Αρχική Blog Σελίδα 1307

Το Ιράν ανοίγει ένα «νέο κεφάλαιο» στην αποτρεπτική στρατηγική του προς το Ισραήλ – Αλέξης Λεκάκης Κερκυραίος

0

Αλέξης Λεκάκης Κερκυραίος*

Στις  13 Απριλίου, το Ιράν εξαπέλυσε μια πρωτοφανή μαζική επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον του εβραϊκού κράτους, απαντώντας τοιουτοτρόπως αυτοπροσώπως στο φερόμενο ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα στο ιρανικό προξενείο στη Δαμασκό, το οποίο σκότωσε τον  επιφανή ταξίαρχο Μοχαμάντ Ρεζά Ζαχεντί, δηλαδή τον επιχειρησιακό υπεύθυνο της Δύναμης Γοντς των Φρουρών της Επανάστασης για το χαρτοφυλάκιο της Συρίας και του Λιβάνου,  τον αναπληρωτή του καθώς κι άλλους 5 αξιωματικούς του ίδιου στρατιωτικού σώματος.

Σημειώνεται ότι η ανωτέρω τολμηρή ιρανική επιχείρηση ονόματι «Αληθινή Υπόσχεση» αποτελεί μια αχαρτογράφητη εξέλιξη στο υποσύστημα της Μέσης Ανατολής, της οποίας τα πλήρη συμπαρομαρτούντα είναι ακόμη άδηλα, καθότι συνιστά την πρώτη απευθείας επίθεση του Ιράν από το έδαφός του προς την επικράτεια του Ισραήλ. Εν ολίγοις, ανέτρεψε θεαματικά τους καθιερωμένους κανόνες εμπλοκής του πολυετούς σκιώδους πολέμου μεταξύ της Τεχεράνης και του Τελ Αβίβ, ανεβάζοντας ραγδαία τη σκάλα κλιμάκωσης. Μάλιστα, στο κορυφαίο θεσμικό επίπεδο της Τεχεράνης τονίζεται ότι η ανταποδοτική επίθεση επέφερε μια αναδιάταξη της ισορροπίας ισχύος στη Μέσης Ανατολή υπέρ της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν κι ότι «η περιφερειακή κατάσταση έχει αλλάξει» πλέον.

Όπως είχε αναφέρει ο γράφων σε πρόσφατο άρθρο του, η Τεχεράνη ήταν αναγκασμένη να απαντήσει στο Τελ Αβίβ, προκειμένου να επαναφέρει την αξιοπιστία της αποτροπής της, η οποία το τελευταίο τετράμηνο (αρχές Δεκεμβρίου – αρχές Απριλίου) είχε διαβρωθεί σημαντικά, αφού το Ιράν είχε σε αυτό το χρονικό διάστημα υποστεί συνολικά 18 απώλειες στελεχών των Φρουρών στη Συρία από φερόμενες ισραηλινές επιθέσεις.

  

Τούτων δοθέντων, την επαύριον της επίθεσης στο ιρανικό προξενείο στη Δαμασκό, η Τεχεράνη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο κόμπος έφτασε πια στο χτένι. Η περαιτέρω ιρανική αδράνεια θα εκλαμβανόταν ως αδυναμία και θα προσκαλούσε αναπόφευκτα περαιτέρω επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον των Ιρανών στρατιωτικών συμβούλων στη Συρία, με αποτέλεσμα να απειληθεί το κρίσιμης σημασίας ιρανικό αποτύπωμα στην εν λόγω αραβική χώρα, η οποία αποτελεί στην ιρανική στρατηγική σκέψη τον «χρυσό κρίκο της αλυσίδας [του άξονα] της αντίστασης εναντίον του Ισραήλ».

Πέραν τούτου, το Ιράν ήταν υποχρεωμένο να αντιδράσει, για να διαφυλάξει το γόητρό του και την εθνική τιμή του, τόσο απέναντι στους αντιπάλους του όσο κι απέναντι στους πολίτες του και τους συμμάχους του στον Άξονα της Αντίστασης, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα διερχόταν από επικίνδυνες ατραπούς. Ταυτόχρονα, όμως, ήθελε να αποφύγει την εμπλοκή σε έναν ανοικτό πόλεμο με το Ισραήλ και κατ’ επέκταση με τις ΗΠΑ.

Εν ολίγοις, η Τεχεράνη έπρεπε να βρει μια λεπτή, κι ως εκ τούτου ιδιαιτέρως δύσκολη, ισορροπία στην απάντησή της. Τουτέστιν, αφενός, έπρεπε να περάσει ένα δυνατό μήνυμα αποτροπής κι, αφετέρου, ήθελε να αφήσει μια διέξοδο αποκλιμάκωσης. Η επιμελώς σχεδιασμένη ιρανική επίθεση κινήθηκε εντός αυτού του πλαισίου. Ήταν μια επίδειξη δύναμης που προβλήθηκε διεθνώς, αλλά ταυτόχρονα δεν στόχευσε κατοικημένες περιοχές και δεν προκάλεσε θύματα.

Πώς εκτελέσθηκε η επίθεση;

Αν κι ήταν προσεκτικά υπολογισμένη και σκοπίμως λελογισμένη, η επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση» υπήρξε συνάμα πολυεπίπεδη και συντονισμένη. Η υβριδική επίθεση, όπως την αποκαλούν στο Ιράν, εκτυλίχθηκε βαθμηδόν σε διαφορετικά στάδια. Συγκεκριμένα, φαίνεται να ξεκίνησε ουσιαστικά το απόγευμα της 13ης Απριλίου με δύο κυβερνοεπιθέσεις, με τη, μεν, πρώτη να υποστηρίζεται ότι έπληξε τα ισραηλινά συστήματα ραντάρ και τη, δε, δεύτερη να φέρεται να προκάλεσε διακοπές στην ηλεκτροδότηση διάφορων συνοικιών του Τελ Αβίβ. Ακολούθως, πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον 4 κύματα επιθέσεων με σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών από την Αεροδιαστημική Δύναμη των Φρουρών.

Το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, που σχετίζεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, αναφέρει ότι «το κύμα των ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών ήταν πράγματι μέρος μιας επιχείρησης αντιπερισπασμού, προκειμένου να τραβηχτεί η προσοχή της αεράμυνας του σιωνιστικού καθεστώτος και του συνασπισμού που το βοήθησε». Στη συνέχεια και σε πλήρη συντονισμό με το Ιράν, οι φίλιες παραστρατιωτικές ομάδες του Άξονα της Αντίστασης στον Λίβανο, τη Συρία, το Ιράκ και την Υεμένη έβαλαν κατά του Ισραήλ με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους και ρουκέτες, με σκοπό να προκληθεί «διασπορά των ισραηλινών αμυντικών συστημάτων». Στην τελευταία φάση της επιχείρησης, εκτοξεύθηκαν αρχικά πύραυλοι πλεύσης κι αργότερα βαλλιστικοί πύραυλοι από διαφορετικές τοποθεσίες του Ιράν.

Οφείλεται να επισημανθεί ότι ήταν η πρώτη φορά που όλα τα μέλη του Άξονα της Αντίστασης συντονίστηκαν και κινητοποιήθηκαν ταυτόχρονα σε μια επιχείρηση. Πρόκειται, αναμφίλεκτα, για μια ιδιαιτέρως σημαντική εξέλιξη. Στην πραγματικότητα, η επίθεση «Αληθινή Υπόσχεση» σηματοδότησε την ωρίμανση-εκπλήρωση του οράματος του Γασέμ Σολεϊμανί για την εδραίωση μιας συνεκτικής «ενότητας των μετώπων» κατά του Ισραήλ, για την πραγμάτωση του οποίου κατέβαλε μεγάλες, άοκνες και πολυετείς προσπάθειες. Σύμφωνα με τη στρατηγική της «ενότητας των μετώπων», όταν δέχεται επίθεση ένας κρίκος του Άξονα της Αντίστασης από το Ισραήλ, τα υπόλοιπα μέλη πρέπει να συνδράμουν με πλήρως συνεννοημένο κι ενορχηστρωμένο τρόπο, ενεργοποιώντας τις αρένες κρούσης περιμετρικά του αντιπάλου.

 

Τα οπλικά συστήματα της ιρανικής επιχείρησης

Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας (IRNA), το Ιράν χρησιμοποίησε τα τύπου «καμικάζι» μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed 131 και Shahed 136. Πρόκειται για αεροχήματα που έχουν χαμηλή ταχύτητα και χαμηλό κόστος παραγωγής. Άλλωστε, η ίδια η αγγλόγλωσση εφημερίδα Tehran Times, που συνδέεται με την ιρανική κυβέρνηση, ομολόγησε ότι «Shahed-136 δεν θεωρούνται … κορυφαία στο τεράστιο και ποικίλο οπλοστάσιο μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Τεχεράνης». Ως εκ τούτου, το Ιράν υποστηρίζει ότι επέλεξε να χρησιμοποιήσει φθηνά κι αναλώσιμα drones ως δολώματα, για να προκληθεί κορεσμός στην αεράμυνα του Ισραήλ. Επίσης, υποστηρίζεται ότι η μαζική εκτόξευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών αποσκοπούσε να κρατήσει απασχολημένα τα αεροσκάφη του Ισραήλ, ούτως ώστε να μην προλάβουν να πλήξουν τους εκτοξευτήρες πυραύλων στο Ιράν. Τα ιρανικά επίσημα κι ημιεπίσημα ΜΜΕ αναφέρουν ότι το Ιράν εξαπέλυσε 400-500 μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Στον ιστότοπο του Στρατηγικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, μια επίσημη δεξαμενή σκέψεως που συμβουλεύει τον Ιρανό ηγέτη, δίδεται μια εκτίμηση για 150. Αντίθετα, ο εκπρόσωπος των ισραηλινών ένοπλων δυνάμεων κάνει λόγο για 170.

Όσον αφορά τους πυραύλους που εκτοξεύθηκαν, η εφημερίδα Tehran Times υποστηρίζει ότι ήταν μόλις 2ης και 3ης γενιάς. Σπεύδει να σημειώσει, δε, ότι το Ιράν διαθέτει πυραύλους μέχρι και 5ης γενιάς. Άλλωστε, ο Αμίρ Αλί Χατζιζαντέ, ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης των Φρουρών κι άρα ο κύριος συντονιστής της ιρανικής επίθεσης, παραδέχθηκε ότι «αντιμετωπίσαμε τον σιωνιστικό εχθρό με παλιά όπλα κι ελάχιστη ισχύ». Ακολούθως, αποκάλυψε ότι «δεν χρησιμοποιήσαμε τους πυραύλους Khorramshahr, Sejil, Shahid Haj Qasim, Kheibar Shekan [2] και τους υπερ-υπερηχητικούς πυραύλους [Fatah] 2». Συνεπώς, στο Ιράν επισημαίνεται ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν οι πιο σύγχρονοι πύραυλοι της χώρας.

Το κρατικό IRNA αναφέρει ότι στην επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση» έγινε χρήση δύο τύπων βαλλιστικών πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς, του 3ης γενιάς με στερεό καύσιμο Kheibar Shekan και του με υγρό καύσιμο Emad, που μπορεί να φέρει μια εκρηκτική κεφαλή βάρους 750 κιλών. To ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων, διευκρινίζει, επίσης, ότι οι πύραυλοι πλεύσης που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μοντέλου Paveh, ο οποίος είναι 1ης γενιάς κι έχει βεληνεκές 1.650 χιλιόμετρα και ταχύτητα 600-900 km/h.

Το Ιράν δεν έχει προσώρας ανακοινώσει επισήμως πόσους συνολικά πυραύλους χρησιμοποίησε στην επιχείρηση. Όμως, ένα άρθρο του ιρανικού Στρατηγικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων αναφέρει ότι εκτοξεύθηκαν 30 πύραυλοι πλεύσης και 110 βαλλιστικοί πύραυλοι. Η σχετική πληροφόρηση του ισραηλινού στρατού είναι σχεδόν πανομοιότυπη, καθότι ανακοίνωσε ότι το Ιράν εξαπέλυσε περίπου 30 πυραύλους πλεύσης και 120 βαλλιστικούς πυραύλους.

Οι στόχοι της ιρανικής επίθεσης

Ο αρχηγός του γενικού επιτελείου των ιρανικών ένοπλων δυνάμεων, ο διοπτροφόρος υποστράτηγος Μοχαμάντ Μπαγερί, ανακοίνωσε ότι η χώρα του έπληξε δύο ισραηλινές στρατιωτικές εγκαταστάσεις που είχαν ανάμειξη στην επίθεση στο ιρανικό προξενείο της Δαμασκού. Ειδικότερα, ανέφερε ότι κτυπήθηκαν «το μεγάλο κέντρο πληροφοριών στο όρος Ερμών, στα σύνορα μεταξύ Συρίας και κατεχόμενης Παλαιστίνης, το οποίο είχε παράσχει στους σιωνιστές πληροφορίες για το έγκλημά τους, καθώς κι η αεροπορική βάση Νεβατίμ, όπου βρίσκονται τα αεροσκάφη F-35, κι από όπου είχαν απογειωθεί για να επιτεθούν στο προξενείο μας στη Δαμασκό … και τα δύο αυτά κέντρα καταστράφηκαν σημαντικά κι έχουν καταστεί ανενεργά». Τα ιρανικά μέσα ανέφεραν ότι βαλλιστικοί πύραυλοι έπληξαν και την αεροπορική βάση Ραμόν στην έρημο Νέγκεβ.

Υπάρχουν αντικρουόμενες πληροφορίες για το πόσοι πύραυλοι πέρασαν την ισραηλινή και συμμαχική αεράμυνα. Είναι αναμενόμενο, εξάλλου, ότι «στην ομίχλη του πολέμου η αλήθεια είναι το πρώτο θύμα». Ειδικότερα, ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων μετέδωσαν ότι 15 πύραυλοι κτύπησαν τη βάση Νεβατίμ και 7 τη βάση Ραμόν. Το Ισραήλ επισημαίνει ότι 4 πύραυλοι έπληξαν μόνο το στρατιωτικό αεροδρόμιο Νεβατίμ, προκαλώντας μικρές ζημιές. Τέλος, ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ ανέφερε στο ABC ότι συνολικά 9 ιρανικοί πύραυλοι βρήκαν στόχο, εκ των οποίων 5 έπεσαν στην αεροπορική βάση Νεβατίμ και 4 σε εκείνη της Νέγκεβ (Ραμόν). Μάλιστα, τονίζει ότι στην πρώτη προκλήθηκε «ζημιά σε ένα μεταγωγικό αεροσκάφος C-130, σε έναν αχρησιμοποίητο διάδρομο προσγείωσης και σε άδειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα δημοσίευμα του Press TV, του επίσημου αγγλόφωνου ειδησεογραφικού δικτύου του Ιράν, το οποίο αναφέρει ότι «όλοι οι υπερ-υπερηχητικοί πύραυλοι που χρησιμοποιήθηκαν στα τιμωρητικά πλήγματα του Ιράν κατά του Ισραήλ έχουν πλήξει τους στόχους τους, αφού απέφυγαν τα συστήματα αεράμυνας του καθεστώτος». Ωστόσο, αυτή η πληροφορία διαψεύσθηκε από τον Μοχαμάντ Μαραντί, έναν καθηγητή του Πανεπιστημίου της Τεχεράνης που λειτουργεί ως άτυπος εκπρόσωπος τύπου του Ιράν στα διεθνή ειδησεογραφικά τηλεοπτικά δίκτυα και βρίσκεται πολύ κοντά στο περιβάλλον του Αλί Χαμενεΐ.

Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός και μόνο ότι ένας αριθμός ιρανικών πυραύλων κατόρθωσε να κτυπήσει στόχους στο ισραηλινό έδαφος, διαπερνώντας τη συνδυασμένη αεράμυνα τουλάχιστον 5 κρατών (Ισραήλ, ΗΠΑ, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο κι η Ιορδανία), είναι σημαντικό γεγονός σημειολογικά και πρακτικά, που δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί. Ακόμη περισσότερο, από τη στιγμή που το Ιράν ισχυρίζεται ότι ενημέρωσε 72 ώρες νωρίτερα τις χώρες της περιοχής για το επικείμενο της επίθεσης, κάτι που φαίνεται να έδωσε στο Ισραήλ και τους συμμάχους του αρκετό χρόνο για να προετοιμαστούν. Άλλωστε, σύμφωνα με ένα δημοσίευμα στον ιστότοπο της εφημερίδας The Wall Street Journal, η έκταση της ιρανικής επίθεσης προκάλεσε κατ’ ουσίαν σοκ και δέος στον Τζο Μπάιντεν και το επιτελείο εθνικής ασφαλείας του.

Η εξάντληση της ιρανικής στρατηγικής υπομονής απέναντι στο Ισραήλ

Τα τελευταία περίπου 20 χρόνια το Ιράν έχει χάσει δεκάδες στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης καθώς κι 6 πυρηνικούς φυσικούς από φημολογούμενες, αν όχι φερόμενες, ισραηλινές επιχειρήσεις. Επίσης, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές δολιοφθορές κατά των πυρηνικών και στρατιωτικών του εγκαταστάσεων, οι οποίες έχουν αποδοθεί στο Ισραήλ.

Παρ’ όλ’ αυτά, η Τεχεράνη πρόκρινε μέχρι πρότινος μια στρατηγική υπομονής έναντι του Τελ Αβίβ. Τουτέστιν, επιδεικνύοντας αυτοσυγκράτηση, απέφευγε να απαντάει απευθείας κι αυτοπροσώπως στο ισραηλινό έδαφος, ούτως ώστε να μην εμπλακεί σε πόλεμο. Απεναντίας, το Ιράν εστίαζε τις προσπάθειές του στην ασύμμετρη αποτροπή και σε μια μακρόπνοη στρατηγική εξουθένωσης του Ισραήλ. Με άλλα λόγια, προωθούσε άοκνα την οικοδόμηση κι ενίσχυση μετώπων πίεσης  κατά του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο, τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τα Υψίπεδα του Γκολάν, για να δημιουργήσει μια προωθημένη άμυνα/περιμετρική αποτροπή εναντίον του μεγάλου αντιπάλου του, για να προκαλέσει σταδιακά την κατατριβή του και για να το κρατά εν γένει απασχολημένο.

Τούτη η ιρανική επιλογή υπαγορεύθηκε τόσο εξ ανάγκης λόγω επίγνωσης της σχετικής υστέρησης σε συμβατικό στρατιωτικό επίπεδο όσο κι από μια γνήσια πεποίθηση ότι μια στρατηγική φθοράς απλωμένη στον χρόνο φέρνει αποτελέσματα, όπως κατέδειξαν οι αποτυχίες των ΗΠΑ στο Ιράκ κι Αφγανιστάν, οι οποίες έφεραν μια ξεκάθαρη ιρανική σφραγίδα.

Ωστόσο, οι μαζεμένες απώλειες Φρουρών της Επανάστασης στη Συρία το τελευταίο τετράμηνο, με αποκορύφωμα την ισοπέδωση του ιρανικού προξενείου στη Δαμασκό και τον θάνατο 7 στελεχών της Δύναμης Γοντς, έδειξε τα όρια της στρατηγικής υπομονής του Ιράν, ωθώντας την ιρανική ηγεσία να αναθεωρήσει τους κανόνες εμπλοκής της.

Κατέστη πια φανερό στα μάτια των ιθυνόντων του Ιράν ότι η στρατηγική υπομονής δεν επαρκούσε, για να προστατευθούν τα συμφέροντα και τα στελέχη της χώρας στην περιοχή, καθώς το Ισραήλ εκμεταλλευόταν συστηματικά αυτήν την αυτοσυγκράτηση.

Αφίσα που φέρει το μήνυμα: «Η επόμενη σφαλιάρα θα είναι πιο σκληρή». Τοιχοκολλήθηκε στην πλατεία «Παλαιστίνη», στην Τεχεράνη, την επόμενη ημέρα της ιρανικής επιχείρησης στο Ισραήλ.

Ως εκ τούτου, η επίθεση της 13ης Απριλίου σηματοδότησε μια θεαματική αλλαγή στο αμυντικό δόγμα του Ιράν απέναντι στο εβραϊκό κράτος, καθότι ήταν η πρώτη φορά που απάντησε απευθείας από την επικράτειά του στο Ισραήλ, διαρρηγνύοντας τοιουτοτρόπως ένα μακροχρόνιο ιρανικό ταμπού. Όπως ανέφερε ο αναπληρωτής επιτελάρχης πολιτικών υποθέσεων του Ιρανού προέδρου, ο Μοχαμάντ Τζαμσιντί, «η νικηφόρα επιχείρηση Αληθινή Υπόσχεση του Ιράν σημαίνει ότι η εποχή της στρατηγικής υπομονής έχει τελειώσει, κι η ισραηλινή στρατηγική του πολέμου μεταξύ των πολέμων ηττήθηκε. Τώρα η εξίσωση έχει αλλάξει. Η στόχευση ιρανικού προσωπικού και περιουσιακών στοιχείων από το καθεστώς θα αντιμετωπιστεί με μια άμεση και τιμωρητική απάντηση». Υπό το ίδιο πνεύμα, ένας άλλοτε διπλωμάτης του Ιράν στον Λίβανο υποστήριξε ότι η ιρανική επιχείρηση συνιστά «αλλαγή παραδείγματος από τη στρατηγική υπομονή σε μια πολυεπίπεδη άμυνα» και πως «άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην αμυντική πολιτική του Ιράν». Το, δε, ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim επισημαίνει ότι «η Ισλαμική Δημοκρατία  εξάντλησε την στρατηγική υπομονή και πραγματοποίησε μόνη της μια απευθείας επιχείρηση κατά του εχθρού εντός των κατεχόμενων εδαφών, για να δώσει ένα χαστούκι στο σιωνιστικό καθεστώς και να αποτρέψει μια επανάληψη επιθέσεων κατά του Ιράν».

Οφείλεται σε αυτό το σημείο να επισημανθεί ότι οι ανωτέρω δηλώσεις δεν σημαίνουν απαραιτήτως ότι η στρατηγική υπομονής θα εγκαταλειφθεί πλήρως, αλλά κατά πάσα πιθανότητα υποδηλώνουν ότι θα πλαισιωθεί/συμπληρωθεί με νέους πιο δυναμικούς κανόνες αντίδρασης, ούτως ώστε να ενδυναμωθεί η ιρανική αποτροπή έναντι του Ισραήλ.

Οι νέες κόκκινες γραμμές του Ιράν την επαύριον της επιχείρησης

Το σημαντικότερο, όμως, επακόλουθο της επίθεσης, που χρήζει επισταμένης διερεύνησης, είναι ότι το Ιράν ανακοίνωσε σε ανώτατο στρατιωτικό επίπεδο νέες, πιο αυστηρές, κόκκινες γραμμές και μια νέα ισορροπία αποτροπής έναντι του Ισραήλ, γεγονός που διέφυγε της προσοχής των διεθνών κι εγχώριων μέσω μαζικής ενημέρωσης.

Υπενθυμίζεται ότι η μέχρι πρότινος θεμελιώδης κόκκινη γραμμή του Ιράν ήταν η διεξαγωγή επίθεσης εναντίον του εδάφους του, κάτι που βάσει του ιρανικού αμυντικού δόγματος επισύρει στρατιωτικά αντίμετρα. Ο Χαμενεΐ ερμήνευσε δημοσίως την ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο ιρανικό προξενείο της Δαμασκού ως ταυτόσημη με κτύπημα στην ιρανική επικράτεια, γι’ αυτό -κατά την εκτίμησή του- έπρεπε το Ισραήλ να τιμωρηθεί οπωσδήποτε, όπερ κι εγένετο. Παρενθετικά, σε μια αντίστοιχη περίπτωση τον Αύγουστο του 1998, όταν δηλαδή μια ομάδα των Ταλιμπάν επιτέθηκε στο ιρανικό γενικό προξενείο στην αφγανική πόλη  Μαζάρ-ι-Σαρίφ σκοτώνοντας 8 Ιρανούς διπλωμάτες κι έναν Ιρανό δημοσιογράφο, ο Χαμενεΐ αποφάσισε η χώρα του να δείξει αυτοσυγκράτηση, παρά τις προτροπές της ηγεσίας των Φρουρών για μια χερσαία εισβολή που θα τιμωρούσε σκληρά την ισλαμιστική σουνιτική οργάνωση.

Επιστρέφοντας στο υπό διερεύνηση θέμα, μετά την εκτέλεση της ιρανικής επιχείρησης «Αληθινή Υπόσχεση», η Τεχεράνη δεν επαναπαύθηκε, αλλά ανέβασε, μάλιστα, μετεωρικά τον πήχη των κόκκινων γραμμών της. Τουτέστιν, τόσο ο αρχηγός του γενικού επιτελείου των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων όσο κι ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης διατράνωσαν ότι η χώρα τους έχει επιβάλει πλέον μια «νέα εξίσωση» αντίδρασης και κανόνων εμπλοκής εναντίον του εβραϊκού κράτους.

Συγκεκριμένα, ο, μεν, πρώτος, ο Μοχαμάντ Μπαγερί, ξεκαθάρισε ότι «εάν το σιωνιστικό καθεστώς αναλάβει δράση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν είτε στο έδαφός μας είτε στα κέντρα μας στη Συρία ή σε άλλα μέρη, η επόμενη επιχείρησή μας θα είναι πολύ πιο μεγάλη από αυτήν». Ο, δε, δεύτερος, ο Χοσεΐν Σαλαμί, τόνισε ότι η επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση» «άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο» και διακήρυξε ότι «αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε μια νέα εξίσωση. Η νέα εξίσωση έχει ως εξής: Από εδώ και στο εξής, κάθε επίθεση από το σιωνιστικό καθεστώς εναντίον των συμφερόντων μας, των περιουσιακών στοιχείων μας, των ανθρώπων μας ή των πολιτών μας οπουδήποτε θα αντιμετωπίζεται με αντίποινα από το [έδαφος] της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Η επιχείρηση Αληθινή Υπόσχεση είναι ένα σαφές κι αξιοσημείωτο παράδειγμα αυτής της νέας εξίσωσης».

Από τη μεριά του, ο διοικητής των χερσαίων δυνάμεων του ιρανικού εθνικού στρατού σημείωσε ότι η εποχή κατά την οποία το Ισραήλ χτύπαγε αιφνίδια και στη συνέχεια τρεπόταν σε εσπευσμένη φυγή χωρίς τιμωρία έχει πλέον οριστικά παρέλθει. Επιπλέον, τόνισε ότι η χώρα του έχει επιβάλει νέους κανόνες στη Μέση Ανατολή.

Αναμφίλεκτα, πρόκειται για μια φιλόδοξη μετακίνηση των ιρανικών κόκκινων γραμμών, που εκτείνονται πλέον κι εκτός της ιρανικής επικρατείας, συμπεριλαμβάνοντας τα ιρανικά συμφέροντα και την ιρανική παρουσία παντού στο εξωτερικό.

Μένει, βέβαια, να φανεί, εάν οι καινούργιες κόκκινες γραμμές θα εφαρμοστούν στο ακέραιο το επόμενο διάστημα. Η προ ημερών περιορισμένη, κατά τα φαινόμενα, ισραηλινή ανταπάντηση στο ιρανικό έδαφος όχι μόνο υποβαθμίστηκε από την Τεχεράνη, αλλά επιπλέον η τελευταία απέφυγε επίμονα να τη συνδέσει επισήμως με το Τελ Αβίβ. Οι μετέπειτα δηλώσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών ότι η χώρα του θα απαντάει αμέσως στο Ισραήλ μόνο στις περιπτώσεις εκείνες όπου το τελευταίο «λάβει αποφασιστικά μέτρα κατά της χώρας μου, κι αυτό μας αποδεικνύεται», φαίνονται να δείχνουν μια πρόθεση της Τεχεράνης να διατηρήσει για τον εαυτό της μια ευελιξία ερμηνείας στο τι συνιστά επίθεση, ούτως ώστε να έχει τη δυνατότητα να απεγκλωβίζεται, όποτε το κρίνει σκόπιμο, από τις νέες σκληρές και φιλόδοξες κόκκινες γραμμές της. Ως εκ τούτου, μια πρώτη σοβαρή δοκιμασία των νέων κανόνων εμπλοκής του Ιράν θα αποτελούσε, αναμφίλεκτα, το σενάριο στο οποίο το Ισραήλ θα προχωρούσε ξανά σε δολοφονία στρατιωτικού στελέχους του Ιράν στη Συρία. Αυτό θα συνιστούσε την πραγματική λυδία λίθο των καινούργιων ιρανικών κόκκινων γραμμών.

Γιατί η επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση» δεν πρέπει να υποτιμηθεί

Εν κατακλείδι, η «Αληθινή Υπόσχεση» ήταν μια άνευ προηγουμένου επιχείρηση, η οποία στο εσωτερικό του Ιράν χαρακτηρίζεται ως ιστορική, αφού πρώτη φορά έγινε απευθείας επίθεση στο Ισραήλ. Εν ολίγοις, έσπασε ένα μακροχρόνιο ταμπού της ιρανικής περιφερειακής πολιτικής. Ταυτόχρονα, το Ιράν επισημαίνει με αυταρέσκεια και με έκδηλη διάθεση εκφοβισμού του αντιπάλου ότι η χώρα επιστράτευσε ένα μικρό μόλις δείγμα των πραγματικών οπλικών δυνατοτήτων του.

Το πρώτιστο μέλημα της Τεχεράνης ήταν να πραγματοποιήσει μια προβολή ισχύος, για να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της αποτροπής της έναντι του Τελ Αβίβ. Αυτό, άλλωστε, εξέφρασε κατηγορηματικά κι ο ανώτατος ηγέτης, ο αγιατολά Αλί Χαμενεΐ, λέγοντας δίχως περιστροφές ότι «το θέμα σχετικά με την ποσότητα των πυραύλων που εκτοξεύτηκαν ή πόσοι έπληξαν τους στόχους τους, με τα οποία η αντίπαλη πλευρά έχει εμμονή, είναι δευτερεύον. Το κύριο ζήτημα είναι ότι [η επιχείρηση] επέδειξε οριστικά την ισχύ και τη βούληση του ιρανικού έθνους και των ενόπλων δυνάμεων στη διεθνή σκηνή, προκαλώντας στην αντίπαλη πλευρά μεγάλη αγωνία». Φαίνεται προσώρας ότι το Ιράν επέτυχε αυτόν τον σκοπό, λαμβάνοντας υπόψιν και την περιορισμένη, μη αναλογική, ανταπάντηση του Ισραήλ.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι, δοκιμάζοντας την ισραηλινή αεράμυνα, το Ιράν αποκόμισε χρήσιμες σχετικές εμπειρίες, τις οποίες θα μπορούσε να αξιοποιήσει σε μια ενδεχόμενη μελλοντική απάντησή του προς το Ισραήλ, όπως ανέφερε ο διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης. Προφανώς, το μήνυμά του είχε μια πρακτική διάσταση, αλλά είχε ταυτόχρονα κι έναν αποτρεπτικό σκοπό.

Επιπλέον, η ιρανική επιχείρηση κατέδειξε ότι η περιλάλητη υπερσύγχρονη ισραηλινή αεράμυνα, ακόμη κι υποστηριζόμενη από τέσσερις άλλες χώρες, δεν είναι αδιαπέραστη. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο ενδεικτικό και γλαφυρό στιγμιότυπο αυτού του γεγονότος από εκείνο που έδειξε ιρανικούς πυραύλους να κάνουν πορεία πάνω από την ισραηλινή βουλή, την Κνεσέτ. Ως εκ τούτου, γεννάται το εύλογο ερώτημα, εάν το Ιράν δεν είχε προειδοποιήσει εκ των προτέρων για την επερχόμενη απάντησή του, πόσο καταστρεπτική ισχύ θα μπορούσε να είχε δυνητικά; Αυτό είναι ένα στοιχείο που η ισραηλινή ηγεσία θα λάβει, πιθανότατα, σοβαρά υπόψιν στους υπολογισμούς της εφεξής.

Βάσει των ανωτέρω, γίνεται σαφές ότι θα ήταν επιπόλαιο να υποτιμηθεί η ιρανική επιχείρηση. Το Ιράν απέδειξε για άλλη μια φορά ότι δεν διστάζει να προσαρμόζεται, δηλαδή στην προκειμένη περίπτωση να προχωρήσει στην αναθεώρηση των κανόνων εμπλοκής του και των κόκκινων γραμμών του, όταν νιώθει ότι πιέζεται εντόνως. Ενδεχομένως, αυτό θα μπορούσε να συμβεί κάποια στιγμή και στο πυρηνικό του δόγμα, όπως επισήμανε εσχάτως ο αρμόδιος αξιωματικός των Φρουρών της Επανάστασης για την προστασία των πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας.

* Ο Αλέξης Λεκάκης Κερκυραίος είναι υποψήφιος διδάκτωρ Ιρανικής Εξωτερικής Πολιτικής στο τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου. Στο πλαίσιο της υπό εκπόνηση διατριβής του, έχει πραγματοποιήσει επιτόπια έρευνα στην Τεχεράνη. Μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά.

militaire.gr

Αμερικής Ελπιδοφόρος: ”Υπάρχει μία φοβία στην Ελλάδα τι θα γίνει αν χωριστεί η Εκκλησία από το Κράτος”

2

Του Θεόδωρου Καλμούκου – Εθνικός Κήρυκας


Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος προτείνει τον διαχωρισμό Εκκλησίας και Κράτους στην Ελλάδα, (υπάρχει και το σχετικό βίντεο) όπως είπε κατά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, Δημήτρη Κουτσούμπα, την Παρασκευή 26 Απριλίου 2024 στο Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο στη Νέα Υόρκη.

Συγκεκριμένα ο κ. Ελπιδοφόρος τόνισε τα εξής: «Πιστεύω ότι το μυστικό της επιτυχίας της Αρχιεπισκοπής μας, θεωρώ ότι η Αρχιεπισκοπή Αμερικής είναι μία από τις εκκλησιαστικά επιτυχημένες Επαρχίες του Οικουμενικού Θρόνου, οφείλεται αυτή η επιτυχία στη συμμετοχή του λαού ουσιαστικά στη λήψη αποφάσεων και σε όλα τα όργανα ελέγχου διοικητικού και οικονομικού. Αυτά είναι χρήσιμα γιατί δεν ακολουθούν την πεπατημένη ότι ο λαϊκός είναι απλά ο πιστός ο οποίος ακούει τις εντολές τυφλά της εκκλησιαστικής ηγεσίας, αλλά έχει ενεργό ρόλο και γίνεται σεβαστός σε όλα τα όργανα διοίκησης και είναι η Εκκλησία, κλήρος και λαός. Αυτά είναι δύο στοιχεία τα οποία θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας, ίσως είναι και σας χρήσιμα για την πατρίδα μας γιατί υπάρχει μία φοβία γενικά στην Ελλάδα τι θα γίνει αν χωριστεί η Εκκλησία από το Κράτος. Δεν ξέρω αν θα αποφασιστεί αυτό στην Ελλάδα, αυτό είναι θέμα της Ελλάδος και της Εκκλησίας της Ελλάδος και την Ελληνικής Πολιτείας, απλά εμείς έχομε εδώ μία εκκλησιαστική εμπειρία την οποία την καταθέτουμε και μπορεί να φανεί χρήσιμη».

Λίγο νωρίτερα ο Αρχιεπίσκοπος είπε στον κ. Κουτσούμπα, πως, «δύο στοιχεία που αφορούν την Εκκλησία μας στην Αμερική θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα για την Ελλάδα, για την πατρίδα μας και ίσως είναι και οι θέσεις του Κομμουνιστικού Κόμματος ενδεχομένως, δεν μπορώ να πω ότι τα ξέρω όλα για να πω την αλήθεια, αλλά δύο στοιχεία θα μπορούσαν να προσφέρουν εκκλησιαστική εμπειρία για την Ελλάδα είναι πρώτον ότι εδώ η Αρχιεπισκοπή αναπτύσσεται και προοδεύει σε μία χώρα όπου υπάρχει πλήρης διαχωρισμός Εκκλησίας και Κράτους. Είναι μία εμπειρία που μπορεί να φανεί χρήσιμη, είναι μία απόδειξη που θα μπορούσε Εκκλησία και Κράτος να είναι χωρισμένα και παρόλα αυτά να μην επηρεάζει την πρόοδο και την ευημερία της Εκκλησίας.

Το δεύτερο που είναι πολύ σημαντικό είναι ο τρόπος οργάνωσης της Αρχιεπισκοπής. Εδώ δεν έχει η Αρχιεπισκοπή Ενορίες με την έννοια και την δομή που υπάρχει στην Ελλάδα, εδώ έχει κοινότητες που ο λαϊκός έχει απόλυτη συμμετοχικότητα, δικαίωμα ψήφου και αποφασίζει για την διοίκηση και την οικονομική διαχείριση σ’ όλα τα επίπεδα της εκκλησιαστικής οργάνωσης από την κοινότητα την τοπική, την ενορία που λέμε στην Ελλάδα μέχρι και την Αρχιεπισκοπή, επομένως υπάρχει ένα σώμα λαϊκών ανδρών και γυναικών, έχομε και την δική μας Επαρχιακή Σύνοδο εδώ και η συμμετοχή του λαού δεν είναι διακοσμητική, είναι ουσιαστική. Είναι σε διαδικασίες εκλογής και όχι διορισμού και εξονομασμού, επομένως αυτές οι δύο εμπειρίες θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες και για την πατρίδα μας».

Υπογραμμίζεται ότι ο κ. Ελπιδοφόρος υποδέχθηκε έμπλεος χαράς και ενθουσιασμού τον Αρχηγό του Κομμουνιστικού Κόμματος κ. Κουτσούμπα, τον οποίον καλωσόρισε με λόγια φιλοφροσύνης και φιλικής οικειότητας, ειπών τα εξής: «Για μας είναι πολύ σημαντική η επίσκεψη σας κύριε Αρχιγραμματεύ διότι κάθε πολιτικός αρχηγός που έρχεται από την πατρίδα μας μας δίνει μεγάλη χαρά και ιδιαίτερα ξέρετε ότι με την Αριστερά να το πω γενικότερα μας συνδέουν τόσα κοινά ως Εκκλησία και ως Χριστιανική Πίστη. Οι ευαισθησίες για την ισότητα και ανθρώπινα δικαιώματα, για την δικαιοσύνη, την ειρήνη, την αδικία που υπάρχει στον κόσμο, την φτώχεια, κι όλα αυτά είναι ένας κοινός παρονομαστής στον οποίον νομίζω ότι βρίσκουμε και έδαφος να συνεργαστούμε και να αλληλοϋποστηριζόμαστε».

Ο Αρχιεπίσκοπος υπογράμμισε πως «η Ομογένεια πάντοτε είναι στο πλευρό της πατρίδας, έχει ιδιαίτερες ευαισθησίες, όποτε η πατρίδα μας χρειάζεται είτε είναι σε καλές μέρες, είτε είναι σε δύσκολες μέρες, είτε είναι σε αγώνες για τα θέματα τα εθνικά, είτε είναι για συμπαράσταση σε θέματα ανθρωπιστικά και κοινωνικά η Ομογένεια, η Αρχιεπισκοπή πάντοτε με μεγάλη χαρά συνδράμουν και συντρέχουν στις ανάγκες της πατρίδας.

Με ιδιαίτερα αισθήματα χαρά σας υποδεχόμαστε στην Ιερά μας Αρχιεπισκοπή και ευχόμαστε καλή επιτυχία για τον σκοπό της επισκέψεως σας».

Όταν η συζήτηση στράφηκε προς την Ελληνόγλωσση Παιδεία, ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος είπε τα εξής: «Υπήρχε μία τάση να κλείνουν τα σχολεία κυρίως λόγω οικονομικών θεμάτων, αλλά δεν είναι αποδεκτό στην Αμερική να κλείνουν για οικονομικά θέματα όταν πρόκειται για σχολεία και για παιδεία. Εδώ η Παιδεία η ελληνική ετέθη σε κατώτερη προτεραιότητα και γι’ αυτό δεσμεύτηκα και μέχρι τώρα με τη χάρη του Θεού επί των ημερών μου δεν έκλεισε κανένα σχολείο, άνοιξαν αρκετά και μερικά κινδύνευαν να κλείσουν, αλλά με μεγάλη θυσία πήραν τον καλό τον δρόμο».

Στο τέλος της συνάντησης ο κ. Κουτσούμπας δώρισε στον κ. Ελπιδοφόρο ένα έργο της σημαντικής κομμουνίστριας εικαστικού Βάσως Κατράκη, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος ένα λεύκωμα για την εκατονταετηρίδα της Αρχιεπισκοπής.

romfea.gr

 

Έφοδος στο λιανεμπόριο: Τουρκικές αλυσίδες ανοίγουν εκατοντάδες υποκαταστήματα στην Ελλάδα

0

Τα υποκαταστήματα του τουρκικού Zara και οι υπόλοιπες μάρκες που έρχονται στη χώρα μας – Και 61 ελληνικές εταιρείες κάνουν δουλειές στην Τουρκία

Χρήστος Δρογκάρης

Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Η ειρηνική συμβίωση Ελλάδας και Τουρκίας είναι ένα διαρκές στοίχημα και για τις δύο πλευρές, με τις περιόδους υψηλής έντασης -σε ορισμένες μάλιστα από τις οποίες τα τύμπανα του πολέμου μόνο προσχηματικά δεν χτυπούσαν- να είναι χρονικά σαφώς πιο διευρυμένες από τις αντίστοιχες της πλήρους ή σχετικής έστω ηρεμίας. Η γεωγραφική θέση των δύο χωρών έχει μονοδρομήσει τη διαρκή ανταγωνιστική γεωπολιτική τους σχέση και ό,τι αυτό συνεπάγεται, με την ιστορία των ελληνοτουρκικών συρράξεων να μιλάει από μόνη της.

Τις τελευταίες δεκαετίες ωστόσο, όπου η ελληνοτουρκική προσέγγιση εξακολουθεί να αποτελεί στόχο αλλά και πολύπλοκο σταυρόλεξο, ο ρόλος της οικονομίας στον κατευνασμό των «παθών» είναι ολοένα και πιο ενεργός. Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι τις πολιτικές και διπλωματικές προσπάθειες εκτόνωσης των επικίνδυνων για την ειρήνη καταστάσεων συνόδευε ή και κινητοποιούσε ακόμα η «αφύπνιση» της οικονομίας. Από το υψηλότερο επιχειρηματικό επίπεδο της συνεργασίας κολοσσών μέχρι τη μικρότερη τουριστική μονάδα ενός ελληνικού ακριτικού νησιού που υποδέχεται τους Τούρκους τουρίστες, όλοι έπαιζαν τον δικό τους αποτρεπτικό ρόλο.

Αποδείχτηκε ότι η οικονομία, το εμπόριο, οι επενδύσεις, ο τουρισμός μπορούν και μας φέρνουν τελικά πιο κοντά. Τις επικίνδυνες κρίσεις του ’87 όπως και των Ιμίων το ’96 ακολούθησαν περίοδοι σχετικής ηρεμίας, με αισθητή αναθέρμανση της οικονομικής συνεργασίας και των εκατέρωθεν επενδύσεων. Βεβαίως, μια παλιά λαϊκή παροιμία λέει ότι ««ο Τούρκος φίλος δεν πιάνεται». Αλλά οι business δεν έχουν ανάγκη από φιλίες. Θέλουν στόχο, πλάνο πάνω σε επενδυτικές ευκαιρίες και στη βάση του αμοιβαίου συμφέροντος στις αγορές των δύο χωρών. Οι «νόμοι» αυτοί συχνά κατισχύουν ακόμη και των πιο σκληρών ιστορικών αντιπαλοτήτων.

«Είναι η οικονομία, ανόητε», όπως είχε πει ο εμπνευστής της, επικεφαλής της προεκλογικής καμπάνιας του Κλίντον το 1992 και γνωστός πολιτικός αναλυτής, Τζέιμς Κάρβιλ, για να τον αντιγράψει 25 χρόνια αργότερα ο αείμνηστος Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Υποδεικνύοντας τον καταλυτικό ρόλο της οικονομίας στην κίνηση της ανθρωπότητας και την επίδραση σε όλες τις συνιστώσες που τη διατρέχουν και που μπορεί, στην περίπτωσή μας, να υπερβεί στεγανά και εμπόδια αιώνων, διευκολύνοντας την προσέγγιση και των πιο άσπονδων εχθρών. Ας μην ξεχνάμε ότι παρά τη μακροχρόνια κρίση που τη διατρέχει, ιδίως με εξωφρενικούς ρυθμούς πληθωρισμού, η Τουρκία δεν παύει να αποτελεί μια σημαντική διεθνή οικονομική δύναμη: μέλος των G20, με ΑΕΠ 1,1 τρισ. δολαρίων, ανάπτυξη το 2023 στο 4,5% και μια αγορά 90 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η αφετηρία και η ώθηση

Ετσι και τώρα, η προσέγγιση των δύο χωρών είναι εμφανής μετά από μια μακρόχρονη περίοδο εντάσεων που πυροδοτούνταν από τις κατά καιρούς σκοπιμότητες του Ταγίπ Ερντογάν. Με αφετηρία τη συνάντηση του Βίλνιους μεταξύ του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Τούρκου προέδρου τον περασμένο Ιούλιο και μετέπειτα σημαντικό ορόσημο την επίσκεψη του κ. Ερντογάν στην Αθήνα τον Δεκέμβριο, η προσπάθεια αναθέρμανσης των διμερών σχέσεων δίνει καρπούς σε όλα τα μέτωπα. Με βασικό όχημά της όμως και την οικονομική, εμπορική και επιχειρηματική συνεργασία, όπου οι δύο χώρες ζουν μία από τις πιο ουσιαστικές περιόδους της τελευταίας 50ετίας. Κυριολεκτικά μια «νέα άνοιξη», λίγες ημέρες πριν τη νέα συνάντηση των δύο ηγετών, αυτή τη φορά στην Αγκυρα, στις 13 Μαΐου.

Οι αριθμοί

Ιδίως από την πλευρά των γειτόνων μας, με την έξοδο πολλών τουρκικών επιχειρήσεων προς δυσμάς και τον επενδυτικό προορισμό Ελλάδα να παίρνει χαρακτηριστικά απόβασης. Από την ενέργεια μέχρι το λιανικό εμπόριο και από το real estate και τον τουρισμό μέχρι τις ιχθυοκαλλιέργειες και τη βιομηχανία, τουρκικές εταιρείες σκανάρουν επενδυτικές προκλήσεις και ευκαιρίες στη χώρα μας και προχωρούν στο διά ταύτα. Ενδεικτικοί, όσο και αποκαλυπτικοί της νέας πραγματικότητας και των προοπτικών που διαμορφώνονται, πάντα υπό την αίρεση της διατήρησης του κλίματος προσέγγισης, οι αριθμοί:

– Το 2022 το διμερές εμπόριο ανήλθε στα 5,4 δισ. ευρώ. Τα 2,5 δισ. ελληνικές εξαγωγές στην Τουρκία και τα 2,9 δισ. εισαγωγές απ’ αυτήν. Αύξηση 18,4% έναντι του 2021. Μητσοτάκης και Ερντογάν στην Αθήνα ανέβασαν τον πήχη στα 10 δισ. δολάρια για τα επόμενα χρόνια.

– Μεταξύ 2002-2021 η Ελλάδα προχώρησε σε άμεσες επενδύσεις 7 δισ. δολαρίων στην Τουρκία, δηλαδή το 3,9% των διεθνών επενδύσεων στη γείτονα, όπου δραστηριοποιούνται 61 ελληνικές εταιρείες. Ανάμεσά τους Τιτάν, Intralot, Chipita, Alumil, Πλαστικά Κρήτης, Isomat, Kleemann, Ελληνικοί Λευκόλιθοι, Καρέλια κ.ά.

– Η Ελλάδα είναι στη 10η θέση των χωρών που υποδέχονται της τουρκικές εξαγωγές, ενώ η Τουρκία στην 5η μεταξύ των πελατών των ελληνικών προϊόντων.

– 800 Τούρκοι κατέχουν ήδη την ελληνική Golden Visa, δηλαδή διαθέτουν μόνιμη άδεια διαμονής επενδυτή, όντες στη δεύτερη θέση μεταξύ των ξένων που την έχουν αποκτήσει πίσω από τους Κινέζους. Σε σύνολο 14.875 αιτημάτων την τελευταία τριετία (2021-23), κατέχουν επίσης τη 2η θέση με 1.432 αιτήσεις.

– Το μέτρο της τουριστικής βίζας-εξπρές για Τούρκους επισκέπτες σε 10 νησιά του ανατολικού Αιγαίου έχει ήδη οδηγήσει σε τριπλασιασμό αφίξεων από τη γείτονα.

Στο retail

Η αγορά του retail συνιστά τον τομέα με την πιο εμφατική κινητικότητα τουρκικών εταιρειών προς την Ελλάδα το τελευταίο διάστημα. Ενα κύμα ισχυρών αλυσίδων με υψηλές φιλοδοξίες έχει ξεκινήσει «αποβατική εκστρατεία» στη χώρα μας.

Σε θέση ατμομηχανής η διεθνής αλυσίδα ένδυσης LC Waikiki, η «τουρκική Zara» όπως αποκαλείται, η οποία προσώρας διαθέτει 12 καταστήματα διασπαρμένα σε όλη την Ελλάδα (Αθήνα, Πειραιάς, Πάτρα, Ηράκλειο, Αλεξανδρούπολη, Λάρισα κ.α.) με πλάνο ανάπτυξης έως και 30 μέχρι και το 2026. Διαθέτοντας 950 καταστήματα σε 46 χώρες, η φιλοδοξία της είναι να αποτελέσει τον τρίτο κορυφαίο παίκτη σε ένδυση, υπόδηση και αξεσουάρ στην Ευρώπη, ανταγωνιζόμενη ευθέως τους Ισπανούς της Inditex (Zara κ.λπ.) και τους Σουηδούς της H&M. Το μότο της φιλοσοφίας της είναι «όλοι αξίζουν να ντύνονται καλά».

mustafa-kucuc-waikiki
Κατάστημα της διεθνούς αλυσίδας ένδυσης LC Waikiki

Με έσοδα στα 34,1 δισ. δολάρια πέρυσι και εξάπλωση της αλυσίδας μέχρι και τη Λατινική Αμερική, ο ιδιοκτήτης της Μουσταφά Κιουτσούκ βιώνει μια περίοδο εκτόξευσης της προσωπικής του περιουσίας που αγγίζει τα 2 δισ. δολάρια και τον κατατάσσει αυτή την εβδομάδα στο Νο 1632 της λίστας «Forbes». Από την Ελλάδα, τα έσοδα του 2022 διαμορφώθηκαν σε 23,1 εκατ. ευρώ, διπλάσια του 2021.

mustafa-kucuk
Ο Μουσταφά Κιουτσούκ

Με 5 καταστήματα στην Αθήνα, η αλυσίδα λευκών ειδών και διακόσμησης Madame Coco έχει κλείσει 4 χρόνια στην ελληνική αγορά. Ιδρύθηκε το 2011 από τον Τουργκούτ Αϊντίν, έγινε γρήγορα ισχυρή διεθνής αλυσίδα στον κλάδο, με 391 καταστήματα σε 19 χώρες και ετήσια έσοδα 722 εκατ. δολάρια.

Μια ακόμη τουρκική αλυσίδα ένδυσης, η Colin’s του Eroglu Holdings Group, σχεδιάζει την περαιτέρω ανάπτυξη δικτύου καταστημάτων στην ελληνική αγορά. Αποτελεί σημαντική δύναμη στο εμπόριο ενδυμάτων με πάνω από 600 καταστήματα σε 38 χώρες. Στην Ελλάδα η παρουσία της εντοπίζεται προς το παρόν σε επιλεγμένα σημεία (Εμπορικό Κέντρο Σπάτων, Πάτρα κ.α.).

turgut-aydin
Ο ιδρυτής του Madame Coco, Τουργκούτ Αϊντίν

Με επόμενο σταθμό την Αθήνα, μετά την Αλεξανδρούπολη και τη Θεσσαλονίκη, αναπτύσσεται και η τουρκική αλυσίδα εσωρούχων Penti. Βρίσκεται στο Νο 3 των βιομηχανιών καλτσών στην Ευρώπη, παράγοντας 80 εκατομμύρια ζεύγη ετησίως, λειτουργώντας ένα σύνολο 600 καταστημάτων, τα 200 εκτός Τουρκίας, σε 34 χώρες.

Εδώ και σχεδόν 2 χρόνια η Vakko, μεταξύ των κορυφαίων οίκων μόδας και luxury προϊόντων στην Τουρκία, με διαδρομή 90 χρόνων, έχει ανοίξει θυγατρική και στην Ελλάδα, χωρίς όμως έκτοτε να κάνει το επόμενο βήμα. Εχει σχεδιάσει τις στολές για το προσωπικό της Turkish Airlines, αλλά και για την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Τουρκίας.

Σε αντίθετες τροχιές οι δύο κορυφαίοι όμιλοι

Συνέχεια στο Πρώτο Θέμα

Τι συμβαίνει στο Εσωτερικών

1

Η διάρρηξη στο Υπουργείο Εσωτερικών, μέρα μεσημέρι (ώρα 13.40), ενώ οι υπάλληλοι ήταν ακόμα στο γραφεία τους είναι, όπως αναφέρουν βουλευτές της αντιπολίτευσης ένα αρκετά σοβαρό και ανησυχητικό γεγονός τη στιγμή που υπάρχουν πιθανότητες είτε να αλλοιωθούν, είτε να φωτογραφηθούν παρανόμως σημαντικά έγγραφα που αφορούν τους εκλογείς.

Αν ακόμα σκεφτεί κανείς πως η διάρρηξη έγινε την ημέρα που παραδιδόταν το πόρισμα για το σκάνδαλο της διαρροής προσωπικών δεδομένων των ομογενών με επίκεντρο την ευρωβουλευτή της ΝΔ Άννα Μισέλ Ασημακοπούλου οι υποψίες ότι κάτι συμβαίνει στο υπουργείο, κατά τους βουλευτές της αντιπολίτευσης πληθαίνουν για τα κίνητρα των δραστών. Τι άραγε συμβαίνει στο Εσωτερικών; Για σκεφτείτε τώρα, εάν συνέβαιναν όλα αυτά, σε προεκλογική περίοδο σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν θα σήμανε συναγερμός; Δεν θα ανελάμβανε κάποιος τέλος πάντων την πολιτική ευθύνη.

Το Βήμα

Σφοδρές αντιδράσεις για τη δήλωση Βαρτζόπουλου: «Η γυναικοκτονία έχει βιολογική βάση»

2
  • Η δήλωση: Σάλος έχει ξεσπάσει μετά τη δήλωση του υφυπουργού Υγείας, Δημήτρη Βαρτζόπουλου, πως «η γυναικοκτονία ως πράξη έχει μια βιολογική βάση». Ειδικότερα, ο κ. Βαρτζόπουλος ανέφερε πως «είναι η φύση των πραγμάτων το αρσενικό να είναι επιθετικό» καθώς «κυνηγάει την τροφή». Μάλιστα, για να ενισχύσει τις δηλώσεις του τόνισε πως «σε όλη την πανίδα, σε κάθε μορφή εμβίου όντος το αρσενικό είναι πιο επιθετικό γιατί στη φύση αυτό είναι που κυνηγάει την τροφή και αναλαμβάνει την επιθετική διεκδίκηση. Το θηλυκό είναι για άλλες δουλειές. Για να τίκτει».
  • Οι αντιδράσεις: Όπως ήταν αναμενόμενο, η δήλωση αυτή ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Ο προέδρος του ΣΥΡΙΖΑ μάλιστα, Στέφανος Κασσελάκης, σε ανάρτηση του ζήτησε την άμεση αποπομπή του Δημήτρη Βαρτζόπουλου τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας.
  • Η απάντηση: Μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος απάντησε λέγοντας ότι «η προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων φτάνει στο σημείο άρνησης και της απλής λογικής. Εκείνο το οποίο είπα και εννοώ είναι το αυτονόητο, ότι υπάρχουν διαφορετικά βιολογικά χαρακτηριστικά των φύλων, ότι το αρσενικό έχει συνήθως σημαντικότερη σωματική δύναμη, άρα είναι πιο επικίνδυνο στην επιθετικότητα του από το θηλυκό».

Τι συμβαίνει με τους υδρογονάνθρακες: Η περιπέτεια της Energean, η Κρήτη και η ExxonMobil

0

Γραφειοκρατία και δικαστικές προσφυγές προβληματίζουν ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY
Τον Νοέμβριο του 2023 η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενέκρινε με απόφαση της τους περιβαλλοντικούς όρους για την πρώτη μετά από δεκαετίες ερευνητική γεώτρηση υδρογονανθράκων στην Ελλάδα.

Ουσιαστικά μετά από 9 ολόκληρα χρόνια από τότε που παραχωρήθηκε το block «Ιωάννινα» άνοιξε ο δρόμος για την πρώτη γεώτρηση. Εννέα χρόνια κατά τα οποία οι επενδυτές Repsol (αποχώρησε) και η Energean ήρθαν αντιμέτωπες με δικαστικές προσφυγές κατά των σεισμικών ερευνών αλλά και με μπόλικη γραφειοκρατία καθώς και με κυβερνητικές παλινωδίες ως προς τη στήριξη ή μη των ερευνών για υδρογονάνθρακες.

Η περιοχή έχει μισθωθεί από την ελληνικών συμφερόντων Energean, η οποία δραστηριοποιείται στον Πρίνο και φυσικά στα πλούσια σε υδρογονάνθρακες υπεράκτια κοιτάσματα του Ισραήλ κ.α.

Η περιπέτεια της Energean
Βάση του χρονοδιάγραμματος η Energean επρόκειτο να εκκινήσει τις διαδικασίες προετοιμασίας της γεώτρησης, για την οποία έχουν ταχθεί υπέρ όλοι οι τοπικοί φορείς, η περιφέρεια και άλλες αρμόδιες υπηρεσίες.

Και πράγματι ξεκίνησε την αναζήτηση λιμανιού, γεωτρύπανου την αδειοδοτική διαδικασία για το εργοτάξιο κλπ.

Μόλις τον Φεβρουάριο του 2024 ομάδα κατοίκων και άλλων συλλογικών φορέων προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της απόφασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, έλαχε καθολικής θετικής γνωμοδότησης!

Το ΣτΕ αποφάσισε να εκδικάσει την υπόθεση τον Οκτώβριο του 2024… Δηλαδή 8 μήνες μετά την προσφυγή και μία επένδυση της τάξης των 35 με 40 εκατ. ευρώ μόνο στη φάση της πρώτης γεώτρησης βρίσκεται στον αέρα…

Ο χρόνος εκδίκασης της προσφυγής και της έκδοσης της απόφασης λειτουργεί αποτρεπτικά για τους επενδυτές, σύμφωνα με πηγές της πετρελαϊκής αγοράς.

Η Κρήτη και η ExxonMobil
Αντίστοιχα προβλήματα είχαν αντιμετωπίσει και πριν από δύο χρόνια η τότε κοινοπραξία των TotalEnergies – ExxonMobil – HELLENiQ ENERGY στα δύο πολλά υποσχόμενα σε κοιτάσματα φυσικού αερίου υπεράκτια blocks της Κρήτης.

Το αποτέλεσμα ήταν τον Απρίλιο του 2022 να αποχωρήσει η γαλλική TotalEnergies μη πιστεύοντας στην ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης, όπως είχε διαπιστώσει άλλωστε και με τις δικαστικές προσφυγές κατά της απόφασης για τις σεισμικές έρευνες.

Η ExxonMobil πήρε πάνω της τις παραχωρήσεις «Δυτικά της Κρήτης» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης» αναλαμβάνοντας ρόλο operator με εταίρο την HELLENiQ ENERGY τις σεισμικές έρευνες.

Οι δύο εταιρείες βρίσκονται στο στάδιο της λήψης επενδυτικής απόφασης για το αν θα διενεργήσουν ή όχι την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στην Κρήτη με εκτιμώμενο χρόνο λήψης της απόφασης από 12 έως 18 μήνες.

Πηγές αναφέρουν στον ΟΤ, ότι υπάρχει προβληματισμός στην κοινοπραξία για το ενδεχόμενο δικαστικής προσφυγής όταν κι εφόσον προχωρήσουν στην απόφαση για γεώτρηση.

Ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης
Την άνοιξη του 2022 ο ίδιος ο πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, λίγο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση ανακοίνωσε την κυβερνητική απόφαση για την επίσπευση του ερευνητικού προγράμματος στα θαλάσσια blocks της Κρήτης και του Ιονίου Πελάγους καθώς και του χερσαίου στα «Ιωάννινα».

Η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) έτρεξε σε συνεργασία με τις πετρελαϊκές ταχύτατα τις σεισμικές έρευνες.

Όμως, η νέα δικαστική προσφυγή στο χερσαίο μπλοκ στα Ιωάννινα, προβληματίζει. Και κυρίως προβληματίζει ο χρόνος της έκδοσης των αποφάσεων αλλά και η διάρκεια της υπομονής των επενδυτών, όπως τουλάχιστον σημειώνουν στον ΟΤ παράγοντες της πετρελαϊκής αγοράς.

Το «μπλοκ 10»
Πριν από λίγες ημέρες, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη δημιουργία θαλάσσιου πάρκου στην περιοχή του «μπλοκ 10» στο Ιόνιο Πέλαγος στον Κυπαρισσιακό Κόλπο το οποίο έχει μισθωθεί για έρευνες υδρογονανθράκων από την HELLENiQ ENERGY.

Και στο οποίο δαπανήθηκαν μερικά εκατομμύρια ευρώ για σεισμικές έρευνες.

Ουσιαστικά, αν και η κυβέρνηση είχε αποφασίσει την εκμετάλλευση πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων λίγους μήνες μετά υπαναχώρησε και έριξε απαγορευτικό.

Οι αντιδράσεις
Οι πετρελαϊκές που έλαβαν σοβαρά υπόψη τους τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού την άνοιξη του 2022 έρχονται αντιμέτωπες με νέα δεδομένα.

Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν στον ΟΤ πηγές από το χώρο του upstream.

Και το πλέον ανησυχητικό είναι πώς βλέπουν την πρόκληση νέων εμποδίων και νέων αντιδράσεων.

Σήμερα 29 Απριλίου η «Πανελλαδική συνέλευση για την προστασία της Ελληνικής Τάφρου» με ανακοίνωση της προανήγγειλε ουσιαστικά το μπλοκάρισμα των όποιων ερευνών για υδρογονάνθρακες σε Κρήτη και Ιόνιο Πέλαγος: «Μέσα στην δήθεν προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή που προβλέπεται στο Ιόνιο, υπάρχει το λεγόμενο «μπλοκ 10» στον Κυπαρισσιακό κόλπο ήδη παραχωρημένο σε πετρελαϊκές εταιρείες για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων», αναφέρει η οργάνωση και συνεχίζει: «Και πως νοείται προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όταν στην διπλανή από την εξαγγελθείσα προστατευόμενη περιοχή του Ιονίου, στο μπλοκ Νοτιοδυτικά τη Κρήτης, μέχρι προχθές εξαπολύονταν οι ηχητικές βόμβες των τρισδιάστατων σεισμικών ερευνών που διώχνουν ή και θανατώνουν τα θαλάσσια θηλαστικά, ενώ αν προχωρήσουν σε δοκιμαστικές ή παραγωγικές γεωτρήσεις, αύριο θα γειτνιάζει με μία βιομηχανική θαλάσσια ζώνη γεμάτη πλατφόρμες εξόρυξης, αγωγούς μεταφοράς, πλοία εφοδιασμού και πλοιάρια απορρύπανσης που θα προσπαθούν να μαζέψουν τις αναμενόμενες διαρροές πετρελαιοειδών;»

Και τέλος προαναγγέλλει κινητοποιήσεις πάσας μορφής: «Θα πιέσουμε προς πάσα κατεύθυνση για να γίνει το αυτονόητο και ολόκληρη η Ελληνική Τάφρος να μπει σε καθεστώς απολύτου προστασίας, χωρίς ηχητικές βόμβες, τρυπάνια και πλατφόρμες εξόρυξης, χωρίς σόναρ και στρατιωτικές ασκήσεις, χωρίς την ανεξέλεγκτη κυκλοφορία των πλοίων».

Νέοι εταίροι
Οι προαναφερόμενες εξελίξεις και ιδίως η καθυστέρηση στην απονομή Δικαιοσύνης για επενδυτικές αποφάσεις λέγεται στην αγορά πώς προκαλεί κι άλλα εμπόδια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι πετρελαϊκές που έχουν αναλάβει τις παραχωρήσεις αναζητούν εταίρους για να επενδύσουν από κοινού και να μοιράσουν το κόστος των ερευνών και γεωτρήσεων.

Ωστόσο, οι χρονοβόρες διαδικασίες τρενάρουν τα όποια deals και επί της ουσίας αποθαρρύνουν τις επενδύσεις, λένε στην αγορά.

Πριν από ένα χρόνο είχε ακουστεί και το όνομα του κολοσσού της Chevron ότι ενδιαφερόταν να εισέλθει σε παραχωρήσεις του Ιονίου.

Όλες οι εξελίξεις γύρω από το ελληνικό upstream δείχνουν να έχουν παγώσει και να μην προχωρά καμία νέα επενδυτική κίνηση.

Πηγή: ot.gr

Ανάλυση CT: Οι διαφορετικοί λόγοι «πίσω» από τη σύγκλιση Χριστοδουλίδη-Τατάρ για την αξία της επίσκεψης Ολγκίν

0

Σημαντικότατη η επόμενη επίσκεψη της Ολγκίν στην Κύπρο, συμφωνούν Χριστοδουλίδης και Τατάρ – Για εντελώς διαφορετικούς λόγους ανυπομονούν και οι δύο να συναντήσουν ξανά την προσωπική απεσταλμένη – Δύσκολα θα προκύψουν εξελίξεις, αμετακίνητος από τα δύο κράτη ο κατοχικός ηγέτης

Ελπίδες για κινητικότητα και εξελίξεις στο Κυπριακό καλλιεργεί η Κυβέρνηση ενόψει της επιστροφής της Μαρία Άνχελα Ολγκίν στο νησί. Σε συνέχεια των χωριστών συναντήσεων του Αντόνιο Γκουτέρες με τους δύο ηγέτες σε Βρυξέλλες και Νέα Υόρκη αντίστοιχα, η ελληνοκυπριακή πλευρά θεωρεί πως αυτή τη φορά η προσωπική απεσταλμένη θα μεταφέρει στην Λευκωσία συγκεκριμένα μηνύματα. Μόνο που μέχρι στιγμής έχει στη διάθεση της μόνο ενδείξεις.

Το μόνο σίγουρο είναι πως η Ολγκίν θα επιστρέψει στην Κύπρο την Τρίτη του Πάσχα, 7 Μαΐου. Την επόμενη μέρα θα έχει συναντήσεις με τους δύο ηγέτες, τους οποίους ζήτησε να δει και πριν αναχωρήσει από το νησί μια εβδομάδα αργότερα. Στο μεσοδιάστημα έχει εκφράσει την πρόθεση της να συνεχίσει τις συναντήσεις με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και κόμματα από τις δύο κοινότητες.

Για διαφορετικούς λόγους η κάθε μια, οι δύο πλευρές θεωρούν αυτή την επίσκεψη της απεσταλμένης ως μείζονος σημασίας στιγμή στην προσπάθεια. Για την ελληνοκυπριακή πλευρά λόγω του μηνύματος που ενδεχομένως θα μεταφέρει από τον Αντόνιο Γκουτέρες. Η προσδοκία έχει να κάνει με μια πρόσκληση για κοινή συνάντηση άτυπου χαρακτήρα. Αυτό θεωρεί ως καλό σενάριο η Κυβέρνηση, πιστεύοντας πως θα ήταν ωφέλιμη μια καταπρόσωπο συζήτηση των δύο ηγετών στην παρουσία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Κάτι πέραν τούτου είναι θεωρητικά και πρακτικά αδύνατο να συμβεί.

Ακόμη και μια κοινή συνάντηση δεν είναι παρά ένα σενάριο, στο οποίο -το πιο πιθανόν- τα κατεχόμενα δεν θα ανταποκριθούν θετικά. Εκτός κι αν αναγκαστούν να το πράξουν. Ο Τατάρ αρνήθηκε όταν τέθηκε ζήτημα τριμερούς τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη, αλλά και όταν κατά την πρώτη επίσκεψη της Ολγκίν στην Κύπρο βολιδοσκοπήθηκε για κοινή συνάντηση των ηγετών με την απεσταλμένη. Και στις δύο περιπτώσεις η άρνησή του πηγάζει από το γεγονός πως μια συνάντηση χωρίς την ικανοποίηση των απαιτήσεών του θα έδινε την εντύπωση πως συζητά για ομοσπονδιακή λύση.

Παρόλα αυτά η τουρκοκυπριακή πλευρά θεωρεί σημαντική την επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης διότι πιστεύει πως θα φέρει την παρούσα διαδικασία ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωση χωρίς αποτέλεσμα. Άλλωστε το κατοχικό καθεστώς μετράει αντίστροφα για την 5η Ιουνίου, ημέρα κατά την οποία (υποστηρίζει πως) τερματίζεται η δήθεν εξάμηνη προσπάθεια και ο διορισμός της Ολγκίν.

Μοναδική στόχευση του Ερσίν Τατάρ παραμένει η ολοκλήρωση της αποστολής χωρίς αποτέλεσμα, ώστε να τροχοδρομήσει εξελίξεις σε σχέση με την αναγνώριση του παράνομου μορφώματος ως κράτους. Μόνο έτσι θεωρεί πως θα λυθεί το Κυπριακό, επιμένοντας πως δεν θα δώσει τη συγκατάθεση του για οποιαδήποτε άλλη μορφή λύσης.

cyprustimes.com

Λευτέρης Τσουλφίδης: χρηματιστήριο: οι απειλές και η εξέλιξη της φούσκας

0

 26.04.24 16:00

Οι φούσκες δημιουργούνται όταν οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων αποκλίνουν αισθητά από την εσωτερική τους αξία, κυρίως λόγω κερδοσκοπικών συναλλαγών παρά θεμελιωδών παραγόντων, όπως η άνοδος στα κέρδη. Ειδικότερα, την περίοδο 2009-2022 ο χρηματιστηριακός δείκτης S&P 500 (δείχνεται στο Σχήμα) έχει αυξηθεί κατά 322,5%, συνεπεία διαφόρων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των χαμηλών επιτοκίων, των φορολογικών ελαφρύνσεων και της αισιοδοξίας για τη φημολογούμενη μετά την πανδημία οικονομική ανάπτυξη.

Ωστόσο, η βιωσιμότητα της όποιας οικονομικής ανάπτυξης εξαρτάται από την εξέλιξη των κερδών και από αυτά εξαρτώμενες αποτιμήσεις οίκων αξιολόγησης, την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τις εν γένει οικονομικές συνθήκες. Προκειμένου να αξιολογήσουμε εάν και κατά πόσο υπάρχει φούσκα στη χρηματιστηριακή αγορά, θα πρέπει να αναλύσουμε τους ανωτέρω παράγοντες σε συνδυασμό με τους χρηματιστηριακούς δείκτες.

Οι οικονομίες περνούν μακροχρόνιες φάσεις επέκτασης και περιστολής της παραγωγικής τους δραστηριότητας διάρκειας 50 ετών (συν ή πλην 5 περίπου έτη), πρόκειται για τους περίφημους κύκλους Κοντράτιεβ που τους παρατηρούμε από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης στα τέλη του 18ου αιώνα. Από το 1982 βιώνουμε τον πέμπτο τέτοιο μακρό κύκλο, με το έτος 2007 να σηματοδοτεί την έναρξη της μακροχρόνιας ύφεσης. Τα χαρακτηριστικά της οποίας είναι η αυξημένη ανεργία (με ή χωρίς τα ποιοτικά της χαρακτηριστικά), η μείωση των επενδύσεων, η περιστολή του διεθνούς εμπορίου, η ενίσχυση της ιδεολογίας της αυτάρκειας, η ανάδυση εθνικισμών, οι διεθνείς εντάσεις και συγκρούσεις με απρόβλεπτες συνεπαγωγές.

Ολα τα ανωτέρω ξεχωριστά και συνδυασμένα συμβάλλουν στον περιορισμό της κερδοφορίας (η κατεξοχήν θεμελιώδης μεταβλητή) και στη δημιουργία φουσκών. Η ιδέα είναι ότι οι επενδύσεις στην πραγματική οικονομία αφενός δεν αποφέρουν άμεσα ικανοποιητικά συνολικά κέρδη, αφετέρου τα όποια κέρδη αναμένονται μακροχρόνια. Τα ακριβώς αντίθετα συμβαίνουν με τα κέρδη που αποφέρουν οι αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων, όπως οι κατοικίες, τα ομόλογα και οι μετοχές, για τα οποία τα ιδανικό περιβάλλον για την απόδοσή τους είναι πτωτικά επιτόκια συνδυαζόμενα με χαμηλή κερδοφορία. Επομένως, η αποτίμηση των μετοχών θα πρέπει να βρίσκεται σε αντιστοιχία με τα επιχειρηματικά κέρδη και όταν υπάρχει σημαντική απόκλιση, τότε έχουμε τη δημιουργία φούσκας, πράγμα που σημαίνει ότι είτε τα κέρδη θα πρέπει να αυξάνονται, πράγμα δύσκολο βραχυχρόνια, είτε οι αποτιμήσεις των μετοχών να μειώνονται προκειμένου να εξομαλυνθεί η αγορά.

Στο Σχήμα παρουσιάζουμε τον δείκτη S&P 500 αποπληθωρισμένο και τα πραγματικά καθαρά κέρδη εγχώριων Ανώνυμων Επιχειρήσεων (Α.Ε.) στις ΗΠΑ, ωστόσο, η εξέλιξη των εν λόγω μεταβλητών είναι γενικότερη και οι επιπτώσεις τους παραπλήσιες διεθνώς.

Από το Σχήμα γίνεται φανερό ότι όσο διευρύνεται το χάσμα μεταξύ του δείκτη S&P 500 και κερδών, τόσο διογκώνεται η χρηματιστηριακή φούσκα και αυξάνεται η πιθανότητα σκασίματός της. Πράγματι, το 2001 είχαμε το σκάσιμο της φούσκας των περίφημων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας (dotcom companies) που υποτίθεται έκαναν τις ΗΠΑ και μαζί της την παγκόσμια οικονομία απρόσβλητες από οικονομικές κρίσεις και λίγα χρόνια αργότερα (2006) έσκασε η κτηματομεσιτική φούσκα, το 2008 ακολούθησε η κατάρρευση των μεγάλων επενδυτικών τραπεζών Bear and Stearns και Lehman Brothers και κορυφώθηκε με τις κρίσεις δημόσιου χρέους ευρωπαϊκών χωρών.

Με αυτά υπόψη, το 2018, η κυβέρνηση Tραμπ θεώρησε ότι το χαμηλό επιτόκιο ευθύνεται για τη δημιουργία χρηματιστηριακής φούσκας. Για τον σκοπό αυτό επιχείρησε, έστω και δοκιμαστικά, μια μικρή αύξηση του επιτοκίου και το αποτέλεσμα ήταν η θεαματική πτώση του δείκτη S&P 500 (όπως φαίνεται στο Σχήμα) και επιστροφή στις πολιτικές των χαμηλών επιτοκίων με περαιτέρω διόγκωση της φούσκας. Το ίδιο επιχειρήθηκε και πιο πρόσφατα, το 2023, με αισθητή πτώση του χρηματιστηριακού δείκτη. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ουκρανία, την Παλαιστίνη, την Υεμένη, και εσχάτως μεταξύ Ισραήλ και Ιράν ξεχωριστά και συνδυασμένα ενισχύουν τους παράγοντες που οδηγούν σε πληθωρισμό και άρα αύξηση των επιτοκίων. Αλλωστε, η θετική συσχέτιση πληθωρισμού – επιτοκίων είναι γνωστή από τον 19ο αιώνα ως «Παράδοξο Gibson».

Τα κλιμακούμενα επιτόκια αφενός μειώνουν την καθαρή επιχειρηματική κερδοφορία αποθαρρύνοντας περαιτέρω τις επενδύσεις, αφετέρου δυσκολεύουν τις λεγόμενες επιχειρήσεις «ζόμπι» να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, επειδή διαρκώς δυσκολεύει ο περαιτέρω δανεισμός τους και έτσι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις. Αυτό αφήνει έκθετο τον ήδη μεταλλαγμένο τραπεζικό τομέα και τις κεντρικές τράπεζες χωρίς ουσιαστικά εργαλεία άσκησης πολιτικής. Επομένως, υπό τις τρέχουσες συνθήκες οτιδήποτε μπορεί να πυροδοτήσει το σκάσιμο της φούσκας, ξεκινώντας από μια περαιτέρω αύξηση του επιτοκίου μέχρι γεωπολιτικούς παράγοντες που δεν είναι λίγοι, ενώ βρίσκονται υπό κυοφορία άλλοι.

*Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, ΠΑ.ΜΑΚ.

efsyn.gr

Θα ήταν η επίσκεψη του Ερντογάν η στιγμή του Μπάιντεν στο Charlottesville;

1

Michael Rubin

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συγκλόνισε την Αμερική με την ηθική του ισοδυναμία όταν, με φόντο μια συγκέντρωση λευκής υπεροχής το 2017 στο Σάρλοτσβιλ και τη δολοφονία ενός αντιδιαδηλωτή, δήλωσε, ότι υπήρχαν «πολύ καλοί άνθρωποι και στις δύο πλευρές». Οι παρατηρήσεις του ήταν αρκετές ώστε οι αντίπαλοι του Τραμπ να τον χαρακτηρίσουν ρατσιστή. Σε τελική ανάλυση, ακόμη κι αν πολλοί στη συγκέντρωση «Ενώστε τη Δεξιά» δεν συμφώνησαν με το νεοναζιστικό όραμα ορισμένων συμμετεχόντων και ήθελαν απλώς να διαμαρτυρηθούν για τη διαγραφή της ιστορίας των Συνομοσπονδιών από δημόσιους χώρους, το γεγονός ότι ο Τραμπ φαινόταν να νομιμοποιεί τη συγκέντρωση τους ήταν αρκετό για να επιβεβαιώσει την ενοχή.

Αφού κέρδισε την προεδρία, ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν χρησιμοποίησε την πορεία του Σάρλοτσβιλ για να κάνει μια έντονη διάκριση μεταξύ του ίδιου και του προκατόχου του. «Οι δυνάμεις του μίσους και της βίας κλήθηκαν από τη σκιά καθώς οι Νεοναζί, οι Ku Klux Klan και οι λευκοί υπερασπιστές κατέβαιναν σε μια ιστορική αμερικανική πόλη. Με πυρσούς στα χέρια και φλέβες να φουσκώνουν από το λαιμό τους, έβγαλαν την ίδια αντισημιτική χολή που ακούστηκε στη Γερμανία», δήλωσε.

Πόσο λυπηρό, λοιπόν, μόλις τρία χρόνια αργότερα, που μπορεί να μεταμορφώσει τον Κήπο των Τριαντάφυλλων του Λευκού Οίκου σε πλατφόρμα μίσους. Ενώ ο Μπάιντεν ανέβαλε την επίσκεψη του Τούρκου ομολόγου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, εκείνος αρνείται να τραβήξει την πρίζα εντελώς.

Ο Λευκός Οίκος και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ λένε ότι θα επαναπρογραμματίσουν, παρά το ότι ο Ερντογάν ενστερνίζεται τη Χαμάς. Σκεφτείτε: Ο Ερντογάν όχι μόνο έδωσε στους ηγέτες των τρομοκρατών της Χαμάς Ismail Haniyeh και Khaled Mashal ένα κρατικό καλωσόρισμα στις 20 και 21 Απριλίου, αλλά προσφέρθηκε επίσης να φιλοξενήσει την ηγεσία της Χαμάς σε περίπτωση που ο σημερινός χορηγός, το Κατάρ διακόψει τις σχέσεις.

Η αναφορά του Ερντογάν στον Haniyeh ως «ηγέτη του παλαιστινιακού αγώνα» είναι μια σιωπηρή απόρριψη των Συμφωνιών του Όσλο που συνέδεε τη νομιμότητα οποιουδήποτε αναγνωρισμένου Παλαιστίνιου ηγέτη με την απόρριψη της τρομοκρατίας. Τούτου λεχθέντος, ο Ερντογάν ζει σε ένα σύμπαν όπου οι βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας και ο αποκεφαλισμός μωρών είναι αποδεκτοί, εφόσον τα θύματα είναι Εβραίοι. Αυτός είναι ο λόγος που χρησιμοποίησε τη συνάντησή του με τους ηγέτες της Χαμάς για να αρνηθεί για άλλη μια φορά ότι η Χαμάς είναι τρομοκρατική οργάνωση. Το Ισραήλ, ωστόσο, για τον Ερντογάν είναι χειρότερο από τη ναζιστική Γερμανία. Όταν ο Ερντογάν μιλάει στο κοινοβούλιο, τα μέλη του κόμματός του φωνάζουν «Θάνατος στο Ισραήλ» ως ρεφρέν τους.

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς η ρητορική. Τόσο αμέσως πριν όσο και μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, οι ισραηλινές τελωνειακές αρχές κατάσχεσαν εκρηκτικές πρόδρομες ουσίες και όπλα που η Τουρκία προσπάθησε να μεταφέρει λαθραία στη Χαμάς στη Γάζα. Ο Ερντογάν δηλώνει τώρα την πρόθεσή του να παρακάμψει τις επιθεωρήσεις αγαθών στη Γάζα με έδρα την Κύπρο, αποστέλλοντας έναν νέο στολίσκο.

Ο Ερντογάν μπορεί να είναι ο δικτάτορας μιας χώρας με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να συνεργαστούν, αλλά ο Μπάιντεν δεν είναι υποχρεωμένος να του δώσει μια πλατφόρμα ή την τιμή μιας τέτοιας επίσκεψης υψηλού προφίλ. Ίσως ο Μπάιντεν, όπως ο Τραμπ στο Σάρλοτσβιλ, πιστεύει ότι οι βραχυπρόθεσμες ανάγκες δικαιολογούν τη νομιμοποίηση του μίσους.

Σίγουρα, ο υπουργός Εξωτερικών Antony Blinken το κάνει. Τελικά, γιατί αλλιώς θα έστελνε τη συντονίστριά του για την αντιτρομοκρατική, Ελίζαμπεθ Ρίτσαρντ, πρώην πρέσβειρα στον Λίβανο, να διαπραγματευτεί κατά της τρομοκρατίας στην Άγκυρα χωρίς να αναφέρει τη Χαμάς; Η βοηθός υπουργός Εξωτερικών Barbara Leaf, εν τω μεταξύ, ενημέρωσε τον Τύπο για την κατάσταση στη Γάζα την Τετάρτη, αλλά παρέλειψε να αναφέρει τους Αμερικανούς και Ισραηλινούς ομήρους που κρατά η τρομοκρατική ομάδα.

Μην κάνετε κανένα λάθος. Αυτό που κάνουν τώρα ο Μπάιντεν, ο Μπλίνκεν, ο Ρίτσαρντ και η Λιφ είναι διαφορετικό από το ότι ο Τραμπ δηλώνει ότι υπάρχουν «πολύ καλοί άνθρωποι και στις δύο πλευρές» μόνο στο ότι όχι μόνο συμβιβάζονται ηθικά, αλλά προσκαλούν και τον επικεφαλής απολογητή για την τρομοκρατία στον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ μπορεί να επικαλεστεί άγνοια. Ο Μπάιντεν δεν έχει καμία δικαιολογία. Δεν μπορεί να το έχει αμφίδρομο για τον αντισημιτισμό.

Πρόεδρε Τζο Μπάιντεν, Υπουργέ Μπλίνκεν: Αν έχετε λίγη ειλικρίνεια στην καταδίκη του αντισημιτισμού, μην αφήσετε τον Ερντογάν να πλησιάσει στον Λευκό Οίκο. Ακυρώστε την επίσκεψη κατηγορηματικά. Μην μετατρέψετε το σπίτι του λαού σε πλατφόρμα για έναν ξένο ηγέτη για να υποστηρίξει την τρομοκρατία και να θέσει σε κίνδυνο τα 7,5 εκατομμύρια Εβραίους της Αμερικής.

*Ο Michael Rubin είναι συνεργάτης στο ιστολόγιο Beltway Confidential του Washington Examiner. Είναι διευθυντής ανάλυσης πολιτικής στο Middle East Forum και ανώτερος συνεργάτης στο American Enterprise Institute.

washingtonexaminer.com

Ελ. Καραγιάννης: χρηματιστηριακός Καπιταλισμός και κατάργηση του έθνους κράτους

2

του Ελευθέριου Καραγιάννη, Πρέσβη ε.τ.

H παγκόσμια οικονομία έχει υποστεί, κατά καιρούς, διάφορες οικονομικές κρίσεις, άλλοτε μεγάλες και άλλοτε μικρές. Η πλέον μεγάλη οικονομική κρίση που διήλθε η παγκόσμια οικονομία από τις αρχές του περασμένου αιώνα, ήταν αυτή του μεσοπολέμου η οποία όμως λόγω των τότε εθνικών δομών οικονομικής προστασίας αντιμετωπίστηκε σε σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα. Η σημερινή κρίση διαφέρει ουσιαστικά λόγω της κατάργησης των εθνικών προστατευτικών οικονομικών δομών που επέτρεψαν την ευρύτερη διάδοση της. Δεν αφορά μία συγκεκριμένη οικονομική περιοχή αλλά λόγω της ενοποίησης τόσο των αγορών όσο και των χρηματιστηριακών αγορών έχει μετατραπεί σε παγκόσμια κρίση διότι συσσωρεύει τα χρέη κατά τρόπο που τα τελευταία να αποτελούν τον ρυθμιστικό παράγοντα της παγκόσμιας οικονομίας , εκμηδενίζοντας τους εθνικούς θεσμούς και καταστρέφοντας ουσιαστικά τις πραγματικές οικονομίες μέσα από την αρνητική επίδραση στους τομείς της εργασίας και της οικονομικής δραστηριότητας των κρατών.

Ο χρηματιστηριακός καπιταλισμός ,ο οποίος από την δεκαετία του 1980 άρχισε να αντικαθιστά τον βιομηχανικό καπιταλισμό, έχει ως στόχο να θέσει τα κράτη υπό οικονομική κηδεμονία δημιουργώντας μία μορφή παράλληλης διακυβέρνησης η οποία δημιουργείται από τους Διεθνείς Οικονομικούς Οργανισμούς και δεν είναι υπόλογος στον λαό. Αποτέλεσμα αυτού είναι τα υπό οικονομική κηδεμονία κράτη να μην ελέγχουν την οικονομική και φορολογική τους πολιτική και να τίθενται οι λαοί και οι κυβερνήσεις τους υπό τον έλεγχο του χρηματιστηριακού κεφαλαίου το οποίο είναι βασικά ανώνυμο . Η πολιτική αυτή επαυξάνει την κοινωνική ανισότητα όχι μόνο μεταξύ κρατών αλλά και μεταξύ των κοινωνικών στρωμάτων του ίδιου του κράτους με αποτέλεσμα μια οικονομική μειοψηφία να πλουτίζει εις βάρος της συντριπτικής πλειοψηφίας των λαών, προκαλώντας μία παγκοσμιοποίηση της φτώχειας.

Βασική προϋπόθεση για να επιτευχθεί ο στόχος της παγκόσμιας οικονομικής κηδεμονίας από το χρηματιστηριακό κεφάλαιο είναι η αποσύνθεση –αποδόμηση των εθνικών οικονομιών των κρατών μέσω του δανεισμού. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός ακολουθούνται οι κατωτέρω μέθοδοι που καταγράφονται ενδεικτικά και που έχουν εφαρμοστεί σε σειρά κρατών που βρέθηκαν υπό την κηδεμονία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου δια μέσου του ΔΝΤ.

  • Κλείσιμο των βιομηχανικών μονάδων δια της μεταφοράς τους σε χώρες χαμηλού εργατικού κόστους . Την δεκαετία του 1960 υπήρξε μετακίνηση της ελαφράς βιομηχανίας προς τις ασιατικές χώρες . Με την ανάπτυξη της τεχνολογίας ,από την δεκαετία του 1980 κατέστη δυνατή και η μεταφορά των πλέον ειδικευμένων βιομηχανικών μονάδων ακόμη και σε γειτονικές χώρες χαμηλού κόστους, με αποτέλεσμα η εθνική βιομηχανία που προοριζόταν στην εσωτερική αγορά να υπονομευθεί και να οδηγηθεί στην πτώχευση αποδυναμώνοντας το κράτος οικονομικά. Όσες από τις εθνικές βιομηχανίες επέζησαν ευρίσκονται υπό καθεστώς ανταγωνισμού ενώ οι μεγάλες παγκόσμιες εταιρείες έχουν εξασφαλίσει ουσιαστικά καθεστώς μονοπωλίου.
  • Απελευθέρωση της αγοράς εργασίας με την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων και προοδευτική κατάργηση των νόμων που εγγυώνται τον κατώτατο μισθό. Γενίκευση της εργασίας περιορισμένου ωραρίου και εισαγωγή της δυνατότητας νόμιμης χρήσης της εποχιακής εργασίας, καθώς και την εθελουσία συνταξιοδότηση ως και την «εθελοντική» μείωση μισθού.
  • Ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων με το επιχείρημα της βελτίωσης των δημόσιων οικονομικών. Οι προβληματικές δημόσιες επιχειρήσεις εντάσσονται σε πρόγραμμα εξυγίανσης υπό την επίβλεψη των εκπροσώπων των δανειστών . Η ιδιωτικοποίηση συνήθως δεν καταλήγει σε ιδιώτες αλλά σε κρατικούς φορείς άλλων κρατών σε τιμές κατώτερες της αξίας των ιδιωτικοποιημένων αυτών επιχειρήσεων και ενώ τα έσοδα καταλήγουν στην εξυπηρέτηση του χρέους ,το χρηματιστηριακό κεφάλαιο αποκτά τον έλεγχο και την ιδιοκτησία εθνικών πόρων σε εξευτελιστικές τιμές .
  • Τροποποίηση του φορολογικού συστήματος δια της αυξήσεως των φορολογικών συντελεστών με το επιχείρημα της ενδυνάμωσης των κρατικών εσόδων. Αποτέλεσμα του μέτρου αυτού είναι η εξασθένηση της εσωτερικής παραγωγής , η αποδυνάμωση της αγοραστικής ικανότητας και η δυσβάσταχτη οικονομική επιβάρυνση των κοινωνικών ομάδων που ανήκουν στα μεσαία εισοδήματα με αποτέλεσμα να αυξάνεται το ποσοστό της φτώχειας.
  • Μείωση των κοινωνικών δαπανών στην εκπαίδευση και την υγεία, για την εξοικονόμηση πόρων για την εξόφληση του χρέους. Η δημόσια εκπαίδευση στερείται οικονομικών πόρων για την κάλυψη βασικών λειτουργικών αναγκών με ταυτόχρονη μείωση αποδοχών του διδακτικού προσωπικού με συνέπεια εκπαιδευτικά ιδρύματα να παύουν την λειτουργία τους ή να συγχωνεύονται , εκπαιδευτικοί να απολύονται. Στον τομέα της υγείας μέσω της υποβάθμισης των παρεχομένων υπηρεσιών στον τομέα της δημόσιας υγείας ,η τελευταία οδηγείται στην ιδιωτικοποίηση. Για την εναπομένουσα δημόσια υγεία επιβάλλονται μέτρα οικονομικής συμμετοχής του ασφαλισμένου στη δαπάνη κάλυψης είτε των φαρμάκων είτε των παρεχομένων ιατρικών υπηρεσιών ακόμη και από τις κοινωνικές ομάδες που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στην επιβάρυνση αυτή. Μεταξύ των αποτελεσμάτων της πολιτικής υγείας χωρίς ανθρώπινο πρόσωπο ( όρο που χρησιμοποίησε η UNICEF) είναι η εξάπλωση των μεταδοτικών νόσων, η αύξηση της παιδικής θνησιμότητας και κακής διατροφής των παιδιών, η αύξηση της θνησιμότητας του πληθυσμού.
  • Η αύξηση της τιμής των καυσίμων ,συνήθως σε υψηλότερα επίπεδα του μέσου όρου σε συνδυασμό με την αύξηση οδικών διοδίων επιδρά αρνητικά στο κόστος παραγωγής της εθνικής βιομηχανίας και γεωργίας με συνέπεια να αποκόπτονται οι παραγωγοί από την εσωτερική τους αγορά προς όφελος των εισαγωγών που καλύπτονται από τον δανεισμό και αυξάνουν το δημόσιο χρέος.
  • Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μεγάλο τμήμα των χρεών μεγάλων επιχειρήσεων και Τραπεζών μεταφέρονταν συστηματικά στην επιβάρυνση του Κράτους στο οποίο ανήκαν και μετατρεπόντουσαν σε δημόσιο χρέος το οποίο επιβάρυνε τον φορολογούμενο. Το στοιχείο αυτό μαζί με την αναπτυξιακή πολιτική που εφαρμόσθηκε και που αντί να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας απέβλεπε στην χρηματοδότηση της συγχώνευσης μεγάλων εταιριών ή την δημιουργία τεχνολογιών που η εφαρμογή τους μείωνε την ανάγκη σε εργατικό δυναμικό, αποτέλεσαν την βασική αιτία της οικονομικής κρίσης που διέρχονται σήμερα τα κράτη.
  • Η παγκοσμιοποίηση της φτώχειας συμβάλει στην ελαχιστοποίηση του κόστους παραγωγής σε παγκόσμιο επίπεδο και η παγκόσμια ανεργία αποτελεί τον μοχλό αύξησης πλουτισμού του χρηματιστηριακού κεφαλαίου σε παγκόσμιο επίπεδο, επιτρέποντας το να μετακινείται από χώρα σε χώρα. Οι δανειστές των Κρατών κατέχουν πλέον την πραγματική εξουσία να καθορίζουν την οικονομική και κοινωνική πολιτική των κρατών αυτών των οποίων η Κοινοβουλευτική Δημοκρατία αποτελεί παρωδία εξουσίας καθ’ όσον της στερεί την δυνατότητα άσκησης εθνικής πολιτικής στα θέματα αυτά.
  • Ο χρηματιστηριακός καπιταλισμός μέσω των διεθνών οργανισμών που τον εκπροσωπούν παρέχει τα δάνεια στα κράτη εφ’ όσον τα τελευταία αποδέχονται ένα πρόγραμμα οικονομικής σταθερότητας και δομικών αλλαγών. Οι δανειακές συμφωνίες(μνημόνια) εμπεριέχουν κατευθυντήριες γραμμές και τεχνικές συμβουλές τις οποίες είναι υποχρεωμένη η κυβέρνηση του κράτους να εφαρμόσει. Οι επιδόσεις του τελευταίου παρακολουθούνται τριμηνιαία από τους Οργανισμούς του Χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και το δάνειο καταβάλλεται σε πολλές δόσεις οι οποίες μπορεί να ανασταλούν αν το κράτος δεν εφάρμοσε τις εκάστοτε ζητηθείσες μεταρρυθμίσεις. Πολλά κράτη υποχρεώθηκαν να στείλουν επιστολές προθέσεων ή πλαίσιο προγραμματικών πολιτικών , κείμενα τα οποία συνήθως έχουν συνταχθεί από τους επιβλέποντες την δανειακή σύμβαση Οργανισμούς και ενδύονται με κυβερνητική υπογραφή του αιτούντος το δάνειο κράτους. Οι συμφωνίες αυτές αποκλειστικό σκοπό έχουν να εξασφαλίσουν την καταβολή του χρέους στου δανειστές και στόχο να κρατήσουν το χρεωμένο κράτος μέσα στον δανειακό «κλοιό» υπό την επίβλεψη των δανειστών. Στην περίπτωση ασυνέπειας του κράτους οι Διεθνείς Οργανισμοί που εξυπηρετούν το χρηματιστηριακό κεφάλαιο διαθέτουν τα μέσα σοβαρής οικονομικής αναταραχής της εθνικής του οικονομίας. Τέτοια μέσα είναι το πάγωμα κάθε δυνατότητας διεθνούς δανεισμού του κράτους «ταραξία», προκαλώντας ταυτόχρονα πάγωμα του διεθνούς του εμπορίου.

Από τα ανωτέρω συνοπτικώς αναφερθέντα προκύπτει το ερώτημα αν καθίσταται δυνατόν να αποτραπεί το μοντέλο διακυβέρνησης που προσπαθεί να επιβάλει ο χρηματιστηριακός καπιταλισμός στα κράτη.

Η απάντηση είναι ότι απαιτείται η επιβολή κανονισμού λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος καθ’ όσον μέχρι σήμερα είναι αρρύθμιστο. Θα πρέπει επίσης να υπάρξει μείωση του εξωτερικού χρέους των ανεπτυγμένων οικονομικά κρατών και απόσβεση αυτού των υπό ανάπτυξη. Επίσης, θα πρέπει να υπάρχει διαφάνεια στο Τραπεζικό σύστημα με κατάργηση της υποχρέωσης ανάληψης από το κράτος των τραπεζικών χρεών με επιβολή ελέγχου των ιδιωτικών τραπεζών για τις χρηματιστηριακές τους συναλλαγές ώστε να διασφαλίζονται οι καταθέτες.

 

Νίκος Χ. Βαρσακέλης: ας μιλήσουμε για παραγωγικότητα

2

 

 

Νίκος Χ. Βαρσακέλης

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

[email protected]

Η χώρα μας τα τελευταία χρόνια έχει κάνει αξιόλογα βήματα ως προς την μακροοικονομική σταθερότητα. Τα δημόσια οικονομικά έχουν βελτιωθεί, σταδιακά προχώρησαν ορισμένες μεταρρυθμίσεις, όπως, για παράδειγμα, η ψηφιοποίηση του κράτους. Από την άλλη μεριά βέβαια έχουμε το βασικό πρόβλημα της ανόδου των τιμών των προϊόντων, που σε μεγάλο βαθμό πλέον οφείλονται στις εγχώριες πληθωριστικές προσδοκίες και στη δομή των αγορών, όπως δήλωσε και ο Διοικητής της ΤτΕ. Όμως το βασικό πρόβλημα, αυτό που ονομάζουμε τα θεμελιώδη της οικονομίας, πρέπει να μας προβληματίζει. Το βασικό πρόβλημα αντικατοπτρίζεται και στην θέση που καταλαμβάνει η Ελλάδα ως προς το κατά κεφαλήν εισόδημα σε όρους αγοραστικής αξίας. Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία της Eurostat  Ελλάδα κατατάσσεται δεύτερη από το τέλος, λίγο πάνω από την Βουλγαρία. Η πορεία δε του κατά κεφαλήν εισοδήματος είναι μακροπρόθεσμη. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Η απάντηση είναι απλή: η παραγωγικότητα. Συνήθως, στην δημόσια συζήτηση αναφερόμαστε στην παραγωγικότητα της εργασίας, δηλαδή την συνολική παραγωγή προς την απασχόληση. Όμως αυτός ο δείκτης δεν δείχνει την πραγματική εικόνα, διότι στην παραγωγή του εθνικού προϊόντος συμμετέχουν και άλλοι παραγωγικοί συντελεστές όπως τα μηχανήματα, κτίρια κλπ.

Για την καλύτερη μέτρηση της παραγωγικότητας χρησιμοποιείται ο δείκτης της συνολικής παραγωγικότητας (total factor productivity-TFP).O δείκτης TFP περιγράφει την σχέση μεταξύ του πραγματικού προϊόντος και των εισροών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του και δεν μετρά την συνεισφορά της εργασίας ή του κεφαλαίου  ξεχωριστά. Ο δείκτης TFP μετρά την συνδυασμένη επίδραση της τεχνολογικής αλλαγής και της επιστημονικής προόδου στην παραγωγή, της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας με την εφαρμογή νέων τεχνικών διοίκησης, των αποδόσεων κλίμακας, της ανακατανομής των πόρων και άλλων παραγόντων που επηρεάζουν την οικονομική μεγέθυνση. Είναι πολύ ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες η κακή κατανομή των πόρων σε μικροοικονομικό επίπεδο επηρεάζει επίσης αρνητικά την εθνική ή την περιφερειακή TFP.

Στο διάγραμμα παρουσιάζεται η TFP από το 1955 μέχρι το 2019 σε σταθερές τιμές του 2017. Τα δεδομένα προέρχονται από το Penn World table. Η πορεία της TFP ακολουθεί μια έντονα αυξητική πορεία για μια περίοδο περίπου 20 ετών μέχρι το 1973 κατά την οποία η αύξηση της παραγωγικότητας αντικατοπτρίζει τον κύκλο των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων των δεκαετιών του 1950-1960, την βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος και την βελτίωση του ανθρωπίνου κεφαλαίου, την μεταφορά τεχνογνωσίας στην διοίκηση επιχειρήσεων μέσω της συνεργασίας με τις εγκαθιστάμενες πολυεθνικές επιχειρήσεις. Από το 1973 μέχρι το 1994 παρατηρούμε πτωτική πορεία της παραγωγικότητας. Η επιβράδυνση των επενδύσεων κατά την διάρκεια της δικτατορίας ή ανακατανομή των πόρων εκ μέρους της δικτατορίας, οι δυο πετρελαϊκές κρίσεις και η μακροοικονομική αστάθεια οδήγησαν σε κλείσιμο αρκετών ελληνικών επιχειρήσεων, ενώ και η αντιπαραγωγική συμπεριφορά των συνδικάτων και της πολιτείας οδήγησαν σε μείωση της παρουσίας των ξένων επιχειρήσεων στην χώρα. Τέλος, από το 1994 μέχρι το 2007 η παραγωγικότητα αυξάνει και προφανώς αποτελεί το αποτέλεσμα της μακροοικονομικής σταθερότητας, των νεών ξένων άμεσων επενδύσεων, των επενδυτικών έργων μέσω της χρηματοδότησης από την ΕΕ και του εξορθολογισμού και του θετικού κλίματος του παραγωγικού τομέα. Από το 2007 μέχρι και σήμερα η παραγωγικότητα είναι χαμηλή και μάλιστα τα τελευταία χρόνια είναι η χαμηλότερη των προηγουμένων 60 ετών. Δηλαδή, το 2013 η TFP έφτασε στα επίπεδα του 1964.

Η οικονομική επιστήμη έχει δείξει την ευθεία συσχέτιση μεταξύ οικονομικής ευημερίας και TFP. Εάν λοιπόν στόχος της πολιτείας είναι η βελτίωση της οικονομικής ευημερίας των πολιτών, δεν υπάρχει άλλος δρόμος παρά μόνον αυτός της μακροχρόνιας αύξησης της TFP. Πώς θα επιτευχθεί αυτό; Παραπάνω παρουσιάσαμε μερικούς παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγικότητα. Επομένως σε εθνικό, περιφερειακό, τοπικό αλλά και σε επίπεδο επιχειρήσεων πρέπει να στοχεύσουμε στην βελτίωση των παραπάνω παραγόντων.

Πηγή:Penn World Table 10.1, https://www.rug.nl/ggdc/productivity/pwt/

 

Μακεδονία

 

Πάιατ: Στηρίζουμε συνεργασία Ελλάδας – Τουρκίας – «Το φυσικό αέριο προσφέρει γεωπολιτικές ευκαιρίες»

2

Δεν θέλουμε να δούμε ξανά περιόδους όπως η ένταση μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας το 2020, είπε ο Τζέφρι Πάιατ στο συνέδριο του Economist

«Οι ΗΠΑ πιστεύουν ακράδαντα ότι η ενέργεια πρέπει να είναι οδηγός συνεργασίας και όχι αντιπαράθεσης. Δεν θέλουμε να δούμε ξανά περιόδους όπως η ένταση μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας το 2020. Και νομίζω ότι σήμερα η κατάσταση έχει πλέον βελτιωθεί δραστικά από τότε», τόνισε ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τους Ενεργειακούς Πόρους Τζέφρι Πάιατ από το βήμα του συνεδρίου του Economist στη Νέα Υόρκη για την Ανατολική Μεσόγειο, απαντώντας σε σχετική ερώτηση από το κοινό.

Στο ίδιο πλαίσιο υπογράμμισε: «Είναι σημαντικό η Ευρώπη να μην αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα της Ρωσίας με αλυσίδες εφοδιασμού που βρίσκονται υπό κινεζικό έλεγχο. Η διαφοροποίηση των πηγών είναι πολύ σημαντική και η Τουρκία είναι μια χώρα η οποία μπορεί να παίξει ρόλο εδώ μέσα από τους κρίσιμους ορυκτούς πόρους της και τη μεγάλη βιομηχανική της ικανότητα».

Λίγο πριν, κατά την ομιλία του, είχε επισημάνει ότι «οι παγκόσμιες αγορές ποτέ δεν θα κοιτάξουν ξανά τη Ρωσία ως αξιόπιστο προμηθευτή ενέργειας» και πως «το γεγονός αυτό δημιουργεί τεράστια ευκαιρία για την Ανατολική Μεσόγειο, η οποία είναι σε θέση να συνδράμει την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας».

Αναφέρθηκε δε στη δυναμική που διακρίνει στον τομέα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στην περιοχή αλλά και στα ανανεώσιμα. Επίσης, στο φυσικό αέριο, ως τομέα ο οποίος «έχει μεταμορφώσει τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης προσφέροντας γεωπολιτικές ευκαιρίες».

Υπενθυμίζεται ότι ο Τζέφρι Πάιατ μιλώντας το περασμένο μήνα στο στο City Hub Events στην Αλεξανδρούπολη είχε αναφερθεί στις τρεις κινήσεις που καθιστούν την Ελλάδα ενεργειακό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης.

Το Βήμα