Προσπαθώ να αντιληφθώ γιατί επιμένουμε σε επανέναρξη «συνομιλιών» και μάλιστα «απ’ εκεί που μείναμε»–ως σαν να μείναμε κάπου που: α) λυτρώνει τους Έλληνες της Κύπρου από την κατοχή και τις εκατοντάδες χιλιάδες έποικους, β) ενδυναμώνει την Κυπριακή Δημοκρατία, και γ) δημιουργεί κανονικό κράτος αντί «συνιστώντα κρατίδια» και Bantustans του Apartheid. Το «που μείναμε» παραμένει μυστήριο—όπως μυστήριο είναι το κάθε ύποπτο.
Συσχετισμοί δυνάμεων. Στην καλύτερη περίπτωση, τυχόν «συνομιλίες» θα επιδεινώσουν το στάτους κβο και στην χειρότερη θα εκμηδενίσουν τους Έλληνες της Κύπρου ως το κύριο στοιχείο στο νησί. Απλά, οι συνθήκες και οι συσχετισμοί δυνάμεων δεν έχουν αλλάξει υπέρ μας από την εποχή του «εκεί που μείναμε» στο Crans-Montaña πριν 10 τόσα χρόνια. Για όσους έχουν την ψευδαίσθηση πως τώρα η Δύση/ΝΑΤΟ/ΕΕ θα πιέσουν την Τουρκία, απλά υπενθυμίζω πως σήμερα η Τουρκία κατασκευάζει 3 νέα στρατιωτικά κέντρα διοίκησης στην βάση του αμυντικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ. Επιπρόσθετα, δημιουργεί το Ay Yildiz στην Άγκυρα —διακλαδικό στρατηγείο ή Τούρκικο ‘Πεντάγωνο.’ Αντίθετα, η Ελλάδα συνεχίζει να αποτελεί σύμπλεγμα στρατοπέδων του ΝΑΤΟ στον δια αντιπροσώπου πόλεμο του εναντίον της Ρωσίας.
«Συνομιλίες» αυτοχειρίας. «Συνομιλίες» και «κινητικότητα» αποτελούν λέξεις πονηρές και ψευδεπίγραφες, αλλά εύηχες—παραπλανούν και τυγχάνουν εκμετάλλευσης από επιτήδειους της πολιτικής. Ενδεικτικό το γεγονός πως με το άκουσμα πως επίκεινται «συνομιλίες» η Ελληνική κυβέρνηση έσπευσε να δηλώσει θριαμβευτικά πως: «ήταν με δικές μας πρωτοβουλίες που φθάσαμε στην ‘κινητικότητα’.» Και οι δύο λέξεις δημιουργούν αίωλες ελπίδες καθώς και ψευδαίσθηση πως πρόκειται για κάτι θετικό. Όμως, ο αντικειμενικός και ιστορικά διαβασμένος παρατηρητής, γνωρίζει καλά πως οι «συνομιλίες» των τελευταίων 50 ετών σήμαιναν μόνο δικές μας παραχωρήσεις προς την Τουρκία και τίποτα άλλο. Με κάθε γύρο «συνομιλιών» χειροτέρευε η θέση μας με αποκορύφωμα το σχέδιο-αυτοκτονία Κόφι Ανάν—που ως δήλωσε ο ΟΗΕ ήταν προϊόν «διαπραγματεύσεων.» Τώρα, φθάσαμε σε σημείο να εκλιπαρούμε για λύση ΔΔΟ, πράγμα που απαιτούσε η Τουρκία πριν 50 χρόνια.
Συνταγματική απάτη. Σε 4-ώρη συνομιλία μου με ξένη συνταγματολόγο παγκόσμιου κύρους, ιδιαίτερα σε συνταγματικά θέματα που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και η οποία κατά την ταπεινή μου γνώμη γνωρίζει εξ επαγγέλματος το εθνικό μας θέμα όσο ουδείς άλλος, μου ανάφερε και τα εξής: α) «η ΔΔΟ, όσο και τα άλλα Αγγλο-Αμερικάνικης έμπνευσης σχέδια ‘λύσης,’ αποτελούν συνταγματικήαπάτη που αφανίζουν τον Ελληνισμό της Κύπρου», β) «το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί στους Έλληνες της Κύπρου είναι να εμπλακούν σε ανούσιες ‘διαπραγματεύσεις’ που μετά από ξένες πιέσεις και έλλειψη αντοχής της Ελληνικής πλευράς, αίφνης να βρεθούν με συμφωνία και ακόμα ένα δημοψήφισμα. Έτσι ακριβώς ήταν η πορεία του Σχεδίου Ανάν», και γ) «κάθε νέο σχέδιο δεν μπορεί παρά να βελτιώνει την θέση της Τουρκίας που το 2004 αποδέχθηκε το Σχέδιο Ανάν και πήρε τα εύσχημα από όλους: ΟΗΕ, ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ‘εγγυήτρια’ Βρετανία, ΕΕ, κτλ.
Οι συντελεστές ισχύος. Δεν πρέπει να μπούμε σε «συνομιλίες» γιατί οι συντελεστές ισχύος μάλλον χειροτέρευσαν για μας, ιδιαίτερα σε ότι άφορά την ήπια ισχύ μιας Ελλάδος που βρίσκεται στην κατάσταση που γνωρίζουμε: α) αδοξία και απουσία από τα μεγάλα κέντρα λήψης αποφάσεων, β) αμφιβολίες στο εξωτερικό για το κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορέσει ποτέ να βγει από το ένα αδιέξοδο που διαδέχεται το άλλο ώστε να αποκτήσει το αναγκαίο κύρος, γ) συνεχής δικαιολογίες και προπαγάνδα αντί αντιμετώπιση των ουσιαστικών προβλημάτων, δ) αδυναμία στο να ξεχωρίσει κανείς ποια είναι η κυβέρνηση και ποια η Ελληνική αντιπολίτευση—χωρίς αντιπολίτευση το πολίτευμα καθίσταται αμφισβητήσιμο στο εξωτερικό, και ε) μειωμένη σε μεγάλο βαθμό αποδοχή της Κυβέρνησης—πέραν των τριών από κάθε 5 πολίτες δεν την υποστηρίζουν.
Τώρα ΔΕΝ είναι η ώρα. Υπό το φως των ποιο πάνω, τώρα δεν είναι ώρα για «διαπραγματεύσεις» με μια Τουρκία που φοβερίζει. Ο John F. Kennedy μας θυμίζει πως “δεν μπορείς να διαπραγματεύεσαι με όσους λένε πως το δικό μου είναι δικό μου, και ότι είναι δικό σου είναι διαπραγματεύσιμο. » Η γνωστή φράση, «η ιστορία είναι προφήτης που κοιτάζει πίσω για να δει το τι ήταν ώστε να ανακοινώσει το τι θα είναι» του Εντουάρντο Γκαλεάνο στην δική μας περίπτωση μεταφράζεται σε, «η ιστορία προφητεύει πως κάθε ‘διαπραγμάτευση’ είναι προς το κακό μας.» Η ρήση του Μαρξ: «η ιστορία επαναλαμβάνεται, την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα» στην δική μας περίπτωση μεταφράζεται σε, «η ιστορία των ‘διαπραγματεύσεων’ επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν αφελής πειραματισμός και τις επόμενες σαν απειλητική τραγωδία.» Η μόνη φορά που κερδίσαμε κάτι το υπαρξιακό από την Τουρκία δεν ήταν αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων. Μας το έδωσε η νικηφόρος Ρωσία όπου στις 14 Σεπτεμβρίου 1829 υποχρέωσε την ηττημένη Τουρκία να υπογράψει για πρώτη φορά την δημιουργία Ελληνικού κράτους—Συνθήκη Ειρήνης της Αδριανούπολης.
Populationreplacement. Η Τουρκία επιθυμεί διακαώς την υπογραφή μας μέσα από «συνομιλίες» για να ανοίξει ο δρόμος αντικατάστασης των Ελλήνων της Κύπρου από Τούρκους—populationreplacement. Μεταξύ πολλών επικρατεί η εντύπωση πως στόχος της Τουρκίας είναι ο έλεγχος ολόκληρης της Κύπρου. Στηριγμένη στα ιστορικά δεδομένα, όμως, η δική μου ταπεινή εκτίμηση λέγει πως απώτερος στόχος της αλυτρωτικής-εθνικιστικής Τουρκίας είναι η ολοκληρωτική φυγή και αντικατάσταση των Ελλήνων από Τούρκους. Η τύχη των Ελλήνων, Αράβων και Αρμένιων μας προφητεύει τι θα συμβεί και στην Κύπρο. Φθάνει να εξετάσουμε τι συνέβη σε: Ίμβρο, Τένεδο, Κωνσταντινούπολη, Ανατολία, Πόντο, Δυτική Αρμενία, Τουρκόφωνο Νακόρνο Καραπάχ και κυρίως Αλεξανδρέττα Συρίας.
Καμία δυνατότητα επηρεασμού της έκβασης των «συνομιλιών». Σήμερα, η δική μας πλευρά δεν έχει καμία δυνατότητα επηρεασμού της έκβασης των νέων «συνομιλιών» γιατί πρωτίστως το Ελληνικό κράτος δεν έχει την απαιτούμενη στρατιωτική δυνατότητα—εάν την είχε, η Ελληνική Αιγιαλίτιδα ζώνη θα ήταν τώρα 12νμ ως προβλέπει το δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS) και όχι 6νμ. Ούτε κατά διάνυα μπορούμε να προσδοκούμε σε στήριξη των ΗΕ, ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ, κτλ., γιατί το 2004, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ καθώς και το Ευρωκοινοβούλιο αποδείχτηκαν ανίκανοι να στηρίξουν το διεθνές δίκαιο—αντί τούτου υιοθέτησαν την υποκρισία και στήριξαν τα στρατηγικά συμφέροντα της Δύσης. Αδιάντροπα, το Σχέδιο Ανάν του 2004 έφερε το όνομα του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ, του υποτιθέμενου εγγυητή του διεθνούς δικαίου, εξευτελίζοντας έτσι τον ρόλο και τις διακηρύξεις του ΟΗΕ. Τώρα πάλιν βλέπουμε άλλο ΓΓ του ΟΗΕ να έρχεται στην Κύπρο λίγους μήνες πριν αρχίσει να απολαμβάνει τα ωφελήματα της συνταξιοδότησης του με σκοπό να βρει άρον-άρον «λύση» πριν αφυπηρετήσει Ο συγκεκριμένος ΓΓ μίλησε πρόσφατα για την ρίψη της ατομικής βόμβας στην Χιροσίμα το 1945 αλλά παράλειψέ να αναφέρει ποιος την έριψε για να είναι αρεστός στις ΗΠΑ—αυτά περί αντικειμενικότητας του ΟΗΕ! Η συμπεριφορά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2004 ήταν υποκριτική εφόσον διά ανατάσεως των χειρών στήριξε το Σχέδιο Ανάν πανηγυρικά—καλούσε δε τους Έλληνες να ψηφίσουν σχέδιο που θα τους αφάνιζε. Το ψήφισμα της 21ης Απριλίου 2004 ανάφερε πως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Καλεί τους πολίτες της Κύπρου να επιδείξουν πλήρη υπευθυνότητα (sic), συνέπεια και αφοσίωση στην ιδιότητά τους ως πολιτών της ΕΕ, και να αδράξουν αυτή την ιστορική ευκαιρία για την ειρηνική επανένωση της χώρας τους.» Αυτά περί αντικειμενικότητας της ΕΕ!
ΣυμβούλιοΑσφαλείας ΟΗΕ. Το άκρως επικίνδυνο νέο στοιχείο αφορά την Ρωσία που το 2004 κυριολεκτικά μας έσωσε από τον όλεθρο προβάλλοντας βέτο στο Αγγλο-Αμερικάνικο ψήφισμα του ΣΑ για το Σχέδιο Ανάν. Τελικά, υπερψηφίστηκε από 14 εκ των 15 μελών αλλά ευτυχώς ακυρώθηκε με βέτο της Ρωσίας. Σχετικά, η ΦωνήτηςΑμερικής έγραφε στις 22 Απριλίου, 2004: «Το ρωσικό βέτο ματαίωσε μια προσπάθεια της τελευταίας στιγμής να πειστούν οι Κύπριοι ψηφοφόροι να εγκρίνουν ένα [Αγγλο-Αμερικάνικο] σχέδιο επανένωσης του ΟΗΕ για το νησί τους στο διπλό δημοψήφισμα του Σαββάτου.» Η σημερινή καταστροφική, και επιβαρυμμένη με αχαριστία, θέση της Ελληνικής κυβέρνησης ενάντια στην Ρωσία, ο εξοπλισμός της Ουκρανίας από και μέσω Ελλάδος και οι δηλώσεις «βρισκόμαστε σε πόλεμο με την Ρωσία,» αποκλείουν προστασία μας από την Ρωσία στο ΣΑ. Έτσι, η τυφλή υποταγή στην Αμερική-ΝΑΤΟ της Ελληνικής Κυβέρνησης συνεχίζει να ζημιώνει το εθνικό μας θέμα.
Αισιοδοξία-απαισιοδοξία. Η κάθε πράξη της Τουρκίας και η απουσία αντίδρασης από ΟΗΕ, Αγγλο-Αμερικάνους/Δύση, κτλ., είναι εκεί για αξιολόγηση από την κοινή λογική. Κάθε πράξη της Τουρκίας αποσκοπεί στην εδραίωση της θέσης της στην Κύπρο. Καμιά πράξη της δεν δείχνει χώρα που ετοιμάζεται να αποσύρει στρατεύματα και εποίκους από Κύπρο—αντιθέτως. Ενώ η Τουρκία βλέπει με αισιοδοξία το μέλλον της στην Κύπρο οι Έλληνες της Κύπρου διακατέχονται από γενική απαισιοδοξία: α) η συνεχής μείωση των γεννήσεων αποτελεί αδιαμφισβήτητη απόδειξη απαισιοδοξίας, β) η βιασύνη για αποξένωση της γης των προγόνων μας, καμουφλαρισμένη σαν «ανάπτυξη», αποτελεί άλλη ισχυρή ένδειξη απαισιοδοξίας για το μέλλον, γ) η άρνηση λαμπρών επιστημόνων να επιστρέψουν από το εξωτερικό στη Κύπρο του αβέβαιου μέλλοντος μιλά αφ’ εαυτής, κτλ.
Poisonedchalice. Υπό τις σημερινές συνθήκες οι επίπλαστες «διαπραγματεύσεις» κρύβουν μέσα τους το κώνειο της ρήσης του «poisoned chalice»–δηλαδή, «δηλητήριο μέσα στο ιερό δισκοπότηρο.» Μέσα στη εφορία πιθανών «διαπραγματεύσεων» και «κινητικότητας» ακούσαμε και το απρόσεκτο πως «η λύση θα είναι άδικη αλλά ας είναι τουλάχιστο λειτουργική και βιώσιμη.» Δηλαδή, ευχαρίστως να δεχθούμε να ζούμε στην αδικία και την υποτέλεια. Ακούσαμε επίσης πως, «τώρα είναι η ώρα της ευθύνης.» Δηλαδή, τώρα είναι η ώρα να αποδεχτούμε ‘υπεύθυνα’ πιθανό σχέδιο αφανισμού μας. Ακούστηκε και το εφύμνιο της υποχωρητικότητας, «θα πρέπει να διαφυλάξουμε τις συγκλήσεις.» Δηλαδή να επιμένουμε στις καταστροφικές υποχωρήσεις που κάναμε σε περασμένες «διαπραγματεύσεις» και εν συνεχεία να τις ενσωματώσουμε στις επόμενες μέχρι τελικής καταστροφής. Το ελεεινότερο ακούστηκε από φαντασιόπληκτο πολιτευτή: «θα βάλω (ενικός!) πλάτες για να στηρίξω την ‘επανένωση’ της Κύπρου» ξεχνώντας πως το καλό δεν χρειάζεται κανενός τις πλάτες! Παρεμπιπτόντως, η λέξη «επανένωση» αποτελεί κωδικό του «ας μας δώσει η Τουρκία ότι προαιρείται για να τελειώνουμε.»
Αναξιοπρέπεια και ενδοτισμός. Η επιστήμη της ψυχολογίας επιμένει πως οι υποχωρητικοί στερούνται αξιοπρέπειας και αποδέχονται κάθε ταπεινωτικό. Επειδή στην ψυχολογία ο ενδοτισμός αποτελεί στοιχείο ψύχωσης εισηγούμαι επίσκεψη του τίτλου: «Πώς να ξεπεράσετε την αυτοκαταστροφική επιθυμία του να υποχωρείτε μπροστά στον κάθε [Τούρκο] επιδρομέα». Ενκατακλείδι, ως έχουν τα πράγματα, τίποτα δεν μπορούμε να κερδίσουμε από «διαπραγματεύσεις» ενώ θα διατρέξουμε μέγα κίνδυνο περαιτέρω χειροτέρευσης του Τουρκικού προβλήματος της Κύπρου.
Πότεδιαπραγματευόμαστε; διαπραγματευόμαστε μόνο όταν διαφαίνεται προοπτική που θα μας επιτρέπει να διεκδικήσουμε τα δικαιώματα που απολαμβάνουν οι ελεύθεροι και αξιοπρεπείς άνθρωποι. Τότε μόνο θα έχει νόημα το «εάν δεν συνομιλήσουμε πως θα βρούμε λύση» των όσων βιάζονται για [επιζήμιες] «συνομιλίες». Πότε διαπραγματεύεται η Τουρκία; όταν βεβαιωθεί πως θα προσθέσει στα κεκτημένα των προηγούμενων «διαπραγματεύσεων» ή όταν διαφαίνεται ενδεχόμενη παράδοση της Κύπρου διά υπογραφής μας.
*Συγγραφέας σειράς βιβλίων με θέμα την ηγεσία και στρατηγική. Τίτλος του τελευταίου του βιβλίου (που θα εκδοθεί εντός των ημερών—«LamentingtheLossofEthicalDecision–Making» subtitled: TheIllusionofRationalLeadership“ («Θρηνώντας την Απώλεια της Ηθικής στη Λήψη Αποφάσεων» με υπότιτλο: «Η Ψευδαίσθηση Περί Ορθολογικής Ηγεσίας»)—όλα του τα βιβλία βρίσκονται στην ΑΜΑΖΟΝ.Com
Μεσα απο Τουρκικες πηγες για το τι πραγματικα συνεβη στο Ανατολικο ζητημα …
#Constantinople:
Εκιν : Πολύ σημαντική πληροφορία.Στο μέτωπο της Παλαιστίνης, όπου υπέστημεν την πιο βαριά ήττα της τουρκικής ιστορίας, ο Liman Von Sanders, διοικητής της Ομάδας Στρατιών Γιγάντιος Κεραυνός, παντρεύεται μερικά χρόνια αργότερα μια σιωνίστρια γυναίκα.
Βουδαπέστη (J. T. A.) – Ο Γερμανός στρατιωτικός ηγέτης Στρατηγός Liman von Sanders, ο οποίος είχε διοικήσει τον Τουρκικό Στρατό στη Παλαιστίνη, παντρεύτηκε την κυρία Alberti, θυγατέρα του διάσημου #Εβραίου τραπεζίτη του Βουδαπέστη Pulitzer.❞ The Sentinel, 13 April 1923, p. 22
Ιστορικά, ο von Sanders ανέλαβε την ηγεσία του παλαιστινιακού μετώπου το Φεβρουάριο 1918 και υπέστη βαριά ήττα από τους Βρετανούς στη μάχη του #Μεγκίντο τον Σεπτέμβριο, ενώ όντως παντρεύτηκε την Alberti το 1923 στο Βουδαπέστη.
Το 1923, σε δεύτερο γάμο (μετά τον θάνατο της πρώτης συζύγου του το 1906), παντρεύτηκε στην Βουδαπέστη την Elisabeth Alberti (γενν. 1884). Σύγχρονη εφημερίδα της εποχής (The Sentinel, Απρίλιος 1923) ανέφερε ότι ήταν κόρη του γνωστού Εβραίου τραπεζίτη Pulitzer της Βουδαπέστης. Οι βιογραφίες επιβεβαιώνουν τον γάμο με την Alberti από την Βουδαπέστη
Ο Otto Liman von Sanders (γεννημένος Otto Liman) καταγόταν από οικογένεια που προερχόταν από #Εβραίους. Ο παππούς ήταν ο Isaac Nathan Liepmann . Εβραίος τραπεζίτης/έμπορος στο Βερολίνο ή αλλού, ο οποίος βαπτίστηκε χριστιανός (Donme) γύρω στο 1807-1809 και πήρε το όνομα Liman.
Ορισμένες πηγές (ιδιαίτερα ελληνικές για τη Γενοκτονία των Ποντίων/Μικρασιατών) τον κατηγορούν ότι πρότεινε ή διέταξε την εκκένωση/εκτόπιση Ελλήνων του Αϊβαλί το 1917 για λόγους «στρατιωτικής ασφάλειας» (υποψίες για κατασκοπεία υπέρ των Συμμάχων), με αποτέλεσμα θανάτους κατά τη μεταφορά προς το εσωτερικό.
Οι Βρετανοί τον συνέλαβαν το 1919 με κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου που σχετίζονταν με σφαγές και εκτοπίσεις Αρμενίων και Ελλήνων. Κρατήθηκε στη Μάλτα περίπου έξι μήνες μαζί με άλλους «εξόριστους της Μάλτας», αλλά αφέθηκε ελεύθερος επειδή οι κατηγορίες δεν τεκμηριώθηκαν επαρκώς.
Λίμαν φον Σάντερς: ❝Ο ηγέτης της κυβέρνησης της Άγκυρας, Μουσταφά Κεμάλ Πασάς, είναι ένας υπέροχος στρατιώτης, ένας υπέροχος πολιτικός, και δεν υπάρχει ούτε ίχνος αντισημιτισμού σε αυτόν. Υπάρχουν άφθονοι Εβραίοι στον στρατό του Κεμάλ.❞
Το απόσπασμα προέρχεται από ένα δελτίο του Εβραϊκού Τηλεγραφικού Πρακτορείου με ημερομηνία 16 Φεβρουαρίου 1923. Περιλαμβάνεται σε μια συνέντευξη που δόθηκε σε έναν Εβραίο δημοσιογράφο στη Λιθουανία και αποτελεί πηγή που επιβεβαιώνεται από πρωτότυπα έγγραφα.
-#Ιran: Κύμα της Επιχείρησης «#Αληθινή_Υπόσχεση_4»
Ο Χατζι Μπαμπαϊ, αντιπρόεδρος της ιρανικής βουλής, ο Μοχάμεντ Μπακίρ #Καλιμπάφ, δήλωσε σήμερα σε τηλεοπτική εκπομπή ότι οι χώρες του Κόλπου δεν πρέπει να δημιουργήσουν αγωγούς μεταφοράς πετρελαίου, διότι αυτό θα καθιστούσε το Στενό του Ορμούζ άσχετο. Και πρόσθεσε ότι η Ιran θεωρεί τη δημιουργία αυτών των αγωγών από τις χώρες του Κόλπου «ως εκτόξευση πυραύλων εναντίον της», θεωρώντας ότι η βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης σε αυτές τις χώρες, είτε μέσω προμήθειας πετρελαίου είτε πληροφοριών, αποτελεί επίσης «εκτόξευση πυραύλων κατά της Ιran» και γι’ αυτό, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, «πρέπει να τους εμποδίσουμε από αυτό».
Σε ένα νέο βίντεο, ο αναλυτής του #IRGC, Mostafa Khoshcheshm, προτρέπει το Ιράν να εξορύξει τα νερά της Φλόριντα με «έξυπνες νάρκες». Υποστηρίζει ότι η στόχευση των ακτών των ΗΠΑ θα δημιουργούσε μια σημαντική στρατηγική απόσπαση της προσοχής, αναγκάζοντας την Ουάσινγκτον να μετατοπίσει την στρατιωτική της εστίαση μακριά από τη Μέση Ανατολή.
Η #Κίνα ανακοινώνει ότι δεν αναγνωρίζει τις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν και ότι η Κίνα δεν θα συμμορφωθεί με την καμπάνια «οικονομικού πολέμου» που ξεκίνησε ο Πρόεδρος Τραμπ αυτή την εβδομάδα.
-#Yemen: Οι δυνμεις της Υεμενης (Ανσαρουλαχ) ισχυρίζονται ότι τα τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη τους «Rajoum» στόχευσαν δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία στο Μαρίμπ. Λένε ότι ένα σαουδαραβικό άρμα μάχης καταστράφηκε αφού έπεσαν πυρομαχικά πάνω του.
-#Ιraq: Το Ιράκ οδεύει ραγδαία προς εσωτερική σύγκρουση. Ο πρωθυπουργός Αλί Ζαΐντι έχει δηλώσει ότι εάν οι παραστρατιωτικές ομάδες δεν καταθέσουν τα όπλα τους έως τις 30 Σεπτεμβρίου, θα τις πολεμήσει με κρατικές δυνάμεις, «ακόμα κι αν μου κοστίσει τη ζωή μου».
-#Lebanon: Ισραηλινές δυνάμεις πραγματοποίησαν βομβαρδισμό στην πόλη Αρνούν στο νότο.
-#US:Ο Τραμπ μόλις κήρυξε οικονομικό πόλεμο σε όποιον κρατάει το Ιράν ζωντανό. Υπάρχει μόνο ένα ΤΕΡΑΣΤΙΟ πρόβλημα: η Κίνα. Η «Οικονομική Ημέρα Απόβασης» του Τραμπ είναι μια προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης του Ιράν σε μια κλίμακα που η Ουάσινγκτον λέει ότι δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ πριν. Και ο υπουργός Οικονομικών Μπέσεντ ξεκαθάρισε τον στόχο με βάναυσο τρόπο: Θέλουν να καταρρεύσει το ιρανικό καθεστώς. Αυτό σημαίνει ότι στοχεύουν όχι μόνο το Ιράν, αλλά και τις χώρες, τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις που συνεχίζουν να εμπορεύονται μαζί του. Αυτό φέρνει την Ουάσινγκτον σε άμεση σύγκρουση με το Πεκίνο. Η Κίνα αγοράζει τη συντριπτική πλειοψηφία του πετρελαίου που μεταφέρει το Ιράν. Έτσι, αν ο Τραμπ σκοπεύει πραγματικά να στραγγαλίσει οικονομικά την Τεχεράνη, τελικά πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα που όλοι θέτουν: Τι συμβαίνει όταν η Κίνα αρνείται να σταματήσει; Αντιμετωπίζει δύο επιλογές: Να μην επιβάλει επιθετικά τις κυρώσεις κατά της Κίνας και η Τεχεράνη να διατηρήσει την οικονομική σανίδα σωτηρίας που η Ουάσινγκτον προσπαθεί να αποκόψει. Να τις επιβάλει και αυτό που ξεκίνησε ως οικονομικός πόλεμος κατά του Ιράν αρχίζει να μετατρέπεται σε οικονομική αντιπαράθεση με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο. Και η Κίνα δεν είναι το Ιράν. Το Πεκίνο έχει τα δικά του οικονομικά όπλα: Σπάνιες γαίες, μεταποίηση, κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και, κυρίως, μια εναλλακτική οικονομική αρχιτεκτονική που έχει αφιερώσει χρόνια στην ανάπτυξη ακριβώς επειδή δεν ήθελε ποτέ η Ουάσινγκτον να έχει μόνιμο βέτο στο κινεζικό εμπόριο. Αυτό είναι το μέρος αυτής της ιστορίας που θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο σημαντικό από ό,τι συμβεί στο Ορμούζ. Το μεγαλύτερο οικονομικό όπλο της Αμερικής δεν είναι ένα αεροπλανοφόρο, είναι το δολάριο. Η πρόσβαση στο σύστημα του δολαρίου δίνει στην Ουάσινγκτον μια εξαιρετική ικανότητα να τιμωρεί κυβερνήσεις, τράπεζες και εταιρείες σχεδόν οπουδήποτε στη Γη. Αλλά αυτή η δύναμη παραμένει συντριπτική μόνο για όσο διάστημα ο υπόλοιπος κόσμος δεν έχει βιώσιμη εναλλακτική λύση. Κάθε φορά που η Ουάσινγκτον την χρησιμοποιεί ως όπλο, δημιουργεί ένα ακόμη κίνητρο για να κατασκευάσει μια. Και ο Τραμπ απειλεί τώρα να δείξει αυτή την ευπάθεια σε τεράστια κλίμακα. Η Κίνα δεν χρειάζεται να ανατρέψει το δολάριο αύριο. χρειάζεται απλώς αρκετή υποδομή για να συνεχίσει το εμπόριο όταν η Ουάσινγκτον πει: Σταματήστε, αλλιώς. Και μόλις υπάρξει αυτή η υποδομή, άλλες χώρες αποκτούν πρόσβαση στην ίδια ασφαλιστική πολιτική. Ο πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν αποκάλυψε τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος. Ο οικονομικός του πόλεμος μπορεί να είναι έτοιμος να αποκαλύψει και τα όρια της οικονομικής ισχύος της Αμερικής.
-#Israel: Έγραψε το μήνυμα ειδικά στα τουρκικά: Ο Israel Katz επιτίθεται σκληρά στον Recep Tayyip Erdoğan για την πολιτική του στη Συρία. Πριν από αυτό, το είχε ήδη κάνει ο Benjamin Netanyahu στα αγγλικά – με μία λέξη: «Don’t!».
Οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες έχουν πληροφορίες ότι η #Τουρκία ετοιμάζεται να στείλει επιθετικά και αμυντικά όπλα στη Συρία, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων συστημάτων αεράμυνας, αναφέρουν τα i24 και Yediot Ahronoth.
Η ισραηλινή εφημερίδα #Maariv αναφέρει: Ούτε η Χαμάς ούτε το Ιράν. Το Ισραήλ οδεύει προς μια σύγκρουση με την Τουρκία – μια στρατιωτική δύναμη μεγέθους που δεν έχει αντιμετωπίσει ποτέ πριν.
-#Αfghanistan: Επιχείρηση με ρουκέτες από μαχητές του #NRF Εθνικού Μετώπου Αντίστασης στην περιοχή Guzargah Noor στην Baghlan, 3 νεκροί και τραυματίες Ταλιμπάν. το βράδυ οι δυνάμεις του Αφγανικού Εθνικού Μετώπου Αντίστασης σκότωσαν 1 τρομοκράτη Ταλιμπάν και τραυμάτισαν 2 άλλους τρομοκράτες κατά τη διάρκεια επιχείρησης με ρουκέτες στην περιοχή Guzargah Noor της επαρχίας Baghlan.
-#Syria:Ο Τζολάνι παραμένει σιωπηλός, ο Σεϊμπάνι κλιμακώνει τις εντάσεις. Άσαντ Σεϊμπάνι: Είναι πολύ νωρίς για να συζητήσουμε οποιαδήποτε στρατηγική συμφωνία με το Ισραήλ και προτεραιότητά μας είναι να σταματήσουμε τις επιθέσεις του στη Συρία. Το Ισραήλ δεν χρειάζεται να υπαγορεύει συμμαχίες ή συνεργασίες στη Δαμασκό.
Οι δηλώσεις του αρχηγού των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, με τις οποίες ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση της ενσωμάτωσης των δυνάμεων υπό την ηγεσία των Κούρδων στο συριακό κράτος, αποτελούν «ένα σημαντικό και θετικό βήμα», δήλωσε μέλος της ομάδας του προσωρινού προέδρου της Συρίας,Tζολανι, που επιβλέπει τη διαδικασία.
-#Rojava:Παρουσία κυβερνητικής αντιπροσωπείας και ορισμένων φυλετικών και στρατιωτικών ηγετών, η Διεύθυνση Περιφέρειας Καμισλί διοργάνωσε εορτασμό για την εκατονταετηρίδα από την ίδρυση της πόλης, στο Πάρκο Αζάντι.
Ο ηγέτης Νταρ Χαλίλ δήλωσε στο Rudaw: Οι κουρδικές σημαίες θα παραμείνουν υψωμένες στη Ροζάβα.
-#Kurdistan: Ο Πρόεδρος Μασούντ Μπαρζανί λαμβάνει ένα υψηλόβαθμο παπικό μετάλλιο από τον Πάπα του Βατικανού για τον εξαιρετικό του ρόλο στην προώθηση της ειρήνης και την προστασία των ανθρώπινων αξιών.
-#Turkey: Ο Τζενγκίζ Τσαντάρ του Δημοκρατικού Αριστερού Κόμματος (DEM) απευθύνθηκε στον τουρκικό λαό που αντιτίθεται στη διαδικασία με το PKK, λέγοντας: «Αν δεν σας αρέσει, τα βουνά σας περιμένουν. Προχωρήστε και κάντε ό,τι θέλετε».
Η Τουρκία ζήτησε επίσημα την έκδοση εντάλματος σύλληψης της INTERPOL για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, μετά την έκδοση εντάλματος σύλληψης από δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης για φερόμενα εγκλήματα που σχετίζονται με την αναχαίτιση του Παγκόσμιου Στόλου Sumud με προορισμό τη Γάζα από το Ισραήλ.
Σεβάν Νισανιάν: «Από το 1947 η πολιτική Τουρκίας-Ισραήλ δεν έχει αλλάξει. Η μεγαλύτερη εγγύηση της ύπαρξης του Ισραήλ είναι η Τουρκία. Όλο το πετρέλαιο του Ισραήλ περνάει μέσω της Τουρκίας. Ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία πηγαινοέρχονται πυρετωδώς πλοία. Δεν χρειάζεται να παίρνουμε στα σοβαρά τα λεγόμενά τους.»
-#Hellas: Η παραβατικοτητα των Αθιγγανων συνεχιζεται καθημερινα!!! Ος συνηθως υπνος βαθυς για την κυβερνηση αντι να λυσει το προβλημα.
H ελληνικη κυβερνηση συνεχιζει την πολιτικη κατευνασμου παροτι για πρωτη φορα η τουρκια παει να καταλαβει θαλασσιο χωρο στην πραξη.Δεν εχει το θαρρος οχι ΑΟΖ με Κυπρο να κανει που ειναι το πιο ευκολο ,η 12 Μιλια , αλλα ουτε εναν παρανομο τουρκο ψαρα να συλλαβει στο Αιγαιο.
Οσο πιο γρηγορα γινουν εκλογες τοσο το καλυτερο να σωθει η χωρα απ αυτον τον Πανανικανο Μητσοτακη.
-#Rum_Pontos: Στην ακτή του Καραμπορούν στην Αρναούτκοϊ, στην ακτογραμμή του Ρουμ Πόντου, εντοπίστηκε ντροουν που θεωρείται ότι είναι φορτωμένο με πυρομαχικά
Η İpek Filiz Yazıcı μοιράστηκε φωτογραφίες με πολλά πράσινα από τις διακοπές της στον Εύξεινο Πόντο μαζί με τον φίλο της İhsan Taha Torğut.
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το Ανατολικό Μέτωπο”
Στην Ελλάδα συνηθίζουμε, διαχρονικά, να διαβάζουμε τις διεθνείς εξελίξεις μέσα από τον παραμορφωτικό φακό των δικών μας επιθυμιών. Πιστεύουμε ότι το διεθνές δίκαιο και το ιστορικό δίκιο αρκούν για να μας θωρακίσουν, ξεχνώντας το βασικό αξίωμα που υπογράμμιζε ο Παναγιώτης Κονδύλης, ότι η επίκληση του «δικαίου» ή των «κανονιστικών αξιών» αποτελεί πάντοτε είτε την ιδεολογική εκλογίκευση των αξιώσεων ισχύος του εκάστοτε κυρίαρχου, είτε την απελπισμένη, πολεμική ρητορεία του αδυνάμου που στερείται πραγματικής αποτρεπτικής ικανότητας. Αγνοώντας λοιπόν τον βαθύ, σχεδόν αμείλικτο κυνισμό με τον οποίο οι μεγάλες δυνάμεις σχεδιάζουν τον χάρτη των συμφερόντων τους, πορευόμαστε «στο άγνωστο με βάρκα» τις ψευδαισθήσεις μας.
Αν πραγματικά θέλουμε να κατανοήσουμε τις τεκτονικές αλλαγές που συντελούνται σήμερα —από τη Γάζα και τον Λίβανο, μέχρι τη Δαμασκό, το Ιράν και την Ανατολική Μεσόγειο οσονούπω— οφείλουμε να αφήσουμε στην άκρη τους συναισθηματισμούς και να υιοθετήσουμε μια αυστηρά ρεαλιστική οπτική. Η ανησυχητική διαπίστωση είναι ότι η ευρύτερη περιοχή μας δεν βιώνει μια τυχαία ανάφλεξη, αλλά μια μεθοδική, συστηματική αναδιάρθρωση η οποία συντελείται ερήμην μας. Περνάμε, με οδυνηρό τρόπο, από την εποχή των συνόρων στην εποχή των δικτύων, όπως θα εξηγηθεί στη συνέχεια.
Ο Ντιν Άτσεσον και ο «Χάρτης Μπάιντεν»
Το βάρος του παρελθόντος: Από τον Άτσεσον στον ενεργειακό πραγματισμό
Τίποτα στη διπλωματία δεν γεννιέται εν κενώ. Οι σχεδιασμοί που βλέπουμε να υλοποιούνται σήμερα έχουν βαθιές ρίζες σε γεωπολιτικά δόγματα που η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ επεξεργάζονται εδώ και δεκαετίες. Για να καταλάβουμε τον γνωστό «Χάρτη Μπάιντεν», πρέπει να θυμηθούμε την πρόταση Άτσεσον του 1964. Τότε, ο Αμερικανός πρώην υπουργός Εξωτερικών πρότεινε τη «διπλή ένωση»: την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, αλλά με το βαρύ τίμημα της παραχώρησης της Καρπασίας ως τουρκικής βάσης και την ενοικίαση του Καστελλόριζου στην Άγκυρα. Η πρόταση απορρίφθηκε, αλλά το αμερικανικό δόγμα είχε ήδη καταγραφεί: η απόλυτη κυριαρχία του Ελληνισμού στην περιοχή θεωρείται έκτοτε —ίσως και νωρίτερα— «εμπόδιο» το οποίο πρέπει να ξεπεραστεί για να ικανοποιηθεί η αδηφάγος Τουρκία.
Σχεδόν δυο δεκαετίες αργότερα, το 1982 —σε περιοχή που βρίσκεται πολύ κοντά για να την αγνοήσουμε—, ο Οντέντ Γινόν (Oded Yinon), αξιωματούχος του ισραηλινού ΥΠΕΞ, δημοσίευσε τη στρατηγική επιβίωσης του Ισραήλ: τον κατακερματισμό των αραβικών κρατών (Συρία, Ιράκ, Λίβανος) σε εθνο-θρησκευτικά καντόνια. Μια αποδυναμωμένη, βαλκανιοποιημένη γειτονιά δεν θα μπορούσε να απειλήσει το Ισραήλ —επιβεβαίωση της κονδυλικής αρχής ότι η ασφάλεια ενός δρώντος προϋποθέτει, νομοτελειακά, την ακύρωση της ικανότητας του δυνητικού εχθρού να μετατραπεί σε πραγματικό. Στη συνέχεια, το 2006, η προσέγγιση αυτή αποτυπώθηκε γλαφυρά στον περίφημο χάρτη των «Blood Borders» («Αιμαγμένα Σύνορα») του Αμερικανού αντισυνταγματάρχη Ραλφ Πίτερς, ο οποίος προέβλεπε την επαναχάραξη της Μέσης Ανατολής. Δεν ήταν θεωρία συνωμοσίας αλλά άσκηση επί χάρτου της δυτικής στρατηγικής σκέψης, η οποία αντιλαμβάνεται τον χώρο πρωτίστως ως θέατρο κατανομής της βίας και όχι ως πεδίο «αφηρημένων» —για την αγγλοσαξονική λογική— δικαιωμάτων των υποτελών τους.
Εν συνεχεία, από το 2009 έως το 2012, ο παράγοντας «ενέργεια» μπαίνει επιθετικά στην εξίσωση. Η τουρκική TPAO εκδίδει παράνομες άδειες εξερεύνησης στις θαλάσσιες ζώνες του Ελληνισμού, διεκδικώντας ζωτικό χώρο, τακτική που εφαρμόζει ήδη από τη δεκαετία του ’70. Η Ουάσιγκτον, την ίδια περίοδο (2011), υπό την τότε ΥΠΕΞ Χίλαρι Κλίντον, συστήνει το «Bureau of Energy Resources» και τοποθετεί τον Άμος Χόκσταϊν στον πυρήνα του γραφείου σχεδιασμού. Το 2014, η επίσκεψη του Τζο Μπάιντεν στην Κύπρο, και η δήλωσή του ότι το νησί μπορεί να μεταμορφώσει την Ανατολική Μεσόγειο σε «παγκόσμιο κόμβο φυσικού αερίου», διαβάστηκε στην Αθήνα και τη Λευκωσία ως θρίαμβος. Ήταν όμως στην πραγματικότητα μια προειδοποίηση: οι Αμερικανοί έβλεπαν την περιοχή ως ενεργειακό διάδρομο, όχι ως χώρο υπεράσπισης των δικών μας εθνικών δικαίων. Στην αγγλοσαξονική υψηλή στρατηγική παραμερίζεται κάθε «ηθικολογική» έννοια εθνικής κυριαρχίας.
Άδειες έρευνας τουρκικής TPAO (με πορτοκαλί και κόκκινο)
Ο «Χάρτης Μπάιντεν» και οι χαμένες ευκαιρίες
Η περίοδος 2015-2017, με κορύφωση την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντάνα, υπήρξε κρίσιμη. Ενώ η ελληνική πλευρά εστίαζε στις λεπτομέρειες της νομικής διαπραγμάτευσης, στο παρασκήνιο ο «Χάρτης Μπάιντεν» εμπλουτιζόταν —με εβδομαδιαίες επαφές του Χόκσταϊν και του τότε Τούρκου υπουργού ενέργειας—, ενσωματώνοντας σιωπηρά τις τουρκικές απαιτήσεις, διότι η διπλωματία σπεύδει πάντα να αναγνωρίσει τον συσχετισμό δύναμης που διαμορφώνεται στο έδαφος.
«Χάρτης Μπάιντεν». Πηγή: mcclatchydc.com
Όταν ο εκτρωματικός χάρτης αυτός δημοσιεύθηκε το 2019 από το McClatchy DC, η εικόνα ήταν αποκαλυπτική και εξαιρετικά δυσάρεστη για τον Ελληνισμό αφού εκτός των άλλων, προέβλεπε αγωγό απευθείας από το Ισραήλ στην Τουρκία, εξαφάνιζε πρακτικά την κυπριακή ΑΟΖ και «έσβηνε» τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες ανατολικά του 28ου Μεσημβρινού.
Τα γεγονότα που ακολούθησαν και πάλι δεν μπορούν να θεωρηθούν τυχαία. Τον Αύγουστο του 2020, η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου σταμάτησε ακριβώς πριν τον 28ο Μεσημβρινό, αφήνοντας ένα κενό που «κούμπωνε» τέλεια στον αμερικανικό σχεδιασμό του «Χάρτη Μπάιντεν». Η ταυτόχρονη κρίση με το Oruç Reis και την ηρωική «επακούμβηση» των φρεγατών, αντιμετωπίστηκε από τον αμερικανικό παράγοντα με συστάσεις αποκλιμάκωσης, γκριζάροντας στην πράξη τον θαλάσσιο χώρο, κάνοντας λόγο για περιοχές στις οποίες Ελλάδα και Κύπρος «διεκδικούν δικαιοδοσία» (sic: όχι δικαιούνται βάσει Δικαίου Θαλάσσης). Για τον θεωρητικό της ισχύος, μια «γκρίζα ζώνη» δεν είναι νομικό κενό, αλλά η αποτύπωση του ελλείμματος βούλησης του επικυρίαρχου να την υπερασπιστεί ακόμη και με σκληρή ισχύ.
Αντιπαραβολή του χάρτη Μπάιντεν με τις παράνομες τουρκικές Navtex ερευνών του Oruc Reis και την Ελληνοαιγυπτιακή τμηματική οριοθέτηση ΑΟΖ (A,B,C,D,E). Πλησίον του σημείου «Α» ο 28ος Μεσημβρινός που τέμνει την Ρόδο.
Το τελειωτικό χτύπημα ήρθε τον Ιανουάριο του 2022, όταν με το περιβόητο αμερικανικό non-paper, οι ΗΠΑ «έθαψαν» οριστικά τον αγωγό EastMed. Λίγους μήνες μετά, τον Οκτώβριο του 2022, ο Άμος Χόκσταϊν μεσολάβησε για την ισραηλινο-λιβανική συμφωνία, «απελευθερώνοντας» την θαλάσσια περιοχή που δίνει τη δυνατότητα να παρακαμφθεί η ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας με αγωγό προς την τουρκική Αλεξανδρέττα (σημείωση προτεινόμενου αγωγού στον Χάρτης: FPSO to Turkey).
Η πυροδότηση: Η βίαιη επιτάχυνση της ιστορίας
Εν συνεχεία, ήρθε η 7η Οκτωβρίου 2023. Η εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ, με τους 1.200 νεκρούς και τους εκατοντάδες ομήρους, δεν ήταν απλώς μια τρομοκρατική ενέργεια. Λειτούργησε ως καταλύτης στη δομική αναδιάρθρωση που ήταν ήδη στο τραπέζι, επιβεβαιώνοντας πως ο πόλεμος παραμένει το εργαλείο που κόβει βίαια τους νομικούς γόρδιους δεσμούς και αποτελεί «συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα» κατά τον Κλάουζεβιτς.
Το Ισραήλ, έχοντας εξασφαλίσει την αμερικανική κάλυψη, δεν περιορίστηκε στη Γάζα. Προχώρησε, το φθινόπωρο του 2024, σε χτυπήματα εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Μέχρι τον Νοέμβριο, η ηγεσία της οργάνωσης είχε αποκεφαλιστεί. Αυτόματα, τα λιβανικά ενεργειακά κοιτάσματα, που κρατούνταν σε ομηρία, απελευθερώθηκαν.
Ακολούθως, το ωστικό κύμα χτύπησε τη Συρία. Στις 8 Δεκεμβρίου 2024, το καθεστώς Άσαντ κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος. Ο Άσαντ διέφυγε, και ένας «πρώην» τζιχαντιστής —το πρώην εντός εισαγωγικών λες και η ιδιότητα του σφαγέα αποβάλλεται σαν λερωμένο πουκάμισο μόλις οι δυτικές πρεσβείες χρειαστούν νέο τοποτηρητή— μετατράπηκε εν μια νυκτί στον de facto ηγέτη της Συρίας, αναλαμβάνοντας επίσημα —πλέον με κοστούμι— την προεδρία τον Ιανουάριο του 2025. Ο κυνισμός της Ουάσιγκτον και εδώ αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο: δεν υπάρχουν ιδεολογίες, υπάρχουν μόνο γεωπολιτικές σκοπιμότητες. Οι ηθικολογικές κατασκευές, όπως τα «ανθρώπινα δικαιώματα» ή ο «αντι-τρομοκρατικός αγώνας», εργαλειοποιούνται ως πολεμικά όπλα για τη νομιμοποίηση της εκάστοτε απόφασης που δήθεν εξυπηρετεί το κοινό καλό.
Εν πάση περιπτώσει, η τελευταία πράξη αυτής της τραγωδίας αφορά πλέον στο Ιράν. Η ισραηλινή επιχείρηση «Rising Lion» τον Ιούνιο του 2025, και ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν που ακολούθησε —μέχρι και τη στιγμή που συντάσσονται αυτές οι γραμμές—, στοχεύουν στην εξουδετέρωση της Τεχεράνης και την εδραίωση του δυτικού ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ.
Από τα «Αιμαγμένα Σύνορα» στα «Αιμαγμένα Δίκτυα»
Όποιος βλέπει τα παραπάνω ως ασύνδετα περιστατικά, αδυνατεί να διαβάσει τη μεγάλη εικόνα. Αυτό που ήδη συντελείται είναι η υλοποίηση του Σχεδίου Γινόν: Η Χεζμπολάχ εξουδετερώθηκε, ο σιιτικός άξονας έσπασε, αλλά… το Ιράν ακόμη ανθίσταται και δεν είναι διόλου σίγουρο ότι θα υποκύψει.
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον δεν θέλει να αφήσει τα συντρίμμια ανεκμετάλλευτα. Πάει ένα βήμα παραπέρα υλοποιώντας την υψηλή στρατηγική της με την εγκαθίδρυση των «Δικτύων» ή μάλλον των «Αιμαγμένων Δικτύων» της. Αφού λοιπόν ήρθαν αντιμέτωπες με την πραγματικότητα της υπερεπέκτασης, οι ΗΠΑ συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούν να κατέχουν με φυσική παρουσία κρίσιμους κόμβους (πχ στη Μέση Ανατολή) και πλέον αναλαμβάνουν ρόλο «Offshore Balancing» (εξωτερικής εξισορρόπησης), καθώς στη νέα πραγματικότητα, η ηγεμονία δεν ασκείται μέσω της στρατιωτικής παρουσίας αλλά μέσω του ελέγχου των ροών, ενέργειας, εμπορίου, δεδομένων κα. Όπως άλλωστε εφαρμόζει η ίδια η Κίνα ήδη («Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος»)… Στην ουσία πρόκειται για δυτικοποιημένη αντιγραφή του κινεζικού προτύπου άσκησης επιρροής.
Στόχος τους είναι η απρόσκοπτη λειτουργία των διαδρόμων/δικτύων που δημιουργούν και ελέγχουν. Για να επιτευχθεί αυτό, δεν επιτρέπεται σε κανέναν τοπικό κρατικό δρώντα να διατηρεί δικαίωμα αρνησικυρίας πάνω στις ροές των δικτύων. Γι’ αυτόν τον λόγο, κράτη όπως το Ιράκ παλαιότερα, και η Συρία και ο Λίβανος εν συνεχεία, έπρεπε να αποδυναμωθούν με την εγγενή τάση να κατακερματιστούν, προκειμένου να καταστούν αδύναμα για να αντισταθούν στους αγωγούς που θα τα διασχίζουν στην περιφέρεια του Rimland.
Από τον στρατό στα δίκτυα
Ενώ λοιπόν βλέπουμε τις ΗΠΑ να αποχωρούν από το Ιράκ ταυτόχρονα επαναφέρουν το τουρκικής εμπνεύσεως «Four Seas Project» που φιλοδοξεί να συνδέσει με αγωγούς τον Περσικό με την Κασπία, την Αν. μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο, διαμέσου πάντα της Τουρκίας. Αυτό αποτελεί ένα νέο κρίσιμο τεστ μιας ήδη εξελισσόμενης αναδιάταξης της Rimland.
Αυτά τα νέα δίκτυα αποτελούν τα σύγχρονα εργαλεία άσκησης ηγεμονίας. Η επιρροή δεν προκύπτει από την «αστυνόμευση» του εδάφους, αλλά από το ποιος καθορίζει τις οδεύσεις, ποιος παρέχει τεχνική συνδρομή και ποιος οργανώνει την ασφάλεια. Πρόκειται για μετάβαση από την άμεση επιστασία του χώρου στη στρατηγική επιστασία των ροών.
Ο Ελληνισμός στο μεταίχμιο
Εάν το Four Seas συνδεθεί μακροπρόθεσμα με ευρωπαϊκούς διαδρόμους (όπως η Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών – Three Seas Initiative, 3SI), η Ανατολική Μεσόγειος θα αποκτήσει τεράστια σημασία ως ζώνη διεπαφής. Four Seas, IMEC και Σουέζ θα αλληλεπιδρούν στο ίδιο στρατηγικό περιβάλλον. Εδώ ερχόμαστε στο σκληρό ερώτημα: Πώς εντάσσεται ο Ελληνισμός σε αυτόν τον νέο χάρτη ισχύος;
Καλό είναι να μην τρέφουμε αυταπάτες. Στην αμερικανική οπτική, η Τουρκία αντιμετωπίζεται ως ο απολύτως απαραίτητος κόμβος. Της συγχωρούνται οι αναθεωρητικές κορώνες διότι το δημογραφικό της βάρος και η γεωγραφία της είναι αναντικατάστατα. Η Τουρκία δρα ως ιστορικό υποκείμενο που επεκτείνει τον ζωτικό του χώρο, επιδεικνύοντας τη ζωτικότητα που στερούνται οι γερασμένες κοινωνίες της Δύσης.
Αντίθετα, η κυριαρχία της Ελλάδας και της Κύπρου αντιμετωπίζεται τεχνοκρατικά, ως «γεωγραφικό εμπόδιο» για τα αμερικανικά δίκτυα. Ο «Χάρτης Μπάιντεν» είναι ο λειτουργικός οδηγός αυτής της αντίληψης. Οι πιέσεις που βιώνουμε για διευθετήσεις τύπου «Πρεσπών του Αιγαίου» δεν είναι αποκυήματα φαντασίας. Η Ουάσιγκτον επιθυμεί ένα ελεγχόμενο περιβάλλον, με «ουδέτερες ζώνες» (δηλαδή, την ντε φάκτο γεωπολιτική δορυφοριοποίηση από την Άγκυρα), ώστε στρατιωτικές δυνάμεις, εμπορικά πλοία και αγωγοί να κινούνται εντός της «χαλαρής» επικράτειας χωρίς προηγούμενη έγκριση της Αθήνας. Η πίεση για αποστρατικοποίηση των νησιών και η δημιουργία μιας «ουδέτερης ζώνης» στο Αιγαίο δεν αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μόνο. Αφορά κυρίως την επιδίωξη των ΗΠΑ/ΝΑΤΟ για ανεμπόδιστη διέλευση/παρουσία προστατεύοντας το βόρειο τμήμα του Four Seas Project.
Ακυρώνοντας την επήρεια του Καστελλόριζου και γκριζάροντας την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, ο Χάρτης Μπάιντεν δημιουργεί έναν «αμφισβητούμενο χώρο». Στη γεωπολιτική γλώσσα, ένας αμφισβητούμενος χώρος είναι ένας χώρος που απαιτεί διαιτητή για να λειτουργήσουν τα δίκτυα. Αν η Ελλάδα διατηρούσε απόλυτη κυριαρχία, θα είχε το δικαίωμα να κλείσει τον δίαυλο. Ο διαμοιρασμός της ΑΟΖ (βλ. συνεκμετάλλευση) της αφαιρεί αυτή τη δυνατότητα. Επομένως, όπου ακούγεται η λέξη «δίκτυο» ή «διάδρομος», από πίσω κρύβεται η σκόπιμη δημιουργία ενός κενού ασφαλείας. Η περιοχή των δικτύων πρέπει να αποσταθεροποιηθεί (συνεκμετάλλευση, γκρίζες ζώνες, ουδέτερες ζώνες) για να γίνει διαχειρίσιμη από την ηγεμονική δύναμη.
Ανταλλάγματα επί ίσοις όροις και το δίλημμα της επιβίωσης
Μπροστά σε αυτή την ωμή πραγματικότητα, η Αθήνα και η Λευκωσία καλούνται να πάρουν αποφάσεις. Είναι πρόδηλο ότι έχει καταρρεύσει η ψευδαίσθηση κατά την οποία τυφλή υπακοή στη Δύση και η επίκληση αξιών μπορούν να αναπληρώσουν το κενό εθνικής ισχύος. Στη διεθνή πολιτική, κανείς δεν υπολογίζει έναν δρώντα που παραιτείται ο ίδιος από την εθνική του ανεξαρτησία.
Το δίλημμα είναι σαφές. Η μία επιλογή είναι να αποδεχθούμε παθητικά τη συρρίκνωσή μας σε έναν απλό «σταθμό διελεύσεων», παραχωρώντας κυριαρχικά δικαιώματα στο όνομα μιας πλασματικής ηρεμίας. Η άλλη επιλογή απαιτεί στρατηγική χειραφέτηση: Να χτίσουμε και να αξιοποιήσουμε ισχυρές και αποτρεπτικές ένοπλες δυνάμεις, να διευρύνουμε τις συμμαχίες μας πέρα από την παραδοσιακή μας εξάρτηση, και κυρίως, να απαιτούμε «ανταλλάγματα επί ίσοις όροις».
Ο κόσμος γύρω μας δεν υφίσταται μια απλή αλλαγή, αλλά έναν ριζικό μετασχηματισμό, με ωμή βία και αδυσώπητα συμφέροντα. Ήρθε η ώρα να διαβάσουμε τον χάρτη ανακατανομής ισχύος σωστά πριν τον διαβάσουν άλλοι για εμάς, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη την διαπίστωση του Κονδύλη: «Στην Ιστορία, όποιος παραιτείται από την αξίωση της ισχύος και την αυτοτέλεια του ιστορικού υποκειμένου, μετατρέπεται αναπόδραστα σε αντικείμενο της βούλησης των άλλων…»
Η προσπάθεια του Τούρκου προέδρου να προσεταιριστεί τα κουρδικά πολιτικά κόμματα θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο για την περαιτέρω εδραίωσή του στην εξουσία
Του Robert Ellis
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μιλά στο Προεδρικό Μέγαρο του Κισινάου, στη Μολδαβία, στις 17 Οκτωβρίου 2018.
Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Τούρκος στρατηγός Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος είχε νικήσει τις συμμαχικές δυνάμεις στη μάχη της Καλλίπολης το 1915, βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα τεράστιο πρόβλημα. Η Συνθήκη των Σεβρών είχε διαμελίσει την Τουρκία, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Ιταλία είχαν καταλάβει τμήματα της επικράτειάς της.
Τον Μάιο του 1919, η οθωμανική κυβέρνηση έστειλε τον Κεμάλ στην Ανατολία για να επιβλέψει τη διάλυση του στρατού της, όπως προέβλεπε η συνθήκη. Εκείνος, όμως, αξιοποίησε την ευκαιρία για να οργανώσει την αντίσταση και να αρχίσει τον Τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Οι ξένες δυνάμεις εκδιώχθηκαν τελικά από την Τουρκία και η σύγκρουση ολοκληρώθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923, η οποία καθόρισε τα σύνορα της σύγχρονης Τουρκίας.
Ο Μουσταφά Κεμάλ —ο οποίος αργότερα έγινε γνωστός ως Ατατούρκ, δηλαδή «πατέρας των Τούρκων»— ανέλαβε να δημιουργήσει μια εθνική ταυτότητα από τα υπολείμματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι κοσμικές μεταρρυθμίσεις του, όπως η κατάργηση του Χαλιφάτου και του ισλαμικού νόμου, συνάντησαν αντιδράσεις και οδήγησαν στην εξέγερση του Σεΐχη Σαΐντ το 1925 και στην εμφάνιση του κουρδικού εθνικισμού. Ακολούθησε επίσης η σφαγή του Ντερσίμ την περίοδο 1937–1938.
Το αίτημα για τη δημιουργία ξεχωριστού κουρδικού κράτους επανήλθε το 1984, με την ένοπλη εξέγερση υπό τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν και το μαρξιστικό-λενινιστικό Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό ενός έως τριών εκατομμυρίων Κούρδων και τον θάνατο περισσότερων από 40.000 ανθρώπων. Ο Οτσαλάν συνελήφθη το 1999.
Το 2005, σε μια σημαντική ομιλία στο Ντιγιάρμπακιρ, την κυριότερη πόλη της κουρδικής νοτιοανατολικής Τουρκίας, ο τότε πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απευθύνθηκε στην κουρδική διασπορά και αναγνώρισε ότι η Τουρκία αντιμετώπιζε «κουρδικό πρόβλημα».
Στο παρασκήνιο πραγματοποιήθηκε, από το 2008 έως το 2011, η λεγόμενη «διαδικασία του Όσλο». Οι συνομιλίες οδήγησαν σε κατάπαυση του πυρός το 2013. Στα τέλη Φεβρουαρίου του 2015, η κυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) διαπραγματεύτηκαν ένα ειρηνευτικό σχέδιο δέκα σημείων, τη Συμφωνία του Ντολμάμπαχτσε, η οποία φαινόταν να ανοίγει τον δρόμο για διευθέτηση.
Ωστόσο, σε κομματική συγκέντρωση τον επόμενο μήνα, ο ηγέτης του HDP Σελαχατίν Ντεμιρτάς δήλωσε τρεις φορές ότι το κόμμα του δεν θα επέτρεπε στον Ερντογάν να γίνει πρόεδρος με τις ενισχυμένες εξουσίες που επιδίωκε.
Μετά την επιτυχία του HDP στις βουλευτικές εκλογές, στις οποίες κέρδισε 80 από τις τότε 550 έδρες και στέρησε από το AKP την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο Ερντογάν αποκήρυξε τη Συμφωνία του Ντολμάμπαχτσε.
Τον Ιούλιο, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας που αποδείχθηκε παραπλανητική, ο Ερντογάν πρόσφερε στον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα πρόσβαση στην αεροπορική βάση του Ιντσιρλίκ. Παράλληλα, επανεκκίνησε τον πόλεμο κατά των Κούρδων, με αποτέλεσμα εκτεταμένες καταστροφές και απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Μετά την παρεμπόδιση της υποψηφιότητας του δημοφιλούς δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου στις προεδρικές εκλογές του 2023, ο Ερντογάν κέρδισε ξανά. Σε αυτό συνέβαλε και ο υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.
Ωστόσο, μετά την επιτυχία του CHP στις δημοτικές εκλογές του 2024 υπό τη νέα ηγεσία του Οζγκιούρ Οζέλ, ο Ερντογάν μπορεί να διακρίνει τα προειδοποιητικά σημάδια. Η κυβέρνηση έχει στραφεί εναντίον 41 δήμων που ελέγχονταν από το CHP, προχωρώντας σε συλλήψεις ή παύσεις δημάρχων.
Η σύλληψη του Ιμάμογλου τον Μάρτιο του περασμένου έτους, με βάση ένα εκτεταμένο κατηγορητήριο, και η δικαστική απόφαση του Μαΐου για την αντικατάσταση του Οζέλ από τον Κιλιτσντάρογλου αποτελούν προληπτικά μέτρα για τη διασφάλιση της επανεκλογής του Ερντογάν.
Τον Ιούλιο, όμως, ο Οζέλ ίδρυσε το Νέο Κόμμα (YP), το οποίο, με 91 από τις 600 έδρες της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα της Τουρκίας και απειλή για την παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία. Κατά συνέπεια, έχουν κινηθεί διαδικασίες για την άρση της βουλευτικής ασυλίας του Οζέλ, ως προοίμιο της ποινικής δίωξής του.
Τον Οκτώβριο του 2024 έγινε ένα σημαντικό βήμα προς τη συμφιλίωση με τους Κούρδους της Τουρκίας. Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και κυβερνητικός εταίρος του AKP στη Λαϊκή Συμμαχία, διέσχισε την αίθουσα της Βουλής για να ανταλλάξει χειραψία με τον ηγέτη του Κόμματος Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών (DEM), διαδόχου του HDP.
Αντιπροσωπείες συναντήθηκαν με τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν στη φυλακή του νησιού Ιμραλί. Ο Μπαχτσελί κάλεσε τον Οτσαλάν να ζητήσει από το PKK να καταθέσει τα όπλα — κάτι που εκείνος τελικά έκανε.
Τον Ιούλιο του περασμένου έτους, στη Σουλεϊμανίγια του Ιρακινού Κουρδιστάν, 30 μαχητές του PKK κατέθεσαν τα όπλα τους σε μια συμβολική τελετή. Ο Ερντογάν χαιρέτισε την εξέλιξη ως την αυγή μιας «Τουρκίας χωρίς τρομοκρατία».
Τον περασμένο Αύγουστο συγκροτήθηκε κοινοβουλευτική επιτροπή για την επίβλεψη του αφοπλισμού του PKK. Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του AKP, Αμπντουλάχ Γκιουλέρ, δήλωσε ότι πραγματοποιήθηκαν 18 συνεδριάσεις με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MİT) και των υπουργείων Εξωτερικών, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης και Εθνικής Άμυνας.
Οι φορείς αυτοί συνεργάστηκαν στενά με το MHP και το DEM. Στις 5 Αυγούστου κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο για την «Ενίσχυση της Εθνικής Αλληλεγγύης και της Κοινωνικής Ενσωμάτωσης», γνωστό ως νόμος-πλαίσιο.
Αρχικά, το νομοσχέδιο υπέγραψαν 367 βουλευτές. Τρεις ημέρες αργότερα, η Επιτροπή Δικαιοσύνης το ενέκρινε έπειτα από 18 ώρες συζήτησης. Στις 10 Αυγούστου, η Ολομέλεια το ψήφισε με 467 ψήφους υπέρ, κυρίως από το AKP, το MHP και το DEM.
Στην πράξη, τα δώδεκα άρθρα του προβλέπουν υπό όρους αμνηστία για ορισμένα μέλη του PKK. Πρώτα, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας πρέπει να διαπιστώσει ότι το PKK έχει τερματίσει τις δραστηριότητές του και ότι έχουν παραδοθεί τα όπλα και τα πυρομαχικά του.
Από τις ρυθμίσεις εξαιρούνται όσοι έχουν διαπράξει ανθρωποκτονία με πρόθεση, καθώς και εγκλήματα πριν από τον Ιούνιο του 2005 που επισύρουν ισόβια ή επιβαρυμένη ισόβια κάθειρξη. Αυτό σημαίνει ότι αποκλείονται ο Οτσαλάν και η ανώτερη ηγεσία του PKK. Οι υπόλοιποι θα τεθούν σε καθεστώς επιτήρησης. Την εφαρμογή της διαδικασίας θα παρακολουθούν κυβερνητικό συμβούλιο και κοινοβουλευτική επιτροπή.
Ο ηγέτης του Νέου Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ, επέκρινε το νομοσχέδιο επειδή δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες του κουρδικού προβλήματος. Παρότι ο ίδιος ψήφισε υπέρ «για να ανοίξει ο δρόμος για το μέλλον της Τουρκίας», άφησε τα μέλη του κόμματός του να αποφασίσουν ελεύθερα. Συνολικά, 54 βουλευτές του YP ψήφισαν κατά.
Ο δήμαρχος της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, ο οποίος έχει επίσης βρεθεί στο στόχαστρο ως πιθανός αντίπαλος του Ερντογάν, έγραψε ότι η πραγματική ειρήνη δεν μπορεί να εδραιωθεί μόνο με την ψήφιση ενός νόμου.
Τα θεμέλια της ειρήνης, υποστήριξε, είναι η δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου, η εμπιστοσύνη και η κοινωνική συναίνεση. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Τουρκίας είναι ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος και τη Δικαιοσύνη έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα.
Ο Μουσαβάτ Ντερβίσογλου, πρόεδρος του Καλού Κόμματος (İYİ), το οποίο αποσχίστηκε από το MHP και καταψήφισε ομόφωνα το νομοσχέδιο, μπήκε κατευθείαν στην ουσία. Υποστήριξε ότι ο πραγματικός σκοπός του νομοσχεδίου είναι να εξασφαλίσει την ισόβια παραμονή του Ερντογάν στην προεδρία.
Δεν είναι ο μόνος που έχει αυτή την υποψία. Το Al-Monitor επισήμανε ότι το AKP και το MHP διαθέτουν μαζί 323 έδρες. Με την υποστήριξη του DEM, το οποίο διαθέτει 56 έδρες, ξεπερνούν το όριο των 360 εδρών, γεγονός που θα τους επέτρεπε να προκηρύξουν πρόωρες εκλογές. Εάν το σχέδιο πετύχει, θα μπορούσε να εξασφαλίσει στον Ερντογάν τρίτη θητεία.
Ωστόσο, το γεγονός ότι μετά τις δημοτικές εκλογές του 2024 αρκετοί δήμαρχοι του DEM συνελήφθησαν και αντικαταστάθηκαν από κρατικά διορισμένους επιτρόπους θα πρέπει να καθιστά πολιτικά δύσκολη την υποστήριξη του DEM προς τον Ερντογάν.
Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, θεωρεί πλέον ότι έχει δημιουργηθεί το έδαφος για ένα νέο Σύνταγμα —ένα «πολιτικό Σύνταγμα»— που θα αντικαταστήσει το Σύνταγμα του 1982, το οποίο θεσπίστηκε μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980. Κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό εάν 400 βουλευτές ψήφιζαν υπέρ.
Υπάρχει, όμως, ένα παράδοξο. Παρότι ο Ερντογάν υποστηρίζει ότι ο νέος νόμος θα οδηγήσει σε μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία», από το 2015 έχουν καταδικαστεί 394.090 άνθρωποι βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας της χώρας και ο αριθμός συνεχίζει να αυξάνεται.
Η Τουρκία έχει εξαπολύσει συστηματικές διώξεις εναντίον δικηγόρων και, ειδικότερα, υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Την περασμένη χρονιά, ο Ερντογάν δήλωσε ότι μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» θα οδηγήσει την τουρκική οικονομία σε νέα ύψη. Αυτό ενδεχομένως θα προκαλεί έκπληξη στα εκατομμύρια των τουρκικών οικογενειών που έχουν φτωχοποιηθεί εξαιτίας της κακοδιαχείρισης της οικονομίας και του εξοντωτικού πληθωρισμού, ενώ ταυτόχρονα βρίσκονται αντιμέτωπες με την περαιτέρω διάβρωση της τουρκικής δημοκρατίας.
Ο Robert Ellis είναι αναλυτής και σχολιαστής για θέματα Τουρκίας. Είναι επίσης διεθνής σύμβουλος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών και Αμερικανικών Μελετών (RIEAS) στην Αθήνα. Σχολιάζει τακτικά τις τουρκικές εξελίξεις στον δανικό και τον διεθνή Τύπο. Στο παρελθόν διετέλεσε σύμβουλος της Ομάδας Αξιολόγησης της Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ανώτερος ερευνητής στο Gatestone Institute της Νέας Υόρκης.
Της Sharon Kimathi, συντάκτριας για θέματα ενέργειας και ESG στο Reuters Digital
Μετεωρολόγοι από όλο τον κόσμο επιβεβαίωσαν ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι πιθανό να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί στη μνήμη των σημερινών γενεών.
Υπενθυμίζεται ότι το Ελ Νίνιο προκαλείται από την ασυνήθιστη θέρμανση των υδάτων του Ειρηνικού Ωκεανού. Πρόκειται για φυσικό φαινόμενο που εμφανίζεται κάθε δύο έως επτά χρόνια και μπορεί να προκαλέσει αυξημένες βροχοπτώσεις σε ορισμένες περιοχές και ξηρασία σε άλλες.
Η εθνική μετεωρολογική υπηρεσία της Βρετανίας, το Met Office, δήλωσε ότι το 2026 αναμένεται να μείνει στην ιστορία για την ανάπτυξη του ισχυρότερου Ελ Νίνιο στη μνήμη των σημερινών γενεών και πιθανότατα του ισχυρότερου ανάλογου φαινομένου από τον 19ο αιώνα.
Το Met Office εκτιμά επίσης ότι το 2027 είναι πολύ πιθανό να ξεπεράσει το 2024 και να αναδειχθεί στο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι τελευταίες προγνώσεις του έδειξαν ότι, αργότερα μέσα στο έτος, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον ισημερινό Ειρηνικό ενδέχεται να αυξηθούν κατά περισσότερους από 3 βαθμούς Κελσίου. Ένα συνηθισμένο Ελ Νίνιο προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1 έως 2 βαθμούς Κελσίου, ενώ μια αύξηση 2 βαθμών θεωρείται ήδη ένδειξη ιδιαίτερα ισχυρού φαινομένου.
Το Εθνικό Κέντρο Κλίματος της Κίνας ανακοίνωσε ότι το «σούπερ Ελ Νίνιο» που σχηματίζεται θα μπορούσε να είναι το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Από την αρχή του καλοκαιριού, η Κίνα έχει ήδη αρχίσει να αντιμετωπίζει τις συνέπειες του Ελ Νίνιο, μεταξύ των οποίων καταρρακτώδεις βροχές σε διάφορες περιοχές.
Την περασμένη εβδομάδα, ο τυφώνας Dolphin, ο ισχυρότερος τυφώνας που έπληξε την Κίνα φέτος, προκάλεσε ακραίες βροχοπτώσεις στις ανατολικές, κεντρικές και βόρειες περιοχές της χώρας. Οι βροχές εκδηλώθηκαν ακόμη και σε περιοχές που βρίσκονται μακριά από την ακτή όπου έφθασε ο τυφώνας, έπειτα από πορεία δύο εβδομάδων στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Στο Περού, εξάλλου, οι έντονες βροχοπτώσεις που συνδέονται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο προκάλεσαν πλημμύρες, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση στην αρχαία ακρόπολη των Ίνκας Μάτσου Πίτσου. Κατολισθήσεις οδήγησαν στο κλείσιμο δρόμων, ενώ σπίτια πλημμύρισαν στην πρωτεύουσα Λίμα.
Κλιματική επικαιρότητα
1. Η θερμότερη πόλη της Ευρώπης λέει ότι η κλιματική αλλαγή μεταμορφώνει την καθημερινή ζωή
Οι κάτοικοι της Φλορίντια, μιας ιταλικής πόλης στην επαρχία των Συρακουσών της Σικελίας, αγωνίζονται να προσαρμοστούν στις ακραία υψηλές θερμοκρασίες.
Πριν από πέντε χρόνια, τον Αύγουστο του 2021, η Φλορίντια κατέρριψε ρεκόρ, όταν η θερμοκρασία έφθασε τους 48,8 βαθμούς Κελσίου. Το γεγονός μετέτρεψε τη σικελική πόλη σε σύμβολο της σταδιακής θέρμανσης του ευρωπαϊκού κλίματος.
Φέτος, τα στοιχεία του Reuters Climate Monitor έδειξαν ότι η θερμοκρασία στη Φλορίντια τον Ιούλιο ήταν κατά 2,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τον ιστορικό μέσο όρο της περιόδου 1961–1990.
Οι κάτοικοι εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης στην υγεία, την καθημερινή ζωή και τις τοπικές παραδόσεις.
Λεζάντα φωτογραφίας: Άνδρας σκουπίζει τον ιδρώτα από το πρόσωπό του στην πόλη Φλορίντια της Σικελίας, στην Ιταλία, σε στιγμιότυπο από βίντεο. REUTERS/Danilo Arnone.
2. Οι Ιάπωνες στρέφονται στην αποτρίχωση εξαιτίας του καυτού καλοκαιριού
Στο ίδιο θέμα, σχετικά με το πώς η ακραία ζέστη αλλάζει την καθημερινή ζωή, διαβάστε εδώ ένα ενδιαφέρον ρεπορτάζ για τους Ιάπωνες άνδρες που καταφεύγουν στην αποτρίχωση προκειμένου να αντιμετωπίσουν την αποπνικτική ζέστη. Η τάση αυτή έχει προκαλέσει σημαντική αύξηση της πελατείας στις κλινικές περιποίησης σώματος.
3. Αντιδράσεις προκαλεί το σχέδιο της Σιγκαπούρης να αποψιλώσει δάσος για την κατασκευή κατοικιών
Η κυβέρνηση της Σιγκαπούρης ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι εξετάζει την αποψίλωση των δύο τρίτων του δάσους Maju, συνολικής έκτασης 23 εκταρίων —περίπου 230 στρεμμάτων— προκειμένου να κατασκευάσει περισσότερες κατοικίες κοινωνικής στέγασης.
Η ανακοίνωση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους κατοίκους. Περισσότεροι από 49.000 άνθρωποι υπέγραψαν δύο ψηφίσματα, ζητώντας από την κυβέρνηση να αξιοποιήσει ήδη χρησιμοποιημένες εκτάσεις, όπως γήπεδα γκολφ και πρώην εμπορικές ή θεσμικές εγκαταστάσεις. Πρότειναν επίσης την ανακατασκευή παλαιότερων συγκροτημάτων κοινωνικής κατοικίας με μεγαλύτερη πυκνότητα δόμησης.
Διαβάστε εδώ την απάντηση της κυβέρνησης και περισσότερες πληροφορίες.
4. Η Σερβία στρέφεται στη Ρωσία για βοήθεια στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών
Ένα πυροσβεστικό αεροσκάφος IL-76P του ρωσικού Υπουργείου Εκτάκτων Αναγκών προσγειώθηκε αυτή την εβδομάδα στη Νις της νότιας Σερβίας, προκειμένου να συμβάλει στην κατάσβεση πυρκαγιάς που μαίνεται επί εβδομάδες στο προστατευόμενο φυσικό καταφύγιο Deliblatska Peščara.
Η Σερβία έχει επίσης τη δυνατότητα να ζητήσει έκτακτη βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, παρότι δεν είναι κράτος-μέλος της ΕΕ.
Η άφιξη του ρωσικού αεροσκάφους αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της προσπάθειας της Σερβίας να διατηρεί ισορροπίες ανάμεσα στη Ρωσία, με την οποία έχει ιστορικούς δεσμούς, και την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία επιδιώκει να ενταχθεί.
5. Ο τομέας του κακάο στη Δυτική Αφρική δυσκολεύεται να συμμορφωθεί με τους κανόνες της ΕΕ κατά της αποψίλωσης
Ειδικοί του κλάδου εκτιμούν ότι, όταν ο Κανονισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αποψίλωση των Δασών τεθεί σε εφαρμογή στα τέλη Δεκεμβρίου, οι παραγωγοί κακάο στη Δυτική Αφρική θα δυσκολευτούν να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του.
Το πρόβλημα αφορά χώρες όπως η Ακτή Ελεφαντοστού —η μεγαλύτερη παραγωγός κακάο στον κόσμο— και η Νιγηρία. Οι δυσκολίες συμμόρφωσης ενδέχεται να περιορίσουν τις εξαγωγές της περιοχής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και να αυξήσουν το κόστος τόσο για τις σοκολατοβιομηχανίες όσο και για τους αγοραστές τους.
Το κορυφαίο Πρότυπο Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών της πρωτοβουλίας Science Based Targets (SBTi) υποβλήθηκε στην πρώτη μεγάλη αναθεώρησή του, προκαλώντας ανάμεικτες αντιδράσεις στην κοινότητα που ασχολείται με το κλίμα. Διαβάστε εδώ περισσότερα στην ανάλυση του Oliver Balch, συνεργάτη του περιοδικού Ethical Corporation.
Η παραγωγή-ρεκόρ των φωτοβολταϊκών στην Ουγγαρία συμβάλλει στην προστασία του συστήματος ηλεκτροδότησης της χώρας από τις σοβαρότερες συνέπειες των αναγκαστικών περικοπών. Ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της Ουγγαρίας υποχρεώθηκε να μειώσει δραστικά την παραγωγή του, εξαιτίας της πτώσης της στάθμης των υδάτων του Δούναβη. Διαβάστε εδώ ολόκληρη την ανάλυση του Gavin Maguire, αρθρογράφου του Reuters για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση.
Το κλίμα μέσα από τον φακό
Το κλίμα μέσα από τον φακό
…στη Μεσόγειο και περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου στις θάλασσες της Δυτικής Ευρώπης, σύμφωνα με ανάλυση επιστημόνων της ομάδας World Weather Attribution (WWA). Η ομάδα χρησιμοποιεί μεθόδους που έχουν υποβληθεί σε επιστημονική αξιολόγηση, προκειμένου να εκτιμήσει τον ρόλο της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Τον περασμένο μήνα, η μέση θερμοκρασία στη Μεσόγειο έφθασε τους 27 βαθμούς Κελσίου, την υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί ποτέ για μήνα Ιούλιο. Παράλληλα, πλωτός μετεωρολογικός σταθμός ανοικτά της Μαγιόρκας κατέγραψε θερμοκρασία 33 βαθμών Κελσίου στις αρχές Αυγούστου.
Διαβάστε εδώ ολόκληρη την ανάλυση της Kate Abnett, ανταποκρίτριας του Reuters για θέματα κλίματος και ενέργειας στην Ευρώπη.
Ο αριθμός της εβδομάδας
72.000
Αυτός είναι ο αριθμός των ανθρώπων στους οποίους η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα έχει οργανώσει την παροχή νερού σε επτά περιφέρειες της χώρας, καθώς αντιμετωπίζει ξηρασία που συνδέεται με το φετινό έντονο Ελ Νίνιο, σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο.
Το ενημερωτικό δελτίο Sustainable Switch Climate Focus επιμελήθηκε η Susan Fenton.
Επί δεκαετίες, η Ουάσιγκτον και η Ιερουσαλήμ ανησυχούσαν για το ενδεχόμενο κυριαρχίας του Ιράν στη Μέση Ανατολή. Καθώς, όμως, η Ισλαμική Δημοκρατία αποδυναμώνεται, επιχειρεί η Τουρκία του Ερντογάν να αναδειχθεί στην επόμενη μεγάλη αναθεωρητική δύναμη της περιοχής;
Ο Mark Dubowitz συνομιλεί με δύο ειδικούς σε θέματα Τουρκίας και Μέσης Ανατολής: τον Steven A. Cook, ανώτερο ερευνητή Eni Enrico Mattei για τις Μεσανατολικές και Αφρικανικές Σπουδές στο Council on Foreign Relations, και τον Jonathan Schanzer, εκτελεστικό διευθυντή του FDD.
Συζητούν τις φιλοδοξίες του Ερντογάν, την εντεινόμενη αντιπαράθεση της Τουρκίας με το Ισραήλ στη Συρία, την υποστήριξη της Άγκυρας προς τη Χαμάς, την περίπλοκη σχέση της με την Τεχεράνη, το μέλλον της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ — καθώς και το ενδεχόμενο να επιδιώξει κάποτε η χώρα την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Το κεντρικό ερώτημα: Καθώς το Ιράν παρακμάζει, είναι η Τουρκία η επόμενη μεγάλη ισλαμιστική απειλή;
(ΕΟΠΑΕ σημαίνει Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων.)
Ένα ακόμα «έγκλημα» του ΕΟΠΑΕ, που δεν έχει γίνει ευρύτερα γνωστό, είναι το λουκέτο στις παραγωγικές μονάδες που λειτουργούσαν στον χώρο της απεξάρτησης.
Στον ευρύτερο χώρο της Θεραπευτικής Κοινότητας ΙΘΑΚΗ του ΚΕΘΕΑ, στη Σίνδο της Θεσσαλονίκης, λειτουργούσαν με επιτυχία επί σχεδόν 4 δεκαετίες οι παραγωγικές μονάδες: ξυλουργείο, αγρόκτημα, εργαστήριο κεραμικής, όπως και η επαγγελματική εκτυπωτική μονάδα ΣΧΗΜΑ+ΧΡΩΜΑ.
Όταν τον Φεβρουάριο 2025 ιδρύθηκε ο ΕΟΠΑΕ, δήθεν για να βελτιωθούν οι υπηρεσίες και να μπει τάξη στον χώρο της απεξάρτησης, ΕΚΛΕΙΣΕ τις Παραγωγικές Μονάδες.
Εδώ και ενάμιση χρόνο, τα μηχανήματα ΣΙΓΗΣΑΝ, γη και εγκαταστάσεις ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΦΘΗΚΑΝ, οι εργαζόμενοι με επαγγελματική εξειδίκευση ΑΠΑΞΙΩΘΗΚΑΝ πλήρως και κάποιοι από τους υπόλοιπους ΜΕΤΑΚΙΝΗΘΗΚΑΝ σε άλλες Μονάδες.
Οι Παραγωγικές Μονάδες απασχολούσαν για δεκαετίες μόνιμο προσωπικό και στόχευαν στην ενίσχυση της αυτοχρηματοδότησης του ΚΕΘΕΑ και την παροχή επαγγελματικής κατάρτισης στους ανθρώπους που βρίσκονταν στη φάση της Επανένταξης.
Συνέβαλλαν επίσης στην οργάνωση δημιουργικών δραστηριοτήτων για τα μέλη της Θεραπευτικής Κοινότητας και υλοποιούσαν ευρωπαϊκά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης.
Το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΚΕΡΑΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΥΑΛΙΟΥ κάλυπτε τις ανάγκες του ΚΕΘΕΑ σε κεραμικά, αναλάμβανε παραγγελίες τρίτων, διοργάνωνε αλλά και συμμετείχε σε διάφορες εκθέσεις.
Το ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ, με έκταση 130 στρέμματα, κάλυπτε κυρίως τις ανάγκες της Θεραπευτικής Κοινότητας και του Ξενώνα κοινωνικής επανένταξης. Τα προϊόντα του πιστοποιούνταν από το 2008 ως προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας, ενώ επί πολλά χρόνια βρίσκονταν και στα ράφια καταστημάτων.
Το ΞΥΛΟΥΡΓΕΙΟ αποτελούσε μια μονάδα με σύγχρονο εξοπλισμό και μεγάλες παραγωγικές δυνατότητες, που κάλυπτε τις ανάγκες του Οργανισμού σε έπιπλα και προϊόντα ξύλου, διαθέτοντας παράλληλα μέρος της παραγωγής στην αγορά.
Η Μονάδα γραφικών τεχνών ΣΧΗΜΑ+XΡΩΜΑ, με αντικείμενο το σχεδιασμό και την παραγωγή εντύπων κάθε είδους, λειτουργούσε σε συνθήκες πλήρους ανταγωνισμού με επαγγελματικές προδιαγραφές, ήταν παραγωγικά καθετοποιημένη, πρωτοπόρα στην παραγωγική φιλοσοφία της και πιστοποιημένη με τα αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Το 1/4 των εργαζομένων ήταν απόφοιτοι θεραπευτικών προγραμμάτων και είχαν ειδικευτεί σε εργασίες που απαιτούν ακρίβεια και υπευθυνότητα.
Μέλη της κοινωνικής επανένταξης μπορούσαν να μαθητεύσουν για διάστημα έως και 8 μηνών, κατά το οποίο ασφαλίζονταν και αμείβονταν, έχοντας τη δυνατότητα επαγγελματικής κατάρτισης σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον.
Το αξιοζήλευτο πελατολόγιο της Μονάδας ΣΧΗΜΑ+ΧΡΩΜΑ περιελάμβανε δημιουργικά γραφεία, εκδότες, οργανισμούς, εταιρίες, ιδρύματα, μουσεία, ακόμα και τη Βουλή των Ελλήνων, που με την παραγωγή των εντύπων τους συνέβαλαν στο έργο της απεξάρτησης.
Όλα αυτά εγκαταλείφθηκαν. Η διοίκηση του ΕΟΠΑΕ και το υπουργείο Υγείας που εποπτεύει τον Οργανισμό, δεν έχουν προβεί σε καμιά επίσημη ενημέρωση. Ο προσωρινός (εδώ και ενάμιση χρόνο) πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ κος Αθανάσιος Θεοχάρης δεν έχει απαντήσει:
Γιατί καταστρέφονται από την αχρησία εγκαταστάσεις και μηχανήματα αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, ενώ θα μπορούσαν να αποφέρουν σημαντικά έσοδα από παραγωγικές εργασίες;
Γιατί το προσωπικό των Μονάδων δεν αξιοποιείται και παραμένει αδρανές, χωρίς κι αυτό να παίρνει απαντήσεις, ενώ διαθέτει μεγάλη εμπειρία, δυνατότητες και διάθεση να προσφέρει;
Γιατί ανατίθενται σε ιδιώτες, προμήθειες και υπηρεσίες αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, που θα μπορούσαν να καλύπτονται άριστα από τις παραγωγικές μονάδες του Οργανισμού;
Γιατί χάνονται πολύτιμες θέσεις εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των μελών της κοινωνικής επανένταξης;
Ο ΕΟΠΑΕ απαξιώνει ανθρώπους, εγκαταστάσεις, διαδικασίες, εργαζόμενους και λήπτες υπηρεσιών. Διαλύει το δημόσιο σύστημα απεξάρτησης και κατασπαταλά ένα κοινωνικό κεφάλαιο που είχε συσσωρευτεί με προσπάθειες και κόπους δεκαετιών. Πρόκειται για σκάνδαλο με μεγάλες κοινωνικές συνέπειες, που πρέπει να το σταματήσουμε.
Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 20ού αιώνα. Η ύστερη Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν ήδη σε διαδικασία διοικητικού, στρατιωτικού και κοινωνικού μετασχηματισμού.
Εκσυγχρονισμός, εθνικισμός, στρατός και δημοκρατία στην ιστορική σύνθεση του Έρικ Γιαν Ζούρχερ
Το βιβλίο Turkey: A Modern History του ιστορικού Έρικ Γιαν Ζούρχερ αποτελεί μια συνολική μελέτη της μετάβασης από την ύστερη Οθωμανική Αυτοκρατορία στη σύγχρονη Τουρκική Δημοκρατία. Η αφήγηση αρχίζει στα τέλη του 18ου αιώνα και φτάνει μέχρι τις εκλογές του 2002, όταν η άνοδος του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης άνοιξε μια νέα εποχή στην τουρκική πολιτική.
Η βασική συμβολή του βιβλίου βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αμφισβητεί την καθιερωμένη αντίληψη ότι η Τουρκική Δημοκρατία του Μουσταφά Κεμάλ υπήρξε μια σχεδόν απόλυτη ρήξη με το οθωμανικό παρελθόν. Ο Ζούρχερ δεν αρνείται τη σημασία της ίδρυσης της Δημοκρατίας και των κεμαλικών μεταρρυθμίσεων.
Υποστηρίζει, όμως, ότι πολλές από τις ιδέες, τις διοικητικές δομές, τα πολιτικά στελέχη και τις μεθόδους εξουσίας του νέου καθεστώτος είχαν διαμορφωθεί ήδη κατά τον 19ο αιώνα και κυρίως την περίοδο των Νεοτούρκων.
Η σύγχρονη Τουρκία παρουσιάζεται έτσι όχι ως δημιούργημα μιας μοναδικής επανάστασης, αλλά ως αποτέλεσμα μιας μακράς και συχνά βίαιης διαδικασίας συγκεντρωτισμού, εκδυτικισμού, εθνικής ομογενοποίησης και κρατικής οικοδόμησης.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία μπροστά στην ευρωπαϊκή υπεροχή
Στα τέλη του 18ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέμενε ένα τεράστιο, πολυεθνικό και πολυθρησκευτικό κράτος. Η εξουσία του σουλτάνου δεν λειτουργούσε μέσα από έναν σύγχρονο, ομοιογενή διοικητικό μηχανισμό. Το κέντρο βασιζόταν σε σύνθετες σχέσεις με επαρχιακούς αξιωματούχους, τοπικούς προκρίτους, στρατιωτικά σώματα, θρησκευτικές κοινότητες και φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς.
Η αυτοκρατορία άρχισε να αντιμετωπίζει όλο και εντονότερα τη στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική υπεροχή της Ευρώπης. Οι ήττες από τη Ρωσία και την Αυστρία, η απώλεια εδαφών και η δυσκολία ελέγχου των επαρχιών έπεισαν ένα τμήμα της οθωμανικής ηγεσίας ότι το κράτος έπρεπε να αλλάξει.
Οι πρώτες μεταρρυθμίσεις δεν γεννήθηκαν από μια αφηρημένη επιθυμία εκδυτικισμού. Ήταν πρωτίστως προσπάθειες επιβίωσης της αυτοκρατορίας. Το κράτος χρειαζόταν αποτελεσματικότερο στρατό, σταθερότερα φορολογικά έσοδα, κεντρικότερη διοίκηση και στελέχη εκπαιδευμένα στις νέες επιστήμες και τεχνικές.
Η Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908. Η επαναφορά του Συντάγματος δημιούργησε προσδοκίες εκδημοκρατισμού, αλλά άνοιξε και τον δρόμο για έναν περισσότερο συγκεντρωτικό εθνικισμό.
Ο Σελίμ Γ΄ και η «Νέα Τάξη»
Ο σουλτάνος Σελίμ Γ΄ επιχείρησε να δημιουργήσει έναν στρατό ευρωπαϊκού τύπου, γνωστό ως Νιζάμ-ι Τζεντίντ, δηλαδή «Νέα Τάξη». Για να χρηματοδοτήσει το εγχείρημα, δημιούργησε νέους οικονομικούς μηχανισμούς και προσπάθησε να περιορίσει τα συμφέροντα παραδοσιακών στρατιωτικών και διοικητικών ομάδων.
Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια συνάντησε ισχυρές αντιστάσεις. Οι γενίτσαροι, θρησκευτικοί κύκλοι και άλλες ομάδες που αισθάνονταν ότι απειλούνται κινητοποιήθηκαν εναντίον της. Ο Σελίμ ανατράπηκε το 1807 και δολοφονήθηκε έναν χρόνο αργότερα.
Η αποτυχία του ανέδειξε ένα πρόβλημα που θα επανεμφανιζόταν σε όλη τη νεότερη τουρκική ιστορία: κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού δημιουργούσε νέες κοινωνικές δυνάμεις, αλλά ταυτόχρονα απειλούσε παλαιά προνόμια.Ο εκσυγχρονισμός, επομένως, δεν ήταν ουδέτερη τεχνική διαδικασία. Ήταν σύγκρουση για την κατανομή της εξουσίας.
Ο Μαχμούτ Β΄ και η ενίσχυση του κεντρικού κράτους
Ο Μαχμούτ Β΄ κατάφερε να προχωρήσει πολύ περισσότερο. Αρχικά αναγκάστηκε να συμβιβαστεί με ισχυρούς τοπικούς παράγοντες, αλλά σταδιακά ενίσχυσε την κεντρική διοίκηση και περιόρισε την αυτονομία των επαρχιακών δυνάμεων.
Το 1826 διέλυσε βίαια το σώμα των γενιτσάρων, απομακρύνοντας ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια στη δημιουργία σύγχρονου στρατού. Παράλληλα, ανέπτυξε υπουργεία, νέα εκπαιδευτικά ιδρύματα, απογραφικούς μηχανισμούς, ταχυδρομικές υπηρεσίες και μια νέα γραφειοκρατική ελίτ.
Η σημασία αυτών των αλλαγών υπερβαίνει την εποχή τους. Ο Μαχμούτ έθεσε τις βάσεις ενός κράτους που επιδίωκε να γνωρίζει, να καταγράφει και να ελέγχει αποτελεσματικότερα τον πληθυσμό και την επικράτειά του. Η τάση προς τον συγκεντρωτισμό έγινε μόνιμο χαρακτηριστικό τόσο της ύστερης αυτοκρατορίας όσο και της μελλοντικής Τουρκικής Δημοκρατίας.
Οι μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ
Η περίοδος του Τανζιμάτ, από το 1839 έως το 1871, αποτέλεσε συστηματικότερη προσπάθεια αναδιοργάνωσης της αυτοκρατορίας. Οι μεταρρυθμιστές επιχείρησαν να δημιουργήσουν σύγχρονο διοικητικό, νομικό, εκπαιδευτικό και φορολογικό σύστημα.
Με τα αυτοκρατορικά διατάγματα του 1839 και του 1856 διακηρύχθηκαν η ασφάλεια της ζωής, της τιμής και της περιουσίας των υπηκόων, η τακτικότερη φορολογία και μια μορφή ισότητας μουσουλμάνων και μη μουσουλμάνων ενώπιον του κράτους. Δημιουργήθηκαν νέα δικαστήρια και σχολεία, μεταφράστηκαν ευρωπαϊκοί κώδικες και αναπτύχθηκε μια επαγγελματική γραφειοκρατία.
Το Τανζιμάτ δεν δημιούργησε φιλελεύθερη δημοκρατία.Ενίσχυσε κυρίως την ικανότητα του κεντρικού κράτους. Η ισότητα των υπηκόων συνυπήρχε με αυταρχικές μεθόδους και η εισαγωγή ευρωπαϊκών θεσμών δεν εξαφάνισε τις κοινωνικές και θρησκευτικές ιεραρχίες.
Παράλληλα, η αυτοκρατορία ενσωματώθηκε βαθύτερα στην ευρωπαϊκή οικονομία. Οι διομολογήσεις, ο εξωτερικός δανεισμός και η διείσδυση του ευρωπαϊκού εμπορίου αύξησαν την εξάρτησή της. Το 1875 το οθωμανικό κράτος αδυνατούσε πλέον να εξυπηρετήσει τα χρέη του, γεγονός που οδήγησε αργότερα στη διεθνή οικονομική επιτήρηση μέσω της Διοίκησης του Οθωμανικού Δημοσίου Χρέους.
Ο Αμπντούλ Χαμίτ Β΄: αυταρχισμός και εκσυγχρονισμός
Η βασιλεία του Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ συχνά περιγράφεται αποκλειστικά ως περίοδος αντιδραστικής δεσποτείας. Ο Ζούρχερ παρουσιάζει μια πιο σύνθετη εικόνα.
Ο σουλτάνος ανέστειλε το Σύνταγμα και κυβέρνησε μέσω ενός αυστηρά συγκεντρωτικού συστήματος, λογοκρισίας, παρακολούθησης και αστυνομικού ελέγχου. Ταυτόχρονα, όμως, επέκτεινε την εκπαίδευση, τις συγκοινωνίες, τον τηλέγραφο και τη δημόσια διοίκηση. Πολλά από τα στελέχη που αργότερα θα ανέτρεπαν το χαμιτικό καθεστώς είχαν εκπαιδευτεί στα σχολεία που το ίδιο είχε δημιουργήσει.
Η περίοδος αυτή ενίσχυσε και την πολιτική χρήση του Ισλάμ. Ο σουλτάνος πρόβαλε την ιδιότητά του ως χαλίφη και επιχείρησε να συσπειρώσει τους μουσουλμάνους υπηκόους γύρω από τον θρόνο, καθώς οι χριστιανικοί πληθυσμοί της αυτοκρατορίας στρέφονταν όλο και περισσότερο προς τα εθνικά κινήματα.
Η ίδια η διαδικασία εκσυγχρονισμού παρήγαγε, επομένως, την αντιπολίτευση. Νέοι αξιωματικοί, γιατροί, δημόσιοι υπάλληλοι και διανοούμενοι άρχισαν να θεωρούν ότι η σωτηρία του κράτους απαιτούσε συνταγματική διακυβέρνηση και πολιτική αλλαγή.
Ο Μουσταφά Κεμάλ . Η στρατιωτική νίκη αποτέλεσε τη βάση νομιμοποίησης του νέου τουρκικού κράτους.
Οι Νεότουρκοι και η Επανάσταση του 1908
Η Επιτροπή Ένωσης και Προόδου, η σημαντικότερη οργάνωση των Νεοτούρκων, στηρίχθηκε κυρίως σε μορφωμένους κρατικούς υπαλλήλους και αξιωματικούς. Η επανάσταση του 1908 ανάγκασε τον Αμπντούλ Χαμίτ να επαναφέρει το Σύνταγμα.
Αρχικά επικράτησε κλίμα ελευθερίας και αισιοδοξίας. Πολιτικές οργανώσεις, εφημερίδες και κοινωνικές ομάδες εμφανίστηκαν στο προσκήνιο. Η αυτοκρατορία, όμως, βρισκόταν ήδη σε βαθιά κρίση. Εθνικά κινήματα, διεθνείς πιέσεις και εσωτερικοί ανταγωνισμοί υπονόμευαν τη συνοχή της.
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι υπήρξαν καθοριστικοί. Η αυτοκρατορία έχασε σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές κτήσεις της και εκατοντάδες χιλιάδες μουσουλμάνοι πρόσφυγες κατέφυγαν στην Ανατολία. Η εμπειρία της ήττας, της προσφυγιάς και των μαζικών εκτοπισμών ενίσχυσε τον τουρκικό εθνικισμό και την πεποίθηση ότι η επιβίωση απαιτούσε ένα ισχυρότερο και περισσότερο ομοιογενές κράτος.
Μετά το 1913 η Επιτροπή Ένωσης και Προόδου εγκαθίδρυσε ουσιαστικά μονοκομματικό καθεστώς. Η εξουσία συγκεντρώθηκε γύρω από ηγετικά στελέχη όπως ο Ταλαάτ, ο Ενβέρ και ο Τζεμάλ.
Πόλεμος, εθνική ομογενοποίηση και καταστροφή
Η συμμετοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων υπήρξε καταστροφική. Οι πολεμικές επιχειρήσεις, οι επιδημίες, η πείνα και οι μετακινήσεις πληθυσμών προκάλεσαν τεράστιες ανθρώπινες απώλειες.
Κεντρική θέση στην περίοδο κατέχει η εξόντωση και εκτόπιση του αρμενικού πληθυσμού το 1915. Ο Ζούρχερ εντάσσει τα γεγονότα στο πλαίσιο της πολεμικής κρίσης, της εθνικιστικής ριζοσπαστικοποίησης και της πολιτικής δημογραφικής αναδιάρθρωσης της Ανατολίας. Η εκτόπιση δεν παρουσιάζεται ως απλή παρενέργεια του πολέμου, αλλά ως οργανωμένη κρατική πολιτική που οδήγησε στον θάνατο τεράστιου μέρους του αρμενικού πληθυσμού.
Η περίοδος των Νεοτούρκων άλλαξε ριζικά τη δημογραφική και οικονομική δομή της Ανατολίας. Οι χριστιανικές κοινότητες, που κατείχαν σημαντική θέση στο εμπόριο και στις πόλεις, εξαλείφθηκαν ή εκτοπίστηκαν. Οι περιουσίες τους μεταβιβάστηκαν σε μουσουλμανικά χέρια και δημιουργήθηκαν νέες κοινωνικές και οικονομικές ελίτ.
Ο Μουσταφά Κεμάλ και ο Πόλεμος
Μετά την ήττα του 1918, η Οθωμανική Αυτοκρατορία τέθηκε ουσιαστικά υπό συμμαχικό έλεγχο. Η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη το 1919 επιτάχυνε την ανάπτυξη του τουρκικού εθνικού κινήματος.
Ο Μουσταφά Κεμάλ κατάφερε να συνδέσει διαφορετικές τοπικές οργανώσεις αντίστασης και να συγκροτήσει νέο πολιτικό κέντρο στην Άγκυρα. Η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση διεκδίκησε την εθνική κυριαρχία απέναντι τόσο στις δυνάμεις κατοχής όσο και στην κυβέρνηση του σουλτάνου.
Ο Ζούρχερ τονίζει ότι το εθνικό κίνημα δεν συγκροτήθηκε από το μηδέν. Βασίστηκε σε δίκτυα, στελέχη, αξιωματικούς και οργανωτικές εμπειρίες της Επιτροπής Ένωσης και Προόδου. Πολλοί πρωταγωνιστές του εθνικού αγώνα προέρχονταν από το νεοτουρκικό κίνημα.
Η στρατιωτική νίκη εναντίον της Ελλάδας οδήγησε στη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, στη διεθνή αναγνώριση του νέου τουρκικού κράτους και στην υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η ανταλλαγή σταθεροποίησε τα κρατικά σύνορα, αλλά επισφράγισε τη βίαιη μετάβαση από την πολυεθνική αυτοκρατορία σε εθνικά ομογενοποιημένα κράτη.
Η δημιουργία του μονοκομματικού καθεστώτος
Η Τουρκική Δημοκρατία ιδρύθηκε το 1923. Στα πρώτα χρόνια υπήρχαν πολιτικές διαφωνίες μέσα στο ίδιο το εθνικό κίνημα. Παλαιοί συνεργάτες του Μουσταφά Κεμάλ επιχείρησαν να δημιουργήσουν αντιπολιτευόμενο κόμμα και εξέφρασαν διαφορετικές απόψεις για τη σχέση κυβέρνησης, Βουλής και κοινωνίας.
Η εξέγερση του Σεΐχη Σαΐντ το 1925 επέτρεψε στην κυβέρνηση να περιορίσει αποφασιστικά την αντιπολίτευση. Θεσπίστηκαν έκτακτα μέτρα, δημιουργήθηκαν Δικαστήρια Ανεξαρτησίας και έκλεισε το αντιπολιτευόμενο κόμμα. Μέχρι το 1927 είχε εδραιωθεί ένα μονοκομματικό σύστημα γύρω από τον Μουσταφά Κεμάλ και το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα.
Η νέα δημοκρατία δεν αποτέλεσε φιλελεύθερο πολυκομματικό καθεστώς. Ήταν ένα συγκεντρωτικό κράτος που επιδίωκε να μετασχηματίσει την κοινωνία από τα πάνω.
Οι κεμαλικές μεταρρυθμίσεις
Το κεμαλικό πρόγραμμα συμπυκνώθηκε στις Έξι Αρχές: ρεπουμπλικανισμός, εθνικισμός, λαϊκισμός, κρατισμός, κοσμικότητα και επαναστατικός μεταρρυθμισμός.
Καταργήθηκαν το σουλτανάτο και το χαλιφάτο, έκλεισαν οι θρησκευτικές αδελφότητες και αντικαταστάθηκε μεγάλο μέρος του ισλαμικού δικαίου με ευρωπαϊκούς κώδικες. Υιοθετήθηκε το λατινικό αλφάβητο, μεταρρυθμίστηκε η εκπαίδευση και ενισχύθηκε η δημόσια παρουσία των γυναικών. Η ενδυμασία, η γλώσσα, το ημερολόγιο και τα επώνυμα μετατράπηκαν σε πεδία κρατικής παρέμβασης.
Η κοσμικότητα δεν σήμαινε πλήρη αποχώρηση του κράτους από τη θρησκεία. Το κράτος κατήργησε ανεξάρτητους θρησκευτικούς θεσμούς και έθεσε το σουνιτικό Ισλάμ υπό διοικητικό έλεγχο, μέσω της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων.
Ο τουρκικός εθνικισμός επιχείρησε να δημιουργήσει ενιαία εθνική ταυτότητα. Η πολιτική αυτή περιθωριοποίησε ή καταπίεσε ταυτότητες που δεν εντάσσονταν εύκολα στο επίσημο πρότυπο, ιδιαίτερα την κουρδική.
Οι μεταρρυθμίσεις άλλαξαν βαθιά το θεσμικό και πολιτισμικό πρόσωπο της χώρας. Η κοινωνική τους διείσδυση, όμως, ήταν άνιση. Οι μεγάλες πόλεις και οι μορφωμένες ελίτ άλλαξαν ταχύτερα από την αγροτική ενδοχώρα, όπου οι παραδοσιακές και θρησκευτικές δομές διατήρησαν σημαντική επιρροή.
Ο Αντνάν Μεντερές. Η εκλογική επικράτηση του Δημοκρατικού Κόμματος το 1950 τερμάτισε τη μονοκομματική περίοδο, χωρίς να εξαλείψει τις αυταρχικές τάσεις.
Ο κρατισμός και η κοινωνική μεταμόρφωση
Κατά τη δεκαετία του 1930 το κράτος ανέλαβε πρωταγωνιστικό οικονομικό ρόλο. Δημιουργήθηκαν κρατικές βιομηχανίες, τράπεζες και υποδομές, ενώ επιδιώχθηκε μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία.
Ο κρατισμός δεν αποσκοπούσε στην κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Ήταν μια μορφή εθνικής ανάπτυξης υπό κρατική καθοδήγηση, σε μια χώρα με περιορισμένο ιδιωτικό κεφάλαιο και αδύναμη βιομηχανική βάση.
Παράλληλα, το καθεστώς δημιούργησε νέες διοικητικές, στρατιωτικές και μορφωμένες ελίτ. Τα Λαϊκά Σπίτια, η εκπαίδευση και οι επίσημες ιστορικές και γλωσσικές θεωρίες χρησιμοποιήθηκαν για τη διάδοση της κεμαλικής εθνικής ταυτότητας.
Η οικοδόμηση του σύγχρονου κράτους προχώρησε μαζί με τον περιορισμό του πολιτικού πλουραλισμού. Η αντίφαση ανάμεσα στον κοινωνικό εκσυγχρονισμό και στον πολιτικό αυταρχισμό θα παρέμενε βασικό χαρακτηριστικό της Τουρκίας.
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η μετάβαση στον πολυκομματισμό
Η Τουρκία παρέμεινε ουδέτερη κατά το μεγαλύτερο μέρος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η στρατιωτική κινητοποίηση επιβάρυνε έντονα την οικονομία και το βιοτικό επίπεδο.
Η κυβέρνηση επέβαλε τον φόρο περιουσίας, ο οποίος εφαρμόστηκε με ιδιαίτερα διακριτικό τρόπο εις βάρος των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων. Το μέτρο ενίσχυσε περαιτέρω τη μεταβίβαση οικονομικής ισχύος σε μουσουλμανικά χέρια.
Μετά τον πόλεμο, οι διεθνείς συνθήκες και οι εσωτερικές κοινωνικές πιέσεις ευνόησαν τη μετάβαση στον πολυκομματισμό. Η Τουρκία επιδίωκε στενότερη σύνδεση με τη Δύση, ενώ στο εσωτερικό είχαν αυξηθεί οι αντιδράσεις απέναντι στον κρατικό παρεμβατισμό και το μονοκομματικό καθεστώς.
Το Δημοκρατικό Κόμμα ιδρύθηκε το 1946 από πρώην στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος και κέρδισε τις εκλογές του 1950. Η ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας αποτέλεσε ιστορική τομή.
Η διακυβέρνηση Μεντερές και το πραξικόπημα του 1960
Το Δημοκρατικό Κόμμα του Αντνάν Μεντερές εξέφρασε αγροτικά στρώματα, επιχειρηματίες και θρησκευόμενους πολίτες που αισθάνονταν αποκλεισμένοι από την κεμαλική γραφειοκρατική ελίτ.
Η πρώτη περίοδος διακυβέρνησής του συνδέθηκε με οικονομική ανάπτυξη, μηχανοποίηση της γεωργίας, αμερικανική βοήθεια και ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Η Τουρκία εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ και εδραιώθηκε στο δυτικό στρατόπεδο.
Σταδιακά, όμως, η οικονομική κατάσταση επιδεινώθηκε και η κυβέρνηση έγινε περισσότερο αυταρχική. Περιόρισε τον Τύπο και την αντιπολίτευση και χρησιμοποίησε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να συγκεντρώσει εξουσία.
Το στρατιωτικό πραξικόπημα της 27ης Μαΐου 1960 ανέτρεψε την κυβέρνηση. Ο Μεντερές και δύο υπουργοί του εκτελέστηκαν. Ο στρατός εμφανίστηκε πλέον ανοιχτά ως θεματοφύλακας του κεμαλικού κράτους και ως δύναμη που θεωρούσε ότι δικαιούται να παρεμβαίνει όταν η πολιτική ηγεσία απομακρυνόταν από τις αρχές του.
Η «Δεύτερη Δημοκρατία» και η πολιτική αστάθεια
Το Σύνταγμα του 1961 ήταν περισσότερο φιλελεύθερο από το προηγούμενο. Ενίσχυσε τα δικαιώματα, αναγνώρισε μεγαλύτερη ελευθερία οργάνωσης και δημιούργησε θεσμικά αντίβαρα, όπως το Συνταγματικό Δικαστήριο.
Η σχετική ελευθερία επέτρεψε την ανάπτυξη εργατικών συνδικάτων, σοσιαλιστικών οργανώσεων, φοιτητικών κινημάτων και νέων πολιτικών ιδεών. Παράλληλα, ενισχύθηκαν η εθνικιστική δεξιά και το πολιτικό Ισλάμ.
Η Τουρκία γνώρισε ταχύτατη αστικοποίηση. Εκατομμύρια άνθρωποι μετακινήθηκαν από την ύπαιθρο προς τις πόλεις, δημιουργώντας νέες συνοικίες, κοινωνικά δίκτυα και πολιτικές ταυτότητες. Η οικονομία αναπτύχθηκε μέσα από ένα μοντέλο υποκατάστασης εισαγωγών, αλλά παρέμεινε εξαρτημένη από το κράτος και τις διεθνείς χρηματοδοτήσεις.
Το 1971 ο στρατός επενέβη ξανά, αυτή τη φορά μέσω τελεσιγράφου. Η δεκαετία του 1970 σημαδεύτηκε από αδύναμες κυβερνήσεις συνασπισμού, οικονομική κρίση και βίαιες συγκρούσεις ανάμεσα στην άκρα Αριστερά και την εθνικιστική Δεξιά. Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν σε πολιτικές δολοφονίες και συγκρούσεις.
Το πραξικόπημα του 1980
Στις 12 Σεπτεμβρίου 1980 ο στρατός κατέλαβε την εξουσία υπό τον στρατηγό Κενάν Εβρέν.
Τα πολιτικά κόμματα διαλύθηκαν, οι ηγέτες τους συνελήφθησαν και εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες ανακρίθηκαν ή φυλακίστηκαν. Τα βασανιστήρια υπήρξαν εκτεταμένα, ενώ συνδικάτα, πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις της κοινωνίας τέθηκαν υπό αυστηρό έλεγχο.
Το Σύνταγμα του 1982 ενίσχυσε την εκτελεστική εξουσία, τον πρόεδρο, τον στρατό και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Περιόρισε τις ελευθερίες που είχε αναγνωρίσει το Σύνταγμα του 1961 και δημιούργησε ένα καθεστώς επιτηρούμενης δημοκρατίας.
Ο στρατός δεν επιδίωξε να κυβερνά επ’ αόριστον. Στόχος του ήταν να αναδιαμορφώσει το πολιτικό σύστημα και να επιστρέψει την εξουσία σε ελεγχόμενες πολιτικές δυνάμεις.
Ο Τουργκούτ Οζάλ και η οικονομική στροφή
Οι εκλογές του 1983 έφεραν στην εξουσία το Κόμμα της Μητέρας Πατρίδας του Τουργκούτ Οζάλ. Η νέα κυβέρνηση προώθησε την απελευθέρωση της οικονομίας, τον περιορισμό του προστατευτισμού, τις εξαγωγές, την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και τη μεγαλύτερη σύνδεση με τις διεθνείς αγορές.
Η περίοδος Οζάλ μεταμόρφωσε την τουρκική οικονομία και κοινωνία. Ενισχύθηκε μια νέα επιχειρηματική τάξη, αυξήθηκε η ιδιωτική κατανάλωση και αναπτύχθηκαν οι επικοινωνίες και τα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης.
Η οικονομική απελευθέρωση δεν συνοδεύτηκε αμέσως από πλήρη πολιτικό εκδημοκρατισμό. Το Σύνταγμα του 1982, οι περιορισμοί στα συνδικάτα, ο ρόλος του στρατού και οι απαγορεύσεις παλαιών πολιτικών ηγετών συνέχισαν να καθορίζουν το σύστημα.
Κράτος, θρησκεία και πολιτικό Ισλάμ
Μετά το πραξικόπημα του 1980 το κράτος προώθησε την αποκαλούμενη «τουρκοϊσλαμική σύνθεση», συνδυάζοντας τον τουρκικό εθνικισμό με μια ελεγχόμενη σουνιτική θρησκευτικότητα. Η θρησκεία θεωρήθηκε ανάχωμα απέναντι στην Αριστερά και εργαλείο κοινωνικής συνοχής.
Η πολιτική αυτή συνέβαλε, ωστόσο, στην ενίσχυση των θρησκευτικών δικτύων και του πολιτικού Ισλάμ. Τα ισλαμικά κόμματα του Νετζμετίν Ερμπακάν αύξησαν την επιρροή τους, ενώ αδελφότητες και κινήματα, όπως εκείνο του Φετουλάχ Γκιουλέν, ανέπτυξαν σχολεία, επιχειρήσεις και μέσα ενημέρωσης.
Το 1996 ο Ερμπακάν έγινε πρωθυπουργός σε κυβέρνηση συνασπισμού. Το 1997 ο στρατός, μέσω του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, επέβαλε σειρά μέτρων για την προστασία του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους. Η πίεση οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης, σε μια παρέμβαση που έμεινε γνωστή ως «μεταμοντέρνο πραξικόπημα».
Η σύγκρουση δεν ήταν απλώς αντιπαράθεση θρησκείας και κοσμικότητας. Εξέφραζε κοινωνικούς και οικονομικούς ανταγωνισμούς ανάμεσα στην παλαιά κρατική και επιχειρηματική ελίτ και σε νέα συντηρητικά στρώματα της Ανατολίας.
Ερμπακάν
Το Κουρδικό και η βία του «βαθέος κράτους»
Το Κουρδικό αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες της σύγχρονης τουρκικής ιστορίας. Το κεμαλικό κράτος είχε οικοδομηθεί πάνω στην παραδοχή μιας ενιαίας τουρκικής εθνικής ταυτότητας. Η κουρδική γλώσσα και ταυτότητα υποβλήθηκαν σε μακροχρόνιους περιορισμούς.
Από το 1984 το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν, PKK, ξεκίνησε ένοπλο αγώνα. Η σύγκρουση κλιμακώθηκε ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1990, προκαλώντας δεκάδες χιλιάδες θανάτους, εκκενώσεις χωριών, εκτοπισμούς και εκτεταμένες παραβιάσεις δικαιωμάτων.
Η απάντηση του κράτους δεν περιορίστηκε στις επίσημες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Αναπτύχθηκαν σκοτεινά δίκτυα συνεργασίας ανάμεσα σε δυνάμεις ασφαλείας, εθνικιστές παρακρατικούς και οργανωμένο έγκλημα. Το σκάνδαλο του Σουσουρλούκ το 1996 αποκάλυψε μέρος αυτών των σχέσεων και έκανε ευρύτερα γνωστή την έννοια του «βαθέος κράτους».
Η σύλληψη του ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν το 1999 αποδυνάμωσε προσωρινά την ένοπλη σύγκρουση, χωρίς να επιλύσει το πολιτικό και κοινωνικό πρόβλημα.
Η ταραγμένη δεκαετία του 1990
Η δεκαετία του 1990 χαρακτηρίστηκε από εύθραυστους συνασπισμούς, διαφθορά, οικονομική αστάθεια, ένταση ανάμεσα σε κοσμικούς και ισλαμιστές και συνεχιζόμενη σύγκρουση στο Κουρδικό.
Τα παραδοσιακά κόμματα έχασαν σταδιακά την αξιοπιστία τους. Η κοινωνία έβλεπε ένα πολιτικό σύστημα ανίκανο να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση, τις κοινωνικές ανισότητες, τις φυσικές καταστροφές και την κρατική διαφθορά.
Η μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2001 επιτάχυνε την κατάρρευση των παλαιών πολιτικών σχηματισμών. Η αυστηρή οικονομική προσαρμογή σταθεροποίησε ορισμένους δείκτες, αλλά προκάλεσε σημαντικό κοινωνικό κόστος.
Η Δύση, το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βασίστηκε στη σύνδεση με τη Δύση. Η ένταξη στο ΝΑΤΟ, η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η σύνδεση με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα αποτέλεσαν βασικούς άξονες.
Οι σχέσεις με την Ευρώπη παρέμειναν αντιφατικές. Η Τουρκία επιθυμούσε την πλήρη ένταξη, αλλά αντιμετώπιζε εμπόδια που σχετίζονταν με τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το Κυπριακό, το Κουρδικό και τον ρόλο του στρατού.
Η τελωνειακή ένωση με την Ευρωπαϊκή Ένωση τέθηκε σε εφαρμογή το 1996. Το 1999, στη σύνοδο του Ελσίνκι, η Τουρκία αναγνωρίστηκε ως υποψήφια προς ένταξη χώρα. Η ευρωπαϊκή προοπτική άρχισε να λειτουργεί ως κίνητρο θεσμικών μεταρρυθμίσεων, χωρίς όμως να εξαφανίσει τις βαθιές επιφυλάξεις και των δύο πλευρών.
Παράλληλα, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης άνοιξε νέες δυνατότητες στην Κεντρική Ασία και στον Καύκασο. Η Τουρκία επιχείρησε να αναπτύξει δεσμούς με τα τουρκόφωνα κράτη, αλλά γρήγορα διαπίστωσε τα όρια της πολιτισμικής συγγένειας και της οικονομικής της ισχύος.
Οι εκλογές του 2002 και το τέλος ενός πολιτικού κύκλου
Στις εκλογές του Νοεμβρίου 2002 το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, που είχε προέλθει από τη μεταρρυθμιστική πτέρυγα του ισλαμικού κινήματος, κέρδισε καθαρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η νίκη του δεν οφειλόταν αποκλειστικά στη θρησκευτική ταυτότητα. Το κόμμα εξέφρασε τη δυσαρέσκεια απέναντι στη διαφθορά, την οικονομική κρίση και την ανικανότητα των παλαιών κομμάτων. Προσέλκυσε συντηρητικά λαϊκά στρώματα, ανερχόμενους επιχειρηματίες της Ανατολίας και ψηφοφόρους που επιθυμούσαν πολιτική σταθερότητα και ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται ουσιαστικά σε αυτό το σημείο. Δεν αποτελεί ιστορία της μετέπειτα μακράς διακυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Προσφέρει, όμως, το ιστορικό υπόβαθρο που επιτρέπει να κατανοήσουμε την άνοδό του.
Η μεγάλη συνέχεια πίσω από τις αλλαγές
Το κεντρικό συμπέρασμα του Ζούρχερ είναι ότι η νεότερη τουρκική ιστορία χαρακτηρίζεται τόσο από μεγάλες τομές όσο και από εντυπωσιακές συνέχειες.
Από τους οθωμανούς μεταρρυθμιστές μέχρι τους Νεότουρκους και τους κεμαλιστές, επανέρχονται ορισμένες βασικές ιδέες:
η σωτηρία του κράτους προηγείται συχνά των δικαιωμάτων του πολίτη,
ο εκσυγχρονισμός οργανώνεται από μια διοικητική και στρατιωτική ελίτ,
η κοινωνία θεωρείται αντικείμενο διαπαιδαγώγησης από τα πάνω,
η πολιτική πολυφωνία γίνεται ανεκτή όσο δεν απειλεί τις θεμελιώδεις επιλογές του κράτους,
ο στρατός αντιμετωπίζει τον εαυτό του ως θεματοφύλακα του πολιτεύματος,
ο εθνικισμός λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός νομιμοποίησης,
η σχέση κράτους και θρησκείας χαρακτηρίζεται περισσότερο από έλεγχο παρά από πραγματικό διαχωρισμό.
Η Τουρκία εκσυγχρονίστηκε, αστικοποιήθηκε, βιομηχανοποιήθηκε και απέκτησε εκλογική πολιτική. Δεν εγκατέλειψε όμως πλήρως την παράδοση του συγκεντρωτικού κράτους, της πολιτικής κηδεμονίας και της καχυποψίας απέναντι στην αυτόνομη κοινωνική οργάνωση.
Ένα κράτος που αλλάζει για να διατηρηθεί
Η ιστορική σύνθεση του Ζούρχερ δείχνει ότι οι επαναλαμβανόμενες μεταρρυθμίσεις της Τουρκίας είχαν μια βασική διπλή λειτουργία: μεταμόρφωναν το κράτος, αλλά ταυτόχρονα το προστάτευαν από τις δυνάμεις που γεννούσε η ίδια η αλλαγή.
Οι οθωμανικές μεταρρυθμίσεις δημιούργησαν μορφωμένους αξιωματικούς και γραφειοκράτες που αμφισβήτησαν τον σουλτάνο.
Οι Νεότουρκοι επιδίωξαν να σώσουν την αυτοκρατορία και επιτάχυναν τη μετάβαση στον εθνικισμό.
Οι κεμαλιστές οικοδόμησαν ένα σύγχρονο κοσμικό κράτος, αλλά περιόρισαν τον πολιτικό πλουραλισμό. Η μετάβαση στη δημοκρατία επέτρεψε την έκφραση κοινωνικών δυνάμεων, αλλά ο στρατός παρενέβη επανειλημμένα όταν θεωρούσε ότι απειλείται η κρατική τάξη. Η ελεγχόμενη ενίσχυση της θρησκείας μετά το 1980 συνέβαλε τελικά στην άνοδο του πολιτικού Ισλάμ.
Η ιστορία της σύγχρονης Τουρκίας δεν είναι, επομένως, μια απλή πορεία από την παράδοση προς τη νεωτερικότητα ούτε από την αυτοκρατορία προς τη δημοκρατία. Είναι η ιστορία μιας διαρκούς διαπραγμάτευσης ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία, στον συγκεντρωτισμό και την αντιπροσώπευση, στην κοσμικότητα και τη θρησκεία, στην εθνική ομοιογένεια και την πραγματική πολιτισμική ποικιλία της χώρας.
Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη παρατήρηση του βιβλίου: στη νεότερη τουρκική ιστορία, οι μεγαλύτερες αλλαγές δεν καταργούν πάντοτε τις παλαιές δομές εξουσίας. Συχνά τις ανανεώνουν, τους δίνουν νέα γλώσσα και τις προσαρμόζουν στις απαιτήσεις μιας διαφορετικής εποχής.
ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΚΆΤΩ ΣΥΝΔΕΣΜΟ
Ανοιχτό Θέατρο Συκεών «Μάνος Κατράκης», 21:00. Με αυτή την παράσταση ανοίγουν τα Μερκούρεια 2026, που φέτος πραγματοποιούνται από 22 Αυγούστου έως 1 Σεπτεμβρίου. Το έργο του Σικελού Giuseppe Massa παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε ελληνική παραγωγή, από το ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας και τη Ν.Β. ΑΜΚΕ. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που το προτιμώ από μια πιο συμβατική καλοκαιρινή περιοδεία. (dimosneapolis-sykeon.gr)
🎨 2. Τελευταίο Σαββατοκύριακο: «Πέρα από τον καμβά» | έως Κυριακή 23/8
Στο MOMus-Museum of Contemporary Art, εντός ΔΕΘ. Πρόκειται για επιλογές έργων από τη μόνιμη συλλογή του μουσείου και κλείνει αυτή την Κυριακή, οπότε είναι η τελευταία ευκαιρία. Το MOMus επιβεβαιώνει διάρκεια 20 Ιουλίου–23 Αυγούστου. (MOMus)
🎬 3. «Ένα απλό ατύχημα» — έναρξη του «Σινεμά με Θέα» | Δευτέρα 24/8
Στην οροφή του Μ2 του Thessaloniki Concert Hall. Το «Σινεμά με Θέα» επιστρέφει από 24 Αυγούστου έως 23 Σεπτεμβρίου, με τις αυγουστιάτικες προβολές στις 21:00 και εισιτήρια €6/€5. (Thessaloniki International Film Festival)
Η έναρξη γίνεται με το Ένα απλό ατύχημα (It Was Just an Accident) του Τζαφάρ Παναχί. Από τον συνδυασμό ταινία + θερινή προβολή στην ταράτσα του Μεγάρου + θέα στον Θερμαϊκό, αυτή είναι ίσως η καλύτερη συνολική έξοδος της εβδομάδας.
Στο Forest Theatre, 21:00. Το Εθνικό Θέατρο φέρνει στη Θεσσαλονίκη την παραγωγή που παρουσιάστηκε φέτος στην Επίδαυρο, σε διασκευή και σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου, με τη μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη. (n-t.gr)
Από καθαρά θεατρική άποψη, αυτή είναι η δική μου πρώτη επιλογή της εβδομάδας: μεγάλη κρατική παραγωγή, αρχαίο δράμα και μια δημιουργός με προσωπική σκηνική γλώσσα.
Eightball, 20:00. Για τη μουσική, αυτή είναι η πιο ιδιαίτερη επιλογή που βρίσκω αυτή την εβδομάδα — με την προϋπόθεση βέβαια ότι σε ενδιαφέρει το metal. Οι Sacred Reich, ιστορικό όνομα του αμερικανικού thrash metal, επιστρέφουν στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής περιοδείας τους. Η εμφάνιση της 26ης Αυγούστου επιβεβαιώνεται από την τρέχουσα καταχώριση της διοργάνωσης. (COMETOGETHER)
Δεν θα το πρότεινα σε όλους. Για φίλο όμως του metal, είναι από τα γεγονότα της εβδομάδας που δεν θα προσπερνούσα.
MOMus–Πειραματικό Κέντρο Τεχνών, Λιμάνι, εγκαίνια 20:00. Αυτή είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα νέα εικαστική άφιξη της εβδομάδας. Η έκθεση εξετάζει το graffiti όχι απλώς ως αισθητική αλλά ως αστική γραφή, αρχείο και εφήμερη πολιτιστική πρακτική: τι απομένει από ένα έργο δρόμου όταν ο τοίχος καλύπτεται ή κατεδαφίζεται; (MOMus)
Και μου φαίνεται ιδιαίτερα ταιριαστή στη Θεσσαλονίκη, λόγω της σχέσης της πόλης με την ελληνική graffiti/street-art σκηνή.
Πέντε πολιτιστικές εξελίξεις της εβδομάδας, 14–21 Αυγούστου 2026
Η επιλογή βασίζεται στη διεθνή απήχηση και στη θεσμική ή καλλιτεχνική σημασία — όχι απλώς στο μέγεθος της δημοσιότητας.
Κεντρική Φωτογραφία: διεθνές φεστιβάλ του Εδιμβούργου
1. Η διαμάχη για το Kennedy Center πέρασε ξανά στα δικαστήρια
Γεγονός / πολιτιστική πολιτική: Στις 19–20 Αυγούστου κλιμακώθηκε η δικαστική σύγκρουση για το Kennedy Center της Ουάσιγκτον. Η διοίκηση του κέντρου αποφάσισε να προσθέσει στην πρόσοψη αναφορά στον Ντόναλντ Τραμπ, να ονομάσει την εξωτερική πλατεία προς τιμήν του και να κλείσει το μεγαλύτερο μέρος του συγκροτήματος για διετή ανακαίνιση. Προηγούμενη ομοσπονδιακή απόφαση είχε κρίνει παράνομη την προσθήκη του ονόματος και είχε μπλοκάρει το κλείσιμο.
Το κέντρο δεσμεύθηκε να μην προχωρήσει σε νέα επιγραφή πριν από τις 8 Σεπτεμβρίου, ενώ κατατέθηκε επείγον αίτημα δικαστικής απαγόρευσης. Επομένως οι αλλαγές και το διετές κλείσιμο είναι σχέδια, όχι τετελεσμένα γεγονότα.
2. Ο Χρυσός Λέοντας του Λοκάρνο σε ρουμανικό κοινωνικό δράμα
You Don’t Belong Here Locarno Film Festival Δεν Ανήκεις Εδώ Φεστιβάλ Κινηματογράφου Λοκάρνο
Γεγονός / κινηματογράφος: Στις 15 Αυγούστου το 79ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λοκάρνο απένειμε τον Χρυσό Λέοντα στο You Don’t Belong Here του Ρουμάνου Φλόριν Σέρμπαν. Το σκοτεινό δράμα πατέρα και γιου εξετάζει τη βία, την τοξική αρρενωπότητα και την κοινωνική μισαλλοδοξία μέσα από την υποψία ότι ο έφηβος γιος ενός γιατρού εμπλέκεται σε φόνο.
Η Μόνικα Μπελούτσι και η Κιμ Μιν-χι απέσπασαν τα δύο βραβεία ερμηνείας, ενώ ο Χονγκ Σανγκ-σου βραβεύθηκε για τη σκηνοθεσία.
Γιατί έχει σημασία: το Λοκάρνο παραμένει βασικός διεθνής δίαυλος για κινηματογράφο που βρίσκεται ανάμεσα στο φεστιβαλικό κύκλωμα και την ευρύτερη διανομή. Η διάκριση επαναφέρει στο προσκήνιο το ρουμανικό σινεμά ως φορέα αιχμηρής κοινωνικής παρατήρησης. Επίσημη ανακοίνωση του Φεστιβάλ Λοκάρνο, πλήρης αναφορά των βραβείων
3. Δύο μεγάλες ανακτήσεις κλεμμένων έργων σε Ιταλία και Βραζιλία
Γεγονός / εικαστικά και προστασία κληρονομιάς: Στις 14 Αυγούστου οι ιταλικές αρχές ανακοίνωσαν την ανάκτηση τριών έργων των Σεζάν, Ρενουάρ και Ματίς, συνολικής αξίας άνω των 9 εκατ. ευρώ, τα οποία είχαν κλαπεί τον Μάρτιο από το Fondazione Magnani Rocca κοντά στην Πάρμα. Πέντε ύποπτοι τέθηκαν υπό κράτηση.
Παράλληλα, στη Βραζιλία ανακτήθηκαν οκτώ χαρακτικά του Ματίς από το βιβλίο Jazz, κλεμμένα τον Δεκέμβριο του 2025 από τη δημοτική βιβλιοθήκη Mário de Andrade στο Σάο Πάολο. Πέντε έργα του Κάντιντο Πορτινάρι παραμένουν αγνοούμενα.
Γιατί έχει σημασία: οι σχεδόν ταυτόχρονες επιχειρήσεις αναδεικνύουν τόσο τη διασυνοριακή φύση του εγκλήματος τέχνης όσο και τον ειδικό ρόλο αστυνομικών μονάδων, αρχείων και τεχνικών εγκληματολογίας στην ανάκτηση πολιτιστικών αγαθών. Associated Press, The Art Newspaper για τη βραζιλιάνικη υπόθεση
Οι Καραμπινιέροι με τα ανακτημένα έργα των Σεζάν, Ματίς και Ρενουάρ. Πηγή: Ιταλοί Καραμπινιέροι μέσω Associated Press.
4. Το Ihsane συνέδεσε χορό, ζωντανή μουσική και πολιτική μνήμη στο Εδιμβούργο
Γεγονός / χορός και μουσική: Από τις 18 έως τις 20 Αυγούστου παρουσιάστηκε σε βρετανική πρεμιέρα στο Edinburgh International Festival το Ihsane του Σίντι Λαρμπί Σερκαουί. Η παραγωγή ενώνει το Ballet du Grand Théâtre de Genève και την ομάδα Eastman με ζωντανή μουσική του Τυνήσιου μουσικού Jasser Haj Youssef — βιόλα ντ’ αμόρε, ούτι, κρουστά και φωνές.
Το έργο είναι αφιερωμένο σε έναν γκέι Μαροκινό που δολοφονήθηκε στο Βέλγιο και προσεγγίζει τη θλίψη, τη βία και τον διωγμό μέσα από παραδόσεις της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.
Γιατί έχει σημασία: αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημερινής διεθνούς παραστατικής σκηνής, όπου ο σύγχρονος χορός, το κλασικό μπαλέτο, η μουσική και η προσωπική–πολιτική μαρτυρία δεν λειτουργούν ως ξεχωριστοί κλάδοι. Η παραγωγή είναι επίσης αποτέλεσμα εκτεταμένης συμπαραγωγής οργανισμών από Παρίσι, Λουξεμβούργο, Κολωνία, Άμστερνταμ, Βαρκελώνη και Οτάβα. Επίσημη σελίδα του Edinburgh International Festival
Το πολυεθνικό σύνολο του Ihsane, σε χορογραφία Σίντι Λαρμπί Σερκαουί. Φωτογραφία: Filip Van Roe / Edinburgh International Festival.
5. Το Powerhouse Parramatta απέκτησε ημερομηνία και εναρκτήριο πρόγραμμα
Ανακοίνωση για μελλοντική διοργάνωση / μουσειακή πολιτική: Η κυβέρνηση της Νέας Νότιας Ουαλίας ανακοίνωσε στις 15 Αυγούστου ότι το Powerhouse Parramatta θα ανοίξει στις 7 Νοεμβρίου 2026. Άρα το άνοιγμα δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί.
Το έργο των 915 εκατ. αυστραλιανών δολαρίων είναι ο πρώτος μεγάλος κρατικός πολιτιστικός οργανισμός του Δυτικού Σίδνεϊ. Οι πέντε εναρκτήριες εκθέσεις θα περιλαμβάνουν περισσότερα από 3.000 αντικείμενα. Ανάμεσά τους βρίσκονται μια μεγάλη έκθεση για την ιστορία της πτήσης και η The Mall, για την αρχιτεκτονική, την τεχνολογία και την κοινωνική ιστορία των εμπορικών κέντρων.
Γιατί έχει σημασία: πρόκειται για σπάνιο διεθνώς παράδειγμα μεγάλης πολιτιστικής επένδυσης έξω από το καθιερωμένο μητροπολιτικό κέντρο. Ταυτόχρονα, παραμένει αμφιλεγόμενο λόγω του κόστους, της μετακίνησης λειτουργιών από το ιστορικό Powerhouse του Ultimo και των διαφορετικών αντιλήψεων για το αν ένα μουσείο πρέπει να λειτουργεί κυρίως ως συλλογή, ερευνητικός οργανισμός ή ευρύτερος χώρος θεάματος. Επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης NSW, επίσημη σελίδα του μουσείου
Χωρικά ύδατα, ΑΟΖ, θαλάσσια πάρκα και χωροταξικοί σχεδιασμοί: τι ακριβώς έχει θεσπίσει κάθε χώρα και πού σταματούν τα δικαιώματά της
Η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν προχωρήσει το τελευταίο διάστημα σε σειρά αποφάσεων που αφορούν τον θαλάσσιο χώρο: χωροταξικούς χάρτες, θαλάσσια πάρκα, ενεργειακές ζώνες, τουριστικό σχεδιασμό και υπεράκτια αιολικά. Οι έννοιες αυτές παρουσιάζονται συχνά σαν να είναι διαφορετικές μορφές του ίδιου πράγματος. Δεν είναι.
Άλλο είναι οι θαλάσσιες ζώνες που προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο, άλλο ο σχεδιασμός των οικονομικών δραστηριοτήτων στη θάλασσα και άλλο η δημιουργία μιας προστατευόμενης περιβαλλοντικής περιοχής. Ένας χωροταξικός χάρτης δεν δημιουργεί ΑΟΖ, ένα θαλάσσιο πάρκο δεν επεκτείνει τα χωρικά ύδατα και μια εσωτερική κυβερνητική απόφαση δεν μπορεί να λύσει μια διεθνή διαφορά οριοθέτησης.
Για να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει πρώτα να ξεχωρίσουμε την κυριαρχία από τα κυριαρχικά δικαιώματα.
Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός της Ελλάδας
Χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ
Στα εσωτερικά και στα χωρικά ύδατα το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχία. Τα χωρικά ύδατα αποτελούν μέρος της επικράτειάς του, αν και τα πλοία άλλων κρατών διατηρούν, υπό προϋποθέσεις, το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης.
Πέρα από τα χωρικά ύδατα, η κατάσταση αλλάζει. Στην υφαλοκρηπίδα και στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη το κράτος δεν διαθέτει πλήρη κυριαρχία. Ασκεί ορισμένα κυριαρχικά δικαιώματα και συγκεκριμένες αρμοδιότητες.
Η υφαλοκρηπίδα αφορά τον βυθό και το υπέδαφος. Το παράκτιο κράτος έχει αποκλειστικά δικαιώματα για την έρευνα και εκμετάλλευση φυσικών πόρων, όπως οι υδρογονάνθρακες και τα ορυκτά. Τα δικαιώματα αυτά υπάρχουν αυτοδικαίως και δεν χρειάζεται να προηγηθεί κήρυξη υφαλοκρηπίδας.
Η ΑΟΖ μπορεί να εκτείνεται έως 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης. Σε αυτήν το παράκτιο κράτος έχει δικαιώματα επί των φυσικών πόρων, της αλιείας, της παραγωγής ενέργειας και των τεχνητών εγκαταστάσεων, καθώς και αρμοδιότητες προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Δεν μπορεί, όμως, να αντιμετωπίζει την ΑΟΖ σαν εθνική επικράτεια. Η διεθνής ναυσιπλοΐα, η υπέρπτηση και άλλες ελευθερίες εξακολουθούν να ισχύουν.
Όταν οι ακτές δύο κρατών βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 400 ναυτικών μιλίων, όπως συμβαίνει σχεδόν παντού στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, οι πιθανές θαλάσσιες ζώνες τους επικαλύπτονται. Τα όρια πρέπει τότε να καθοριστούν με συμφωνία ή με απόφαση διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου.
Ένας εθνικός χάρτης μπορεί να αποτυπώνει τη θέση ενός κράτους. Δεν δεσμεύει, όμως, το γειτονικό κράτος ούτε μετατρέπεται αυτόματα σε διεθνώς αναγνωρισμένο σύνορο.
Θαλάσσιο Πάρκο στο Ιόνιο
Τι έχει θεσπίσει η Ελλάδα
Η Ελλάδα έχει χωρικά ύδατα 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο. Στο Ιόνιο τα επέκτεινε στα 12 ναυτικά μίλια με τον Ν. 4767/2021.
Παράλληλα, έχει συνάψει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Ιταλία, η οποία κυρώθηκε με τον Ν. 4716/2020, και συμφωνία μερικής οριοθέτησης με την Αίγυπτο, η οποία κυρώθηκε με τον Ν. 4717/2020. Με την Τουρκία δεν υπάρχει συμφωνία για την υφαλοκρηπίδα ή την ΑΟΖ.
Το 2018 η Ελλάδα ενσωμάτωσε στην εθνική νομοθεσία την ευρωπαϊκή Οδηγία 2014/89/ΕΕ για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό μέσω του Ν. 4546/2018.
Στις 17 Απριλίου 2025 έκανε το επόμενο βήμα: ενέκρινε την Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο με την Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου 6/2025, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ΄ 227/2025.
Ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός επιχειρεί να οργανώσει στον ίδιο χάρτη:
τη ναυσιπλοΐα και τους λιμένες,
την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες,
τον παράκτιο και θαλάσσιο τουρισμό,
τις ενεργειακές διασυνδέσεις,
τα υποθαλάσσια καλώδια,
τις έρευνες υδρογονανθράκων,
τα υπεράκτια αιολικά,
τις ενάλιες αρχαιότητες,
τις στρατιωτικές χρήσεις,
τις προστατευόμενες περιοχές.
Ο στόχος είναι να μην εξετάζεται κάθε δραστηριότητα απομονωμένα. Μια περιοχή που αποτελεί σημαντικό πέρασμα ναυσιπλοΐας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν να είναι κενή για ανεμογεννήτριες. Μια περιοχή με ευαίσθητο οικοσύστημα δεν μπορεί να σχεδιάζεται ταυτόχρονα για εντατική αλιεία, εξορύξεις και ανεξέλεγκτη τουριστική ανάπτυξη.
Ο ελληνικός σχεδιασμός έχει και γεωπολιτική διάσταση, επειδή αποτυπώνει το γεωγραφικό πεδίο μέσα στο οποίο η Ελλάδα θεωρεί ότι μπορεί να ασκεί δικαιώματα. Δεν αποτελεί, όμως, διεθνή οριοθέτηση. Η ίδια η ευρωπαϊκή Οδηγία ορίζει ότι ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός δεν επηρεάζει τον καθορισμό και την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων.
Θαλάσσιο Πάρκο στο Νότιο Αιγαίο
Το Χωροταξικό του Τουρισμού
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό εγκρίθηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ΄ 658/7.8.2026.
Το πλαίσιο κατηγοριοποιεί τις περιοχές της χώρας με βάση την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης και καθορίζει διαφορετικές κατευθύνσεις για:
περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης,
ήδη αναπτυγμένους προορισμούς,
αναπτυσσόμενες περιοχές,
περιοχές πρώιμης ανάπτυξης,
περιοχές ενίσχυσης ειδικών μορφών τουρισμού,
νησιά και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.
Ορισμένες ρυθμίσεις του εφαρμόζονται άμεσα, ενώ άλλες κατευθύνουν τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια. Το Χωροταξικό δεν αποτελεί άδεια κατασκευής ενός ξενοδοχείου. Προσδιορίζει το γενικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξεταστεί μια συγκεκριμένη επένδυση.
Αφορά κυρίως τον χερσαίο και παράκτιο χώρο, αλλά συνδέεται με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό λόγω των μαρινών, της κρουαζιέρας, των καταδύσεων, της ιστιοπλοΐας και των άλλων μορφών θαλάσσιου τουρισμού.
Τα όρια στην τουριστική ανάπτυξη και στη δόμηση στο νέο ειδικό χωροταξικό
Το Χωροταξικό των ΑΠΕ και τα υπεράκτια αιολικά
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας εγκρίθηκε με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072/14.8.2026 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ΄ 694/2026.
Καθορίζει περιοχές αποκλεισμού, όρους και κριτήρια για:
φωτοβολταϊκούς σταθμούς,
χερσαία αιολικά πάρκα,
συστήματα αποθήκευσης,
θαλάσσια αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα.
Το πλαίσιο συνδέει για πρώτη φορά συστηματικότερα τις θαλάσσιες ΑΠΕ με τον συνολικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Και πάλι, όμως, η εμφάνιση μιας περιοχής στον σχεδιασμό δεν αποτελεί αυτομάτως άδεια κατασκευής. Απαιτούνται περιβαλλοντικές μελέτες, τεχνικές εγκρίσεις, διαγωνισμοί και αδειοδότηση του συγκεκριμένου έργου.
Το ειδικό θεσμικό πλαίσιο για τα υπεράκτια αιολικά θεσπίστηκε με τον Ν. 4964/2022. Προβλέπει Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, καθορισμό οργανωμένων περιοχών, Προεδρικά Διατάγματα, έρευνες και διαγωνιστικές διαδικασίες.
Τα υπεράκτια αιολικά μπορούν να κατασκευάζονται και πέρα από τα χωρικά ύδατα, μέσα στην ΑΟΖ, επειδή εκεί το παράκτιο κράτος έχει κυριαρχικά δικαιώματα για την παραγωγή ενέργειας από τον άνεμο και τα θαλάσσια ρεύματα. Σε μη οριοθετημένη περιοχή, όμως, η μονομερής εγκατάσταση ενός μεγάλου έργου μπορεί να προκαλέσει σοβαρή διεθνή διαφορά.
Τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα
Η Ελλάδα έχει ανακοινώσει δύο μεγάλα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα, στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο–Νότιες Κυκλάδες.
Η πολιτική ανακοίνωση και η δημόσια διαβούλευση δεν αρκούν για την ολοκλήρωση της θεσμοθέτησής τους. Απαιτούνται Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, σχέδια Προεδρικών Διαταγμάτων, επεξεργασία από το Συμβούλιο της Επικρατείας, δημοσίευση σε ΦΕΚ και σχέδια διαχείρισης.
Η ελληνική κυβέρνηση δηλώνει ότι τα πάρκα βρίσκονται αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων. Εφόσον αυτό ισχύει για το σύνολο των ορίων τους, η Ελλάδα διαθέτει την κυριαρχία για να τα θεσπίσει, με την υποχρέωση να σέβεται την αβλαβή διέλευση και τις υπόλοιπες διεθνείς δεσμεύσεις της.
Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός της Τουρκίας
Η αντίστοιχη τουρκική στρατηγική
Η Τουρκία έχει χωρικά ύδατα 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο και 12 ναυτικών μιλίων στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Έχει κηρύξει ΑΟΖ μόνο στη Μαύρη Θάλασσα, με Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου του 1986, και έχει συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης με τα παράκτια κράτη της περιοχής.
Στην Ανατολική Μεσόγειο δεν έχει κηρύξει γενική ΑΟΖ. Έχει όμως συνάψει συμφωνία υφαλοκρηπίδας το 2011 με το ψευδοκράτος, η οποία αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία, και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο χαράσσει μια γραμμή ανάμεσα στις τουρκικές και λιβυκές ακτές, περιορίζοντας ή παρακάμπτοντας την επίδραση ελληνικών νησιών.Η Ελλάδα το θεωρεί άκυρο και υποστηρίζει ότι επικαλύπτει ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Η Τουρκία έχει επίσης καταθέσει στον ΟΗΕ τις εξωτερικές γραμμές των αξιώσεών της. Η κατάθεση μιας επιστολής ή ενός χάρτη στον ΟΗΕ δεν σημαίνει ότι ο Οργανισμός επικυρώνει αυτές τις αξιώσεις. Απλώς καταγράφει την επίσημη θέση του κράτους.
Θαλάσσιο Πάρκο που αανακοίνωσε η Τουρκία
Ο τουρκικός θαλάσσιος χωροταξικός χάρτης
Η Τουρκία παρουσίασε δικό της χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού στις 16 Απριλίου 2025. Ο χάρτης καταρτίστηκε υπό τον συντονισμό του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Θαλάσσιου και Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, DEHUKAM, με τη συμμετοχή τουρκικών κρατικών φορέων.
Τον Ιούνιο του 2025 το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών τον διαβίβασε στη Διακυβερνητική Ωκεανογραφική Επιτροπή της UNESCO και ο χάρτης αναρτήθηκε στην πλατφόρμα MSPGlobal.
Η ανάρτηση αυτή δεν συνιστά διεθνή αναγνώριση. Η ίδια η πλατφόρμα διευκρινίζει ότι δεν λαμβάνει θέση για την κυριαρχία, τα θαλάσσια σύνορα ή την εγκυρότητα των εθνικών αξιώσεων.
Υπάρχει, επιπλέον, ουσιώδης διαφορά από την ελληνική περίπτωση. Η Τουρκία δεν έχει ακόμη θεσπίσει ειδική εθνική νομοθεσία για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Η τουρκική πλατφόρμα χαρακτηρίζει τον χάρτη καθοδηγητικό και αναφέρει ότι η διαδικασία τελικής έγκρισης βρίσκεται σε εξέλιξη.
Ο χάρτης αποτυπώνει αλιεία, τουρισμό, ενέργεια, στρατιωτικές περιοχές, ναυσιπλοΐα, υδρογονάνθρακες και προστατευόμενες ζώνες. Στο Αιγαίο χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς τη μέση γραμμή ανάμεσα στις ηπειρωτικές ακτές της Ελλάδας και της Τουρκίας, χωρίς να αποδίδει στα ελληνικά νησιά την επήρεια που υποστηρίζει η Αθήνα.
Επομένως, ο τουρκικός χάρτης αποτελεί περισσότερο επίσημα υποστηριζόμενη γεωπολιτική και αναπτυξιακή χαρτογράφηση παρά πλήρως δεσμευτικό χωροταξικό καθεστώς αντίστοιχο με το ελληνικό.
Οδικός χάρτης που περιγράφει την πορεία της Τουρκίας για την επίτευξη υπεράκτιας αιολικής ισχύος 7 GW έως το 2040
Τα νέα τουρκικά θαλάσσια πάρκα
Στις 15 Αυγούστου 2026 ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπέγραψε δύο Προεδρικές Αποφάσεις για τη δημιουργία θαλάσσιων εθνικών πάρκων. Οι αποφάσεις δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 16 Αυγούστου 2026.
Με την Προεδρική Απόφαση 11626 δημιουργήθηκε το Θαλάσσιο Εθνικό Πάρκο Φετίγιε–Κας, έκτασης περίπου 21.706 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η περιοχή βρίσκεται απέναντι και γύρω από το Καστελλόριζο.
Με την Προεδρική Απόφαση 11627 δημιουργήθηκε το Θαλάσσιο Εθνικό Πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης περίπου 1.742 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ανοικτά της Τσανάκκαλε και της Ραιδεστού και στην ευρύτερη περιοχή της Ίμβρου.
Οι αποφάσεις βασίζονται στον τουρκικό Νόμο 2873 περί Εθνικών Πάρκων. Έχουν επομένως εσωτερική νομική ισχύ στην Τουρκία. Αυτό δεν σημαίνει ότι παράγουν διεθνή αποτελέσματα σε οποιαδήποτε περιοχή έχει συμπεριληφθεί στους χάρτες τους.
Η Ελλάδα αντέδρασε επισήμως, υποστηρίζοντας ότι τα τουρκικά πάρκα εκτείνονται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα, σε περιοχές ανοικτής θάλασσας και ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Κατά την ελληνική θέση, τα σχετικά τμήματα είναι παράνομα και δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να θίξουν ελληνικά δικαιώματα.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, θεωρεί ότι οι περιοχές εμπίπτουν στα θαλάσσια δικαιώματά της και παρουσιάζει τις αποφάσεις ως μέτρα προστασίας της βιοποικιλότητας.
Η διαφορά δεν αφορά την περιβαλλοντική αξία της προστασίας. Αφορά το θεμελιώδες ερώτημα ποιο κράτος διαθέτει δικαιοδοσία στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Μπορούν τα πάρκα και οι άλλες δραστηριότητες να βρίσκονται έξω από τα χωρικά ύδατα;
Η απάντηση είναι ναι, αλλά υπό συγκεκριμένους όρους.
Ένα κράτος μπορεί να σχεδιάζει ή να ρυθμίζει ορισμένες δραστηριότητες και έξω από τα χωρικά του ύδατα, μέσα στην ΑΟΖ ή στην υφαλοκρηπίδα του. Δεν μπορεί, όμως, να ασκεί εκεί πλήρη κυριαρχία.
Στην ΑΟΖ μπορεί να ρυθμίζει:
την αλιεία,
την εκμετάλλευση φυσικών πόρων,
την παραγωγή ενέργειας,
τις τεχνητές εγκαταστάσεις,
την επιστημονική έρευνα υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις,
την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Στην υφαλοκρηπίδα μπορεί να εκμεταλλεύεται τον βυθό και το υπέδαφος. Δεν αποκτά, όμως, εξουσία πάνω στη διεθνή ναυσιπλοΐα που διεξάγεται στα υπερκείμενα ύδατα.
Στην ανοικτή θάλασσα κανένα κράτος δεν μπορεί να δημιουργήσει μονομερώς ένα «εθνικό» πάρκο και να επιβάλει αποκλειστική εθνική διοίκηση. Η ανοικτή θάλασσα είναι ανοικτή σε όλα τα κράτη. Η προστασία περιοχών πέρα από εθνική δικαιοδοσία απαιτεί διεθνή ή περιφερειακή συμφωνία και συνεργασία.
Το πρόβλημα των μη οριοθετημένων περιοχών
Η μεγαλύτερη δυσκολία εμφανίζεται όταν μια περιοχή βρίσκεται πέρα από τα χωρικά ύδατα και δύο κράτη προβάλλουν επικαλυπτόμενες αξιώσεις.
Σε μια τέτοια περιοχή:
ο ελληνικός χάρτης δεν δεσμεύει την Τουρκία,
ο τουρκικός χάρτης δεν δεσμεύει την Ελλάδα,
η ανάρτηση σε μια ευρωπαϊκή ή διεθνή πλατφόρμα δεν αποτελεί οριοθέτηση,
ένα εθνικό Προεδρικό Διάταγμα ή μια Προεδρική Απόφαση δεν λύνει τη διαφορά.
Τα κράτη οφείλουν να επιδιώκουν συμφωνία, να εξετάζουν προσωρινές πρακτικές ρυθμίσεις και να αποφεύγουν μονομερείς ενέργειες που δημιουργούν μόνιμα ή μη αναστρέψιμα τετελεσμένα. Εφόσον δεν επιτύχουν συμφωνία, η διαφορά μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνές δικαστήριο ή διαιτησία, εφόσον συναινέσουν και τα δύο μέρη.
Χάρτες πολιτικής, όχι νέες πατρίδες
Η Ελλάδα και η Τουρκία επιχειρούν να οργανώσουν τον θαλάσσιο χώρο τους, αλλά ταυτόχρονα χρησιμοποιούν τους σχετικούς χάρτες για να προβάλουν τις ευρύτερες γεωπολιτικές τους θέσεις.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον περισσότερο ολοκληρωμένο και τυπικά θεσμοθετημένο σύστημα χωροταξικού σχεδιασμού, βασισμένο στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Τουρκία έχει παρουσιάσει έναν ευρύ χάρτη θαλάσσιων χρήσεων, ο οποίος υποστηρίζεται από την προεδρία και το Υπουργείο Εξωτερικών, αλλά παραμένει καθοδηγητικός και χωρίς αυτοτελή εθνική νομοθεσία Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού.
Παράλληλα, η πρόσφατη δημιουργία των δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων δείχνει ότι οι περιβαλλοντικές πολιτικές μπορούν να αποκτήσουν άμεσα γεωπολιτικό περιεχόμενο όταν τα όριά τους επεκτείνονται σε αμφισβητούμενες περιοχές.
Το Διεθνές Δίκαιο δεν απαγορεύει στα κράτη να σχεδιάζουν δραστηριότητες έξω από τα χωρικά τους ύδατα. Τους επιτρέπει όμως να ασκούν μόνο τις αρμοδιότητες που αντιστοιχούν σε κάθε θαλάσσια ζώνη. Η ΑΟΖ δεν είναι επικράτεια, η υφαλοκρηπίδα δεν είναι εθνική θάλασσα και η ανοικτή θάλασσα δεν μπορεί να καταληφθεί με την έκδοση ενός εθνικού διατάγματος.
Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης:
Οι χάρτες μπορούν να αποτυπώνουν στρατηγικές, διεκδικήσεις και πολιτικές προτεραιότητες. Δεν μπορούν από μόνοι τους να δημιουργήσουν διεθνή σύνορα ούτε να μετατρέψουν μια μονομερή αξίωση σε αναγνωρισμένο κυριαρχικό δικαίωμα.
Και οι τρεις πιθανοί αντίπαλοι του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επικρατούν του Τούρκου Προέδρου σε υποθετικά σενάρια δεύτερου γύρου προεδρικών εκλογών, σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας «Gündemar»
με το δήμαρχο της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς να καταγράφει τη μεγαλύτερη διαφορά.
Σύμφωνα με την τουρκική ενημερωτική ιστοσελίδα «Τ24», η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 28 έως τις 31 Ιουλίου 2026 σε 60 επαρχίες της Τουρκίας, με τη συμμετοχή 2.300 ατόμων. Οι ερωτηθέντες κλήθηκαν να δηλώσουν ποιον θα ψήφιζαν εάν διεξαγόταν την ερχόμενη Κυριακή δεύτερος γύρος προεδρικών εκλογών.
Η Gündemar εξέτασε τρία σενάρια, στα οποία ο κ. Ερντογάν αναμετράται αντίστοιχα με τον Δήμαρχο Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς, τον Εκρέμ Ιμάμογλου και τον πρόεδρο του Νέου Κόμματος (Yeni Parti) Οζγκιούρ Οζέλ. Και στις τρεις περιπτώσεις, ο αντίπαλος του Τούρκου Προέδρου συγκεντρώνει υψηλότερο ποσοστό.
Τη μεγαλύτερη διαφορά έναντι του κ. Ερντογάν καταγράφει ο κ. Γιαβάς, ο οποίος συγκεντρώνει 60,17%. Ακολουθεί ο κ. Οζέλ με 58,73%, έναντι 41,27% του κ. Ερντογάν.
Μεταξύ των τριών πιθανών αντιπάλων του Τούρκου Προέδρου, το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφει ο κ. Ιμάμογλου. Ωστόσο, και στο συγκεκριμένο σενάριο προηγείται, συγκεντρώνοντας 57,47%.
