Προβάδισμα Δημοκρατικών στις εθνικές δημοσκοπήσεις, ανοιχτές αναμετρήσεις σε κρίσιμες πολιτείες και νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ. Τι μπορεί να αλλάξει την επόμενη ημέρα — και γιατί μια εκλογική ήττα δεν δίνει στον πρόεδρο νέα εξουσιοδότηση για στρατιωτική κλιμάκωση.
Οι Αμερικανοί προσέρχονται σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές, που θα καθορίσουν ποιος θα ελέγχει τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία κατά τα δύο τελευταία χρόνια της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Η αναμέτρηση ξεπερνά την παραδοσιακή κομματική αντιπαράθεση: διεξάγεται σε συνθήκες ακριβής καθημερινότητας, έντονης αντιπαράθεσης για τη μετανάστευση και πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν.
Το εθνικό δημοσκοπικό κλίμα ευνοεί τους Δημοκρατικούς, αλλά καμία δημοσκόπηση δεν ισοδυναμεί με κατανομή εδρών. Η Βουλή κρίνεται περιφέρεια προς περιφέρεια και η Γερουσία πολιτεία προς πολιτεία. Μέχρι τη σύνταξη αυτού του κειμένου, η ψηφοφορία της σημερινής ημέρας δεν έχει δώσει επίσημα αποτελέσματα. Πάνω από 57 εκατομμύρια πολίτες είχαν ήδη ψηφίσει πρόωρα, σύμφωνα με το Associated Press.
Τι δείχνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις
Η έρευνα Reuters/Ipsos, που ολοκληρώθηκε στις 2 Νοεμβρίου, δίνει στους Δημοκρατικούς 52% και στους Ρεπουμπλικανούς 44% μεταξύ των πιθανών ψηφοφόρων, όταν ερωτώνται ποιο κόμμα θα προτιμούσαν για την περιφέρειά τους. Πρόκειται για διαφορά οκτώ ποσοστιαίων μονάδων. Στο διαφορετικό δείγμα των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, η μέτρηση που παρουσιάζει το Reuters είναι 46% έναντι 38%. Η έγκριση του προεδρικού έργου του Τραμπ βρίσκεται στο 32% μεταξύ των ενηλίκων που συμμετείχαν στην έρευνα.
Η διαφορά είναι +8 μονάδες υπέρ των Δημοκρατικών. Πρόκειται για εθνική εκλογική προτίμηση, όχι για επίσημο αποτέλεσμα ή πρόβλεψη εδρών. Πηγή: Ipsos, 2 Νοεμβρίου 2026.
Το μέγεθος της οικονομικής δυσαρέσκειας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Στην έρευνα του Reuters/Ipsos, το 78% θεωρεί το κόστος ζωής πολύ σημαντικό ή κορυφαίο εκλογικό ζήτημα. Η άνοδος των καυσίμων συνδέεται, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ του Reuters και του AP, με τις αναταράξεις από τη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο. Η μετανάστευση, οι δασμοί και η κυβερνητική διαχείριση αποτελούν επίσης επίκεντρα της εκστρατείας.
Πού κρίνεται η εκλογική αναμέτρηση
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ακόμη και μικρές μεταβολές μπορούν να αλλάξουν την πλειοψηφία. Στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να φτάσουν στις 51, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί μπορούν να διατηρήσουν τον έλεγχο με 50, καθώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς μπορεί να λύσει μια ισοψηφία.
Το Μέιν, η Βόρεια Καρολίνα, η Αλάσκα, το Οχάιο, το Τέξας, το Κάνσας, η Αϊόβα και το Μίσιγκαν συγκαταλέγονται στις πολιτείες που παρακολουθούν στενά το Reuters, το Associated Press και οι Financial Times. Στο Μίσιγκαν η μονομαχία του Δημοκρατικού Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ με τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Ρότζερς έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία έπειτα από δημόσια διαφωνία στο εσωτερικό των Δημοκρατικών. Στην Αλάσκα, η αναμέτρηση της Μαίρη Πελτόλα με τον Νταν Σάλιβαν συνοδεύεται από διαμάχες σχετικά με τη διαδικασία και τις υποψηφιότητες.
Το τοπίο είναι επομένως διπλό: μια εθνική τάση που καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις και πολλές τοπικές μάχες που μπορούν να αποκλίνουν από αυτήν. Οι βραδινές προβολές τηλεοπτικών δικτύων δεν πρέπει να συγχέονται με καταμετρημένα αποτελέσματα. Το AP προειδοποιεί ότι η τελική εικόνα του Κογκρέσου ενδέχεται να χρειαστεί ημέρες, ιδίως λόγω επιστολικών ψήφων και ειδικών συστημάτων καταμέτρησης.
Το Ιράν δεν είναι απλώς ένα μετεκλογικό σενάριο: ο πόλεμος έχει ήδη αρχίσει
Με το Ιράν το σημερινό ερώτημα είναι αν θα υπάρξει νέα, ευρύτερη κλιμάκωση μετά την 3η Νοεμβρίου. Το Reuters είχε μεταδώσει ήδη από τον Σεπτέμβριο ότι συνεργάτες του Τραμπ συζητούσαν τη διατήρηση της σύγκρουσης σε χαμηλότερη ένταση μέχρι τις κάλπες. Στις 28 Οκτωβρίου, το Associated Press αποκάλυψε ότι η Ουάσιγκτον προειδοποίησε περιφερειακούς συμμάχους να προετοιμαστούν για ενδεχόμενα νέα πλήγματα και ιρανικά αντίποινα. Σύμφωνα με τις πηγές του AP, δεν είχε ληφθεί οριστική απόφαση. Την παραμονή της κάλπης, ερωτηθείς αν εξετάζει νέα πλήγματα μετά τις εκλογές, ο Τραμπ απάντησε «όχι», σύμφωνα με το Radio Free Europe/Radio Liberty. Η δήλωση δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση για την εξέλιξη της σύγκρουσης.
Υπάρχει και εξέλιξη της τελευταίας στιγμής: στις 2 Νοεμβρίου οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν περιορισμένα πλήγματα σε ιρανικούς στόχους στα Στενά του Ορμούζ, όπως ανέφερε στο AP Αμερικανός αξιωματούχος, παρουσιάζοντάς τα ως αμυντική αντίδραση σε απειλή κατά αμερικανικών μέσων. Η κίνηση ήρθε ενώ ο Τραμπ είχε δηλώσει στις 8 Οκτωβρίου ότι δεν θα εξαπέλυε νέα επίθεση πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Τα περιορισμένα αυτά πλήγματα δεν αποδεικνύουν ότι έχει αποφασιστεί γενικευμένη επιχείρηση.
Παράλληλα, υπάρχει ανοιχτό διπλωματικό κανάλι με μεσολάβηση του Κατάρ, σύμφωνα με το AP, και ο αντιπρόεδρος Βανς έχει εκφράσει συγκρατημένη αισιοδοξία για ενδεχόμενη συμφωνία. Από την άλλη, περιφερειακές χώρες φοβούνται ότι μια εκτεταμένη επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει νέα πλήγματα σε υποδομές, μεγαλύτερη αστάθεια στις θαλάσσιες μεταφορές και άνοδο των τιμών ενέργειας. Το κόστος των αμερικανικών επιχειρήσεων υπολογιζόταν στα 47,1 δισεκατομμύρια δολάρια έως τις 16 Οκτωβρίου, βάσει εκτίμησης του Πενταγώνου που δημοσιοποίησε το AP.
Αν χάσει ο Τραμπ στις εκλογές, αποκτά νομιμοποίηση να κλιμακώσει τον πόλεμο;
Όχι. Ένα αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί ούτε λαϊκή έγκριση για νέες επιθέσεις ούτε συνταγματική εξουσιοδότηση για πόλεμο.
Χρειάζεται, ωστόσο, να ξεχωρίσουμε την πολιτική νομιμοποίηση από την τυπική νομική αρμοδιότητα. Στις ΗΠΑ, το Σύνταγμα δίνει στο Κογκρέσο την εξουσία κήρυξης πολέμου, ενώ ο πρόεδρος είναι αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων. Η ακριβής οριοθέτηση των προεδρικών στρατιωτικών ενεργειών χωρίς ειδική έγκριση του Κογκρέσου αποτελεί μακρόχρονη συνταγματική διαμάχη.
Ο War Powers Resolution του 1973 προβλέπει ενημέρωση του Κογκρέσου εντός 48 ωρών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις έναρξης εχθροπραξιών και, κατά κανόνα, τερματισμό μη εξουσιοδοτημένης στρατιωτικής δράσης εντός 60 ημερών, με δυνατότητα περιορισμένης παράτασης 30 ημερών υπό προϋποθέσεις. Η εφαρμογή αυτών των κανόνων στη σύγκρουση με το Ιράν είναι αμφισβητούμενη. Τον Ιούνιο του 2026, τα δύο σώματα του Κογκρέσου ενέκριναν σχετικό κοινό ψήφισμα αποχώρησης. Το αν ένα τέτοιο ψήφισμα έχει δεσμευτική ισχύ χωρίς να γίνει νόμος αποτελεί επίσης αντικείμενο νομικής διαφωνίας.
Εκλογική αποδοκιμασία δεν ισοδυναμεί με αυτόματη απαγόρευση στρατιωτικής δράσης. Ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος και διαθέτει τις εκτελεστικές αρμοδιότητες του αξιώματός του. Όμως μια εκλογική ήττα του κόμματός του δεν θα μπορούσε, από μόνη της, να παρουσιαστεί ως νέα δημοκρατική εντολή για ευρύτερο πόλεμο. Για το αν συγκεκριμένα πλήγματα είναι νόμιμα απαιτείται ξεχωριστή εξέταση του αμερικανικού συνταγματικού δικαίου και των κανόνων του διεθνούς δικαίου, ιδίως ως προς την αυτοάμυνα και τη χρήση βίας.
Εξίσου κρίσιμη είναι η χρονική διάσταση: το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει τον Ιανουάριο του 2027, όχι το πρωί μετά τις κάλπες. Το εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να αλλάξει το πολιτικό περιβάλλον αμέσως, αλλά η νέα κατανομή εδρών δεν ασκεί τυπικές εξουσίες πριν από τη συγκρότηση των νέων σωμάτων.
Η επόμενη ημέρα: τρία θεσμικά ενδεχόμενα
Εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τη Βουλή: θα μπορούν να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, τις ακροάσεις και τις έρευνες για αποφάσεις της κυβέρνησης. Θα έχουν μεγαλύτερη επιρροή στις διαπραγματεύσεις για χρηματοδότηση, περιλαμβανομένων των δαπανών για στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Εάν αποκτήσουν και τη Γερουσία: η επίδραση θα επεκταθεί στις επικυρώσεις διορισμών και σε επιπλέον κοινοβουλευτικά εργαλεία. Αυτό δεν αφαιρεί αυτομάτως από τον πρόεδρο την ιδιότητα του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων.
Εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν μία ή και τις δύο πλειοψηφίες: η ισορροπία ελέγχου θα εξαρτηθεί από τις επιμέρους ψηφοφορίες, τις εσωκομματικές διαφοροποιήσεις και τη στάση των δύο σωμάτων απέναντι στη συνέχιση της σύγκρουσης.
Η πιο σοβαρή αποτίμηση για την 4η Νοεμβρίου δεν είναι μια βεβαιότητα για το ποιος θα επικρατήσει. Είναι ότι τρεις παράγοντες θα διαμορφώσουν αμέσως τις εξελίξεις: η πραγματική κατανομή εδρών, η αντίδραση των αγορών ενέργειας και το αν η Ουάσιγκτον θα προκρίνει διπλωματική συμφωνία ή νέα στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν. Οι μεταβολές στο Κογκρέσο θα επηρεάσουν το πλαίσιο πολιτικού ελέγχου, όχι όμως αυτομάτως τη νομιμότητα μιας συγκεκριμένης στρατιωτικής απόφασης.
Οι κάλπες του 2026 είναι επομένως μια κρίσιμη δοκιμασία της αμερικανικής θεσμικής ισορροπίας. Οι ψηφοφόροι αποφασίζουν για το Κογκρέσο. Δεν ψηφίζουν υπέρ ή κατά μιας ειδικής πολεμικής εξουσιοδότησης. Και αυτή είναι η ουσιαστική διάκριση που θα χρειαστεί να διατηρήσει κάθε σοβαρή συζήτηση για την επόμενη ημέρα.
