανία, η Ουκρανία δεν είναι ακόμη ένα «νέο Βερολίνο» που στέκεται στην πρώτη γραμμή της ελευθερίας, αλλά ένα υποψήφιο μέλος ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού πυρήνα που εξακολουθεί να είναι ανοιχτός να συμπεριλάβει τη Ρωσία ως σημαντικό οικονομικό εταίρο.

Τα κράτη της Βαλτικής και η Πολωνία βλέπουν διαφορετικά την Ουκρανία ως το τελευταίο προπύργιο ελευθερίας λόγω της γεωγραφίας και της θέσης της στην Heartland, κάτι που απηχούσε και η Φινλανδή πρωθυπουργός Sanna Marin σε πρόσφατη ομιλία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι δυτικοί σύμμαχοι γείτονες της Ουκρανίας στην Heartland βλέπουν δικαίως το Κίεβο όχι ως πιόνι στη γεωπολιτική σκακιέρα χωρίς αντίκρυσμα, αλλά μάλλον ως κύριο παίκτη, που αξίζει τον ηγετικό του ρόλο.

Sanna Marin στο ευρωκοινοβούλιο

Ο Μελλοντικός Προσανατολισμός της Ουκρανίας

Στα περισσότερα από 100 χρόνια από τότε που ο Mackinder διατύπωσε για πρώτη φορά τη θεωρία του, η Ουκρανία έχει περάσει από την Heartland στην αυτοκρατορική περιφέρεια και απο συνοριακό, σε κράτος πρώτης γραμμής. Σε αντίθεση με τους προηγούμενους πολέμους, η κατάκτηση του ουκρανικού εδάφους για υλικό πολιτικό όφελος είναι λιγότερο σημαντική από την άμυνα αυτής της επικράτειας και τα διακυβεύματα που εμπλέκονται για την προβολή ισχύος και αξιών στον 21ο αιώνα.

Η Ουκρανία είναι ένας φύλακας της Ευρώπης, ένας βασικός δείκτης για το πού πηγαίνει η ήπειρος και πώς θα ανταποκριθούν οι καθιερωμένες δυνάμεις στην Ευρώπη, καθώς και εκείνες με αυτοκρατορικές κληρονομιές. Από την εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου, η Ουκρανία έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα αποφασιστικά ευρωπαϊκό κράτος που αγωνίζεται για τις ευρωπαϊκές αξίες με έναν προσανατολισμό που διαφέρει σημαντικά από αυτόν της Μόσχας. Ωστόσο, από τη φύση της γεωγραφίας της, θα χρειαστεί χρόνος για να γίνει πλήρως αποδεκτή η Ουκρανία ως ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος που ανήκει σταθερά στην ευρωπαϊκή οικογένεια των εθνών.

Η Ουκρανία δεν είναι αποδιοπομπαίος τράγος για τα δεινά της ΕΕ, αλλά παρέχει ηθική σαφήνεια για το μπλοκ και υπενθύμιση της σημασίας της διεύρυνσης για την αναζωογόνηση της βασικής του αποστολής. Λίγα έθνη ήταν τόσο καθοριστικά όσο η Ουκρανία στην εξουσία των ανταγωνιστικών, γειτονικών δυνάμεων τόσο τον 20ο όσο και τον 21ο αιώνα. Καθώς η σύγκρουση συνεχίζεται, είναι επίσης επιτακτική ανάγκη για την ανάπτυξη και τον μελλοντικό προσανατολισμό της Ουκρανίας η επικράτειά της να μην θεωρείται, πλέον, ως συνοριακή περιοχή στον μετασοβιετικό χώρο.

Ενώ αυτό μπορεί να είναι σημαντικό για την τοποθέτησή της στο ιστορικό πλαίσιο, στην παρούσα σύγκρουση, συνεχίζει να υποβάλλει την Ουκρανία στην μετα-αυτοκρατορική περιφέρεια που σύμφωνα με τον Πούτιν δεν είναι πλήρως κυρίαρχη αλλά υπό όρους μέλος ενός νεφελώδους εγγύς εξωτερικού.

Επιπλέον, η έννοια του να είσαι μετασοβιετικός έχει πολλές διαφορετικές ερμηνείες και προοπτικές και συχνά ορίζεται από τη Μόσχα ή τη Δύση, αναλόγως, για να εξυπηρετήσουν τους δικούς τους στρατηγικούς υπολογισμούς και τα εθνικά τους συμφέροντα σε έναν αμφισβητούμενο χώρο. Η Ουκρανία είναι πλέον σε θέση να διεκδικήσει και να επαναπροσδιορίσει τι σημαίνει να είσαι μετασοβιετική και να εξάγει την εκσυγχρονισμένη αντίληψή της για την περιοχή της Heartland της στην άλλη πλευρά της Ευρώπης καθώς δεσμεύεται με τις Βρυξέλλες για την ένταξη στην ΕΕ.

Όπως έχουν αναγνωρίσει από καιρό κορυφαίοι γεωπολιτικοί στοχαστές, η Ουκρανία είναι πολύ σημαντική και πολύ σπουδαίο μέλος της Heartland για να αποτύχει πολιτικά ή στρατηγικά. Όπως αποκάλυψαν οι τελευταίοι μήνες, η Ουκρανία δεν δείχνει σημάδια αποτυχίας και είναι καιρός η Δύση να εξετάσει τις συνέπειες μιας ουκρανικής νίκης για την υπάρχουσα τάξη ασφαλείας στην Ευρώπη. Δεδομένης της δυσεπίλυτης δύναμης του ουκρανικού σχεδίου και του λαού της, δεν είναι πρωτοφανές να πιστεύουμε ότι η Ουκρανία κάποια στιγμή θα οδηγήσει σε συζητήσεις για το μέλλον της Ευρώπης.

Πριν από εκατό και πλέον χρόνια, αυτό που ο Mackinder δεν έλαβε υπόψη στην αρχική του ανάλυση ήταν μια Ουκρανία που υπήρχε ως κράτος-heartland μιας αποδυναμωμένης και απομονωμένης Ρωσίας, με την ουκρανική ταυτότητα και θέληση για μάχη να είναι πολύ ισχυρότερη από αυτή του μεγαλύτερου γείτονά της.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη γεωπολιτική εξέλιξη προς όφελος της Ουκρανίας, καθιστώντας την Ουκρανία heartland όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και πνευματικά ως ηγέτiδα μιας ηθικής υπόθεσης ικανής να επαναπροσδιορίσει τον πυρήνα της Ευρώπης και να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις στην Ευρασία.

*Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο ανήκουν μόνο στους συγγραφείς και δεν αντικατοπτρίζουν απαραιτήτως αυτές του Geopoliticalmonitor.com

** Η επιλογή των εικόνων είναι των Ανιχνεύσεων.

geopoliticalmonitor.com

Ukraine and the Shifting Geopolitics of the Heartland

0

As the Ukraine conflict has now passed the six-month mark, fears of a brutal war of attrition along an immovable front have now evolved into a series of successful counteroffensives by Ukrainian forces of towns held by Russia since the beginning of the war. It is now possible to imagine a Ukrainian victory sooner than many in the West had expected, and with immense geopolitical consequences for Europe and the wider world. As a frontier state, Ukraine may be guided by the hands of neighbouring powers, but its destiny is increasingly being shaped by those within its own borders. The possibility of a fully liberated Ukraine in charge of its strategic destiny calls for an assessment of Ukraine’s place in the history of geopolitical theory. Russia’s ability to manage relationships and project power across its sphere of influence in the heartland of Eurasia is waning. As such, over thirty years since its independence from the Soviet Union, Ukraine’s fight marks a dividing line of the post-Soviet era in one of the most geopolitically significant regions of the globe.

Ukraine’s History in Geopolitical Perspective

The geographer and founder of modern geopolitics Halford Mackinder famously posited in his Heartland Theory that whoever ‘rules East Europe commands the Heartland; Who rules the Heartland commands the World-Island; Who rules the World-Island commands the World.’ Since Mackinder’s article was published in 1904, Eastern Europe has largely fallen under a Western orientation, with the notable exception of Belarus as a Eurasian-leaning Russian appendage, and Ukraine and Moldova progressing towards the West but still existing in a state of geopolitical limbo. Ukraine’s security guarantees are more iron-clad than Moldova’s, which remains at risk of Russian provocations in Transnistria, combined with steady support for the pro-Kremlin aligned Socialist Party of former President Igor Dodon.

In addition, over a hundred years after the publication of Mackinder’s book Democratic Ideals and Reality, the conflict between Germany and Russia, and thus Central Europe and Russia, has become more managed to the benefit of both nations, but arguably to the hindrance of heartland nations like Ukraine. Germany still faces a ‘Russia problem’ in the words of John Lough, which favours continental security over antagonism with Moscow, and places significant emphasis on the role Russia has played in defining Germany’s role within Europe. Six months on, the real ‘Zeitenwende’, or turning point as announced by Chancellor Scholz, is occurring in the heartland much closer to the recently recaptured city of Izium than it is in the corridors of power in Berlin. Germany still has major targets to meet as it engages in a dramatic overhaul of its security and defence policy, and successes by Ukraine in its counteroffensive may finally force Berlin to act.

The conflict in Ukraine has also revealed the perennial significance of Eurasia to the ambitions of rival powers. Jeffrey Mankoff in his book Empires of Eurasia argues that Post-Cold War Eurasia is a continent ‘less of states than of regions,’ where ‘large, powerful polities’ and outside powers like the EU and US battle for influence over the smaller states that rest between them. This heartland is a renewed great game of conquest, with the sovereignty of states existing on a ‘limited and conditional’ level according to Mankoff, as witnessed in Putin’s conception of Ukraine. Well over a century ago, the historian Henry Adams’ assessment that the core problem of Europe was Russia still rings true, and efforts to firmly shape Russia’s strategic destiny as either Euro-Atlantic or Eurasian have failed to materialise. Putin has shown a much greater interest in reintegrating the imperial borderlands of Europe from the old Kyivan Rus that have long formed the heart of Russian culture and identity rather than merging the Central Asian states to counterbalance the EU.

The Eurasian Economic Union, often seen as Putin’s response to the EU, is more of a practical economic arrangement amongst long-allied states rather than an ideological mainstay or legacy-shaping project for the Kremlin. The most critical change from Mackinder’s day is the role of China in Eurasia, with Russia playing the role of junior partner on almost all matters of importance, led from Beijing despite being engaged in a relationship with ‘no limits.’ Similarly, Russia’s role as a security guarantor in the Caucasus, a pivotal region at the crossroads of many former empires, is also being tested because of its actions in Ukraine. The ability of Russia to use its leading role in collective security organisations across its sphere of influence like the CSTO is waning, causing other powers from China to Turkey and the US to make inroads.

In Eastern Europe, Russia’s influence remains strong from a cultural and identity-driven perspective, but weak in terms of prospects for alliance building and economic development when compared with the EU. This is the case in Serbia, a longstanding ally of Russia with Slavic roots that is pursuing a multi-vector foreign policy as it seeks investment from China and also membership in the EU. In Ukraine, despite having many ethnic Russians with longstanding connections to Moscow, broad popular support exists across regions from the Polish border to the Donbas for a European integration and strategic outlook. As such, Ukraine may exist physically in the contested space of the heartland, but it is now ever-closer ideologically, militarily, and strategically with its neighbours in the West. Putin’s war in Ukraine has only accelerated this trend, causing the very threats he imagined over NATO expansion to come to fruition as Sweden and Finland are now set to join the alliance. Thus, the heartland is likely to become not just uncontested but treaty-bound to Western-led institutions that are perceived by Putin to be existential threats to the survival of Russia.

For Poland and the Baltic states, Ukraine remains the heartland of Europe as a contested space between two competing blocs, the EU and Russia, that is crucial to each opposing sides’ strength and to the expression of its values. In contrast, France, Germany, and other Western European states still regard Ukraine as a peripheral state existing in the next wave of enlargement to Europe, one whose integration is not critical to their own success and prosperity, but rather solely to Ukraine as the state seeking membership. Ukraine remains an expendable security issue for states like France which possess ambitions to redefine the European core and engage in power projection in other areas like Africa and the Indo-Pacific. For France and Germany, Ukraine is not yet a ‘new Berlin’ standing on the frontlines of freedom, but a prospective member of an integrated European core that still is open to including Russia as a major economic partner. The Baltic states and Poland view Ukraine differently as the last bastion of liberty by nature of its geography and heartland position, something also echoed by Finnish Prime Minister Sanna Marin in a recent address to the European Parliament. Ukraine’s Western-allied neighbours in the heartland rightly see Kyiv not as a pawn on the geopolitical chessboard devoid of agency but rather as a principal player, deserving of its leading role.

Ukraine’s Future Orientation

In the over 100 years since Mackinder first posited his theory, Ukraine has gone from heartland to imperial periphery and borderland to frontline state. Unlike prior wars, the conquest of Ukrainian territory for material political gain is less important than the defence of that territory and the stakes involved for the projection of power and values in the 21st century. Ukraine is a gatekeeper to Europe, a key indicator of where the continent is going and how the established powers in Europe, as well as those with imperial legacies, will respond. Since Russia’s invasion on 24 February, Ukraine has proved itself to be a decisively European state fighting for European values and an orientation that is markedly different from that of Moscow. However, by nature of its geography, it will take time for Ukraine to be fully accepted as a modern European state that belongs firmly in the European family of nations.

Ukraine is not a scapegoat for the EU’s ills but a provider of moral clarity for the bloc, and a reminder of the importance of enlargement for revitalising its core mission. Few nations have been as pivotal as Ukraine to the strength of competing, neighbouring powers in both the 20th and 21st centuries. As the conflict continues, it is also imperative for Ukraine’s development and future orientation that its territory no longer be framed as a borderland existing in the post-Soviet space. While that framework can be important in placing historical context for the present conflict, it continues to subject Ukraine to the post-imperial periphery that according to Putin is not fully sovereign but conditionally so as a member of a nebulous near abroad. Furthermore, the notion of being post-Soviet has many different interpretations and outlooks and is often defined by those in Moscow or the West to serve their own strategic calculations and national interests in a contested space. Ukraine is now able to reclaim and redefine what it means to be post-Soviet, and to export its modernised conception of its heartland region to the other side of Europe as it engages with Brussels over EU membership.

As leading geopolitical thinkers have long recognised, Ukraine is too important and too great a member of the heartland to fail politically or strategically. As the past months have revealed, Ukraine shows no signs of failing, and it is time for the West to consider the ramifications of a Ukrainian victory for the existing security order in Europe. Given the intractable strength of the Ukrainian project and its people, it is not unprecedented to think that Ukraine will at some point be driving debates over the future of Europe. Over a hundred years ago, what Mackinder did not factor in his original analysis was a Ukraine existing as a heartland state to a weakened and isolated Russia, with Ukrainian identity and will to fight being much stronger than that of its larger neighbour. This is the greatest geopolitical development in Ukraine’s favour, making Ukraine the heartland not just geographically but spiritually as the leader of a moral cause capable of redefining the core of Europe and reimagining relations in Eurasia.

The views expressed in this article belong to the authors alone and do not necessarily reflect those of Geopoliticalmonitor.com

geopoliticalmonitor.com

Ο Ερντογάν εφαρμόζει το «madman strategy» του Κίσινγκερ λίγο πριν επιτεθεί στην Ελλάδα

0

 

Εδώ και καιρό έχουμε επισημάνει τον ορατό κίνδυνο μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης. Πλέον οι περισσότεροι αναλυτές καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα. Ο Ρ.Τ.Ερντογάν θα επιχειρήσει το επόμενο διάστημα (πριν τις τουρκικές προεδρικές εκλογές του Ιουνίου του 2023) να προκαλέσει σύγκρουση με την Ελλάδα, πράγμα που θα του επιτρέψει να κηρύξει τη χώρα του σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αναβάλλοντας τις εκλογές επικαλούμενος το Άρθρο 119. Σε προηγούμενο άρθρο μας (14/06/2022) εξηγήσαμε τους λόγους για τους οποίους θεωρούμε ότι η πλέον επικίνδυνη περίοδος για μια τέτοια ενέργεια είναι η άνοιξη του 2023.
Το δίλημμα όμως του επίβουλου γείτονα έγκειται στο πώς να αποδείξει ότι πρόκειται -δήθεν- για ένα «αμυντικό πόλεμο» και όχι για άλλη μια αναθεωρητική ενέργεια η οποία θα διαλύσει την ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Γι’ αυτό και το σενάριο μιας καλοστημένης προβοκάτσιας εκτιμάται ότι είναι και το επικρατέστερο. Εντωμεταξύ οι διάφορες κωμικοτραγικές κατηγορίες που προσάπτονται στην Ελλάδα, μέρα με τη μέρα εμπλουτίζονται -διευρύνοντας την ατζέντα διαπραγμάτευσης-, ασχέτως της αξιοπιστίας/φερεγγυότητάς τους, παρουσιάζοντας το μαύρο-άσπρο. Η τουρκική αντιπροσωπεία στην Γ. Συνέλευση του ΟΗΕ (20-23 Σεπτεμβρίου 2022) γνωστοποίησε, μέσω διαρροών, ότι «η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ακεραιότητα της Ελλάδος αλλά αντιθέτως, εκείνη που απειλεί είναι η Ελλάδα».
Η δε ελληνική πολιτική αποφυγής απάντησης στις εξόφθαλμα κατασκευασμένες κατηγορίες, δημιουργεί σωρευτικά την εντύπωση στη διεθνή κοινή γνώμη ότι ίσως και να έχουν κάποιο δίκιο οι άρπαγες γείτονες. Όπως έχει εύστοχα επισημανθεί στο παρελθόν από αναλυτές, λίγο ενδιαφέρει τον Ολλανδό ή τον Ελβετό εάν το σύμπλεγμα Καστελλόριζου έχει σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας δικαίωμα σε ΑΟΖ η οποία αποκόπτει την πρόσβαση της Τουρκίας στην Αν. Μεσόγειο. Αυτό που η διεθνής κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται είναι ότι η Τουρκία έχει και αυτή δικαιώματα και ότι είναι πολύ παρακινδυνευμένο να ξεσπάσει μια νέα εστία έντασης στην εν λόγω περιοχή. Επομένως καλό θα ήταν η «αδιάλλακτη» Ελλάδα να βάλει νερό στο κρασί της… Άλλωστε την ίδια αύρα αποπνέει και το αποχαυνωμένο ελληνικό πολιτικό σύστημα το οποίο δείχνει να είναι διατεθειμένο να προβεί σε ακραίες υποχωρήσεις προκειμένου να αποφευχθεί μια θερμή αντιπαράθεση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αλήστου μνήμης δηλώσεις του τύπου: «και να χάσουμε μερικά νησιά, δεν πειράζει»… μαζί με άλλα συναφή αποκρουστικά που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί στο δημόσιο διάλογο από την εγχώρια ιδεοληπτική πέμπτη φάλαγγα των κάθε λογής, δεξιών, αριστερών, εθνομηδενιστών/εθνοαποδομητών, οπαδών της παγκοσμιοποίησης κ.α.
Ακριβώς επειδή οι πολιτικές ελίτ διαβλέπουν το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούμαστε, αναζητούν εναλλακτικές για να καλύψουν την ατολμία τους με μια πολυκομματική συγκυβέρνηση ή υπηρεσιακή κυβέρνηση αναλώσιμων τεχνοκρατών/εντολοδόχων (μια ελληνική εκδοχή του εκ του αποτελέσματος αποτυχημένου μοντέλου «Ντράγκι» δηλαδή) οι οποίοι θα λειτουργήσουν ως εκτελεστικά όργανα/μαριονέτες (με την στήριξη των κυρίαρχων κομματικών παρατάξεων) λαμβάνοντας τις πιο δύσκολες ίσως αποφάσεις της μεταπολίτευσης στα Εθνικά αλλά και τα μείζονα εσωτερικά προβλήματα της χώρας.
Από την άλλη, ο Ερντογάν που έχει ζυγίσει το λιποβαρές ελληνικό πολιτικό σύστημα, ακολουθεί το «madman strategy» που εφάρμοσε στο παρελθόν και ο Κίσινγκερ (1 και 2). Σύμφωνα με αυτήν την στρατηγική, παριστάνοντας τον «τρελό», προσδοκά οι γύρω του να φερθούν όσο πιο λογικά γίνεται, ώστε να τον καθησυχάσουν, ενώ εκείνος επιτυγχάνει τον απώτερο σκοπό του. Κάτι το οποίο ο τούρκος πρόεδρος έχει σε μεγάλο βαθμό πετύχει, εργαλειοποιώντας τον διεθνή παράγοντα ώστε να ασκεί παρασκηνιακά πιέσεις στην Ελλάδα για να κάνει τα στραβά μάτια. Εν τοιαύτη περιπτώσει η ευθύνη για την διατήρηση της ειρήνης πέφτει στον αμυνόμενο με ότι αυτό συνεπάγεται για τα εθνικά του δίκαια, τα κυριαρχικά του δικαιώματα ή/και την κυριαρχία του.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι επιδεικνύεται παθητικότητα όταν ο Έλληνας πρωθυπουργός εν μέσω παροξυσμικής έξαρσης της τουρκικής επιθετικότητας που «θα έρθει ξαφνικά βράδυ» και προσβλητικών τοποθετήσεων -όπως αυτές που ακούστηκαν στην θεατρική παράσταση Ερντογάν στη Γ. Συνέλευση του ΟΗΕ-, δηλώνει ότι: «Δεν είμαστε εχθροί σας. Είμαστε γείτονες. Εκτιμούμε τις πολλές φιλικές σχέσεις μεταξύ απλών Ελλήνων και Τούρκων πολιτών. Γνωρίζω ότι η συντριπτική πλειονότητα στις δύο χώρες μας δεν επιθυμεί πολιτική σύγκρουση και εχθρότητα. Ας προχωρήσουμε, λοιπόν, σε ένα πνεύμα συνεργασίας και φιλίας, με αμοιβαίο σεβασμό και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».
Τραγική διαπίστωση: το ελληνικό πολιτικό προσωπικό συνεχίζει να έχει την εντύπωση ότι απέναντί του υπάρχει κάποια δυτικοευρωπαϊκή χώρα. Μήπως η πρόδηλη εθελοτυφλία χρησιμοποιείται διαχρονικά ως προπέτασμα για να καλύψει την φοβικότητα ή/και την υποτέλεια σε ξένες επιταγές; Σε ποιό «διεθνές δίκαιο» και ποιά «φιλία» αναφέρεται ο πρωθυπουργός; Του 1922 ή του 1974;

Αλκης Καλλιαντζίδης :Η φιλευσπλαχνία γιαλαντζί του Ερντογάν για τους πρόσφυγες και παράτυπους μετανάστες

0

 

Η απασχόλησή τους στις θανατηφόρες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης πλαστικών των Αδάνων τον διαψεύδουν.

Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected]       www.kalkis.eu

‘Ολοι είδαμε τον Ερντογάν από του βήματος των Ηνωμένων Εθνών να κραδαίνει θεατρικά  μια φωτογραφία με δυο νήπια νεκρά για να «αποδείξει» πόσο άσπλαχνοι είμαστε εμείς οι Έλληνες έναντι των προσφύγων και των παράτυπων μεταναστών, αφήνοντας εμμέσως να εννοηθεί από το σύμπαν πόσο «φιλεύσπλαχνος» είναι ο ίδιος και η Τουρκία απέναντι σε αυτούς τους κατατρεγμένους. Όμως τα γεγονότα είναι πεισματάρικα και ατυχώς για αυτόν αποδεικνύουν ότι η φιλευσπλαχνία του είναι γιαλαντζί και εξηγούμαι, επικαλούμενος : την παρακάτω φρέσκια έρευνα που εκπόνησε το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch), που δημοσίευσαν  στις 21-9-2022 οι Stéphane Mandard και Angèle Pierre στον ηλεκτρονικό Le Monde, με τίτλο : «Στην Τουρκία, τον νέο κάδο απορριμμάτων της Ευρώπης, η ανακύκλωση πλαστικού βλάπτει σοβαρά την υγεία και το περιβάλλον» (En Turquie, nouvelle poubelle de l’Europe, le recyclage du plastique nuit gravement à la santé et à l’environnement).

Και θα μου πείτε τι σχέση έχει αυτή η φιλο-περιβαλλοντική έρευνα με την υποκρισία του Ερντογάν σε σχέση με τους πρόσφυγες και μετανάστες ; Πάτε να τον πλήξετε, επειδή τον αντιπαθείτε, ακόμα και επί ενός ασχέτου θέματος ; Μη βιάζεστε. Θα δείτε παρακάτω σε δυο σημεία της εν λόγω έρευνας «πόσο ενδιαφέρεται» αυτός ο «κύριος» για τη ζωή και την ασφάλεια των ανθρώπων.

Ας πάμε λοιπόν στο περιεχόμενο της έρευνας.

Από τότε που η Κίνα αποφάσισε να μην είναι πλέον ο κάδος απορριμμάτων στον κόσμο και απαγόρευσε την εισαγωγή πλαστικών απορριμμάτων το 2018, η Τουρκία έγινε ο πρώτος προορισμός για τα απόβλητα από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Το 2020 και το 2021, υποδέχθηκε περίπου τα μισά από τα πλαστικά απόβλητα που οι 27 δεν επεξεργάζονται στη δική τους επικράτεια. Μεταξύ 2016 και 2020, οι εισαγωγές αυτές αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 1.200%, φτάνοντας τώρα περίπου τους 450.000 τόνους ετησίως.

Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διερεύνησε τις επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον αυτής της έκρηξης της ανακύκλωσης πλαστικών στην Τουρκία, μια χώρα που ήδη παλεύει να απορροφήσει τα δικά της απόβλητα, που υπολογίζονται σε περίπου 5 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Σε ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη 21 Σεπτεμβρίου 2022, το Παρατηρητήριο HRW έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου. Αναπνευστικά προβλήματα, έντονοι πονοκέφαλοι, δερματικές παθήσεις, έλλειψη προστατευτικού εξοπλισμού, περιορισμένη ή ανύπαρκτη πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, παιδική εργασία…(τα μωρά δηλαδή που μας έδειχνε πονόψυχα ο Σουλτάνος)… Μέσα στις 88 σελίδες της έρευνας, το Παρατηρητήριο συντάσσει έναν καταστροφικό κατάλογο. Αφορά τόσο τους κατοίκους της περιοχής όσο και τους εργαζόμενους σε αυτές τις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, οι οποίοι συχνά επιλέγονται από τους πιο επισφαλείς πληθυσμούς, όπως είναι οι πρόσφυγες και οι παράτυποι μετανάστες. Να τα μας ! Η «τουρκική φιλευσπλαχνία» που λέγαμε !, όπως δείχνει η διπλανή φωτογραφία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Περιβάλλοντος, η χώρα διαθέτει περισσότερες από 1.800 εγκαταστάσεις ανακύκλωσης. Το παρατηρητήριο HRW πραγματοποίησε τις έρευνές του στην Κωνσταντινούπολη (όπου βρίσκονται το 12% των εγκαταστάσεων) και στα Άδανα ( με το 9% των εγκαταστάσεων). Μια νότια πόλη των 2 εκατομμυρίων κατοίκων, τα Άδανα είναι η πρωτεύουσα της ανακύκλωσης  πλαστικών. Βρίσκονται κοντά στο λιμάνι της Μερσίνας, στη Μεσόγειο, όπου φτάνουν σχεδόν οι μισές εισαγωγές πλαστικών αυτού του τύπου.

Η ανακύκλωση περιλαμβάνει πολλά στάδια. Η συντριπτική πλειονότητα του πλαστικού συλλέγεται από μια στρατιά «ρακοσυλλεκτών», που υπολογίζεται σε 500.000 ανθρώπους, οι οποίοι διασχίζουν τους δρόμους της Τουρκίας με τα πόδια ή με ποδήλατο. Είδατε τι ωραία περνάνε αυτοί οι άνθρωποι ; Τα απόβλητα στη συνέχεια συνθλίβονται, πλένονται, τήκονται σε υψηλή θερμοκρασία και στη συνέχεια μετατρέπονται σε σφαιρίδια. Αυτή η διαδικασία μετασχηματισμού είναι η πηγή της εκπομπής πολλών τοξικών ρύπων. Ορισμένες εγκαταστάσεις που επισκέφτηκε το Παρατηρητήριο HRW προφανώς δεν ήταν κατάλληλες. Έτσι από το εργοστάσιο στα Άδανα χωρίς παράθυρα ή σύστημα εξαερισμού : «Η εγκατάσταση ήταν γεμάτη πυκνό καπνό και τα πατώματα καλυμμένα με μαύρη, ελαιώδη σκόνη με ένα σωρό στάχτης ύψους ενός μέτρου. Ούτε οι εργάτες ούτε ο ιδιοκτήτης φορούσαν προστατευτικό εξοπλισμό».

Έκθεση σε τοξικές ουσίες

Μεταξύ Δεκεμβρίου 2021 και Μαρτίου 2022, το Παρατηρητήριο HRW συνέλεξε τις μαρτυρίες 64 ατόμων, δηλαδή : εργαζόμενους και εργαζόμενες, συμπεριλαμβανομένων και παιδιών, υπευθύνων των χώρων ανακύκλωσης, κατοίκων της περιοχής ή ακόμη και γιατρών.

Ο Αχμέτ, 20 ετών, άρχισε να εργάζεται στην ανακύκλωση σε ηλικία 15 ετών (πού είστε «κ. Ερντογάν;) : «Υπάρχει ένα τεράστιο καζάνι όπου λιώνουν το πλαστικό. Προσθέτουν νερό που επανέρχεται σαν ατμός. Όταν τον εισέπνεα, οι πνεύμονές μου ένιωθα να είναι συμπιεσμένοι και υπό πίεση». Ο Αχμέτ λέει ότι εξακολουθεί πάντα να έχει «αναπνευστικά προβλήματα», δύο μήνες μετά την αποχώρησή του από αυτή τη δουλειά.

Βραχυπρόθεσμα, οι απελευθερωμένες τοξικές ουσίες από τη διαδικασία επεξεργασίας του πλαστικού μπορούν να προκαλέσουν άσθμα και άλλα αναπνευστικά προβλήματα. Μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με την επιστημονική βιβλιογραφία, η έκθεση σε αυτές τις τοξικές ουσίες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου, να προκαλέσει νευρολογικές διαταραχές ή βλάβες στο αναπαραγωγικό σύστημα του ανθρώπου.

Ο Sedat, 35 ετών, ζει επί 30 χρόνια με την οικογένειά του στη μέση εργοστασίων ανακύκλωσης. Το πλησιέστερο είναι 20 μέτρα μακριά – όταν ο τουρκικός νόμος επιβάλλει απόσταση τουλάχιστον 250 μέτρων. «Η 27χρονη αδερφή μου πέθανε από καρκίνο του παχέος εντέρου. Ο 34χρονος αδερφός μου πέθανε από καρκίνο των πνευμόνων. Νομίζω ότι οφείλεται στο εργοστάσιο ανακύκλωσης», δήλωσε.

Η Άγκυρα καμώνεται ότι είναι τα παράδειγμα προς μίμηση!

Ένας γιατρός στην περιοχή Bayrampasa, της Κωνσταντινούπολης, η οποία φιλοξενεί έναν μεγάλο αριθμό εγκαταστάσεων ανακύκλωσης, αναφέρει ότι οι ασθενείς του (εργάτες ή περίοικοι) έχουν «εξαιρετικά υψηλά» επίπεδα βαρέων μετάλλων στο αίμα. Το Παρατηρητήριο HRW σημειώνει επίσης στην έκθεσή του ότι πολλά εργοστάσια ανακύκλωσης βρίσκονται κοντά σε σχολεία, νοσοκομεία ή πάρκα. Το τουρκικό υπουργείο Περιβάλλοντος ισχυρίζεται ότι έχει πραγματοποιήσει χιλιάδες ελέγχους σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης από το 2018 και ότι έκλεισε γύρω στις 20 στα Άδανα, που δεν είχαν άδεια λειτουργίας. Τον Μάρτιο, ο υπουργός, Murat Kurum, διέψευσε τους ισχυρισμούς ότι τα απόβλητα που εισάγονται από το Ηνωμένο Βασίλειο τα επεξεργάζονταν στα Άδανα σε μια τοποθεσία που δεν είχε τις κατάλληλες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης. Ωστόσο, η Τουρκία καμώνεται ότι είναι το παράδειγμα προς μίμηση στον τομέα της διαλογής των απορριμμάτων ! Μάλιστα η Εμινέ Ερντογάν, σύζυγος του αρχηγού του κράτους, υπέγραψε, τη Δευτέρα 19 Σεπτεμβρίου 2022, παρουσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, τη δέσμευση να διαδώσει σε όλο τον κόσμο το πρόγραμμά της Τουρκίας «μηδενικά απόβλητα» : μεταξύ 2017 και 2021 , το ποσοστό ανακύκλωσης για όλα τα απόβλητα έχει αυξηθεί από 13% σε 25%. Το Παρατηρητήριο HRW καλεί την τουρκική κυβέρνηση να απαγορεύσει τις εισαγωγές πλαστικών απορριμμάτων. Η Άγκυρα το είχε κάνει τον Ιούλιο του 2021. Όμως η απαγόρευση άρθηκε μόλις 10 ημέρες μετά την έναρξη ισχύος της!

Έλλειψη κατάλληλων υποδομών

«Τα απόβλητα που φτάνουν από το εξωτερικό επιτρέπουν ένα υψηλότερο περιθώριο κέρδους από την επεξεργασία των εγχώριων απορριμμάτων», αναλύει ο Sedat Gündogdu, καθηγητής θαλάσσιας βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Çukurova στα Άδανα και μέλος μιας ερευνητικής ομάδας για τη διάχυση των μικροπλαστικών. Ο ερευνητής σημειώνει ότι η Τουρκία στερείται ήδη κατάλληλων υποδομών για τη διαλογή των απορριμμάτων της : «Σύμφωνα με τα στοιχεία της βιομηχανίας, οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης στην Τουρκία δεν ξεπερνούν τη χωρητικότητα του 1,5 εκατομμυρίου τόνων», για μια εγχώρια παραγωγή πλαστικών που υπολογίζεται σε 5 εκατομμύρια τόνους.

«Οι πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης στέλνουν τα απόβλητά τους στην Τουρκία, εκθέτοντας τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς, ιδιαίτερα τα παιδιά, τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, σε σοβαρούς περιβαλλοντικούς κινδύνους και κινδύνους για την υγεία», καταγγέλλει η Krista Shennum, επικεφαλής του τμήματος περιβάλλοντος του Παρατηρητηρίου HRW το οποίο προτρέπει τα κράτη μέλη της ΕΕ «να τερματίσουν την εξαγωγή πλαστικού στην Τουρκία» και «να μειώσουν την ποσότητα πλαστικού που παράγουν και καταναλώνουν».

Ύστερα από τις παραπάνω αναφορές, δεν είναι «φιλεύσπλαχνος για προσφυγόπουλα» ο κ. Ερντογάν ;

 

Άρθρο του Κ. Φίλη στην «Κ»: Το κοινό εγχειρίδιο Πούτιν και Ερντογάν

0

Μετά το διάγγελμα Πούτιν εισήλθαμε στην τρίτη και πιο επικίνδυνη φάση της σύγκρουσης, ενώ η μερική επιστράτευση και η επίσπευση διεξαγωγής των δημοψηφισμάτων αποτελούν παραδοχή ήττας από πλευράς Κρεμλίνου, επτά μήνες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων

Μετά το διάγγελμα Πούτιν εισήλθαμε στην τρίτη και πιο επικίνδυνη φάση της σύγκρουσης, ενώ η μερική επιστράτευση και η επίσπευση διεξαγωγής των δημοψηφισμάτων αποτελούν παραδοχή ήττας από πλευράς Κρεμλίνου, επτά μήνες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων.

Φαίνεται πως η Μόσχα επαναπαύθηκε στις δάφνες των εδαφικών κτήσεων κατά τη δεύτερη φάση, όταν δηλαδή προσαρμόστηκε στην αποτυχία κατάληψης του Κιέβου και ανατροπής του Ζελένσκι, αλλά εν συνεχεία έθεσε υπό τον έλεγχό της όχι μόνο την περιοχή του Ντονμπάς (Λουγκάνσκ και Ντονέτσκ), αλλά και τις Χερσώνα και Ζαπορίζια. Θεώρησε ότι οι Ουκρανοί, παρά τη σημαντική συνδρομή των Δυτικών, ειδικότερα των Αμερικανών, δεν ήταν σε θέση να αμφισβητήσουν τα τετελεσμένα που είχαν δημιουργηθεί επί του εδάφους και ότι θα εστίαζαν στο να αμυνθούν για να αποτρέψουν την απώλεια νέων εδαφών και όχι να προσπαθήσουν να ανακαταλάβουν κάποιες από τις κατεχόμενες περιοχές. Μετά όμως την προέλαση των Ουκρανών στα βορειοανατολικά της χώρας, δεδομένων των σοβαρών απωλειών σε ανθρώπινο δυναμικό, του προβληματικού σχεδιασμού, που οδήγησε στην αποπομπή αρκετών υψηλόβαθμων στρατιωτικών, και του χαμηλού ηθικού των Ρώσων στρατιωτών, οι επιλογές του Πούτιν συρρικνώθηκαν.

Ετσι, κόντρα σε όσα ορισμένοι εκ των συνομιλητών του, όπως ο Ερντογάν, είχαν αφήσει να εννοηθούν, ότι δηλαδή ο ένοικος του Κρεμλίνου αναζητούσε γρήγορο συμβιβασμό, στον απόηχο σχετικών παραινέσεων από Κίνα και Ινδία, αποφάσισε την κλιμάκωση για να κατοχυρώσει τα εδαφικά του οφέλη. Την προηγούμενη φορά που έκανε κάτι αντίστοιχο στην Ουκρανία, η εκτίμηση ήταν ότι θα ακολουθούσε το δόγμα «κλιμάκωση πριν από την αποκλιμάκωση». Αυτό δεν έγινε, οπότε διατηρώ σοβαρές επιφυλάξεις αν πρόκειται να συμβεί αυτή τη φορά. Αλλωστε, ηγέτες με τα χαρακτηριστικά του θέλουν να δείχνουν ασυμβίβαστοι, έχοντας μια ψευδαίσθηση ισχύος. Αν και το ζενίθ των κρίσεων προσφέρεται για διαπραγματεύσεις, ο Πούτιν μοιάζει να κινείται στη λογική «αν δεν γίνει αυτό που θέλω, δεν θα γίνει τίποτα».

Φοβούμαι, δε, ότι στη ∆ύση εξακολουθούµε ακόµη και μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία να υποτιμούμε όχι τόσο την αποφασιστικότητα αναθεωρητικών ηγεσιών, αλλά την κλίση τους προς ένα περιφερειακό αρχικά και, γιατί όχι, παγκόσμιο μετέπειτα σύστημα παράλληλο και υπονομευτικό στην υφιστάμενη φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων. Αρα, αν εξακολουθήσουμε να ερμηνεύουμε τις κινήσεις της Μόσχας και άλλων αναθεωρητών πάνω στη σκακιέρα με τα δυτικά πρότυπα ή με μια ανερμάτιστη αισιοδοξία που πηγάζει από ευσεβείς πόθους, κινδυνεύουμε να υπνωτιστούμε. Ο Μεντβέντεφ ήταν σαφής: «Το δυτικό κατεστημένο, γενικά όλοι οι πολίτες των χωρών του ΝΑΤΟ, πρέπει να καταλάβουν ότι η Ρωσία έχει επιλέξει τον δικό της δρόμο. Δεν υπάρχει επιστροφή».

Υποκινώντας τη μισαλλοδοξία και υποδαυλίζοντας τις εντάσεις, καταλογίζουν ψευδώς στους αντιπάλους τους τις προθέσεις που οι ίδιοι έχουν.

Ομοίως θα πρέπει να ακούμε και να διαβάζουμε και την τουρκική ηγεσία. Διότι είναι ευδιάκριτες οι αναλογίες στη ρητορική και στις μεθόδους που χρησιμοποιούν Μόσχα και Αγκυρα έναντι των γειτόνων τους, αλλά και της Δύσης συνολικά. Και το πιο ενδιαφέρον και προβληματικό συνάμα είναι ότι η Τουρκία αποτελεί κομμάτι του δυτικού κόσμου, αλλά αποδεικνύεται προϊόντος του χρόνου ότι έχει χάσει το ενδιαφέρον της ή δεν θεωρεί απαραίτητο να επιδεικνύει συμμαχική αλληλεγγύη για να δεσμεύεται από αποφάσεις της Συμμαχίας. Θυμίζω ότι «έσπασε» τη νατοϊκή γραμμή με την προμήθεια των S-400 και υπονομεύει τη συνοχή της με την ουδέτερη στάση που μέχρι σήμερα τηρεί στο Ουκρανικό.

Πούτιν και Ερντογάν φαίνεται –πέραν του αυταρχικού τρόπου διακυβέρνησης– να μοιράζονται κοινό εγχειρίδιο στην προσπάθεια προώθησης/επιβολής των αναθεωρητικών τους βλέψεων. Αρχικά, εκτοξεύοντας απειλές και εκφοβίζοντας τους γείτονες, επιχειρούν να κάμψουν τη θέληση/αντίστασή τους. Παράλληλα, στρατιωτικοποιούν τα προβλήματα, εκβιάζοντας με τη χρήση στρατιωτικών μέσων για την επίτευξη των στόχων τους. Η προβολή της στρατιωτικής τους ισχύος και το αίσθημα μετα-αυτοκρατορικής αλαζονείας τους οδηγούν σε περιφρόνηση ή ερμηνεία κατά το δοκούν των διεθνών συνθηκών/καταστατικού χάρτη ΟΗΕ. Χρησιμοποιούν υβριδικά εργαλεία (π.χ. μεταναστευτικές ροές στην περίπτωση της Τουρκίας, κυβερνοεπιθέσεις στην αντίστοιχη της Ρωσίας) και προπαγανδίζουν ψευδείς ειδήσεις για να νομιμοποιήσουν τις πράξεις τους (η Ελλάδα διεξάγει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και η Ουκρανία γενοκτονία). Υποτιμούν το διαμέτρημα των άλλων, ωστόσο, τους παρουσιάζουν ως απειλή για την εθνική τους ασφάλεια όχι τόσο αυτοτελώς, αλλά ως μέρος ενός σχεδίου ισχυρών κρατών (εν προκειμένω των ΗΠΑ) με σκοπό να υπονομευθεί η κυριαρχία τους (επειδή οι ηγεσίες τους δεν είναι αρεστές). Εργαλειοποιούν τις μειονότητες, τις οποίες υποτίθεται ότι προστατεύουν προκειμένου να αποκτήσουν ερείσματα και να δικαιολογήσουν την εμπλοκή τους στα εσωτερικά τρίτων κρατών. Θεωρούν ότι πρέπει να διορθώσουν την ιστορία και τα λάθη των προκατόχων τους, διακατεχόμενοι έντονα από προσωπική ματαιοδοξία. Συμπεριφέρονται σαν νταήδες πέρα από τα διπλωματικά ειωθότα και «σπάνε» θεσμικά ταμπού για να καταδείξουν ότι στο νέο παγκόσμιο περιβάλλον όλα είναι πιθανά. Προκαλούν τεχνητές κρίσεις για μελλοντική χρήση και παν ενδεχόμενο, ωστόσο, συχνά καταλήγουν σε αδιέξοδο, έχοντας υψώσει τον πήχυ των προσδοκιών.

Εντέλει, υποκινώντας τη μισαλλοδοξία και υποδαυλίζοντας τις εντάσεις, καταλογίζουν ψευδώς στους αντιπάλους του τις προθέσεις που οι ίδιοι έχουν ή/και τις ενέργειες που πρόκειται να πραγματοποιήσουν, εμφανιζόμενοι ότι βρίσκονται σε άμυνα/κίνδυνο, ενώ προλειαίνουν το έδαφος για «προληπτική» αντ-επίθεση. Αυτή η τεχνική περιγράφεται ως «κατηγορία σε καθρέφτη» (accusation in a mirror) ή, αλλιώς, «επιχείρημα αντικατοπτρισμού».

* O κ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και αναπληρωτής καθηγητής στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος. Κυκλοφορεί σε επιμέλειά του το βιβλίο «Το μέλλον της Ιστορίας» (εκδόσεις Παπαδόπουλος).

Καθημερινή