Μια σφαίρα στο κεφάλι ενός ήδη τραυματισμένου Παλαιστίνιου ήταν εκείνη που, πριν από μια δεκαετία, αποκάλυψε για πρώτη φορά πόσο διαφορετικά έβλεπαν το Ισραήλ ο Γκάντι Άιζενκοτ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σήμερα, οι δύο άνδρες βρίσκονται αντιμέτωποι σε μια πολύ μεγαλύτερη μάχη: εκείνη για την ηγεσία της χώρας.

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Η επίθεση του Ισραήλ στην αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ  στη βορειοανατολική Συρία, μόλις 65 χιλιόμετρα από τα σύνορα της Τουρκίας, και οι απειλές του Νετανιάχου και άλλων ισραηλινών αξιωματούχων κατά της Τουρκίας που ακολούθησαν χωρίς υπεκφυγές -“δεν θα ανεχθούμε την εγκατάσταση τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Συρία με τρόπο που να απειλεί το Ισραήλ. Προφανώς δεν το άκουσαν αρκετά καθαρά, οπότε φροντίσαμε να το καταλάβουν καλύτερα” – θέτουν εύλογα ερωτήματα: Έχουμε εμείς καμία σχέση με τη Συρία, όσον αφορά την αντιπαράθεση των δύο χωρών στο συριακό έδαφος; Δεν είναι ολοφάνερο – όχι μόνον από το συμβάν στη Συρία αλλά από την πολιτική του Ισραήλ από της δημιουργίας του το 1948 – ότι τα συμφέροντα και οι επιδιώξεις του υπερβαίνουν τα εθνικά μας συμφέροντα με τον κίνδυνο να εμπλακούμε σε μια σύγκρουση που δεν μας αφορά; Όμως στη συνάντηση Νετανιάχου, Μητσοτάκη Χριστοδουλίδη τον περασμένο Δεκέμβριο στην Ιερουσαλήμ, όταν ο ισραηλινός πρωθυπουργός απηύθυνε απειλές κατά της Τουρκίας οι εκπρόσωποι του ελληνισμού παρέμειναν άφωνοι.

Μπορεί από πρώτη εκτίμηση να πιστεύουμε ότι τα συμφέροντά μας συμβαδίζουν με αυτά του Ισραήλ λόγω των διαφορών μας με την Τουρκία, όμως επειδή τα συμφέροντα του Ισραήλ διαχέονται σε ολόκληρη την Εγγύς και τη Μ. Ανατολή είναι εμφανής ο κίνδυνος να παγιδευτούμε σε αυτά. Όλα αυτά επαναφέρουν στη μνήμη τη Μικρασιατική Καταστροφή, όταν καίτοι μεταξύ των νικητών του Α’ Π.Π. καταφέραμε να υποστούμε τη μεγαλύτερη εθνική καταστροφή διότι είχαμε παγιδευτεί στα συμφέροντα των ισχυρών συμμάχων μας που υπερέβαιναν τα δικά μας.

Από την άλλη πλευρά η Άγκυρα γνωρίζοντας την αδυναμία της έναντι του Ισραήλ στον αέρα, κινείται διπλωματικά συσπειρώνοντας δυνάμεις έναντι του Ισραήλ. Πρόσφατα με τη συμφωνία R4 με Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν αλλά και με τη στρατιωτική “συμφωνία της Μέκκας” με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν ενώ αναμένεται και η προσχώρηση του Καίρου, η οποία επέχει το ρόλο του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ για στρατιωτική ενίσχυση στην περίπτωση που ένα εκ των συμβαλλομένων κρατών δεχθεί επίθεση. Ας μη ξεχνάμε ότι από της ιδρύσεως του το Ισραήλ έχει επιτεθεί σε όλα τα κράτη της Εγγύς και της Μ. Ανατολής με αποτέλεσμα ακόμη κι αν κάποιες μοναρχίες παραμένουν ουδέτερες, οι λαοί με τα δεινά που έχουν υποστεί είναι λογικό να προσδοκούν την καταστροφή του. Μέσα σε αυτό το περιφερειακό χάος για ποιούς λόγους θα πρέπει να παρασυρθούμε και να εμπλακούμε;; Γιατί προσφέρουμε στρατηγικό βάθος στο Ισραήλ για τους πολέμους του εναντίον των λαών της Μ. Ανατολής; Τα εθνικά μας συμφέροντα έχουν κάποια σχέση με τα τεκταινόμενα εκεί ώστε να εμπλακούμε έμμεσα και ακόμη χειρότερα άμεσα; Αλλά και αν με παρέμβαση των ΗΠΑ εξομαλυνθούν οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, όπως το 2013, αν θυμάμαι καλά, τότε ;

Τα αποτελέσματα την σύμπραξής μας με το Ισραήλ τα βλέπουμε τις τελευταίες ημέρες με τα θαλάσσια πάρκα που ανακήρυξε η Τουρκία και την επαναφορά των γκρίζων ζωνών ενώ επίκειται σύμφωνα με τον Τύπο και η ψήφιση του νόμου για την “Γαλάζια πατρίδα” τον προσεχή Οκτώβρη για τον οποίο ο τουρκικός Τύπος μας είχε προϊδεάσει από τον Απρίλιο, δίνοντας το χρονικό περιθώριο στην Αθήνα για διμερή διάλογο, σύμφωνα με την άποψη του  Ευάγγελου Βενιζέλου που διατύπωσε  στον Κύκλο Ιδεών τον περασμένο Μάιο, που παρήλθε αναξιοποίητο

Υπάρχουν και άλλα θέματα που αναδεικνύουν τις αντιφάσεις της πολιτικής μας έναντι του Ισραήλ. Η χώρα μας επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία την προσήλωσή της στο Διεθνές δίκαιο ενώ η παραβίασή του αποτελεί για το Τελ Αβίβ μόνιμη πρακτική εναντίον όλων των κρατών της Μ Ανατολής. Θα πρέπει να ρωτήσει η Δαμασκός το Τελ Αβίβ για τις συμμαχίες που επιθυμεί να συνάπτει; Υπάρχει και ένα σοβαρότερο θέμα. Η έξαρση της βίας εναντίον των χριστιανών του Ισραήλ με την ανοχή των Ισραηλινών αρχών που έχει επισημανθεί επανειλημμένα, με την Αθήνα να κωφεύει (Καθημερινή 17/8/2026)

Η χειρότερη απειλή όμως προαναγγέλλεται από δημοσίευμα του israelhayom.com σύμφωνα με το οποίο τα μαχητικά και οι στρατιωτικές βάσεις της Τουρκίας εκτός των αναγνωρισμένων συνόρων της — όπως στη Συρία, στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο ή στη Σομαλία— δεν φέρουν καμία νατοϊκή ασυλία. Εξειδικεύοντας, σημειώνει ότι η πρόσφατη ανάπτυξη τουρκικών μαχητικών F-16 και συστημάτων αεράμυνας στα Κατεχόμενα, συνιστά ευθεία απειλή για τον ενεργειακό και θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει το Ισραήλ, την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα με την Ευρώπη. Το μήνυμα της ισραηλινής ανάλυσης είναι σαφές: Η 52χρονη παράνομη κατοχή δεν προσφέρει ασυλία (Ανιχνεύσεις 21/8/2026). Οι επικείμενες βυθομετρικές έρευνες στα πλαίσια του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κυπριακής Δημοκρατίας – Ισραήλ (CSI) θα αποτελέσουν ένα πρώτο τεστ για τη συνέχεια  Επίθεση του Ισραήλ στις τουρκικές δυνάμεις στο ψευδοκράτος της ΤΔΒΚ θα εμπλέξει άμεσα την Αθήνα και τη Λευκωσία διότι προϋποθέτει την έγκρισή τους, αν και το πιθανότερο είναι, εξ αιτίας της αλαζονείας του Ισραήλ ως προτεκτοράτου των ΗΠΑ και του εθισμού του στην παραβίαση κάθε έννοιας του Διεθνούς δικαίου, να βρεθεί ο ελληνισμός προ τετελεσμένων γεγονότων.

Εκείνο που κατόρθωσαν μέχρι σήμερα οι κυβερνήσεις μας είναι να μεταβάλλουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε παράμετρο των ευρωτουρκικών και κυρίως των τουρκοïσραλινών και των εξελίξεων στη Μ. Ανατολή, που σημαίνει ότι άλλοι πλην ημών θα καθορίζουν την εξέλιξή τους.

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

23/8/2026

Σύνταξη MD Signal

Modern Diplomacy

23 Αυγούστου 2026

Η νομική επίθεση του Ερντογάν εναντίον του Νετανιάχου επιτρέπει στην Άγκυρα να αποφύγει έναν πόλεμο που δεν επιθυμεί για τη Συρία. Η αθόρυβη στρατιωτική ενίσχυση στη Βόρεια Κύπρο δείχνει πού αναμένει πραγματικά να συμβεί η επόμενη αντιπαράθεση με το Ισραήλ.

Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν εκφωνεί ομιλία κατά την τελετή εγκαινίων φοιτητικών εστιών για άνδρες και γυναίκες στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, στην Κωνσταντινούπολη της Τουρκίας, στις 13 Φεβρουαρίου 2026. REUTERS/Umit Bektas

Στις 2 Αυγούστου —δεκαέξι ημέρες προτού ισραηλινά μαχητικά πλήξουν μια συριακή αεροπορική βάση και προκαλέσουν την πιο έντονη εβδομάδα στις ισραηλινοτουρκικές σχέσεις εδώ και χρόνια— ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας είπε στο κοινοβούλιο κάτι που σχεδόν κανείς εκτός Άγκυρας δεν πρόσεξε. Ο Γιασάρ Γκιουλέρ δήλωσε ότι η Τουρκία «επικαιροποιεί σχολαστικά» τη στρατιωτική της ετοιμότητα στην Κύπρο και κατονόμασε τον λόγο: την ισραηλινή δραστηριότητα στη νότια Συρία και εντός της ελληνοκυπριακής διοίκησης. Όχι τον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Όχι τα υποστηριζόμενα από το Ιράν μη επανδρωμένα αεροσκάφη που είχαν ήδη πλήξει τις βρετανικές βάσεις του νησιού τον Μάρτιο. Το Ισραήλ.

Η δήλωση αυτή προηγήθηκε του πλήγματος στο Αμπού αλ-Ντουχούρ, του νεότερου εντάλματος σύλληψης που εξέδωσε η Άγκυρα για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και της εβδομάδας αντιπαράθεσης ανάμεσα στον χαρακτηρισμό «αντισημίτης δικτάτορας» και την απάντηση περί «ποταπού ελιγμού» που ακολούθησε. Η μέχρι τώρα κάλυψη αντιμετώπισε όλα αυτά ως μία ενιαία ιστορία κλιμάκωσης. Δεν είναι. Η Τουρκία εξοπλιζόταν ήδη για μια αντιπαράθεση την οποία ανέμενε ότι θα είχε κάπου αλλού.

Πλαίσιο

Η άμεση αφορμή ήταν αρκετά πραγματική. Στις 18 Αυγούστου, το Ισραήλ έπληξε την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, κοντά στο Χαλέπι, χτυπώντας διαδρόμους προσγείωσης και υπόστεγα σε οκτώ περάσματα. Υποστήριξε ότι η μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας υπό τον Άχμεντ αλ-Σάραα προετοίμαζε την εγκατάσταση για την ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων — κάτι που, σύμφωνα με το Ισραήλ, θα παραβίαζε τις άτυπες συμφωνίες ασφαλείας που επιτεύχθηκαν μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Η Τουρκία αρνήθηκε ότι είχε οποιαδήποτε παρουσία εκεί.

Τρεις ημέρες αργότερα, ο υπουργός Δικαιοσύνης της Τουρκίας παρουσίασε ένα νέο ένταλμα σύλληψης για τον Νετανιάχου, αυτή τη φορά για την αναχαίτιση, τον Μάιο, του στολίσκου Global Sumud που κατευθυνόταν προς τη Γάζα. Στο ένταλμα προστέθηκαν κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βασανιστήρια και αεροπειρατεία στο ένταλμα για γενοκτονία που είχε εκδώσει για πρώτη φορά η Άγκυρα τον Νοέμβριο.

Η Τουρκία έχει πλέον αρχίσει να επιδιώκει την έκδοση Ερυθράς Αγγελίας από την Interpol — ενός αιτήματος προς τα κράτη-μέλη να εντοπίσουν και να θέσουν προσωρινά υπό κράτηση ένα καταζητούμενο πρόσωπο, εν αναμονή της έκδοσής του. Ωστόσο, οι ίδιοι οι κανόνες της Interpol τής απαγορεύουν να ενεργεί σε υποθέσεις που κρίνει ότι έχουν κατά κύριο λόγο πολιτικό χαρακτήρα.

Τίποτε από αυτά δεν συμβαίνει σε κενό. Το Ισραήλ υπέγραψε τον Δεκέμβριο επίσημο τριμερές σχέδιο στρατιωτικής συνεργασίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, το οποίο προβλέπει κοινές αεροπορικές και ναυτικές ασκήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026. Κατά την υπογραφή του, ο Νετανιάχου παρουσίασε τη συμφωνία ως μήνυμα προς οποιονδήποτε «φαντασιώνεται» την ανοικοδόμηση αυτοκρατοριών στην περιοχή. Όλοι κατάλαβαν ποιον εννοούσε.

Το επιχείρημα

Η απάντηση της Τουρκίας σε ένα ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα ήταν μια δικαστική αίθουσα και όχι ένα πιλοτήριο. Αυτό αποτελεί επιλογή, όχι περιορισμό, και αξίζει να αντιμετωπιστεί σοβαρά ως τέτοια.

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί αντιπαράθεση με το Ισραήλ στη Συρία. Πίσω από αυτή την αυτοσυγκράτηση υπάρχει μια σκληρή στρατηγική λογική: σχολιαστές στο ίδιο το Ισραήλ υποστηρίζουν την τελευταία εβδομάδα ότι το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ —η ρήτρα της Συνθήκης που υποχρεώνει τους συμμάχους να αντιμετωπίζουν μια επίθεση εναντίον ενός μέλους ως επίθεση εναντίον όλων— καλύπτει μόνο την επικράτεια του κράτους-μέλους και όχι τις εκστρατευτικές δυνάμεις του που βρίσκονται σε έναν διάδρομο προσγείωσης άλλης χώρας.

Το ΝΑΤΟ δεν έχει υιοθετήσει αυτή τη θεωρία. Αν όμως ισχύει, λειτουργεί ειδικά εις βάρος της Τουρκίας: μια ένοπλη σύγκρουση για μια αεροπορική βάση κοντά στο Χαλέπι θα ήταν μια μάχη που η Άγκυρα θα έπρεπε να δώσει μόνη της, απέναντι σε μια πολεμική αεροπορία με αδιαμφισβήτητη περιφερειακή υπεροχή. Πρόκειται για μια δυσμενή επιλογή και οι Τούρκοι επιτελείς το γνωρίζουν.

Το ένταλμα πετυχαίνει κάτι που δεν μπορεί να πετύχει η αεροπορική βάση. Δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να οδηγήσει τον Νετανιάχου σε ένα κελί — ο κανόνας πολιτικής ουδετερότητας της Interpol καθιστά απίθανη την έκδοση Ερυθράς Αγγελίας και, ούτως ή άλλως, το Ισραήλ δεν θα τον παρέδιδε ποτέ.

Αυτό που πετυχαίνει είναι ότι επιτρέπει στον Ερντογάν να απαντήσει σε ένα ισραηλινό πλήγμα μέσα σε εβδομήντα δύο ώρες, με έναν τρόπο που έχει θετική απήχηση από την Άγκυρα έως την Τζακάρτα, χωρίς να διατάξει ούτε μία στρατιωτική μονάδα να κινηθεί. Διατηρεί τον πόλεμο στη Γάζα ενταγμένο στο πλαίσιο της διεθνούς δικαιοσύνης, αντί να τον μετατρέπει σε ζήτημα διμερούς ξεκαθαρίσματος λογαριασμών, και επιβάλλει στον Νετανιάχου ένα πραγματικό κόστος — έκθεση σε κινδύνους κατά τα ταξίδια του και πλήγμα στη διπλωματική του θέση — χωρίς να κοστίζει απολύτως τίποτε στον Ερντογάν.

Αν αξιολογηθεί με βάση αυτούς τους στόχους, το ένταλμα δεν αποτελεί αποτυχία αντιποίνων. Είναι το ίδιο η πράξη αντιποίνων, προσαρμοσμένη στο μέγεθος μιας σύγκρουσης που η Τουρκία έχει ήδη αποφασίσει ότι δεν θέλει να διεξαγάγει στη Συρία.

Η Κύπρος είναι διαφορετική και αυτή ακριβώς η διαφορά αποτελεί το επιχείρημα. Η Βόρεια Κύπρος δεν είναι μια μισθωμένη θέση στον εμφύλιο πόλεμο κάποιου άλλου, η οποία εξαρτάται από την καλή θέληση μιας μεταβατικής κυβέρνησης. Είναι έδαφος στο οποίο η Τουρκία διατηρεί αδιάλειπτα στρατιωτικές δυνάμεις από το 1974, με δικές της αεροπορικές βάσεις και περίπου 35.000 στρατιώτες, όπου δεν χρειάζεται την άδεια κανενός για να αναπτύξει F-16 ή να επεκτείνει έναν διάδρομο προσγείωσης.

Όταν ο Γκιουλέρ μιλά για «σχολαστική επικαιροποίηση» της ετοιμότητας εκεί, ενισχύει αμυντικά ένα έδαφος το οποίο η Τουρκία ήδη ελέγχει πλήρως — μια ουσιαστικά διαφορετική πράξη από την άρνηση οποιασδήποτε εμπλοκής στο Αμπού αλ-Ντουχούρ.

Από την άλλη πλευρά, το σχέδιο Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου δεν αποτελεί απλώς ένα ρητορικό σχήμα. Πρόκειται για υπογεγραμμένη συμφωνία, με ενεργό πρόγραμμα ασκήσεων για το 2026, η οποία σχεδιάστηκε ρητά —σύμφωνα με τα ίδια τα λόγια του Νετανιάχου— εναντίον των τουρκικών περιφερειακών φιλοδοξιών.

Αν τοποθετήσει κανείς μια τουρκική δύναμη, η οποία ενισχύει μια σταθερή θέση που ελέγχει, απέναντι σε μια συμμαχία υπό την ηγεσία του Ισραήλ, η οποία πραγματοποιεί επίσημα ασκήσεις επιχειρήσεων κοντά στην ίδια θέση, προκύπτει κάτι που η Συρία δεν προσφέρει σήμερα: δύο στρατιωτικές δυνάμεις των οποίων τα μέσα μπορούν εύλογα να έρθουν σε επαφή μεταξύ τους. Δεν πρόκειται για την περίπτωση όπου τα αεροσκάφη της μίας πλευράς πλήττουν έναν άδειο διάδρομο προσγείωσης, ενώ η άλλη πλευρά διαμαρτύρεται από ένα βήμα.

Η προφανής ένσταση είναι η ακόλουθη: η στρατιωτική ενίσχυση της Τουρκίας στην Κύπρο άρχισε τον Μάρτιο, μήνες πριν από την ένταση αυτού του μήνα, ως απάντηση στα πλήγματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών, υποστηριζόμενων από το Ιράν, εναντίον των βρετανικών βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια — και επομένως δεν είχε καμία σχέση με το Ισραήλ.

Αυτό ισχύει για τον Μάρτιο. Είναι, όμως, λάθος να χρησιμοποιείται εκείνος ο μήνας ως βάση του επιχειρήματος. Η δήλωση του Γκιουλέρ έγινε τον Αύγουστο και περιγράφει σκόπιμα εκ νέου μια στρατιωτική διάταξη, την οποία η Τουρκία είχε δημιουργήσει απέναντι σε έναν αντίπαλο, ως προστασία απέναντι σε έναν διαφορετικό αντίπαλο.

Οι υποδομές δεν άλλαξαν μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου. Άλλαξε η απειλή προς την οποία στρέφονται. Αυτή η αναπλαισίωση, περισσότερο από το ίδιο το στρατιωτικό υλικό, αποτελεί την ενδεικτική λεπτομέρεια: η Άγκυρα δεν παραμένει απλώς σε μια αμυντική στάση που κληρονόμησε από την άνοιξη. Την επαναπροσδιορίζει, σε πραγματικό χρόνο, με συγκεκριμένο πλέον σημείο αναφοράς το Ισραήλ.

Τίποτε από αυτά δεν σημαίνει ότι ο Ερντογάν επιθυμεί πόλεμο με το Ισραήλ — είναι προφανές ότι δεν τον επιθυμεί, ενώ η αυτοσυγκράτηση του Φιντάν δεν αποτελεί κενή διπλωματική ρητορική που προορίζεται για το εσωτερικό ακροατήριο.

Ωστόσο, η αποφυγή μιας σύγκρουσης και η προετοιμασία γι’ αυτήν δεν αποτελούν αντιφατικές τάσεις. Είναι δύο πράγματα που μια κυβέρνηση κάνει ταυτόχρονα όταν δεν εμπιστεύεται πλήρως ότι η δική της αυτοσυγκράτηση —ή εκείνη του αντιπάλου της— θα διατηρηθεί επ’ αόριστον.

Το ένταλμα είναι αυτό που επιτρέπει στον Ερντογάν να εμφανίζεται αποφασιστικός στο εσωτερικό, χωρίς να κάνει τίποτε σε στρατιωτικό επίπεδο. Η ενίσχυση στην Κύπρο είναι αυτό που κάνει η ίδια κυβέρνηση όταν, ιδιωτικά, λαμβάνει μέτρα προστασίας απέναντι στο ενδεχόμενο να έχει κάνει λάθος εκτίμηση.

Σενάρια

Βασικό σενάριο — πιθανότητα περίπου 55%. Το μοτίβο των δύο παράλληλων γραμμών δράσης διατηρείται έως το τέλος του 2026. Το Ισραήλ συνεχίζει να πλήττει υποδομές στη Συρία τις οποίες θεωρεί συνδεδεμένες με πιθανή ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων. Η Τουρκία συνεχίζει να απαντά με νομική και διπλωματική κλιμάκωση —με νέα εντάλματα και συνεχιζόμενες προσπάθειες για την έκδοση Ερυθράς Αγγελίας, ακόμη και αν ένα πρώτο αίτημα καθυστερήσει ή δεν προχωρήσει— αντί να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ. Παράλληλα, και οι δύο πλευρές συνεχίζουν να ενισχύουν τις θέσεις τους γύρω από την Κύπρο, χωρίς να υπάρξει άμεση επαφή.

Το σενάριο αυτό εξαρτάται από το κατά πόσον το επιχείρημα του Φιντάν υπέρ της αυτοσυγκράτησης θα συνεχίσει να επικρατεί στην Άγκυρα, καθώς και από το αν η Ουάσιγκτον θα εξακολουθήσει να ασκεί αρκετή πίεση και στις δύο πρωτεύουσες —μέσω προσώπων όπως ο πρέσβης Τομ Μπάρακ και μέσω της προσωπικής σχέσης του Τραμπ με τον Ερντογάν— ώστε καμία από τις δύο κυβερνήσεις να μη συμπεράνει ότι διαθέτει πλήρη ελευθερία κινήσεων.

Δυσμενές σενάριο. Ο μηχανισμός εδώ είναι συγκεκριμένος και όχι γενικός. Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν προγραμματίσει κοινές ασκήσεις για το υπόλοιπο του 2026, στο πλαίσιο του σχεδίου συνεργασίας που υπέγραψαν τον Δεκέμβριο. Η Τουρκία έχει πλέον εγκαταστήσει F-16 στη Βόρεια Κύπρο, με ρητό σκοπό να απαντήσει σε αυτό που χαρακτηρίζει ισραηλινή δραστηριότητα στην περιοχή.

Αν ένα ισραηλινό ή συμμαχικό αεροσκάφος ή πλοίο, το οποίο επιχειρεί στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος ασκήσεων, βρεθεί εντός της ακτίνας αναχαίτισης κοντά στη νεκρή ζώνη της Κύπρου, θα μπορούσε να σημειωθεί η πρώτη άμεση στρατιωτική επαφή μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ σε αυτή την κρίση. Όχι ένας πόλεμος, αλλά μια αναχαίτιση, ένας εγκλωβισμός στόχου από οπλικό σύστημα ή μια παρ’ ολίγον σύγκρουση, την οποία η σημερινή ρητορική των δύο κυβερνήσεων δεν τους αφήνει το περιθώριο να υποβαθμίσουν αθόρυβα.

Ευνοϊκό σενάριο. Η Interpol αρνείται να εκδώσει την Ερυθρά Αγγελία, σύμφωνα με τον κανόνα της που αποκλείει υποθέσεις κατά κύριο λόγο πολιτικού χαρακτήρα, στερώντας έτσι από τη νομική εκστρατεία της Άγκυρας τον μοναδικό πραγματικά παγκόσμιο μηχανισμό επιβολής που διαθέτει.

Σε συνδυασμό με τη συνεχή αμερικανική πίεση προς τις δύο πρωτεύουσες, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ωθήσει το Ισραήλ και την Τουρκία στη δημιουργία ενός πραγματικού διαύλου αποτροπής συγκρούσεων, ειδικά για τη Συρία. Αυτό θα αποδυνάμωνε επίσης τη διακηρυγμένη αιτιολόγηση της τουρκικής στρατιωτικής στάσης στην Κύπρο, καθώς ο Γκιουλέρ τη συνέδεσε ρητά με την ισραηλινή συμπεριφορά εκεί και όχι με την Κύπρο αυτή καθαυτή.

Το συμπέρασμα

Αν αφαιρεθούν οι εντυπωσιακοί τίτλοι, η αλληλουχία των γεγονότων διαβάζεται διαφορετικά από τον τρόπο με τον οποίο έχει παρουσιαστεί.

Η αντιπαράθεση που παρακολουθούν όλοι, γύρω από έναν διάδρομο προσγείωσης κοντά στο Χαλέπι, είναι εκείνη την οποία και οι δύο κυβερνήσεις έχουν την πολυτέλεια να διατηρήσουν σε συμβολικό επίπεδο: το Ισραήλ επειδή διαθέτει αδιαμφισβήτητη αεροπορική υπεροχή εκεί και η Τουρκία επειδή ο Φιντάν έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι η Άγκυρα δεν θα τσιμπήσει το δόλωμα.

Η αντιπαράθεση την οποία σχεδόν κανείς δεν συζητά, γύρω από ύδατα και εναέριο χώρο που και οι δύο κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πλέον ως ζωτικής σημασίας και εξοπλίζονται ενεργά για να διεκδικήσουν, είναι εκείνη που θα μπορούσε να μετατραπεί σε ένοπλη σύγκρουση από ατύχημα και όχι από σχεδιασμό.

Για το επόμενο πραγματικό προειδοποιητικό σημάδι, κοιτάξτε προς την Κύπρο και όχι προς τη Δαμασκό. Συγκεκριμένα, παρακολουθήστε εάν το πρόγραμμα ασκήσεων Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου και οι διευρυνόμενες τουρκικές αναπτύξεις στην «ΤΔΒΚ» αρχίσουν να εκτελούνται στον ίδιο εναέριο χώρο και την ίδια χρονική στιγμή.

Η απόφαση της Interpol για την Ερυθρά Αγγελία θα δημιουργήσει τον μεγαλύτερο τίτλο στις ειδήσεις. Αυτό που θα συμβεί κοντά στη νεκρή ζώνη της Κύπρου είναι εκείνο που θα έχει πραγματικά σημασία.

Συντακτική Ομάδα MD Signal

Η συντακτική ομάδα του MD Signal είναι υπεύθυνη για τη στρατηγική ανάλυση στο Modern Diplomacy. Αποτελούμενη από ειδικούς επιμέρους θεματικών πεδίων, η ομάδα εξετάζει όλα τα δημοσιεύματα ως προς την ακρίβεια, τη στρατηγική συνοχή και τη σημασία τους για τις μελλοντικές εξελίξεις.

Δεν κυνηγάμε τους τίτλους της επικαιρότητας — τους αποκωδικοποιούμε.

Modern Diplomacy

Από τη Δαμασκό στις «κόκκινες γραμμές» του Ισραήλ και από τη Συρία στην Κύπρο -Το νέο γεωπολιτικό τόξο που αφορά άμεσα Ελλάδα και Ευρώπη

Γιώργος Κουτσούμης   Αναλυτής Μέσης Ανατολής 

Η πτώση του καθεστώτος Μπασάρ αλ-Άσαντ δεν έκλεισε τον κύκλο της συριακής κρίσης. Άλλαξε, όμως, τη φύση της. Η Συρία, που επί χρόνια αποτέλεσε ένα από τα βασικά πεδία της αντιπαράθεσης Ιράν-Ισραήλ, μετατρέπεται σταδιακά σε χώρο όπου δοκιμάζονται τα όρια δύο άλλων περιφερειακών δυνάμεων: της Τουρκίας και του Ισραήλ.

Ανάμεσά τους βρίσκεται η νέα κυβέρνηση του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα, η οποία επιχειρεί να αποκαταστήσει την κρατική κυριαρχία, να ανοικοδομήσει τις ένοπλες δυνάμεις και να επαναφέρει τη χώρα στο διεθνές σύστημα, χωρίς να απολέσει την κρίσιμη τουρκική υποστήριξη και χωρίς να οδηγηθεί σε νέα στρατιωτική αναμέτρηση με το Ισραήλ.

Η πρόσφατη ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, στην επαρχία Ιντλίμπ, αποκάλυψε πόσο εύθραυστη είναι αυτή η ισορροπία. Το Ισραήλ συνέδεσε την επιχείρηση με πληροφορίες περί ενδεχόμενης ενίσχυσης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη βάση. Η Δαμασκός, αντιθέτως, υποστήριξε ότι είχε ενημερώσει το Ισραήλ πως δεν υπήρχε σχέδιο μετατροπής της εγκατάστασης σε τουρκική βάση.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι το Ισραήλ έδειξε πως αντιμετωπίζει πλέον ορισμένες μορφές τουρκικής στρατιωτικής εγκατάστασης στη Συρία, ως ενδεχόμενη απειλή για τη δική του ασφάλεια και την επιχειρησιακή ελευθερία του.

Η Τουρκία στη θέση του ισχυρότερου εξωτερικού εταίρου

Η ανατροπή του Άσαντ άλλαξε δραστικά την περιφερειακή ισορροπία. Η ιρανική επιρροή στη Συρία περιορίστηκε, ενώ η Ρωσία δεν διαθέτει πλέον το εύρος πολιτικής και στρατιωτικής επιρροής που είχε κατά την προηγούμενη περίοδο.Το κενό καλύπτει σε μεγάλο βαθμό η Τουρκία.

Για τη νέα συριακή ηγεσία, η Άγκυρα αποτελεί βασικό εταίρο στην εκπαίδευση και ανασυγκρότηση των ενόπλων δυνάμεων, στην ασφάλεια, στην οικονομική επανεκκίνηση και στη σταδιακή αποκατάσταση της κρατικής λειτουργίας.

Για την Τουρκία, όμως, η Συρία είναι κάτι περισσότερο από ένας γειτονικός χώρος ασφαλείας. Η νέα πραγματικότητα προσφέρει στην Άγκυρα τη δυνατότητα να εδραιώσει μακροχρόνια πολιτική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή σε μια χώρα που βρίσκεται στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.

Και εδώ ακριβώς αρχίζει η σύγκρουση με τους ισραηλινούς στρατηγικούς υπολογισμούς.

Οι νέες «κόκκινες γραμμές» του Ισραήλ

Το Ισραήλ έχει διαφορετική αντίληψη για το πώς πρέπει να διαμορφωθεί η μεταπολεμική Συρία.

Μετά την εμπειρία της 7ης Οκτωβρίου 2023, η ισραηλινή στρατηγική έχει αποκτήσει περισσότερο προληπτικά χαρακτηριστικά. Η λογική που κυριαρχεί είναι ότι οι απειλές πρέπει να αντιμετωπίζονται πριν αποκτήσουν επιχειρησιακή υπόσταση.

Στη Συρία αυτό σημαίνει ότι το Τελ Αβίβ δεν εξετάζει μόνο τον αριθμό των τουρκικών στρατευμάτων. Πολύ σημαντικότερη είναι η πιθανότητα εγκατάστασης προηγμένων ραντάρ, συστημάτων αεράμυνας ή άλλων στρατιωτικών υποδομών που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία κινήσεων της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας.

Για χρόνια, το Ισραήλ μπορούσε να επιχειρεί στον συριακό εναέριο χώρο με σχετικά περιορισμένους κινδύνους. Η ανάπτυξη όμως τουρκικών συστημάτων αεράμυνας θα δημιουργούσε ένα εντελώς διαφορετικό επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η δήλωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία η οποία θα αποτελεί απειλή για την ασφάλειά του ήταν ουσιαστικά η δημόσια διατύπωση μιας νέας «κόκκινης γραμμής».

Το μήνυμα του Αμπού αλ-Ντουχούρ

Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά μεγαλύτερη σημασία η επίθεση στο Αμπού αλ-Ντουχούρ. Πριν από το πλήγμα είχαν υπάρξει παρασκηνιακές επαφές μεταξύ ισραηλινής και συριακής πλευράς για το θέμα της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας. Η ακολουθία των γεγονότων επικοινωνία, προειδοποίηση και τελικά στρατιωτική ενέργεια, υποδηλώνει ότι το Ισραήλ είναι διατεθειμένο να ενεργήσει προληπτικά προκειμένου να εμποδίσει τη δημιουργία τετελεσμένων που θεωρεί επικίνδυνα.

Εδώ όμως βρίσκεται και ο κίνδυνος.

Ένα ισραηλινό πλήγμα που στο Τελ Αβίβ αντιμετωπίζεται ως μήνυμα αποτροπής προς τη Δαμασκό μπορεί στην Άγκυρα να ερμηνευθεί ως άμεση επίθεση εναντίον τουρκικών στρατηγικών συμφερόντων. Η απόσταση ανάμεσα στην αποτροπή και στην κλιμάκωση γίνεται έτσι εξαιρετικά μικρή.

Η Δαμασκός επιλέγει τη διαπραγμάτευση

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη εξίσωση, η νέα συριακή κυβέρνηση προσπαθεί να κινηθεί μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ.

Ο υπουργός Εξωτερικών Άσαντ αλ-Σεϊμπάνι δήλωσε ότι η Δαμασκός αναμένει την επανάληψη των διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ για μια συμφωνία ασφαλείας, παρότι παραδέχθηκε ευθέως ότι σήμερα «δεν υπάρχει εμπιστοσύνη» μεταξύ των δύο πλευρών.

Η προτεραιότητα της Δαμασκού είναι σαφής: να σταματήσουν οι ισραηλινές επιθέσεις και να δημιουργηθούν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, με τελικό στόχο μια διευθέτηση που θα συνδέεται και με την αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από συριακά εδάφη.

Η θέση αυτή αποκαλύπτει τη βασική αντίφαση της νέας συριακής πολιτικής: η Δαμασκός δεν εμπιστεύεται το Ισραήλ, αλλά δεν έχει την πολυτέλεια να μη συνομιλεί μαζί του.

Ταυτόχρονα, δεν μπορεί να απομακρυνθεί από την Τουρκία, η οποία αποτελεί τον σημαντικότερο εξωτερικό υποστηρικτή της.

Η Ουάσιγκτον φοβάται περισσότερο το «ατύχημα»

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ίσως μπροστά στο δυσκολότερο διπλωματικό πρόβλημα αυτής της νέας ισορροπίας.

Το Ισραήλ είναι ο στενότερος στρατηγικός εταίρος της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, είναι μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει από τους ισχυρότερους στρατούς της Συμμαχίας και έχει εξελιχθεί σε καθοριστικό παράγοντα στη νέα Συρία.

Ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπαράκ απέδωσε το επεισόδιο του Αμπού αλ-Ντουχούρ ενδεχομένως σε «παρεξήγηση ή κακό συντονισμό», αποτυπώνοντας ουσιαστικά τον φόβο της Ουάσιγκτον: όχι τόσο από έναν προσχεδιασμένο πόλεμο Τουρκίας-Ισραήλ, όσο ένα στρατιωτικό επεισόδιο ή έναν λανθασμένο υπολογισμό που θα υποχρεώσει την άλλη πλευρά να απαντήσει.

Γι’ αυτό και οι ΗΠΑ επιδιώκουν μηχανισμούς αποτροπής στρατιωτικών τριβών.

Η αμερικανική παρέμβαση φαίνεται να συνέβαλε και στη σχετική αποκλιμάκωση της ισραηλινής ρητορικής. Ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν έχει συμφέρον να οδηγηθεί σε κλιμάκωση με την Τουρκία.

Η διαπίστωση αυτή δεν σημαίνει εγκατάλειψη των ισραηλινών «κόκκινων γραμμών». Σημαίνει περισσότερο ότι το Τελ Αβίβ αναζητεί τρόπο να περιορίσει τις τουρκικές στρατιωτικές δυνατότητες που θεωρεί απειλητικές, χωρίς να ανοίξει ένα νέο μέτωπο με μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη.

Από το Ιράν στην Τουρκία

Επί δεκαετίες, το Ισραήλ αντιμετώπιζε στη Συρία κυρίως την ιρανική στρατιωτική διείσδυση και τις γραμμές ανεφοδιασμού της Χεζμπολάχ. Μπορούσε να πλήττει ιρανικούς ή φιλοϊρανικούς στόχους χωρίς σοβαρή πιθανότητα συμβατικού πολέμου μεταξύ δύο ισχυρών κρατικών στρατών.

Η Τουρκία είναι διαφορετική περίπτωση. Είναι μεγάλη περιφερειακή δύναμη, μέλος του ΝΑΤΟ, διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες και έχει αποκτήσει βαθιά πολιτική επιρροή στη νέα Δαμασκό.

Γι’ αυτό και η αντιπαράθεση Τουρκίας-Ισραήλ στη Συρία έχει σαφή όρια. Καμία πλευρά δεν φαίνεται να επιθυμεί πόλεμο. Ταυτόχρονα, όμως, καμία δεν θέλει να επιτρέψει στην άλλη να δημιουργήσει τετελεσμένα που θα μεταβάλουν μακροπρόθεσμα την περιφερειακή ισορροπία.

Η Κύπρος μπαίνει στη στρατηγική εξίσωση

Εάν η ισραηλινοτουρκική αντιπαράθεση αποκτήσει ευρύτερα στρατιωτικά χαρακτηριστικά, η Κύπρος αποτελεί τον χώρο όπου η κρίση της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να συναντήσει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η γεωγραφία είναι καθοριστική. Η Κύπρος βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ακτές της Συρίας, του Λιβάνου και του Ισραήλ. Παράλληλα, η Τουρκία διατηρεί σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα του νησιού και έχει αναπτύξει δυνατότητες μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Λευκόνοικο.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική υπήρξε η ανάπτυξη έξι τουρκικών F-16 και συστημάτων αεράμυνας στα κατεχόμενα τον Μάρτιο του 2026, εν μέσω της περιφερειακής κρίσης. Η εξέλιξη κατέδειξε ότι η Άγκυρα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει σε σύντομο χρόνο σημαντικές αεροπορικές και αντιαεροπορικές δυνάμεις στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι οι εγκαταστάσεις αυτές προορίζονται σήμερα για επιχειρήσεις εναντίον του Ισραήλ. Οποιαδήποτε τέτοια εκτίμηση πρέπει να διατυπώνεται ως υποθετικό σενάριο κλιμάκωσης και όχι ως υφιστάμενος τουρκικός σχεδιασμός.

Εάν όμως σε μια μελλοντική σοβαρή τουρκοϊσραηλινή κρίση η Άγκυρα χρησιμοποιούσε τα κατεχόμενα για επιχειρήσεις, επιτήρηση, αεράμυνα ή υποστήριξη ενεργειών εναντίον του Ισραήλ, τα δεδομένα θα άλλαζαν δραματικά.

Το ισραηλινό δίλημμα στην Κύπρο

Από ισραηλινή σκοπιά, η εγκατάσταση προηγμένων τουρκικών ραντάρ, αεράμυνας, μη επανδρωμένων συστημάτων ή μαχητικών στην Κύπρο θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόβλημα αντίστοιχης λογικής με αυτό που σήμερα συζητείται στη Συρία.

Δεν θα επρόκειτο πλέον για μεμονωμένες τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αλλά δυνητικά για ένα γεωστρατηγικό τόξο τουρκικής παρουσίας από τη νότια Τουρκία και τη βόρεια Συρία μέχρι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να επηρεάσει τους ισραηλινούς στρατηγικούς υπολογισμούς για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Και τότε η τουρκοϊσραηλινή αντιπαράθεση θα είχε ξεφύγει οριστικά από τα συριακά σύνορα.

Ο κίνδυνος ακούσιας εμπλοκής της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί έλεγχο στο κατεχόμενο τμήμα και, συνεπώς, δεν θα είχε καμία συμμετοχή ή ευθύνη σε ενδεχόμενη τουρκική απόφαση χρησιμοποίησης των εκεί στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Οι συνέπειες όμως μιας τέτοιας ενέργειας θα μπορούσαν να αφορούν ολόκληρο το νησί.

Η εμπειρία του 2026 κατέδειξε ήδη πόσο εύκολα η Κύπρος μπορεί να επηρεαστεί από συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής. Η στρατιωτική παρουσία γύρω από το νησί ενισχύθηκε κατά την περιφερειακή κρίση, ενώ οι βρετανικές κυρίαρχες βάσεις απέκτησαν εκ νέου ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία.

Έτσι προκύπτει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο στρατηγικό παράδοξο: ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να βρεθεί εκτεθειμένο στις συνέπειες μιας περιφερειακής σύγκρουσης εξαιτίας στρατιωτικών ενεργειών που πραγματοποιούνται από τρίτη χώρα σε τμήμα του εδάφους του το οποίο δεν ελέγχει.

Μια νέα διάσταση του Κυπριακού

Ακριβώς εδώ βρίσκεται και μια παράμετρος που υπερβαίνει τη στρατιωτική διάσταση.

Εάν οι εγκαταστάσεις στα κατεχόμενα χρησιμοποιούνταν κάποτε για επιχειρήσεις που δεν σχετίζονται με την άμυνα της τουρκοκυπριακής κοινότητας αλλά εντάσσονται στην ευρύτερη περιφερειακή στρατηγική της Τουρκίας, θα μεταβαλλόταν και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να τεθεί διεθνώς το ζήτημα της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας.

Το Κυπριακό θα παρέμενε πρωτίστως ζήτημα κατοχής, διαίρεσης και διεθνούς νομιμότητας. Θα αποκτούσε όμως ταυτόχρονα μια πρόσθετη διάσταση: ζήτημα ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου και, κατ’ επέκταση, της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για τη Λευκωσία, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό διπλωματικό επιχείρημα. Η στρατιωτικοποίηση του κατεχόμενου τμήματος δεν θα αφορούσε πλέον μόνο την ισορροπία δυνάμεων στο νησί, αλλά θα μπορούσε να δημιουργεί κινδύνους για ένα εξωτερικό σύνορο της ΕΕ.

Ελλάδα και Κύπρος: αυξημένη στρατηγική αξία, αλλά και κίνδυνοι

Η επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ αυξάνει αντικειμενικά τη στρατηγική αξία Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας για το Ισραήλ.

Η τριμερής συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, η αμυντική συνεργασία, οι κοινές ασκήσεις, οι ενεργειακές και ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η γεωγραφική θέση των δύο χωρών δημιουργούν ένα πλέγμα σχέσεων που αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο το περιβάλλον ασφαλείας επιδεινώνεται.

Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα, αλλά κρύβει και μια παγίδα.

Θα ήταν λάθος για Αθήνα και Λευκωσία να θεωρήσουν την κρίση Τουρκίας-Ισραήλ ευκαιρία συγκρότησης ενός άτυπου «αντιτουρκικού άξονα».

Οι περιφερειακές συμμαχίες στη Μέση Ανατολή είναι μεταβαλλόμενες. Άγκυρα και Τελ Αβίβ έχουν περάσει στο παρελθόν από βαθιές κρίσεις σε περιόδους επαναπροσέγγισης. Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάθε συμφέρον να αποτρέψουν τη μόνιμη ρήξη μεταξύ δύο σημαντικών εταίρων τους.

Για την Ελλάδα, συνεπώς, η προστιθέμενη στρατηγική αξία βρίσκεται περισσότερο στην ικανότητά της να λειτουργεί ως σταθερός και προβλέψιμος δυτικός εταίρος στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά στην ένταξή της σε ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης, το ίδιο ισχύει για την Κύπρο.

Από τη Συρία στην Ανατολική Μεσόγειο

Η Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει την επιρροή που απέκτησε στη μετα-Άσαντ Συρία σε μακροχρόνιο στρατηγικό πλεονέκτημα. Το Ισραήλ επιχειρεί να εμποδίσει την εγκατάσταση στρατιωτικών δυνατοτήτων που θα περιορίζουν την ελευθερία δράσης του. Η νέα συριακή κυβέρνηση προσπαθεί να ανακτήσει την κυριαρχία της, στηριζόμενη στην Τουρκία αλλά διαπραγματευόμενη ταυτόχρονα με το Ισραήλ. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να εμποδίσουν αυτές τις αντικρουόμενες στρατηγικές να οδηγήσουν σε άμεση σύγκρουση.

Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος θα έχει μεγαλύτερη επιρροή στη Συρία.

Αφορά το ποιος θα καθορίσει τους κανόνες ασφαλείας της μεταπολεμικής Συρίας και, σε δεύτερο επίπεδο, τη νέα ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Εάν η αντιπαράθεση Τουρκίας-Ισραήλ παραμείνει εντός των ορίων της Συρίας και ελεγχθεί μέσω αμερικανικών μηχανισμών αποτροπής τριβών, Αθήνα και Λευκωσία μπορούν να διατηρήσουν σχετική απόσταση.

Εάν όμως μεταφερθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και, κυρίως, εάν οι τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα κατεχόμενα αποκτήσουν κάποτε επιχειρησιακό ρόλο έναντι του Ισραήλ, η Κύπρος θα πάψει να αποτελεί απλώς γειτονικό χώρο της κρίσης και θα κινδυνεύσει να μετατραπεί σε μέρος της. Τότε το Κυπριακό θα αποκτήσει μια πρόσθετη και εξαιρετικά επικίνδυνη γεωπολιτική διάσταση.

Το πραγματικό διακύβευμα

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος σήμερα δεν φαίνεται να είναι ένας προσχεδιασμένος πόλεμος Τουρκίας-Ισραήλ. Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει προφανές συμφέρον από μια τέτοια αναμέτρηση.

Ο πραγματικός κίνδυνος είναι διαφορετικός: ένα στρατιωτικό επεισόδιο, ένας λανθασμένος υπολογισμός ή μια προληπτική ενέργεια που η μία πλευρά θα θεωρήσει περιορισμένη, αλλά η άλλη θα εκλάβει ως παραβίαση μιας θεμελιώδους κόκκινης γραμμής.

Το Αμπού αλ-Ντουχούρ υπήρξε μια πρώτη σοβαρή προειδοποίηση.

Η επόμενη κρίση μπορεί να αφορά ένα συριακό αεροδρόμιο, ένα τουρκικό σύστημα αεράμυνας ή μια ισραηλινή αεροπορική επιχείρηση. Εάν όμως η αντιπαράθεση ξεπεράσει το συριακό έδαφος, η γεωγραφία δείχνει προς την Ανατολική Μεσόγειο. Εκεί η Ελλάδα και η Κύπρος παύουν να είναι απλοί παρατηρητές.