Αρχική Blog Σελίδα 1763

Μοριακό μηχανισμό που ρυθμίζει τη γήρανση ανακάλυψαν Έλληνες επιστήμονες

0

Ο καθηγητής Νεκτάριος Ταβερναράκης, επικεφαλής της έρευνας του ΙΤΕ/ ΑΠΕ-ΜΠΕ

27/12/2022  11:39
Ερευνητές του ΙΜΒΒ αποκαλύπτουν ένα νέο μοριακό μηχανισμό που ρυθμίζει τη γήρανση και την αναπαραγωγή, συμβάλλοντας καθοριστικά στην προστασία και μακροπρόθεσμη διατήρηση της δομής και της λειτουργίας του πυρήνα του κυττάρου.

Ο μοριακός μηχανισμός που διαφυλάσσει τον πυρήνα του κυττάρου κομβικός για τη γήρανση και την καταπολέμησή της
Πρόσφατη έρευνα στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύονται σήμερα στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nature Aging, ρίχνει για πρώτη φορά φως σε ένα θεμελιώδη μηχανισμό ελέγχου της γήρανσης και της αναπαραγωγικής γονιμότητας. Οι ερευνητές του ΙΜΒΒ, Δρ. Mαργαρίτα Έλενα Παπανδρέου και Δρ. Γιώργος Κωνσταντινίδης, με επικεφαλής τον Δρ. Νεκτάριο Ταβερναράκη, (Καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Κρήτης και Πρόεδρο του ΙΤΕ) αποκάλυψαν ένα νέο μοριακό μηχανισμό που λειτουργεί στα κύτταρα για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας και της λειτουργίας του πυρήνα, και ρυθμίζει τη σωματική καθώς και την αναπαραγωγική γήρανση.

Η σημασία του πυρήνα του κυττάρου
Ο πυρήνας είναι το κεντρικό οργανίδιο των ευκαρυωτικών κυττάρων, όπου βρίσκεται το γενετικό υλικό, ή αλλιώς, το DNA, το οποίο καθορίζει την κυτταρική ταυτότητα και λειτουργία σε όλους τους οργανισμούς. Η δομή και η αρχιτεκτονική του πυρήνα αλλάζουν δραματικά κατά τη γήρανση, αλλά και κατά την καρκινογένεση. Επιπρόσθετα, ένα κοινό χαρακτηριστικό της γήρανσης, των παθολογικών καταστάσεων που σχετίζονται με αυτή, αλλά και των προγεροειδών συνδρόμων (π.χ., σύνδρομα Hutchinson-Gilford, Werner, Bloom, Cockayne, και άλλα), αποτελούν οι αλλοιώσεις που εντοπίζονται στον πυρηνίσκο του κυττάρου, μία δομή μέσα στον πυρήνα που ελέγχει την παραγωγή ριβοσωμάτων τα οποία λειτουργούν ως μηχανές σύνθεσης πρωτεϊνών των κυττάρων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διατήρηση της ακεραιότητας του πυρήνα και του πυρηνίσκου έχει συσχετιστεί με τη μακροζωία, και με παρεμβάσεις που παρατείνουν τη ζωή σε πειραματόζωα. Ωστόσο, οι μοριακοί και κυτταρικοί μηχανισμοί που επιτηρούν και διασφαλίζουν την δομή του πυρήνα και του πυρηνίσκου παραμένουν αδιευκρίνιστοι. Δεν είναι, επίσης, γνωστό αν ο προοδευτικός εκφυλισμός της αρχιτεκτονικής του πυρήνα, που παρατηρείται κατά τη γήρανση, και σε ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, αποτελεί επακόλουθο, ή απλή συνέπεια αυτών των καταστάσεων, ή συνεισφέρει καθοριστικά στη διαδικασία της γήρανσης και της παθογένεσης των προγεροειδών συνδρόμων.

Η πυρηνοφαγία και τα προβλήματα στον οργανισμό, αν δεν λειτουργεί σωστά
Χρησιμοποιώντας δύο πειραματικούς οργανισμούς, τον νηματώδη Caenorhabditis elegans και το ποντίκι, οι ερευνητές του ΙΜΒΒ-ΙΤΕ μελέτησαν αυτά τα βασικά ερωτήματα. Η διατήρηση της πυρηνικής δομής και λειτουργίας απαιτεί τη συνεχή και αυστηρά ρυθμιζόμενη ανακύκλωση των ελαττωματικών ή κατεστραμμένων πυρηνικών συστατικών. Η στόχευση και η αποικοδόμηση των κατεστραμμένων πυρηνικών συστατικών πραγματοποιείται με έναν επιλεκτικό τύπο αυτοφαγίας, την πυρηνοφαγία, η οποία χρησιμεύει ως μηχανισμός ελέγχου της πυρηνικής ομοιόστασης. Η διατήρηση της μορφολογίας του πυρήνα και η ανακύκλωση του πυρηνικού υλικού είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του κυττάρου. Προβλήματα στη σωστή διεξαγωγή πυρηνοφαγίας έχουν ενοχοποιηθεί για ένα ευρύ φάσμα παθολογικών καταστάσεων, όπως οι βλάβες στο DNA, ο καρκίνος και οι νευρεκφυλιστικές ασθένειες. Παρέμενε όμως άγνωστο το πώς ρυθμίζεται η πυρηνοφαγία, καθώς και ποιες είναι οι επιπτώσεις που έχει η απορρύθμισή της στη γήρανση.

Η μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα αποκαλύπτει έναν κομβικό μηχανισμό ρύθμισης της πυρηνοφαγίας. Συγκεκριμένα, η γιγαντιαία πρωτεΐνη αγκύρωσης του πυρηνικού περιβλήματος, ANC-1 στον νηματώδη, και η αντίστοιχη Nesprin 2 στα ποντίκια, λειτουργούν ως ειδικοί ρυθμιστές της πυρηνοφαγίας. Μάλιστα, είναι αξιοσημείωτο ότι τα επίπεδα των πρωτεϊνών αυτών διαμορφώνονται κατάλληλα μέσω της αυτοφαγίας. Η πρωτεΐνη ANC-1/Nesprin 2 βρίσκεται στην εξωτερική μεμβράνη του πυρήνα όλων των κυττάρων, ενώ έχει βρεθεί ότι μεταλλάξεις της εμπλέκονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, μυοκαρδιοπάθειες και καρκίνο, στον άνθρωπο. Ελέγχοντας την επιλεκτική αποικοδόμηση συστατικών του πυρήνα και του πυρηνίσκου, η πρωτεΐνη ANC-1/Nesprin 2 εξασφαλίζει τη θωράκιση της ομοιόστασης των κυττάρων, την ανθεκτικότητα σε στρεσογόνους παράγοντες και τη σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ζωής του οργανισμού. Επιπλέον, η πυρηνοφαγία, με τη μεσολάβηση της πρωτεΐνης ANC-1/Nesprin 2, συνεισφέρει ως μηχανισμός ποιοτικού ελέγχου στην εκκαθάριση δυσλειτουργικών πρόδρομων γεννητικών κυττάρων, κατά τη διαφοροποίησή τους, στο αναπαραγωγικό σύστημα του νηματώδους. Η διαταραχή αυτής της διαδικασίας κάθαρσης προκαλεί τη δημιουργία όγκων στο γεννητικό σύστημα του C. elegans, και προοδευτική στειρότητα. Πρόκειται για ένα φαινόμενο θνητότητας της βλαστικής κυτταρικής σειράς που απαιτείται για την αναπαραγωγή όλων των ζωικών οργανισμών και είναι, κανονικά, αθάνατη. Παρομοίως, η απενεργοποίηση της πρωτεΐνης Nesprin 2 σε θηλυκά ποντίκια προκαλεί καρκίνωμα των ωοθηκών, ενώ πολυμορφισμοί στην αντίστοιχη ανθρώπινη πρωτεΐνη, Syne2, έχουν συνδεθεί με στειρότητα στις γυναίκες.

“Ένα από τα πιο συναρπαστικά αινίγματα της σύγχρονης βιοϊατρικής έρευνας είναι η κατανόηση της μοριακής βάσης δύο εκ διαμέτρου αντίθετων, θεμελιωδών φαινομένων στη βιολογία: της θνητότητας του σώματος και της αθανασίας της λεγόμενης βλαστικής κυτταρικής σειράς, δηλαδή των κυττάρων του γεννητικού συστήματος που εξασφαλίζουν την αναπαραγωγή. Η προοπτική της αποκάλυψης του μηχανισμού που είναι υπεύθυνος για αυτό τον έντονα ιδιοσυγκρασιακό χαρακτήρα των κυτταρικών τύπων, μέσα στον ίδιο οργανισμό, αποτέλεσε για εμάς ισχυρό κίνητρο για να προσπαθήσουμε να δώσουμε απάντηση σ’ αυτό το σημαντικό ερώτημα. Αποφασίσαμε να επικεντρωθούμε στη μορφολογία του πυρήνα, η οποία επιδεινώνεται στα σωματικά κύτταρα κατά τη γήρανση, ενώ, αντίθετα, παραμένει αναλλοίωτη στη βλαστική κυτταρική σειρά. Η υπόθεση που κάναμε ήταν ότι ένας εξαιρετικά αποτελεσματικός ομοιοστατικός μηχανισμός διατηρεί τη δομή του πυρήνα των γεννητικών κυττάρων, ενώ αποτυγχάνει να κάνει το ίδιο στα σωματικά κύτταρα του οργανισμού, κατά τη γήρανση. Με έκπληξη διαπιστώσαμε ότι μια ειδική διαδικασία αυτοφαγίας, η πυρηνοφαγία, αποτελεί κεντρικό παράγοντα διατήρησης της αρχιτεκτονικής του πυρήνα, ανακυκλώνοντας πυρηνικό υλικό, ενώ δρα περιοριστικά στην αύξηση του μεγέθους του πυρηνίσκου, που παρατηρείται κατά τη γήρανση. Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι η ίδια η πυρηνοφαγία ρυθμίζεται από σηματοδοτικά μονοπάτια και παρεμβάσεις, όπως εκείνα της ινσουλίνης και του θερμιδικού περιορισμού, που καθορίζουν τη διάρκεια ζωής σε πολλούς, διαφορετικούς οργανισμούς, από τους νηματώδεις έως τα θηλαστικά. Αυτό αναδεικνύει την κομβική θέση της πυρηνοφαγίας, ως σημείου σύγκλισης των μοριακών και κυτταρικών διεργασιών που επηρεάζουν τη γήρανση”, δήλωσε ο καθηγητής Νεκτάριος Ταβερναράκης.

Τα αποτελέσματα της έρευνας των επιστημόνων του ΙΜΒΒ-ΙΤΕ αναδεικνύουν την πυρηνοφαγία ως έναν κεντρικό μοριακό μηχανισμό, μέσω του οποίου εξασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη διατήρηση της πυρηνικής αρχιτεκτονικής και ομοιόστασης. Μέλη της οικογένειας πρωτεϊνών ANC-1/Nesprin έχουν ρόλο βασικού ρυθμιστή της πυρηνοφαγίας. Η ανακύκλωση πυρηνικού υλικού μέσω πυρηνοφαγίας συμβάλλει στη μακροζωία των σωματικών κυττάρων, ενώ διασφαλίζει την αθανασία της βλαστικής σειράς κυττάρων του γεννητικού συστήματος, και, κατ’ επέκταση, την αναπαραγωγική υγεία. Το γεγονός ότι οι μοριακοί μηχανισμοί που ελέγχουν τη πυρηνοφαγία έχουν διατηρηθεί όμοιοι εξελικτικά, ανάμεσα σε πολύ διαφορετικούς οργανισμούς, υποδεικνύει ότι αντίστοιχες διαδικασίες διέπουν τη γήρανση και την αναπαραγωγή στον άνθρωπο. Τα ευρήματα αυτά αναμένεται ότι θα αξιοποιηθούν για την αντιμετώπιση νοσημάτων τα οποία χαρακτηρίζονται από κατάρρευση της αρχιτεκτονικής του πυρήνα, αλλά και της ανθρώπινης υπογονιμότητας.

Λαβρόφ: Η Δύση επιδιώκει να δολοφονήσει τον Πούτιν

0

«Η Δύση είναι αυτή που απειλεί με πυρηνικό πόλεμο και όχι η Ρωσία» ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ.

Μέσα στις προβλέψεις του Λαβρόφ, περιλαμβάνεται η κατάρρευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω της αποχώρησης της Βρετανίας και η επιδίωξη του ΝΑΤΟ να δολοφονήσει τον Ρώσο πρόεδρο. Ο υπουργός δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS ότι «ανώνυμοι αξιωματούχοι» στο Πεντάγωνο σχεδιάζουν ανοιχτά την απόπειρα δολοφονίας του Πούτιν.

«Ορισμένοι αξιωματούχοι του Πενταγώνου εξέφρασαν απειλές για την πραγματοποίηση ενός «αποκεφαλιστικού χτυπήματος» στο Κρεμλίνο»

«Η Ουάσινγκτον προηγείται των άλλων στις προκλήσεις, καθώς ορισμένοι ‘ανώνυμοι αξιωματούχοι’ του Πενταγώνου εξέφρασαν πράγματι απειλές για την πραγματοποίηση ενός «αποκεφαλιστικού χτυπήματος» στο Κρεμλίνο, το οποίο στην πραγματικότητα αποτελεί απειλή απόπειρας δολοφονίας του Ρώσου προέδρου» είπε ο Ρώσος υπουργός.

Παράλληλα προειδοποίησε πως «εάν τέτοιες ιδέες πραγματικά μελετώνται από κάποιον, τότε αυτός ο ‘κάποιος’ θα πρέπει να σκεφτεί καλύτερα τις πιθανές συνέπειες τέτοιων σχεδίων». Οι τελευταίες αιτιάσεις από τον Λαβρόφ και τον Μεντβέντεφ παρουσιάζουν τη Δύση να επιδιώκει τη σύγκρουση με τη Ρωσία. «Φαίνεται ότι έχουν αποβάλει όλα τα απομεινάρια της αξιοπρέπειάς τους», συνέχισε ο 72χρονος Ρώσος πολιτικός.

«Η φανταχτερή πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας, Λιζ Τρας είναι ένα από τα ζωηρά παραδείγματα, καθώς δήλωσε αμέσως δημόσια κατά τη διάρκεια της προεκλογικής της εκστρατείας ότι ήταν έτοιμη να διατάξει ένα πυρηνικό χτύπημα» τόνισε, προσθέτοντας πως ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι «κατάφερε να πείσει τα κράτη του ΝΑΤΟ να πραγματοποιήσουν προληπτικά πυρηνικά πλήγματα κατά της Ρωσίας. Αυτό είναι πάνω από το όριο. Ωστόσο, ακούσαμε πολύ χειρότερες δηλώσεις εκ μέρους αξιωματούχων του καθεστώτος του Κιέβου».

«Ο ρωσικός στρατός θα ασχοληθεί με αυτό το ζήτημα»

Ακόμη, κατηγόρησε τη Δύση ότι προβάλει αδιάκοπα «με ανεύθυνες εικασίες ότι η Ρωσία είναι δήθεν στα πρόθυρα χρήσης πυρηνικών όπλων εναντίον της Ουκρανίας». «Η πολιτική πορεία της Δύσης, η οποία στοχεύει στην πλήρη συγκράτηση της Ρωσίας, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Φέρει τους κινδύνους μιας άμεσης ένοπλης σύγκρουσης πυρηνικών δυνάμεων» ισχυρίστηκε ο Λαβρόφ και συνέχισε: «Μας ανησυχεί βαθύτατα η διαπίστωση της προπαγανδιστικής ρητορικής που επικρατεί στις Ηνωμένες Πολιτείες και γενικά στη Δύση σχετικά με το ζήτημα των πυρηνικών όπλων».

Τέλος, ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία και η Δύση πρέπει να αποδεχτούν τα αιτήματα της Ρωσίας για «αποστρατιωτικοποίηση και αποναζιστικοποίηση» του ουκρανικού εδάφους, σε διαφορετική περίπτωση «ο ρωσικός στρατός θα ασχοληθεί με αυτό το ζήτημα».

Λαβρόφ: Η Δύση επιδιώκει να δολοφονήσει τον Πούτιν

ΤΟ ΠΑΓΩΜΕΝΟ ΜΕΤΩΠΟ ΚΑΙ Η ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ

2
Όλα δείχνουν πως ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται σε ένα πολύ κρίσιμο σημείο για την ειρήνη. Είναι η στιγμή να αρχίσει μια διπλωματική διαδικασία;
Τα φαινόμενα δείχνουν πως ναι. Ο Πούτιν, παράλληλα με τις προετοιμασίες για μακροχρόνιο πόλεμο κάνει δηλώσεις ότι είναι έτοιμος για συνομιλίες και οι Αμερικανοί καλούν τον Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον διαρρέοντας τα τρία σενάρια που θα συζητούσαν για ειρήνευση. Τα διαβάσατε στην Ουάσιγκτον Πόστ.
Η εκτίμηση της στήλης είναι πως ο Πούτιν μπορεί να διαπραγματευθεί το εύρος της ζώνης που κατέχει στην Ουκρανία, αλλά δεν θα εγκαταλείψει επ ουδενί την ζώνη κατοχής που ενώνει το Ντονέσκ με την Κριμαία.. Δεν μπορεί να διατηρήσει την Κριμαία αν διακοπεί ο έλεγχος της συνέχειας της , με το Ντονέσκ, δηλαδή, με τη Ρωσία. Οπότε, τα σενάρια που είδαν το φβς της δημοσιότητας είναι, μάλλον, οι διαπραγματευτικοί μαξιμαλισμοί.
Η επίσκεψη Ζελένσκι στις ΗΠΑ δεν ήταν μια συνηθισμένη επίσκεψη διαμόρφωσης του προφίλ του ουκρανού ηγέτη. Συζητήθηκε το μέλλον του πολέμου. Και δείχνει ότι οι Αμερικανοί μπήκαν σε αυτήν την λογική.
Ο Ζελένσκι, βεβαίως, θέλει περισσότερα και καλύτερα όπλα για να ανακτήσει τα εδάφη που απώλεσε. Θα τα δώσουν οι Αμερικανοί;
Δεν είναι σίγουρο. Πάντως, ο συνδυασμός δυνατοτήτων της μαχητικότητας του ουκρανικού στρατού, των όπλων που παρείχαν, κυρίως, οι ΗΠΑ και της παρουσίας ξένων εκπαιδευτών και ειδικών δυνάμεων στην Ουκρανία, φαίνεται να έχει φθάσει στα όρια των δυνατοτήτων του στο πεδίο. Οι Ρώσοι αντέχουν να διατηρήσουν τα εδάφη που κατέχουν και η περαιτέρω πίεσή τους εξαρτάται απο όπλα και δυνάμεις που πρέπει να παράσχουν οι ΗΠΑ. Αυτό θα σημάνει κλιμάκωση και απο πλευράς Ρωσίας. Θα μπούν σε αυτήν την λογική;
Ο νέος Ρώσος στρατηγός που ανέλαβε την διοίκηση των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία φαίνεται να έχει μια πιο αποτελεσματική τακτική. Αυτό δείχνει την ποιότητα που πρέπει να έχει η ηγεσία ενός στρατεύματος σε περιόδους κρίσης και πολέμων για να έχει επιτυχίες και ο στρατός.
Ας το πάρουν αυτό υπόψη και στην Αθήνα. Ο στρατός δεν προσφέρεται ως πολιτικάντικο παιχνιδάκι. Θέλει σοβαρότητα. Και προπαντός, υψηλού επιπέδου ηγεσία.
Π.Σαββίδης

π. Νικόλαος Λουδοβίκος: Αντιχριστιανισμός και φιλοσοφική στειρότητα

1

π. Νικόλαος Λουδοβίκος
‘Εχει ορισμένως σημειωθεί από διαφόρους η αδιάλλακτη (και μη-διαλογική)
εμμονικότητα της συχνά μονόπλευρης και οιονεί προπαγανδιστικής ιδεολογικής ορμής του
Στέλιου Ράμφου, όπου ο θεωρούμενος ως αντίπαλος πρέπει να εξατμιστεί και να
διαπομπευθεί , ει δυνατόν, τελεσίδικα, αλλά το μείζον πρόβλημα στις περιπτώσεις αυτές
είναι η φιλοσοφική γονιμότητα. Πολλά μπορούμε να συγχωρήσουμε σε έναν δημιουργικό
στοχαστή˙ εν προκειμένω όμως η πραγματική φιλοσοφική σκευή φαίνεται να συμποσούται,
μετά σειρά παλινωδιών, σε δυό-τρείς γηρασμένες ιδέες, οι οποίες μάλιστα παραμένουν
εντός του αδιερώτητες και αυταποδείκτως ισχύουσες, όταν μάλιστα στη Δύση έχουν
βαθύτατα και γόνιμα αμφισβητηθεί, διορθωθεί, συμπληρωθεί.
Ασχολήθηκα εν παρόδω με τον συγγραφέα της Ελλάδας των Ονείρων σε τρία
τουλάχιστον βιβλία μου, το Ορθοδοξία και Εκσυγχρονισμός, του 2006, το Οι Τρόμοι του
Προσώπου και τα Βάσανα του Έρωτα, του 2009, και το βιβλίο μου για τον Βελούδινο
Ολοκληρωτισμό ,του 2020. Ο ευφυής αυτός Πλατωνικός λοιπόν φαίνεται ως ένας
διχασμένος άνθρωπος που καταρρέει απρόσμενα από εκστατικό και άκριτο θαυμασμό
μπροστά στην παράδοση του πάλαι ποτέ υπερβατικού υποκειμενισμού/ατομικισμού, του
χωρίς καμιάν έννοια Πλατωνικής μετοχής, καθώς και του πιο αδιάλλακτου Διαφωτισμού και
του στανικού «εξορθολογισμού» των πάντων. Τελικό του είδωλο φαίνεται λοιπόν πως είναι
ο, κατά Ταίηλορ, «αυτάρκης ανθρωπισμός», όπου κάθε μεταφυσικό εκείθεν, λογίζεται ως
αυταποδείκτως νεκρό, και η περί αυτό ενασχόληση των αφελών, ως , το πολύ, μυθική ή , για
να έλθουμε στο παραπάνω βιβλίο του, ονειρική κατασκευή συμβόλων, πλείστα εκ των
οποίων , και ειδικά τα Βυζαντινής προέλευσης, πρέπει να καταστραφούν πάραυτα, αφού
απεργάζονται μιάν απολύτως καταστροφική της ιστορικότητας των Ελλήνων υπερέξαρση του
συναισθήματος, για χάρη μιάς ψευδούς «αιωνιότητας τυποτελετουργικής υφής», πράγμα
που οδηγεί σε «μια καθήλωσι του Εγώ σε πρώιμες φάσεις της αναπτύξεως, μια παθητικότητα
και ανασφάλεια που δίνει το προβάδισμα στην κλειστή παραδοσιακή ομάδα προκαλώντας
παιδικό μηδενισμό…».
Με το (αναπόδεικτο όσο και αδιερώτητο) αξίωμα αυτό ξεκινά την κατεδάφιση των
πάντων , απ’ την αρχή του Βυζαντίου μέχρι και την δεκαετία του 60: όπου υπάρχουν
καταγεγραμμένα όνειρα, ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της παραπάνω αξιωματικής
συσχέτισης της πραγματικότητάς τους με το πάντα καταστροφικό της ιστορικότητας
συναίσθημα – και τούτο μάλιστα συνέβαινε αποκλειστικώς και μόνον εντός των (εκάστοτε)
Βυζαντινών συνόρων, προκαλώντας τις παραπάνω συγκλονιστικές παρενέργειες, αφού , ως
γνωστόν, όλα τα όνειρα των υπολοίπων μεσαιωνικών λαών έσφυζαν, φαίνεται, από…
ορθολογιστικά μανιφέστα με το συναίσθημα ευνουχισμένο και, γι’αυτό ακίνδυνο!
Και το μεν όνειρο, για εκείνους τουλάχιστον που γνωρίζουν την Βαθυψυχολογική
αλφάβητο, έχει κυρίως και ανυπερθέτως να κάνει με το συναίσθημα, η αγνόηση όμως του
απλού αυτού πράγματος οδηγεί τον Ράμφο σε άνετη κατεδάφιση διανοητικών γιγάντων , με
πρώτα θύματα μάλιστα τους πνευματικώς συγγενείς του (Νεο-)πλατωνίζοντες , από τον
Γρηγόριο Νύσσης και τους Καππαδόκες ως τον Ευάγριο. (Ο Μάξιμος Ομολογητής και ο
Γρηγόριος Παλαμάς την γλυτώνουν, μιάς και δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα όνειρά τους, αν και ο Ησυχασμός , το πιο υλιστικό και σωματοκεντρικό θεολογικό ρεύμα του μεσαιωνικού
Ελληνισμού, δεινά παρερμηνευμένο από τον Ράμφο, βάλλεται συχνά, ευκαιρίας δοθείσης,
παρά την δυσπιστία του Ησυχασμού προς τα όνειρα…). Την ίδια στιγμή, αντιφατικά,
κατηγορεί τους παραπάνω για έλλειψη μιας οντολογίας του πλήρους εαυτού – κάτι που είναι
εν μέρει αληθινό, ακριβώς ωστόσο εξαιτίας του Πλατωνισμού τους. Υπάρχει όμως και μια
άλλη σειρά μη- Πλατωνικών στοχαστών, με σημαντικότερους τους Μάξιμο Ομολογητή, τον
Συμεώνα τον Νέο Θεολόγο και τον Γρηγόριο Παλαμά, οι οποίοι κάνουν ακριβώς το αντίθετο,
εγκαινιάζοντας πρώιμα μια τέτοιαν ακριβώς οντολογία, η οποία μπορεί να συζητηθεί με
απολύτως σημερινούς ανθρωπολογικούς όρους, ανοίγοντας μάλιστα και νέους ορίζοντες στη
φιλοσοφία και τις επιστήμες του ανθρώπου. ( Βλ. επ’αυτών το βιβλίο μου Analogical
Identities: the Creation of the Christian Self. Beyond Spirituality and Mysticism in the Patristic Era, Brepols 2019˙ o δεύτερος τόμος , με τίτλο Intermeaningfulness: Self-catholicization, Meta-narcissism , and Christian Theology, κυκλοφορεί σύντομα).
Καμιά λοιπόν αναφορά δεν βρίσκεται στο έργο του φιλοσοφικά υπερσυντηρητικού
Ράμφου στην αποδομητική κριτική την οποία υπέστη ο παραπάνω «ορθολογικός»
ατομικισμός στη Δύση, από τον Λεβινάς ως τον Μερλώ-Ποντύ και τον Ρικαίρ, και από τον
Φρόιντ, ως τον Λακάν και τον Κόχουτ. Καμμιά απήχηση δεν φαίνεται να έχουν στη σκέψη
του οι γόνιμες διαπιστώσεις ενός Νόρμπερτ Ελίας , σχετικά με την έσχατη σημερινή απόληξη
αυτού του ατομικισμού σε ένα «χωρίς-εμείς-εγώ» (we-less I), γεγονός που καλεί προς μια
νέα κοινωνική οντολογία, την οποία ο περίκλειστος Δυτικός άνθρωπος (Homo clausus, κατά
τον Ελίας) δεν μπορεί πλέον να αντλήσει μόνον από τη δική του παράδοση. Και εδώ φυσικά
είναι η στιγμή να αναφερθεί κανείς στην επίμονη ναυτία που αισθάνεται ο Ράμφος προς την
Θεία Λειτουργία, ως μια θεμελιώδη πηγή μιας τέτοιας οντολογίας – αυτή δεν είναι γι’ αυτόν
παρά «ιδεοτυπικός συμβολισμός», που οδηγεί σε «δογματοπαγή θρησκευτισμό», πρόκειται
για «τελετουργικό ψυχαναγκασμό που στενεύει το όριο έκφρασης ατομικού συμβολισμού
και συναισθήματος, λόγω παγκυριαρχίας του ονόματος του Χριστού». Έτσι «στη Θεία
Λειτουργία δεν υπάρχει χώρος για τίποτε νέο». Πρόκειται όντως για έναν «εξορθολογισμένο»
Χριστιανισμό, με το άκτιστο, ως Χάρη πραγματικής κοινωνίας μαζί του και όχι διανοητικής
του απολίθωσης, παντελώς απόν.
Δεν γνωρίζω προσωπικά κανένα πνευματικό χώρο, όπου ο συμβολισμός είναι
λιγότερο παρών και η παρουσία της πλήρους ατομικότητας , ψυχοσωματικής και
συναισθηματικής, περισσότερο εγγυημένη και νομιμοποιημένη, και στην κυριολεξία,
απολύτως απαιτούμενη – χωρίς τον πραγματικό και πλήρη άνθρωπο, διαλεγόμενο,
προσφέροντα και λαμβάνοντα, δεν υπάρχει Θεία Λειτουργία. Είναι γι΄αυτόν ακριβώς τον
λόγο που προσωπικά επιχείρησα να περιγράψω την οντολογία της Θείας Λειτουργίας ως
αγαπητική «διαλογική αμοιβαιότητα» μεταξύ ανθρώπου και Θεού και των ανθρώπων μεταξύ
τους. ( στο βιβλίο μου A Eucharistic Ontology: Maximus the Confessor’s Eschatological
Ontology of Dialogical Reciprocity, New York 2010). Αλλά για τον Ράμφο, όλα τα παραπάνω και άλλα πολλά, απλώς δεν υπάρχουν.
Σε σημείο μάλιστα που να αναρωτιέται κανείς πώς αυτό το κατά Ράμφο ανάπηρο
τερατούργημα που λέγεται Βυζάντιο, έζησε θριαμβευτικά για έντεκα αιώνες. Ποια πολιτική
φιλοσοφία θα μπορούσε να παραχθεί εν προκειμένω από μια τέτοια πνευματική παράλυση;
Ευτυχώς που, για να σωθούν τα προσχήματα, ο καθηγητής Κοντογιώργης έκανε μια τεράστια προσπάθεια να περισώσει όλον αυτόν τον πλούτο της πολιτικής σκέψης , σε κριτικό διάλογο μάλιστα με την Δύση – και αναφέρομαι ειδικά στο τελευταίο εξάτομο έργο του Το Ελληνικό Κοσμοσύστημα, όπου στον τέταρτο τόμο εξετάζεται εξαντλητικά η πολιτική σκέψη της Βυζαντινής περιόδου. Ακόμη και αν τυχόν διαφωνήσει κανείς εδώ ή εκεί, το επίπεδο
προβληματισμού είναι απαράμιλλο. Εάν τυχόν το έργο αυτό μεταφράζονταν , θα
ακολουθούσε γονιμότατος διάλογος, ενώ εάν το έργο του Ράμφου μεταφράζονταν θα
προκαλούσε, το πολύ, τον οίκτο… Προσθέτω εδώ τα έργα των Γιάννη Βούλγαρη και Στάθη
Καλύβα, όπου, πολύ πιο ισορροπημένα, περιγράφεται το μέγα επίτευγμα του Ελληνικού
εκσυγχρονισμού , πέρα από τις καθηλώσεις της αριστερής ,κυρίως, Κοινωνιολογίας και
ιστοριογραφίας.
Όλα τα παραπάνω γράφονται εξαιτίας της πρόσφατης δημόσιας αντιπαράθεσης
Ράμφου-Δημητριάδη. Ο τελευταίος, ένας γνωστός …θρησκευτικός φονταμενταλιστής της αθρησκείας με έναν καταναγκαστικό , ιδεοληπτικό αντι-χριστιανισμό, βρίσκεται σε ακόμη
μεγαλύτερη φιλοσοφική στασιμότητα , μη διστάζοντας μάλιστα να κατηγορήσει όλους
σχεδόν συλλήβδην τους Ευρωπαίους φιλοσόφους, από τον Ντεκάρτ ως τον Χάιντεγκερ, ως
τολμήσαντες να ασχοληθούν στα σοβαρά με τον Χριστιανισμό. Για τον ίδιο, τα μόνα
ανθρωπολογικά προβλήματα είναι το σεξ, ο θάνατος και η ιστορία. Ας προσπαθήσει κάποιος
να του πει πως, για τον άνθρωπο, όλα αυτά είναι ταυτόχρονα νοήματα και ειδητικές
αποβλέψεις, δηλαδή ανοικτά ερωτήματα πλήρους και απόλυτης ζωής που αναμένουν πέρα
από τη φύση του ζώου απαντήσεις…
Ο Δημητριάδης θέτει λοιπόν στον Ράμφο, ένα εύλογο ερώτημα: αφού, του λέει, έχεις
τέτοια ελεεινή περί Βυζαντινής Ορθοδοξίας άποψη, γιατί δεν εγκαταλείπεις την Εκκλησία; Η
απάντηση είναι ίσως απλή: ο Ράμφος θέλει να συμπαρασύρει στην έξοδο αυτή όσους
περισσότερους γίνεται. Και θα τον ακολουθήσουν όσοι καταλαβαίνουν από Ορθοδοξία ό,τι
καταλαβαίνει και αυτός, δηλαδή σχεδόν τίποτα…
Παρεμπιπτόντως, τον Ιανουάριο θα γίνει στο Βόλο το Μέγα-συνέδριο του ΙΟΤΑ
(International Orthodox Theological Association), του οποίου έχω την τιμή να είμαι
συμπρόεδρος του Τομέα Δόγματος. Περισσότεροι από 300 ομιλητές από πέντε ηπείρους θα
καταθέσουν την έρευνά τους , καθώς η παρουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας γίνεται όλο και
εντονότερη στον Ελληνο-δυτικό κόσμο… Γιατί άραγε;
(π.Ν.Λ. Καθηγητής της Ανώτατης Εκκλ. Ακαδημίας Αθήνας και μόνιμος επισκέπτης
Καθηγητής στο Ορθόδοξο Ινστιτούτο του Καίμπριτζ και το Πανεπιστήμιο του Μπαλαμάντ)

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ‘ΕΣΤΙΑ’, ΚΥΡΙΑΚΗ 6/11/22

Αλέξης Παπαχελάς: Ακρότητες της πολιτικής ορθότητας

2

Η πολιτική ορθότητα μπορεί να είναι ένα εργαλείο προκειμένου να θεραπευτούν άρρωστα φαινόμενα και να εκπαιδευτεί και να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη μιας χώρας. Μπορεί όμως και να μετατραπεί σε κάτι πολύ ακραίο, ακόμη και γελοίο

Η πολιτική ορθότητα μπορεί να είναι ένα εργαλείο προκειμένου να θεραπευτούν άρρωστα φαινόμενα και να εκπαιδευτεί και να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη μιας χώρας. Μπορεί όμως και να μετατραπεί σε κάτι πολύ ακραίο, ακόμη και γελοίο. Σε αυτό το σημείο μοιάζει να πλησιάζουν τα αμερικανικά πανεπιστήμια, τα οποία συχνά ακολουθούν και τα πανεπιστήμια των δυτικών χωρών. Ολο και περισσότεροι άνθρωποι που διδάσκουν ή σπουδάζουν σε αυτά νιώθουν ότι, στην καλύτερη περίπτωση, πνίγονται από τον οδοστρωτήρα της πολιτικής ορθότητας. Και δεν μιλάμε για οπαδούς του Τραμπ ή νοσταλγούς του Ρέιγκαν. Αλλά ακόμη και για ανθρώπους που για τα ελληνικά και τα ευρωπαϊκά δεδομένα είναι κεντροαριστεροί ή αριστεροί. Κανείς δεν μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα γιατί διατρέχει τον κίνδυνο να δεχθεί βιτριολικές επιθέσεις αν ξεφύγει, έστω και λίγο, από τον ζουρλομανδύα του τι επιτρέπεται και τι όχι. Ενας καθηγητής που σε καμία περίπτωση δεν είναι ρατσιστής χάνει τη δουλειά του γιατί διαβάζει μια νουβέλα στην τάξη και δεν παραλείπει μια φράση που θεωρείται ότι προσβάλλει έναν φοιτητή. Το Stanford, ένα από τα σημαντικότερα πανεπιστήμια στον κόσμο, εκδίδει λίστα με απαγορευμένες λέξεις. Οι Αμερικανοί χρησιμοποιούσαν τη φράση «δεν έχει νόημα να χτυπάς ένα άλογο που έχει πεθάνει», εννοώντας ότι δεν έχει νόημα να επιμένεις σε κάτι αν έχει τελειώσει. Οχι πια! Γιατί θεωρείται ότι συγκαλύπτει βίαιες και καταδικαστέες συμπεριφορές αγριότητας απέναντι στα ζώα. Ο κατάλογος του τι επιτρέπεται και τι όχι δεν τελειώνει ποτέ. Ούτε βέβαια και ο κατάλογος των αιτημάτων που ξεκίνησε με τις τουαλέτες τριών τύπων και συνεχίζει.

Ο κατάλογος του τι επιτρέπεται και τι όχι στα αμερικανικά πανεπιστήμια δεν τελειώνει ποτέ. Το Stanford, από τα σημαντικότερα πανεπι- στήμια στον κόσμο, εκδίδει λίστα με απα- γορευμένες λέξεις.

Αρχικά αυτού του είδους ο φανατισμός αποξένωνε κομμάτια του πληθυσμού που ανήκαν στα δεξιά της αμερικανικής κοινωνίας ή εθεωρούντο λούμπεν ή οπισθοδρομικά. Με το πέρασμα του χρόνου όμως αποξενώνει και όσους απλά θέλουν να σκέπτονται με ανοιχτό μυαλό, να εκφράζονται ελεύθερα και να μη νιώθουν την παρουσία της «αστυνομίας πολιτικής ορθότητας» πάνω από το κεφάλι τους. Είναι απίστευτο πόσες φορές ακούς λογικούς, μετριοπαθείς ακαδημαϊκούς ή φοιτητές να εξοργίζονται και να φωνάζουν, πίσω από κλειστές πόρτες πάντα και με ιδιαίτερη προσοχή, «αυτό το πράγμα δεν αντέχεται».

Ρώτησα έναν φίλο καθηγητή σε σημαντικό αμερικανικό πανεπιστήμιο, ο οποίος έχει κεντροαριστερές απόψεις, πόσο θα διαρκέσει αυτό το φαινόμενο μέχρι να ξαναπάει το εκκρεμές κάπου στη μέση. Ο ίδιος είχε περάσει μια εξαιρετικά δυσάρεστη εμπειρία που τον είχε βάλει στο επίκεντρο ενός μικρού τσουνάμι χωρίς κανέναν πραγματικό λόγο. Αντιμετωπίζει όμως στωικά την κατάσταση και απάντησε πως θα χρειαστεί τουλάχιστον μία γενιά ακόμη έως ότου ισορροπήσει η κατάσταση. Με μεγάλο όμως κόστος και, το κυριότερο, με πολλές πολιτικές παρενέργειες, γιατί –ως γνωστόν– η δράση φέρνει πάντοτε αντίδραση όταν κινείται σε ακραία και παράλογα επίπεδα.

Καθημερινή

Πως αντιμετωπίζεται η τουρκική απειλή

0

Παναγιώτης Ήφαιστος, 26 Δεκεμβρίου 2022

Τουρκική απειλή: Απειλή, Αποτροπή, Αξιοπιστία, Σχετικό Συμφέρον, μοιραία κατευναστικά σύνδρομα και το ενδεχόμενο πρώτου πλήγματος (εξειδικεύσεις εντός τριών παραρτημάτων).

Εισαγωγή. Απειλή και αποτρεπτική στρατηγική. Παράρτημα Ι. Απειλή, κλιμάκωση και διαλεκτική σχέση των διαφόρων επιπέδων . Παράρτημα ΙΙ. Περί στρατηγικής αξιοπιστίας. Παράρτημα ΙΙΙ. Περι σχετικού Συμφέροντος και αποτρεπτικής αξιοπιστίας 

Εισαγωγή

Όπως έχουμε επανειλημμένα γράψει η Τουρκική απειλή είναι απέραντη. Ενώ η Ελλάδα είναι η αμυνόμενη πλευρά η Τουρκία όχι μόνο αμφισβητεί τις πρόνοιες των Συνθηκών και του εν γένει διεθνούς δικαίου αλλά επιπλέον δίνει δικές της αυθαίρετες ερμηνείες των προνοιών. Ήδη από την δεκαετία του 1970 και 1980 άρχισε να απειλεί συστηματικά την Ελλάδα εγείροντας διαρκώς αναθεωρητικές αξιώσεις οι οποίες διευρύνονται ολοένα και περισσότερο. Επιπλέον, δημιουργεί παραστάσεις «διαφορών» για τις οποίες οι τρίτοι αναμενόμενα υιοθετούν θέσεις σύμφωνα με τα ανά πάσα στιγμή ρευστά τους συμφέροντα. Υπό ένα μακροχρόνιο πρίσμα η Τουρκία απέκτησε πλεονεκτήματα με παράνομη βία αλλά και κυριολεκτικά με το να «σέρνει τους Έλληνες από την μύτη» εξαναγκάζοντάς τους είτε να παραβλέπουν τα τετελεσμένα και να συνομιλούν είτε να αναγνωρίζουν τα τετελεσμένα (Ίμια και αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του 1974 και 1983 για την Κύπρο).

Σε όλο το φάσμα των αναθεωρητικών αξιώσεων τα σύνορα των διεκδικήσεων για τα οποία εκτοξεύει απειλές είναι «θολά». Στη στρατηγική ανάλυση, ακριβώς, ως «απέραντη απειλή» θεωρείται η έγερση αναθεωρητικών αξιώσεων θολών συνόρων. Εάν αρχίσει ένοπλη σύγκρουση και ο απειλών αποκτήσει πλεονεκτήματα τα νέα σύνορα θα είναι εκεί που θα σταματήσουν τα στρατεύματα (και ιστορικά καταμαρτυρείται ότι είτε παγιώνονται σταδιακά είτε ο ηττημένος αποδέχεται τα τετελεσμένα). Για παράδειγμα, α) δεν είναι σαφές τι ακριβώς θέλει η Τουρκία στη Θράκη (ή εάν ευκαιρίας δοθείσης θα μπορούσε να την καταλάβει), β) τι ακριβώς θέλει στο Αιγαίο (όπως δείχνουν παρελθούσες εξεζητημένες δηλώσεις της Τσιλέρ: «ούτε στο Ιόνιο να μην εφαρμοστεί» το Δίκαιο της Θάλασσας) και γ) τι ακριβώς αφορά την γαλάζια πατρίδα (και τις αιτιάσεις για τον κατά τα άλλα απόλυτα νόμιμο εξοπλισμό των νησιών επειδή υπάρχει η απειλητική τουρκική στρατιά του Αιγαίου). Έχουμε επίσης, όπως ξέρουμε, σκόπιμες παλινδρομήσεις για τον αριθμό των νησιών που διεκδικεί, το μέγεθός τους ακόμη και την περιοχή που βρίσκονται. Επιπλέον και πιο σημαντικό, έχουμε το casus belli για την επέκταση των χωρικών υδάτων που αποτελεί απόλυτο μονομερές δικαίωμα. Η Ελλάδα, όπως γνωρίζουμε, εάν εκπληρώσει τις πρόνοιες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας περίπου θα διπλασιάσει την Ελληνική Επικράτεια.

Εδώ λοιπόν σε καιρούς οριακούς -αναμφίβολα, οριακοί είναι επί μακρόν και αυτό πλήττει την αξιοπιστία της οποιασδήποτε Ελληνικής στρατηγικής- θα σταθούμε σε σύντομες στοιχειώδεις αναφορές για το μείζον ζήτημα των απειλών χαμηλής έντασης και το ενδεχόμενο της κλιμάκωσης. Στο τέλος του παρόντος κειμένου συμπεριλαμβάνονται τρία παραρτήματα με στοιχειώδεις μεν πλην πολύ σημαντικές αναφορές για το ζήτημα του ελέγχου της κλιμάκωσης, της αξιοπιστίας μιας αποτρεπτικής στρατηγικής και της έννοιας του σχετικού συμφέροντος.

Η διαχρονική κρίση στις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας μπορεί να θεωρηθεί ότι ενέχει, μεταξύ άλλων, τρεις κύριες πτυχές.

  • Πρώτον, μια αδιάκοπη αναθεωρητική απειλή πολλών δεκαετιών.
  • Δεύτερον, εδραιωμένη πλέον Τουρκική αντίληψη ότι η Ελλάδα κατευνάζει, ότι προσφέρεται για επίδειξη δυνάμεως και ότι διαμέσου επίδειξης ισχύος στα πεδία απειλών “χαμηλής” έντασης κυρίως στο Αιγαίο, στην Θράκη και στην Κύπρο, η Άγκυρα εκπληρώνει μια σειρά βραχυχρόνιων, μεσοπρόθεσμων και μακροχρόνιων σκοπών.
  • Τρίτον, η επίδειξη αποδιοργάνωσης, ελλείμματος συντονισμού και άσκοπων επικίνδυνων ελιγμών της Κυπριακής πολιτικής ηγεσίας με τις οποίες η Αθήνα όχι μόνο συνηγορεί αλλά και υποστηρίζει, ενδέχεται να δημιουργούν παραστάσεις που έπεισαν την Άγκυρα ότι κοντεύει το άνοιγμα παραθύρου για νέα τετελεσμένα.

Το διαρκές «τρίξιμο των δοντιών», μέχρι και αναφορές και για πυραύλους που θα πλήξουν την Αθήνα, είναι απολύτως αναμενόμενα φαινόμενα. Πάντως, πάντα είναι μοιραίο λάθος εάν εν μέσω διαρκών απειλών η Ελλάδα κάθεται σε «κατευναστικά τραπέζια» για το Αιγαίο ή εάν συνεχίσει να αποδέχεται να συζητά για την αποδοχή των τετελεσμένων στην Κύπρο με ΔΔΟ (οπότε η ΚΔ καταργείται και εντάσσεται στα πεδία της Τουρκικής επικυριαρχίας). Τέτοιες εξελίξεις οδηγούν σε ενίσχυση της γεωπολιτικής σημασίας της Τουρκίας -εν μέσω μάλιστα μεγάλων σχοινοβασιών που την διευκολύνουν- και στρατηγική υποβάθμιση ή εκμηδένιση της Ελλάδας με μακροχρόνιες συνέπειες βαθύτατων προεκτάσεων.

Εκεί δηλαδή που η Τουρκία σχοινοβατεί πάνω στην κόψη του ξυραφιού εάν η Ελλάδα δεχθεί να «συνομιλήσει» συμβιβαστικά ή εάν να δεχθεί την διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα επιτύχει μια γιγαντιαία στρατηγική αναβάθμιση που θα αλλάξει τις παραστάσεις και τις αποφάσεις όλων των άλλων δρώντων.
Με αυτά κατά νου όσον αφορά τα γεγονότα που συντρέχουν, εκλαμβάνεται ως δεδομένο πως η κυριότερη απειλή κατά της Ελλάδας προέρχεται τόσο από την Τουρκία όσο και από τους ίδιους τους εαυτούς μας.

Ο κίνδυνος πολέμου με την Τουρκία είναι διαρκής και μόνο μια αποτελεσματική και αξιόπιστη εθνική στρατηγική τον αποτρέπει και συνάμα ακυρώνει την εκπλήρωση των αναθεωρητικών αξιώσεων διαμέσου απειλητικών παραστάσεων του επιτιθέμενου ή και εκτέλεση επίθεσης χαμηλής έντασης για να εδραιώσει μια αφετηρία τετελεσμένων (όπως έγινε στα Ίμια και σε μεγαλύτερο βαθμό στην Κύπρο το 1974). Η αποτρεπτική στρατηγική της Ελλάδας, κατά συνέπεια, απαιτείται να αποσκοπεί όχι μόνον στην αποτροπή μιας γενικευμένης σύρραξης αλλά και στην αποφυγή εκπλήρωσης μικρών ή μεσαίων πολιτικών στόχων της Τουρκίας τους οποίους οι ηγέτες της αντίπαλης χώρας επιδιώκουν να εκπληρώσουν με απειλές ή ενέργειες «χαμηλής έντασης».

Εξάλλου, η Τουρκία δεν περιορίζεται στον σχεδιασμό εκτέλεσης επιθετικών ενεργειών οι οποίες δυνατό να εκδηλωθούν ανά πάσα στιγμή. Παρά το ότι η ηρωική ανασχετική ορμή και οι δεξιότητες των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων συγκρατούν το χειρότερο, απαιτείται να εκτιμήσουμε το γεγονός πως με πάγιους όρους και τυπολογίες στρατηγικής θεωρίας η Ελληνική αποτρεπτική στρατηγική έχει από καιρό, μερικώς τουλάχιστον, αποδυναμωθεί εάν όχι και εκμηδενιστεί. Αυτό γιατί η Τουρκία πέρασε το φράγμα των δηλωτικών απειλητικών παραστάσεων και προχώρησε σε ενέργειες οι οποίες, με τον ένα ή άλλο τρόπο, αλλάζουν το εδαφικό και κυριαρχικό καθεστώς εις βάρος της Ελλάδας (και στην περίπτωση της Κύπρου καταλύουν την Κυπριακή Δημοκρατία). Έστω και εάν δεν έχει συνειδητοποιηθεί πλήρως, η αντιπαράθεση Ελλάδας – Τουρκίας έχει από καιρό εισέλθει σε κατάσταση η οποία στην θεωρία της αποτροπής ονομάζεται «ενδοπολεμική αποτροπή» (“intrawar deterrence”). Που είναι τα σύνορα στο Αιγαίο παρά τις πρόνοιες του διεθνούς δικαίου; Τι γίνεται στην Θράκη και τι πάει να γίνει στην Κύπρο όπου η αποδοχή των τετελεσμένων σημαίνει και οριστική ένταξη της Μεγαλονήσου στα πεδία της Τουρκικής επικυριαρχίας;

Τις τελευταίες δεκαετίες η Τουρκική απειλή αναπτύσσεται σε τρία διαφορετικά αλλά αλληλένδετα επίπεδα:

Πρώτον, απειλή γενικευμένης επίθεσης, είτε όπως προαναφέρθηκε (το πιο πιθανό εάν την ευνοούν οι συγκυριακές προϋποθέσεις) εκτέλεση ενός συντριπτικού «πρώτου κτυπήματος». Αυτό μπορεί να συμβεί εάν ανοίξει παράθυρο ευκαιρίας ή εάν οι Τούρκοι πιστέψουν ότι οι Ελληνικές ΕΔ δεν διαθέτουν επαρκή επιτελικά σχέδια. Εάν επίσης πολιτικές και διπλωματικές συνθήκες το επιτρέπουν και εάν εσωτερικά καταρρεύσουμε λόγω οικονομικής κρίσης ή κοινωνικής εξέγερσης. Τόσο πιο πιθανό γίνεται αυτό το ενδεχόμενο όσο περισσότερο πιστέψουν ότι η Ελλάδα είναι ανέτοιμη και απροετοίμαστη. Παρενθετικά αναφέρεται ότι πριν πολλά χρόνια, εξηγήσαμε με πολύ έντονες παρεμβάσεις ότι το ανακοινωθέν από τον κ Τζοχατζόπουλο όταν ήταν υπουργός άμυνας «δόγμα ισοδύναμων αποτελεσμάτων», αποτελούσε μια απίστευτα ανεύθυνη θέση που ισοδυναμούσε με άνοιγμα ευκαιριών που θα εκπλήρωνε το πλείστο των τουρκικών αναθεωρητικών επιδιώξεων [μετά από πολλές παρεμβάσεις και συναντήσεις στο υπαμ έγιναν δημόσιες διορθωτικές δηλώσεις].

Δεύτερον, απειλές «ενδιάμεσης έντασης» και διαφόρων επιπέδων, όπως στην Κύπρο το 1974, στα Ίμια το 1996 (οι επί μακρόν καθημερινές παραβιάσεις στο Αιγαίο είναι μια δοκιμαστική απόχρωση τέτοιων ενεργειών). Αυτό το ενδεχόμενο, εάν οι Τούρκοι το κρίνουν εφικτό και μικρού κόστους, μπορεί να συνδυαστεί με το πρώτο, μια δηλαδή καταρχήν επιδίωξη συντριπτικού αποδυναμωτικού πρώτου πλήγματος ζήτημα για το οποίο έγινε μεγάλη συζήτηση μέσα τις δεκαετίες του 1990 μετά από σχετικό άρθρο του Παναγιώτη Κονδύλη.

Τρίτον, έχουμε συνεχιζόμενες αναθεωρητικές αξιώσεις, απειλές πολέμου, casus Belli και άλλες εχθρικές ενέργειες που αποβλέπουν: 1) στο να επηρεάσουν την ελληνική πολιτική βούληση, 2) στο να εθίσουν την τουρκική, ελληνική και διεθνή κοινή γνώμη στην «ύπαρξη διαφορών», 3) στο να δημιουργήσουν τις ψυχολογικές και πολιτικές συνθήκες που θα ευνοούν στην εκπλήρωση «ενδιάμεσων στόχων» και που θα καταστήσουν φυσική-φυσιολογική ενέργεια ενδεχόμενη γενικευμένη επίθεση, ακόμη και στο πλαίσιο ενός μαζικού «πρώτου κτυπήματος» και 4) στο να προετοιμάσουν το έδαφος στην διεθνή διπλωματία ούτως ώστε να γίνει περισσότερο αποδεκτό –εάν λάβει χώρα– ένα πρώτο καταστροφικό κτύπημα κατά των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και άλλων ελληνικών ζωτικών στόχων.

Η Τουρκική απειλή στοχεύει τόσο την ελληνική πολιτική βούληση (αποδοχή της ιδέας πως η Τουρκία αποτελεί φυσικό περιφερειακό ηγεμόνα) όσο και την ελληνική εδαφική και κυριαρχική επικράτεια. Όσον αφορά το τελευταίο σημείο, δεν είναι εφικτό –και ούτε είναι ορθό– να προσδιοριστούν με ακρίβεια οι Τουρκικές εδαφικές επιδιώξεις. Όπως ήδη τονίστηκε η Τουρκική απειλή εδώ και πολύ καιρό πληροί όλα τα κριτήρια αυτού που πιο πάνω συνοπτικά περιγράψαμε ως «απέραντη απειλή». Υπογραμμίζεται: Δεν προσδιορίζεται και δεν οροθετείται επακριβώς, οπότε παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο να εκπληρωθούν μεγάλος αριθμός στόχων ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που –κατά περίπτωση– θα υπάρξουν και με τις συνθήκες που θα δημιουργήσει μια πιθανή νικηφόρα (για την Τουρκία) έκβαση μιας ένοπλης σύρραξης.

Ενδεικτικά, θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει «γκρίζες ζώνες», κατάληψη απομακρυσμένων ελληνικών εδαφών, έλεγχο ελληνικού κυριαρχικού χώρου και κατάληψη μέρους της μη κατεχόμενης Κύπρου ή και όλης της Κύπρου, ιδιαίτερα εάν δεχθούμε όχι μόνο διάλυση της ΚΔ αλλά και «μεταβατική» παρουσία στρατευμάτων.

Είναι φυσικό πως για όλα τα πιο πάνω και τα υπόλοιπα πιθανά σενάρια θα πρέπει να υπάρχουν αντίστοιχα εναλλακτικά στρατιωτικά-διπλωματικά σενάρια αποτροπής τους και αντιμετώπισής τους / ανατροπής τους εάν εκτελεστούν. Η διαχείριση των κρίσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας όπως και κάθε άλλη ανάλογη περίπτωση εμπεριέχει, ήδη τονίστηκε, πολλές ιδιομορφίες και ιδιαιτερότητες. Η μη αποδοχή των τετελεσμένων και ενέργειες όπως οι συνεχείς αναχαιτίσεις εχθρικών αεροσκαφών στο Αιγαίο αποτελούν μεν μια μικρή αντίσταση αλλά δεν αναιρούν τις δυνατότητες τις Τουρκίας για αθροιστική εκπλήρωση των τακτικών και στρατηγικών της στόχων.

Ενώ η ελληνική αποτρεπτική στρατηγική και η διαχείριση κρίσεων πρέπει να ακυρώνει την επιδίωξη σταδιακών κερδών που θα ισοδυναμούν, μακροχρόνια, με νικηφόρο επιθετικό τουρκικό πόλεμο, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να μην καιροφυλακτεί για την αποτροπή του χείριστου. Η αποτροπή του χείριστου είναι ούτως ή άλλως άρρητα συνδεδεμένη με την αποτροπή απειλών χαμηλότερης έντασης. Το χείριστο είναι, είτε στο πλαίσιο της κλιμάκωσης μιας κρίσης είτε αιφνιδιαστικά, να δεχτεί ένα συντριπτικό στρατιωτικό «πρώτο πλήγμα», το οποίο, είναι μεν σχετικά δύσκολο αλλά η Τουρκία δεν θα δίσταζε να το εκτελέσει εάν υπάρξει στρατιωτικό και πολιτικό «παράθυρο ευκαιρίας». Η θέση αυτή στηρίζεται στην εκτίμηση πως οι Τούρκοι ηγέτες και η Τουρκική κοινωνία θεωρούν την Ελλάδα το μεγάλο εμπόδιο στην εκπλήρωση των διακηρυγμένων ηγεμονικών «οραμάτων». Εν τέλει, με ιστορικούς όρους πολλά κρίνονται από το ποιος ελέγχει τα Βαλκάνια και το Αιγαίο που με τον ένα ή άλλο τρόπο πάντοτε αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί «σύνορο» στρατηγικών αντιπαραθέσεων, πολιτισμών, θρησκειών και κυρίως ηγεμονικών ανταγωνισμών.

Αυτό το «εμπόδιο» εξουδετερώνεται μόνον εάν ακυρωθεί η ελληνική δυνατότητα διαχρονικής αντίστασης, δηλαδή μόνον εάν πληγεί καίρια η ελληνική οικονομία, η κυριαρχία της Ελληνικής Επικράτειας και οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Μπορούμε να το πούμε και διαφορετικά: Ενώ πάντα αυτό ίσχυε, τυχόν αποτυχίες της Τουρκίας και εσωτερικά προβλήματα ενδέχεται να καθιστούν ελκυστικό για την Άγκυρα το ενδεχόμενο ευκαιρίας δοθείσης να συντρίψουν το Ελληνικό κράτος με ένα αιφνιδιαστικό πρώτο πλήγμα. Κάτι τέτοιο δεν είναι συναισθηματικό ζήτημα αλλά κάτι που αφορά στρατηγικούς σχεδιασμούς και μακρόχρονους αναθεωρητικούς σκοπούς.

Χωρίς να επεκταθούμε περαιτέρω καθότι δεν είναι ο σκοπός του παρόντος να δώσει μια συνολική εκτίμηση των πραγμάτων, κάνουμε σαφές ότι οι Ελληνικές Ένοπλες δυνάμεις δεν μπορεί να μην γνωρίζουν ότι στην διελκυστίνδα ικανότητας – απειλής – μπλόφας η τελευταία λογικά είναι μεγάλη. Να μην ξεχνούμε όμως ότι πάγιο κριτήριο γενικότερα αποδεκτό είναι πως μια στρατηγική τόσο πιο επιτυχημένη είναι όσο περισσότερο κατορθώνει να εκπληρώνει μπλοφάροντας. Αυτό γιατί όταν κερδίζεις μπλοφάροντας το κόστος εκπλήρωσης των σκοπών είναι πολύ μικρότερο. Η σωστή εάν όχι εκτιμημένη με μαθηματική ακρίβεια τουρκική απειλή είναι κύρια αποστολή όλων των Ενόπλων δυνάμεων.

Τα σύνορα μεταξύ ικανότητας, απειλής και μπλόφας είναι πάντα θολά και ένα κράτος οφείλει ούτε να εκτίθεται σε ανορθολογικές συρράξεις ούτε να δέχεται οδυνηρές υποχωρήσεις λόγω μπλόφας του αντιπάλου.

Παράρτημα Ι. Απειλή, κλιμάκωση και διαλεκτική σχέση των διαφόρων επιπέδων 

Πιο πάνω αναφέρθηκα στο «ισοδύναμο αποτέλεσμα», στην αποτροπή μεγάλης σύρραξης και αποτροπή πρώτου κτυπήματος. Κρίνω σκόπιμο να πω μερικά ακόμη λόγια. Η ικανότητά μας να αποτρέψουμε μια απειλή χαμηλής έντασης συναρτάται άμεσα με την ικανότητά μας να αποτρέψουμε ένα γενικευμένο πόλεμο. Γι’ αυτό εάν με οποιονδήποτε τρόπο – υπονοούμενο ή έκδηλα διατυπωμένο – αποσυνδέσουμε την αποτροπή γενικευμένης σύρραξης από την αποτροπή απειλών χαμηλότερης έντασης ισοδυναμεί με επιδείνωση της αποτρεπτικής μας θέσης. Ασφαλώς, αυτή η θέση θα ήταν περιττή εάν είμαστε πολύ ισχυρότεροι από τον αντίπαλο οπότε η απειλή τιμωρίας κάθε μορφής επίθεσης θα είναι πολύ ή και πλήρως αποτρεπτική. Όμως, επειδή για την Ελλάδα κάτι τέτοιο είναι ιδεατό, θα πρέπει να περιορίσουμε τους συλλογισμούς μας στην ανάλυση τριών αλληλένδετων καταστάσεων:

      1. αποτροπή γενικευμένου πολέμου (μεγάλη σύρραξη, μεγάλη επίθεση).
      2. αποτροπή επεισοδίων ενδιάμεσης έντασης (οτιδήποτε στο ενδιάμεσο διάστημα μεταξύ μεγάλης σύρραξης και τοπικής σύρραξης).
      3. αποτροπή χαμηλής έντασης (μικρά συνοριακά επεισόδια ή αψιμαχίες).

Εάν θελήσουμε να καλύψουμε όλα ανεξαιρέτως τα ενδεχόμενα θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε και άλλες περιπτώσεις όπως η παραβίαση του εναέριου και θαλάσσιου χώρου της Ελλάδας, και η εναντίον μας εκτόξευση απειλών οι οποίες αμφισβητούν το status quo, καθώς και τις απειλές χρήσης βίας (casus belli). Η τουρκικές ενέργειες σ’ αυτό το φάσμα απειλών ροκανίζουν την αξιοπιστία της αποτρεπτικής μας στρατηγικής. Στο ίδιο πλαίσιο, η αποτροπή της απειλής πρώτου συντριπτικού κτυπήματος πρέπει να είναι μόνιμη έγνοια των Γενικού Επιτελείου.
Για το θέμα αυτό θα μπορούσε να διατυπωθεί η εξής θέση: ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης οπότε ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι πολύ πιθανό, πρέπει να πειστεί ο αντίπαλος πως έστω και αν μας αιφνιδιάσει θα μας απομείνουν αρκετές δυνάμεις για να αντεπιτεθούμε και να του προκαλέσουμε πολύ υψηλό κόστος. Αυτό σίγουρα θα τον αποτρέψει, ιδιαίτερα στην παρούσα επισφαλή κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Τουρκία. Σε μια τέτοια αποτρεπτική λογική κύριοι στόχοι είναι ζωτικά συμφέροντα του απειλούντος που θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωσή του και την συνοχή του.

Ο τρόπος που η αποτροπή γενικευμένης σύρραξης συνδέεται με την αποτροπή απειλών χαμηλότερης έντασης είναι ο εξής: Η απειλή με ισοδύναμο ή περίπου ισοδύναμο κόστος θα μπορούσε να εκτιμηθεί (έστω και λανθασμένα) από τον αντίπαλο ως ανεκτό, ενώ ελάχιστα περιθώρια θα είχε να κάνει τους ίδιους υπολογισμούς ως προς το κόστος μιας γενικευμένης σύρραξης. Επομένως, αυτό που μετρά αποτρεπτικά δεν είναι το προβαλλόμενο κόστος «μικρής έντασης» αλλά το ενδεχόμενο πως η σύρραξη θα μπορούσε να κλιμακωθεί και να οδηγήσει σε γενικευμένη σύρραξη. Η ανώτατη πολιτική ηγεσία και η στρατιωτική ηγεσία χρειάζεται ίσως να επανεξετάσει ορισμένα ζητήματα και ιδιαίτερα το κατά πόσον συχνά πέφτει θύμα λανθασμένης συμβουλής (μερικές απίστευτα λανθασμένες και αφελείς θέσεις γράφονται στον τύπο). Για να προεκτείνω το επιχείρημα ως προς αυτό το άκρως κρίσιμο ζήτημα, η αποτροπή καθίσταται ακόμη πιο εύρωστη εάν επιτύχουμε να μεταδώσουμε με αξιόπιστο τρόπο τρία ισχυρά μηνύματα:
        Πρώτο, πως έχουμε την ικανότητα, την αποφασιστικότητα και την αναγκαία διάταξη δυνάμεων που δημιουργούν μεγάλο ενδεχόμενο πλήρους επικράτησής μας στην διαδικασία κλιμάκωσης. Ο αντίπαλος θα πρέπει να μένει πάντα σε αμφιβολία ως προς τον τρόπο κλιμάκωσης, την έκταση της κλιμάκωσης και το κόστος που θα του επιβληθεί όταν –κατά πάσα πιθανότητα– θα ηττηθεί. Ένα είναι σίγουρο, πως το αναμενόμενο γι’ αυτόν κόστος δεν θα πρέπει να είναι μικρότερο ή ίσο των οφελών που αυτός αναμένει.
        Δεύτερο, πως η κλιμάκωση μέχρι την γενικευμένη σύρραξη είναι το πιθανότερο ενδεχόμενο και πως είμαστε αποφασισμένοι να μην διστάσουμε να κλιμακώσουμε εάν το κρίνουμε αναγκαίο. Επίσης πρέπει να επικρέμαται ο κίνδυνος κλιμάκωσης σε γενικευμένη σύρραξη με τρόπους και μεθοδεύσεις που δεν σταθμίζονται εύκολα από τον αντίπαλο (δηλαδή συμφέρει να κατατρέχει τον αντίπαλο αυτός ο φόβος και να υπολογίζει συνεχώς το όφελος της εκτέλεσης της «μικρής απειλής» με το κόστος του γενικευμένου πολέμου).
       Τρίτο, πως τα διακυβευόμενα αγαθά είναι υψηλής αξίας. Αυτό σχετίζεται με το «σχετικό συμφέρον» εκατέρωθεν των συνόρων και ο αναγνώστης θα μπορούσε να ανατρέξει σε εκτενέστερες αναλύσεις μας για την αξιοπιστία μιας Αποτρεπτικής Στρατηγικής. [βλ. παράρτημα ΙΙΙ πιο κάτω]

Για τους ποιο πάνω λόγους, η προβολή ισοδύναμου κόστους όπως έγινε πριν μερικά χρόνια έχει ελάχιστη ή καθόλου αποτρεπτική αξία η δε προβολή του από την πολιτική ή στρατιωτική ηγεσία δεν μπορεί παρά να οφείλεται σε «ερασιτεχνική συμβουλή» ή απαράδεκτη άγνοια στοιχειωδών θεσφάτων της στρατηγικής θεωρίας. Οι ΕΔ ως ο κύριος σύμβουλος της πολιτικής ηγεσίας για ζητήματα εθνικής στρατηγικής οφείλει να βρίσκεται σε διαρκή ένταση και αγωνία ότι η πολιτική ηγεσία είναι πλήρως ενήμερη.
Επιμένοντας στο ίδιο θέμα, η προβολή «ισοδυνάμου αποτελέσματος» (βλ. πιο πάνω) βρίσκεται σε κάθετη αντίφαση με θεμελιώδεις και ελάχιστα αμφιλεγόμενες αρχές της στρατηγικής ανάλυσης. Κυρίως, βρίσκεται σ’ αντίφαση με την βασικό αξίωμα πως όσο μεγαλύτερη είναι η παράσταση κόστους τόσο περισσότερο αποτρεπτική είναι απειλή. Η προβολή του ενδεχόμενου περιορισμού στα μέτρα και σταθμά της επίθεσής του, επομένως, μειώνει τα περιθώρια αμφιβολιών του, του επιτρέπει να μεθοδεύσει στρατιωτικά και πολιτικά την εκπλήρωση συγκεκριμένων στόχων και δυνατό επί πλέον να του δώσει το λανθασμένο μήνυμα πως ορισμένα αγαθά δεν έχουν τόσο μεγάλη αξία γι’ εμάς ούτως ώστε να διακινδυνέψουμε μεγάλη σύρραξη. Στην χειρότερη περίπτωση, οι διακηρύξεις περί ισοδυνάμου θα μπορούσαν να του μεταδώσουν το μήνυμα πως η Ελλάδα δεν θα μπορούσε ποτέ να του προκαλέσει μεγάλο κόστος επειδή σε κάθε περίπτωση δεν θα κατόρθωνε να υπερασπιστεί την Επικράτειά της με μια μεγάλη ή γενικευμένη σύρραξη.
Αυτή η θέση ουδόλως υποβαθμίζει την ανάγκη αποτροπής απειλών χαμηλής έντασης. Αντίθετα, τονίζουν την σημασία της αξιοπιστίας μας και γενικότερα του τρόπου που συνδέονται τα διάφορα επίπεδα πιθανής σύγκρουσης με την συνολική αποτρεπτική μας προσπάθεια, καθώς και με την ανάγκη αποφυγής επιπόλαιων κινήσεων και ενεργειών που θα προκαλέσουν άσκοπη πολεμική σύρραξη. Πάντοτε αυτό είναι ζήτημα εκτίμησης και οι αποφάσεις βαθύτατων προεκτάσεων. Ο στόχος της Ελλάδας ως κράτους που υπεραμύνεται του status quo, υπενθυμίζεται, είναι η αποτροπή του πολέμου, δηλαδή να μην υπάρξει οποιαδήποτε πολεμική σύγκρουση! Χωρίς όμως να απωλέσουμε κρατική κυριαρχία ή στην συντρέχουσα συγκυρία να ενταχθεί η Κύπρος στα πεδία της Τουρκικής επικυριαρχίας. Γι’ αυτό, είναι άχαρο να εισέλθουμε σε πολεμικές συρράξεις λόγω λαθών που οφείλονται σε άγνοια στοιχειωδών κριτηρίων της στρατηγικής ανάλυσης. Το ίδιο άδικο και άχαρο είναι εάν λόγω άγνοιας ή λανθασμένων εκτιμήσεων χάσουμε τον πόλεμο χωρίς μάχη. Η αποτρεπτική στρατηγική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να γίνεται αντικείμενο ασυνάρτητων σχολίων επιφυλλίδων ή να μην τυγχάνει της δέουσας προσοχής από την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.
         Όταν υπάρχει στρατιωτική απειλή, ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από δικά μας λάθη, ιδιαίτερα τον ολέθριο συλλογισμό που κατατρέχει πολλούς αναλυτές στην Ελλάδα πως είναι δυνατό να αποφύγουμε τον πόλεμο αντί να τον αποτρέψουμε. Τονίζεται και υπογραμμίζεται πως «αποφυγή του πολέμου» και «αποτροπή του πολέμου» είναι δύο παντελώς διαφορετικές έννοιες.
Πέραν της έμφασης που ήδη έδωσα στον τρόπο που η αποτρεπτική απειλή γενικευμένης σύρραξης συνδέεται με την αποτροπή όλων των απειλών χαμηλότερου επιπέδου, θα μπορούσα να τονίσω πως το αμέσως επόμενο κρίσιμο ζήτημα είναι,
1) η αποφασιστικότητά μας να κλιμακώσουμε με τρόπο της δικής μας επιλογής και
2) η ικανότητά μας να ελέγξουμε αυτή την κλιμάκωση. Ο στρατηγικός συλλογισμός αξιωματικού χαρακτήρα που πρέπει να καθοδηγεί τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της αποτρεπτικής μας στρατηγικής είναι ο εξής:

Α. Όσο μεγαλύτερες παραστάσεις κόστους μεταδώσουμε στον επιτιθέμενο τόσο περισσότερο εύρωστη είναι η αποτροπή. Γι’ αυτό, αν και η αποφασιστικότητα και αξιοπιστία ελέγχου μιας πιθανής κλιμάκωσης πρέπει να είναι δεδομένη, τονίζεται με έμφαση ξανά πως πρέπει να πλανάται το ενδεχόμενο μεγάλης σύρραξης.

Β.Ο αντίπαλος, στο τέλος, θα πρέπει να σταθμίσει το κόστος-όφελος της σχεδιαζόμενης επιθετικής ενέργειας με βάση την γενικευμένη σύρραξη ως πιθανότερη δική μας τελική αντίδραση

Γ. Δηλαδή, οι συλλογισμοί του αντιπάλου θα πρέπει να οικοδομηθούν με την εξής ιεραρχία: ο αμυνόμενος είναι ικανός και αποφασισμένος να κλιμακώσει με ελεγχόμενο τρόπο την δική μου επίθεση (επομένως το πιο πιθανό δεν θα έχω τίποτα να κερδίσω επιδιώκοντας «χαμηλή ένταση) ενώ ταυτόχρονα διατρέχω τον κίνδυνο στην προσπάθεια να ικανοποιήσω χαμηλού βαθμού επιδιώξεις να βρεθώ σε πολύ δύσκολη θέση και ίσως να διατρέξω τον κίνδυνο καταστροφής

Δ. Ιδεατά κανένα μήνυμα δεν θα πρέπει να δοθεί στον αντίπαλο που να αφήνει να πλανάται το ενδεχόμενο πως το κόστος που θα υποστεί θα είναι έστω και κατά προσέγγιση ίσο ή χαμηλότερο του αναμενόμενου γι’ αυτό συνολικού οφέλους.

Ε. Κατά συνέπεια η ιδέα και μόνον ισοδυνάμου αποτελέσματος ή συνολικά μικρότερου κόστους από το πιθανό όφελος δημιουργεί κίνητρα να δεχτούμε επίθεση.
Θα απαιτούσε μεγαλύτερη έρευνα για να εκφραστούν ακριβέστερες εκτιμήσεις, αλλά η Τουρκική επιθετικότητα δυνατό να οξύνθηκε τελευταία ακριβώς λόγω του οτι συχνά μεταδώσαμε κατευναστικά και ενδοτικά μηνύματα.
Ερχόμαστε τώρα στο μείζον ζήτημα της ενδοπολεμικής αποτροπής (intra-war deterrence). Σημαίνει πολιτική βούληση και στρατιωτική ικανότητα να πάρουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων μετά την επίθεση του αντιπάλου, να κλιμακώσουμε τα κτυπήματα σε βαθμό που θα του δημιουργήσουν δυσανάλογα –με τα πιθανά οφέλη–ζημιές και να επιβάλλουμε όρους άμεσης αποκατάστασης του status quo ante, εάν βέβαια αρχικά ο αντίπαλος κατόρθωσε να δημιουργήσει τετελεσμένα. Αναμφίβολα, αυτοί οι συλλογισμοί μας οδηγούν στον θεμελιώδη προβληματισμό της ύπαρξης ισορροπίας ή ανισορροπίας ισχύος και της συζήτησης για το θα μπορούσε να σημαίνει αυτό.

Η ικανότητά μας για ενδοπολεμική αποτροπή, παράγων άμεσα σχετιζόμενος με τον έλεγχο της κλιμάκωσης, είναι συρρικνωμένη εάν υπάρχει τρανταχτή αποτρεπτική ανεπάρκεια, εάν δηλαδή υπάρχει έλλειμμα ισχύος σε τακτικό και στρατηγικό επίπεδο. Εάν ο επιτιθέμενος όχι μόνον έχει πλεονέκτημα και την πρωτοβουλία των κινήσεων, εάν έχει ικανότητα επίθεσης, στην συνέχεια ελέγχου της κλιμάκωσης και δημιουργίας τετελεσμένων, και τέλος τερματισμού των συγκρούσεων με δικούς του όρους, θα αποκομίσει τα ίδια οφέλη ως εάν να είχε κερδίσει μια μεγάλη πολεμική σύρραξη.

Συνοψίζοντας, θα τόνιζα πως η ικανότητά μας να αποτρέψουμε απειλές χαμηλής έντασης εξαρτάται, πρώτο, από την στρατιωτική ικανότητά μας να επικρατήσουμε στην περίπτωση γενικευμένου πολέμου, δεύτερο, από την ικανότητά μας να αποκρούσουμε σε τοπικό επίπεδο σε πρώτη φάση και ταυτόχρονα να αντεπιτεθούμε, να ελέγξουμε την κλιμάκωση και να προκαλέσουμε κόστος πολύ μεγαλύτερο απ’ ότι ενδεχομένως ανέμενε ως όφελος ο αντίπαλος.

Παράρτημα ΙΙ. Περί στρατηγικής αξιοπιστίας

Σ’ όλα τα πιθανά κλιμάκια πιθανών συρράξεων, η κρισιμότερη έννοια που βελτιώνει την αποτροπή είναι η αξιοπιστία της στρατηγικής της χώρας. Τόσο η ανάλυση των γραμμών που ακολουθούν όσο και η ανάλυση της επόμενης ενότητας περί «σχετικού συμφέροντος» αναφέρονται σε απλά και στοιχειώδη στοιχεία. Ο λόγος που τα συμπεριλαμβάνω προσαρμοσμένα στις ανάγκες του παρόντος σημειώματος είναι επειδή ακόμη και πρόχειρη παρατήρηση θέσεων, στάσεων και συμπεριφορών, ιδιαίτερα στο επίπεδο της πολιτικής ηγεσίας (δεν εννοώ της εκάστοτε εξουσίας στην κυβέρνηση αλλά ευρύτερα και γενικότερα), δείχνει να μη λαμβάνονται υπόψη έστω και κατ’ ελάχιστο. Όμως, όλα τα υπόλοιπα είναι αχρείαστα εάν η αξιοπιστία της αποτρεπτικής μας απειλής δεν διαφυλάττεται.

Οι μηχαvισμoί της απoτρoπής είvαι τα διάφoρα πoλεμικά, πoλιτικά, oικovoμικά, και διπλωματικά μέσα πoυ διαθέτoυv oι δύo αvτίπαλoι. Μεταξύ oρθoλoγιστικώv αvτιπάλωv η λειτoυργία της απoτρoπής συvίσταται στηv σύvθετη αλληλεπίδραση μεταξύ τωv εκατέρωθεv πρoσλαμβαvoυσώv παραστάσεωv και εκτιμήσεωv ως πρoς τoυς κιvδύvoυς, τo κόστoς, τα οφέλη, τηv αβεβαιότητα τoυ απoτελέσματoς τυχόv εvεργειώv, και τις επιπτώσεις στo εσωτερικό και εξωτερικό της χώρας. Η αξιoπιστία της απoτρoπής είvαι συvάρτηση πάρα πoλλώv παραγόvτωv.
Α
vαφέρoυμε μερικoύς: 

1. Πoσoτική και πoιoτική επάρκεια πoλεμικώv μέσωv.

2. Αξιόμαχη στρατιωτική ηγεσία.

3. Επεξεργασμέvα επιτελικά σχέδια.

4. Υπoστηρικτική oικovoμική υπoδoμή.

5. Εθvική συvαίvεση όσov αφoρά τo εθvικό συμφέρov.

6. Κυριαρχία υπoστηρικτικού εθvικού φρονήματος.

7. Iκαvή, αξιόπιστη και σoβαρή πoλιτική ηγεσία.

8. Σταθερότητα και συvέπεια πoλιτικώv και στρατιωτικώv στόχωv αvεξάρτητα εσωτερικώv πoλιτικώv διακυμάvσεωv.

9. Πλήρης συvεργασία πoλιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

10. Υπoστηρικτικές πoλιτικές και κoιvωvικές δυvάμεις γύρω απo τoυς εξωτερικoύς στόχoυς και τo αμυvτικό δόγμα.

11. Απoδεδειγμέvη απoφασιστικότητα και ετoιμότητα πρoάσπισης τωv ιεραρχημένων εθvικώv συμφερόvτωv.

12. Η συμμετoχή σε Στρατιωτικά Σύμφωvα και γεvικά oι συμμαχίες της χώρας.
Επιδέξια μεθοδευμένες εξωτερικές διασυvδέσεις και συμμαχίες (εξωτερική εξισορρόπηση).

13. Διπλωματική υπηρεσία υψηλής πoιoτικής στάθμης.

14. Η φήμη της χώρας ως πρoς τις παρελθoύσες επιδόσεις της vα απoτρέπει τα κράτη που την απειλούν.

15. Η πoλεμική της βιoμηχαvία.

16. Τo επίπεδo οικονομικής και τεχvoλoγικής αvάπτυξης της χώρας και ο τρόπος που συνδέονται με την πολεμική βιομηχανία ούτως ώστε να διασφαλίζεται υψηλού βαθμού εξοπλιστική επάρκεια.

O αμυνόμενος-απoτρέπωv, θα πρέπει, όχι μόvo vα oικoδoμήσει πoλιτική πoυ vα αξιoπoιεί απoτελεσματικά τo πιo πάvω σύvθετo πλέγμα παραγόvτωv –και των άπειρων συνδυαστικών συναρτήσεων– αλλά θα πρέπει, επίσης, vα επιδείξει ικαvότητα μετάδoσης, τηv κατάλληλη στιγμή και με τov κατάλληλo τρόπo, τωv μηvυμάτωv με τα oπoία επιδιώκει vα επηρεάσει τov αvτίπαλo. Η απoτρoπή λειτoυργεί ικαvoπoιητικά, εvόσω τo αvαμεvόμεvo κόστoς για τηv άλλη πλευρά, σε περίπτωση αμφισβήτησης τoυ status quo, είvαι μεγαλύτερo απo τηv απoδoχή τoυ. Για κράτη όπως η Ελλάδα, πoυ υπηρασπίζovται τo status quo, εvυπάρχει o κίvδυvoς υπoτίμησης τoυ βαθμoύ αξιoπιστίας της απoτρεπτικής απειλής πoυ θα πρέπει vα επιτευχθεί για vα αvαιρεθoύv τα επιθετικά σχέδια τoυ αvτιπάλoυ. Η αvάλυση στο Παράρτημα ΙΙΙ περί “σχετικoύ συμφέρovτoς” (και τoυ τρόπoυ πoυ αυτό δυvατό vα εξελιχθεί), σχετίζεται άμεσα με τηv εκατέρωθεvv εκτίμηση τωv πραγματικώv διαθέσεωv τωv δύo αvτιπάλωv.

Υψηλoύ βαθμoύ αξιoπιστία της απoτρεπτικής απειλής, είvαι συvάρτηση όχι μόvo της ικαvότητας της πoλιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, αλλά και της γεvικότερης oργάvωσης και λειτoυργίας τoυ κράτoυς και της κoιvωvίας. Γεvικά, η αξιoπιστία είvαι συvάρτηση της εθvικής ισχύoς, της ικαvότητας vα εκτελεσθoύv oι απoτρεπτικές απειλές εάv τo απαιτήσoυv oι συvθήκες, και της ικαvότητας τoυ απoτρέπovτoς vα αμυvθεί στηv αvτεπίθεση της άλλης πλευράς. Στo ίδιo πλαίσιo, η γεvικότερη συμπεριφoρά της πoλιτικής ηγεσίας δεv μπoρεί παρά vα έχει αvτίκτυπo στις πρoσλαμβάvoυσες παραστάσεις και αvτιλήψεις τoυ αvτιπάλoυ και άλλωv εvδιαφερoμέvωv. Για παράδειγμα, συμπεριφoρές ή δηλώσεις πoυ υπoδηλώvoυv φόβo, δέoς μπρoστά στoυς κιvδύvoυς, αδυvαμία και υπoχωρητικότητα, καθώς και παλιvδρoμήσεις στηv εξωτερική πoλιτική πoυ δίvoυv τηv εικόvα σύγχυσης και αβεβαιότητας, δέv μπoρεί παρά vα απoδυvαμώvoυv τov “δείκτη αξιoπιστίας” μιας χώρας.

Η αξιoπιστία της απoτρεπτικής απειλής σχετίζεται επίσης και με διάφoρες κιvήσεις ή απoφάσεις πoυ μεταδίδoυv στov αvτίπαλo μήvυμα εvδιαφέρovτoς για τo διαφιλovικoύμεvo αγαθό. Εvδεικτικά αvαφέρovται τα πιo κάτω: κιvήσεις στρατευμάτωv, αvάπτυξη εvόπλωv δυvάμεωv στις ευαίσθητες περιoχές, στρατιωτικές ασκήσεις, και έργα στρατιωτικής υπoδoμής. Επίσης, κιvήσεις ή απoφάσεις πoλιτικής ή ψυχoλoγικής σημασίας, όπως δηλώσεις πρoθέσεωv, oριoθέτηση της αvoχής τoυ αμυvόμεvoυ έvαvτι τωv πράξεωv τoυ αvτιπάλoυ πέραv τωv oπoίωv αρχίζoυv oι εχθρoπραξίες (casus belli), διπλωματικές κινήσεις, συμμαχικές συγκλίσεις και συμφωνίες με τους «εχθρούς του εχθρού», συμμετoχή σε στρατιωτικά σύμφωvα, αλλαγή τoυ αμυvτικoύ δόγματoς με έμφαση στηv ικαvότητα αvτεπίθεσης, ικανότητες που κάνουν τον αντίπαλο να πιστέψει πως εάν αρχίσει σύρραξη θα ελέγξουμε την κλιμάκωση, και η με διάφoρoυς τρόπoυς εvίσχυση τoυ εθνικού φρovήματoς.

Εvα άλλo ζήτημα μείζovoς σημασίας στηv εκτίμηση της αξιoπιστίας της απoτρεπτικής απειλής, σχετίζεται με τηv «φήμη» τoυ απoτρέπovτoς σε σχέση με παρελθoύσες επιδόσεις τoυ. Αvεξάρτητα τωv εvεργειώv στις oπoίες πρoβαίvει κάπoιoς, τo κρίσιμo ερώτημα είvαι τι πιστεύει η άλλη πλευρά για τις ικαvότητές τoυ, τις πρoθέσεις τoυ, και τηv πιθαvή συμπεριφoρά τoυ ως πρoς συγκεκριμέvες καταστάσεις. Όπως ήδη αvαφέρθηκε, μερικώς αυτό εξαρτάται απo τα μηvύματα πoυ με διάφoρoυς τρόπoυς, σκόπιμα ή άθελα, απoστέλλovται στov αvτίπαλo. Είvαι γεvικά απoδεκτό ότι η απoτρεπτική φήμη εvός κράτoυς ή μιας κoιvωvίας είvαι περισσότερo συvάρτηση τoυ τι πράττεται παρά τoυ τι λέγεται, και ότι η εικόvα αυτή είvαι απoτέλεσμα μακρόχρovης συστηματικής συμπεριφoράς και εvεργειώv. Επίσης, η φήμη εvός κράτoυς θα μπoρoύσε vα εξετασθεί με βάση επιμέρoυς κριτήρια, όπως τo Εθvικό φρόvημα, οι τεχvoλoγικές δυvατότητες, η απoφασιστικότητα της πoλιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας όταv υπεραμύvovται των ζωτικών εθvικών συμφερόντων, η ετoιμότητα της κoιvωvίας vα υπoστεί θυσίες, και η γεvvαιότητα καθώς και o ηρωισμός τoυ λαoύ όταv στo παρελθόv αγωvίσθηκε για τα εθvικά συμφέρovτα.
Συvάγεται ότι η αξιoπιστία της απoτρεπτικής απειλής είvαι συvάρτηση τoυ συvόλoυ τωv παραγόvτωv πoυ υπεισέρχovται στo απoτρεπτικό παιχvίδι. Σε κάπoιo βαθμό, η αξιoπιστία σχετίζεται με τηv πoσoτική επάρκεια τωv μέσωv πoυ συvθέτoυv τηv εθvική ισχύ. Κυρίως, όμως, η αξιoπιστία της απoτρoπής είvαι συvάρτηση πoλλώv άλλωv παραγόvτωv, αρκετoί απo τoυς oπoίoυς είvαι υπoκειμεvικoί και αστάθμητoι, και oι oπoίoι δυvατόv vα τύχoυv μυριάδωv συvδυασμώv μεταξύ τoυς: τo φρόvημα με τα όπλα, τα διάφoρα oπλικά συστήματα μεταξύ τoυς, τα όπλα με τoυς γεωπoλιτικoύς συvτελεστές, η διπλωματία με τηv τις στρατιωτικές κιvήσεις, η oικovoμία με τov στρατιωτικό αvεφoδιασμό, η διπλωματία με τov στρατιωτικό αvεφoδιασμό, τo αμυvτικό δόγμα και oι δηλώσεις της πoλιτικής ηγεσίας, η απoφασιστικότητα της στρατιωτικής ηγεσίας με τις διαθέσιμες πληρoφoρίες τωv μυστικώv πληρoφoριώv, η διπλωματία και oι εξωτερικές συμμαχίες, κλπ. Είvαι φαvερό ότι όσo περισσότερo είvαι πoιoτικά βελτιωμέvoι και επεξαργασμέvoι αυτoί – και πoλλoί άλλoι – συvδυασμoί τωv συvτελεστώv πoυ συvθέτoυv τηv απoτρoπή, τόσo περισσότερo αξιόπιστη είvαι η απoτρεπτική απειλή.

Παράρτημα ΙΙΙ. Περι σχετικού Συμφέροντος και αποτρεπτικής αξιοπιστίας 

Ένα άλλο κεντρικό αλλά και στοιχειώδες ζήτημα που αφορά την αξιοπιστία της στρατηγικής μας είναι η έννοια του «σχετικού συμφέροντος». Η πτυχή είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την αποτροπή απειλών μικρότερης έντασης. Στηv θεωρία της απoτρoπής, υπoστηρίζεται ότι η ύπαρξη ή μη ύπαρξη ζωτικoύ συμφέρovτoς είvαι κρίσιμης σημασίας για την αποτελεσματικότητα των αποτρεπτικών μας μεθοδεύσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις κρίσεων.
Η επικρατέστερη θεωρητική υπόθεση στην στρατηγική ανάλυση είvαι ότι, στηv απoτρoπή, όπως σε κάθε διαπραγμάτευση, o αvταγωvιστής με τo μεγαλύτερo συμφέρov (ή τo μεγαλύτερo «πιστεύω» ότι διακυβεύεται ζωτικό τoυ συμφέρov), αvαμέvεται vα υπερισχύσει. Δηλαδή, σύμφωvα πάvτoτε με στοιχειώδη έννοιες της στρατηγικής ανάλυσης, η υπεράσπιση εθvικώv αγαθώv πoυ είvαι εξ αvτικειμέvoυ ζωτικής σημασίας στo απoτρεπτικό παιχvίδι δύo αvτιπάλωv, είvαι περισσότερη αξιόπιστη απo τηv διεκδίκηση αγαθώv ήσσovoς σημασίας. Οι αναλυτές της στρατηγικής διακρίνουν μεταξύ «εγγενούς ή πρωταρχικού συμφέρovτoς» (intrinsic interest or values) και «συμφέρovτoς δυvάμεως» (power interest or values). Οι «εγγενείς ή πρωταρχικές αξίες και συμφέροντα» είναι αυτόvoμης και καταληκτικής σημασίας (“end values”). Iεραρχoύvται αvάλoγα με τo τι πραγματικά αξίζoυv παρά για τo τι ρόλo παίζoυv στov συσχετισμό ισχύoς τωv πρωταγωvιστώv. Αντίθετα, οι «αξίες ή τα αγαθά δυvάμεως», είvαι εργαλειακής σημασίας, δηλαδή, ιεραρχoύvται όχι τόσo ως πρoς τo τι αξίζoυv, όσo ως πρoς τo τι συvεισφέρoυv στηv ασφάλεια τωv αξιώv (ή αγαθώv) πρωταρχικής σημασίας.

Στην βάση των πιο πάνω συλλογισμών, έχει μεγάλη σημασία η ιεράρχηση τωv εθvικώv συμφερόvτωv στηv κλίμακα εθvικώv πρoτεραιoτήτωv, με κριτήριo τov βαθμό πoυ αυτά είτε “διαμεσoλαβoύv” στηv πρoώθηση τωv αξιώv (ή αγαθώv) πρωταρχικής σημασίας, είτε είvαι τα ίδια μείζovoς και πρωταρχικής σημασίας. Εvα παράδειγμα ιεράρχησης συμφερόvτωv θα μπoρoύσε vα είvαι τo πιo κάτω: μια λωρίδα γης ή μια διώρυγα, για κάπoιov, εάv τηv καταλάμβαvε στρατιωτικά, δυvατό vα σημαίvει μια oριακή αύξηση τωv γεωπoλιτικώv τoυ ερεισμάτωv. Για κάπoιov άλλo, όμως, τo ίδιo αγαθό δυvατό vα είvαι μεγάλης συvαισθηματικής ή θρησκευτικής αξίας, ή ακόμη η επαvάκτησή τoυ vα θεωρείται τεραστίας σημασίας για λόγoυς γoήτρoυ, φήμης και διεθvoύς κύρoυς της χώρας.
Τo πρόβλημα όσov αφoρά τηv εκτίμηση τoυ ζωτικoύ συμφέρovτoς στηv περίπτωση αυτή –όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση– έγκειται στo γεγovός ότι υπεισέρχovται υπoκειμεvικά κριτήρια, ρευστές πoλιτικές πτυχές, και αμφιλεγόμεvα voμικά δεδoμέvα. Παραταύτα, είvαι δυvατό, συvυπoλoγίζovτας διάφoρoυς παράγovτες, vα εκτιμηθεί συγκριτικά o τρόπoς με τov oπoίo έvα διαφιλovικoύμεvo αγαθό εvτάσσεται στηv κλίμακα τωv εθvικώv συμφερόvτωv και αξιώv, oύτως ώστε, στηv συvέχεια, vα εκτιμηθεί o ρόλoς τoυ στo απoτρεπτικό παιχvίδι.

Οι πιo κάτω παράγovτες είvαι σχετικoί:
1. Η σημασία για τov κάθε αvτίπαλo απo τυχόv μεταβoλή τoυ status quo. 2. To κατα πόσo πρόκειται για κατάκτηση ή επαvάκτηση εδάφoυς. 3. Η συvαισθηματική, ιστoρική, και θρησκευτική αξία τoυ διαφιλovικoύμεvoυ αγαθoύ. 4. Η oικovoμική τoυ σημασία για τηv εθvική oικovoμία τoυ καθεvός. 5. Η σημασία τoυ για τo εθvικό γόητρo τωv αvτιπάλωv. 6. Ο βαθμός και η έκταση πoυ επηρεάζει τηv Εθvική ισχύ τωv αvτιμαχoμέvωv. 7. Η θέση τoυ στηv εσωτερική πoλιτική ζωή. 8. Η στρατηγική και γεωπoλιτική τoυ αξία. 9. Ο αριθμός τoυ πληθυσμoύ πoυ επηρεάζεται. 10. Ο βαθμoς ψυχoλoγικής και συvαισθηματικής δέσμευσης της πoλιτικής ηγεσίας και τoυ λαoύ.

Η πρόταση, λoιπόv, είvαι ότι σε μια διακρατική αντιπαράθεση, η πλευρά πoυ έχει τo μεγαλύτερo σχετικό συμφέρo ως πρoς τo διαφιλovικoύμεvo αγαθό, συγκριτικά θα έχει σχετικό διαπραγματευτικό πλεovέκτημα, και αvτιστρόφως. Εάv αυτό ισχύει, σε μια διέvεξη όπoυ και oι δύo αvτίπαλoι γvωρίζoυv επαρκώς τoυς λεπτoύς μηχαvισμoύς της απoτρoπής, τα περιθώρια “μπλόφας”(bluffing) της πλευράς πoυ έχει τo μικρότερo σχετικό συμφέρov μειώvovται σημαvτικά, και αvτίστρoφα.

Παρά τo ότι θα ήταv σκόπιμo vα τύχoυv λεπτoμερoύς εμπειρικής διερεύvησης, oι παράγovτες αυτoί εvέχoυv σχεδόv αυτovόητη σημασία στις διεvέξεις Ελλάδoς – Τoυρκίας στo Αιγαίo, στηv Θράκη, και στηv Κύπρo:

1. Η Ελλάδα υπερασπίζεται τo status quo εvώ η Τoυρκία πρoσπαθεί vα τo μεταβάλει.

2. Επικράτηση τωv θέσεωv της Τoυρκίας επαυξάvει μόvov oριακά τoυς δείκτες της Εθvικής της ισχύoς, εvώ για τηv Ελλάδα σημαίvει αισθητή μείωσή τoυς

3. Σε καμία απo τις τρεις περιπτώσεις δεv επηρεάζεται μεγάλoς αριθμός Τoυρκικoύ πληθυσμoύ, εvώ για τηv Ελλάδα συμβαίvει τo αvτίθετo.

4. Ως πρoς τoυς ιστoρικoύς και ψυχoλoγικoυς παράγovτες, ισχύoυv περίπoυ oι ίδιες αvαλoγίες.

Γεvικά, σε σχέση με πλείστες όσες «διαφορές» με την Τουρκία, αvαφερόμαστε σε Τουρκικό “συμφέρov δυvάμεως” και πρωταρχικά συμφέροντα για την Ελλάδα. Δηλαδή, όσον αφορά την Ελλάδα, αvαφερόμαστε σε συμφέρovτα και αξίες πρωταρχικής σημασίας πoυ ιεραρχoύvται ως πρoς τo τι πραγματικά αξίζoυv, και όχι ως πρoς τo τι πρoσθέτoυv στov συσχετισμό δυvάμεως.

Δηλαδή, εvώ για τηv Ελλάδα διακυβεύovται ζωτικά κυριαρχικά και εθvικά συμφέρovτα, για τηv Τoυρκία είvαι “διαμεσoλαβητικής σημασίας”, εvτασσόμεvα στo παιχvίδι δυvάμεως πoυ ασκεί η Άγκυρα στηv πρoσπάθεια, όπως πoλλάκις διακηρύσσoυv Τoύρκoι ηγέτες, vα επεκτείvει τηv επιρρoή της στηv περιoχή.
Μολαταύτα, η κατάσταση ίσως να αλλάζει. Διάφoρες εvέργειες της Τoυρκίας – μερικές απo αυτές στρατιωτικές, όπως oι παραβιάσεις τoυ Ελληvικoύ εvαέριoυ χώρoυ – έχoυv εξελιχθεί σε εργαλεία πρoώθησης τωv γεωπoλιτικώv της επιδιώξεωv, δηλαδή μέσov για τηv αύξηση της δυvάμεώς της. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Άγκυρα, πρωτίστως, απoσκoπεί στηv πoλιτική voμιμoπoίηση εvός vέoυ πoλιτικoύ και κυριαρχικoύ status quo στo Αιγαίo (καθώς επίσης στηv Θράκη και στηv Κύπρo), βελτιώvovτας έτσι πρoς όφελός της τov συσχετισμό ισχύoς μεταξύ τωv δύo χωρώv ως πρώτο στάδιο εκπλήρωσης πιο μακροχρόνιων σκοπών που ακυρώνουν το Ελληνικό κράτος. Αvτίθετα, για τηv Ελλάδα, υπεισέρχεται ζωτικό συμφέρov μείζovoς αξίας, δηλαδή, η διαφύλαξη της κυριαρχίας και ακεραιότητας τoυ Εθvικoυ χώρoυ.

Όμως, θα πρέπει vα τovισθεί ότι η καθιερωμέvη πλέov πρακτική τωv συvεχώv Τoυρκικώv πρoκλήσεωv –που oυσιαστικά παραμέvoυv αvαπάvτητες, ενώ στο παρελθόν στην περίπτωση των Ιμίων, των S-300 και του επεισοδίου Οτσαλάν αποτυπώθηκαν ως σαφής Ελληνική υποχώρηση– δυvατό vα oδηγoύv στηv πιo κάτω κατάσταση:

Πρώτo, επικράτηση της αvτίληψης ότι τα συμφέρovτα πoυ διακυβεύovται εvέχoυv μικρότερη για τηv Ελλάδα αξία απ’ ότι συvήθως θεωρείται ως δεδoμέvo στις διακρατικές σχέσεις ή απ’ ότι σήμαινε στο παρελθόν.

Δεύτερo, για λόγoυς γoήτρoυ, λόγoυς εσωτερικής πoλιτικής, ή λόγω μεταβoλής τωv παραμέτρωv τoυ πρoβλήματoς, σταδιακά, τα “διαφιλovικoύμεvα” αγαθά θα μετατραπoύv και να καθιερωθoύv σε αvτικείμεvα μείζovoς σημασίας για τηv Τoυρκία, αvεξάρτητα τωv αvτιστoίχωv Ελληvικώv ιεραρχήσεωv.

Π. Ήφαιστος – P. Ifestos

www.ifestos.edu.gr – [email protected]  www.ifestosedu.gr – [email protected]

 Twitter https://twitter.com/ifestosedu

Linkedin https://www.linkedin.com/in/panayiotis-ifestos-0b9382131/

Instagram https://www.instagram.com/p.ifestos/

Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρία https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/

Προσωπική σελίδα https://www.facebook.com/p.ifestos

Προσωπικό προφίλ https://www.facebook.com/panayiotis.ifestos

Πολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμα https://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBB

Διεθνής πολιτική 21ος  αιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/

ΗΠΑ: Ιστορία, Διπλωματία, Στρατηγική https://www.facebook.com/groups/USAHistDiplStrat/

Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/

Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/

Φιλοπατρία, Δημοκρατία, Ελευθερία https://www.facebook.com/groups/philopatria/

Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/

Κονδύλης Παναγιώτης – https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/

Θολό βασίλειο της ΕΕ https://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/

Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/

Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτης https://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/

Εκλεκτά βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν https://www.facebook.com/groups/eklektavivlia/

Ειρηνική πολιτική επανάσταση https://www.facebook.com/groups/PolitPeacefulRevolution/

«Κοσμοθεωρία των Εθνών» https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos

Τίτλοι-σύνδεσμοι δοκιμίων και άρθρων αναρτημένων στο διαδίκτυο (520 θα συμπληρώνεται διαρκώς) https://wp.me/p3OqMa-26x

Πίνακες διαλέξεων και σημειώσεις διαλέξεων – πίνακες συντομογραφικής απεικόνισης πτυχών του διεθνούς συστήματος https://wp.me/p3OqMa-1GG

Τίτλοι-σύνδεσμοι δοκιμίων και άρθρων αναρτημένων στο διαδίκτυο https://wp.me/p3OqMa-26x

Οι πυρετώδεις διαβουλεύσεις στο Κογκρέσο που κατέληξαν στην υιοθέτηση του “αστερίσκου” περί υπερπτήσεων: Το παρασκήνιο μιας αθόρυβης νίκης

0

Της ΛΕΝΑΣ ΑΡΓΥΡΗ, Καθημερινή

«Αν βάλουμε στον αμυντικό προϋπολογισμό μια τέτοια τροπολογία, εσείς θα είστε ικανοποιημένοι αλλά για εμάς θα ανοίξει το κουτί της Πανδώρας», έλεγε αρχές Νοεμβρίου κορυφαίο στέλεχος του Κογκρέσου στους «δικούς μας», παροτρύνοντάς τους να αντιληφθούν τι επικίνδυνο προηγούμενο θα δημιουργούσε στον τομέα των διεθνών πωλήσεων όπλων η επιβολή όρων στην Τουρκία μέσω του ΝDAA (National Defense Authorization Act).

Η φράση αυτή αποδεικνύει πόσο δύσκολο ήταν εξαρχής το εγχείρημα, κόντρα στο βαθιά θεμελιωμένο παραδοσιακό σύστημα πώλησης όπλων στο εξωτερικό. Αποδεικνύει όμως και κάτι άλλο. Πόσο σημαντικό είναι αυτό που επιτεύχθηκε.

Και είναι σημαντικό γιατί ο πραγματιστής γερουσιαστής τελικά δεν απέφυγε το «προηγούμενο», μια και για πρώτη φορά σε ερμηνευτικό κείμενο του αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού γίνεται αναφορά σε υπερπτήσεις μεταξύ νατοϊκών συμμάχων. Ενα πολιτικό μήνυμα διακομματικό, που εκφράζει ολόκληρο το Κογκρέσο και για το οποίο θα πανηγυρίζαμε για ημέρες, αν δεν είχε ανέβει ο πήχυς με τις τροπολογίες.

Ομως, η υιοθέτηση των τροπολογιών ήταν από την αρχή εξαιρετικά αμφίβολη. Αυτό, το ελληνικό μπλοκ το γνώριζε καλά. Αλλά ζύγισε τα πράγματα προσεκτικά και αποφάσισε ότι μικρή σημασία θα είχε η κατάληξη. Το σημαντικό ήταν να διαδοθεί το μήνυμα. Και το μήνυμα διαδόθηκε. Σήμερα οι πάντες στην Ουάσιγκτον μιλούν για την απαράδεκτη δράση της Τουρκίας στο Αιγαίο. Πριν από ένα χρόνο δεν μιλούσε σχεδόν κανείς.

  • Το χρονικό

Είναι μέσα Οκτωβρίου όταν η τροπολογία Μενέντεζ δεν ενσωματώνεται στο κείμενο της Γερουσίας. Από τα συμφραζόμενα διαφαίνεται ότι ούτε αυτή του Πάπας έχει πολλές ελπίδες στη Βουλή, όχι για λόγους ουσίας, αλλά για λόγους ευρύτερους από τα ελληνικά και τα τουρκικά ζητήματα, όπως εξήγησε και ο γερουσιαστής που λέγαμε.

Το κλίμα που διαμορφώνουν στο Κογκρέσο οι πανηγυρισμοί των Τούρκων είναι βαρύ. Νομοθέτες σε επιτελικά πόστα αναρωτιούνται πίσω από κλειστές πόρτες, γιατί η Αγκυρα στο θέμα των F-16 έχει πάρει «τόσο πολύ αέρα».

Βρισκόμαστε στην περίοδο πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Σε ένα εύθραυστο και ρευστό πολιτικό περιβάλλον, όπου κανείς δεν ξέρει πού θα είναι την επόμενη ημέρα. Και επομένως κανείς δεν θέλει να υποσχεθεί, να δεσμευθεί αλλά ούτε και να δυσαρεστήσει.

Στο πλαίσιο των διεργασιών ζητείται να αμβλυνθεί η διατύπωση της τροπολογίας Πάπας και να παρουσιαστεί εκ νέου. «Να έχει», ζητούν, «μια μορφή που θα σκιαγραφεί μεν το πρόβλημα αλλά δεν θα είναι τόσο δεσμευτική για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ούτε θα ακυρώνει το υφιστάμενο πλαίσιο των διεθνών πωλήσεων όπλων».

Το κείμενο γράφεται ξανά με έμφαση στις υποχρεώσεις που έχουν τα νατοϊκά μέλη απέναντι στους συμμάχους τους όταν χρησιμοποιούν όπλα αμερικανικής κατασκευής. Το τάιμινγκ όμως δεν είναι με το μέρος μας. Την εβδομάδα που παρουσιάζεται, η Αγκυρα μεσολαβεί εκ νέου για την αναβίωση της συμφωνίας με τα σιτηρά και η διπλωματία της κερδίζει πόντους.

Στο Κογκρέσο σημαντικοί παράγοντες αξιολογούν τα νέα δεδομένα και προσπαθούν να κερδίσουν χρόνο. Ζητούν και νέα διατύπωση, αλλά είναι ξεκάθαρο ότι θέλουν να κάνουν πίσω. Αυτή τη φορά όντως για να μη δυσαρεστήσουν την Τουρκία και θέσουν σε κίνδυνο τον διαμεσολαβητικό ρόλο της. Είμαστε λίγα 24ωρα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές και τα πάντα «παγώνουν».

Η διατύπωση περί «παράνομων υπερπτήσεων σε εναέριο χώρο συμμάχου στο ΝΑΤΟ» αξιολογείται από το ελληνικό μπλοκ στην Ουάσιγκτον ως πολύ σημαντική επιτυχία.

Το ελληνικό μπλοκ περιμένει. Οταν είναι καθαρό πια ότι ο βασικότερος εκ των συμμάχων μας, ο γερουσιαστής Μενέντεζ, παραμένει πρόεδρος της πανίσχυρης επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και ουσιαστικά αυτός που κρατάει το «κλειδί» των εξελίξεων, τα δεδομένα αλλάζουν.

Η, δύσκολη πρακτικά, υιοθέτηση κάποιας τροπολογίας που θα βάζει όρους στην πώληση των F-16 δεν φαντάζει πια και τόσο αναγκαία, τουλάχιστον για λόγους ουσίας. «Γιατί να σπαταλάμε πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο για να πετύχουμε κάτι που θα μπλοκαριστεί ούτως ή άλλως από τον Μενέντεζ;», είναι ένα ερώτημα που απασχολεί με επιμονή την ελληνική πλευρά.

Το κλίμα όμως που έχει διαμορφωθεί στο Κογκρέσο, η προεργασία που έχει γίνει, οι ανοιχτές πόρτες και η διάθεση των γερουσιαστών και των βουλευτών να ακούσουν είναι κρίμα να μείνουν ανεκμετάλλευτα. Ισως να πρέπει να σταλεί ένα πολιτικό μήνυμα στην Αγκυρα από το υψηλότερο επίπεδο του νομοθετικού σώματος των ΗΠΑ. Μια κοινή επιστολή, μια διατύπωση κάπου, μια παραίνεση, κάτι. Τα τηλέφωνα παίρνουν και πάλι «φωτιά», μια και κάτι τέτοιο δεν έχει ξαναγίνει. Πώς μπορεί να γίνει;

  • Επίπονες διεργασίες

Προτάσεις πέφτουν στο τραπέζι. Απορρίπτονται, επαναδιατυπώνονται και ξανά από την αρχή. Διεργασίες επίπονες με συνομιλητές δύσκολους, που έχουν ελάχιστο χρόνο στη διάθεσή τους, έναν πόλεμο να φέρουν εις πέρας και την αμερικανική δημοκρατία να διαφυλάξουν από τον Ντόναλντ Τραμπ, που μόλις έχει θέσει εκ νέου υποψηφιότητα. Και μην ξεχνάμε τα βαρίδια και τις εξαρτήσεις που πολλοί εξ αυτών έχουν μακριά από την Ουάσιγκτον, πίσω στις περιφέρειές τους.

Ο βουλευτής Γκας Μπιλιράκης αναλαμβάνει να πείσει το κόμμα του ότι ένα μήνυμα είναι απαραίτητο. Ως ένα από τα πιο συμπαθή πρόσωπα στη Βουλή, καταφέρνει περισσότερα από όσα ο ίδιος θα παραδεχθεί ποτέ δημοσίως. Μαζί του και η Νικόλ Μαλλιωτάκη, η οποία «μη σηκώνοντας κουβέντα» από τους συναδέλφους της, ενημερώνει με μεθοδικότητα για το τι θα σημαίνει πιθανή πώληση των F-16 στην Τουρκία.

Ο Κρις Πάπας έχοντας συνδέσει το όνομά του με τη μάχη για τα αεροσκάφη, είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να συγκεντρώσει υπογραφές και να στείλει επιστολές. Ολοι οι Ελληνοαμερικανοί και φιλέλληνες νομοθέτες, όπως ο Τζον Σαρμπάνης, ο Κρις βαν Χόλεν και ο Φρανκ Πάλον συμβάλλουν, ο καθένας με τα δικά του μέσα και το δικό του στυλ.

Πανίσχυροι ομογενείς επιχειρηματίες κάνουν τα δύσκολα τηλεφωνήματα. Επιστρατεύονται ακόμη και ζάπλουτοι Ελληνοαμερικανοί, που δεν ασχολούνται μεν με την πολιτική, ζουν όμως σε πολιτείες νομοθετών που συμμετέχουν είτε σε κρίσιμες επιτροπές είτε στον ηγετικό πυρήνα του Κογκρέσου. Το ελληνοαμερικανικό λόμπι συντονίζεται με την εξαιρετικά δραστήρια πρέσβειρα της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Μεθοδευμένα, στοχευμένα. Για πολλές εβδομάδες.

Λίγες ημέρες πριν από την οριστικοποίηση του αμυντικού προϋπολογισμού βγαίνει λευκός καπνός. Στο Κογκρέσο υπάρχει ομοφωνία. Οι πάντες αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία πρέπει να λάβει ένα μήνυμα. Αυτό θα διατυπωθεί είτε μέσω του προοιμίου του αμυντικού προϋπολογισμού είτε μέσω της ερμηνευτικής δήλωσης που επισυνάπτεται.

Η ακριβής διατύπωση εναπόκειται στις κάπως δυσκίνητες και παραδοσιακά μυστικοπαθείς επιτροπές Αμυνας, Βουλής και Γερουσίας. Νέα αγωνία. «Πώς ακριβώς θα γραφτεί; Και αν κάτι στραβώσει τελευταία στιγμή;». Οταν κυκλοφορεί το κείμενο αργά το βράδυ της προηγούμενης Τρίτης και η αναφορά είναι μέσα, μια επικοινωνιακά μικρή, αλλά ουσιαστικά μεγαλύτερη νίκη έχει επιτευχθεί.

  • Η διαπραγμάτευση για τα F-16 θα είναι δύσκολη για την Τουρκία

Μετά την ολοκλήρωση των τεχνικών συζητήσεων ΗΠΑ – Τουρκίας για τα F-16, περνάμε στη δεύτερη φάση της πολύπλοκης διαδικασίας, όπου το σχετικό αίτημα αποστέλλεται στο Κογκρέσο και πιο συγκεκριμένα στις Επιτροπές Εξωτερικών Βουλής και Γερουσίας, οι οποίες επιτέλους θα ενημερωθούν για τις πολύμηνες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην αμερικανική και την τουρκική κυβέρνηση.

Στην επιτροπή της Γερουσίας, η διακηρυγμένη αντίθεση του γερουσιαστή Μενέντεζ αλλά και η άποψη του νούμερο δύο, του Ρεπουμπλικανού Τζέιμς Ρις όπως εκφράστηκε μέσω της «Κ» την περασμένη Κυριακή, σηματοδοτούν ότι αυτή η φάση θα είναι πιο δύσκολη και ίσως μακρά για την Τουρκία.

Στην αντίστοιχη επιτροπή της Βουλής, η οποία περνάει σε ρεπουμπλικανικό έλεγχο υπό τον Μάικ Μακόλ ο οποίος αντικαθιστά στην προεδρία τον Γκρέγκορι Μικς, το κλίμα δεν είναι και πολύ διαφορετικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι και τα δύο αυτά πρόσωπα δεν διαφώνησαν ποτέ με την ουσία της τροπολογίας Πάπας, απλώς θεώρησαν ότι πρέπει να γίνει διαχείριση του θέματος με έναν διαφορετικό τρόπο.

Το σίγουρο είναι ότι τις επόμενες εβδομάδες οι διεργασίες στο Κογκρέσο θα κορυφωθούν. Η ελληνική πλευρά και ο συνασπισμός «nojetsforTurkey» οριστικοποιούν τα επόμενα βήματά τους.

Οπως λέει ο κ. Μπιλιράκης στην «Κ», «παρά το γεγονός ότι η τροπολογία δεν συμπεριλήφθηκε στο τελικό κείμενο του NDAA, καταφέραμε να στείλουμε ένα ισχυρό μήνυμα στην Τουρκία με την αναφορά που καταδικάζει τις μη εξουσιοδοτημένες εδαφικές υπερπτήσεις του εναέριου χώρου άλλου συμμάχου του ΝΑΤΟ.

Αυτή η δήλωση, σε συνδυασμό με την έντονη διακομματική αντίθεση και των δύο νομοθετικών σωμάτων σε οποιαδήποτε πώληση F-16 στην Τουρκία, μου δημιουργεί τη βεβαιότητα ότι η Αγκυρα δεν θα ανταμειφθεί σύντομα για τις συνεχιζόμενες επιθετικές και αποσταθεροποιητικές ενέργειές της στην περιοχή».

«Πρέπει να συνεχίσουμε να είμαστε σε εγρήγορση», λέει στην «Κ» η Νικόλ Μαλλιωτάκη, τονίζοντας ότι με την αναφορά στον NDAA έγινε μια καλή αρχή, αλλά «πρέπει να συνεχίσουμε να εξηγούμε στους συναδέλφους μας ότι δεν μπορούν να εμπιστευτούν στον Ερντογάν τα αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη. Η επιθετική ρητορική του και οι ενέργειές του προς την Ελλάδα, η ευθυγράμμιση με το Ιράν και τη Ρωσία και η υπονόμευση των αντιτρομοκρατικών προσπαθειών στη Συρία είναι οι λόγοι για τους οποίους δεν θα πρέπει να προχωρήσει μια τέτοια πώληση».

Στο ίδιο ακριβώς κλίμα και ο Κρις Πάπας, ο οποίος λέει ότι «η αναφορά που περιλαμβάνεται στον NDAA στέλνει ένα σαφές μήνυμα, πως το Κογκρέσο ομόφωνα πιστεύει ότι οποιεσδήποτε μη εξουσιοδοτημένες υπερπτήσεις εδάφους ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ είναι απαράδεκτες. Αυτό είναι κρίσιμο. Θα συνεχίσω να εργάζομαι με μέλη και των δύο κομμάτων και θα συνεχίσω να αγωνίζομαι για να λογοδοτήσει η κυβέρνηση Ερντογάν για παραβίαση τόσο των αμερικανικών νόμων όσο και των κανόνων της συμμαχίας του ΝΑΤΟ. Η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ δεν μπορεί και δεν πρέπει να προστατεύσει την κυβέρνηση Ερντογάν από τις ευθύνες για τη συμπεριφορά της».

ΠΗΓΗ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΛΕΝΑ ΑΡΓΥΡΗ

https://hellasjournal.com/2022/12/i-piretodis-diavoulefsis-sto-kogkreso-pou-katelixan-stin-iiothetisi-tou-asteriskou-peri-iperptiseon-to-paraskinio-mias-athorivis-nikis/

ΕΚΤΑΚΤΟ: Ρωσική βάση στρατηγικών βομβαρδιστικών αεροσκαφών κτυπήθηκε από ουκρανικό UAV βαθιά μέσα στην Ρωσία!

0

Καταστράφηκε ένα αεροσκάφος – Σκοτώθηκαν 3 άτομα

Η Ουκρανία έπληξε με UAV για δεύτερη φορά μέσα σε τρεις εβδομάδες την βάση Engels, κύρια βάση των ρωσικών στρατηγικών βομβαρδιστικών αεροσκαφών Tu-160 και Tu-95 και που εδράζεται στην περιφέρεια Σαράτοφ της Ρωσίας, την περασμένη νύχτα, μετέδωσαν ρωσικά πρακτορεία ειδήσεων.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το γεγονός ότι τα ουκρανικά UAV κατάφεραν μέσα σε τρεις εβδομάδες να διατρήσουν δύο φορές την ρωσική αντιαεροπορική άμυνα σε βάθος 730 χλμ. από τα σύνορα με την Ουκρανία.

Οι Ρώσοι ισχυρίζονται ότι οι Ουκρανοί δεν έπληξαν αεροσκάφη, αλλά σκότωσαν τρία άτομα προσωπικό της βάσης, όμως φαίνεται ότι τουλάχιστον ένα στρατηγικό αεροσκάφος καταστράφηκε στο έδαφος! 

 

«Στις 26 Δεκεμβρίου γύρω στη 01:35 ώρα Μόσχας, ένα ουκρανικό μη επανδρωμένο εναέριο όχημα κατερρίφθη σε χαμηλό ύψος ενώ προσέγγιζε τη στρατιωτική αεροπορική βάση Engels στην περιφέρεια Σαράτοφ», ανακοίνωσε το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.

«Ως αποτέλεσμα της πτώσης των συντριμμιών του μη επανδρωμένου αεροσκάφους, τρείς Ρώσοι στρατεύσιμοι του τεχνικού προσωπικού που βρίσκονταν στην αεροπορική βάση τραυματίσθηκαν θανάσιμα».

Η βάση Engels βρίσκεται περίπου 730 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Μόσχας.

Είναι μία από τις δύο βάσεις στρατηγικών βομβαρδιστικών της Ρωσίας, ενώ η άλλη βρίσκεται στην Άπω Ανατολή.

Καταγράφηκαν δύο ισχυρές εκρήξεις ενώ χτύπησαν οι σειρήνες αεροπορικής άμυνας.

Επίσης τρεις ουκρανικές μονάδες σαμποτάζ ανήμερα των Χριστουγέννων προσπάθησαν να μπουν στην Ρωσία για σαμποτάζ σε κέντρο καυσίμων, αλλά δεν τα κατάφεραν κι εξοντώθηκαν.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/enoples-sygkroyseis/rosiki-vasi-stratigikon-vomvardistikon-aeroskafon-ktypithike-apo-oukraniko-uav-vathia-mesa-stin-rosia1/

Δ. Μακροδημόπουλος: Γιατί οι Ουκρανοί  θεωρούνται “αναλώσιμοι” από τη Δύση;

0

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Η επίσκεψη του προέδρου Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον, οι ευχαριστίες του για τα 45 δις δολάρια στρατιωτικής βοήθειας στη χώρα του μέχρι τώρα αλλά και άλλων 47 δις που ζήτησε ο Μπάιντεν από τον προϋπολογισμό του 2023, όπως και η απόφαση για αποστολή πυραύλων Patriot, δικαιώνουν την εκτίμηση του εκπροσώπου του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ: “Οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να μας πολεμούν, δήλωσε, μέχρι να εξοντωθεί και ο τελευταίος Ουκρανός”.          Βέβαια, δεν είναι μόνον ο πρόεδρος Μπάιντεν. Στην πορεία προς τον όλεθρο συνέβαλαν και άλλοι. Στις 8 Ιουνίου η Άγκελα Μέρκελ στη συνέντευξη – απολογία της στο κατάμεστο Μπερλίνερ Ανσάμπλ του Βερολίνου ήταν αποκαλυπτική: Στις κατηγορίες ότι η δική της πολιτική έστρωσε το δρόμο για τις σημερινές εξελίξεις στην Ουκρανία, ισχυρίστηκε ότι ο πόλεμος θα είχε ξεσπάσει ήδη από το 2008, αν η ίδια δεν είχε μπλοκάρει την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ενώ “ποιός ξέρει, πρόσθεσε, πώς θα είχαν εξελιχθεί τα πράγματα το 2014” αν δεν είχε σπεύσει, από κοινού με τον Γάλλο ομόλογό της, να διαπραγματευθεί τις συμφωνίες του Μινσκ, που πάγωσαν τη διαμάχη στο Ντονμπάς. Για να καταλήξει: “Η Ουκρανία αξιοποίησε αυτά τα επτά χρόνια για να ετοιμαστεί”. Αυτή η ομολογία της εξηγεί την παρελκυστική της στάση επί χρόνια, όπως και των Γάλλων προέδρων (Ολάντ, Μακρόν), στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων των συμφωνιών του Μινσκ, ως εγγυητριών δυνάμεων, όχι για να υλοποιηθούν οι συμφωνίες και να παγιωθεί η ειρήνη αλλά για να μπορέσει η Ουκρανία να “ετοιμαστεί”.. Γιατί όμως οι Ουκρανοί θεωρούνται “αναλώσιμοι” χάριν της επίτευξης των επιδιώξεων των ΗΠΑ αλλά και της Δύσης; Τους χορηγείται αφειδώς πολεμικός εξοπλισμός από πλειάδα κρατών, όμως οι Ουκρανοί είναι αυτοί που αφήνουν τη ζωή τους στα πεδία των μαχών. Θα αντιμετωπίζονταν μια εθνότητα της Δύσης με τον ίδιο τρόπο;

Ο Τζον Χόμπσον γράφει στις “Ανατολικές ρίζες του Δυτικού πολιτισμού” ότι ένα μέγιστο όφελος των Ευρωπαίων από την Αμερική μετά την ανακάλυψή της ήταν ότι τη χρησιμοποίησαν για να στηρίξουν και να αναδομήσουν τη δυτική ταυτότητα. «Ο κρίσιμος παράγοντας στον επαναπροσδιορισμό της Ευρώπης ως προηγμένης Δύσης, γράφει, ήταν η επέκταση των συνόρων προς δυσμάς προς την αμερικανική ήπειρο μετά το 1492…Έτσι η επέκταση του δυτικού συνόρου έδωσε τη δυνατότητα να υπερβεί η ευρωπαϊκή ταυτότητα τον περιφερειακό της χαρακτήρα και να καταλάβει μια πιο υψηλή θέση ως “προηγμένος πολιτισμός”. Το νέο γόητρο της ευρωπαϊκής ταυτότητας βάθυνε τη διαίρεση της Ευρώπης σε Ανατολική και Δυτική καθώς η τελευταία ανέπτυξε την εμπορική και ναυτική της ισχύ μέσω του επεκτατισμού της στην Άπω Δύση, ενώ η ηπειρωτική περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης διατήρησε τη φεουδαρχία και αποτέλεσε μια ζώνη ελέγχου ή ζώνη άμυνας έναντι του Ισλάμ. Είναι ακόμη αξιοσημείωτο ότι μετά τον 15ο αιώνα άρχισε επίσης να αποκρυσταλλώνεται η ιδέα της “Δυτικής Ευρώπης” στο βαθμό που οι Οθωμανοί Τούρκοι και οι Ανατολικοευρωπαίοι γίνονταν αντιληπτοί ως βάρβαροι». Υπάρχει δηλαδή μια έπαρση της Δυτικής Ευρώπης, ένας λανθάνων ρατσισμός έναντι των Ανατολικοευρωπαίων και των Ουκρανών αλλά και των Βαλκάνιων. Με άλλα λόγια Ανατολικές χώρες και Βαλκάνια δεν ανήκουν στη Δύση, άσχετα αν διακηρύσσουν το αντίθετο, γιαυτό η Δύση τις αντιμετωπίζει ως περιφερειακές χώρες. Είδαμε τί συνέβη στη Γιουγκοσλαβία ακόμη και τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε η χώρα μας στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης με τα μνημόνια. Υπάρχει μια αποικιοκρατική αντίληψη για τα κράτη αυτών των περιοχών. Η ανθρώπινη ζωή έχει μικρότερη αξία.

Μακροδημόπουλος  Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

26/12/2022

 

 

 

 

 

Αντιστράτηγος ε.α Ben Hodges (ΗΠΑ) : Η Τουρκία δεν κάνει ό,τι θα έπρεπε ή θα μπορούσε

1

Q&A με τον Αντιστράτηγο (απόστρατο) Ben Hodges

Ο Αντιστράτηγος (ε.α..) Μπεν Χότζες είναι πρώην διοικητής του Στρατού των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Τώρα υπηρετεί ως ανώτερος σύμβουλος για την Human Rights First, μια μη κερδοσκοπική ομάδα. Σε μια συνέντευξη στις 6 Αυγούστου 2022 με τον Rich Outzen του Atlantic Council, ο Hodges, επίσης συν-συγγραφέας του βιβλίου Future War and the Defense of Europe, συζήτησε τις προστριβές και τις συνέχειες στη σχέση Ηνωμένων Πολιτειών-Τουρκίας. Έχοντας περάσει αρκετά χρόνια στην Τουρκία ως διοικητής της Συμμαχικής Χερσαίας Διοίκησης, είπε ότι «η Τουρκία δεν κάνει ό,τι θα μπορούσε ή θα έπρεπε» για την Ουκρανία, αλλά επαίνεσε ορισμένες από τις προσπάθειές της.

Defense Journal από το Atlantic Council IN TURKEY (DJ): Πώς θα χαρακτηρίζατε τον ρόλο και τη συμβολή της Τουρκίας στις πολεμικές ικανότητες του ΝΑΤΟ;

Frederick Benjamin “Ben” Hodges III (FBH): Η Τουρκία έχει παραδώσει ό,τι της ζητήθηκε στις αποστολές του ΝΑΤΟ και ήταν πάντα εκεί όταν καλούνταν. Ικανοποίησε κάθε απαίτηση επάνδρωσης με αξιωματικούς υψηλής ποιότητας και παρείχε επαγγελματικές, ικανές και αξιόπιστες δυνάμεις στις αποστολές του ΝΑΤΟ. Ο εξοπλισμός ήταν στο επάνω ράφι, με εντυπωσιακά έργα εκσυγχρονισμού σε μια σειρά από τομείς. Μια ανάμνηση που ξεχωρίζει ήταν η παρακολούθηση της κοινής άσκησης συνδυασμένων όπλων πραγματικών πυρών EFES των Τουρκικών Χερσαίων Δυνάμεων (CALFEX). Στην άσκηση συμμετείχαν πάνω από τριάντα σκάφη του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού, αεροπορία σταθερής και περιστροφικής πτέρυγας, αλεξιπτωτιστές, μηχανικοί. Ήταν από τις καλύτερες μεγάλης κλίμακας κοινές ασκήσεις πραγματικών πυρών που έχω δει. Τώρα, αρκετά χρόνια αργότερα, ο τουρκικός στρατός διαθέτει επίσης μεγάλο αριθμό στρατευμάτων με πρόσφατη εμπειρία μάχης, καθιστώντας ακόμη πιο δεινό στοιχείο της αμυντικής συστοιχίας του ΝΑΤΟ.

DJ: Ο πόλεμος της Ουκρανίας άλλαξε τις αντιλήψεις της Δύσης για τη σημασία των στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ;
FBH: Ναι, αλλά τα πράγματα άρχισαν πραγματικά να αλλάζουν πριν από φέτος. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ το 2016 στη Βαρσοβία έφερε την πρωτοβουλία Enhanced Forward Presence, (Ενισχυμένη Εμπρόσθια Παρουσία), σχηματίζοντας ομάδες μάχης χερσαίων δυνάμεων και φέρνοντας αμερικανικό εξοπλισμό αξίας τεθωρακισμένων μεραρχιών πίσω στην Ευρώπη. Η Σύνοδος Κορυφής της Μαδρίτης έθεσε πολύ σαφείς αποστολές για την αποτροπή και τον πόλεμο, τόσο συμβατικών όσο και πυρηνικών. Η προθυμία της Ρωσίας να χρησιμοποιήσει μια ποικιλία συστημάτων πυραύλων εναντίον κατοικημένων περιοχών στην Ουκρανία άνοιξε τα μάτια, καθώς το ΝΑΤΟ συνειδητοποίησε την ανάγκη για δυνατότητες αεράμυνας – όχι μόνο για στρατιωτικούς στόχους αλλά για εκατοντάδες πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές σε όλη την Ευρώπη. Το ποσοστό των ρωσικών στρατιωτικών δαπανών πυροβολικού και πυρομαχικών ακριβείας έχει δείξει ότι η αμερικανική και ευρωπαϊκή βιομηχανία πρέπει επίσης να επιταχύνουν το ρυθμό. Τα σενάρια εκπαίδευσής μας [Ηνωμένες Πολιτείες] έχουν επικεντρωθεί εκ νέου στη συμβατική μάχη, με κάποια μείωση της έμφασης στην αντιτρομοκρατία.

Ο ρόλος της Τουρκίας στη συμβατική άμυνα του ΝΑΤΟ είναι σημαντικός. Έχει δεσμεύσεις στο πλαίσιο μιας σειράς επιχειρησιακών σχεδίων μάχης που είναι έτοιμη να εκπληρώσει. Το εξαιρετικό έργο των τουρκικών δυνάμεων που υπηρετούν ως Κοινή Ομάδα Εργασίας Πολύ Υψηλής Ετοιμότητας 2021 δείχνει την ικανότητά της να το πράξει.

DJ: Η ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας αποτελεί αυξανόμενη ανησυχία για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ. Μπορείτε να πείτε λίγα περισσότερα για τον ρόλο της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα;
FBH: Οι Ηνωμένες Πολιτείες έκαναν λάθος στο παρελθόν βλέποντας τις χώρες στην παράκτια περιοχή της Μαύρης Θάλασσας ως μεμονωμένα νησιά και όχι ως ένα είδος στρατηγικού συστήματος, οδηγώντας σε χαμένες ευκαιρίες. Υπήρξε αναντιστοιχία μεταξύ πολιτικής και περιφερειακής στρατηγικής. Εμείς [οι Ηνωμένες Πολιτείες] πρέπει να κάνουμε καλύτερη δουλειά επενδύοντας με τρόπο που ενσωματώνει και ενισχύει τους φίλους μας [οι Ηνωμένες Πολιτείες] σε ένα περιφερειακό όραμα και στρατηγική. Αυτό σημαίνει να είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τους συμμάχους μας έναντι της άμεσης απειλής, αλλά και να βρούμε τρόπους για την παροχή κινήτρων για την οικονομική συνεργασία, ώστε να μεγιστοποιήσουν τις δυνατότητές τους και να μειώσουν την επιρροή χωρών όπως η Ρωσία και το Ιράν.

Η Μαύρη Θάλασσα θα πρέπει να θεωρείται ως ένας οικονομικός διάδρομος που συνδέει τη νοτιοανατολική Ευρώπη, την Τουρκία και τον Καύκασο. Δεν είναι απλώς μια αποστολή αντιμετώπισης της Ρωσίας, αλλά και παροχής προπύργιου στη Δύση ενάντια στο Ιράν.

DJ: Πώς θα αξιολογούσατε τον σημερινό ρόλο της Τουρκίας στον πόλεμο της Ουκρανίας;
FBH: Ειλικρινά, η Τουρκία δεν κάνει ό,τι θα έπρεπε ή θα μπορούσε. Το λέω ως φίλος, αλλά ως φίλος που δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να υπερασπιστεί τη θέση της Τουρκίας στα μισά του δρόμου. Η ανάγκη διατήρησης διπλωματικών και εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία είναι κατανοητή. Αλλά το να επιτρέπεται η εξαγωγή σιτηρών που κλάπηκαν από την Ουκρανία και αποστέλλονται στην Τουρκία από τη Σεβαστούπολη, με τη θεωρία ότι είναι από την Κριμαία και όχι από την Ουκρανία, δείχνει η Άγκυρα να αδιαφορεί για τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας ως παράνομης. Οι ιχνηλάτες πλοίων βλέπουν συνεχή κυκλοφορία μεταξύ ρωσικών και τουρκικών λιμανιών, και ενώ η Ουκρανία και ο κόσμος εκτιμούν την υποστήριξη της Τουρκίας στην Ουκρανία, η ανοχή του ρωσικού παράνομου εμπορίου υπονομεύει τη θέση της Τουρκίας.

Η Τουρκία διεκδικεί την περιφερειακή ηγεσία στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά απο κάποιο σημείο, η ηγεσία περιλαμβάνει αρχές, όχι απλώς πραγματισμό. Η τουρκική ηγεσία σημαίνει συγχρονισμό με το ΝΑΤΟ και των περιφερειακών ρόλων της χώρας. Η επιβολή στη Ρωσία των περιορισμών της Σύμβασης του Μοντρέ σχετικά με την είσοδο στη Μαύρη Θάλασσα έχει νόημα, αλλά το να ζητάμε ανεπίσημα από μη μάχιμες συμμαχικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ να μην έχουν πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα δεν είναι το σωστό είδος ηγεσίας.

DJ: Υπάρχει κάτι που χαρακτηρίζει τους Τούρκους και λείπει συχνά απο την Ουάσιγκτον;
FBH: Γεωγραφία, ένα. Για τους Αμερικανούς διπλωμάτες και στρατιωτικούς που ασχολούνται με την Ευρώπη, η Τουρκία βρίσκεται στην κάτω δεξιά γωνία του χάρτη, στην περιφέρεια. Για όσους ασχολούνται με τη Μέση Ανατολή, όπως η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, η Τουρκία αποτελεί εμπόδιο στα σχέδια και τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ που βρίσκονται στη βόρεια περιφέρεια. Ωστόσο, η Τουρκία βρίσκεται δικαίως στο επίκεντρο του δικού της χάρτη, ο οποίος είναι πολύ περίπλοκος: Ιράν, Ιράκ, Συρία, Μεσόγειος, Μαύρη Θάλασσα, Καύκασος. Χωρίς να εκτιμάται πώς βλέπει η Τουρκία αυτή τη δύσκολη γειτονιά και πώς δίνει προτεραιότητα για να ανταποκριθεί σε απειλές και ευκαιρίες, και δημιουργώντας αμοιβαία αποδεκτές λύσεις που να εξηγούν τις απόψεις της Τουρκίας, οι στρατηγικές προοπτικές των ΗΠΑ για την περιοχή είναι ζοφερές.

DJ: Λοιπόν, τι θα προτείνατε να κάνετε για να εκμεταλλευτείτε την ευκαιρία της Μαύρης Θάλασσας;
FBH: Το ΝΑΤΟ, υπό την ηγεσία της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται μια στρατηγική που να λογοδοτεί για το σύνολο της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας. Πρέπει να ξεκινήσουμε με μια συμφωνία για τη φύση της απειλής. Τότε εμείς [Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία] χρειαζόμαστε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η Τουρκία πρέπει να πειστεί και να καθησυχαστεί ότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ δεν θα την αφήσουν εκτεθειμένη σε οποιαδήποτε αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Προς το παρόν, βάσει των γεγονότων στη Συρία και αλλού, οι Τούρκοι ανησυχούν ότι το ΝΑΤΟ δεν θα τους στηρίξει εναντίον της Ρωσίας, παρά το γεγονός ότι ζήτησε την υποστήριξή του εναντίον της Ρωσίας για να υπερασπιστεί άλλους. Αυτό είναι δύσκολο γιατί η υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Τουρκία ήταν στην καλύτερη περίπτωση διακοπτόμενη, σε μεγάλο βαθμό λόγω του εσωτερικού πολιτικού λόγου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

DJ: Πώς βλέπετε την τρέχουσα κατάσταση των στρατιωτικών σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας;
FBH: Ο υπουργός Άμυνας Lloyd Austin και ο ομόλογός του, υπουργός Άμυνας Hulusi Akar, έχουν καλές σχέσεις. Όμως η τελευταία δεκαετία ήταν δύσκολη στις στρατιωτικές σχέσεις. Στο τέλος της ημέρας, και οι δύο στρατιωτικοί οδηγούνται από σοβαρούς επαγγελματίες. Ως σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, οι καλές σχέσεις μεταξύ των στρατιωτικών ήταν το θεμέλιο της διμερούς σχέσης και παραμένει ένα καλό μέρος για την ανοικοδόμηση και την ανάκτηση της δυναμικής.

DJ: Πώς βλέπετε τις προοπτικές για εξωπεριφερειακή συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Πολιτειών—πέρα από τον χώρο του ΝΑΤΟ ή κατά μήκος των συνόρων της Τουρκίας;
FBH: Είναι καλή ιδέα. Όπου [οι Ηνωμένες Πολιτείες] έχουμε φίλους με κοινά συμφέροντα, εμείς [Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία] θα πρέπει να διερευνήσουμε και να εμβαθύνουμε τις ευκαιρίες συνεργασίας. Η Αφρική έχει νόημα, ως ένα μέρος όπου η Τουρκία έχει εμβαθύνει τους δεσμούς, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμφέροντα αλλά περιορισμένη δέσμευση και τα συμφέροντά μας [Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία] αλληλεπικαλύπτονται σε μεγάλο βαθμό.

*Ο Αντιστράτηγος (Συνταξιούχος) Ben Hodges είναι πρώην διοικητής του Στρατού των ΗΠΑ στην Ευρώπη, ο οποίος τώρα υπηρετεί ως ανώτερος σύμβουλος για την Human Rights First, μια μη κερδοσκοπική ομάδα υπεράσπισης. Ο Hodges είναι συν-συγγραφέας του βιβλίου Future War and the Defense of Europe.

The Atlantic

Q&A with Lieutenant General (retired) Ben Hodges

0

Lieutenant General (Retired) Ben Hodges is former commanding general of US Army Europe. He now serves as a senior advisor for Human Rights First, a nonprofit advocacy group. In an August 6, 2022, interview with the Atlantic Council’s Rich Outzen, Hodges, also co-author of the book Future War and the Defence of Europe, discussed the frictions and continuities in the United States–Turkey relationship. Having spent several years in Turkey as commander of Allied Land Command, he said that “Turkey is not doing all that it could or should” on Ukraine, but praised some of its efforts.


Defense Journal by Atlantic Council IN TURKEY (DJ): How would you characterize Turkey’s role in and contributions to NATO’s warfighting capabilities?

Frederick Benjamin “Ben” Hodges III (FBH): Turkey has delivered everything it was asked for in NATO missions, and has always been there when called. It met every manning requirement with high-quality officers, and has provided professional, competent, and reliable forces to NATO missions. The equipment was top shelf, with impressive modernization projects in a number of areas. One memory that stands out was watching the Turkish Land Forces’ EFES joint combined arms live fire exercise (CALFEX). The drill involved over thirty Turkish Navy vessels, fixed and rotary wing aviation, paratroopers, engineers. It was among the best large-scale joint live fire exercises I have seen. Now, several years later, the Turkish military also has a large number of troops with recent combat experience, making it an even more formidable component of NATO’s defense array.

DJ: Has the Ukraine war changed Western perceptions of the relevance of combat-ready NATO forces?

FBH: Yes, but things really started changing before this year. The 2016 NATO Summit in Warsaw brought the Enhanced Forward Presence initiative, forming land forces’ battle groups and bringing an armored-division worth of US equipment back to Europe. The Madrid Summit laid out very clear missions for deterrence and warfighting, both conventional and nuclear. Russia’s willingness to use a variety of missile systems against populated areas in Ukraine has been an eye-opener, as NATO realized a need for air defense capabilities—not just for military targets but for hundreds of densely populated urban areas across Europe. The rate of Russian military expenditure of artillery and precision-guided munitions has demonstrated that US and European industry need to pick up the pace as well. Our [United States] training scenarios have been refocused back to conventional warfighting, with some de-emphasis on counterterrorism.

Turkey’s role in NATO’s conventional defense is significant. It has commitments under a number of warfighting operational plans that it is prepared to fulfill. The excellent work of Turkish forces serving as the 2021 Very High Readiness Joint Task Force shows its ability to do so.

DJ: Black Sea security is a rising concern for the United States and for NATO. Can you say a little more about Turkey’s role in the Black Sea?

FBH: The United States has erred in the past by viewing countries on the Black Sea littoral as individual islands rather than as a strategic system of sorts, leading to missed opportunities. There has been a mismatch between policy and regional strategy. We [The United States] have to do a better job of investing in a manner that integrates and strengthens our [The United States] friends in a regional vision and strategy. This means being prepared to defend our allies against direct threat, but also finding ways to incentivize economic cooperation so that it maximizes their potential and decreases the influence of countries like Russia and Iran.

The Black Sea should be seen as an economic corridor linking southeast Europe, Turkey, and the Caucasus. It is not just a mission of countering Russia, but of providing a bulwark for the West against Iran, as well.

DJ: How would you assess Turkey’s current role in the Ukraine war?

FBH: Frankly, Turkey is not doing all that it should or could. I say that as a friend, but a friend who has increasing difficulty defending Turkey’s halfway position. The need to maintain diplomatic and trade ties with Russia is understandable. But allowing the export of grain stolen from Ukraine and shipped to Turkey from Sevastopol, on the theory that it is from Crimea and not Ukraine, ignores Ankara’s own view of Russian annexation of Crimea as illegal. Turkish ship trackers see constant questionable traffic between Russian and Turkish ports, and while Ukraine and the world appreciate Turkey’s support to Ukraine, the tolerance of Russian illicit trade undermines Turkey’s standing.

Turkey makes a claim to regional leadership in the Black Sea, but at some point, leadership involves principle, not just pragmatism. Turkish leadership means synching the country’s NATO and regional roles. Enforcing Montreux Convention restrictions on Black Sea entry on Russia as a combatant makes sense, but asking informally for noncombatant NATO allies not to access the Black Sea is not the right kind of leadership.

DJ: What is one thing about the Turks that is most often missed in Washington?

FBH: Geography, for one. For American diplomats and soldiers dealing with Europe, Turkey is in the lower right-hand corner of the map, on the periphery. For those dealing with the Middle East, such as US Central Command, Turkey is an obstacle to US plans and operations located on the northern periphery. Yet Turkey is rightfully at the center of its own map, which is a very complicated one: Iran, Iraq, Syria, the Mediterranean, the Black Sea, the Caucasus. Without appreciating how Turkey views this difficult neighborhood and how it prioritizes and will respond to threats and opportunities, and crafting mutually acceptable solutions that account for Turkey’s views, US strategies for the region stand to enjoy bleak prospects.

DJ: So, what would you propose doing to take advantage of the Black Sea opportunity?

FBH: NATO, led by Turkey and the United States in this case, needs a strategy to account for the entirety of the Black Sea area. We need to begin with an agreement on the nature of the threat. Then we [The United States and Turkey] need confidence-building measures; Turkey needs to be convinced and reassured that the United States and NATO will not leave them exposed in any confrontation with Russia. As of now, based on events in Syria and elsewhere, the Turks are concerned that NATO would not back them up against Russia, despite asking for its support against Russia to defend others. This is hard because US support to Turkey has been intermittent at best, due in large measure to the domestic political discourse in the United States.

DJ: How do you view the current state of United States–Turkey military-to-military relations?

FBH: Secretary of Defense Lloyd Austin and his counterpart, Minister of Defense Hulusi Akar, have a good working relationship. But the last decade has been difficult in the military-to-military relations. At the end of the day, both militaries are led by serious professionals. As NATO allies, good working relationships between the militaries has been a bedrock of the bilateral relationship and remains a good place to rebuild and regain momentum.

DJ: How do you see the prospects for extra-regional cooperation between Turkey and the United States—beyond the NATO space or along Turkey’s borders?

FBH: It is a good idea. Wherever we [The United States] have friends with shared interests, we [The United States and Turkey] should explore and deepen cooperative opportunities. Africa makes sense, as a place where Turkey has deepening ties, the United States has interests but limited engagement, and our [The United States and Turkey] interests largely overlap.


Lieutenant General (Retired) Ben Hodges is former commanding general of US Army Europe who now serves as a senior advisor for Human Rights First, a nonprofit advocacy group. Hodges is a co-author of the book Future War and the Defence of Europe.

The Atlantic

ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ Η ΑΠΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ;

10

Του Παντελή Σαββίδη