του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
5 Αυγούστου 2026, Μέγαρο Μαξίμου. Υπογραφή των συμφωνιών για τη συμμετοχή της γαλλικής Meridiam στο GSI και τις εργασίες για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη. Πηγή: Γραφείο Πρωθυπουργού
Ο Great Sea Interconnector (GSI) δεν αντιμετωπίζει μόνο τεχνικές δυσκολίες, οικονομικές εκκρεμότητες και γεωπολιτικές πιέσεις. Αντιμετωπίζει και μια σοβαρή δοκιμασία πολιτικής αξιοπιστίας. Ελλάδα και Κύπρος τον παρουσίασαν ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια, τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Ανατολικής Μεσογείου και την ευρωπαϊκή συνοχή. Τώρα, όμως, που οι δυσκολίες απαιτούν συγκεκριμένες αποφάσεις, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν μπορούν να διεκδικούν από κοινού τα πολιτικά οφέλη ενός στρατηγικού έργου και να αφήνουν τις κρίσιμες εκκρεμότητές του να διαιωνίζονται χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και δημόσια λογοδοσία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο ηγέτες ευθύνονται προσωπικά για κάθε τεχνική καθυστέρηση ή για κάθε διαφωνία μεταξύ ρυθμιστικών αρχών και εταιρειών. Σημαίνει ότι έχουν την πολιτική ευθύνη να εξασφαλίσουν συντονισμό, να επιλύσουν τις διακρατικές εκκρεμότητες και να ενημερώνουν τους πολίτες για το πραγματικό σχέδιο υλοποίησης.
H ευθύνη της ελληνικής κυβέρνησης
Στις 5 Αυγούστου 2026, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ανακοινώθηκε η συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία GSI, ενώ υπογράφηκε και συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις έρευνες βυθού. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρώπη.
Επομένως, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα; Ποιες εγκρίσεις απομένουν; Πώς θα προχωρήσουν οι έρευνες βυθού; Ποια είναι η οικονομική εικόνα μετά τις αναθεωρήσεις που εξετάζονται; Και ποιο σχέδιο υπάρχει για την αντιμετώπιση νέων καθυστερήσεων ή τουρκικών αντιδράσεων;
Η ευθύνη του πρωθυπουργού δεν είναι να υποκαταστήσει τους τεχνικούς, τους διαχειριστές ή τις ρυθμιστικές αρχές. Είναι να διασφαλίσει ότι το έργο διαθέτει σαφή πολιτική κατεύθυνση και ότι οι αρμόδιοι φορείς λειτουργούν μέσα σε ένα συνεκτικό πλαίσιο αποφάσεων.
Εάν ο GSI παραμένει εθνική προτεραιότητα, η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει τα επόμενα βήματα και τις προϋποθέσεις επιτυχίας του. Εάν οι αρχικοί σχεδιασμοί έχουν μεταβληθεί, πρέπει να εξηγήσει τι άλλαξε και με ποιες συνέπειες.
Ο πρωθυπουργός δεν κρίνεται από το πόσες φορές χαρακτηρίζει ένα έργο στρατηγικό, αλλά από το αν η κυβέρνησή του μπορεί να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις για να υλοποιηθεί.
H Κύπρος δεν μπορεί να παραμένει θεατής της δικής της ενεργειακής ασφάλειας
Για τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, η ευθύνη είναι εξίσου ουσιαστική. Η Κύπρος έχει άμεσο στρατηγικό συμφέρον από την ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα και το ευρωπαϊκό δίκτυο. Ταυτόχρονα, η κυπριακή κυβέρνηση δικαιούται και οφείλει να απαιτεί πλήρη διαφάνεια για το κόστος, τον επιμερισμό των υποχρεώσεων και τις επιπτώσεις στους καταναλωτές.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αναγκαία οικονομική αξιολόγηση μετατρέπεται σε παρατεταμένη αβεβαιότητα χωρίς σαφή πολιτική κατάληξη.
Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, σύμφωνα με δημοσίευμα του κυπριακού Τύπου, ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός ενημέρωσε κοινοβουλευτική επιτροπή ότι το τελικό κόστος αναμένεται να υπερβεί τα 1,9 δισ. ευρώ, καθώς πρέπει να συνυπολογιστούν πρόσθετες εργασίες και άλλες δαπάνες. Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός ανέφερε ότι η επικαιροποιημένη μελέτη βιωσιμότητας αναμενόταν προς το τέλος του έτους και ότι η κυπριακή κυβέρνηση θα τοποθετηθεί αφού γίνει γνωστό το αναθεωρημένο κόστος.
Αυτή η επιφύλαξη μπορεί να είναι οικονομικά δικαιολογημένη. Δεν απαλλάσσει, όμως, την κυβέρνηση από την υποχρέωση να καταλήξει εγκαίρως σε σαφή θέση.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης οφείλει να διασφαλίσει ότι η κυπριακή συμμετοχή δεν θα παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα στη στρατηγική ανάγκη και στην οικονομική αβεβαιότητα. Η κυβέρνηση πρέπει να εξηγήσει ποιο κόστος θεωρεί αποδεκτό, ποιες εγγυήσεις ζητά και υπό ποιες προϋποθέσεις δεσμεύεται να προχωρήσει.
Η Κύπρος δεν μπορεί να απαιτεί ενεργειακή διασύνδεση χωρίς να αποσαφηνίζει τους όρους συμμετοχής της. Ούτε, όμως, μπορεί να επικαλείται επ’ αόριστον την ανάγκη για νέες μελέτες χωρίς να δίνει στους πολίτες μια συγκεκριμένη εικόνα της απόφασής της.
ΑΔΜΗΕ, η τεχνική και διαχειριστική ευθύνη δεν μπορεί να χάνεται μέσα στην πολιτική ρητορική
Ο ΑΔΜΗΕ είναι ο φορέας που ανέλαβε την ανάπτυξη και προώθηση του έργου και παραμένει στρατηγικός μέτοχος της εταιρείας GSI. Επομένως, έχει συγκεκριμένη ευθύνη για τη διαχείριση του έργου, τον συντονισμό των συμβατικών και τεχνικών ενεργειών και την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.
Η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ οφείλει να παρουσιάσει με σαφήνεια την πραγματική κατάσταση για το ποια τμήματα της κατασκευής έχουν προχωρήσει, ποιες ρυθμιστικές εγκρίσεις εκκρεμούν, ποια ορόσημα έχουν μεταβληθεί και ποιο είναι το ρεαλιστικό πρόγραμμα των επόμενων εργασιών.
Δεν είναι αποδεκτό να μένει η δημόσια συζήτηση εγκλωβισμένη σε γενικές αναφορές περί στρατηγικής σημασίας, χωρίς συστηματική ενημέρωση για τις προϋποθέσεις υλοποίησης.
Η ευθύνη του ΑΔΜΗΕ δεν είναι να επιλύσει τις ελληνοτουρκικές διαφορές ή να λάβει κυβερνητικές αποφάσεις. Είναι να εξασφαλίσει ότι οι τεχνικές και διαχειριστικές παράμετροι του έργου είναι πλήρως τεκμηριωμένες και ότι οι κυβερνήσεις γνωρίζουν εγκαίρως τι πρέπει να αποφασίσουν.
Nexans, να μην της αποδίδονται ευθύνες που δεν της αναλογούν
Η γαλλική Nexans έχει δηλώσει ότι συνεχίζει να εκτελεί τις συμβατικές της υποχρεώσεις και ότι έχει λάβει σημαντικές πληρωμές που επέτρεψαν την κατασκευή του καλωδίου. Έχει επίσης διευκρινίσει ότι τα ορόσημα μπορούν να προσαρμόζονται ανάλογα με τις συνθήκες του έργου.
Η πρόσφατη ανακοίνωση δεν συνιστά δήλωση εγκατάλειψης. Ούτε, όμως, αποτελεί εγγύηση ότι ολόκληρο το έργο θα ολοκληρωθεί χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις.
Η Nexans έχει ευθύνη για τις δικές της συμβατικές υποχρεώσεις, την ποιότητα και την εκτέλεση του αντικειμένου που έχει αναλάβει. Δεν είναι υπεύθυνη να επιλύσει τις πολιτικές διαφωνίες Αθήνας και Λευκωσίας, να αποφασίσει την κατανομή του κόστους μεταξύ κρατών ή να καθορίσει την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Η πολιτική ηγεσία δεν πρέπει να χρησιμοποιεί την εταιρεία ως αποδιοπομπαίο τράγο. Πρέπει να εξασφαλίσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες ο ανάδοχος μπορεί να εκτελέσει το έργο.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η στήριξη χρειάζεται σαφείς όρους και συγκεκριμένες ενέργειες
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν θεσμικό ρόλο στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής και των σχετικών χρηματοδοτικών και ρυθμιστικών διαδικασιών.
Η ευθύνη τους δεν είναι να υποκαταστήσουν τις κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου. Είναι να αποσαφηνίσουν το εύρος της ευρωπαϊκής στήριξης, τις προϋποθέσεις χρηματοδότησης και τις δυνατότητες συντονισμού που προσφέρουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.
Εάν ο GSI θεωρείται κρίσιμος για την ενεργειακή διασύνδεση της Ευρώπης, η Επιτροπή οφείλει να βοηθήσει στην επίλυση των εκκρεμοτήτων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της. Η ευρωπαϊκή στήριξη, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε υπέρβαση κόστους πρέπει να καλύπτεται χωρίς αξιολόγηση ή ότι οι εθνικές κυβερνήσεις απαλλάσσονται από τις δικές τους υποχρεώσεις.
Η ευθύνη πρέπει να είναι αμοιβαία, σαφής και μετρήσιμη.
Τουρκία: υπεύθυνη για τις δικές της αμφισβητήσεις, όχι για κάθε δική μας καθυστέρηση
Η Άγκυρα αμφισβητεί τη διεξαγωγή ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, επικαλούμενη τη δική της ερμηνεία του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η Αθήνα απορρίπτει τη νομική βάση των τουρκικών αξιώσεων ως προς τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες.
Στις 15 Οκτωβρίου 2026, το Reuters ανέφερε ότι η Nexans υπέβαλε αίτηση για την επανέναρξη των ερευνών βυθού, με τις εργασίες να εξαρτώνται από τις προβλεπόμενες ελληνικές εγκρίσεις.
Η τουρκική αντίδραση συνιστά πραγματικό γεωπολιτικό κίνδυνο και απαιτεί διπλωματική και επιχειρησιακή προετοιμασία. Δεν εξηγεί, όμως, από μόνη της τις οικονομικές εκκρεμότητες, τις ρυθμιστικές διαφωνίες ή την ανάγκη να συμφωνήσουν Αθήνα και Λευκωσία στους όρους υλοποίησης.
Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να υπερασπίζεται τις νόμιμες αρμοδιότητές της και να διασφαλίζει την ασφαλή διεξαγωγή των νόμιμων δραστηριοτήτων. Το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να συμβάλει στην επιτήρηση και στην αποτροπή επικίνδυνων ενεργειών, όχι όμως να υποκαταστήσει τη διπλωματία ή να θεραπεύσει τις εσωτερικές αδυναμίες του έργου.
Η τελική πολιτική ευθύνη είναι συγκεκριμένη
Ο καταμερισμός της ευθύνης πρέπει να είναι καθαρός:
- Κυριάκος Μητσοτάκης: πολιτικός συντονισμός και σαφής δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης για τα επόμενα βήματα.
- Νίκος Χριστοδουλίδης: σαφής κυπριακή απόφαση για τη συμμετοχή, το κόστος και τις προϋποθέσεις βιωσιμότητας.
- ΑΔΜΗΕ και διοίκηση του GSI: τεκμηριωμένο χρονοδιάγραμμα, διαφάνεια για τις εκκρεμότητες και αποτελεσματική διαχείριση της υλοποίησης.
- Nexans: τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων και σαφής ενημέρωση για τις επιπτώσεις τυχόν αλλαγών στο πρόγραμμα εργασιών.
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: αποσαφήνιση των χρηματοδοτικών, ρυθμιστικών και συντονιστικών δυνατοτήτων της ευρωπαϊκής στήριξης.
- Τουρκία: ευθύνη για τις δικές της αμφισβητήσεις και ενέργειες, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται με νόμιμα και αναλογικά μέσα.
Αυτή η διάκριση δεν αποτελεί προσπάθεια εξίσωσης όλων των εμπλεκομένων. Είναι ο μόνος τρόπος να αποδοθούν οι ευθύνες εκεί όπου πραγματικά ανήκουν.
Το ερώτημα προς τις ηγεσίες
Κύριε Μητσοτάκη, κύριε Χριστοδουλίδη, ο GSI παρουσιάστηκε ως έργο στρατηγικής σημασίας. Ποια είναι σήμερα τα συγκεκριμένα επόμενα βήματα; Πότε θα υπάρχει οριστική εικόνα για το κόστος; Ποιο είναι το συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα; Ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει κάθε πλευρά; Και ποιος θα λογοδοτήσει εάν οι στόχοι δεν επιτευχθούν;
Οι πολίτες δεν απαιτούν να εξαφανιστούν όλες οι δυσκολίες με μια πολιτική απόφαση. Απαιτούν να γνωρίζουν ποιος είναι υπεύθυνος για καθεμία από αυτές, τι γίνεται για να αντιμετωπιστεί και πότε αναμένεται αποτέλεσμα.
Η πολιτική ευθύνη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια που μοιράζεται σε όλους για να μην επιβαρύνει κανέναν. Είναι η υποχρέωση κάθε ηγεσίας να απαντά για τις δικές της αποφάσεις, τις παραλείψεις της και τα αποτελέσματά τους.
Ο GSI δεν χρειάζεται άλλη μία πανηγυρική ανακοίνωση. Χρειάζεται αποφάσεις, χρονοδιάγραμμα, διαφάνεια και λογοδοσία. Και η πρώτη ευθύνη να τα εξασφαλίσουν ανήκει στις κυβερνήσεις που τον ανέδειξαν σε στρατηγική προτεραιότητα.
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
