Αρχική Blog Σελίδα 64

Κ. Κούσαντας: οι συνέπειες της ήττας της Τουρκίας απο το Ισραήλ σε επιχειρησιακό επίπεδο στη Συρία

1
 του Κωνσταντίνου Κούσαντα, Αντιστρατήγου ε.α.
Η πρόσφατη νυχτερινή επίθεση του Ισραήλ εναντίον των τουρκικών  δυνάμεων – στελεχών που επισκέφτηκαν την Συρία για αποκατάσταση του αεροδρομίου της Ιντλίμπ (μόλις 65 χιλιόμετρα από τα σύνορα της Τουρκίας) αποτελεί μια οδυνηρή ήττα και επηρεάζει άμεσα την σκληρή ισχύ της Τουρκίας.
Και φυσικά δεν ήταν η πρώτη φορά που δοκίμασε η Τουρκία την ανοχή του Ισραήλ μέσα στην Συρία από όπου αναγκάστηκε να μαζέψει τα οπλικά συστήματα της και να αποχωρήσει μέσα στα τουρκικά σύνορα.
Σε επίπεδο στρατηγικό ήταν ακόμα μια υπενθύμιση του Ισραήλ στην Τουρκία ότι μέσα στην Συρία οι επεμβάσεις της θα στοχοποιούνται και θα έχει συνέπειες σε επιχειρησιακό επίπεδο:
1. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της Τουρκίας στο Ιράκ και την Συρία από το 2015 και μετά και οι δήθεν “ζώνες ασφαλείας” έγιναν στα 2 κράτη αυτά όταν είχαν μεγάλη αστάθεια πολιτική και εμφύλιο πόλεμο.
Η Τουρκία δεν δοκιμάστηκε ποτέ με εκπαιδευμένες Ένοπλες Δυνάμεις που να είναι οργανωμένες και περισσότερο ισχυρές σε ανωτερότητα ορισμένων οπλικών συστημάτων
2. Το μήνυμα που πήρε η Τουρκία από την ήττα αυτή επί του πεδίου από το Ισραήλ  είναι ξεκάθαρο. “Όχι  μέσα στην ζώνη επιρροής μου, όχι μέσα στην ζώνη ασφαλείας μου απόστασης τουλάχιστον 300 χιλιομέτρων”
3. Η Τουρκία δεν έδωσε ούτε καν στην δημοσιότητα την ήττα αυτή στα περισσότερα  φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ της γιατί είχε τεράστια ψυχολογική επίδραση τόσο στην κοινή γνώμη όσο και στο στράτευμα
4. Η ήττα της Τουρκίας στην Συρία από το Ισραήλ σηματοδοτεί την λεκτική μείωση των τουρκικών πρόσφατων δηλώσεων εναντίον του Ισραήλ (θα καταλάβουμε την Ιερουσαλήμ, θα μεγαλώσουμε την Τουρκία στην Μέση Ανατολή, ο εγκληματίας Νετανιάχου)
5. Η επίθεση του Ισραήλ στην “Τουρκία”  μέσα στην Συρία είχε την έγκριση του Τραμπ γεγονός που αποτελεί μια επιβεβαίωση της στενής ακλόνητης συνεργασίας – συμμαχίας ΗΠΑ Ισραήλ σε επιχειρησιακό επίπεδο
6. Η έλλειψη ισχυρής αεροπορικής ισχύος της Τουρκίας, λόγω κυρώσεων CAATSA από τις ΗΠΑ από το 2019, αλλά και λόγω Νομικού Πλαισίου Εξοπλισμών από τις ΗΠΑ που αφορά εξοπλισμούς με ισχυρότερα οπλικά συστήματα στο Ισραήλ, δημιουργεί μια σαφέστατη επιχειρησιακή ανωτερότητα στο Ισραήλ σε κάθε περίπτωση
7. Τα drones και τα UAVs της Τουρκίας εναντίον του Ισραήλ δεν αποτελούν άμεση απειλή στο δοκιμασμένο καλύτερο σύστημα αεράμυνας στον κόσμο ίσως.
Εφόσον δεν υπάρχουν κοινά σύνορα Τουρκίας Ισραήλ το αποτέλεσμα της αεροπορικής ανωτερότητας του Ισραήλ επί του πεδίου είναι βέβαιο
8. Τα πεπαλαιωμένα μαχητικά αεροσκάφη της Τουρκίας 3ης – 4ης γενιάς δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τα εξελιγμένα – ανώτερα 300 +  μαχητικά αεροσκάφη του Ισραήλ 4,5ης – 5ης γενιάς δοκιμασμένα σε πρόσφατους πολέμους
9. Ακόμα και στην Κυπριακή Δημοκρατία – κατεχόμενα ή  διεθνή ύδατα ή διεθνή εναέριο χώρο, το Ισραήλ δύναται να προκαλέσει προληπτικό χτύπημα, σε περίπτωση που μεταφερθούν εκεί οπλικά συστήματα που αποτελούν απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ μέσα στην ακτίνα των 300 χιλιομέτρων
10. Το Στρατιωτικό Κοινό Σχέδιο Δράσης που υπογράφτηκε τον περασμένο Δεκέμβριο μεταξύ Ελλάδας Κυπριακής Δημοκρατίας Ισραήλ, ενδεχομένως να αναβαθμιστεί σε σενάρια πολέμου υπό την εύνοια των ΗΠΑ  3 + 1 που αφορά την  Ασφάλεια, Ενέργεια και Οικονομική Ανάπτυξη μέσω IMEC. Υπενθυμίζεται η πρόσφατη επίσκεψη του Α ΓΕΕΘΑ στο Ισραήλ
11. Η Τουρκία δεν αποκλείει στρατιωτική συνεργασία – συνέργεια επί του πεδίου μεταξύ Ελλάδας Ισραήλ ενδεχόμενο γεγονός που αναφέρεται στα ΜΜΕ της Τουρκίας καθημερινά με ότι αυτό συνεπάγεται.
Μια αεροπορική ισχύς 600 αεροσκαφών 4,5ης – 5ης γενιάς στον γεωπολιτικο άξονα Κρήτη Κυπριακή Δημοκρατία Ισραήλ υπερισχύει των 230 πεπαλαιωμένων αεροσκαφών της Τουρκίας

Π. Οικονόμου: Η απάντηση στην άκρα Δεξιά 

1
Εκτός φυλακής λοιπόν ο Ηλίας Κασιδιάρης, με δηλωμένη την πρόθεσή του να συμμετάσχει στις επόμενες εθνικές εκλογές. Με νέο κόμμα του οποίου έχει εξαγγείλει την ίδρυση, αν και δεν θα είναι αρχηγός του. Η αλήθεια είναι ότι και μόνη η συμμετοχή του, κάνουν την ταυτότητα και τους σκοπούς αυτού του κόμματος ολοφάνερους πριν καν ιδρυθεί. Αλλά αν η καταδίκη για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης είναι μια «ελληνική ιδιαιτερότητα», η παραβατικότητα και η περιφρόνηση της νομιμότητας είναι πανευρωπαϊκό γνώρισμα της άκρας Δεξιάς . Η κυρία Lepen καταδικάστηκε για υπεξαίρεση δημόσιων πόρων. Η κυρία Meloni ανέστειλε τα ανοιχτά σύνορα με την Ισπανία, όπως προβλέπονται από την Συμφωνία Schengen την οποία είχε συνομολογήσει η χώρα της. Με το AfD της κυρίας Alice Weidel να εκλέγει πρόσφατα βουλευτές στην Saxony-Anhalt έναν πλαστογράφο, διάφορους ποινικά ελεγχόμενους για σχέσεις με νεοναζιστικές οργανώσεις και… έναν παλιό αξιωματικό της Stasi!
Τι υπόσχεται η άκρα Δεξιά
Είναι ξεκάθαρο πια ότι, σε όλο τον δυτικό κόσμο, η άκρα Δεξιά δηλώνει συστημική δύναμη, με βασική της επαγγελία ότι θα υπηρετήσει το «σύστημα» πιο αποτελεσματικά από όσους το κάνουν μέχρι τώρα και απέτυχαν. Αποδίδοντας την αποτυχία αυτή στον δισταγμό τους να παραβιάζουν την δημοκρατική τάξη πραγμάτων. Υπόσχεται η άκρα Δεξιά ότι θα κινηθεί χωρίς αναστολές πέρα, έξω και κόντρα στην ομαλότητα, ακόμα και νομιμότητα, αν έτσι κρίνει ότι επιβάλλεται από το δημόσιο ή και στενά δικό της συμφέρον (στις γραμμές της έχουν ήδη τρυπώσει τυχοδιώκτες). Προτείνει ως θεραπεία των αστοχιών της Δημοκρατίας… την κατάργησή της. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι οι αστοχίες αυτές οφείλονται ακριβώς σε αλλεπάλληλες δημοκρατικές εκπτώσεις, παραβιάσεις ακόμα και παρανομίες. Με το κατεστημένο το οποίο ευθύνεται για αυτές να αισθάνεται απλώς υποχρεωμένο να τηρεί κάποια προσχήματα. Όπως, παραδείγματος χάριν, η δήλωση Κυριάκου Μητσοτάκη μετά την αποκάλυψη παρακολουθήσεων τηλεφωνικών συνδιαλέξεων με παράνομο λογισμικό τις οποίες είχε παραγγείλει ο ίδιος: «δεν έπρεπε να γίνουν». Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι πως στέκεται απέναντι στην άκρα Δεξιά ο όποιος εξουσιαστικός μηχανισμός. Το ερώτημα είναι αν έχουμε συνείδηση του πολλαπλάσιου κόστους το οποίο θα φορτωθούμε, αν υποκύψουμε στην ευκολία της έωλης αντιπαράθεσης τους.
Η απάντηση στην απειλή
Ή αλλιώς -και επειδή η Δημοκρατία μας είναι συντεταγμένη- έχει το «συνταγματικό τόξο» πολιτικά βέλη να εκτοξεύσει κατά των πολιορκητών του ή έχει ήδη συνθηκολογήσει μαζί τους; Και φυσικά, τέτοια βέλη δεν είναι τα «φύλλα συκής» σε δημοκρατικές εκπτώσεις. Έχει συνείδηση ότι η (απαραίτητη σε κάθε περίπτωση) ενεργοποίηση της Δικαιοσύνης για την δίωξη παράνομων πράξεων ή δράσεων εκ μέρους ακροδεξιών δεν φτάνει; Ότι στην καθαρή και τρέχουσα απειλή «να μας βάλλουν στον γύψο» πολιτική απάντηση είναι μόνον η, ολιστική και χωρίς αστερίσκους, προάσπιση των αρχών της Δημοκρατίας, των εγγυήσεων με τις οποίες συντάσσεται και η θωράκιση της με αποτελεσματικές ρυθμίσεις; Συγκεκριμένα: αποκατάσταση της ισονομίας, της ισοπολιτείας και της ισηγορίας, αλλαγές στο πλαίσιο λειτουργίας και συνύπαρξης των κομμάτων με τις οποίες θα γίνονταν ξανά αποθετήρια λαϊκών ελπίδων και, τέλος, ρήτρες ώστε οι συμπολίτες να αισθανόμαστε όλο και πιο ελεύθεροι, όλο και πιο προστατευμένοι από αυθαιρεσίες εις βάρος μας.
Το αναγκαίο πολιτικό διάβημα και ο σημαιοφόρος του
Μπορεί η Αριστερά (ρεφορμιστική, ριζοσπαστική, «κεντροαριστερά», άλλη) να υιοθετήσει ένα τέτοιο πολιτικό διάβημα; Να πείσει και συντηρητικούς πολίτες, ανεξαρτήτως του κόμματος που ψήφισαν ή και ψηφίζουν ακόμα, να συμπράξουν σε αγώνα για την προάσπιση της Δημοκρατίας; Πως αλλιώς σκέπτεται να νικήσει στις εκλογές; Βέβαια, καθοριστικής σημασίας είναι το ποιος είναι ο σημαιοφόρος αυτού του πολιτικού διαβήματος, το ηθικό του διαμέτρημα, το ειδικό του βάρος και η αξιοπιστία του. Ψάχνουμε κάποιον από εμάς, δίχως άλλο, όχι όμως και «όποιον να’ ναι φτάνει να είναι από ‘μας». Αυτές ως ελάχιστες προδιαγραφές, μιας και εκτός από την άκρα Δεξιά, μας απειλούν και άλλα.

ΒΙΒΛΙΟ: Δ. Μάρδας: Έρωτας και Θάνατος στη σκιά της Διαφθοράς

2

 

Συγγραφέας: Δημήτρης Μάρδας (Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, π. Αν. Υπουργός Οικονομικών και Υφ/γός Εξωτερικών)

Κατηγορία: Πολιτικό – Αστυνομικό Θρίλερ

Όταν το Μαύρο Χρήμα συναντά το Πάθος και το Έγκλημα: ένα καταιγιστικό πολιτικό θρίλερ από τον Δημήτρη Μάρδα.

Κυκλοφορεί το νέο, μυθιστόρημα του καθηγητή και πρώην υπουργού Δημήτρη Μάρδα, ένα συναρπαστικό πολιτικό και αστυνομικό θρίλερ που διεισδύει στα άδυτα της διαφθοράς και των μηχανισμών του «μαύρου» χρήματος.

Tο βιβλίο ξετυλίγει ένα περίπλοκο κουβάρι που ενώνει τη Wall Street της Νέας Υόρκης με την καρδιά της Αθήνας. Στο επίκεντρο της πλοκής βρίσκεται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταπολέμησης της Διαφθοράς (EACA), ένας νεοσύστατος οργανισμός της ΕΕ με έδρα την Αθήνα. Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του, ο Δημήτρης Λαρδάς, καλείται να διαχειριστεί σύνθετες υποθέσεις οικονομικών σκανδάλων, πολιτικού χρηματισμού, ξεπλύματος μαύρου χρήματος και διεθνών δικτύων επιρροής. Παράλληλα, μια έντονη ερωτική σχέση αναπτύσσεται ανάμεσα στον ίδιο και μια σύμβουλό του, τη Νίνα Φέργκινσον, μια δυναμική Ελληνοαμερικανίδα χρηματοοικονομική αναλύτρια, της οποίας το παρελθόν κρύβει επικίνδυνα μυστικά.

Καθώς οι έρευνες αποκαλύπτουν μηχανισμούς διαφθοράς που διαπερνούν σύνορα και θεσμούς, οι προσωπικές σχέσεις μπλέκονται με τη διεθνή κατασκοπεία, τα οικονομικά συμφέροντα και τις μυστικές υπηρεσίες. Όταν μια δολοφονία συγκλονίζει τον οργανισμό, αποδεικνύεται ότι, τελικά, τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται.

Με γρήγορη πλοκή, συνεχείς ανατροπές και με βαθιά γνώση των μηχανισμών της δημόσιας διοίκησης, της οικονομίας και των διεθνών σχέσεων, ο Δημήτρης Μάρδας συνθέτει ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την πολιτική ίντριγκα, το αστυνομικό μυστήριο και το ερωτικό πάθος. Ένα έργο που φωτίζει τις σκοτεινές διαδρομές της διαφθοράς, ενώ ταυτόχρονα κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Συμμετοχή στο 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου της Αθήνας.

(Εκδόσεις Μπαρμπουνάκης, Παραγγελίες: https://www.barbounakis.com/product/erotas-kai-thanatos-sti-skia-tis-diafthoras/ )

Το ψευδοκράτος στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών και η Στρατηγική της «Υφέρπουσας Αναγνώρισης»

0
Η τουρκική υψηλή στρατηγική στο Κυπριακό αλλάζει σελίδα, εγκαταλείποντας τις μετωπικές, αδιέξοδες -για την Άγκυρα- συγκρούσεις με το διεθνές δίκαιο και αναλαμβάνοντας μια πολύ πιο εκλεπτυσμένη -και συνάμα ύπουλη- μεθόδου, αυτή της «υφέρπουσας νομιμοποίησης/αναγνώρισης». Μια στρατηγική η οποία ενδέχεται να αποτελεί βρετανική υπόδειξη σύμφωνα με αποδεσμευμένα Βρετανικά έγγραφα (βλ. Δημοσίευμα Φανούλας Αργυρού, «Η «υφέρπουσα αναγνώριση» των Τουρκοκυπρίων», Σημερινή Κύπρου, 23/07/2017)

 

Επιμέλεια iEpikaira 

Το ζητούμενο για την Άγκυρα δεν είναι πλέον η άμεση, νομική αναγνώριση της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» (ΤΔΒΚ). Ένα τέτοιο εγχείρημα προσκρούει στο τείχος των ψηφισμάτων 541 και 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Αντί λοιπόν να προσπαθεί να γκρεμίσει το τείχος, η Τουρκία επιχειρεί να το παρακάμψει. Στόχος της είναι η σταδιακή, υπομονετική και αθόρυβη αποδοχή της «ΤΔΒΚ», δημιουργώντας ένα πλέγμα σχέσεων που δεν απαιτεί την επικίνδυνη λέξη «αναγνώριση», αλλά παράγει παρόμοια γεωπολιτικά αποτελέσματα. Σε αυτή την παρτίδα σκάκι, ο Οργανισμός Τουρκογενών Κρατών (ΟΤΚ ή OTS) έχει αναδειχθεί στο απόλυτο εργαλείο.

Ο «Διακόπτη Ασφαλείας» και η Νομιμοποίηση αντί της Αναγνώρισης

Τη νομική αναγνώριση ενός κράτους μπορεί κανείς να την προσομοιάσει με έναν διακόπτη On/Off – είτε είναι σε ισχύ είτε όχι. Αντίθετα, η διεθνής νομιμοποίηση λειτουργεί σαν ροοστάτης. Η Τουρκία ανεβάζει την ένταση σταδιακά μέχρι να πετύχει τον τελικό σκοπό.

Αυτό έγινε φανερό τον Νοέμβριο του 2022, στη Σύνοδο της Σαμαρκάνδης, όταν το ψευδοκράτος έγινε επισήμως παρατηρητής στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας έσπευσε να την καταγράψει με κάθε επισημότητα. Φυσικά, σε καθαρά νομικό επίπεδο, το καθεστώς του παρατηρητή δεν συνιστά de jure διπλωματική αναγνώριση – ακαδημαϊκές μελέτες επιβεβαιώνουν αυτή τη διάκριση. Όμως, η γεωπολιτική ουσία δεν κρύβεται στους νομικούς ορισμούς, αλλά στην αλλαγή των συνθηκών.

Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι:

Ένα κράτος μπορεί να μην έχει αναγνωρίσει επισήμως μια αποσχιστική οντότητα. Μπορεί, όμως, να αρχίσει να συναντά τους αξιωματούχους της. Μπορεί να υπογράφει τεχνικές συμφωνίες «χαμηλής πολιτικής» μαζί της. Μπορεί να δέχεται την παρουσία του ηγέτη της σε πολυμερείς περιφερειακές συνόδους. Έτσι, σε βάθος χρόνου, μέσα από αυτή τη θεσμική ώσμωση η διεθνής κοινότητα συνηθίζει στην παρουσία της αποσχιστικής οντότητας ως κανονικό κράτος.

Το Χρονικό της Θεσμικής Διείσδυσης

Δεν μιλάμε για μια σπασμωδική διπλωματική κίνηση, αλλά για ένα σχέδιο σταδιακής δημιουργίας μικρών τετελεσμένων/σταδιακής αναγνώρισης (incremental recognition). Η αλληλουχία των γεγονότων επιβεβαιώνει την στρατηγική η οποία εφαρμόζεται βήμα-βήμα:

  1. 2022 (Σαμαρκάνδη): Το πρώτο βήμα. Το ψευδοκράτος αποκτά το καθεστώς του παρατηρητή στον ΟΤΚ. Η πόρτα του διεθνούς συστήματος μισανοίγει.
  2. 2023: Η «Βουλή» του ψευδοκράτους γίνεται παρατηρητής στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση των Τουρκογενών Κρατών. Η πολιτική νομιμοποίηση επεκτείνεται στους νομοθετικούς θεσμούς.
  3. 2024 (Σούσα, Αζερμπαϊτζάν): Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Ερσίν Τατάρ, συμμετέχει πλέον ενεργά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφει με ανησυχία την κανονικοποίηση της παρουσίας του «προέδρου» και του «υπουργού Εξωτερικών» της λεγόμενης «ΤΔΒΚ» σε πολυμερές επίπεδο, λειτουργώντας ως ισότιμοι συνομιλητές.
  4. 2025 (Γκαμπάλα): Το πρωτόκολλο αναβαθμίζεται. Ο Τατάρ απολαμβάνει τιμές αρχηγού κρατικής οντότητας. Το πρωτόκολλο στην παραδοσιακή διπλωματία ισοδυναμεί με πολιτική.
  5. Απρίλιος 2026: Το αφήγημα φτάνει στην ωρίμανσή του. Ο Τουρκοκύπριος «πρωθυπουργός» Ουνάλ Ουστέλ διακηρύσσει ότι η ΤΔΒΚ είναι ο «πυλώνας» του ΟΤΚ στην Ανατολική Μεσόγειο, θέτοντας ως ρητό πλέον στόχο την πλήρη ένταξη στον Οργανισμό.

Ο ΟΤΚ ως Γεωπολιτικός Μοχλός και ο Μεσαίος Διάδρομος

Θα ήταν τεράστιο σφάλμα να εκλάβουμε τον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών ως μια γραφική λέσχη εθνών που μοιράζονται γλωσσικές/εθνοτικές ρίζες. Στην πραγματικότητα μετεξελίσσεται σε ένα γεωπολιτικό εργαλείο που στοχεύει στο να ρυθμίζει την ενέργεια, την τεχνολογία, και κυρίως, τη συνδεσιμότητα μέσω του Μεσαίου Διάδρομου της Κασπίας (Trans-Caspian Middle Corridor, TITR).

Η τουρκική διπλωματία ενορχηστρώνει αυτήν την εργαλειοποίηση με χειρουργική ακρίβεια. Τον Μάρτιο του 2026, ο Χ. Φιντάν περιέγραψε τη συμμετοχή του ψευδοκράτους ως το απόλυτο παράδειγμα της «ενότητας και ακεραιότητας» του τουρκικού κόσμου, διασυνδέοντας ευθέως τους Τουρκοκύπριους με τον ενεργειακό σχεδιασμό και την περιφερειακή συνεργασία.

Γεωγραφικά, η Κύπρος δεν είναι απλώς η απόληξη του υπό διαμόρφωση τόξου. Είναι το δυτικότερο προγεφύρωμα ενός τουρκικού δικτύου επιρροής που ξεκινά από τις στέπες της Κεντρικής Ασίας, διασχίζει το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία, και καταλήγει στα θερμά νερά της Ανατολικής Μεσογείου. Όταν η Άγκυρα επικαλείται τον «τουρκικό κόσμο», στην πραγματικότητα περιγράφει μια νέα αρχιτεκτονική ισχύος στην Ευρασία και αυτό αξίζει ιδιαίτερης προσοχής.

Η «Λογική» των Δύο Κρατών

Τον Αύγουστο του 2026, ο Φιντάν δήλωσε εκ νέου ότι η «ιδανική λύση» είναι η ύπαρξη δύο κρατών και απαίτησε από τη διεθνή κοινότητα να αντιμετωπίζει τους Τουρκοκύπριους ως κυρίαρχη και ισότιμη οντότητα.

Από το 2022, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών διαμηνύει στο ΝΑΤΟ και διεθνώς ότι η αντίληψη πως η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ο μοναδικός νόμιμος εκπρόσωπος του νησιού πρέπει να εγκαταλειφθεί. Η στρατηγική του ΟΤΚ λειτουργεί ως υποστύλωμα σε αυτό το αφήγημα.

 

Ο Πραγματικός Κίνδυνος: Η Διάβρωση του Διαπραγματευτικού Κεκτημένου

Ο κίνδυνος για την Αθήνα και τη Λευκωσία δεν είναι ότι αύριο το πρωί πέντε χώρες θα εκδώσουν ρηματικές διακοινώσεις αναγνωρίζοντας την «ΤΔΒΚ». Το σενάριο αυτό δεν ευσταθεί με τα σημερινά δεδομένα.

 

Ο κίνδυνος βρίσκεται στη διάβρωση της αφετηρίας της διαπραγμάτευσης.

 

Το διεθνές δίκαιο και η ΕΕ (η οποία έχει προειδοποιήσει ότι τέτοιες ενέργειες τορπιλίζουν τις ειρηνευτικές προσπάθειες του ΟΗΕ) βασίζονται στο αξίωμα: Υπάρχει μόνο ένα κράτος (Κυπριακή Δημοκρατία). Αν όμως η Τουρκία καταφέρει, μέσω του ΟΤΚ, να χτίσει ένα λειτουργικό, de facto δίκτυο διεθνών σχέσεων για το ψευδοκράτος, η βάση κάθε μελλοντικής διαπραγμάτευσης αλλάζει.

Αν η Κυπριακή Δημοκρατία προσέρχεται στο τραπέζι ως διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος και το ψευδοκράτος ως ένα de facto «ξεχωριστό κρατικό υποκείμενο», με δικές της ανεξάρτητες διεθνείς συμφωνίες και συμμετοχές σε φόρα και θεσμούς, η διαπραγμάτευση αλλάζει βάση. Μετατρέπεται σε διαπραγμάτευση «διαζυγίου» ή συνομοσπονδίας.

Τα Όρια της Τακτικής

Ωστόσο η τουρκική στρατηγική έχει ξεκάθαρα όρια. Ο Οργανισμός Τουρκογενών Κρατών δεν είναι ένα στρατιωτικά και διπλωματικά χειραφετημένο μπλοκ που τελεί υπό την ηγεμονία της Άγκυρας. Αν εξαιρέσουμε το Αζερμπαϊτζάν –το οποίο ευθυγραμμίζεται πλήρως με την Άγκυρα– τα κράτη της Κεντρικής Ασίας (Καζακστάν, Κιργιστάν, Ουζμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν) διαχειρίζονται τις ισορροπίες μεταξύ Ρωσίας, Κίνας και Δύσης.

Όπως σημείωσε μελέτη του γερμανικού ινστιτούτου SWP το 2025, οι ηγεσίες της Κεντρικής Ασίας επιθυμούν μεν την οικονομική και θεσμική εμβάθυνση του ΟΤΚ, αλλά δεν είναι διατεθειμένες να διακινδυνεύσουν διπλωματικά ερχόμενες σε ευθεία ρήξη με τον ΟΗΕ. Στο πλαίσιο της προσέγγισής τους με την Ευρώπη, έχουν επαναβεβαιώσει τον σεβασμό τους στα ψηφίσματα 541 και 550. Η Τουρκία δεν διαθέτει επί του παρόντος ένα αρραγές «μέτωπο αναγνώρισης» του ψευδοκράτους αλλά μέχρι πότε; Γι’ αυτό ακριβώς επιλέγει την τακτική της σαλαμοποίησης.

Η Άγκυρα δεν ζητά από την Αστάνα ή την Τασκένδη να παραβιάσουν τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ αύριο το πρωί. Τους ζητά πολύ μικρότερα, φαινομενικά αθώες υποχωρήσεις:

  • Να δεχθούν έναν Τουρκοκύπριο «υπουργό» σε ένα περιφερειακό φόρουμ.
  • Να βγάλουν μια «οικογενειακή φωτογραφία» μαζί του.
  • Να υπογράψουν ένα μνημόνιο συνεργασίας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
  • Να δημιουργήσουν απευθείας εμπορικές επαφές με τουρκοκυπριακά επιμελητήρια.

Κάθε μεμονωμένο βήμα είναι κάτω από το ραντάρ των διεθνών αντιδράσεων, όμως το αθροιστικό τους αποτέλεσμα, αλλάζει σταδιακά τον χάρτη.

Ένα Νέο, Παράλληλο Οικοδόμημα

Το συμπέρασμα για τον ελληνισμό είναι ότι η Άγκυρα εργάζεται στη μεταβολή της ίδιας της πλατφόρμας πάνω στην οποία θα συζητείται μελλοντικά το Κυπριακό.

Μέχρι χθες, η διαμάχη ήταν περιορισμένη σε ένα ερμητικά κλειστό τετράγωνο:

ΟΗΕ – ΕΕ – Τουρκία – Κυπριακή Δημοκρατία.

Σήμερα, η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει το τραπέζι στην ευρύτερη Ευρασιατική αρένα:

Τουρκογενή Κράτη στην Κεντρική Ασία – Τουρκία – Ανατολική Μεσόγειος.

 

Εάν τελικά η Άγκυρα καταφέρει τα τουρκογενή κράτη να έχουν άμεσο συμφέρον είτε ενεργειακό, είτε εμπορικό/γεωοικονομικό εν γένει, με την πρόσβαση στην Αν. Μεσόγειο, τότε είναι πολύ πιθανό ότι θα αρχίσουν να πιέζουν για το Κυπριακό σε σύμπνοια με την Τουρκία.

Η Απευκταία «Υφέρπουσα Αναγνώριση»

Η Άγκυρα μετά από μισό αιώνα διαπραγματεύσεων κατάλαβε ότι δεν μπορεί να γκρεμίσει το νομικό οικοδόμημα της Κυπριακής Δημοκρατίας με μία κίνηση. Επιχειρεί, λοιπόν, να χτίσει ένα δεύτερο, παράλληλο οικοδόμημα ως αντίβαρο. Αν ο ΟΤΚ καταφέρει να δικτυώσει το ψευδοκράτος ενεργειακά, εμπορικά, πολιτικά και θεσμικά, τότε δεν θα έχει σημασία πόσες πρεσβείες θα έχει ανοίξει το ψευδοκράτος. Θα συμπεριφέρεται, θα αντιμετωπίζεται και θα λειτουργεί σαν ένα κανονικό κράτος. Και εδώ ακριβώς έγκειται η επιτυχία της βρετανικής εμπνεύσεως στρατηγική της «υφέρπουσας αναγνώρισης»… 

Η μάχη του Κυπριακού ίσως κριθεί στο ποιος –η διεθνής νομιμότητα ή οι τουρκικές μοχλεύσεις– θα καταφέρει να επιβάλει τη δική του πραγματικότητα ως λειτουργική κατάσταση. Εάν τελικά η μη-αναγνώριση παραμένει μόνο στα χαρτιά, αλλά ακυρωθεί στην καθημερινή πολιτική πρακτική, τότε ο Ελληνισμός θα είναι αντιμέτωπος με ένα μη-αναστρέψιμο τετελεσμένο που χτίστηκε βαθμηδόν μπροστά στα μάτια του: την οριστική απώλεια των κατεχομένων.

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

Ιω. Αλμπάνης: «ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ ΒΙΟΙ» ΠΑΡΑΚΜΗΣ ΤΗΣ ΑΜΕΣΟΥ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚ-ΡΑΤΙΑΣ ΤΟΥ 4ΟΥ π.Χ ΑΙΩΝΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑ ΤΟ 1974 ΗΜΕΤΕΡΑΣ ΕΜΜΕΣΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ»..

6

 

Γράφει ο Επίλαρχος ε.α ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΜΠΑΝΗΣ.

Φωτογραφία: η Πνύκα

Εν αρχή καταγράφω ότι όταν λέγωμεν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ νοούμεν ότι ο –(ΔΗΜΟΣ=ΛΑΟΣ),(ΚΡΑΤΕΙ,ΑΡΧΕΙ,ΔΙΟΙΚΕΙ=ΑΜΕΣΩΣ) και ΟΧΙ ΜΕΣΩ ΑΝΤΙΠ-ΡΟΣΩΠΩΝ (ΚΟΜΜΑΤΩΝ) ΔΥΝΑΜΕΝΩΝ Ν’ ΑΛΛΟΙΟΥΝ ΗΘΕΛΗΜΕΝΩΣ ΤΗΝ ΘΕΛΗΣΙΝ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΟΠΟΤΕ ΔΕΝ ΟΜΙΛΟΥΜΕΝ ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΑΛΛΑ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ένεκεν εκλογικών συστημάτων ώς παρ’ ημίν ισχύει μία εξ αυτών.

Κατά δεύτερον όταν καταγράφω περί «Βίων Παραλλήλων» τής Αθηναϊ-κής Δημοκρατίας καί σημερινού ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΩΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ το καταγράφω το μέν διότι καθ’ Ηρόδοτον 5ου π.Χ αιώνα έχομεν αμφότεροι το ΟΜΑΙΜΟΝ,ΟΜΟΓΛΩΣΣΟΝ,ΟΜΟ-ΘΡΗΣΚΟΝ,ΟΜΟΤΡΟΠΑ ΗΘΗ & ΕΘΙΜΑ το δε ότι ούτε τότε αι Αθήναι μετά το 403 π.Χ είχον αλλά και ούτε τώρα ημείς έχομεν ΑΜΕΣΟΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ αλλά ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΟ ΚΑΙ ΩΣ ΘΑ ΙΔΩΜΕΝ ΑΜΦΟΤΕΡΑ ΚΑΤΈΡΕΡΕΥΣΑΝ.Επί πλέον αι μέν Αθήναι επεβαρύνοντο τότε και με δύο ικανά τών παρασκηνίων πρόσωπα τούς Θηραμένην και Αλκιβιάδην το δε ίδικόν μας σήμερον επιβαρύνεται αφ’ ενός διά τών δύο (2) Οθωμανικών καταλοίπων τουτέστιν τού ΡΟΥΣΦΕΤ & ΜΠΑΧΤΣΙΣ πού δεν υπήρχον τον 4ον π.Χ αιώνα και αφ’ ετέρου διά τού εγκαθιδρύσαντος μετά τήν Μεταπολίτευσιν αυτήν Κων.Καραμανλή Α’ συγκεντρούντος δυστυχώς τών όσων επιβλαβών είχον οι Θηραμένης και Αλκιβιάδης ώς κατωτέρω ήθελον καταγράψει:

Ούτω πώς η άμεσος,άκρατος και πραγματική Αθηναϊκή Δημοκρατία τού αποφασίζοντος λαού εγκαθιδρυθείσα το 504 π.Χ υπό τού Κλεισ-θένους διήρκεσεν μέχρι τού θανάτου τού Περικλέους (429 π.Χ) μέ τήν ένστασιν ότι και κατά τήν διάρκειαν τού Περικλέους δέν είχομεν άμεσον υπό τού λαού Δημοκρατίαν,καθό ένεκεν τών αδιαμφισβητήτων ικανο-τήτων τού ανδρός ώς ρήτορος και ηγέτου,τού είχε δοθή υπό τού λαού εν λευκώ η διακυβέρνησις τών Αθηνών.Εν συνεχεία μετά τον θάνατον τού Περικλέους 429 π.Χ διαρκούντος τού Πελοπονησιακού πολέμου επανήλθομεν μέν εις κάποιαν κανονικότητα τής αμέσου Δημοκρατίας αλλά εμφανισθέντων το πρώτον διαφόρων σοφιστών (πομπωδών τώ λόγω δηλ.λαοπλάνων) μετεπέσαμεν κατά Σωκράτην εις τήν δημιουρ-γίαν μικρόν κατά μικρόν ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ (ΚΟΜΜΑΤΩΝ) οριζόντων τούς άρχοντας και όχι ο λαός.Ακολουθεί το 414 π.Χ η αποτυχημένη Σικελική Εκστρατεία τή εισηγήσει τού Αλκιβιάδου και το 411 π.Χ αγόμεθα εις το Ολιγαρχικόν Καθεστώς τών 400κοσίων δι’ έν περίπου 6άμηνον.

Λήξαντος συντόμως τούτου έχομεν μίαν αξιοπρόσεκτον πολιτικήν σύν-θεσιν τήν οποίαν ο Θουκυδίδης (Θ 97) περιγράφει κι’ εξυμνεί ώς εξής.«Μετά τήν κατάργησιν τών 400κοσίων και άλλων τινών μέτρων οι Αθηναίοι είχον το καλύτερον επί των ήμερών μου πολίτευμα διότι ΕΓΕΝΕΤΟ Η ΠΡΟΣΗΚΟΥΣΑ ΑΝΑΜΕΙΞΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΟΛΙΓΑΡΧΙΑΣ και έτσι ανωρθώθησαν αι Αθήναι».

Όμως εις αυτό το διάστημα έχομεν τήν εμφάνισιν και δύο ισχυρών πολιτικών προσωπικοτήτων ενεργούντων εγωϊστικώς,φιλοδόξως,παρα-σκηνιακώς και μηχανορράφως τουτέστιν τού Θηραμένους αλλά και τού Αλκιβιάδου ωραίου,γενναίου,φιλοδόξου,ικανού ρήτορος,ιδιοτελούς και στρατηγού καταγομένου έκ μητρός τού γένους των Αλκμενιδών και ο οποίος Αλκιβιάδης εισηγήθη και επέτυχεν τήν Σικελικήν εκστρατείαν.

Ομως πρό τής αναχωρήσεώς του διά Σικελίαν οι πολίτικοί του αντίπαλοι το μέν τον εθεώρησαν υπεύθυνον διά το «θέμα τών Ερμοκοπίδων» το δε αναχωρήσαντος εκατηγορήθη ότι «χλευαστικώς εμιμήθη τά Ελευσί-νια Μυστήρια» διό κι’ εκλήθη έκ Σικελίας να δικασθή αποστείλαντες πρός τούτο το πλοίον «Σαλαμηνία» διά να τον μεταφέρη.Διαφυγών εξ αυτής κατεδικάσθη εις θάνατον,δήμευσιν τής περίουσίας του και αναθεματισμόν βάσει τών τότε Ιερών Εθίμων.

Εκτοτε θα περιέρχηται ανά τάς αυλάς τών εχθρών τών Αθηνών ώς τής Σπάρτης και τού Πέρσου Σατράπου Τισσαφέρνους,το μέν πληροφορούν και υποδεικνύων αυτούς πώς θα καταστρέψουν τάς Αθήνας δηλ.τήν πατρίδα του το δε απεργαζόμενος μεθόδους καταστρεφούσας αυτήν ούτως ώστε αυτή καταστρεφομένη αναγκασθή να τον επαναφέρη.Ιδού τι έλεγεν δι’ αυτόν ο Θουκυδίδης Βιβλίον Θ,πργ.47 ο οποίος έζη μαζί του τότε:

«Ο Αλκιβιάδης ευρισκόμενος υπό τήν προστασίαν τού Πέρσου Βασι-λέως και τού Σατράπου αυτώ Τισσαφέρνους έπραττεν όχι μόνον ό,τι ήτο πρός το συμφέρον του αλλά συγχρόνως επεδίωκεν μετά πολλής επιμελείας να προετοιμάση τήν καθοδόν του εις τήν πατρίδα και εγνώριζεν ότι εάν καταστρέψη αυτήν εξ ολοκλήρου θα ήρχετο η ημέρα πού θα τήν έπειθε να τού επιτρέψη τήν επάνοδον εις αυτήν…»

Αρχαίον:« ών παρ’ εκείνοις (Τώ βασιλεί Πέρσου και Τισσαφέρνη) άριστα νομίζων παρήνει,άμα δε τήν εαυτού κάθοδον ες τήν πατρίδα επιθερα-πεύων,ειδώς ει μή διεφθερεί αυτήν ότι έσται ποτέ αυτώ πείσαντι κατελθείν….»

Σημείωσις*:Αυτό επακριβώς δίκην Αλκιβιάδου θα το ίδωμεν επαναλαμβανόμενον και παρ’ ημίν πρό τής μεταπολιτεύσεως υπό τού Κων.Καραμανλή Α’ τού εγκθιδρύ-σαντος τήν δήθεν Δημοκρατίαν το 1974.

Ακολουθεί τό 406 π.Χ η εν Αργινούσαις νικηφόρος ναυμαχία των Αθηναίων και η «καταδίκη τών καίτοι νικητών Ναυάρχων εις θάνα-τον» τή μηχανοραφία ενός ετέρου λαοπλάνου τών Εταιρειών (κομμά-των) Θηραμένους.

Σημείωσις*;Το αυτό θα το ίδωμεν άμα τη μεταπολιτεύσει επαναλαμβανόμενον εις το πρόσωπον τού Θηραμένους τον Κων.Καραμανλή Α’ κατά τού Καθεστώτος της 21ης Απριλίου 1967.

Εν τέλει έχομεν τήν ήτταν τών Αθηνών το 404 π.Χ εν Αιγοίς ποταμοίς                                                                       παρά τον Ελλήσποντον κι’ αμέσως μετά το καθεστώς τών 30κοντα τυράννων 404-403 π.Χ

Εκτοτε και τυπικώς πλέον αγόμεθα οριστικώς εις το τέλος τής αμέσου Αθηναϊκής ή άλλως πραγματικής Δημοκρατίας λόγω τής υπάρξεως κομμάτων οριζόντων τούς εκάστοτε άρχοντας μέχρι τής υποταγής εις τον Φίλιππον μετά τήν εν Χαιρωνεία μάχην το 338 π.Χ.Κατά το διάστημα αυτό δηλ.403-338 π.Χ κυριαρχούν αι ΕΤΑΙΡΕΙΑΙ (ΚΟΜΜΑΤΑ) τά οποία κατά Σωκράτην:

ΠΡΟΣΟΧΗ*****«Από τήν στιγμήν πού εγένοντο εταιρείαι (κόμματα) και απ’ αυτά ορίζονται οι άρχοντες παύει να υπάρχη Δημοκρατία και η Χώρα Διοικείται κακώς»

Αρχαίον:….εν η έφη οι άρχοντες μεθ’ εταιρείας καθίστανται η πόλις ανομείται (Ανθολ.Στοβαίου ΜΓ81)).

Απόρροια δε τού ΑΘΛΙΟΥ ΑΥΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΥΠΗΡΧΕ ΤΟΤΕ και δυστυχώς υπάρχει και σήμερον παρ’ ημίν ο Ισοκράτης πρός Νικοκλέα πργ.14 «Είναι φρικτόν και φοβερόν οι χειρότεροι να κυβερνούν τούς καλυτέρους και οι ανοητότεροι να δίδουν διαταγάς εις τούς σωφρονεστέρους».Εν άλλοις λόγοις ο Σωκράτης θεωρεί ότι η ύπαρξις πολιτικών κομμάτων καταστρέφει τήν Δημοκρατίαν τοσούτον και τοιούτον ώστε κατά τον Ισοκράτην να διοικούν τήν Χώραν οι αχρησ-τότεροι ενώ οι σωφρονέστεροι και νουνεχέστεροι να ευρίσκωνται εις το περιθώριον αφού τά κόμματα και όχι ο λαός ορίζουν τους άρχοντας δηλ.παιδιά τού κόμματος καί επειδή κατά τον Ισοκράτην ο λαός προσπαθεί να ομοιάζη τών Αρχόντων έχομεν τήν αντεξίσωσιν

«φαύλοι,χείριστοι οι άρχοντες=χείριστοι,φαύλοι και οι πολίται πού προσπαθούν να τούς ομοιάσουν».Ιδετε σχετικά περί αυτού τι έλεγεν:.

Ισοκράτης πρός Νικοκλέα:

.α.Πργ.31.Το ήθος τών κυβερνωμένων είναι ίδιον μέ τό τών Κυβερ-νώντων=Αρχ.Το τής πόλεως όλης ήθος ομοιούται τοίς άρχουσι και

.β.Πργ.36.Ο λαός συμπεριφέρεται αναλόγως μέ τούς άρχοντας.

.Αρχ..ότι φιλεί το πλήθος εν τούτοις τοίς επιτηδεύμασιν τον βίον διάγειν εν οίς άν τούς άρχοντας τούς αυτούς ορώσιν».

Πρός Νικοκλή Κύπριοι Πργ.36 «Το πλήθος συνηθίζει να ρυθμίζη τήν ζωήν του σύμφωνα μ’ αυτήν τών Κυβερνώντων».

Όμως όλα αυτά έχουν τραγικά αποτελέσματα αφού οι άρχοντες όντες παιδιά τού κομματικού σωλήνος κατά τεκμήριον και τότε και κατά μεί-ζονα λόγον σήμερον όπου ανθεί και το Οθωμανικόν ΡΟΥΣΦΕΤ καί ΜΠΑΧΤΣΙΣ είναι φαύλοι,λαοπλάνοι,ανίκανοι ενδιαφερόμενοι μόνον διά τον εαυτόν και κόμματά των διό και ο Δημοσθένης σχετικώς εις τον περί Συντάξεως λόγον του πργ.31 ανακράζει:

«  Αντίθετα τώρα κύριοι τών αγαθών είναι αυτοί (Πολιτικοί) και όλα γίνονται απ’ αυτούς ενώ ο λαός έχει ξεπέσει στή θέση τού υπηρέτου και τού εξηρτημένου και εσείς είσθε ευχαριστημένοι με όσα σάς δίδουν και τα παίρνετε.!!!»

(Αρχ:Νύν δε τουναντίον κύριοι μέν αγαθών ούτοι και διά τούτων άπαντα πράτετται,ο δε δήμος έν υπηρέτου και προσθήκης μέρει και υμείς αγαπάθ’ αν ούτοι μεταδιδώσιν λαμβάνοντες.)

Σημείωσις*Σχετικόν σημερινόν παράδειγμα:Οι Βουλευταί ενός κυβερνώντος κόμματος,

Το 2023 εδήλωσαν 146 εκατ.μόνον το έσχες όχι το πόθεν!!

Το 2025 εδήλωσαν 217 εκατ.δηλ εντός δύο βουλευτικών περιόδων οι βούλευταί του ηύξανον το έσχες απο 146 εις 217 εκατομ.ΕΥΡΩ δηλ.κατά 71 εκατομ.εντός 2 ετών.

*Ειρήσθω εν παρόδω ότι εις τήν πλήρη Αθηναϊκήν Δημοκρατίαν όταν τίς ανελάμβανεν έν Κρατικόν αξίωμα κατεγράφετο η όλη περιουσία του μέχρι κι’ αυτών εισέτι των δερματίνων πεδίλων ώστε μέ το πέρας τού αξιώματος συγκρινομένη μή τυχόν είναι μεγαλυτέρα.!!!!

Αλλά και σχετικώς πάλιν εις τον περί Συντάξεως λόγον  πργ.19 λέγει:

«Τώρα διατί κανένας αφ’ όσους επελέξατε και πού εσείς εκτιμάτε δέν σάς λέγει τήν αλήθειαν ευθύς αμέσως θα σάς εξηγήσω.

Οσοι λοιπόν αποβλέπουν στίς εκλογές και κάποιον αξίωμα καταντούν δούλοι εκείνων πού θα τούς επιλέξουν,φροντίζοντας ο καθένας υπο-ψήφιος μόνον και μόνον να εκλεγή χωρίς να έχη κάμει κάτι αξιόλογον ώς πολίτης της πόλεως»

(Αρχ.Ότι ουδείς των αφ΄ημών τιμωμένων τα’ αληθή λέγει,τάς προφάσεις εγώ διέξειμ’ υμίν.Οι μέν πρός αρχαιρεσίας και ταύτην την τάξιν προσιόντες δούλοι τής επί τω χειρονείσθαι χάριτος περιέρχονται,τελεσθήναι στρατηγός έκαστος σπουδά-ζων,ούκ ανδρός έργον ουδέν.)

Ο δε Ισοκράτης «Περί Ειρήνης» πργ.3 «Ο λαός συνηθίζει να κατηγορή τούς άλλους μή κομματικούς αλλά θέλγεται ν’ ακούη τούς πολιτκά-τηδες επειδή αυτοί τού έλεγον αυτά που οι ίδιοι ήθελον ν’ ακούσουν.» και πάλιν εις τήν πργ.36 «Ο λαός επί πολύ χρόνω ακούων τά τών πολιτικών έχει διαφθαρή αφού οι πολιτικάντηδες δέν έχουν άλλην ικανότητα παρά μόνον να εξαπατούν».Και τέλος κατακρίνων τήν όλην κατάντιαν τού τότε συστήματος τών εταιρειών (κομμάτων) ο Δημοσ-θένης Φιλιπ.Γ’ 57 λέγει: «Ακούοντας τούς πολιτικούς οι Ερετριείς εις το τέλος εξώρισαν εκείνους οι οποίοι τούς ωμίλουν και έκαμον διά το καλόν τους» και επειδή αποτυχόντες οι Αθηναίοι μέ τάς εταιρείας (κόμματα) να επανορθώσουν τήν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ οι τών Εταιρειών (Κομμάτων) εκατηγόρουν εκείνους πού τήν είχον ανορθώσει προηγου-μένως επί Θουκυδίδη διό πάλιν ό ίδιος εις τον Περί Συμμοριών λόγον του πργ.1 αναγκάζεται να καταγράψη:«Εγώ νομίζω ότι ο μεγαλύτερος έπαινος δι’ εκείνους (πού ανώρθωσαν τήν Χώραν επί Θουκυδίδου) είναι ο χρόνος διότι άν και παρήλθεν τοσούτος χρόνος μέχρι σήμερον εν τούτοις κανείς έκ τούτων (Πολιτικών κομμάτων) δέν ημπόρεσε να κάμη περισσότερα αφ’ ότι εκείνοι.

Αρχ.«Εγώ δ’ εκείνων έπαινον τον χρόνον ηγούμαι μέγιστον,ού πολλώ γεγενημένου μείζω τών υπ’ εκείνων πραχθέντων ουδένες άλλοι παραδείξασθαι δεδύνηνται»

Σημείωσις*:Αυτό θα το ίδωμεν και μετά τήν μεταπολίτευσιν όταν τά επανελθόντα κόμματα θα κατηγορούν τήν 21ην Απριλιου 1967 επί 52 έτη μή ενθυμούμενα ότι αυτά ήσαν πού κατά Κων.Καραμανλήν Α’ εδημιούργησαν τά εμφυοπολεμικάς συνθήκας ώστε εκδηλωθη η 21η Απριλίου 1967. !!! Κι’ όμως ό λαός το μέν ηνέχθη όλα αυτά τά αθλια το δε μετά μεγαλυτέρας μανίας γενόμενος μεταφορικώς από Παύλος>Σαύλος εστράφη ώς άλλοι Ερετριείς κατ’ εκείνων πού τούς είχον ευεργη-τήσει τουλάχιστον οικονομικώς και όχι μόνον.

Ετσι λοιπόν ευρισκόμενος εις αυτό το δυσώδες πολιτικόν κλίμα προελ-θόν έκ τών εταιρειών (κομμάτων) τών οριζόντων τούς άρχοντας καί όχι ο λαός ο Δημοσθένης σκωπτικώς και εν οργή εις τον περί Συντάξ.λόγον πργ.13 λέγει:

« Εάν κάποιος τών πολιτών επιθυμή να κάμη κάτι καλόν διά τήν πόλιν αυτός πρέπει πρώτον καθαρίση τα’ αυτιά σας διότι είναι τόσον πολύ χαλασμένα από το να έχητε συνηθίση ν’ ακούητε πολλά ψεύματα και ό,τι άλλο παρά τά σωστά…»

(Αρχ:Δεί γάρ,τον βουλόμενον τι ποιήσαι τήν πόλιν ημών αγαθόν τά ώτα πρωτον  υμών ιάσασθαι διεφθαρται γάρ  ούτω πολλά και ψευδή και πάντα μάλλον ή τα βελτιστα ακούειν συνείθισθε),,

Συμπέρασμα:Κατά τον Σωκράτην ο εκφυλισμός τής Αθηναϊκης Δημοκ-ρατίας τού 4ου π.Χ αιώνος οφείλεται εις τήν ίδρυσιν εταιρειών (κομμά-των),ο ορισμός αρχόντων υπ’ αυτών και όχι υπό τού λαού και κατά τούς Ισοκράτην,Δημοσθένην εις τήν παραπλάνησιν τού λαού υπό των κομματικών λαοπλάνων τοσούτον και τοιούτον ώστε το μέν οι πολίται πειθόμενοι ψευδώς έφθασαν να τιμωρούν και κατηγορουν ακόμη κι’ εκείνους οι οποίοι έκαμον και ωμίλουν διά το καλόν των το δε παρομοίως να κατηγορούν εκείνους πού είχον ανορθώσει τήν Χώραν κατά Θουκυδίδη.

Σημείωσις;Μήπως το συμπέρασμα αυτό των αρχαίων μας γιγάντων τής φιλοσοφίας και ρητορείας αρμόζει πλήρως και εις τήν σημερινήν μετά το 1974 κατάστασιν τηρουμένων αναλογιών τινών;Ας ιδωμεν:

ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΤΙΚΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ.

Αρχήθεν δηλώ ότι το σημερινόν μετά τήν μεταπολίτευσιν τού 1974 ημέτερον Πολιτικόν Κοινοβουλευτικόν Σύστημα ώς δήθεν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ «ωκοδομήθη επί τής άμμου διό και η γλαύξ θρηνεί επί τών ερειπίων» αφού Πρωτεργάτης δίκην Θηραμένους και Αλκιβιάδου θα είναι ο εγκαθιδρύσας αυτήν δήθεν Εθνάρχης Κων.Καραμανλής Α΄ ώς κατωτέ-ρω ήθελον δείξει.

Ο Δημοσθένης εις τον Ολυνθιακόν Α΄πργ.11 έλεγεν:

«Πρός γάρ το τελευταίον εκβάν έκαστον τών πρίν υπαρξάντων κρί-νεται» δηλ. «Ολα τά προγενέστερα κρίνονται έκ τού τελικού αποτε-λέσματος» πράγμα το οποίον εξεπίτηδες και επί τούτω ουδόλως ετη-ρήθη υπό τών μετά τήν μεταπολίτευσιν κομμάτων και δή υπό τού εγκαθιδρύσαντος τήν δήθεν Δημοκρατίαν Καραμανλή Α’ διά τούς εξής λόγους;

1.Απαντα τά πρό της 21ης Απριλίου 1967 γενόμενα υπ’ αυτών τών ιδίων τών κομμάτων ήσαν αντιδημοκρατικά και πολιτικώς δυσώδη τοσούτον και τοιούτον ώστε ο μέν λαός να ευρίσκηται εις μίαν συνεχή ΚΟΜ-ΜΑΤΙΚΗΝ ΑΝΤΙΠΑΛΟΤΗΤΑ καί κατά τον ίδιον τον Κων.Καραμανλή Α’ πρό «Εμφυλίου πολέμου» υπό δε τού Τύπου και πολλών πολιτών ν’ ακούωνται φωναί «Μά δεν υπάρχει ένας Λοχίας;» υπονοούντες ένα Στρατιωτικόν μή κομματικόν Κίνημα ώστε να επιφέρη τήν ηρεμίαν και ομαλότητα.(Ιδετε τον τότε Τύπον)

(Ενθυμιζω μερικά άθλια πρό 21ης Απριλιου 1967:Τριφασικόν Σύστημα εκλογών το 1956 κατά το οποίον 200.000 ψήφους περισσοτέρους η Δ.Ε εξέλεξεν ολιγοτέρους βουλευτάς από τήν ΕΡΕ-Κυβέρνησιν,Βία και Νοθεία τού 1961,Συνεργασία το 1964 Ε.Κ και Αριστεράς,Υπαρξις παραστρατιωτικής αριστεράς οργανώσεως ΑΣΠΙΔΑ με φερόμενον ώς πολιτικόν αρχηγόν τον Ανδρ.Παπανδρέου,Αποστασία Κων.Μητσο-τάκη και 40 ετέρων Βουλευτών τής Ε.Κ το 1965 και πτώσιν Κυβερνήσεως,ορκομωσία ανά μιαν εβδομαδα και μίας Κυβερνήσεως κ.α)

Ιδού τί έλεγεν ο Κων.Καραμανλής εις τήν ΛΕ ΜΟΝΤ των Παρισίων τήν 29.11.1967 διά τήν πρό τής μεταπολιτεύσεως πολιτικήν κατάστασιν

Ερωτ:Πώς και γιατί έγινε η Επανάστασις τής 21ης Απριλίου 1967.

Καραμανλής:…..διότι είχεν χρεωκοπήσει η Δημοκρατία και θα ημπο-ρούσε να πή κανείς ότι η Δημοκρατία εδολοφονήθη υπό Καθεστώς Ελευθερίας και οι Συνταγματάρχαι τής κατέφερον τήν χαριστικήν βολήν.

Ερωτ:Υπήρχεν κίνδυνος επικρατήσεως τού Κομουνισμού ώς ισχυρίζον-ται οι Συνταγματάρχαι;

Καραμανλής:Δεν γνωρίζω εάν υπήρχε τοιούτος κίνδυνος εκείνον όμως πού γνωρίζω είναι ότι η Χώρα συγκλονιζομένη από άγρια πάθη εφέρετο εις ΕΜΦΥΛΙΟΝ ΠΟΛΕΜΟΝ….

Σημείωσις*:Όλα αυτά επανερχόμενος το 1974 δίκην Αλκιβιάδου έκ τής αυτοέ-ξορίας του το μέν θα τά ξεχάση το δε θ’ αποδυθή δίκην Θηραμένους εις σωρείαν αντιδημοκρατικών και εκδικητικών Δικαστικών πράξεων εν ονόματι τής δήθεν αποκαταστάσεως τής Δημοκρατίας κατ’ εκείνων (21η Απριλιου 1967) πού έσωσαν τήν Χώραν τότε από τήν υπ’ αυτού χαρακτηρισθείσαν ώς «Πρό εμφυλίου πολέμου» ευρισκομένην κατάστασιν.

2.Εάν λοιπόν τα’νωτέρω πολιτικώς άθλια μετά τήν μεταπολίτευσιν επανήρχοντο υπό τών πολιτικών εις τήν μνήμην τού λαού αυτομάτως αφ’ ενός θα εδικαιολογείτο η 21η Απριλίου 1967 ώς αναγκαιοτάτη κι’ αφ’ ετέρου ενδεχομένως να εζητούντο από τους πολιτικούς και ευθύ-ναι διότι είχον οδηγήσει τήν όλην πολιτικήν κατάστασιν πρό Εμφυ-λίου πολέμου.

Αρα θα έπρεπε ν’ αγνοηθούν όλα αυτά και τά κόμματα το μέν θα έδει να ενεργούν πλέον ώς έκ παρθενογεννήσεως άμμωμα,αμόλυντα,άχραν-τα μηδέ τού ΚΚΕ εξαιρουμενου ώς ποτέ αυτά νά είχον φέρει τήν πολιτικην κατάστασιν πρό Εμφυλίου κατά Κων.Καραμανλήν Α’ το δέ οξυμόρως όλον το βάρος τών μομφών θα έδει πλέον να κατευθύνηται και συνεχώς κατευθύνεται μέχρι σήμερον εισέτι κατά των εξαφανισάν-των τάς ώς είρηται πολίτικάς των αθλιότητας και επιφέροντας τήν ηρεμίαν τουτέστιν τήν 21ην Απριλίου 1967.

3.Ομως επί πλέον οι πρωτεργάται τής 21ης Απριλίου 1967 το μέν ήσαν Αξιωματικοί πλήρεις Αριστείων Ανδρείας και πολεμικών Σταυρών πολεμήσαντες τόσον κατά το 1940-41 κατά τού Ναζισμού και Φασισμού όσον και το 1946-9 κατά τού τότε Κομμουνιστικού κινδύνου και τινές και τής Κορέας το δε διακυβερνήσαντες τήν Χώραν επί 7ετίαν επέτυχον τόσα πολλά επωφελή διά τήν Χώραν όσα εκείνοι μετέπειτα θα ήτο αδύνατον να επιτύχουν ώς έκ της υπάρξεως πολιτικών κομμάτων ακαταλλήλων κατά Σωκράτην,Ισοκράτην και Δημοσθένην ώς προα-νεφέρθη και συνεπώς θα έδει όχι μόνον να κατηγορούνται συνεχώς αλλά και να διωχθούν Δικαστικώς συνωδά τού Θηραμένους ώστε να μή ημπορούν και έχουν δικαίωμα κατηγορίας τών κομμάτων ώς κι’ εγένετο.Καί μάλιστα μέ μίαν αθλίαν,αθλιωτάτην ηθικήν και Εθνικήν ανορθογραφίαν κατά τήν οποίαν το καταστρέψαν επί τρία έτη τήν Χώραν το 1946-49 Κ.Κ.Ε να νομοιμοποιήται και να δικάζη διά της ψήφου του εκείνους οι οποίοι έγεμον παρασήμων και μεταλίων πολε-μώντας και νικώντας το Κ.Κ.Ε.!!!O TEMPORA O MORRES=Ω ΚΑΙΡΟΙ Ω ΗΘΗ!!!Πλήρης εξαχρείωσις τού υγιούς πολιτικού ήθους και επ’ αυτού τού σαθρού ήθους ωκοδομήθη η μεταπολιτευτική δήθεν και κατ’ επί-φασιν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ενώ πρόκειται περί ενός ΑΘΛΙΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥ-ΤΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ.

4.Αρα έν ομονοία,συμπνοία και συνεργασία όλα τά κόμματα ακόμη και το Κ.Κ.Ε το μέν θα έδει να τηρούν απόλυτον σιωπήν διά τά πρό της 21ης Απριλιου 1967 υπ’ αυτών άθλια πεπραγμένα αγνοούντα το ώς είρηται τού Δημοσθένους «Πρός γάρ το τελευταίον εκβάν έκαστον των πρίν υπαρξάντων κρίνεται» το δε θα έδει μεθοδευμένως και κατά το πώς ο Θηραμένης μηχανοραφών κατεδίκασεν εις θάνατον τούς νικητάς Ναυάρχους τής εν Αργινούσαις Ναυμαχίας κατά των Σπαρτιατών έτσι κι’ αυτά τώρα εξ ίσου και χειρότερον βυσοδομούντα να διώξουν και καταδικάσουν πάση θυσία τούς πρωτεργάτας τής 21ης Απριλίου 1967 τούς ηρεμήσαντας τήν χαώδη εμφυλιοπολεμικήν πολιτικήν κατάστασιν και επιτυχόντας τήν μεγίστην οικονομικήν ανάπτυξιν από τής παλιγ-γενεσίας αδιαφόρως τού ότι τότε ούτε σχετικός απαγορευτικός νόμος εκδηλώσεως τής 21ης Απριλιου 1967 υπήρχεν αλλά και ούτε επετρέπετο νομοθετικώς δι’ αναδρομικών Νόμων να δικασθούν.Ιδετε επ’ αυτού λεχθέντα και πραχθέντα υπό τών ιδίων τών τύπου Θηραμένους τού 4ου π.Χ αιώνος διωκτών:

Ο Κων.Καραμανλής Α’ αγορεύων εις τήν Βουλην τήν 16ην Οκτωβρίου 1975 εδήλου:

«Τάς ποινικάς κυρώσεις η Κυβέρνησις τάς ενεπιστεύθη εις τήν Δικαιοσύνην όπως επεβάλλετο αφού προηγουμένως τήν διευκόλυνεν εις το έργον της με συγκεκριμένα μέτρα όπως ή Συντακτική πράξις τής 3ης Οκτωβρίου 1974 και το Δ’ Ψήφισμα τού 1975.Καί δεν πρέπει να πλανώμεθα.Εάν έκ των υστέρων δεν είχον αμφότερα αυτά γίνη αυτήν τήν στιγμήν ουδείς των Απριλιανών θα ήτο δυνατόν να δικασθή και καταδικασθή καθό δεν υπήρχεν σχετικός απαγορευτικός Νόμος»

Όμως το άρθρ.11 πργ.2 τής Οικουμενικής Διακηρύξεως τών Ανθρωπί-νων Δικαιωμάτων τού ΟΗΕ τού 1948 αναγράφει:

«Ουδείς τιμωρείται διά πράξεις ή παραλείψεις αίτινες κατά τον χρόνον τής τελέσεώς των δεν απετέλουν αξιοποίνους πράξεις κατά το Εσωτερικόν ή Διεθνές Δίκαιον».Τά αυτά αναγράφονται και είς τήν Σύμβασιν της Ρώμης 1950 αρθρ.7 πργ.2.

Καί εις άλλην αποστροφήν τής ιδίας δηλώσεως Καραμανλή :

Μή παροράτε κ.Βουλευταί ότι επί πλέον έχουν διωχθή πολυειδώς αμέσως τε ή εμμέσως και περίπου 125.000 εμπλακέντες εις το Στρατ.

Καθεστώς.

Όμως πρό τών ώς είρηται Διακηρύξεως ΟΗΕ,Συμβάσεως τής Ρώμης 1950 κ.λπ περί μή αξιοποίνου πράξεως τινός όταν δέν υφίσταται σχετικός Νόμος προηγήθησαν επ’ αυτού ώς διδάσκαλοι οι Αρχαίοι Ελληνες.Ιδετε σχετικώς τί συνεβη:

Μετά τήν εν Χειρωνία 338 π.Χ μάχην Αθηναίος τις ονόματι Λεωκράτης ανεχώρησεν διά τήν Ρόδον.Ομως μετ΄από ολίγον τή εισηγήσει τού ρήτορος Υπερείδου εξεδόθη υπό των Αθηναίων Ψήφισμα απαγορεύον τήν απομάκρυνσιν παντός πολίτου εξ Αθηνών.Επανελθών ο Λεωκράτης εμηνύθη υπό τού ρήτωρος Λυκούργου διότι απεμακρύνθη κατά παρά-βασιν τού ψηφίσματος.Ομως οι Αθηναίοι Δικασταί ηθώωσαν τον Λεωκ-ράτην διότι αυτός είχεν αναχωρήσει πρός τής εκδόσεως τού ψηφίσμα-τος και συνεπώς μή υπάρχοντος απαγορευτικού Νόμου δέν θα έδει να δικασθή και ηθωώθη.

Ομως τότε δεν υπήρχον «Εθνάρχες» Καραμανλήδες και παρόμοιοι τών λοιπών κομμάτων ώστε να προβούν εις τήν,παρά πάσαν Διεθνή έννοιαν περί μή ισχύος αναδρομικώς και έκ των υστέρων,κατάρτισιν Νόμων προκειμένου εξεπίτηδες και επί τούτω δικάσουν τήν 21ην Απριλίου 1967 και δι’ αυτής τήν υποτιθεμενην αποκατάστασιν τήν «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ».

Οχι κύριοι τής μεταπολιτεύσεως αρχιτέκτονες.Εδολοφονήσατε τήν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ ενώ οι Δικασταί το 338 π.Χ καίτοι ηττημένοι από τον Φίλιππον δεν εδίκασαν τον Λεωκράτην δι’ αναδρομικών Νόμων.Αιδώς.

Σημείωσις:* Δηλ.νομιμοποιούμεν και δίδομεν άφεσιν τών αμαρτιών εις τούς δημιουργήσαντας τόν καταστρεπτικόν (συμμοριτοπόλεμον κατ’ απόφασιν τής Βουλής τού 1946 και ΟΗΕ ή δεύτερον Αντάρτικον κατά τό Κ.Κ.Ε ή μετά τήν μεταπολίτευσιν Εμφύλιον ) αλλά διώκομεν εκείνους οί οποίοι μ’ απόφασιν τών τότε Κυβερνήσεων 1946-9 επολέμησαν αυτούς.!!!Αν αυτό λέγηται αποκατάστασις τής Δημοκρατίας,Ισότητος και Δικαιοσύνης και όχι διχασμός και εκδικητική δίωξις τότε κάποιοι τών κομμάτων θα έπρεπεν να εγκλεισθούν εις το Δρομοκαϊτειον με πρώτον τον Κων.Καραμανλήν και δεύτερον τον Ελληνικόν λαόν τον ξεχνώντα γεγονότα και πειθόμενον εις τά εκάστοτε λαοπλάνα κόμματα.

Εάν αυτό εγίνετο πρό τού 403 π.Χ εις τάς Αρχαίας Αθήνας που επεκράτει πραγμα-τική Δημοκρατία ο λαός θα τον είχε αυθωρεί και παραχρήμα ΟΔΗΓΉΣΕΙ ΕΝΏΠΙΟΝ ΤΟΎ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ.Τώρα όμως δεν υπάρχει λαός αλλά κόμματα και πράττουν ό,τι τούς συμφέρει.

Καί δύο πρόσφατα παραδείγματα ότι δέν έχομεν πραγματικήν Δημοκρατίαν.

1.Καμμένος ΥΠΕΘΑ εις το Υπουργικόν Συμβούλιον πρός ΥΠΕΞ Κοτζιά:Ελαβες 50 εκατομ.δολλάρια από τον Σόρος να υπογράψης τάς Πρέσπας και ουδέν έκ τών κομμάτων διεμαρτυρήθη αλλά και ούτε Εισαγγελεύς τις παρενέβη αυτεπαγγέλτως.

2.Μητσοτάκης εις τήν Κοζάνην το 2015 όταν είχεν ανάγκην να εκλεγή αρχηγός τής Ν.Δ:Ο λιγνίτης είναι στρατηγική επιλογή ενεργείας.

Μητσοτάκης εις τήν Κοζάνην Αύγουστος τού 2026:Οποιος σάς πεί ότι ο λιγνίτης είναι σοβαρή πηγή ενεργείας και πρέπει να συνεχισθή η χρήσις του είναι απατεών.

(Προφανώς και σκωπτικώς δέν είναι απατεών ο ίδιος διότι έφερεν τάς Γερμανικάς Ανεμογενητρίας και Βολταϊκά με ό,τι αυτό δύναται να σημαίνη και νοηθή!!!.Αλλ’ ουδέν των κομμάτων διεμαρτυρήθη πλήν ενός).

Εάν ήτο πραγματική Δημοκρατία Αύγουστος 2026 αυθωρεί και παραχρήμα θα ωδηγείτο πάραυτα εις το Δικαστήριον ώς εξαπατήσας τον λαόν.Αντ’ αυτού υποτιθεμένης «Δημοκρατίας» ένεκεν σήμερον ο Μητσοτάκης είναι εκλόγιμος Δικτάτωρ!!!.

Σημείωσις*:Αρα ο Καραμανλής Α΄ ώς άλλος Θηραμένης προκειμένου εκδικηθή τούς διασώσαντας από Εμφύλιον πόλεμον τήν Χώραν και επιτυχόντας τά μέγιστα Οικονομικώς από της παλιγγενεσίας τούς ΕΔΙΚΑΣΕΝ ΠΑΡΑΝΟΜΩΣ & ΑΝΗΘΙΚΩΣ ΔΙ’ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΩΝ ΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΌΧΙ ΥΠΟ ΑΡΜΟΔΙΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΛΛΑ ΥΠΟ ΤΟΥ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΣΏΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΠΛΗΡΩΣ ΑΝΑΡΜΟΔΙΑΣ ΑΦΟΥ ΑΥΤΗ ΕΝΟΜΟ-ΘΕΤΗΣΕΝ ΤΑΣ ΩΣ ΕΊΡΗΤΑΙ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΝ ΠΡΑΞΙΝ ΚΑΙ Δ’ ΨΗΦΙΣΜΑ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΩΣ ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΑΦΗΣΑΝΤΕΣ ΕΙΣ ΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΜΟΝΟΝ ΤΗΝ ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΙΝ ΤΗΣ ΠΟΙΝΗΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΗΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΟς ΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΔΕΙΞΕΩΣ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ.!!!!!.

Αυτό λέγεται πλήρης εξαχρείωσις τής ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ και όχι ΑΠΟΚΑΤΑΣ-ΤΑΣΙΣ.

Αλλά και ο μετά τήν έκδοσιν τών ώς είρηται απαραδέκτων νομικών ανουσιουργημάτων υποβαλών μηνύσεις κατά των πρωτεργατών τής 21ης Απριλιου 1967 πασίγνωστος Δικηγόρος Αλεξ.Λυκουρέζος ανερυθ-ριάστως θα δηλώση εις τήν εφημ.ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ 4-1-1987 :

«Μόνον συγκεχυμένη και νοσηρή φαντασία μπορεί να χαρακτηρίση τήν 21ην Απριλίου 1967 ώς Πραξικόπημα.Η Συντακτική Πράξις τής 3ης Οκτωβρίου και κυρίως το Δ’ Ψήφισμα εγέννησαν ένα ιστορικόν και νομικόν τέρας….».

Οθεν ο οιοσδήποτε νοήμων Ελλην πολίτης ενθυμούμενος τα’ ανωτέρω μετά τήν εγκαθιδρυθείσαν μεταπολιτευτικήν δήθεν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ υπό τού Κων.Καραμανλή ευλόγως θα ηδύνατο να τήν θεωρήση ώς προβ-ληματικήν αφού καταδήλως εγένετο υπό προσώπου μή τηρήσαντος τήν ηθικήν πολιτικήν τάξιν και ενεργήσαντος καθ’ όν τρόπον ο Θηραμένης το 406 π.Χ παρασύρας τούς Δικαστάς εις το να καταδικάσουν τούς νικητάς Ναυάρχους κατά τήν εν Αργινούσαις Ναυμαχίαν εις θάνατον.

Αλλά με τήν διαφοράν τώρα ότι οι καταδικασθέντες τής 21ης Απριλίου 1967 το μέν εδικάσθησαν δι’ απαγορευμένων αρχαιόθεν και σήμερον Διεθνώς Αναδρομικών κατασκευασμάτων υπό τών κομμάτων τής μετα-πολιτεύσεως (Συντακτική Πράξις καί Δ Ψήφισμα) καίτοι το στήθος των εκοσμείτο διά πλήθους πολεμικών μεταλίων και παρασήμων,εξαιρέτων πράξεων έκ των πολέμων 1940-41,το 1946-9 και Κορέαν το δε οι καταδικάσαντες αυτούς Καραμανλήδες κι’ άλλοι Θηραμένηδες των κομμάτων εκάθηντο τήν ιδίαν εποχήν εις το Κολωνάκι και ΝΤΑ ΚΑΠΟ και όχι εις τάς κορυφάς τού ΓΡΑΜΜΟΥ-ΒΙΤΣΙ πολεμώντες.«Αιδώς Αργείοι» θ’ ανέκραζεν ο Αγαμέμνων και «έξεστιν τοίς πολιτικάντοις ασχημονείν κατά παράφρασιν τοίς Κλαζομενίοις  !!!

.Αλλ’ αυτό είναι αδικία και μετά τήν αδικίαν κατά Σόλωνα επέρχεται Θεία τιμωρία αλλά εις βάρος τού Ελληνικού λαού τού επικροτήσαντος δι’ αλαλαγμών όλας αυτάς τάς μεταπολιτευτικάς αθλιότητας τού Κ.Κα-ραμανλή Α΄ και κομμάτων μ’ αποτέλεσμα ν’ αχθώμεν και εις Οικονο-μικήν χρεωκοπίαν και οι τελευταίοι εις τήν Ε.Ε εξ επόψεως διαθεσίμου εισοδήματος αλλά και εις πλήρη απεθνικοποίησιν,απεθρησκειοποίησιν και πλείστων όσων άλλων καταστρεπτικών διά τήν Πατρίδα.Ομως ο λαός θέλει κόμματα και δήθεν «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ».

Όμως δεν ήρκει μόνον η διά παρανόμων Αναδρομικών Νόμων καταδίκη τών πρωτεργατών τής 21ης Απριλιου 1967 αλλά θα έδει να αμαυρωθή και απαξιωθή το μέγιστον έργον το οποίον οι τής 21ης Απριλιου 1967 είχον προσφέρει εις τήν Οικονομίαν,Εθνικήν Ασφάλειαν,Παιδείαν κ.α καθό οι πολιτικοί ουδέποτε ένεκεν τού απεχθούς και απορριπτέου υπό του Σωκράτους,Δημοσθένους,Ισοκράτους πολιτικού κομματικού Συστή-ματος θα ηδύνατο μελλοντικώς να επιτύχουν όσα η 21η Απριλίου 1967 κι’ επί πλέον αντιθέτως,ανερυθριάστως και ανενοχλήτως αυτοί θα οδήγουν μετέπειτα τήν Χώραν εις τήν Χρεωκοπίαν ώς κι’ εγένετο.

Τούτων δοθέντων,ώς οι τότε τών εταιρείων (κομμάτων) εκατηγόρουν τούς ανορθώσαντας τάς Αθήνας κατά Θουκυδίδην,έτσι και τώρα μετά τήν μεταπολίτευιν εκατηγόρουν και συνεχίζουν να κατηγορούν τούς τής 21ης Απριλίου 1967 διά το πατριωτικόν έργον των πράγμα όπερ ο Δημοσθένης Περί Συμμοριών πργ.1 παραφράζων λέγει:

«Εγώ νομίζω ότι ο μεγαλύτερος έπαινος δι’ εκείνους (21η Απριλιου 1967) είναι ο χρόνος διότι άν και παρήλθεν τοσούτος χρόνος μέχρι σήμερον εν τούτοις κανείς έκ τούτων (Πολιτικών κομμάτων) δέν ημπόρεσε να κάμη περισσότερα αφ’ ότι εκείνοι.(21η Απριλίου 1967).

Σημειώσις*:Απαντες οι πρωτεργάται τής 21ης Απριλίου 1967 θανόντες το μέν ουδέν περιουσιακόν στοιχείον κατέλιπον εις τους φυσιολογικούς κλήρονόμους των το δε έζων καί εκηδεύθησαν διά συνεισφοράς συναδέλφων των δηλ.ρεφινέ.!!!!,

Όμως πέραν τών αναφερθέντων περί Διώξεων τής 21ης Απριλίου 1967 τύπου Θηραμένους και ακόμη χειρότερον δι’ Αναδρομικών Νόμων υπό τού Καραμανλή Α’ αυτός ούτος ώς αδιαμφισβήτητος «οικοδομοτεχνίτης Μηχανκός τής μεταπολιτεύσεως» καταδήλως ήτο ο μή ενδεδειγμένος να το πράξη καθό πρό τής μεταπολιτεύσεως ώς ο Αλκιβιάδης επεβαρύ-νετο και υπό πολλών στοιχείων αντιδημοκρατικότητός και αντιπατριω-τισμού ώς κατωτέρω δειχθήσεται.

Καταγράφω σχετικά τινά ενδεικτικώς περί Καραμανλή Α:

Γενόμενα πρό της 21ης Απριλιου 1967 αντιδημοκρατικά.

1.Τό 1961 κατηγορείται διά τήν βίαν και νοθείαν τών εκλογών ήτις και όντως εγένετο εις ευρείαν έκτασιν ιδία εις τον Στρατόν.

2.Ο παραιτηθείς Αρχηγός τού ΓΕΣ Στρατηγός Βασ.Καρδαμάκης ένεκεν τής βίας και νοθείας εις τον Στρατόν φίλος ών τού Καραμανλή τον Απρίλιον τού 1963 τού ανατίθεται υπ’ αυτού η αποστολή βολιδοσκο-πήσεως τών ΗΠΑ μέσω τού Στρατ.Ακολούθου των ΗΠΑ Συνταγματάρχου Μπώλντρυ εάν θα συμφωνούσαν διά μίαν Δικτατορίαν εις τήν Ελλαδα υπό τον Καραμανλήν εφόσον διεβλέπετο σύμπυξις μετώπου Παπαν-δρέου-ΕΔΑ.

Η απάντησις τού τότε ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Ντήν Ράσκ ήτο ότι αι ΗΠΑ αντιτί-θενται εις εξωσυνταγματικάς λύσεις.

(Βλ.Letter from Lampouis to Secretary Rask 15.4.1963 και Αλ.Παπαχελα σελ.89-90. Ο βιαμός της Δημοκρατίας)

3.Αρύεται έκ τού βιβλίου An Age of Medeocrity τού Παγκοσμίου φήμης Δημοσιογράφου Σουλτσμπέργκερ ότι ο Καραμανλής τον Μάρτιον τού 1967 συνηντήθη εις τήν οικίαν του εις Ν.Υόρκην μετά τού πρώην Αρχη-γού τού ΝΑΤΟ Πτεράρχου Νόρσταντ από τον οποίον εζήτησεν να παρέμβη εις ανώτερα κλιμάκια των ΗΠΑ δια κήρυξιν δικτατορίας εις τήν Ελλαδα υπ’ αυτόν.Ούτος τού απήντησεν ότι δεν ηδύνατο να ενεργήση πρός το ΥΠΕΞ των ΗΠΑ.

4.Ο Δημοσιογράφος τής ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 21-4-2009 Βίκτωρ Νέττας αναφέρει ότι ο Καραμανλής τον Αύγουστον τού 1966 απευθυνόμενος πρός τον πρέσβυν Δ.Μπίτσιον τού λέγει:«Εις τήν Ελλαδα πρέπει να γίνουν ευρείαι τομαί.Εάν έλθω και δεν γίνουν θα κηρύξω Δικτατορία ή θα φύγω…».

5.O Δημοσιογράφος Ηλ.Δημητρακόπουλος εις συνέντευξίν του πρός τον Δημοσιογράφον Γεωργακόπουλον τού περιοδικού ESGUIRE 2003 αλλά και Αρχείον Καραμανλή 1994 τομ.6 σελ.219 αποκαλύπτει συνομιλίαν Καραμανλή και Κων.Τσάτσου πρό της 21ης Απριλίου 1967 κατά τήν οποίαν ο Καραμανλής λέγει;

«Πρέπει η Χώρα να κυβερνηθή απο πρόσωπα μέ εκτάκτους εξουσίας και εάν δέν τούς ψηφίση η Βουλή να τούς ορίση ο Βασιλεύς».

Προπαρασκευάστικαί του ενέργειαι επανόδου εις Ελλαδα ώς άλλος Αλκιβιάδης αδιαφορών διά τήν πατρίδα του..

Πέραν τών αντιδημοκρατικών τάσεων πού είχεν ώς αποδέδεικται προε-τοίμαζεν εις τήν ξένην ώς άλλος Αλκιβιάδης και τάς συνθήκας επανόδου του αδιαφορών διά τήν πατρίδα.

.Ιδετε ενδεικτικώς και πολύ επιγραμματικώς:

(1).Τόν Αυγουστον του 1973 εις τήν οικίαν τού Σουλτσμπέργκερ εν Ν.Υόρκη συναντάται μετά τού τότε ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Χ.Κίσσινγκερ νεκρο-θάπτου τής Κύπρου όπου καταδήλως συζητείται η επάνοδός του εις τήν Ελλάδα.

(Γαλλικόν περιοδικόν ΕΞΠΡΕΣ 6.1.1981 Σουλτσμπέρκερ,Μιχ.Ιγνατίου Τα Μυστικά Αρχεία Κίσσνγκερ Εκδ.Λιβάνη και συνομιλίας Κίσσινγκερ –Καραμανλή τής 26.7.1974 προσφάτως αποκαλυφθείσα)

(2).Τήν 1 Ιουνίου 1974 συναντάται μετά τού τότε ΥΦΕΞ των ΗΠΑ Τζόζεφ Σίσκο.(Αρ.Πρωτ.WASH/STEEP-USECR/752-9/1974 & NATO/SEC.GEN-SAC/MC-ANCA/74-6)

(3).Αμέσως μετά ΑΚΟΥΣΟΝ-ΑΚΟΥΣΟΝ συναντάται εις τήν οικίαν τού άλλοτε εκδότου τής ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Πάνου Κόκκα εις Παρισίους μετά των ΥΠΕΞ Χ.Κίσσινγκερ & ΥΦΕΞ ΗΠΑ Τζ.Σίσκο,των Πρωθυπουργού και ΥΠΕΞ Τουρκίας Ετσεβίτ και Γκιουνές προφανώς διά να συντονισθούν διά τήν απόβασιν τών Τούρκων εις τήν Κύπρον.!!!!(DAILY TELEGRAPH 13.6.1978 & TIMES LONDON 4-12-1984 και καθηγητού Δεβλέτογλου αρθρογράφου τούτων.)

(4).Συναντάται τήν 18 Ιουλιου 1974 δύο ημέρας πρό τής αποβάσεως των Τούρκων εις τήν Κύπρον μετά τού ΥΠΕΞ τών ΗΠΑ Κίσσινγκερ.

(Ιδετε φωτοτυπία επιστολής τού Κων.Καραμανλη της 19 Ιουλιου 1974 επιβεβαιούσα όχι μόνον τήν συνάντησιν αλλά γνωρίζει κι’ αποδέχεται ότι θα γίνη και ο ΑΤΤΙΛΑΣ 2.

Επαναλαμβάνω και πάλιν τί έλεγεν ο Θουκυδίδης διά τον Αλκιβιάδην:

«Ο Αλκιβιάδης ευρισκόμενος υπό τήν προστασίαν τού Πέρσου Βασι-λέως και τού Σατράπου αυτώ Τισσαφέρνους έπραττεν όχι μόνον ό,τι ήτο πρός το συμφέρον του αλλά συγχρόνως επεδίωκεν μετά πολλής επιμελείας να προετοιμάση τήν καθοδόν του εις τήν πατρίδα και εγνώριζεν ότι εάν καταστρέψη αυτήν εξ ολοκλήρου θα ήρχετο η ημέρα πού θα τήν έπειθε να τού επιτρέψη τήν επάνοδον εις αυτήν…Αρχ.« ών παρ’ εκείνοις (Τώ βασιλεί Πέρσου και Τισσαφέρνη) άριστα νομίζων παρήνει,άμα δε τήν εαυτού κάθοδον ες τήν πατρίδα επιθερα-πεύων,ειδώς ει μή διεφθερεί αυτήν ότι έσται ποτέ αυτώ πείσαντι κατελθείν….»

Και πρίν εί κλείσω το κεφάλαιον Καραμανλή ομοιάζοντος εις πολλά μετά τού Αλκιβιάδου πρό τής έπανόδου του και τού Θηραμένους Δικασ-τικώς αμέσως μετά τήν μεταπολίτευσιν παραθέτω το σχόλιον τού τότε Επιτελάρχου τού ΝΑΤΟ Στρατηγού Χουήζερ όταν ο τότε ΥΠΕΞ τών ΗΠΑ Κίσσινγκερ τού ανεκοίνωσεν τήν επιστροφήν υπ’ αυτού τού Καραμανλή εις τήν Ελλαδα τήν 18ην Ιουλίου 1974.

«Όταν εις έναν λαόν επιβάλληται ώς ηγέτης πολιτικάντης από το παρελθόν και πατερναλιστής τότε ο λαός αυτός δεν έχει μέλλον ή τουλάχιστον τού δρομολογείται… το μέλλον».Μήπως επαληθεύθη;

Και τέλος μία Ινδιάνικη σχετική παροιμία λέγει;

«Μή θελήσης να γνωρίσης τον ήρωάν σου (Εθνάρχης Καραμανλής) διότι ημπορεί και ν’ απογοητευθής».

Αρα ο αρχιτέκτων αποκαταστάσεως τής Δημοκρατίας άμα τή μεταπολι-τεύσει τυπικώς και ουσιαστκώς δέν είχεν το ηθικόν έρεισμα και ήτο ακατάλληλος αφού ωμοίαζεν τού Αλκιβιάδου και Θηραμένους τού 4ου π.Χ αιώνος διό και η Γλαύξ θρηνεί σήμερον επί τών ερειπίων εις όλους μά όλους τούς τομείς.Μή παροράται επίσης ότι το πρώτον μεταπο-λιτευτικόν Σύνταγμα τού 1975 ήτο κομμένον και ραμμένον εις τά μέτρα του ώς Προεδρικόν καί χωρίς ο Πρόεδρος να εκλέγηται υπό τού λαού αλλά υπό τής Βουλής πρωτοφανές Διεθνώς.Τούτο το μετήλλαξεν το 1985 ο Ανδρέας μετατρέψας αυτό εις πρωθυπουργικοκεντρικόν τού Προέδρου εκλεγομένου υπό της Βουλής..

Καί επειδή ουδέν επιχείρημα είχον οι πολιτικοί άμα τή μεταπολιτεύσει το 1974 κατά τών Απριλιανών ιδόντες και μελετήσαντες:

1.Οτι το όπιον τού λαού το καθιστάν τον λαόν τρισευτυχή και αλαλά-ζοντα από χαράν είναι η αόρατος λέξις «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» αδιαφόρως εάν ο ίδιος ο λαός ήτο και είναι παντελώς άσχετος τού τί πραγματικώς σημαίνει ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ και

2.Οτι ο λαός ησθάνετο «υποχρεωμένος» εις τούς πολιτικούς αφού διά τής συνεχούς προπαγάνδας τον είχον πείσει ψευδώς ότι αυτοί δήθεν διά τών «αντιστασιακών αγώνων» των είχον αποκαταστήσει τήν «ΔΗΜΟΚ-ΡΑΤΙΑΝ»(1.Κίσινγκερ,Κίσινγκερ πού είσαι μέ το Κυπριακόν;Οι Ελληνες πολιτικοί «αντιστασιακοί» σ’ αναζητούν.

2.Μυστικαί Ξέναι Υπηρεσίαι που είσθε διά το Πολυτεχνείον;)

ΕΣΚΕΦΘΗΣΑΝ ΚΑΙ ΕΠΡΑΞΑΝ ΤΑ ΕΞΗΣ ΕΠΑΙΣΧΥΝΤΑ

.α.Καθιέρωσαν και επέβαλον τρείς φοράς ετησίως τουτέστιν τήν 21ην Απριλίου (Εγκαθίδρυσις Στρατ.Καθεστώτος),τήν 24ην Ιουλίου (Μεταπο-λίτευσις) και 17η Νοεμβρίου (Πολυτεχνείον) να εορτάζωνται ώς Εθνικαί εορταί μέ αργίας και πομπώδεις εκφράσεις «Δώστε τή ΧΟΥΝΤΑ στο λαό» όταν κατ’ αντίθεσιν όλα τά πρώην τού Σοβιετικού Μπλόκ Κράτη γνωρί-σαντα τήν σκληράν Σταλινικήν Δικτατορίαν επί 70κοντα συναπτά έτη αλλά και αι Ιβηρικαί Ισπανία και Πορτογαλία επί 40 και 44 συναπτά έτη δεξιάς Δικτατορίας μόνον τήν πρώτην φοράν εώρτασαν και ουδέποτε άλλοτε μέχρι σήμερον.Ούτε τήν ενθυμούνται.Μόνον ημείς εγενόμεθα σούργελον Διεθνώς εορτάζοντες τήν ΑΝΥΠΑΡΚΤΟΝ δήθεν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ

ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΜΕΣΟΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΑΛΛΑ ΥΠΟ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ.

…..β.Πάν ό,τι λανθασμένον και εγκληματικόν μεταπολιτευτικώς εγένετο εις βάρος τής πατρίδος υπό των Κυβερνώντων εις οιονδήποτε τομέα εκαλύπτετο ότι γίγνεται δήθεν έν ονόματι τής δήθεν «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ» και ο λαός εσιώπα ή και συνηγόρει ώς λ.χ ενδεικτικώς και μόνον,

(1).Η μή αποστολή τών ΦΑΝΤΟΜ και ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ διά να βυθίσουν τον Τουρκικόν στόλον εκαλύφθη το 1974 υπό τής φράσεως τού δήθεν Εθνάρχου Κ.Καραμανλή τήν 16/8/1974 «……Η Κύπρος κείται μακράν και……εγκαθιστώμεν μίαν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ πού όλοι θα τήν χαιρώμεθα»,

.  (2).Κατάρτισιν Πλήθος Αναδρομικών Νόμων πρός αποκατάστασιν τής δήθεν Δημοκρατίας αλλά τή πραγματικότητι πρός ωφέλειαν τού Πολιτι-κού Συστήματος.(Αρχικώς κατάργησις πραξικοπηματικώς τού Πολιτεύμα-τος,επαναφοράν των 300,Κατάργησιν Συνταγματικού Δικαστηρίου,Θέσπι-σιν ακαταδιώκτου με το ΑΡΘΡΟΝ 86 και πλείστα όσα έτερα επωφελή διά το πολιτικόν Σύστημα.)

.γ.Κατόπιν τών ώς είρηται οι πολιτικοί νήστεις (νηστικοί) και μακράν τής «κουτάλας» επί 7ετίαν όσον διήρκησεν η 21η Απριλίου 1967 και αισθανόμενοι άτρωτοι,πανίσχυροι κι’ ανεξέλεγκτοι υπό τού αφιονισμέ-νου και πλέοντος εις πελάγη ευτυχίας διά τήν δήθεν «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ» λαού

ΕΠΕΠΕΣΑΝ ΜΕΤΑ ΤΟ 1974

ώς Γύπες,Ιέρακες και Κόρακες επί μίας ακμαζούσης Οικονομίας κατά-ληστεύσαντες όλον τον Εθνικόν πλούτον τοσούτον και τοιούτον ώστε το 2010 να χρεωκοπήσουν τήν πατρίδα και διά τριών (3) Μνημονίων να υποθηκεύσουν τήν Δημοσίαν περιουσίαν μέχρι το 2115.!!!!Καί όταν εψηφίσθη το 3ον Μνημόνιον χρεωκοπίας βουλευτής τού ΣΥΡΙΖΑ κ.Βαγενά ανέκραξεν το επαίσχυντον «Ε καλά τί είναι 99 έτη να υποθηκεύσωμεν τήν Ελλαδα μέχρι το 2115 εδώ είμεθα 400 χρόνια σκλαβωμένοι».

Τοσούτον θράσος,τοιαύτη αναίδεια και αναισχυντία τών βουλευτών τών κομμάτων αλλά ο Ελληνικός λαός εμμένει εις τά κόμματα ώς ΘΡΗΣΚΕΙΑ.

Εφήρμοσαν όλα τά κόμματα μίαν αλόγιστον οικονομικήν πολιτικήν αποβλέπουσαν μόνον εις πολιτικήν σκοπιμότητα με τά «Τσοβόλα δώστα όλα» και τού Παγκάλου «Μάς εψηφίσατε,σάς εδιωρίσαμεν,μαζί τά εφάγαμεν» δηλ.χιλιάδες ανέλεγκτοι και μή αναγκαίοι κομματικοί διορισ-μοί οδηγήσαντες εις άκρατον Δανεισμόν.Καί πάλιν σχετικώς ο Δημοσθέ-νης επ’ αυτού Ολυνθ.Α,15.«Εκείνοι πού δανείζονται εύκολα με μεγάλο τόκο αφού ζήσουν λίγο καιρό καλά και πλουσιοπάροχα ύστερα χάνουν όλην τους την περιουσίαν.» Σημ: Ηδη μέχρι το 2115 είμεθα υποθηκευμένοι

Αρχ.Ωσπερ οι δανειζόμενοι ραδίως επί τοίς μεγάλοις τόκοις μικρόν ευπορήσαντες  χρόνον  ύστερον και τών αρχαίων απέστησαν

Αλλά καί πάλιν σχετικώς εις τον περί Συντάξεως λόγον του πργ.31 ο Δημοσθένης ανακράζει:

«  Αντίθετα τώρα κύριοι τών αγαθών είναι αυτοί (Πολιτικοί) και όλα γίνονται απ’ αυτούς ενώ ο λαός έχει ξεπέσει στή θέση τού υπηρέτου και τού εξηρτημένου και εσείς είσθε ευχαριστημένοι με όσα σας δίδουν και τα παίρνετε.!!!»

(Αρχ.Νύν δε τουναντίον κύριοι μέν αγαθών ούτοι και διά τούτων άπαντα πράτετται,ο δε δήμος έν υπηρέτου και προσθήκης μέρει και υμείς αγαπάθ’ αν ούτοι μεταδιδώσιν λαμβάνοντες.)

Και επ’ αυτού ενδεικτικώς όταν ο τότε Διοικητής τής ΔΕΗ έκαμεν ΔΩΡΟΝ εις τον έαυτόν του 450 εκατομ.δρχ ο αρμόδιος πρωθυπουργός είπεν.«Ε είπαμε να κάμνωμεν και κάποιον Δώρον αλλά όχι και 450 εκατομ-μύρια» δώσας ούτω πώς το σύνθημα-ελεύθερον τής λεηλασίας τού Δημοσίου πλούτου!!!

Υπάρχει καλυτέρα και μεγαλυτέρα επαλήθευσις ότι από τής αρχαιότητος τά κόμματα και οι μηχανισμοί αυτών ήσαν αι κύριαι αιτίαι τής χρεω-κοπίας;

Μία άλλη καταστροφική Οικονομική πολιτική ήτο η λεγομένη ΣΟΣΙ-ΑΛΜΑΝΙΑ δηλ.τής Κρατικοποιήσεως (Κοινωνικοποιήσεως) γιγαντιαίων Ιδιωτικών Επιχειρήσεων ώς Τράπεζαι Λαϊκή,Ιονική,Ναυπηγεία Σκαρα-μαγκά και Ελευσίνος,Ορυχεία Σκαλιστήρη,Χαλυβουργική,Τσιμέντα ΗΡΑΚ-ΛΗΣ,Λιπάσματα,ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ,ΠΥΡΚΑΛ,ΛΑΥΡΙΟΝ κ.α μ’ αποτέλεσμα από 132.000 Δημοσίους υπαλλήλους το 1974 (Δικτατορία) να φθάσωμεν εικονικώς το 1989 εις 1.200.000 (δήθεν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ) και μή δυνάμενον το Κράτος να τούς μισθοδοτήση προσέφυγεν εις μαζικούς γιγαντιαίους Δανεισμούς μέ υπέρογκα επιτόκια και τά κόμματα Ν.Δ-ΠΑΣΟΚ να εναλλάσσωνται ηρέμως και πανηγυρικώς εις τήν εξουσίαν αφού τά ίδια οφείλουν από 500 εκατ.ΕΥΡΩ. και ουδείς τού λαού διαμαρτύρεται διότι νομίζει ότι έχει ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ και έτσι πρέπει να κυβερνάται!!

Εν συνεχεία το Κράτος προβάν εις έκ νέου ιδιωτικοποιήσεις τών Κρατικοποιηθέντων δηλ.πωλήσεις αυτών πρός ιδιώτας έναντι πινακίου φακής επόμενον ήτο να κλωνισθή Διεθνώς το όλον Επιχειρηματικόν Κλίμα εν Ελλαδι,να μειωθούν αι Επενδύσεις Κρατικαί και Ιδιωτικαί ιδία έκ τού Εξωτερικού.Ιδετε κατωτέρω σχετικόν συγκριτικόν πίνακα τής Τραπέ-ζης τής Ελλαδος των πρώτων 15 κρισίμων ετών από τής μεταπολιτεύ-σεως.

Προέβησαν επίσης μεθοδικώς και εκδικητικώς εις τήν απο-βιο-μηχάνισιν,απο-βιοτέχνισιν και απο-αγροτικοποίησιν είτε μέσω απεργιών,

είτε επιλεκτικών διώξεων κατά Επιχειρήσεων ιδρυθεισών επί 21ης Απρι-λίου κ.α.

Ενδεικτικώς και μόνον.

Πού ευρίσκονται αι εταιρείαι Ηλεκτρικών Συσκευών,ΙΖΟΛΑ,ΕΣΚΙΜΟ,ΧΙΩΝ,

ΠΙΤΣΟΣ κ.α;,

Πού αι παράγουσαι ελαστικά αυτοκινήτων ΠΙΡΕΛΙ και GOOD YEAR;,

Πού αι βιοτεχνίαι συσκευασίας αγροτικών προϊόντων ΚΥΚΝΟΣ,ΣΕΚΟΒΕ,

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ,ΒΕΡΜΙΟΝ-ΝΑΟΥΣΑ κ.α;,

Πού τά πέντε (5) ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΣΑΚΧΑΡΕΩΣ ΛΑΡΙΣΗΣ,ΠΛΑΤΕΩΣ,ΣΕΡΩΝ,ΞΑΝ-ΘΗΣ,ΟΡΕΣΤΙΑΔΟΣ;

Πού αι κραταιαί Βιομηχανίαι Υφαντουργίας ΛΑΝΑΡΑΣ,ΤΡΙΑ ΔΕΛΤΑ,ΠΕΙ-ΡΑΪΚΗ,ΕΛΛΗΝ.ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ,ΚΛΩΝΑΤΕΞ κ.α;

Το αγροτικόν εισόδημα απο 6,9% το 1974 συμμετέχον εις το ΑΕΠ κατήλ-θεν ένεκεν πολιτικής σκοπιμότητος εις 1,6%.

Πού αι Μονάδες παραγωγής Κρέατος ΘΡΑΚΗ,ΣΕΠΕΚ,ΕΛΒΙΚ και πλήθος άλλων ούκ έστιν αριθμός;.

Και δυστυχώς η λεηλασία τής πατρίδος συνεχίζεται ακαταπαύστως μέχρι σήμερον καίτοι καταχρεωμένη.Οι πολιτικάντηδες ουδέν ιερόν και όσιον έχουν.Ιδετε ενδεικτικώς βουλευτάς κόμματος:

Το 2023 εδήλωσαν 146 εκατ.μόνον το έσχες όχι το πόθεν!!

Το 2025 εδήλωσαν 217 εκατ.δηλ εντός δύο βουλευτικών περιόδων οι βουλευταί τού κόμματος ηύξανον το έσχες απο 146 εις 217 εκατομ.ΕΥΡΩ δηλ.κατά 71 εκατομ.εντός 2 ετών.

Τά ίδια τά κόμματα τής Ν.Δ και ΠΑΣΟΚ οφείλουν εις τάς Τραπέζας 500 εκατ.ΕΥΡΩ έκαστον.Ομως αυτά διά τον λαόν ουδεμίαν αξίαν έχουν.Αρκεί ν’ ακούη ότι έχει ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ και ανά τέσσαρα έτη να ημπορή να ρίπτη εις τήν κάλπην ένα χαρτί νομίζων ότι είναι κυρίαρχος και διοικεί τήν Χώραν δίκην Αυτοκράτωρος!!! «Μωραίνει Κύριος ούς ήθελεν απωλέσει»

Όμως επειδή το σημερινόν πολιτικόν Κοινοβουλευτικόν Κομματικόν Σύστημά μας ουδεμίαν σχέσιν έχει μέ τήν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ και επειδή το Κοινοβουλευτικόν αυτό Σύστημα το εφεύρεν η Αγγλία και το διέδωσεν-επέβαλεν ώς δήθεν «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ» διεθνώς μέ διαφόρους παραλ-λαγάς ιδού τί έλεγεν επ’ αυτού κυνικώς ο Αγγλος Ουϊνστων Τσώρτσιλ το οποίον εν Ελλαδι μετά τήν μεταπολιτευσιν το 1974 θ’ αχθή εις ΘΡΗΣΚΕΙΑΝ όσον ποτέ άλλοτε πρίν:

«Σάς εδώσαμεν ένα σύστημα πού θα το ονομάζητε «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» αλλά δέν θά είναι «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» καί όταν κάτι δέν θά πηγαίνη καλά θα υβρίζητε όχι τούς κακούς Κυβερνήτας πού εσείς επελέξατε αλλά τούς ίδιους τούς εαυτούς σας επειδή τούς επελέξατε,γιαυτό και οι κυβερνώντες ανενόχλητοι και ήσυχοι αφού εκλεγούν ποτέ δέν θα σάς ζητούν τήν γνώμην δι’ ό,τι θα πράττουν γνωρίζοντες ότι πάλιν αυτούς θα επιλέξητε».Ομως οι οι Αγγλοι γνωρίζοντες ότι το επιβληθεν Πολιτι-κόν Κοινοβουλευτικόν Σύστημα ουδεμίαν σχέσιν έχει με τήν Δημοκρα-τίαν ουδέποτε θ’ ακούσητε να λέγουν ότι έχουν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ αλλά ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ κι’ αυτό διότι δεν συμμετέχει ο λαός εις τάς αποφάσεις αλλά το ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΝ.

Ωσαύτως ο Βλαδίμηρος Ιλιτς Ουλιάνωφ κν.ΛΕΝΙΝ ιδρυτής τού Κομ-μουνισμού έλεγεν «Εις τους 100 οπαδούς ενός κόμματος οι 70 είναι άσχετοι,αδιάφοροι κοινώς όπου πάνε οι άλλοι μοιραίως ακολου-θούντες,τά 29 λαμόγια,ωφελιμισταί παρασύροντες τούς 70 και 1 πραγματικός οπαδός τού κόμματος

Όμως καίτοι επί 50κοντα έτη συνέβη μικρόν κατά μικρόν η χρεωκοπία τής Χώρας εν τούτοις συνωδά τού υπό τού Τσώρτσιλ δοθέντος ορισμού τής νόθου «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ» ΟΥΔΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΕΚ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΔΙΕΝΟΗΘΗ ΝΑ ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΑΝΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΝΑ ΛΟΓΟ-ΔΟΤΗΣΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑ ΕΡΩΤΗΣΟΥΝ ΔΙΑΤΙ ΜΑΣ ΕΧΡΕΩΚΟΠΗΣΑΤΕ κι’ αυτό επειδή οι ίδιοι ΤΑ ΕΠΕΛΕΞΑΝ και Θ’ ΑΥΤΟΑΝΗΡΟΥΝΤΟ.

Τέλος άμα τη εισόδω εις τήν Ε.Ε προφασιζόμενοι εντολάς αυτής συνο-δοιπορούντες και δήθεν «εκμοντερνιζόμενοι μετά των πεπολιτισμένων Ευρωπαίων» ήρχισαν τήν Απεθνικοποίησιν,Απεθρησκειοποίησιν και εξά-λειψιν παντός ετέρου επωφελούς στοιχείου τής Παιδείας,Γλώσσης,Ηθών και Εθίμων και εν τέλει υιοθέτησιν τής λεγομένης WOKE ANGENTA της Νέας Τάξεως Πραγμάτων.

Ιδού τί έλεγεν το 1974 ο Αρχιγραμματεύς τής Τριμερούς Ρόκ Φέλλερ και Επιτελάρχης τής Νέας Τάξεως Πραγμάτων Χ.Κίσσινγκερ ο και νεκρο-θάπτης της Κύπρου εις το Ξενοδοχείον ΠΛΑΖΑ της Ν.Υόρκης κατά το δείπνον τής Αμερικανοτουρκικής φιλίας.

«…Πρέπει τόν Ελληνικόν λαόν να τού πλήξωμεν τήν γλώσσαν,τήν θρησκείαν,τά ιστορικά και πνευματικά του αποθέματα ώστε να εξουδετερώσωμεν όποια πιθανότητα ν’ αναπτυχθή,να διακριθή,να επικρατήση διά να μή μας παρενοχλή στα Βαλκάνια,Αν.Μεσόγειο και Μ.Ανατολή …».Αραγε μήπως από το 1974 κι’ εντεύθεν δέν είδομεν να πλήττηται η γλώσσα,η κατάργησις των Αρχαίων,τής Καθαρευούσης,Κα-τάργησις πολυτονικού,απαλοιφή τού (ν) & (σ),παράλαξις τής Ιστορίας και διαγραφή ιστορικών περιόδων,κατάργησις Θρησκευτικών,αποκαθή-λωσις τών εικόνων,πινακίδες καταστημάτων εις τήν Ξενικήν,χρήσις όρων ξενικών και διά το πλέον απλούν αντικείμενον,όρκος Αθέων Πρωθυπουργού,Υπουργών,Βουλευτών,γάμον ομιφιλοφύλων και πλείσ-τα όσα άλλα.

Ως έκ τούτου μετά τήν μεταπολίτευσιν τήν κυρίαν ευθύνην τής παρακμής τής Πατρίδος φέρουν κυρίως οι Κυβερνήσαντες από το 1974 μέχρι σήμερον διά τών πολιτικών κομμάτων και δυστυχώς και ο μετ’ αυτών αρχήθεν συνακολουθήσας και συνακολουθών μετά μεγάλης ζέσεως λαός φθάσαντος μέχρι «θρησκειοποιήσεως» τών πολιτικών κομμάτων τοσούτον και τοιούτον ώστε εάν κατήρχοντο επί τής γής ο Ιησούς και ο Μεγ.Αλέξανδρος ώς ανεξάρτητοι μέ απόλυτον βεβαιότη-τα ουδόλως θα εξελέγοντο ενώ πανηγυρικώς θα εξελέγετο ένας παν-τελώς άγνωστος πού δεν γνωρίζει ούτε ο θυρωρός τής Πολυκα-τοικίας,δεν έχει περατώσει ούτε τήν στοιχειώδη εκπαίδευσιν αλλά και βεβαιωμένως ψυχιατρικώς βλάξ καθό αυτομάτως μεταβάλλεται εις ικανώτατον,σοβαρότατον,αναντικατάστατον και γιγαντιαίον πολιτι-κόν στέλεχος αφού θα προέρχηται από τον οιονδήποτε κομματικόν σωλήνα».

Και ο λαός το αποδέχεται μέ αλλαλαγμούς και χαράν διότι το κόμμα του έχει ένα υποτίθεται λαμπρόν στέλεχος δηλ.εν άλλοις ό,τι πεί και αποφασίσει το κόμμα διά τον όπαδόν του αποτελεί θέσφατον.

Αρα κατά τον Σωκράτην και τούς Δημοσθένην και Ισοκράτην διά τήν σημερινήν παρακμήν ευθύνονται αι απο το 1974 κομματικαί Κυβερ-νήσεις και κατά Λένιν το 99% τού λαού εναγκαλισθέν μετ’ αυτών (το 29% τού λαού ενσυνειδήτως ιδιωφελιμιστικώς κν.λαμόγια και το 70% αφελές,άσχετον παρασυράμενον υπό τού 29%.).Μάλιστα ο σφιχτός εναγκαλισμός τού 99% τού λαού μετά των κομμάτων ήχθη μετά το 1974 εις εξωφρενικόν σημείον τοιούτον ώστε ο ίδιος ο λαός να έχη Θρησ-κειοποιήση τά κόμματα,τον αρχηγόν τού κόμματος ώς Μεσίαν και τούς υπουργούς βουλευτάς πού ο ίδιος εξέλεξεν εις Αγίους και Οσίους τοιού-τον ώστε όπως όταν κάτι δεν βαίνη καλώς εις τήν ζωήν μας δεν ζητώμεν τήν ευθύνην από τούς Μεσίαν,Αγίους και Οσίους έτσι καί ο λαός δε ζητά τήν ευθύνην ούτε από τον πρωθυπουργόν ούτε απο τους υπουρ-γούς–βουλευτάς και επανέρχεται εκλέγων πανηγυρικώς πάλιν τους ιδίους συνωδά τής ρήσεως Τσώρτσιλ..

Τέλος προσφεύγω εις τήν πρόσφατον συνέντευξιν τού διαπρεπούς καθηγητού τού Πανεπιστημίου τού Στάντφορντ Γιάννη Ιωαννίδη «Η ΕΛΛΑΣ περιθωριοποιείται ώς Χώρα καθό διεφθαρμένη,κατά-βυθί-ζεται,είναι εις το περιθώριον τής Ε.Ε και εις πολλάς Διεθνείς κατατά-ξεις είναι κάτω και από Χώρας τής Αφρικής αφού εις θέσεις ευθύνης τοποθετούνται όχι οι ΑΞΙΟΙ αλλά πρόσωπα τού ΕΚΑΣΤΟΤΕ ΚΟΜΜΑ-ΤΙΚΟΥ ΣΩΛΗΝΟΣ μ’ αποτέλεσμα χαμηλήν παραγωγικότητα και φυγήν τών ικανών νέων εις τήν ξένην δηλ.εν άλλοις πάσχομεν απο ΑΧΡΗΣ-ΤΟΚΡΑΤΙΑΝ».Η δήθεν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ έχει καταντήσει εις μίαν ΦΑΡΣΟ-ΚΩΜΩΔΙΑΝ,ευτελισμόν,θεσμών,Διαπλοκής,διαφθοράς,Κυριαρχίας μηχανισμών ουδεμίαν σχέσιν εχόντων με τήν Δημοκρατίαν ενώ τήν ιδίαν στιγμήν καλλιεργείται είς τον λαόν η εικόνα επιτυχίας…»

Και επαληθεύων τά τού Γ.Ιωννίδη ο Ισοκράτης τον 4ον π.Χ αιώνα εις τον Αρεοπαγιτικόν πργ.21 Γράφει:

«Το ιδανικόν διά να έχωμεν Δημοκρατίαν είναι ο καθείς να τιμάται μέ τήν αξίαν του διό και προέκρινον διά κάθε αξίωμα τον ικανώτερον και καλύτερον διότι επίστευον ότι και οι πολίται ορώντες αυτόν τόν άριστον τρόπον επιλογής θα εγίνοντο ίδιοι εις τάς πράξεις μετά τών αρίστων.(Σήμερον μόνον οι άχρηστοι και παιδιά τού κομματικού σωλήνος επιλέγονται).

OCCASIONE DATA=Δοθείσης ευκαιρίας διά να ίδητε και επαληθεύσητε τον μέγιστον των φιλοσόφων ΣΩΚΡΑΤΗΝ ότι αφ’ ής στιγμής εγένοντο ΕΤΑΙΡΕΙΑΙ (ΚΟΜΜΑΤΑ) ΚΑΙ ΑΥΤΑ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΤΟΥΣ ΑΡΧΟΝΤΑΣ Η ΧΩΡΑ ΑΝΟΜΕΙΤΑΙ παραθέτω ένα εναργέστατον και απλούστατον παράδειγμα το οποίον βιοί ο λαός τουτέστιν τήν Οικονομικήν Κατάστασιν της Ελλαδος την οποίαν παρέλαβον τά κόμματα το 1974 από το Στρατιωτικόν Καθεσ-τώς της 21ης Απριλίου 1967 και τού σημερινού το οποίον κομματικο-ποιημένον πλήρως μάς ήγαγεν εις τρείς χρεωκοπίας και τελευταίαν θεσιν εις τήν Ε.Ε .Ομως ΔΩΣΤΕ ΤΗ ΧΟΥΝΤΑ ΣΤΟ ΛΑΟ επί πέντε γενεάς.

Τουρκιστί:Τζεσμίς Ουλτσούν=περάστικά σου Ελληνικέ λαέ άσχετε ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ με ενσωματωμενον το ΡΟΥΣΦΕΤ & ΜΠΑΧΤΣΙΣ!!!

Ιδετε κατωτέρω πλέον τών ώς είρηται στοιχείων το αληθές περί ακμαζούσης οικονομίας το 1974 επί τής οποίας επιπεσόντες το μέν κατελήστευσαν το δε εχρεωκόπησαν τήν Πατρίδα οι πολιτικάντηδες όλων ανεξαιρέτως των κομμάτων.

Ομολογίαι τής Τραπέζης τής Ελλαδος αλλά και σοβαραί αρθρογραφίαι μετά τήν Μεταπολίτευσιν εφημερίδων σφόδρα αντιτιθεμένων εις το Καθεστώς τής 21ης Απριλίου 1967.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ:ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΥΠΟΥ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΤΟ ΟΠΟΙΟΝ ΚΑΤΗΡΤΙΣΕΝ Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ ΩΣ ΥΠΕΞ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ.

Ενα έτος ΑΙΣΥΜΝΗΤΕΙΑ προπαρασκευής και ενημερώσεως και ΚΑΘΙΕΡΩ-ΣΙΣ ΔΙΑ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΛΑΟΥ.

ΕΛΒΕΤΙΚΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ

.Εις τήν ΕΛΒΕΤΙΑΝ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ εί μή μόνον Ο ΛΑΟΣ ο οποίος έχει τον κύριον λόγον από τού μικροτέρου μέχρι τού μεγαλυτέρου θέματος διό και δέν έχει ούτε Πρόεδρον Δημοκρατίας ούτε Βασιλέα,ούτε Πρωθυπουργόν και Υπουργούς ώς ήτο εις τήν αρχαίαν Αθήνα ένθα αντ’ αυτών υπήρχον οι 10 άρχοντες αντιπρόσωποι των 10 φυλών κι’ αυτοί μόνον δι’ έν (1) έτος.Ιδετε.

Α’ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ.

.α.Μικρά Βουλη:

Η ΕΛΒΕΤΙΑ έχει 23 Καντόνια (Περιφερείας) και έκαστον Καντόνιον εκπροσωπείται από δύο (2) αντιπροσώπους τούς οποίος επιλέγει από ΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΝ ΨΗΦΟΔΕΛΤΙΟΝ κν.(Λίστα) εις το οποίον υποχρεω-τικώς εκπροσωπούνται όλαι αι Κοινωνικαί Τάξεις μέ προβάδισμα τι τήν Γεωργοκτηνοτροφικήν Τάξιν ώς η αρχαιοτέρα.Αρα (23) Καντόνια Χ (2) αντιπροσώπους=(46) Βουλευτάς..

.β.Μεγάλη Βουλή.

Αποτελείται από (200) Βουλευτάς.Οι (105) εκλέγονται από τά πεντε (5) μεγαλύτερα Καντόνια και οι υπόλοιποι (95) από τά έτερα (18) μικρότερα Καντόνια από έναν κατάλογον ανεξαρτήτων υποψηφίων αφού δεν υπάρχουν πολιτικά κόμματα..

Αρα σύνολον των δύο Βουλών (200+46=246 Βουλευταί) εκλεγόμενοι ΜΟΝΟΝ ΔΙΑ ΜΙΑΝ 4ΕΤΙΑΝ,από ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟΝ ΨΗΦΟΔΕΛΤΙΟΝ και δύνανται να επαναθέσουν υποψηφιότητα μετά απο δύο (2).4ετίας δηλ.(8) έτη..

Σημείωσις*:«Ζήσε τον Μάη να φάς χλωρό τριφύλι».Ποίος θα ενθυμήται τον Κύριον Βουλευτή μετά από οκτώ (8) έτη;Αλλά και διατί να τον ενθυμήται αφού ουδέν ρουσφέτι θα είχεν κάμει είτε λόγω τού Συστήματος πού ρητά απαγορεύεται ο βουλευτής να ερχηται εις επαφήν μετά τού Κρατικού Μηχανισμού είτε διότι οί ιδιοι ψηφοφόροι θα τούς ήτο αδιανόητον να αιτήσουν ρουσφέτι είτε διότι οι εις τον Κρατικόν Μηχανισμόν υπηρετούντες θα αγνοήσουν τον βουλευτήν αφού ουδεμίαν εξάρτησιν έχουν απ’ αυτόν!!!

γ.Διαδικασία Νομοθετική

(1).Οι (246) Βουλευταί έχουν έν και μόνον καθήκον και ουδέν έτερον.ΝΑ ΚΑΤΑΡΤΙΖΟΥΝ ΑΡΙΣΤΑ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ.

(2).Διά να περάση ένα Νομοσχέδιον θα πρέπει να λάβη τά 2/3 τών Βουλευτών.Εάν δέν έχη τά 2/3 διεξάγεται ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ.

(3).Υπάρχει περίπτωσις ένα Νομοσχέδιον να λάβη τά 2/3 ή ακόμα και ομοφωνία (246) Βουλευτών αλλά εάν ευρεθούν υπογραφαί 60.000 απλών πολιτών να διαφωνούν τότε διεξάγεται ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ εντός τριών (3) μηνών.

(4).Ουδείς των Βουλευτών έχει δικαίωμα να εισέρχηται ή επικοινωνή με τήν Εκτελεστικήν Εξουσίαν (Κυβέρνησιν-Κρατικόν Μηχανισμόν-Υπουργεία).Ουδείς των Δημοσίων Υπηρεσιών τούς γνωρίζει και ουδείς εξαρτάται απ’ αυτούς.

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΔΙΑ ΡΟΠΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΕΊΤΑΙ ΑΥΣΤΗΡΌΤΑΤΑ.

Β’ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ (ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ).

(4).Οι (246) Βουλευταί επιλέγουν επτά (7) εξ αυτών οι οποίοι θ’ αποτελέσουν τήν Κυβέρνησιν επί μίαν 4ετίαν.Οι επτά (7) εκλεγέντες Βουλευταί μετατρέπονται εις απλούς Κρατικούς λειτουργούς κι’ ασκούν τά καθήκοντα της αρμοδιότητός των ατύπως και χωρίς τούς τίτλους τού πρωθυπουργού και υπουργών εναλλασσόμενοι εις τάς θεσεις των ανά έτος.Τόν τίτλον τού Πρωθυπουργού και Υπουργών τον λαμβάνουν μόνον οσάκις εκπροσωπούν τήν ΕΛΒΕΤΙΑΝ εις το εξωτερικόν διά θέματα τής αρμοδιότητός των.Δι’ αυτό δεν ακούγεται και ούτε γνωρίζομεν ποίοι είναι ο Πρωθυπουργός τής Ελβετίας,ο ΥΠΕΞ,ΥΠΕΘΑ,ΥΠΟΙΚ κ.α.Διά μίαν στιγμήν έχουν τον τίτλον εις το εξωτερικόν και αφ’ ής επανέλθουν τον χάνουν.Ολοι ίσοι.

Γ’ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ.

Οι μόνιμοι κατ’ επάγγελμα Νομικοί-Δικασταί εις ολην τήν ΕΛΒΕΤΙΑΝ είναι (39) και εκδικάζουν πολύ μεγάλας και σοβαράς τού Κράτους Υποθέσεις.Δι’ όλας τάς λοιπάς περιπτώσεις οι Δικασταί εκλέγονται από τον λαόν και εί δυνατόν αφ’ όλας τάς Κοινωνικάς ομάδας ούτως ώστε αναλόγως τού είδους τής υποθέσεως να τήν εκδικάζουν οι καλλύτερον γνωρίζοντες το αντικείμενον.Δέν είναι υποχρεωτικόν να είναι Νομι-κοί.π.χ.Εάν εκδικάζηται τροχαίον τότε ώς Δικασταί επιλέγονται απ’ αυτούς που ευρίσκονται πλησιέστερον εις το αντικείμενον.Πάντοτε όμως ο Προεδρεύων είναι ένας από τους (39) Κανονικούς δικαστάς χωρίς δικαίωμα ψήφου ει μη μόνον να κατευθύνη τήν διαδικασίν της Δίκης..Ο λαός δύναται και να τους καταργήση εάν κρίνη ότι δεν ανταποκρίνονται καλώς εις τά καθήκοντά των.Περίπου ώς και παρ’ ημίν τά Μεικτά Κακουργιοδικεία ένθα συμμετέχουν και Κανονικοί Δικασταί και Ενορκοι απλοί πολίται.

Αυτό το Πολιτικόν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ είναι δι’ όλην τήν ΕΛΒΕΤΙΑΝ και όλα τά Καντόνια ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΝ.

Όμως πόλεις-χωρία μέ πληθυσμόν κάτω των 10.000 αυτοδιοικούνται διά τοπικά προβλήματα της πόλεώς των όπου ημπορεί να μή έχουν ισχύν ακόμη και οι Ομοσπονδιακοί Νόμοι.Εν πραγματικόν γεγονός.Εις τήν κοιλάδα ΜΕΝΤΕΛ υπάρχουν μικροαγροκτήματα μέ κτηνοτρόφους και το βιοτικόν επίπεδον των κατοίκων είναι χαμηλόν.Η Κεντρική Ομοσ-πονδιακή Κυβέρνησις δια να τονώση οικονομικώς τήν περιοχήν απεφά-σισεν να φέρη τήν Καναδικήν N.V.GOLD εταιρείαν εξορύξεως χρυσού η οποία ευλόγως θα εμόλυνεν το περιβάλλον ώς παρ’ ημίν πρό ετών εις τήν Χαλκιδικήν ΣΚΟΥΡΙΕΣ.Αμέσως οι κάτοικοι,παρότι ο Δήμαρχός των Peter Binz ήτο υπέρ,διενήργησαν Δημοψήφισμα τοπικόν και ηκύρωσαν τήν Ομοσπονδιακήν Κεντρικήν απόφασιν.Ο ΛΑΟΣ ΔΙΟΙΚΕΙ.

ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ.

Όταν η Νομοθετική εξουσία (246) Βουλευταί ακόμη και με πλήρη ομοφωνίαν καταρτίσουν ένα Νομοσχέδιον αλλά ευρεθούν 60.000 υπογραφαί αρνητικαί τότε διεξάγεται ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ το αποτέλεσμα τού οποίου είναι ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΝ ΔΙ’ ΟΛΟΥΣ..Επίσης εάν οι (246) βουλευταί εν ομοφωνία ή πλειοψηφία των 2/3 κρίνουν ότι ένα Νομοσχέδιον είναι σοβαρόν τότε οι ίδιοι δέν αποφασίζουν αλλ’ αιτούν-ται ν’ αποφασίση ο λαός με ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ.

ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΩΝ.

Δέν διεξάγονται όπως εδώ μέ κλεισίματα σχολείων,αργίας και φαρφα-ρονισμούς.Η Κυβέρνησις όταν ανακύψουν 3,10,15,30… Νομοσχέδια πού πρέπει να τεθούν εις ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ τά αποστέλλει εις έναν έκαστον των πολιτών ή έκαστος ημπορεί να τά παραλάβη και από το πλησιέστερον Δημαρχείον μαζί με μίαν Κατάστασιν (Λίστα) εις τήν οποίαν αναγράφονται τά Νομοσχέδια κατά σειράν π.χ.

1.Περί Λαθρο-Μεταναστών.

2.Περί κυρώσεων κατά της Ρωσίας δια το Ουκρανικόν.

3.Περί ειδικού φόρου εις τά καύσιμα

………………………………………………..

Αφού μελετήσει τά Νομοσχέδια θέτει ένα ΝΑΙ Ή ΟΧΙ εις ένα έκαστον των Νομοσχεδίων εις τήν κατάστασιν (Λίσταν) και τήν παραδίδει εις το πλησιέστερον Δημαρχείον.ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ ΤΟ ΤΙ ΨΗΦΙΖΕΙ ΕΚΑΣΤΟΣ.Ολαι αι καταστάσεις συγκεντρώνονται εις μίαν Επιτροπήν εξ όλων των Καντονίων η οποία  προβαίνει εις τήν καταμέτρησιν και εκδίδει το ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟΝ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΝ ΔΙ ΟΛΟΥΣ.Ο οιοσδήποτε ημπορεί επί 3ήμηνον μετά να ελέγξη τήν ορθότητα των υπολογισμών τής Επιτροπής και ουαί και αλλοίμονον να ευρεθή λάθος εσκεμμένον.Η τιμωρία είναι αυστηροτάτη εν ονόματι τού λαού της Ελβετίας.

Ετσι λοιπόν ημπορεί ανά 3ήμηνον να έχωμεν ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ αθορύβως ώς να παίζη κανείς ΠΡΟ-ΠΟ ή ΤΖΟΚΕΡ επί πολλών Νομοσ-χεδίων καίτοι θα τά έχουν ψηφίσει και (246) Βουλευταί.Ο λαός τούς γράφει Κανονικώς.Δέν λαμβάνει υπ’όψει τήν Βουλήν.

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ:Προτείνοντα πρός σύνταξιν και ψήφισιν εις τήν Βουλήν είτε από τούς επτά (7) τής Κυβερνήσεως είτε από τήν ιδίαν τήν Βουλήν είτε από διαφόρους ομάδας ανθρώπων είτε από ένα ή περισσότερα Καντόνια.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:

Όταν λοιπόν δεν υπάρχουν ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ,

Όταν η Κυβέρνησις και οι Βουλευταί εκλέγωνται ΜΟΝΟΝ ΔΙΑ ΜΙΑΝ 4ΕΤΙΑΝ και ημπορεί να θέσουν υποψηφιότητα πάλιν μετά απο δύο (2) 4ετίας,

Οταν ακόμη και αν οι (246) βουλευταί φέρουν Νομοσχέδιον πού ημπορεί με ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ν’ ακυρωθή υπό τού λαού,

Όταν όλος ο Κρατικός Μηχανισμός (ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ) ουδενός βουλευτού η υπουργού έχει τήν ανάγκην και εξάρτησιν,

Όταν οι Δικασταί εκλέγωνται από τον λαόν και δύνανται να καταρ-γηθούν απο τον λαόν

Οταν οι πολίται έχουν ενστερνισθή ν’ απευθύνωνται οι ίδιοι εις τον Κρατικόν Μηχανισμόν δι’ επίλυσιν τών προβλημάτων των και όχι εις τους αναρμοδίους και ουδεμίαν εξουσίαν έχοντας Βουλευτάς

Όταν ο Κρατικός Μηχανισμός παρομοίως έχει ενστερνισθή να εξυπη-ρετή νομίμως και δικαίως τον λαόν τότε η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΑ.

Πώς όμως δύναται να εφαρμοσθη τοιούτον Καθεστώς ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΝ εις τήν Ελλάδα;Απαντώ ευθέως.Μόνον εάν ο ίδιος ο λαός το θελήση αλλα είναι αφαντάστως δύσκολον έως αδύνατον να συμβή διότι «ξέμαθε» απο ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ και θελει «Φαυλοκρατία,ρουσφέτι και παρανομία».Καί αυτό το «έμαθε» και διά να γίνη «ξέμαθε» θέλει κόπον πολύν.Ιδετε τι είπε ο Μεγάλος Μπετόβεν επ’ αυτού..

«Μία κυρία επήγε τήν κόρην της εις τον Μπετόβεν να τήν διδάξη Μουσικήν.

Προηγουμένως η κόρη της είχε άλλον διδάσκαλον.Αφού τήν ήκουσε ο Μπετόβεν να παίζη πιάνο είπεν εις τήν κυρίαν θέλω αμοιβή 20 ΕΥΡΩ.

Τότε η κυρία ερωτά τον Μπετόβεν.Μά κ.Μπετόβεν ο άλλος διδάσκαλος ελάμβανεν 10 ΕΥΡΩ εσείς διατί διπλάσιον;Και ο Μπετόβεν απαντά:.Μά κυρία μου θέλω 20 ευρω διότι τά 10 είναι να τήν ΞΕΜΑΘΩ και 10 διά να την ΜΑΘΩ.

Τουρκιστί: Τζεσμίς ουλτσούν Ελληνα= περάστικά σου.Τό έγραψα Τουρκιστί διότι το ΡΟΥΣΦΕΤ,ΜΠΑΧΤΣΙΣ είναι Τουρκικαί λέξεις ενσωμα-τωμέναι εις τον Ελληνα από τής Παλιγγενεσίας κι’ εντεύθεν.-

ΠΟΤΕ ΔΕΝ Θ’ ΑΠΟΚΤΗΣΩΜΕΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ ΑΦΟΥ ΤΟ ΕΙΝΑΙ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΡΟΥΣΦΕΤ,ΜΠΑΧΤΣΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΝ ΚΟΜΜΑ.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι Ανιχνεύσεις δημοσιεύουν άρθρα απο όλους τους πολιτικούς χώρους και είναι ευνόητο πως δεν ταυτίζονται με αυτά. 

 

Η Ανατολική Μεσόγειος σε νέο γεωστρατηγικό δίλημμα. Ελλάδα – Ισραήλ – Τουρκία και το «Security Dilemma» που αλλάζει τις ισορροπίες ισχύος

7

του Θεόδωρου Ατματζίδη, Υποστρατήγου ε.α.

Εισαγωγή

Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι πλέον ο χώρος όπου η στρατηγική πραγματικότητα μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά μέσα από το παραδοσιακό ελληνοτουρκικό δίπολο. Η Τουρκία, η Ελλάδα και το Ισραήλ αλληλεπιδρούν πλέον μέσα σε ένα πολύ πιο σύνθετο περιβάλλον, όπου η στρατιωτική ισχύς, η τεχνολογία, η ενέργεια, οι θαλάσσιες υποδομές, οι συμμαχίες, η κατάσταση στη Συρία και οι ευρύτερες ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν η μία την άλλη.

Δεν πρόκειται για μια τυπική συμμαχία τριών κρατών ούτε για ένα σταθερό σχήμα στο οποίο κάθε πλευρά έχει προκαθορισμένο ρόλο. Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι μέλη του ΝΑΤΟ, ενώ το Ισραήλ συμμετέχει στο ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο του Μεσογειακού Διαλόγου ως εταίρος. Η ίδια η φύση αυτών των σχέσεων δείχνει ότι το νέο περιβάλλον είναι περισσότερο ένα σύστημα συνεχούς εξισορρόπησης και λιγότερο ένα κλασικό σύστημα στρατοπέδων. [1]

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την Ανατολική Μεσόγειο περισσότερο ενδιαφέρουσα, αλλά και περισσότερο επικίνδυνη. Οι ίδιες χώρες μπορούν να συνεργάζονται σε έναν τομέα και να ανταγωνίζονται σε έναν άλλο. Μπορούν να έχουν κοινά συμφέροντα απέναντι σε μια συγκεκριμένη απειλή και ταυτόχρονα να βρίσκονται σε διαφορετικές πλευρές ενός άλλου γεωπολιτικού ζητήματος.

Η περιοχή έχει περάσει, επομένως, από μια σχετικά απλή λογική αντιπαράθεσης σε ένα πολύ πιο ρευστό σύστημα αλληλεξαρτήσεων.

Η Ανατολική Μεσόγειος έχει μετατραπεί σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κέντρων ισχύος

Η μελέτη του International Institute for Strategic Studies (IISS) για την Ανατολική Μεσόγειο περιγράφει μια περιοχή πολιτικά και στρατηγικά κατακερματισμένη, στην οποία κανένας παίκτης δεν διαθέτει τη δυνατότητα να επιβάλει μόνος του την περιφερειακή τάξη. Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους περιφερειακούς διαμορφωτές, ενώ Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος και Ισραήλ έχουν αναπτύξει διαφορετικές μορφές συνεργασίας και εξισορρόπησης απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις. [2]

Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Το στρατηγικό περιβάλλον δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με όρους «Ελλάδα εναντίον Τουρκίας». Η Άγκυρα έχει διευρύνει το πεδίο στο οποίο ασκεί επιρροή, από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο έως τη Συρία, τη Λιβύη, τον Καύκασο, την Ερυθρά Θάλασσα και ευρύτερα τη Μέση Ανατολή. Η τουρκική στρατηγική επιδιώκει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και μεγαλύτερη δυνατότητα ανεξάρτητης δράσης, ιδιαίτερα μέσα από την ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και τη χρήση στρατιωτικών δυνατοτήτων σε διαφορετικά θέατρα.

Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, διαθέτει ένα διαφορετικό αλλά εξαιρετικά σημαντικό είδος ισχύος. Η στρατιωτική του εμπειρία, η τεχνολογική του υπεροχή σε συγκεκριμένους τομείς, η αμυντική βιομηχανία και η επιχειρησιακή του εμπειρία δημιουργούν ένα σημαντικό πλεονέκτημα, ιδιαίτερα στον χώρο της αεράμυνας, των αισθητήρων, της αντιπυραυλικής άμυνας, των UAV και των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε διαφορετική θέση. Δεν διαθέτει ούτε το μέγεθος της Τουρκίας ούτε το τεχνολογικό και επιχειρησιακό οικοσύστημα του Ισραήλ. Διαθέτει όμως κάτι που δεν πρέπει να υποτιμάται: μια εξαιρετικά κρίσιμη γεωστρατηγική θέση, συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, πρόσβαση σε ένα ευρύ δίκτυο περιφερειακών συνεργασιών και τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής.

Γι’ αυτό το τρίγωνο δεν είναι ισόπλευρο. Οι τρεις χώρες διαθέτουν διαφορετικές πηγές ισχύος και διαφορετικά στρατηγικά πλεονεκτήματα. Η ουσία βρίσκεται ακριβώς στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση και αλληλο-εξάρτηση.

Η έννοια του περιφερειακού «Security Dilemma»: όταν η ασφάλεια του ενός αυξάνει την ανασφάλεια του άλλου

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό για εμένα στοιχείο, για να κατανοήσουμε τη σημερινή στρατηγική πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Το νέο τρίγωνο Ελλάδας–Ισραήλ–Τουρκίας δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο ως ένας ανταγωνισμός ισχύος ή ως ένας αγώνας για την οικοδόμηση συμμαχιών. Πρέπει να εξεταστεί και να αναλυθεί και μέσα από την έννοια του περιφερειακού security dilemma, δηλαδή του διλήμματος ασφάλειας που δημιουργείται όταν τα μέτρα τα οποία λαμβάνει ένα κράτος για να ενισχύσει τη δική του ασφάλεια εκλαμβάνονται από ένα άλλο κράτος ως πιθανή απειλή.

Η λογική του διλήμματος είναι απλή, αλλά οι συνέπειές της μπορεί να είναι εξαιρετικά σύνθετες. Ένα κράτος δεν χρειάζεται να επιδιώκει επιθετικό πόλεμο για να προκαλέσει ανασφάλεια στους γείτονές του. Αρκεί να αυξάνει τις στρατιωτικές του δυνατότητες, να δημιουργεί νέες συνεργασίες, να αναπτύσσει προηγμένα συστήματα επιτήρησης ή αεράμυνας και να ενισχύει την επιχειρησιακή του διαλειτουργικότητα. Όταν όμως ο αντίπαλος δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τις πραγματικές προθέσεις πίσω από αυτές τις κινήσεις, τείνει να προετοιμάζεται για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος αμοιβαίας ανασφάλειας.

Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυναμικής. Η ενίσχυση των ναυτικών και αεροπορικών δυνατοτήτων των περιφερειακών κρατών, η προστασία ενεργειακών υποδομών και η ανάπτυξη νέων μορφών στρατιωτικής συνεργασίας έχουν ήδη δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η αμυντική προετοιμασία του ενός μπορεί να εκληφθεί ως προετοιμασία για επιθετική ενέργεια από τον άλλο. Η σχετική βιβλιογραφία έχει επισημάνει ότι η διεύρυνση των στρατιωτικών δυνατοτήτων στην περιοχή, ιδιαίτερα στον ναυτικό τομέα, έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός περιφερειακού security dilemma. [14]

Σήμερα, όμως, το δίλημμα αποκτά μια νέα και πιο σύνθετη τριγωνική διάσταση.

Η Ελλάδα ενισχύει τις αμυντικές της δυνατότητες και εμβαθύνει τη στρατηγική της συνεργασία με το Ισραήλ, τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αίγυπτο και άλλους περιφερειακούς εταίρους. Από ελληνικής πλευράς, η λογική είναι σε μεγάλο βαθμό αποτρεπτική: η χώρα επιδιώκει να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε στρατιωτικής πρόκλησης και να περιορίσει την πιθανότητα στρατηγικού αιφνιδιασμού.

Από την άλλη πλευρά, όμως, η ίδια διαδικασία μπορεί να ερμηνεύεται διαφορετικά στην Άγκυρα. Η στενότερη αμυντική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ, η ανάπτυξη κοινών δυνατοτήτων, η διασύνδεση ενεργειακών και στρατηγικών υποδομών και η παρουσία της Ελλάδας σε ένα ευρύτερο δίκτυο περιφερειακών συνεργασιών μπορούν να εκληφθούν ως προσπάθεια διαμόρφωσης ενός περιβάλλοντος που περιορίζει τον τουρκικό στρατηγικό χώρο. Η αντίληψη αυτή δεν σημαίνει ότι η ελληνική πολιτική έχει ως στόχο τον «περιορισμό» της Τουρκίας, αλλά εξηγεί γιατί η ίδια κίνηση μπορεί να έχει διαφορετική στρατηγική ανάγνωση στις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η τουρκική αντίδραση, με τη σειρά της, μπορεί να ενισχύσει την ελληνική αίσθηση απειλής. Η ανάπτυξη ναυτικών δυνατοτήτων, η επιχειρησιακή παρουσία σε διαφορετικά θέατρα, η πολιτική της «Γαλάζιας Πατρίδας», οι διεκδικήσεις στη θαλάσσια περιοχή και η προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει το περιφερειακό της αποτύπωμα δεν αξιολογούνται στην Αθήνα ως απλές κινήσεις ισχύος. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη εικόνα στρατηγικής αβεβαιότητας. Πρόσφατες εξελίξεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο δείχνουν ότι ακόμη και μετά την περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης των προηγούμενων ετών, οι βασικές διαφωνίες παραμένουν ενεργές. [15]

Το ίδιο φαινόμενο εμφανίζεται και στη σχέση Τουρκίας–Ισραήλ, αλλά με διαφορετικό τρόπο. Η αυξανόμενη τουρκική παρουσία στη Συρία, η αντίληψη του Ισραήλ για την περιφερειακή διεύρυνση της τουρκικής επιρροής και οι διαφορετικές στρατηγικές επιδιώξεις των δύο χωρών δημιουργούν μια νέα πηγή αμοιβαίας καχυποψίας. Οι πρόσφατες εντάσεις στη Συρία και οι αμερικανικές προσπάθειες δημιουργίας μηχανισμών αποσυμφόρησης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας καταδεικνύουν ότι ο ανταγωνισμός αυτός δεν είναι θεωρητικός. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος ένα επεισόδιο σε ένα θέατρο επιχειρήσεων να επηρεάσει τη συνολική περιφερειακή ισορροπία. [16]

Έτσι δημιουργείται μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα στρατηγική αλληλεπίδραση. Η Ελλάδα αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια όταν ενισχύει τη συνεργασία της με το Ισραήλ. Το Ισραήλ αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια όταν δημιουργεί πρόσθετα περιφερειακά ερείσματα απέναντι σε μια Τουρκία που θεωρεί ότι αυξάνει την επιρροή της. Η Τουρκία, όμως, μπορεί να αντιλαμβάνεται την ίδια διαδικασία ως σταδιακή δημιουργία ενός περιφερειακού πλέγματος που περιορίζει τη δική της ελευθερία κινήσεων. Η αντίδρασή της μπορεί τότε να είναι η περαιτέρω ενίσχυση των στρατιωτικών και διπλωματικών της δυνατοτήτων. Και αυτή η ενίσχυση επιστρέφει στην Αθήνα και στην Ιερουσαλήμ ως πρόσθετη απειλή.

Αυτό είναι το κλασικό πρόβλημα του security dilemma: ο φόβος του άλλου μπορεί να γίνει η αιτία για τη δική σου ενίσχυση και η δική σου ενίσχυση να γίνει η αιτία για τον φόβο του άλλου.

Το σημαντικότερο, επομένως, είναι ότι το security dilemma δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην επιθετικές προθέσεις. Μπορεί να δημιουργηθεί ακριβώς επειδή οι προθέσεις δεν είναι απολύτως διαφανείς και επειδή κάθε πλευρά σχεδιάζει με βάση το χειρότερο δυνατό σενάριο. Στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου υπάρχουν άλυτες διαφορές για θαλάσσιες ζώνες, κυριαρχικά δικαιώματα, ενέργεια, την Κύπρο και την περιφερειακή επιρροή, το περιθώριο λανθασμένης εκτίμησης είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Η περιοχή παραμένει στρατηγικά κατακερματισμένη και χωρίς έναν παράγοντα που να μπορεί μόνος του να επιβάλει μια σταθερή περιφερειακή τάξη. [17]

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη στρατηγική πρόκληση για την Ελλάδα. Η ενίσχυση της αποτροπής είναι αναγκαία, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Μια στρατηγική που αυξάνει την ελληνική ισχύ χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον τρόπο με τον οποίο αυτή η ισχύς γίνεται αντιληπτή από την άλλη πλευρά μπορεί, σε ορισμένες συνθήκες, να ενισχύσει τον φαύλο κύκλο της αμοιβαίας ανασφάλειας. Αυτό δεν σημαίνει εξίσωση ευθυνών ούτε εγκατάλειψη της αποτρεπτικής λογικής. Σημαίνει ότι η αποτροπή πρέπει να συνοδεύεται από μηχανισμούς επικοινωνίας, διαφάνεια όπου αυτό είναι εφικτό, επιχειρησιακούς διαύλους αποφυγής ατυχημάτων και σαφή διάκριση ανάμεσα στις αμυντικές προετοιμασίες και στις επιθετικές προθέσεις.

Η Ελλάδα, επομένως, χρειάζεται κάτι περισσότερο από περισσότερα όπλα. Χρειάζεται ικανότητα αποτροπής χωρίς στρατηγική παγίδευση. Να μπορεί να αυξάνει το κόστος μιας επιθετικής επιλογής χωρίς να δημιουργεί περιττές αφορμές για λανθασμένες εκτιμήσεις. Να μπορεί να συνεργάζεται στενά με το Ισραήλ χωρίς η συνεργασία αυτή να μετατρέπεται αυτομάτως σε ένα άκαμπτο αντιτουρκικό σχήμα. Να μπορεί ταυτόχρονα να διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία, όχι επειδή οι διαφορές έχουν εξαφανιστεί, αλλά ακριβώς επειδή οι διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν.

Αυτό είναι το λεπτό σημείο της στρατηγικής ισορροπίας. Η αποτροπή και ο διάλογος δεν είναι αντίθετες έννοιες. Μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά, όταν η πρώτη στηρίζεται σε πραγματική ισχύ και ο δεύτερος χρησιμοποιείται για να μειώνει τον κίνδυνο λανθασμένου υπολογισμού.

Το πραγματικό ζητούμενο για την Ελλάδα δεν είναι, λοιπόν, να κερδίσει έναν αγώνα εξοπλισμών μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο τρίγωνο. Είναι να αποκτήσει τέτοιο επίπεδο ισχύος, αξιοπιστίας και στρατηγικής αυτονομίας ώστε να μπορεί να επηρεάζει το περιφερειακό περιβάλλον χωρίς να εγκλωβίζεται στη λογική του αντιπάλου της.

Γιατί στο τέλος, το πιο επικίνδυνο αποτέλεσμα ενός security dilemma δεν είναι ότι κάποιος από τους τρεις θέλει απαραίτητα τον πόλεμο. Είναι ότι και οι τρεις μπορεί να λαμβάνουν αποφάσεις για να αισθανθούν ασφαλέστεροι και, μέσα από αυτές ακριβώς τις αποφάσεις, να κάνουν ολόκληρη την περιοχή λιγότερο ασφαλή.

Η συμφωνία για το «Achilles Shield» αλλάζει σημαντικά τη διάσταση της ελληνικής άμυνας

Η πιο χειροπιαστή έκφραση της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας είναι η συμφωνία για το «Achilles Shield», ένα πολυεπίπεδο σύστημα αντιαεροπορικής, αντιβαλλιστικής και αντι-drone προστασίας με ενιαία διοίκηση και έλεγχο. Η σχετική διακρατική συμφωνία υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 2026 και αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του ελληνικού αμυντικού σχεδιασμού. [3]

Σύμφωνα με το Reuters, το συνολικό πρόγραμμα περιλαμβάνει συστήματα όπως τα David’s Sling, SPYDER και BARAK MX, ραντάρ MMR και νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Παράλληλα προβλέπεται ενίσχυση της δυνατότητας αντιμετώπισης μη επανδρωμένων συστημάτων, ενώ το ευρύτερο ελληνικό πρόγραμμα αμυντικού εκσυγχρονισμού φτάνει περίπου τα 28 δισ. ευρώ έως το 2036. Η συμφωνία χαρακτηρίστηκε από το Reuters ως η μεγαλύτερη ισραηλινή αμυντική εξαγωγική συμφωνία προς την Ελλάδα. [4]

Το σημαντικότερο στοιχείο, όμως, δεν είναι απλώς η αγορά συγκεκριμένων όπλων. Είναι η μετάβαση από την αντίληψη της «αγοράς πλατφορμών» στην αντίληψη της «ολοκληρωμένης αρχιτεκτονικής άμυνας».

Η σύγχρονη απειλή δεν εκδηλώνεται απαραίτητα με τη μορφή ενός μεγάλου αριθμού επανδρωμένων αεροσκαφών που εισέρχονται στον εναέριο χώρο. Μπορεί να προκύψει από έναν συνδυασμό UAV, πυραύλων, βαλλιστικών όπλων, ηλεκτρονικού πολέμου και επιθέσεων κορεσμού. Αυτό σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος άμυνας εξαρτάται όλο και περισσότερο από το πόσο καλά συνδέονται μεταξύ τους οι αισθητήρες, τα ραντάρ, τα όπλα, τα κέντρα διοίκησης, οι πληροφορίες και οι αποφάσεις.

Η συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ κινείται προς αυτή ακριβώς την κατεύθυνση. Ήδη από τον Ιανουάριο του 2026 είχε γίνει γνωστό ότι το Ισραήλ θα συνεργαστεί με την Ελλάδα για την αντιμετώπιση σμηνών στρατιωτικών drones και μη επανδρωμένων υποβρυχίων οχημάτων, στο πλαίσιο της ευρύτερης αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας, Ισραήλ και Κύπρου. [5]

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι εάν η Ελλάδα θα διαθέτει περισσότερα οπλικά συστήματα. Το ζήτημα είναι εάν θα μπορέσει να τα μετατρέψει σε ένα πραγματικά ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο.

Η Τουρκία δεν περιορίζει τη στρατηγική της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο

Η τουρκική στρατηγική πρέπει να εξετάζεται μέσα σε πολύ ευρύτερο πλαίσιο. Η Άγκυρα επιδιώκει εδώ και χρόνια να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία, επενδύοντας στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, στην παραγωγή UAV, στην ανάπτυξη πυραυλικών συστημάτων, στην πολεμική ναυτική ισχύ και στη δυνατότητα επιχειρήσεων σε περισσότερα από ένα θέατρα.

Η αντίληψη της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτελεί μόνο ένα μέρος αυτής της ευρύτερης στρατηγικής. Η τουρκική γεωπολιτική αντίληψη δεν περιορίζεται στη διεκδίκηση θαλάσσιων ζωνών. Συνδέεται επίσης, με την επιδίωξη μεγαλύτερης επιρροής στις γειτονικές περιοχές και με την προσπάθεια να καταστεί η Τουρκία λιγότερο εξαρτημένη από εξωτερικούς προμηθευτές και πολιτικές αποφάσεις.

Η πρόσφατη συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας, που υπογράφηκε στη Μέκκα (7 Αυγούστου 2026), αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της περιφερειακής δικτύωσης. Η συμφωνία προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη θεωρείται επίθεση εναντίον όλων και αποσκοπεί στην ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής και της αμυντικής συνεργασίας. [6]

Δεν πρέπει, βέβαια, να υπερτιμηθεί η άμεση επίδραση της συμφωνίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν δημιουργεί αυτομάτως έναν νέο αντιελληνικό ή αντιισραηλινό άξονα. Αυξάνει όμως το εύρος των στρατηγικών επιλογών της Τουρκίας και εντάσσει την Άγκυρα σε ένα ευρύτερο δίκτυο σχέσεων που εκτείνεται πέρα από την άμεση γεωγραφική της γειτονιά.

Αυτό είναι το στοιχείο που πρέπει να παρακολουθεί η Αθήνα. Όχι μόνο τι κάνει η Τουρκία στο Αιγαίο, αλλά πώς μεταβάλλεται συνολικά η θέση της μέσα στο περιφερειακό σύστημα.

Ταυτόχρονα, η αποτελεσματικότητα του συμφώνου της Μέκκας δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Η πρακτική εφαρμογή μιας τέτοιας συμφωνίας και ο βαθμός στον οποίο τα συμβαλλόμενα κράτη είναι διατεθειμένα να αναλάβουν πραγματικό στρατιωτικό κόστος παραμένουν ζητήματα που θα κριθούν στην πράξη.

 Αυτό είναι σημαντικό, γιατί άλλο είναι η θεσμική ανακοίνωση μιας συμμαχίας και άλλο η πραγματική επιχειρησιακή της αξία.

Η σχέση Τουρκίας και Ισραήλ είναι ίσως το πιο απρόβλεπτο στοιχείο του νέου περιβάλλοντος

Το νέο στρατηγικό τρίγωνο δεν μπορεί να κατανοηθεί εάν θεωρήσουμε ότι Ελλάδα και Ισραήλ αποτελούν ένα σταθερό δίδυμο απέναντι στην Τουρκία. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Το Ισραήλ και η Τουρκία διαθέτουν σημαντικές διαφωνίες ως προς τη Συρία, την περιφερειακή επιρροή και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής. Η αντιπαράθεσή τους δεν περιορίζεται πλέον σε δηλώσεις ή διπλωματικές διαφωνίες, αλλά έχει αποκτήσει ολοένα περισσότερο επιχειρησιακή διάσταση.

Η κατάσταση στη Συρία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τον Αύγουστο του 2026 οι Ηνωμένες Πολιτείες εργάζονταν πάνω σε μηχανισμό αποτροπής επεισοδίων μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας, μετά από ισραηλινό πλήγμα σε αεροπορική βάση κοντά στα τουρκικά σύνορα. Το γεγονός ότι η Τουρκία δεν είχε ενημερωθεί εγκαίρως και μπορούσε να αντιδράσει στρατιωτικά ανέδειξε τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. [7]

Λίγες ημέρες αργότερα, Ισραήλ και Συρία πραγματοποίησαν υπό αμερικανική διαμεσολάβηση συνομιλίες στην Ιορδανία, με αντικείμενο την αποκλιμάκωση και την αποτροπή της επέκτασης της ισραηλινοτουρκικής αντιπαράθεσης στο συριακό έδαφος. [8]

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Μια κρίση Ισραήλ–Τουρκίας στη Συρία μπορεί να επηρεάσει τη ναυτική παρουσία, τις αεροπορικές επιχειρήσεις, τις μετακινήσεις δυνάμεων, τις αμερικανικές επιλογές και συνολικά τη στρατηγική ισορροπία στην περιοχή.

Η μελέτη του RUSI έχει ήδη επισημάνει ότι ο ανταγωνισμός Τουρκίας–Ισραήλ αποκτά ολοένα περισσότερο πολυθεατρικό χαρακτήρα, με προεκτάσεις από τη Συρία έως την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής. Όσο αυξάνονται τα σημεία επαφής, τόσο μεγαλώνει και η πιθανότητα λανθασμένου υπολογισμού. [9]

Για την Αθήνα αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: η στενή αμυντική σχέση με το Ισραήλ είναι σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα, αλλά δεν πρέπει να μετατραπεί σε αυτόματη ταύτιση της ελληνικής στρατηγικής με κάθε ισραηλινή επιλογή.

Η Ελλάδα χρειάζεται συνεργασία, όχι εξάρτηση.

Η Κύπρος παραμένει ένας από τους σημαντικότερους κόμβους αυτής της νέας εξίσωσης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Κύπρος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Η γεωγραφική της θέση, οι θαλάσσιες ζώνες, η ενεργειακή προοπτική, οι υποδομές και η σχέση της με Ελλάδα και Ισραήλ την καθιστούν σημείο όπου συναντώνται πολλές διαφορετικές στρατηγικές γραμμές.

Το ζήτημα της ενέργειας, μάλιστα, δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ξεχωριστά από την ασφάλεια. Το IISS έχει επισημάνει ότι οι διασυνδέσεις και οι ενεργειακές υποδομές στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένου του Great Sea Interconnector, συνδέονται άμεσα με τις υφιστάμενες θαλάσσιες διαφορές μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Τουρκίας και άλλων περιφερειακών κρατών. Η τουρκική αντίδραση στη διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ δείχνει ότι υποδομές που παρουσιάζονται ως οικονομικά ή ενεργειακά έργα μπορούν να αποκτήσουν σαφή γεωπολιτική διάσταση. [10]

Αυτό είναι ένα μάθημα που η Ελλάδα πρέπει να κρατήσει. Καλώδια, λιμάνια, ενεργειακές εγκαταστάσεις, δίκτυα επικοινωνιών, δορυφορικές υποδομές και κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις αποτελούν πλέον τμήμα της ίδιας στρατηγικής εικόνας. Η προστασία τους δεν είναι απλώς ζήτημα φυσικής ασφάλειας. Είναι μέρος της εθνικής αποτροπής.

Η επόμενη γενιά ισχύος θα κριθεί περισσότερο από τα δίκτυα παρά από τον αριθμό των πλατφορμών

Η μεγαλύτερη αλλαγή που συντελείται σήμερα στην άμυνα είναι ίσως λιγότερο ορατή από την αγορά ενός νέου αεροσκάφους ή μιας νέας φρεγάτας. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι διαφορετικές στρατιωτικές δυνατότητες συνδέονται μεταξύ τους.

Αισθητήρες, ραντάρ, δορυφορικά δεδομένα, ηλεκτρονικός πόλεμος, UAV, αεράμυνα, πύραυλοι, μαχητικά αεροσκάφη, πλοία, κέντρα διοίκησης και συστήματα πληροφοριών πρέπει να λειτουργούν ως ενιαίο οικοσύστημα. Η αξία ενός σύγχρονου οπλικού συστήματος αυξάνεται όταν μπορεί να αντλεί πληροφορίες από άλλα συστήματα και να μεταδίδει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.

Αυτή η λογική δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Το ίδιο το ΝΑΤΟ προχωρά προς πιο δικτυωμένες δυνατότητες επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης. Στη Σύνοδο Κορυφής του 2026, έντεκα σύμμαχοι ανακοίνωσαν κοινή προμήθεια έως και δέκα αεροσκαφών Saab GlobalEye, τα οποία θα ενισχύσουν τις δυνατότητες επιτήρησης και εντοπισμού απειλών σε πολλαπλά πεδία, μεταξύ άλλων απέναντι σε σμήνη drones και πυραύλους. [11]

Η κατεύθυνση είναι σαφής. Η στρατιωτική ισχύς μετακινείται από την απλή συσσώρευση μέσων προς την ικανότητα διασύνδεσης και αξιοποίησής τους ως ενιαίου συστήματος.

Αυτό έχει άμεση εφαρμογή στην ελληνική περίπτωση. Το «Achilles Shield» θα έχει πραγματική αξία μόνο εφόσον ενταχθεί σε μια συνολική αρχιτεκτονική που περιλαμβάνει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, το ΝΑΤΟ, την εθνική επιτήρηση, τα διαθέσιμα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, την κυβερνοάμυνα, τις πληροφορίες και τις δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης.

Η αγορά τεχνολογίας είναι το πρώτο βήμα. Η ικανότητα να την ενσωματώσεις, να τη συντηρήσεις, να την αναπτύξεις και τελικά να την αντικαταστήσεις με δικές σου δυνατότητες είναι το πραγματικό στρατηγικό ζητούμενο.

Η Ελλάδα πρέπει να μετατρέψει τις συνεργασίες της σε εθνική στρατηγική ισχύ

Η Ελλάδα έχει τα τελευταία χρόνια αναπτύξει ένα σημαντικό δίκτυο σχέσεων με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία. Η πολιτική αυτή έχει ενισχύσει τη διεθνή παρουσία της χώρας και έχει δημιουργήσει πολλαπλά επίπεδα στρατηγικής συνεργασίας.

Ωστόσο, οι συνεργασίες από μόνες τους δεν αποτελούν στρατηγική.

Το European Council on Foreign Relations έχει επισημάνει εδώ και χρόνια ότι η ελληνική ενεργοποίηση στην Ανατολική Μεσόγειο δημιούργησε σημαντικές ευκαιρίες, αλλά παράλληλα ενέχει τον κίνδυνο υπερεπέκτασης και υπερβολικής εξάρτησης από συγκυριακές περιφερειακές ευθυγραμμίσεις. Οι τακτικές συγκλίσεις δεν πρέπει να συγχέονται με μόνιμες στρατηγικές συμμαχίες. [12]

Η Ελλάδα χρειάζεται επομένως να αξιοποιήσει τη σχέση της με το Ισραήλ χωρίς να εγκαταλείψει την πολυδιάστατη εξωτερική της πολιτική. Χρειάζεται να εμβαθύνει τη συνεργασία με τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, να διατηρεί ισχυρές σχέσεις με την Αίγυπτο και τις αραβικές χώρες του Κόλπου και ταυτόχρονα να επενδύει στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στις δυνατότητες του ΝΑΤΟ.

Η λογική αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η Τουρκία παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την ευρωπαϊκή και περιφερειακή ασφάλεια. Η ίδια η ευρωπαϊκή συζήτηση αναγνωρίζει ότι η Τουρκία έχει κεντρική θέση σε ζητήματα της Μαύρης Θάλασσας, του Καυκάσου και της Μέσης Ανατολής. [13]

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να εγκαταλείψει τις θέσεις της απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις. Σημαίνει ότι η αποτροπή και ο διάλογος δεν είναι αλληλοαναιρούμενες επιλογές. Μια χώρα που διαθέτει ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα μπορεί να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας χωρίς να μετατρέπει τον διάλογο σε υποχώρηση.

Το μεγάλο στοίχημα είναι να μη μετατραπεί η Ελλάδα από στρατηγικός κόμβος σε απλό πελάτη

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο κρίσιμο σημείο για την επόμενη δεκαετία.

Η Ελλάδα θα δαπανήσει σημαντικά ποσά για την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων. Η επένδυση αυτή είναι αναγκαία. Δεν αρκεί όμως να μετρήσουμε πόσα δισεκατομμύρια θα δαπανηθούν. Πρέπει να εξετάσουμε τι θα μείνει στη χώρα μετά τη δαπάνη.

Θα δημιουργηθεί ελληνική τεχνογνωσία; Θα ενισχυθεί η εγχώρια αμυντική βιομηχανία; Θα υπάρξει πραγματική μεταφορά τεχνολογίας; Θα δημιουργηθούν δυνατότητες συντήρησης και αναβάθμισης στην Ελλάδα; Θα μπορούν οι Ένοπλες Δυνάμεις να υποστηρίξουν τα συστήματα αυτά σε μια παρατεταμένη κρίση χωρίς να εξαρτώνται απόλυτα από εξωτερικές αλυσίδες εφοδιασμού;

Αυτά είναι ερωτήματα στρατηγικής αυτονομίας και όχι απλώς εξοπλιστικής πολιτικής.

Η ελληνική γεωγραφία μπορεί να προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά μόνο όταν συνδυάζεται με στρατιωτική ικανότητα, διπλωματικό κεφάλαιο, οικονομική ανθεκτικότητα, τεχνολογία και θεσμική αξιοπιστία. Η γεωγραφία από μόνη της δεν αποτρέπει κανέναν.

Το ίδιο ισχύει και για τις συμμαχίες. Καμία συνεργασία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη μιας χώρας να μπορεί να υπερασπιστεί αποτελεσματικά τον εαυτό της.

Γι’ αυτό το «Achilles Shield» πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μέρος ενός ευρύτερου εθνικού σχεδίου και όχι ως ένα ακόμη εξοπλιστικό πρόγραμμα. Χρειάζεται να συνδεθεί με αποθέματα πυρομαχικών, υποδομές, διασπορά, προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων, κυβερνοάμυνα, ηλεκτρονικό πόλεμο, πληροφορίες, εκπαίδευση και κυρίως με τη δυνατότητα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων να συνεχίσουν να επιχειρούν κάτω από συνθήκες μεγάλης πίεσης.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να επιλέξει πλευρά στο τρίγωνο αλλά να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος μέσα σε αυτό

Το νέο στρατηγικό περιβάλλον δεν απαιτεί από την Ελλάδα να αντιμετωπίσει κάθε περιφερειακή εξέλιξη μέσα από το σχήμα «με ποιον είμαστε».

Απαιτεί κάτι δυσκολότερο: να γνωρίζει τι ακριβώς θέλει να επιτύχει.

Η Αθήνα έχει συμφέρον να διατηρεί στενή και ουσιαστική σχέση με το Ισραήλ, επειδή η ισραηλινή τεχνολογία και επιχειρησιακή εμπειρία μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ελληνική άμυνα. Έχει ταυτόχρονα συμφέρον να διατηρεί λειτουργικούς διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία, επειδή η γεωγραφία δεν αλλάζει και επειδή η αποφυγή ενός ανεξέλεγκτου επεισοδίου στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει προς όφελος της Ελλάδας.

Έχει επίσης συμφέρον να αξιοποιεί την ιδιότητά της ως μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ και να μην εγκλωβίζεται σε μια μόνο διμερή σχέση.

Η πραγματική στρατηγική αξία της Ελλάδας βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη δυνατότητα. Να συνδέει διαφορετικούς χώρους και διαφορετικά δίκτυα ισχύος, χωρίς να γίνεται εξάρτημα κανενός από αυτά.

Το ΝΑΤΟ μπορεί να προσφέρει τη θεσμική ομπρέλα και τη διαλειτουργικότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να προσφέρει οικονομικά, θεσμικά και αμυντικοβιομηχανικά εργαλεία. Το Ισραήλ μπορεί να προσφέρει τεχνολογία και επιχειρησιακή τεχνογνωσία. Η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ενισχύσουν την αποτρεπτική και στρατηγική διάσταση. Η Αίγυπτος και οι χώρες του Κόλπου μπορούν να διευρύνουν το περιφερειακό αποτύπωμα.

Η ελληνική στρατηγική πρέπει να μπορεί να αξιοποιεί όλα αυτά τα εργαλεία χωρίς να εξαρτάται από κανένα μεμονωμένο εργαλείο.

Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της στρατηγικής αυτονομίας.

Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η ισορροπία θα παραμένει διαρκώς υπό διαπραγμάτευση

Το νέο τρίγωνο Ελλάδας, Τουρκίας και Ισραήλ δεν αποτελεί μια νέα γεωπολιτική κατάσταση με την κλασική έννοια. Είναι ένα δυναμικό σύστημα ανταγωνισμού, συνεργασίας, αποτροπής και αλληλεξάρτησης.

Η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει τον χώρο στρατηγικής της αυτονομίας και να λειτουργεί ως περιφερειακή δύναμη με δυνατότητα παρέμβασης σε περισσότερα θέατρα. Το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρήσει την τεχνολογική και στρατιωτική του υπεροχή και να διαμορφώσει ένα περιβάλλον ασφαλείας που θα περιορίζει τις απειλές γύρω του. Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα σε αυτές τις δύο πραγματικότητες, διαθέτοντας μικρότερο μέγεθος αλλά μια γεωγραφική και θεσμική θέση που μπορεί να της προσδώσει δυσανάλογα μεγάλη στρατηγική σημασία.

Η μεγάλη πρόκληση για την Αθήνα είναι να μην αντιμετωπίσει αυτή την πραγματικότητα παθητικά.

Χρειάζεται να επενδύσει στην άμυνα, αλλά ταυτόχρονα στην τεχνολογία και στην εγχώρια βιομηχανική βάση. Χρειάζεται να ενισχύσει τις συμμαχίες της, χωρίς να μετατρέψει τις συμμαχίες σε υποκατάστατο της εθνικής ισχύος. Χρειάζεται να διατηρεί ανοικτό τον διάλογο με την Τουρκία, χωρίς να δημιουργεί αυταπάτες για τις στρατηγικές διαφορές που παραμένουν. Χρειάζεται να εμβαθύνει τη συνεργασία με το Ισραήλ, χωρίς να ταυτίζει αυτομάτως τα ελληνικά συμφέροντα με τα ισραηλινά.

Πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να συνδέσει την άμυνα με τη διπλωματία, την οικονομία, την ενέργεια, την τεχνολογία, την αμυντική βιομηχανία και τη γεωστρατηγική της θέση.

Γιατί στον νέο ανταγωνισμό ισχύος της Ανατολικής Μεσογείου δεν θα κερδίσει απαραίτητα εκείνος που θα έχει τα περισσότερα όπλα. Θα έχει πλεονέκτημα εκείνος που θα μπορεί να συνδέει καλύτερα τα όπλα, την πληροφορία, την τεχνολογία, τις συμμαχίες και την πολιτική του βούληση σε ένα ενιαίο στρατηγικό αποτέλεσμα.

Η Ελλάδα έχει τις προϋποθέσεις να το κάνει. Το ερώτημα είναι αν θα μπορέσει να μετατρέψει τα πλεονεκτήματα που ήδη διαθέτει σε συνεκτική εθνική στρατηγική.

Στο νέο τρίγωνο της Ανατολικής Μεσογείου, ο στόχος δεν μπορεί να είναι απλώς να βρίσκεται η Ελλάδα στη σωστή πλευρά.

Ο στόχος πρέπει να είναι να διαθέτει αρκετή ισχύ, αξιοπιστία και στρατηγική αυτονομία ώστε να αποτελεί η ίδια έναν από τους παράγοντες που διαμορφώνουν την ισορροπία.

Πηγές

[1] NATO, Mediterranean Dialogue, ενημέρωση 18 Σεπτεμβρίου 2025.

[2] International Institute for Strategic Studies (IISS), Turbulence in the Eastern Mediterranean: Geopolitical, Security and Energy Dynamics, 6 Δεκεμβρίου 2024.

[3] Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, Achilles Shield Dome Agreement Signing in Tel Aviv, 31 Αυγούστου 2026.

[4] Reuters, Israel signs $3.5 billion air defence deal with Greece, 31 Αυγούστου 2026.

[5] Associated Press, Israel will aid Greece in countering military drone swarms, 20 Ιανουαρίου 2026.

[6] IISS, Pakistan, Saudi Arabia and Türkiye: a new defence pact, 14 Αυγούστου 2026· Government of Türkiye, ανακοίνωση για την υπογραφή της συμφωνίας στη Μέκκα, 7 Αυγούστου 2026.

[7] Reuters, US working on deconfliction mechanism among Israel, Turkey and Syria after Israeli strike, 18 Αυγούστου 2026.

[8] Reuters, Syria, Israel hold US-mediated talks aimed at de-escalation, 24 Αυγούστου 2026.

[9] Royal United Services Institute (RUSI), Burcu Özçelik, From Syria to Somaliland: Turkey-Israel Competition Reshapes Region, 6 Ιανουαρίου 2026.

[10] IISS, Energy and sovereignty in the Eastern Mediterranean’s maritime disputes, Σεπτέμβριος 2025.

[11] NATO, AWACS: NATO’s “eyes in the sky”, 2026.

[12] European Council on Foreign Relations (ECFR), Vassilis Ntousas, Greece in the eastern Mediterranean: Turning engagement into influence, 2 Ιουλίου 2021.

[13] European Council on Foreign Relations (ECFR), Amid the mayhem: Three steps for the EU and Turkey to protect their interests, 10 Απριλίου 2026.

[14] Oxford Academic, Regional maritime security in the eastern Mediterranean: expectations and reality, International Affairs, 2019 — τεκμηριώνει ρητά τη δημιουργία περιφερειακού security dilemma από τη συσσώρευση ναυτικών δυνατοτήτων.

[15] Le Monde, Turkey’s marine park plans heighten tensions between Athens and Ankara over territorial waters, 21 Αυγούστου 2026 — για τη συνεχιζόμενη ελληνοτουρκική στρατηγική τριβή.

[16] Financial Times, Israel-Turkey rivalry bursts into the open over Syria strikes, Αύγουστος 2026 — για τη νέα διάσταση του ισραηλινοτουρκικού ανταγωνισμού στη Συρία.

[17] IISS, Geopolitics: Fragmentation, competition and the persistence of conflict, 2024 — για τον στρατηγικό κατακερματισμό της Ανατολικής Μεσογείου και την απουσία ενός κυρίαρχου περιφερειακού πόλου.

 

Θεόδωρος Ατματζίδης

Ο Υποστράτηγος ΕΑ Θεόδωρος Ατματζίδης,  έχει υπηρετήσει σε ανώτατες θέσεις στρατηγικής ασφάλειας, πληροφοριών, διοίκησης και διεθνών σχέσεων, με πολυετή υπηρεσία στο ΝΑΤΟ, στο ΓΕΣ και στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Υπηρέτησε ως Director – Assistant Chief of Staff (ACOS) (2019–2021), καθώς και ως Executive Officer στο Public Affairs Office (2006–2009) στο NATO SHAPE Mons- Βέλγιο , με ευθύνη στη στρατηγική επικοινωνία και διεθνή εκπροσώπηση. Διετέλεσε επίσης ως Τμηματάρχης στην Διεύθυνση Εξοπλισμών του ΓΕΣ , ως Διευθυντής Πληροφοριών και Ασφάλειας και Διευθυντής Αντικατασκοπείας στο ΓΕΕΘΑ, ενώ έχει διατελέσει  και καθηγητής  στη Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Διαθέτει μεταπτυχιακούς τίτλους στις Στρατηγικές Σπουδές και στη Διοίκηση .

 

 

Η ΕΡΥΘΡΑ ΘΑΛΑΣΣΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΘΕΑΣΗΣ

1

Γιώργος Πουκαμισάς1

Οι Έλληνες είμαστε από αμνημονεύτων χρόνων ταξιδευτές, ναυτίλοι, θαλασσοπόροι, στην συγκεκριμένη περίπτωση ινδικοπλεύστες. Η Ερυθρά Θάλασσα είναι πηγή υλικού πλούτου, εμπειριών και στοιχείο διαπλάτυνσης των οριζόντων μας. Αντιθέτως, οι δυσκολίες της από εκεί προς την Μεσόγειο θαλασσοπλοΐας, γεννούν ανησυχία, ανασφάλεια και επιφέρουν οικονομική κάμψη και κοινωνική αβεβαιότητα στην Ευρώπη.

Ο Μενέλαος μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου υπηρέτησε τον Αιγύπτιο Φαραώ και ατένισε την βόρεια απόληξη της Ερυθράς, αυτό που στην εποχή μας ονομάζουμε Κόλπο του Σουέζ. Ο Πτολεμαίος Α΄ ο Λάγου, ιδρυτής της ελληνικής δυναστείας της Αιγύπτου, ο ευτυχέστερος των Διαδόχων, εμπέδωσε την παρουσία του κράτους του καθ’ όλο το μήκος των ακτών της Ερυθράς, τόσο επί της αφρικανικής ηπείρου όσο και επί της αντικρινής ακτής της χερσονήσου της Αραβίας. Ανέπτυξε επικερδείς εμπορικές επαφές με το νοτιοδυτικό τμήμα της, την Ευδαίμονα Αραβία, σήμερα Υεμένη. Τεκμήρια της Πτολεμαϊκής εκεί ακτινοβολίας είναι αντικείμενα τέχνης που φυλάσσονται στο μουσείο του Dumbarton Oaks, στην Ουάσιγκτον. Έλληνας της Αιγύπτου ήταν ο ανώνυμος συγγραφέας του 1ου μ.Χ. αιώνα που συνέγραψε στην γλώσσα μας τον «Περίπλου της Ερυθράς Θαλάσσης» και πέραν αυτής. Από την Νέα Ρώμη-Κωνσταντινούπολη εκπέμφθηκαν τον 4ο αι. μ.Χ. οι ιεραπόστολοι Εδέσιος και Φρουμέντιος να δώσουν το φως του Χριστιανισμού στην επάκτια της εισόδου της Ερυθράς Αιθιοπία, τότε βασίλειο της Αξώμης (Aksum). Δύο αιώνες αργότερα, επί Ιουστινιανού, άλλος Αιγυπτιώτης, Κοσμάς ο επονομαζόμενος Ινδικοπλεύστης, έφτασε μέχρι την Κεϋλάνη, τότε Ταπριβάνη, και περιέγραψε με σχετική ακρίβεια τα εμπορεία και αγκυροβόλια εντός και εκτός Ερυθράς, στην «Χριστιανική Τοπογραφία» του, στα στερνά της ζωής του, ως μοναχός στο Σινά.

Φρεγάτα Ψαρά στην επιχείρηση ASPIDES

 

Οι Έλληνες δεν αποξενώθηκαν από την περιοχή αυτή και μετά την αποχώρηση της Αυτοκρατορίας από την Αίγυπτο και την Παλαιστίνη. Στα νεώτερα χρόνια, πότε επί Οθωμανών, πότε επί Χεδίβων της Αιγύπτου, πότε υπό την στέγη της αγγλοκρατίας σε Αίγυπτο και Σουδάν, εγκαταστάθηκαν στις ακτές, ίδρυσαν κοινότητες από την Ισμαηλία και το Σουέζ, μέχρι το Πορτ Σουδάν, την Ασμάρα και την Μασάουα της Ερυθραίας, το Τζιμπουτί και την σομαλική Μπέρμπερα. Ο ελληνόκτητος εμπορικός στόλος, διασχίζει τα γεμάτα υφάλους νερά της Ερυθράς, μεταφέροντας υδρογονάνθρακες, ξηρό φορτίο πάσης λογής, εμπορευματοκιβώτια.

Αν η σημερινή, μηδέποτε αποικισθείσα Αιθιοπία, φιλελληνική χάρις στον Φρουμέντιο και τους δραστήριους παροίκους του 19ου και του 20ου αι., αποτελεί το νοτιότερο άκρο του γεωπολιτισμικού ορίζοντα των Ελλήνων, η Ερυθρά θάλασσα, ο Κόλπος του Άντεν, η θάλασσα του Ομάν και τα λιμάνια τους, είναι η υδάτινη λεωφόρος μέσω της οποίας με ευθύνη του Έλληνα ναυτικού, κομίζεται στην Ελλάδα, την Μεσόγειο, την Ευρώπη, ενέργεια, τροφή, βιομηχανικά και καταναλωτικά αγαθά. Δεν υπάρχει ναυτικός άλλου έθνους που να γνωρίζει τόσο καλά τα μυστικά της στενόμακρης μήκους σχεδόν 2000 χλμ. αυτής θάλασσας, όσο ο Έλλην ναυτικός.

Αλλά η Ελλάδα έχει με επιτυχία μετάσχει την τελευταία 20ετία με μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού στις επιχειρήσεις του ΟΗΕ και της Ε.Ε., διαδοχικά ΑΤΑΛΑΝΤΗ (Atalanta) και ΑΣΠΙΔΕΣ (Aspides) που σκοπό έχουν την αντιμετώπιση της πειρατείας στον Κόλπο του Άντεν και πέραν αυτού, ως επίσης εσχάτως την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας από προσβολές της ισχυρής οργάνωσης-κράτους Ανσαρουλλάχ (Χούθι) της Υεμένης. Έλληνας υποναύαρχος μόλις ανέλαβε την διοίκηση της επιχείρησης Aspides, ενώ η φρεγάτα «Ψαρά» έχει τιμηθεί για την όλη δράση της εκατέρωθεν του πορθμού Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Θέαση των ζητημάτων ασφάλειας και σταθερότητας στην Ερυθρά

 Η σημασία της Ερυθράς Θάλασσας για την Ευρώπη και την Ασία, σχετίζεται κυρίως με την ανάγκη των χωρών της πρώτης να προμηθεύονται υδρογονάνθρακες από τις χώρες παραγωγούς του Περσικού Κόλπου και βιομηχανικά, καταναλωτικά προϊόντα, σπάνιες γαίες από τις χώρες της Άπω Ασίας, κυρίως Κίνας, Ιαπωνίας, Ν. Κορέας, τα τελευταία δε χρόνια και Ινδίας.

Κατά συνέπεια, ασφάλεια και σταθερότητα στην Ερυθρά και στις γειτνιάζουσες περιοχές στο Κέρας της Αφρικής, είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την διεθνή κοινότητα και την παγκόσμια οικονομία. Κορυφαία, αλλά και εύθραυστη θέση στην γεωπολιτική της Ερυθράς κατέχει η Αίγυπτος, δύναμη που ελέγχει την Διώρυγα του Σουέζ αλλά και εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα έσοδα που η λειτουργία της αποδίδει. Η σταθερότητα και κοινωνική ειρήνη στην Αίγυπτο, χώρα με πληθυσμό σήμερα περί τα 110 εκ. κατοίκους αποτελεί πάντοτε ένα ζητούμενο. Το αυτό ισχύει ως προς την Αιθιοπία, χώρα μεν από το 1990 περίκλειστη, ήδη με 130 εκ. κατοίκους, σε τροχιά σύγκρουσης με την Αίγυπτο λόγω της κατακρατήσεως για λόγους αρδευτικούς/ επισιτιστικούς/ενεργειακούς των υδάτων του Κυανού Νείλου.

Αίγυπτος, Σουδάν, Ερυθραία, Τζιμπουτί, Υεμένη, Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Ισραήλ, μοιράζονται την ακτή της Ερυθράς, ενώ στην προς τον Ινδικό έξοδό της διαγκωνίζονται η φιλική μας, φιλο-αιθιοπική Σομαλιλάνδη με την φιλο-τουρκική Σομαλία. Ταυτόχρονα, από ετών έχει διεισδύσει στην περιοχή η Τουρκία, εγκαθιστώντας βάσεις (Σομαλία), επιχειρώντας να αναμιχθεί στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν υπέρ της κυβερνητικής μερίδας, με παρουσία στο Πορτ Σουδάν και το Σουακίν, και παρά την δυσχερή δημοσιονομική κατάστασή της χρηματοδοτώντας σχολεία και αναπτυξιακά προγράμματα. Από γεωπολιτική άποψη, δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι η σημερινή, νεο-οθωμανική Τουρκία σχεδιάζει επιστροφή στην Ερυθρά και μέσω αυτής στον Ινδικό ωκεανό, όπως συνέβαινε μέχρι το 1917, επιδιώκοντας μάλιστα να «διορθώσει» το ιστορικό σφάλμα των Σουλτάνων της μή συστάσεως πολεμικού στόλου στον Ινδικό μετά την εποχή του ναυάρχου Πίρι Ρείς. Η Τουρκία στην ομφαλική αυτή περιοχή της υδρογείου, κινείται μεταξύ αποικιακής υπερέκτασης και αυτοκρατορικής επιστροφής. Γνωρίζουν στην Άγκυρα ότι οι βλέψεις αυτές δεν μπορούν να γίνουν πραγματικότητα χωρίς την συνεργασία της Αιγύπτου και τον ακώλυτο διάπλου της Διώρυγας του Σουέζ από την Μεσόγειο στην Ερυθρά. Για τον γεωπολιτικό αυτό λόγο κυρίως η Τουρκία είχε υποστηρίξει την Μουσουλμανική Αδελφότητα κατά την διετία (2011-2013) της υπό τον Μοχάμεντ Μόρσι διακυβέρνησης.

Το Σύμφωνο της Μέκκας

 Το 3μερές Αμυντικό Σύμφωνο Τουρκίας – Πακιστάν – Σαουδικής Αραβίας, έχει ως κοινό παρονομαστή, σε διαφορετική ένταση, την εναντίωση στην γενική πολιτική του Ισραήλ. Αποτελεί άμεση προσαρμογή στην αδυναμία των ΗΠΑ να προστατέψουν αποτελεσματικά τις αραβικές μοναρχίες του Περσικού Κόλπου στα πυραυλικά αντίποινα του Ιράν. Ο λιγότερο ισχυρός κρίκος του Τριγώνου, ως κράτος, είναι η Σαουδική Αραβία, η ηγεσία της οποίας θέλει να δείξει στο εσωτερικό και διεθνώς ότι αγοράζει ασφάλεια, αντιμέτωπη ούσα με τους Χούθι της Υεμένης, την καταστροφή υποδομών στις πετρελαϊκές περιφέρειές της, ακόμη σε ευθεία διάσταση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και σε από ετών αντίθεση με το Κατάρ. Το Σύμφωνο της Μέκκας, υπό το βάρος του Πακιστάν και της Τουρκίας ωθεί το – ούτως ηη άλλως μακροπρόθεσμο- σχέδιο για τον εμπορικό διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης IMEC στο μέλλον, εκτός αν διαφανεί φως στον ορίζοντα του Παλαιστινιακού ή προκύψει αλλαγή γραμμής στο Ριάντ. Στην γεω-οικονομική προοπτική πλήττεται από το Σύμφων κυρίως η Ινδία και οι εταίροι της, ενώ εξυπηρετείται το Πακιστάν, εντέχνως μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας κινούμενο, και προφανώς η τελευταία, ως συνήθως χωρίς άμεση εμπλοκή στις διαδικασίες. Η Τουρκία, ως Οθωμανική Αυτοκρατορία, Χαλιφάτο μέχρι το 1924, ανοίγει βηματισμό, επιχειρώντας να ενισχύσει τις θέσεις της στην Ερυθρά και τον Κόλπο του Άντεν. Το Ιράν, ως άμεσο κίνητρο των Τριών της Μέκκας, όχι όμως δυναμικός στόχος του Συμφώνου, θα κληθεί εφεξής να περιορίσει τα πλήγματά του στην Σαουδαραβία. Η Αίγυπτος δεν δέχθηκε να μετάσχει στην πρωτοβουλία, ούτε αναμένεται να το πράξει, στο πλαίσιο της δικής τους γραμμής τηρήσεως ισορροπιών, λαμβάνοντας υπόψη τις σχέσεις της με Ελλάδα-Κύπρο-Ισραήλ.

Η Ελλάδα δεν αποκομίζει οφέλη: ο ΙΜΕC παραπέμπεται σε ένα αόριστο μέλλον, η εταιρική σχέση με την Σ.Α. αφυδατώνεται και το Ισραήλ δεν μπορεί να αγνοεί τον νέο σχηματισμό. Ωστόσο, αναδεικνύεται η ανάγκη να εμπλουτισθεί και να εμβαθυνθεί η διάδραση με την Αίγυπτο, και η ευκαιρία να επισκοπήσουμε «αμφιθεατρικά» τις σχέσεις μας με τα επάκτια της Ερυθράς και στο Κέρας της Αφρικής κράτη, κυρίως τι απομένει από την συνεργασία με τη Σαουδαραβία, αλλά και κράτη που αναπτύσσουν δράσεις στην κρίσιμη αυτή έκταση της υδρογείου, όπως η σύμμαχος Γαλλία και τα δραστήρια Η.Α.Ε. Ακόμη, η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία, οφείλουν τόσο με εργαλεία της πολιτιστικής διπλωματίας όσο και με συμφωνίες απασχόλησης εργατικού δυναμικού να επιβεβαιώσουν τη σχέση με την Αιθιοπία, αλλά και να εγκαταστήσουν παρατηρητήρια στο Τζιμπουτί και στη Μπέρμπερα της Σομαλιλάνδης. Ουδείς ωστόσο λόγος μπορεί για το προβλεπτό μέλλον να γίνει περί αναγνώρισης του κράτους της Σομαλιλάνδης. Στο κομμάτι αυτό η Αθήνα, οφείλει προσεκτικά να παρακολουθεί τα ενδιαφέροντα της Αιγύπτου, στην οποία δεν θα πρέπει από λάθος υπολογισμό να αντιταχθεί. Το γεγονός ότι η Αίγυπτος, εξ ανάγκης, λόγω της διαστάσεως με την επίσης χαμιτική Αιθιοπία, υποστηρίζει την Σομαλία, όπως από άλλη αφετηρία κινούμενη το πράττει η Τουρκία, δεν επιτρέπεται να οδηγεί Αθήνα και Λευκωσία σε εσφαλμένα συμπεράσματα.

Σουδάν – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Από τριετίας μαίνεται ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν, με ανείπωτο ανθρώπινο κόστος, μάλιστα στην δυτική επαρχία του Νταρφούρ. Η πρωτεύουσα Χαρτούμ παραμένει στα χέρια των Sudanese Armed Forces (SAF) του στρατηγού αλ Μπουρχάν, ενώ οι περιοχές δυτικά του Νείλου, κυρίως Νταρφούρ και Κορντοφάν, αλλά και θύλακες μέχρι τα σύνορα με Αιθιοπία και την Ερυθραία ελέγχονται από τις Rapid Support Forces (RSF) του στασιαστή πολέμαρχου Ντάγκαλο. Η νόμιμη κυβέρνηση κρατάει ανοιχτή τη διαδρομή που συνδέει το Χαρτούμ με το κρίσιμο λιμάνι του Πορτ Σουδάν.

Η διαμόρφωση συμμαχιών των δύο αντιμαχομένων: η Αίγυπτος κυρίως και η Σαουδική Αραβία υποστηρίζουν την κυβέρνηση του Χαρτούμ, ενώ τα ΗΑΕ, και εκ Ρωσίας στοιχεία ( πρώην Βάγκνερ) τον Ντάγκαλο ο οποίος έχει πρόσβαση σε ορυχεία χρυσού της χώρας, εγκατεσπαρμένα σε όλα τα σημεία του κράτους. Τα σημαντικότερα ωστόσο είναι στην β.α. περιοχή, μεταξύ Νείλου και Ερυθράς, στην επικράτεια των SAF. Τονίζεται η σημαντική υποστήριξη των ΗΑΕ στους RSF, λογιστική και χρηματοδοτική, με επιχείρημα την καταπολέμηση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, υποστήριξη ενταγμένη στην πολιτική διευρύνσεως της επιρροής των Εμιράτων στην Ερυθρά θάλασσα. Το λαθρεμπόριο του χρυσού είναι σε σημαντικό βαθμό το καύσιμο που παρατείνει τον εμφύλιο στο Σουδάν.

Νταχλάκ νήσοι – Υεμένη/ Χούθι

Η συστάδα των νησιών Νταχλάκ ανήκει στην Ερυθραία. Τα νησιά ευρίσκονται σχετικά κοντά στην αφρικανική ακτή, ανοιχτά του λιμανιού Μασσάουα. Αποτελούν κρίσιμο στρατηγικό έπαθλο. Το αρχιπέλαγος Νταχλάκ, από ετών αποτελεί αντικείμενο ενδιαφέροντος του Ισραήλ.

Χούθι

Η οργάνωση Ανσαρουλλάχ, κίνημα ομπρέλα στο οποίο δεσπόζουν οι οργανώσεις των Σιιτών της Υεμένης που συμπεριληπτικά ονομάζονται Χούθι, εκπροσωπεί τις ορεσίβιες, ανθεκτικές και σκληροτράχηλες φυλές της βορείου Υεμένης και αποτελεί την βασική πολιτικοστρατιωτική δύναμη της χώρας, αν και δεν διαθέτει διεθνή νομιμοποίηση. Ελέγχει την ιστορική πρωτεύουσα Σαναά και το λιμάνι Χοντέιντα. Συνδέεται στενά με το καθεστώς του Ιράν, με τις πολιτικές του οποίου συντονίζεται, αλλά διατηρεί σε σημαντικό βαθμό ανεξαρτησία δράσεως. Ο εφοδιασμός του ωστόσο με μακράς ακτίνας δράσεως πυραυλικά συστήματα, ικανά να φτάσουν μέχρι το Ισραήλ, οφείλεται στο Ιράν, με επιτόπιες προσαρμογές. Δεν αναμένεται ότι οι Χούθι θα ανατραπούν. Άλλωστε, αποτελούν έκφραση του υεμενίτικου εθνικισμού απέναντι στους πεδινούς, πλούσιους Σαουδάραβες. Επιτυχία της διεθνούς κοινότητας, στο μέλημα διατήρησης ελεύθερης ναυσιπλοΐας από τον πορθμό Μπαμπ ελ Μαντέμπ προς το Σουέζ και την Μεσόγειο, θα είναι η με στρατιωτικούς και πολιτικούς τρόπους, αδρανοποίηση του οπλοστασίου των Χούθι. Την δεύτερη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου 2026, οι Χούθι πραγματοποίησαν αιφνιδιαστικές καταδρομές νοτίως των παραδοσιακών εδαφών τους και ήδη (13.09.2026) ελέγχουν το σύνολο της επί της Ερυθράς ακτής της Υεμένης, ως επίσης το νησιωτικό σύμπλεγμα (Χ) Αννίς, παλαιότερα διεκδικούμενο από την Ερυθραία, και την στρατηγική νήσο Περίμ (επιφανείας ίσης με την ν. Μεγίστη), ακριβώς πάνω στο Στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, κατέναντι του Τζιμπουτί. Διατυπώνονται υποθέσεις ότι σχετική αμερικανική αδράνεια, στοχεύει ώστε η Ουάσιγκτον να πειθαναγκάσει το Ριάντ και τον ατυχήσαντα διάδοχο ΜbSalman, διακριτικά να παγώσει την εντός του Συμφώνου της Μέκκας δράση του, να προσεγγίσει το Ισραήλ και να ξανανοίξει την προοπτική λειτουργίας Διαδρόμου ΙΜΕC. Υπό τις σημερινές περιστάσεις, πληγμάτων από διάφορες πλευρές στο έδαφος και το κύρος της Σ. Αραβίας, η ανάγκη διατήρησης του πολιτικοστρατιωτικού δεσμού με την Ελλάδα γίνεται προφανής.

Το πρόβλημα των υδάτων του Κυανού Νείλου

Μετά από εργασίες που διήρκεσαν 14 χρόνια, η Αιθιοπία, υπό πρωθυπουργό τον Αμπιυ Άχμεντ, εγκαινίασε στις 09 Σεπτεμβρίου 2025 το μεγαλεπήβολο Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης ( Grand Ethiopian Renaissance Dam – GERD). Το φράγμα θα συγκρατεί μέχρι 64 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Κατασκευάστηκε κυρίως με τον οβολό του αιθιοπικού λαού, αλλά και την υλικοτεχνική στήριξη της Κίνας, σε μικρότερο δε βαθμό της Παγκόσμιας Τράπεζας κλπ. Εφεξής, αποτελεί σύμβολο της αιθιοπικής κρατικότητας και αυτοδυναμίας, εθνικής αναγέννησης. Η Αιθιοπία επέτυχε να αποκρούσει τους αδιάκοπους χειρισμούς της Αιγύπτου, μετερχόμενης απειλές και διπλωματικά εργαλεία, για ματαίωση ή περιορισμό τηςχωρητικότητας του φράγματος. Στο Κάιρο (πολύ λιγότερο στο Χαρτούμ), θεωρούν ότι η αποστέρηση των «δώρων του Νείλου» θα οξύνει σε εκθετικό βαθμό τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα της Αιγύπτου, αν μάλιστα ληφθεί υπόψιν ότι ετησίως περίπου 55 δις κ.μ. νερών του Νείλου (Λευκού και Κυανού), καταλήγουν στην χώρα. Η διάσταση αυτή, ανάμεσα στην Αιθιοπία των 130 και την Αίγυπτο των 110 εκατομμυρίων κατοίκων, και η κατασκευή του GERD, γεννά γεωπολιτικές συνέπειες. Η περίκλειστη Αιθιοπία, εξ ανάγκης, έχοντας χάσει το 1993 την Ερυθραία, αναζητεί διέξοδο στον Ινδικό Ωκεανό. Τον Ιανουάριο 2024, υπογράφηκε ΜΟU με την μη διεθνώς αναγνωρισμένη Σομαλιλάνδη για την μακρά μίσθωση τεράστιας έκτασης στην περιοχή του λιμανιού της Μπέρμπερα, με στόχο την δημιουργία λιμενικών εγκαταστάσεων, εμπορικού αλλά και στρατιωτικού χαρακτήρα.

Εκτίμηση είναι ότι παρά τις απειλές, η Αίγυπτος δεν θα προχωρήσει σε στρατιωτική ενέργεια κατά της Αιθιοπίας, ούτε η Σομαλία στην οποία έχουν μετασταθμεύσει αιγυπτιακές μονάδες θα συνεργήσει. Αν όμως η κυβέρνηση της Αντίς Αμπέμπα δεν επιδείξει στοιχειώδες πνεύμα συνεργασίας με τα κατάντη κράτη του Σουδάν και της Αιγύπτου, θα μείνει ανοιχτή σε πολλαπλές πιέσεις, δήλες και υπόγειες. Η Αθήνα, ίσως και η Λευκωσία, έχουν λόγο να ενδιαφέρονται και να είναι σε θέση να προσφέρουν καλές υπηρεσίες προς τις δύο φιλικές χώρες, είτε στην Αθήνα, είτε μέσω της Μ.Α. ΟΗΕ, στην Ν. Υόρκη.

Σομαλία – Σομαλιλάνδη

Η Σομαλιλάνδη, ήτοι η πρώην βρετανική Σομαλία, αποτελεί το βόρειο και δυτικό τμήμα της Σομαλίας-Μογκαντίσου, από την οποία μετά από αιματηρούς αγώνες αποσχίσθηκε το 1991. Καταλαμβάνει τη νότια ακτή του Κόλπου του Άντεν και αποτελεί την άμεση προέκταση του Τζιμπουτί και την συντομότερη έξοδο της Αιθιοπίας προς τον Ινδικό. Είναι σχετικώς καλώς διοικούμενη, σε αντίθεση με το failed state της επισήμου Σομαλίας που εξακολουθεί να μαστίζεται από φυλετικές συγκρούσεις, ισλαμιστικές φανατικές οργανώσεις αλλά και πειρατικά δίκτυα που ενεργούν και από τις δύο πλευρές του Κέρατος της Αφρικής (ακρωτήριο Γκουαρνταφούι). Στο αίτημα αναγνώρισης της Σομαλιλάνδης ως κράτους ανεξαρτήτου, βασικό κώλυμα παρεμβάλλονται οι εντός του Οργανισμού Αφρικανικών Κρατών (OAS) ισορροπίες. Η θεωρία είναι ότι η περίπτωση του Νοτίου Σουδάν (ανεξαρτησία το έτος 2011), δεν μπορεί να αποτελεί προηγούμενο για την Σομαλιλάνδη. Το Ισραήλ, στις αρχές του 2026 προχώρησε στην επίσημη αναγνώριση της Σομαλιλάνδης, όχι απλώς για λόγους αντιπαλότητας με την στέρεα εγκατεστημένη στο Μογκαντίσου, Τουρκία. Η Ελλάδα δικαιούται, σε συνεργασία με την ναυτιλιακή κοινότητα, να εξετάσει σοβαρά την ίδρυση εμπορικού πρακτορείου/σταθμού ναυτιλιακών συμφερόντων στην Μπέρμπερα. Δεν έχει λόγο για το προβλεπτό μέλλον να προχωρήσει σε άλλες κινήσεις, εκτός αν αιφνιδίως προκύψει δυναμική αναγνώρισης της Σομαλιλάνδης. Σημειώνεται, ότι η αιθιοπική κυβέρνηση στα προ έτους εγκαίνια του GERD, εκάλεσε τον πρόεδρο της Σομαλίας – όχι της Σομαλιλάνδης – σε μία κίνηση προς διαφορετικές κατευθύνσεις.

Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η δυτική είσοδος του κρίσιμου αυτού για την εφοδιαστική αλυσίδα, την ενέργεια και την μεταφορά βιομηχανικών προϊόντων στην Ευρώπη πορθμού (choke point) ελέγχεται από το έδαφος του γαλλόφωνου Τζιμπουτί, όπου η μεγάλη αμερικανική βάση Camp Lemonnier, στην οποία σταθμεύουν πλέον ή 3000 Αμερικανοί στρατιωτικοί, υπαγόμενοι στο Αfrica Command. Στρατιωτικές βάσεις στο Τζιμπουτί διατηρούν επίσης, η Γαλλία, η Κίνα από το 2017, η Ιαπωνία και η Ιταλία. Μέχρι την βόρεια απόληξη της εισόδου του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, εκτείνεται το κράτος της Ερυθραίας, της οποίας το βασικό λιμάνι Μασσάουα είναι 200 χλμ. βορειότερα. Στο λιμάνι Ασσάμπ της Ερυθραίας διατηρούν βάση τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η πόλη του Άντεν, στην νότια ακτή της Υεμένης, εγγύς αλλά εκτός του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, κάποτε βρετανικό προπύργιο, στη συνέχεια Νότια Υεμένη, σήμερα η μεγαλύτερη πόλη του κράτους της Υεμένης, είναι το βασικό κέντρο που παραμένει εκτός του ελέγχου των Ανσαρουλλάχ – Χούθι. Ο έλεγχος από δυνάμεις φιλικές στη Δύση, στο Τζιμπουτί και το Άντεν, δεν αρκεί για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας: οι Χούθι, φιλοπαλαιστίνιοι και αντι-σιωνιστές, λίγο βορειότερα είναι πάντοτε σε θέση, με πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια και επιθαλάσσια οχήματα να προξενούν διάσπαση της ναυσιπλοΐας προς τη διώρυγα του Σουέζ, με πρώτο πληττόμενο την Αίγυπτο. Η επιχείρηση ASPIDES της Ε.Ε., διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στον περιορισμό των επιπτώσεων της παράνομης δράσης των Χούθι. Απαιτείται ωστόσο διπλωματική προσπέλαση του ζητήματος.

Σκέψεις – προτάσεις

Η Ελλάδα θα πρέπει να εξετάσει επειγόντως την περίπτωση ανοίγματος Γραφείου Ναυτιλιακού Ακολούθου με παράλληλες αρμοδιότητες, στο Τζιμπουτί. Η πρόταση αυτή είχε ήδη προ διετίας υποβληθεί από τον γράφοντα στον τότε υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας Χρήστο Στυλιανίδη. Επίσης, ως προείπα, εμπορικού σταθμού στην Μπέρμπερα της Σομαλιλάνδης.

Υ.Γ.

Το παρόν, αποτελεί προδημοσίευση συμμετοχής σε συλλογικό τόμο.

1 Πρέσβυς ε.τ., Δρ Πανεπιστημίου Αιγαίου, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γεωγραφικών Μελετών Ο ΣΤΡΑΒΩΝ.

Γιώργος Πουκαμισάς,

Μαρκόπουλο, 14 Σεπτεμβρίου 2026

Τρεις θεσμοί, μία «άγνοια» και ένας νεκρός

15

του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.

Έχω υπηρετήσει ως επιτελής σε υπουργείο και ξέρω πώς λειτουργεί η έγκριση παροχής αιγίδας, και πολύ περισσότερο η συμμετοχή υπουργού σε μια διοργάνωση. Όλα περνούν από εξονυχιστικό έλεγχο. Εξετάζονται οι διοργανωτές, οι ομιλητές, το πρόγραμμα, η εικόνα που θα συνδεθεί με το υπουργείο.

Στην προκειμένη περίπτωση, το συνέδριο πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά τον Μάιο του 2023, με τη συμμετοχή της Ιωάννας Γάκα, η οποία μίλησε δημόσια για την πλασμαφαίρεση και τον εξοπλισμό που χρησιμοποιούσε. Η διοργάνωση συνδεόταν με το υπουργείο Υγείας, το υπουργείο Τουρισμού και την Περιφέρεια Αττικής, που της είχαν παραχωρήσει την αιγίδα τους, και κυρίως με τη συμμετοχή υπουργών και του περιφερειάρχη, ως ομιλητών στο ίδιο συνέδριο, έστω και σε διαφορετικές ημέρες από τη Γάκα.

Μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, οι αρμόδιοι φορείς υποστηρίζουν ότι δεν γνώριζαν παράνομες πράξεις και ότι την επιλογή των ομιλητών έκανε η Οργανωτική Επιτροπή. Η απάντηση αυτή δεν κλείνει το θέμα, αλλά αντίθετα επιβάλλει να δημοσιοποιηθούν τα έγγραφα, οι εγκρίσεις και η διαδικασία που ακολουθήθηκε πριν από την παροχή της αιγίδας.

Δεν είμαι εγώ αυτός που θα υποθέσει ή θα αποδώσει νομικές ευθύνες, ούτε θα ήταν λογικό να το κάνω. Ζητώ όμως να διερευνηθεί η πολιτική και θεσμική ευθύνη. Να εξεταστεί αν οι φορείς έκαναν τον έλεγχο που όφειλαν, και αν υπήρξαν άλλοι ασθενείς που υποβλήθηκαν στην ίδια πρακτική και ενδέχεται να υπέστησαν βλάβες.

Η άγνοια τριών θεσμών δεν μπορεί να γίνει δεκτή ως αυτονόητη εξήγηση. Όταν το κράτος δίνει το κύρος του, οφείλει και να ελέγχει. Αν δεν έλεγξε, πρέπει να λογοδοτήσει. Αν γνώριζε και σιώπησε, πρέπει να λογοδοτήσει ακόμη περισσότερο.

Αχιλλεύς Ταούξης
Υποστράτηγος ε.α.
Εισήχθη στη Σχολή Ευελπίδων το 1981 και αποφοίτησε το 1985 με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού. Υπηρέτησε επί 44 έτη στις Ένοπλες Δυνάμεις, σε Μονάδες, Σχηματισμούς και Επιτελικές Θέσεις του Στρατού Ξηράς, έχοντας αποφοιτήσει από όλα τα προβλεπόμενα σχολεία της υπηρεσιακής του εξέλιξης.
Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, ενώ απέκτησε σημαντική επιχειρησιακή και διεθνή εμπειρία, συμμετέχοντας στην πρώτη ελληνική αποστολή στο Κόσοβο το 1998 ως Επιτελής Τάγματος και στην πρώτη αποστολή Πολυεθνικής Ταξιαρχίας στις συγκρούσεις στα Σκόπια το 2002. Στη συνέχεια υπηρέτησε στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων ως Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρήσεων.
Υπηρέτησε επίσης στη Διεύθυνση Επιχειρήσεων του ΓΕΣ, στην Ι Μεραρχία Πεζικού και στην 71 Α/Μ Ταξιαρχία, όπου συμμετείχε ως υπεύθυνος στην ίδρυση του Ευρωπαϊκού Σχηματισμού Μάχης HELBROC. Διετέλεσε Διοικητής Μονάδας στον Μανταμάδο Μυτιλήνης, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει σε Μονάδες Πεζικού στη Μυτιλήνη, τη Σάμο, τον Έβρο και την Πέτρα Μυτιλήνης.
Στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπηρέτησε επί τέσσερα έτη στη Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως Διευθυντής Διεθνών Σχέσεων και ως Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής. Στο ΓΕΕΘΑ υπηρέτησε στον Κλάδο Αμυντικής Πολιτικής και διετέλεσε υπεύθυνος της Ελληνικής Γραμματείας κατά την Προεδρία της Ελλάδας στην πρωτοβουλία South East Defence Ministerial (SEDM) την περίοδο 2017–2019.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth.

Στρατηγική ασάφεια: Η Τουρκία του Ερντογάν στον νέο πολυπολικό κόσμο

0
Το CSIS (Center for Strategic and International Studies) είναι μια από τις πιο γνωστές δεξαμενές σκέψης παγκοσμίως, με έδρα την Ουάσιγκτον, η οποία παρέχει εξειδικευμένες αναλύσεις για ζητήματα γεωπολιτικής, εθνικής ασφάλειας και διεθνών σχέσεων σε κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς. Τον Δεκέμβριο του 2025 το CSIS δημοσίευσε μια ενδιαφέρουσα ανάλυση για την Τουρκία η οποία μάλλον πέρασε απαρατήρητη καίτοι κάνει σημαντικές επισημάνσεις.
Επιμέλεια iEpikaira
Η ανάλυση λοιπόν αναφέρει ότι η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας υπό τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αντιπροσωπεύει μια από τις πιο θεαματικές γεωστρατηγικές μετατοπίσεις του 21ου αιώνα. Η Άγκυρα έχει πάψει προ πολλού να αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως το υπάκουο νοτιοανατολικό προπύργιο του ΝΑΤΟ, ρόλο που διαδραμάτισε καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Πλέον λειτουργεί με βάση το δόγμα της «στρατηγικής ασάφειας», επιδιώκοντας να αναδειχθεί σε έναν αυτόνομο πόλο ισχύος μέσα σε ένα κατακερματισμένο, πολυπολικό διεθνές σύστημα. Παρακάτω παραθέτουμε μια σύντομη σύνοψη της ανάλυσης η οποία οφείλει να μελετηθεί σε βάθος εάν θέλουμε να μην αντιμετωπίζουμε την τουρκική εξωτερική πολιτική ως «μαύρο κουτί» εστιάζοντας μόνο στις αντιδράσεις της και όχι στους βαθύτερους σχεδιασμούς της.
Το Ιδεολογικό Οπλοστάσιο: Η Αποδόμηση του Κεμαλισμού
Για να κατανοηθεί η εξωτερική πολιτική της σημερινής Τουρκίας, πρέπει να αναλυθεί η ριζική αλλαγή του κρατικού της αφηγήματος. Το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) έχει ουσιαστικά απορρίψει το κεμαλικό ιδεολόγημα, το οποίο όριζε την Τουρκία ως ένα αυστηρά κοσμικό, δυτικοστρεφές έθνος-κράτος.
Στη θέση του, έχει εγκαθιδρυθεί ένας ιδιότυπος «νεο-οθωμανισμός», εμπλουτισμένος με το αφήγημα της τουρκο-ισλαμικής ιδεολογίας. Σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση, την οποία θεωρητικοποίησε αρχικά ο Αχμέτ Νταβούτογλου, η Τουρκία δεν είναι μια περιφερειακή χώρα της Ευρώπης, αλλά ένα «κεντρικό κράτος» (merkez ülke). Η νέα αυτή ιδεολογία/φαντασίωση δεν περιορίζεται στα σημερινά της σύνορα, αλλά εκτείνεται στον μετα-οθωμανικό χώρο: στα Βαλκάνια, στον Καύκασο, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Η ισλαμική της ταυτότητα δεν αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο για τον εκσυγχρονισμό, αλλά ως διπλωματικό εργαλείο νομιμοποίησης και επιρροής στον αραβικό και ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.
Η Εργαλειοποίηση της Δύσης: Συναλλακτική Διπλωματία
Η στρατηγική ασάφεια δεν σημαίνει ότι η Τουρκία επιθυμεί την πλήρη ρήξη με τη Δύση. Η σχέση της Άγκυρας με το ΝΑΤΟ και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει μετατραπεί σε αυστηρά συναλλακτική. Η Τουρκία παραμένει στη Συμμαχία διότι αυτό της προσφέρει ένα δίχτυ ασφαλείας, ενώ ταυτόχρονα της δίνει δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) στον ισχυρότερο στρατιωτικό οργανισμό του πλανήτη.
Το παζάρι της διεύρυνσης: Όταν η Σουηδία και η Φινλανδία ζήτησαν επειγόντως ένταξη στο ΝΑΤΟ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Άγκυρα δεν είδε μια κοινή δυτική απειλή, αλλά μια διαπραγματευτική ευκαιρία. Μπλόκαρε τη διαδικασία επί μήνες, απαιτώντας από τη Στοκχόλμη αλλαγές στην αντιτρομοκρατική νομοθεσία της (στοχεύοντας Κούρδους ακτιβιστές) και από την Ουάσιγκτον την αποδέσμευση της πώλησης εκσυγχρονισμένων μαχητικών F-16.
Αμφισβήτηση της δυτικής ηγεμονίας: Ο Ερντογάν διακηρύσσει συχνά ότι «ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τους πέντε» (αναφερόμενος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ), σηματοδοτώντας την πεποίθησή του ότι οι δυτικοί θεσμοί είναι παρωχημένοι και μεροληπτικοί, και οφείλουν να αναδιαρθρωθούν για να συμπεριλάβουν αναδυόμενες δυνάμεις όπως η Τουρκία.
Ρωσία και Κίνα: Η Αρχιτεκτονική της «Συνεργασιακής Αντιπαλότητας»
Η σχέση της Τουρκίας με τη Ρωσία αποτελεί ίσως το πιο σύνθετο υποσύστημα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Πρόκειται για μια κλασική περίπτωση «συνεργασιακής αντιπαλότητας» (co-opetition), όπου τα δύο κράτη ανταγωνίζονται σκληρά σε γεωπολιτικά θέατρα, αλλά συνεργάζονται στενά στο ανώτατο επίπεδο ηγεσίας.
Γεωπολιτικά μέτωπα: Σε Συρία, Λιβύη και Ναγκόρνο-Καραμπάχ, τουρκικές και ρωσικές δυνάμεις (ή πληρεξούσιοί τους) βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Παρά τις εντάσεις (όπως η κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού το 2015), Άγκυρα και Μόσχα έμαθαν να αποκλιμακώνουν τις κρίσεις διμερώς, παρακάμπτοντας εντελώς τους δυτικούς θεσμούς και δημιουργώντας δικά τους σχήματα (όπως η διαδικασία της Αστάνα για τη Συρία).
Οικονομική συμβίωση: Η Τουρκία αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία μετά το 2022, μετατρεπόμενη σε οικονομικό καταφύγιο για τα ρωσικά κεφάλαια, εμπορικό κόμβο παρακάμψεων και κορυφαίο εισαγωγέα ρωσικής ενέργειας.
Ο Κινεζικός παράγοντας: Με το Πεκίνο, η Άγκυρα προωθεί τον «Μεσαίο Διάδρομο» (Middle Corridor), φιλοδοξώντας να καταστεί ο απαραίτητος εμπορικός κρίκος της κινεζικής Πρωτοβουλίας BRI προς την Ευρώπη, εξασφαλίζοντας παράλληλα σημαντικές επενδύσεις που δεν συνοδεύονται από δυτικές απαιτήσεις για ανθρώπινα δικαιώματα.
Προβολή Ισχύος: Αμυντική Βιομηχανία και Παγκόσμιος Νότος
Για να υποστηρίξει το δόγμα της στρατηγικής αυτονομίας, η Τουρκία επένδυσε τεράστια κεφάλαια στην ανάπτυξη εγχώριας πολεμικής βιομηχανίας. Η μείωση της εξάρτησης από δυτικά οπλικά συστήματα (ειδικά μετά τα αμερικανικά εμπάργκο) της προσέφερε πρωτοφανή ελευθερία κινήσεων.
Η επιτυχία συστημάτων όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) Bayraktar TB2 μετατράπηκε σε ισχυρό εργαλείο διπλωματικής επιρροής. Η Τουρκία εξάγει πλέον μαζικά οπλισμό στην Αφρική (Μάλι, Νίγηρας, Σομαλία) και την Κεντρική Ασία, συνοδεύοντας τις πωλήσεις με συμφωνίες στρατιωτικής εκπαίδευσης και κατασκευή υποδομών. Με αυτόν τον τρόπο, αναδεικνύεται σε ελκυστικό εναλλακτικό εταίρο για τα κράτη του Παγκόσμιου Νότου, τα οποία αναζητούν ασφάλεια χωρίς να χρειάζεται να επιλέξουν υποχρεωτικά ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Ρωσία ή την Κίνα. Οι στρατιωτικές βάσεις που διατηρεί η Άγκυρα σε Κατάρ και Σομαλία επιβεβαιώνουν την ικανότητά της να προβάλλει ισχύ πολύ πέραν των παραδοσιακών της συνόρων.
Το Στρατηγικό Ρίσκο και τα Όρια της Ευελιξίας
Παρά τις τακτικές της επιτυχίες, η πολιτική του Ερντογάν πάσχει από θεμελιώδεις δομικές αδυναμίες. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το τουρκικό αφήγημα προέρχεται από το ίδιο της το εσωτερικό: την οικονομία.
Η τουρκική εξωτερική πολιτική είναι ακριβή, αλλά το οικονομικό της υπόβαθρο παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο. Με τον πληθωρισμό να δοκιμάζει την κοινωνική συνοχή και τα συναλλαγματικά αποθέματα συχνά στα όρια της εξάντλησης, η Τουρκία παραμένει βαθιά εξαρτημένη από τις ευρωπαϊκές αγορές εξαγωγών (Τελωνειακή Ένωση με ΕΕ) και την εισροή ξένων κεφαλαίων. Επιπλέον, η πολιτική του «επιτήδειου ουδέτερου» έχει δημιουργήσει ένα βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης. Η Δύση βλέπει πλέον την Τουρκία περισσότερο ως έναν δύστροπο ανταγωνιστή παρά ως σύμμαχο, ενώ η Ρωσία και η Κίνα γνωρίζουν πως οι δεσμοί της Άγκυρας με το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα βάζουν φρένο στην πλήρη ευρασιατική της ενσωμάτωση (εξ ου και η μη ένταξή της σε σχήματα όπως τους BRICS ή τον SCO).
Στο σενάριο όπου ο παγκόσμιος ανταγωνισμός έχει μετατραπεί σε ένα πολυπολικό σύστημα (ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας-Ρωσίας) με τον χώρο για ακροβασίες να συρρικνώνεται ανεπιστρεπτί, η στρατηγική ασάφεια τότε, από εργαλείο ευελιξίας κινδυνεύει να μετατραπεί σε απόλυτη γεωπολιτική απομόνωση και αυτοπαγίδευση, φέρνοντας την Άγκυρα αντιμέτωπη με τις συνέπειες της απουσίας αξιόπιστων συμμάχων.
Παρακάτω ολόκληρη η ανάλυση του Center for Strategic & International Studies:
Strategic Ambiguity: Erdoğan’s Turkey in a Multipolar World
 
Brief by Jeffrey Mankoff and Max Bergmann
Published December 2, 2025
This brief is part of a larger project on the Global South, led by the Brzezinski Chair in Global Security and Geostrategy. It includes an edited volume entitled Fulcrums of Order: Rising States and the Struggle for the Future. You can find more about the project here.
Introduction
Following Russia’s invasion of Ukraine in 2022, Finland and Sweden made the historic decision to seek membership in the North Atlantic Treaty Organization (NATO). While Washington greeted this decision as an opportunity to strengthen the alliance and reinforce Russia’s strategic miscalculation in starting the war, Turkish President Recep Tayyip Erdoğan saw Finland’s and Sweden’s membership aspirations as an opportunity to seek concessions over arms sales, Turkey’s pursuit of membership in the European Union, and Stockholm’s perceived sympathy for Kurdish militants. After signing off on Finland’s membership in March 2023, Turkey only approved Swedish membership in January 2024 after Sweden approved new counterterrorism legislation—and after the administration of U.S. President Joe Biden agreed to sell Turkey modernized F-16 fighter jets.
The saga over Finland and Sweden joining NATO demonstrates how Turkey straddles multiple worlds. It is at once part of the West—a NATO member and an EU candidate country—and part of the Middle East, an integral player across the region stretching from Libya to Afghanistan. It is also a member of the Global South that practices familiar hedging strategies toward the West, engages constructively with Russia and China, and does not hesitate to pursue foreign policy goals counter to the interests of its most important treaty ally, the United States.
Remote Visualization
Erdoğan’s ruling Justice and Development Party (AK Party) aspires to establish Turkey’s “strategic autonomy” while taking advantage of its NATO membership and strategic geography to achieve a level of global influence exceeding expectations.1 According to its Ministry of Foreign Affairs, Turkey pursues an “independent and national foreign policy” that aims to “strengthen regional peace and security, expand the institutional basis of [Turkey’s] foreign relations, promote economic development and prosperity in [Turkey’s] region and influence the transformation of the global system.”2
The AK Party rejects the Kemalist vision of Turkey as a secular state modeled on European antecedents. Instead, it looks to the country’s Ottoman past as a model of religiously legitimated power. It also has adopted an Ottoman-inflected geographic imagination. Former AK Party Foreign Minister Ahmet Davutoğlu describes Turkey in his academic writings as a “central state (merkez ülke)” linked by historical and cultural bonds to its former hinterlands in the Balkans, the Caucasus, and especially the Middle East.3 This outlook, sometimes derided by critics as “neo-Ottomanism,” encourages Turkey to supplement its long-standing role as NATO’s pillar in the Mediterranean with a renewed focus on areas sharing a post-Ottoman heritage, particularly in the Middle East and North Africa.4 In recent years, Erdoğan has supplemented this emphasis on the “post-Ottoman space” with a new focus on the “Turkic World” of Azerbaijan and Central Asia, as well as concerted outreach to Africa and other parts of the Global South.5 Turkey, meanwhile, remains an important player in the Black Sea and Eastern Mediterranean, with the second-largest military of any NATO ally (after the United States) and an increasingly potent defense industry.
Over the past decade, Turkey has improved relations with China and especially Russia. Pragmatic relations with Russia have allowed Turkey to pursue a more expansive agenda in North Africa, the Middle East, the Balkans, and the Caucasus. China, meanwhile, has become a larger economic partner, as Turkey is potentially a key node in Beijing’s Belt and Road Initiative (BRI).6 Turkey’s NATO membership and economic connection to Europe allow Ankara to engage these Eurasian rivals from a position of strength, even as Erdoğan uses the specter of closer alignment with Russia and China to enhance his leverage with Western powers. Turkey also maintains a vision of global order that aligns with Beijing’s and Moscow’s (not to mention Tehran’s) pursuit of multipolarity. Even as Turkey maintains its status as a NATO member, a nominal EU aspirant, and a member of legacy institutions like the Council of Europe and the International Monetary Fund (IMF), it has shown increased interest in Sino-Russian initiatives like the Shanghai Cooperation Organization (SCO) and BRICS (Brazil, Russia, India, China, South Africa), which embody a nonliberal model of global and regional governance—while Moscow and Beijing both see Turkey as too aligned with the West to grant membership in these organizations.7
Erdoğan’s Turkey also has global ambitions. Turkish forces are deployed in Qatar, Libya, and Somalia, while Ankara has bilateral defense agreements with dozens of states.8 The AK Party, with its Islamist outlook, has been particularly ambitious in the Middle East, albeit with mixed results. Support for the Arab Spring and the Muslim Brotherhood alienated key Middle Eastern governments like those in Saudi Arabia and the United Arab Emirates while damaging Turkey’s traditional alliance with Israel. Intervention in the Syrian Civil War, meanwhile, nearly brought Turkey into conflict with Russia.9 Turkish forces have long battled Kurdistan Workers’ Party (PKK) militants in Iraq and Syria.10 With the fall of the Assad government to rebels from the Turkish-backed Hayat Tahrir al-Sham (HTS), Turkey has been locked in an escalating struggle with Israel over the future direction of Syria.11
Beyond the Middle East, Turkish soft power—including development assistance, trade, education, and culture—has made significant inroads in the Balkans, the Caucasus, and Central Asia. Many states are now looking to Turkey for military support following the victory of Turkish-backed Azerbaijan over Armenia in the Second Nagorno-Karabakh War (2020). Africa is also a primary focus for Turkish development assistance and a major customer for Turkey’s defense industry. Turkey’s strategic ambiguity and political hybridity give Ankara an advantage with countries seeking to remain on the sidelines amid mounting competition among the West, Russia, and China.
History, Grievances, and Aspirations
From the 1950s to the 1990s, Ankara maintained a pro-Western alignment that developed in response to Soviet efforts to project power at Turkey’s expense. Along with Greece, Turkey was a focal point of the Truman Doctrine, according to which the United States would provide economic and military assistance to countries resisting attempted communist takeovers. Turkey joined NATO in 1952 in response to Soviet leader Joseph Stalin’s efforts to station Soviet troops in Turkey and contest Ankara’s control of the Bosporus and Dardanelles Straits. Turkey also signed an association agreement with the European Community in 1963, leading to the formation of a customs union that anchored Turkey’s economy to Europe and fed hopes, at least among a subset of the ruling elite, that Turkey could eventually join what became the European Union. Turkey was also one of the few Muslim-majority states to recognize Israel, and it remained neutral during the 1967 and 1973 Arab-Israeli wars, to the intense anger of many Arab governments.
This alignment with the West was never without controversy. Ruling elites from the military and security services developed a strongly anticommunist political culture, even as disaffected students, Kurds, Alevis, and other marginalized groups adopted a leftist ideology that at times saw them align with Moscow. Meanwhile, religious groups marginalized by Mustafa Kemal Atatürk’s reforms remained strongly anticommunist even as they critiqued Kemalist secularism. The 1960s saw the consolidation of a so-called “Turkish-Islamic synthesis” uniting religious and nationalist opposition to the Kemalist state.12 (Turkey’s ruling AK Party is a product of this synthesis.)
While the Kemalist elite, concentrated in the military and internal security services, maintained a pro-Western outlook throughout the Cold War, their commitment to democratic rule was limited. In 1960, the military overthrew the government of Prime Minister Adnan Menderes—Turkey’s first freely elected leader—in part over his perceived accommodation of Moscow. While the military soon returned power to civilian leaders, the ouster (and execution) of Menderes set a precedent for military intervention that continues to haunt Turkish politics. After periods of economic crisis and worsening instability and violence between leftist and nationalist groups, the military launched further coups in 1971 and 1980, each followed by large-scale repression targeting civil society. Following the return to civilian rule in 1983, the governments of Turgut Özal and Yıldırım Akbulut liberalized the economy and opened Turkey up to trade and investment from the United States and Europe.
These reforms also set the stage for Turkey’s political and economic transformation. A conservative Muslim with links to the Sufi lodges closed under Atatürk’s reforms, Özal’s economic liberalization challenged the dominance of large industrialists aligned with the Kemalist establishment. Economic growth in the 1980s and 1990s catalyzed the emergence of new industries in Turkey’s more conservative heartland. These “Anatolian Tigers” would provide much of the financial and political capital for the economically liberal, mildly Islamist AK Party, founded in the late 1990s following a split in the Islamist movement prompted by a “soft coup” in 1997.13
For the better part of a decade, the AK Party government appeared to balance Turkey’s commitment to partnership with the West and an emerging interest in acting as a regional power. Turkey played an important role in the U.S.-led mission in Afghanistan, where its forces commanded two provincial reconstruction teams from 2006 to 2014 and secured Kabul’s airport. Although Ankara refused U.S. requests to use its territory to carry out the 2003 invasion of Iraq, the George W. Bush administration held up the AK Party’s Islamically infused democracy as a model for reconciling Islam and democracy across the Muslim world. Under then–Prime Minister Erdoğan, Turkey dramatically accelerated political and economic reforms in line with its aspirations to join the European Union. Erdoğan’s government strengthened civilian control of the military, deregulated the economy, and opened Turkey to foreign investment. Responding, in part, to this apparent democratic breakthrough, Brussels opened accession negotiations with Turkey in 2005.
This democratic opening did not last, however. Over time, the AK Party shunted aside opposition parties and much of the old infrastructure of the Kemalist state. Much of this shift took place under a veneer of democratic legitimacy, as the AK Party continued winning elections while chipping away at the checks and balances necessary for real pluralism. Established business groups lost out on state contracts to firms and individuals close to the AK Party—notably the Anatolian Tigers. Religious schools received new infusions of state funding, with their graduates encouraged to enter government service.
Aiding this transformation was the AK Party’s alliance with the religious movement directed by exiled cleric Fethullah Gülen, sometimes referred to as Hizmet (“Service”). Although Gülenists provided ideological, financial, and political backing for the AK Party, they maintained their own political aspirations while establishing a strong foothold in the intelligence services, the military, and law enforcement. After a series of scandals and Erdoğan’s efforts to marginalize them, Gülenists in the military launched an abortive coup in the summer of 2016. After the coup failed, Erdoğan and his allies conducted a massive purge of the military, judiciary, and civil service that saw thousands jailed. Erdoğan blamed the United States for being slow to criticize the coup and for providing refuge for Gülen in Pennsylvania.14 Ankara would subsequently classify what it called the Fethullah Terrorist Organization (FETÖ) as a terrorist group on par with the PKK and the so-called Islamic State of Iraq and Syria (ISIS).
Another major source of grievance with the United States grew out of the war in Syria. Turkey had strongly supported the Arab Spring, hoping it would bring to power new governments whose democratic legitimacy would be based on an embrace of Islamic values. With the outbreak of civil war in Syria, Turkey called for the ouster of President Bashar al-Assad and threw its support behind a range of rebel groups, including some hardline Islamists aligned with al Qaeda. Above all, Ankara was interested in using the Syrian conflict to stamp out offshoots of the PKK in northern Syria. While ISIS carried out attacks against Turkey, the United States accused Ankara of downplaying the ISIS threat while prioritizing strikes on Kurdish forces. When ISIS began a genocidal campaign against Kurdish-speaking Yazidis in northern Syria, the United States turned to the Syrian Democratic Forces (SDF), whose largest component comprised the PKK-linked People’s Protection Units, to stem the tide. Even with the fall of the Basar al-Assad regime in late 2024, the status of the SDF and their relationship to the United States remains a source of contention.15
The Syrian war also facilitated Turkey’s rapprochement with Russia. Turkish backing for the Syrian rebels put Ankara at odds with Moscow, which had intervened militarily in 2015 to support Assad, leading to sporadic clashes between Russian and Turkish forces, including the November 2015 downing of a Russian jet that had crossed into Turkish airspace. Moscow imposed an economic blockade in response, while Turkey asserted that its Western partners provided insufficient backing for its efforts to defend its airspace. Amid the crisis over U.S. support for the SDF and the general failure of Turkey’s support for Middle Eastern democratization, Erdoğan formally apologized for the downing of the Russian jet. This step set the stage for an end to the blockade and a more general Turko-Russian reconciliation, which was accelerated despite the assassination of Russia’s ambassador to Turkey in an Ankara art gallery in December 2016.
National Debate
Political parties in Turkey are deeply entrenched in political identities according to two primary divisions.16 One significant fault line is rooted in a conservative-secular divide, where the ruling AK Party embodies the conservative (Islamic and center-right) factions of the population while the opposition Republican People’s Party (CHP) predominantly champions secular values. The other divide revolves around national identity, with various Turkish nationalist parties on one side and the parties aligned with Turkey’s Kurdish movement on the other. Since 2018, the ultranationalist National Movement Party (MHP) has been a coalition partner of the AK Party, pushing the government to adopt a harder line on issues related to Kurds, Cyprus, migration, and other topics. Selahattin Demirtaş, leader of the secular pro-Kurdish Peoples’ Democratic Party (HDP), has been imprisoned since 2016, while the government seeks to ban the HDP over alleged support for terrorism and ties to the PKK.17
Despite the AK Party’s two-plus decades in power and its success at consolidating an electoral autocracy, Turkey’s opposition has recently seen its popularity increase. Candidates from the CHP won mayoral elections in both Istanbul and Ankara in 2019. Although the AK Party triumphed in the May 2023 parliamentary elections, the CHP again won multiple local elections in May 2024, including Istanbul and Ankara.18 These results underscore Erdoğan’s weakening grip on autocratic power and the continued vitality of Turkey’s democratic traditions. They also sparked the crackdown that led to the arrest of Istanbul’s mayor, Ekrem İmamoğlu, in March 2025 and attempts to ban him from running as the CHP candidate in the 2028 presidential election.
Opposition parties skillfully capitalized on votes from diverse sectors, including business leaders and former foreign policy elites, by adopting an anti-regime stance, critiquing Erdoğan’s autocratic moves, distancing from Western institutions and values, and emphasizing the erosion of the rule of law.19 The AK Party’s diminishing capacity to mediate between state and citizens and its sustained clientelist practices, as well as the prevailing discontent with its economic and political governance, catalyzed support for the CHP, regardless of the heterogeneous composition of its electorate. The main drivers of Erdoğan’s decaying support are widespread and multifaceted economic and political grievances, such as the erosion of meritocracy and worsening economic indicators, including unemployment, foreign exchange rates, and inflation.20
Additionally, the 2024 local election results in Turkey have shown a civil society that stood up against the AKP’s cultural project. Opposed to Erdoğan’s ultra-nationalistic, ultra-religious, illiberal, authoritarian, and inward-looking project, a major section of Turkish society advocates a modern, secular, democratic, pluralistic, and inclusive Turkey. The AK Party’s monopoly over Islamist votes was also contested in the 2024 local elections by the success of the Islamist New Welfare Party, which calls for freezing trade with Israel, denying NATO troops access to Turkey (including shutting down NATO’s radar station), lowering interest rates, prohibiting adultery, and removing gender equality laws.21
However, while the major victory of the opposition in the 2024 local elections showcases the winds of change in Turkey, the CHP must secure its popular support by governing through the institutions it controls and resisting the government’s attempt to undermine it. This will not be an easy task, as the Turkish presidential system grants the executive power a wide array of competences. Yet the AK Party will also face difficulties governing with pressure and resistance from Islamists and nationalists, making its leadership increasingly unstable.
Economics
Turkey has experienced significant economic growth over the last two decades. Real gross domestic product (GDP) growth has averaged more than 5 percent per year, and poverty has been reduced significantly. Yet following the failed coup attempt in 2016 and Erdoğan’s authoritarian turn, Turkey saw a decline in foreign investment. Its foreign debt levels exploded, and the lira declined in value. Erdoğan, meanwhile, sidelined economic technocrats and eroded the independence of the Central Bank.22 In the early 2020s, Turkey pursued a highly unorthodox loose monetary policy under the notion that higher interest rates contribute to inflation rather than decrease it. Turkey thus pursued a loose, if not reckless, monetary policy that caused inflation to skyrocket from roughly 10 percent in 2020 to as high as 80 percent in 2022.23 Erdoğan also raised public sector salaries by 45 percent in the run-up to the 2023 presidential election.24 Since securing re-election, however, Erdoğan has again allowed interest rates to rise and has reappointed technocratic economic officials, including Governor of the Central Bank Fatih Karahan and Minister of the Economy Mehmet Şimşek.25 Despite generally higher interest rates, Turkey’s central bank predicted annual inflation would remain around 24 percent in 2025.26
Under the AK Party, Turkey’s economic interests are closely integrated with its foreign policy.27 This approach marks a shift from the security-focused foreign policies of the 1990s to a more economy-driven strategy. The ruling elites emphasize economic relations as a key element of foreign policy, reflecting the belief that economic liberalization fosters security, stability, and democracy.
The state plays a central role in shaping economic policies, particularly through its influence on foreign policy. This state-driven approach aims to leverage Turkey’s geographical and cultural ties to enhance its economic position regionally and globally. Economic factors are deeply intertwined with Turkey’s geopolitical outlook. The AK Party’s focus on economic ties aims to capitalize on Turkey’s unique position at the crossroads of multiple regions, promoting a “civilizational outlook” that seeks to bridge traditional East–West and Europe–Middle East divides.28 Its economic diplomacy is intended to reinforce Turkey’s role in regional peace and stability and to position it as a key player in both the Islamic world and the West.
Turkey has been actively promoting the development of the Trans-Caspian East–West Corridor, also known as the Middle Corridor, which links Europe and China via a network of railways and roads passing through Turkey, Georgia, Azerbaijan, the Caspian Sea, and Central Asia.29 This initiative reflects Turkey’s strategic geoeconomic vision to position itself as a vital hub in the global supply chain, enhancing its economic and geopolitical influence.
Turkey’s pursuit of middle-power status through the Middle Corridor could align well with the European Union’s quest for strategic interdependence.30 If this initiative progresses in the coming years, it could become a mutually beneficial strategy where both the European Union and Turkey enhance their economic cooperation while safeguarding their respective interests. This partnership would not only bolster economic ties but also promote regional stability and integration, reinforcing Turkey’s pivotal role in connecting the East and the West.
Moreover, Turkey has been expanding its military capacities and developing an innovation ecosystem within its military-industrial complex to position itself as a “tekno-nation.”31 This effort is part of a broader defense and security policy aimed at achieving autonomy through three main strategies: reducing dependence on international providers; systematically promoting technological innovation through partnerships with techno-parks, startups, and universities; and increasing the capacity to export various weapon systems.
The state-owned Defense Industry Agency (SSB) oversees the development and manufacture of armament projects. Indicators of Turkey’s increased defense spending include significant growth in sector employment, rapid increases in annual defense expenditure, a rising share of domestic manufacturing capacity, and the recruitment of specialized engineers, software developers, and marketing experts from Turkish and international universities. This comprehensive approach is supported by numerous universities, six innovation clusters in key cities, and various techno-parks, reinforcing Turkey’s ambition to become a leading nation in defense technology and innovation.
The defense industry is a major source of Turkey’s growing international influence. Overall defense and aerospace sales have increased tenfold since the start of the twenty-first century.32 The Second Nagorno-Karabakh War provided an important advertisement for Turkish Bayraktar TB2 drones and other capabilities. Since then, Bayraktar manufacturer Baykar and other Turkish defense companies have signed deals to provide drones to countries including Kazakhstan, Kyrgyzstan, Ethiopia, Niger, Morocco, Tunisia, and Togo. Turkish firms have carved out a particular niche in Africa, offering capable, relatively low-cost systems with minimal political strings attached. Along with Baykar, firms such as Aselsan, Turkish Aerospace Industries (TAI), and others have become global players in recent years. The war in Ukraine has also been a boon for Turkey’s defense industry. Amid a worldwide scramble for artillery shells to allow Ukraine to match the volume of Russian fire, the United States is working with Turkey’s MKE Corporation to source 155 mm shells for Ukraine and potentially invest in additional production.33
Great Power Competition
Like many middle powers, Turkey tries to largely remain on the sidelines of great power competition while maximizing its leverage and room for maneuver. But unlike other middle powers, Turkey is a member of NATO and participates in a customs union with the European Union. Ankara continues leaning into NATO to ensure its security, and it values its bilateral relationship with Washington, which has recently improved after a long period of tension. This close association with the West is a strategic asset for Turkey—one that allows Ankara to engage regionally and globally from a position of strength. It also limits Turkey’s ability to act as a revisionist power, even though Ankara’s calls for a more equitable distribution of power and influence, at times, leave it aligned de facto with the revisionist powers Russia and China.
Some of this alignment stems from the AK Party’s retreat from liberalism and democracy; some, however, is a product of the altered strategic geography created by the end of the Cold War and Turkey’s growing geopolitical aspirations. If Turkey’s strategic focus during the Cold War was the Mediterranean and southeastern Europe, the end of the war provided an increased margin of security and opened up new opportunities for power projection in the Balkans, the Caucasus, the Black Sea, the Middle East, and even Central Asia thanks to the retreat of Russian/Soviet power from Turkey’s borders. However, the Soviet collapse also removed some of the strategic rationale for Ankara’s Western orientation, dating back to the 1952 decision to join NATO. Even before the AK Party came to power in 2002, thinkers and analysts were promoting a more expansive vision of Turkey’s role in the world.
This shift often came at the expense of Turkey’s inherited alliance with the United States. The divergence between U.S. and Turkish interests was starkly visible in the 2003 invasion of Iraq, when the Turkish parliament refused to let U.S. forces use Turkish territory to carry out the attack. Similarly, the backlash to U.S. support for the PKK-linked SDF during the Syrian Civil War still complicates relations, as does Turkey’s retreat from the democratic opening of the early 2000s, when the AK Party was actively pursuing EU membership. Erdoğan’s turn to illiberal democracy and the ascent of Islamism at home have undermined the moral foundations of the relationship. While Turkey has never threatened to abandon NATO and remains nominally committed to EU membership, these crises have damaged trust on both sides and have made U.S.-Turkey and EU-Turkey relationships more transactional. They have also created incentives for Ankara to deepen ties with Moscow and Beijing.
Following the Cold War, Turkey prioritized deepening trade, economic, cultural, and political ties with the newly independent states of Eurasia, including Russia, despite a long strategic rivalry between the two states. Trade quickly boomed, and Russian tourists came in large numbers to Turkey, lured by beaches, warm weather, low prices, and the lack of visa requirements. Turkish companies became important players in the markets of Russia and neighboring states. Pipelines from the South Caucasus and Russia supported Turkish economic growth and fed Turkish ambitions to become an energy hub for Europe. As Turkey drifted further into authoritarianism through the early 2010s, ties with Moscow provided ballast against the deterioration of relations with the United States and Europe. More broadly, Erdoğan’s populist turn, invocation of Turkish civilizational greatness, and aspiration to turn Turkey into an autonomous regional power created a common purpose with Vladimir Putin’s Russia.
In 2010, Erdoğan and Putin created a High-Level Cooperation Council bringing together senior officials for regular meetings. Turkey’s need for imported energy gave Russia a strong card to play. When the European Union blocked Russian efforts to construct the South Stream subsea gas pipeline to southern Europe, Moscow instead built the Turkish Stream pipeline under the Black Sea, deepening Turkey’s dependence on Russian gas and allowing Turkey to profit from the resale of gas to the European Union. Russia’s Rosatom also signed a contract to build Turkey’s first nuclear power plant. Dependence on Russian energy is a key factor in Turkey’s reluctance to impose sanctions over Russia’s war in Ukraine.
Nevertheless, Turkey’s strategic ambitions produced frequent clashes with Russia. The most serious took place over Syria, where Ankara had been one of the principal backers of rebels seeking the ouster of Assad. Despite these tensions, Putin was quick to condemn the July 2016 Gülenist coup attempt (and may have warned Erdoğan in advance). Erdoğan claimed, conversely, that the United States waited until it was clear the coup would fail before denouncing it. Subsequent purges of the armed forces and the security services saw the removal and jailing of many officials with ties to the West, including NATO. The rise of ISIS created further problems, as Washington accused Ankara of turning a blind eye to the influx of foreign fighters while prioritizing attacks on Kurdish forces. The coup attempt, coupled with the impact of the Russian blockade on Turkey’s economy, paved the way for Erdoğan’s decision to apologize for the November 2015 downing of the Russian warplane and ensuing rapprochement between Ankara and Moscow.
In December 2017, Turkey agreed to purchase the Russian S-400 air defense system. The United States and NATO regarded this system, which may have been intended to guard Erdoğan against a repeat of the 2016 coup attempt led by the Turkish air force, as an intelligence threat and contrary to Turkey’s alliance obligations. With Ankara unwilling to walk away from the deal, the United States formally excluded Turkey from the F-35 fighter program. Meanwhile, Moscow and Ankara increasingly worked together to address their regional disputes. Along with Iran, they established the Astana Format for managing their respective interests in Syria (with Turkey effectively acknowledging that Assad would remain in power for the time being). They engaged in a kind of coercive bargaining over Libya and the South Caucasus, where Turkey’s deepening strategic alignment with Azerbaijan challenged Russia’s inherited role as regional security broker. With Russia’s February 2022 invasion of Ukraine, Ankara has supported Kyiv militarily while leveraging its ability to mediate among all sides.
Turkey’s relationship with China walks a similar line. China is an increasingly important economic partner and source of investment for Turkey. Since 2010, the two sides have described their relationship as a “strategic partnership,” and China has been instrumental in projects like the construction of a high-speed rail line between Istanbul and Ankara.34 China is now Turkey’s second-largest individual trade partner, with trade turnover rising from around $25 billion in 2020 to more than $40 billion in 2023.35 Beijing has invested around $1.4 billion in Turkey in the context of the BRI, while Turkey is the second-largest recipient of funds from the Chinese-sponsored Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB).36 In part because of opposition from construction firms closely linked to the AK Party, however, Chinese infrastructure investment in Turkey has been sharply limited. Turkey nevertheless stands to be a major beneficiary of efforts to construct a Middle Corridor connecting China to Europe while bypassing Russia. Economic relations have encouraged Erdoğan and other Turkish leaders to temper their criticism of China, including its repression of Turkic Muslim Uyghurs in Xinjiang. Uyghur groups have accused Turkey of cooperating with Chinese security services to illegally detain and deport Uyghur activists in Turkey.37
Despite their sectarian divide, diverging political models, and competing geopolitical ambitions, Turkey and Iran have also maintained a largely pragmatic relationship. Ankara opposes Iran’s nuclear ambitions and has fought a long proxy war with Tehran in Syria and (to a lesser degree) Iraq. The Kurdish issue has also been an enduring source of tension, with Ankara charging that Tehran was turning a blind eye to the activities of PKK-linked militants.38 At the same time, Turkey and Iran have a common interest in containing Kurdish nationalism—one they also share with both Iraq and Syria. Turkey also views Iran as a useful counterweight to Israel in the Middle East.39 With the fall of the Assad regime, neither Ankara nor Tehran wants to see an Israeli presence on the ground in Syria or a Syrian regime that is too close to Jerusalem. Though Turkey is a close ally of Azerbaijan and Iran generally supports Armenia, Ankara and Tehran also favor a kind of regional condominium in the South Caucasus and oppose the expansion of Western influence in the region.40 Along with Russia, Iran remains a potential obstacle to Turkish-Azerbaijani ambitions of expanding east-west connectivity through the Caucasus.
Visions of Global Order
Turkey maintains an ambivalent position with respect to the global order. It remains committed to the legacy institutions it is a member of—including NATO, the Council of Europe, and the IMF. Its closer alignment with Russia and China, however, has encouraged the nation to seek admission to a host of new non-Western forums like the G20, BRICS, and the SCO. Erdoğan argues that legacy institutions fail to provide countries from the Global South adequate representation and that “the world is bigger than five” (the five permanent members of the UN Security Council).41 It prioritizes regional ownership of disputes in ways that require working with powers like Russia and Iran while marginalizing allies. Turkey uses the 1936 Montreux Convention to limit the presence of allied naval forces in the Black Sea and promoted Russia-Turkey-Iran regional mechanisms for Syria (the Astana Format) and the South Caucasus (the so-called 3+3).
Like Russia and China, Turkey challenges its neighbors’ territorial integrity. Turkish forces have occupied the northern third of Cyprus since 1974, with some Turkish Cypriot politicians suggesting Ankara could annex the de facto Turkish Republic of Northern Cyprus.42 Turkish troops also remain entrenched in pockets of northern Syria and frequently carry out incursions into northern Iraq against PKK militants. Turkey has also sporadically contested Greek control of several islands in the Aegean Sea and adopted a 2019 maritime delimitation agreement with the Libyan Government of National Accord that challenges claims by Greece, the Republic of Cyprus, and Egypt.
This support for revisionism also has an ideological component. After the start of the war in Ukraine, Turkey has accentuated its revisionism and anti-Western narratives.43 Like Putin’s Russia, Erdoğan’s Turkey promotes a “traditional values” narrative that emphasizes patriarchal gender roles, opposition to same-sex marriage, and deference to religious establishments. Erdoğan has announced on various occasions that Western democracies and liberal democratic systems are in decline and obsolete. Yet Turkey’s revisionism has its limitations. The country has profound economic dependencies that limit its fully independent course in foreign policy, and efforts to gain independence from its Western allies have not been accompanied by building sustainable alliances elsewhere, despite its “flexible alliances in defense policy.”44
Moreover, Turkey maintains a degree of geostrategic ambiguity.45 In recent years, Turkey has become a dialogue partner of the SCO and has announced its intention to seek membership in the BRICS coalition. Yet it also remains tied historically and institutionally to the West, above all through its membership in NATO and its customs union with the European Union. These affiliations have limited the willingness of both Moscow and Beijing to support admitting Ankara as a full partner to either the BRICS or the SCO. Although Ankara’s relationship with Washington has become increasingly transactional, NATO remains the linchpin for Turkish security. Turkey has long met NATO’s target of spending more than 2 percent of GDP on defense. Along with Turkey’s ability to leverage the Finnish and Swedish accession requests for its own ends, the 2024 Washington NATO Summit Declaration in particular reflected several Turkish priorities, notably the focus on counterterrorism as an alliance priority, the emphasis on defense industrial cooperation, and the language on the Black Sea and Western Balkans (including reference to the Montreux Convention, which allows Turkey to limit egress and ingress of warships through the Turkish Straits).46
As much as Ankara attempts to position itself as a global pivot, it will eventually have to make some difficult choices. The leadership’s foreign policy ambitions contradict its international commitments: Expanding its relationship with Russia conflicts with its NATO membership commitments, restoring relations with Israel is at odds with its support of Hamas, and Turkey’s desired EU membership is severely contravened by Erdoğan’s autocratic governance and eroded rule of law.47
Recent Actions
Turkey’s position on the war in Ukraine reflects Ankara’s complex balancing act between the West and Russia. On the one hand, Turkey has been a vital contributor to Ukraine’s war effort. Ankara has long emphasized its support for Ukrainian territorial integrity, including control of Crimea. Among other weapons and supplies, Ankara provided armed Bayraktar TB2 drones, which were important in Kyiv’s early success against Russian armor, and even signed a deal to coproduce the drones inside Ukraine. Turkey has also provided precision-guided rockets, machine guns, and other weapons systems. In response to requests from Ukrainian authorities, Ankara invoked the Montreux Convention to close the straits to warships not permanently stationed in the Black Sea. This decision has prevented Moscow from reinforcing its Black Sea Fleet with ships from the Mediterranean and has aided Ukraine’s naval attrition strategy. Turkey has also played an important mediation role: It hosted talks in the first months of the conflict on a potential ceasefire and helped broker agreements securing a corridor for the export of Ukrainian grain and for exchanges of prisoners of war. Turkish officials participated in the June 2024 Ukrainian peace summit in Switzerland and signed onto the joint communiqué endorsing President Volodymyr Zelensky’s peace formula. Turkey also hosted ceasefire negotiations initiated by the Trump administration in early 2025.
At the same time, Turkish officials and analysts suggest that Ankara does not want to see Russia decisively defeated in a way that could spread instability across a wider region. Ankara has resisted Western pressure to impose personal or sectoral sanctions on Russia. Large numbers of Russians sought sanctuary in Turkey. Meanwhile, Turkish exports to Russia more than quadrupled in the year following February 2022 before dropping under sustained U.S. and European pressure, including the threat of secondary sanctions.48 U.S. officials have cited the role of several Turkish companies in facilitating sanctions evasion. To Western frustration, Ankara’s interpretation of the Montreux Convention also restricts the ability of NATO warships to enter the Black Sea, even though NATO is not a belligerent in Ukraine. As the stakes in Ukraine rise for all sides, Turkey faces mounting pressure to abandon its ambivalence and fully align with its NATO allies in supporting Ukraine and deterring further Russian aggression.
Jeffrey Mankoff is a senior associate (non-resident) with the Europe, Russia, and Eurasia Program at the Center for Strategic and International Studies (CSIS) in Washington, D.C. Max Bergmann is the director of CSIS’s Europe, Russia, and Eurasia Program and Stuart Center in Euro-Atlantic and Northern European Studies.
This report is made possible by general support to CSIS. No direct sponsorship contributed to this report.
The views expressed in this article are those of the authors and are not an official policy or position of the National Defense University, the Defense Department, or the U.S. government.
Source: https://www.csis.org/analysis/strategic-ambiguity-erdogans-turkey-multipolar-world

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

Υεμένη: Το σταυροδρόμι των θρησκειών και των αυτοκρατοριών

0

Από τη μυθική βασίλισσα του Σαβά στους Χούθι και στον πόλεμο της Ερυθράς Θάλασσας

Φωτογραφία: Η παλιά πόλη της Σαναά, με τα χαρακτηριστικά πολυώροφα κτίρια από πέτρα και πλίνθους. Η πρωτεύουσα της Υεμένης συμπυκνώνει τη μακραίωνη συνέχεια μιας χώρας που υπήρξε σταυροδρόμι εμπορίου, θρησκειών και αυτοκρατοριών.

Υπάρχει μια παλιά αντίληψη που παρουσιάζει την Υεμένη ως κοιτίδα των Αράβων και ως τόπο όπου συναντήθηκαν οι αρχαιότερες παραδόσεις του Ιουδαϊσμού, του χριστιανισμού και αργότερα του Ισλάμ. Η αντίληψη αυτή περιέχει έναν σημαντικό πυρήνα αλήθειας, χρειάζεται όμως προσεκτικότερη διατύπωση.

Η Υεμένη δεν ήταν η γενέτειρα των Εβραίων ή των χριστιανών ούτε μπορεί να θεωρηθεί με βεβαιότητα η μοναδική αρχική πατρίδα όλων των αραβικών πληθυσμών. Υπήρξε, όμως, ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα κέντρα πολιτισμού της Αραβικής Χερσονήσου: ένας τόπος όπου διασταυρώθηκαν αραβικοί πληθυσμοί, σημιτικές γλώσσες, πολυθεϊστικές λατρείες, ιουδαϊκές κοινότητες και διαφορετικές εκδοχές του χριστιανισμού.

Πολύ πριν από το Ισλάμ, η Νότια Αραβία είχε ήδη μετατραπεί σε πεδίο εμπορικών ανταγωνισμών, θρησκευτικών μετασχηματισμών και επεμβάσεων από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Περίπου δεκαπέντε αιώνες αργότερα, η ίδια γεωγραφία εξακολουθεί να καθιστά την Υεμένη πεδίο συνάντησης –και σύγκρουσης– τοπικών δυνάμεων, περιφερειακών κρατών και παγκόσμιων συμφερόντων.

Γιατί αναπτύχθηκε πολιτισμός στην άκρη της ερήμου

Στη φαντασία πολλών ανθρώπων η Αραβική Χερσόνησος είναι ένας ενιαίος, άνυδρος χώρος. Η δυτική και ορεινή Υεμένη, όμως, αποτελεί σημαντική εξαίρεση. Το μεγάλο υψόμετρο, οι εποχικές βροχές και η δυνατότητα κατασκευής αναβαθμίδων και αρδευτικών έργων επέτρεψαν την ανάπτυξη σταθερών γεωργικών κοινωνιών.

Το φράγμα της Μαρίμπ, ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά έργα της αρχαίας Αραβίας, επέτρεψε την άρδευση εκτεταμένων καλλιεργήσιμων περιοχών. Γύρω από τέτοια έργα δημιουργήθηκαν οργανωμένες πολιτικές εξουσίες, πόλεις, ναοί και μηχανισμοί φορολόγησης.

Τα ερείπια του ναού Αουάμ, κοντά στην αρχαία Μαρίμπ. Το μνημείο συνδέεται με το βασίλειο των Σαβαίων, το οποίο πλούτισε ελέγχοντας τη γεωργία και τους εμπορικούς δρόμους του λιβανιού και της σμύρνας.

Στην περιοχή αναδύθηκαν διαδοχικά ή παράλληλα τα βασίλεια των Σαβαίων, των Μιναίων, του Καταμπάν και του Χαντραμάουτ. Αργότερα κυριάρχησαν οι Χιμγιαρίτες. Οι κοινωνίες αυτές χρησιμοποιούσαν αρχαίες νοτιοαραβικές γλώσσες, συγγενικές αλλά διαφορετικές από την κλασική αραβική.

Η αρχαία Υεμένη δεν πρέπει, επομένως, να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια πρώιμη εκδοχή του μεταγενέστερου αραβοϊσλαμικού κόσμου. Διέθετε δικές της γλώσσες, πολιτικούς θεσμούς και θρησκευτικές παραδόσεις.

Η οικονομική της δύναμη στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στο εμπόριο του λιβανιού, της σμύρνας και άλλων πολύτιμων αρωματικών προϊόντων. Τα καραβάνια συνέδεαν τη Νότια Αραβία με τη Μέκκα, την Πέτρα, τη Γάζα και τις μεσογειακές αγορές. Τα λιμάνια της επικοινωνούσαν με την Ανατολική Αφρική, την Αίγυπτο, την Ινδία και, μέσω του Ινδικού Ωκεανού, ακόμη πιο μακρινές περιοχές.

Δορυφορική άποψη του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ανάμεσα στην Υεμένη και στο Κέρας της Αφρικής. Από αυτό το περιορισμένο θαλάσσιο πέρασμα εξαρτάται σημαντικό μέρος των εμπορικών μεταφορών μεταξύ Ασίας, Ευρώπης και Μεσογείου.

Η ονομασία Arabia Felix, «Ευδαίμων Αραβία», με την οποία ήταν γνωστή στους Ρωμαίους, εξέφραζε ακριβώς αυτή την εικόνα μιας εύφορης και πλούσιας χώρας στο νότιο άκρο της χερσονήσου.

Η θέση της Υεμένης κοντά στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ ήταν το μεγάλο γεωγραφικό της πλεονέκτημα: τη συνέδεε συγχρόνως με την Αραβική Χερσόνησο, την Ανατολική Αφρική, την Ερυθρά Θάλασσα, την Αίγυπτο, τη Μεσόγειο και τον Ινδικό Ωκεανό.

Ήταν η Υεμένη η κοιτίδα των Αράβων;

Οι μεσαιωνικές αραβικές γενεαλογικές παραδόσεις χώριζαν συχνά τους Άραβες σε δύο μεγάλες οικογένειες: τους βόρειους απογόνους του Αντνάν και τους νότιους απογόνους του Καχτάν. Οι δεύτεροι συνδέθηκαν με την Υεμένη και θεωρήθηκαν πρόγονοι πολλών φυλών που εγκαταστάθηκαν αργότερα στη Συρία, στο Ιράκ, στην Αίγυπτο και στη Βόρεια Αφρική.

Οι παραδόσεις αυτές έχουν μεγάλη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι Άραβες αντιλαμβάνονταν την καταγωγή τους. Δεν μπορούν, όμως, να χρησιμοποιηθούν ως κατά γράμμα ιστορικός χάρτης των μεταναστεύσεων. Η συγκρότηση της αραβικής ταυτότητας ήταν μια μακρά διαδικασία, η οποία πραγματοποιήθηκε σε διαφορετικές περιοχές της χερσονήσου και των παρυφών της.

Αναμφίβολα υπήρξαν σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμών από τη Νότια Αραβία προς τον βορρά. Οι μετακινήσεις αυτές συνδέθηκαν με μεταβολές στους εμπορικούς δρόμους, περιόδους πολιτικής κρίσης, συγκρούσεις και περιβαλλοντικές πιέσεις.

Η παραδοσιακή αφήγηση αποδίδει μια μεγάλη διασπορά των νοτιοαραβικών φυλών στην κατάρρευση του φράγματος της Μαρίμπ. Η πραγματικότητα πιθανότατα ήταν πιο σύνθετη: το αρδευτικό σύστημα αντιμετώπισε επανειλημμένες καταστροφές και επισκευές, ενώ η αποδυνάμωση των βασιλείων εξελίχθηκε επί μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μετά τις ισλαμικές κατακτήσεις του 7ου αιώνα, ομάδες με καταγωγή από την Υεμένη συμμετείχαν στους στρατούς και στους εποικισμούς στη Συρία, στο Ιράκ, στην Αίγυπτο και αργότερα στη Βόρεια Αφρική και στην Ιβηρική Χερσόνησο. Έτσι, η «Υεμένη» μετατράπηκε και σε γενεαλογική ταυτότητα πολύ πέρα από τα γεωγραφικά της όρια.

Η οικογένεια του Σουλεϊμάν μπεν Πίνχας Κοέν στη Σαναά, περίπου το 1944. Οι Εβραίοι της Υεμένης διατήρησαν επί αιώνες ιδιαίτερη θρησκευτική, γλωσσική και πολιτιστική παράδοση, προτού η μεγάλη πλειονότητά τους μεταναστεύσει στο Ισραήλ.

Η άφιξη του Ιουδαϊσμού

Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα πότε εγκαταστάθηκαν οι πρώτες εβραϊκές κοινότητες στην Υεμένη. Μεταγενέστερες παραδόσεις τις συνέδεσαν με τον βασιλιά Σολομώντα, τη βασίλισσα του Σαβά, την καταστροφή του Πρώτου Ναού ή τη βαβυλώνια εξορία. Οι αφηγήσεις αυτές αποτελούν μέρος της συλλογικής μνήμης, αλλά δεν τεκμηριώνονται όλες ιστορικά.

Είναι πιθανότερο ότι ο Ιουδαϊσμός έφθασε και εδραιώθηκε σταδιακά μέσω εμπορικών και μεταναστευτικών δικτύων που συνέδεαν τη Νότια Αραβία με την Παλαιστίνη, την Αίγυπτο, τη Μεσοποταμία και την Αιθιοπία.

Το κρίσιμο σημείο σημειώθηκε κατά την ύστερη αρχαιότητα. Από τα τέλη του 4ου αιώνα, οι βασιλείς των Χιμγιαριτών εγκατέλειψαν τις παλαιότερες πολυθεϊστικές επικλήσεις και υιοθέτησαν έναν μονοθεϊστικό λόγο. Στις επιγραφές εμφανίζεται ο Ραχμάν ή Ραχμανάν, ο «Ελεήμων», ως ο μοναδικός Θεός.

Οι χερσαίοι και θαλάσσιοι δρόμοι του λιβανιού συνέδεαν τη Νότια Αραβία με τη Μέκκα, την Πέτρα, την Παλαιστίνη, την Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία. Μαζί με τα εμπορεύματα διακινούνταν άνθρωποι, γλώσσες και θρησκευτικές ιδέες.

Η χιμγιαριτική βασιλική εξουσία επηρεάστηκε αποφασιστικά από τον Ιουδαϊσμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι κάτοικοι του βασιλείου έγιναν Εβραίοι ή ότι η θρησκευτική τους πρακτική ταυτιζόταν πλήρως με τον ραββινικό Ιουδαϊσμό.

Η αλλαγή είχε και πολιτική λειτουργία: ένας υπερτοπικός Θεός μπορούσε να προσφέρει κοινή ιδεολογική βάση σε ένα βασίλειο που είχε ενώσει διαφορετικές περιοχές και φυλές.

Ο Εβραίος αργυροχόος Μέισα Αμπιάντ με τον γιο του Σουλεϊμάν στη Σαναά, το 1937. Η μεταλλοτεχνία και ιδιαίτερα η αργυροχοΐα συνδέθηκαν στενά με την οικονομική και πολιτιστική παρουσία των Εβραίων της Υεμένης.

Ο χριστιανισμός και ο δρόμος της Ερυθράς Θάλασσας

Ο χριστιανισμός έφθασε στη Νότια Αραβία μέσα από περισσότερες από μία κατευθύνσεις. Η μία περνούσε από τη Συρία, την Παλαιστίνη και τη βυζαντινή Ανατολή. Η άλλη διέσχιζε την Ερυθρά Θάλασσα, από το χριστιανικό βασίλειο του Άξουμ στη σημερινή Αιθιοπία και Ερυθραία.

Έμποροι, κληρικοί, ταξιδιώτες, αιχμάλωτοι και διπλωματικές αποστολές μετέφεραν θρησκευτικές ιδέες μαζί με προϊόντα, γλώσσες και πολιτικές συμμαχίες.

Η διάδοση των θρησκειών ακολουθούσε σε μεγάλο βαθμό τους ίδιους δρόμους με το εμπόριο και τις μετακινήσεις των ανθρώπων.

Σημαντικό χριστιανικό κέντρο αναπτύχθηκε στη Νατζράν, βόρεια της σημερινής Υεμένης. Στις αρχές του 6ου αιώνα, ο Χιμγιαρίτης βασιλιάς Γιουσούφ Ασάρ Γιαθάρ, γνωστός στις μεταγενέστερες πηγές ως Ντου Νουβάς, στράφηκε εναντίον των χριστιανών της περιοχής. Η σφαγή της Νατζράν το 523 απέκτησε τεράστια απήχηση στον χριστιανικό κόσμο.

Το επεισόδιο παρουσιάστηκε ως μεγάλη θρησκευτική σύγκρουση ανάμεσα σε έναν Ιουδαίο βασιλιά και στους χριστιανούς μάρτυρες. Η νεότερη ιστοριογραφία, χωρίς να αρνείται τη θρησκευτική διάσταση, επισημαίνει ότι η σύγκρουση είχε επίσης γεωπολιτικά και οικονομικά κίνητρα.

Τα βασίλεια του Σαβά, των Μιναίων, του Καταμπάν, του Χαντραμάουτ και των Χιμγιαριτών συγκρότησαν έναν ιδιαίτερο πολιτισμικό κόσμο, με δικές του γλώσσες, εμπορικά δίκτυα και πολιτικούς θεσμούς. Αυτή η εικόνα ταιριάζει αμέσως μετά την πρώτη αναφορά στα αρχαία βασίλεια.

Ο Χιμγιαρίτης βασιλιάς προσπαθούσε να περιορίσει την επιρροή του χριστιανικού Άξουμ και του Βυζαντίου στη Νότια Αραβία και στους δρόμους του εμπορίου.

Η σφαγή χρησιμοποιήθηκε ως αιτία για την εισβολή του Άξουμ. Ακολούθησε περίοδος αιθιοπικής χριστιανικής κυριαρχίας, κατά την οποία αναδείχθηκε ο Αμπράχα. Στη συνέχεια παρενέβη η Σασσανιδική Περσία.

Πριν ακόμη εμφανιστεί το Ισλάμ, η Υεμένη είχε μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις της εποχής.

Η ένταξη της Υεμένης στον ισλαμικό κόσμο

Το Ισλάμ δεν γεννήθηκε στην Υεμένη αλλά στη Χετζάζη, στην περιοχή της Μέκκας και της Μεδίνας. Η Υεμένη εντάχθηκε σχετικά γρήγορα στη νέα μουσουλμανική κοινότητα, στα τελευταία χρόνια της ζωής του Μωάμεθ και αμέσως μετά τον θάνατό του.

Οι παλαιές πολιτικές και φυλετικές δομές δεν εξαφανίστηκαν. Ενσωματώθηκαν σταδιακά στο χαλιφάτο, ενώ Υεμενίτες πολεμιστές και άποικοι πήραν μέρος στις μεγάλες κατακτήσεις.

Οι μετακινήσεις αυτές συνέβαλαν στη διάδοση της αραβικής γλώσσας και του Ισλάμ, αλλά και στην εγκατάσταση φυλετικών ονομάτων και γενεαλογιών της Νότιας Αραβίας σε ολόκληρο τον νέο ισλαμικό κόσμο.

Το χριστιανικό βασίλειο του Άξουμ, στις δύο πλευρές της Ερυθράς Θάλασσας. Η γεωγραφική εγγύτητα της Αιθιοπίας με την Υεμένη διευκόλυνε το εμπόριο, τις μετακινήσεις πληθυσμών και τη διάδοση του χριστιανισμού.

Οι χριστιανικές κοινότητες σταδιακά συρρικνώθηκαν. Οι εβραϊκές κοινότητες, αντίθετα, διατηρήθηκαν επί πολλούς αιώνες. Οι Εβραίοι της Υεμένης ανέπτυξαν ξεχωριστή θρησκευτική, γλωσσική και πολιτιστική παράδοση και παρέμειναν συνδεδεμένοι με κοινότητες της Αιγύπτου, της Παλαιστίνης και της Ινδίας.

Η ζωή τους δεν μπορεί να περιγραφεί ούτε ως αδιάκοπη ειρηνική συνύπαρξη ούτε ως αδιάκοπος διωγμός. Υπήρξαν περίοδοι σχετικής ασφάλειας και οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και περίοδοι καταναγκασμών, περιορισμών, εκτοπίσεων και βίας. Στα μέσα του 20ού αιώνα, η μεγάλη πλειονότητα μετανάστευσε στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ.

Ζαϊντισμός: Η παράδοση από την οποία προήλθαν οι Χούθι

Το 897 εγκαθιδρύθηκε στη βόρεια Υεμένη ένα ζαϊντικό Ιμαμάτο. Ο Ζαϊντισμός αποτελεί κλάδο του σιιτικού Ισλάμ, αλλά διαφέρει σημαντικά από τον δωδεκαδικό σιιτισμό που κυριαρχεί στο Ιράν.

Αυτή η διάκριση είναι απαραίτητη: οι Ζαϊντίτες της Υεμένης δεν ταυτίζονται θρησκευτικά με τους σιίτες του Ιράν.

Σε αρκετά σημεία της νομολογίας και της θρησκευτικής πρακτικής του, ο Ζαϊντισμός βρίσκεται πιο κοντά στις σουνιτικές παραδόσεις από όσο υποδηλώνει η σημερινή απλή διαίρεση «σουνίτες εναντίον σιιτών».

Επί αιώνες, ζαϊντικοί πληθυσμοί των βορείων ορεινών περιοχών συνυπήρχαν με τους κατά κύριο λόγο σουνίτες Σαφιίτες των νότιων περιοχών και των πεδιάδων.

Η σημερινή πολεμική αντιπαράθεση δεν αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια μιας αδιάλειπτης θρησκευτικής έχθρας.

Το ζαϊντικό Ιμαμάτο, με διαφορετικές μορφές και διακοπές, αποτέλεσε κεντρικό θεσμό της βόρειας Υεμένης μέχρι την επανάσταση του 1962.

1864: Το λιμάνι του Άντεν τον 19ο αιώνα. Μετά τη βρετανική κατάληψη του 1839, η πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό σταθμό της θαλάσσιας διαδρομής που συνέδεε τη Μεσόγειο και τη Διώρυγα του Σουέζ με την Ινδία.

Οθωμανοί, Βρετανοί και η διαίρεση της χώρας

Κατά τους νεότερους χρόνους, η Υεμένη χωρίστηκε σε δύο διαφορετικούς πολιτικούς και οικονομικούς κόσμους.

Οι Οθωμανοί επιχείρησαν να ελέγξουν τον βορρά, αντιμετωπίζοντας επανειλημμένες εξεγέρσεις των ζαϊντικών ορεινών πληθυσμών. Οι Βρετανοί κατέλαβαν το Άντεν το 1839 και το μετέτρεψαν σε στρατηγικό λιμάνι στον δρόμο προς την Ινδία.

Έτσι διαμορφώθηκε ένας συντηρητικός, αγροτικός και ζαϊντικός βορράς και ένας νότος περισσότερο συνδεδεμένος με το διεθνές εμπόριο, την αποικιοκρατία και αργότερα τις αραβικές εθνικιστικές και μαρξιστικές ιδέες.

Η επανάσταση του 1962 ανέτρεψε το Ιμαμάτο στον βορρά. Ο εμφύλιος που ακολούθησε εξελίχθηκε σε περιφερειακό πόλεμο: η Αίγυπτος του Νάσερ υποστήριξε τους δημοκρατικούς, ενώ η Σαουδική Αραβία ενίσχυσε τους βασιλόφρονες.

Πανηγυρισμοί για το τέλος της βρετανικής κυριαρχίας. Στις 30 Νοεμβρίου 1967 οι Βρετανοί αποχώρησαν από το Άντεν και δημιουργήθηκε ανεξάρτητο κράτος στη Νότια Υεμένη.

Η λογική των εξωτερικών επεμβάσεων και των πολέμων δι’ αντιπροσώπων είχε εμφανιστεί στην Υεμένη πολύ πριν από τη σημερινή σύγκρουση.

Το 1967 οι Βρετανοί αποχώρησαν από το Άντεν και στον νότο δημιουργήθηκε ένα μαρξιστικό κράτος, στενά συνδεδεμένο με τη Σοβιετική Ένωση. Για περισσότερο από δύο δεκαετίες υπήρχαν δύο Υεμένες: η Αραβική Δημοκρατία της Υεμένης στον βορρά και η Λαοκρατική Δημοκρατία της Υεμένης στον νότο.

Ο Ιμάμης Γιαχία, θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης της βόρειας Υεμένης. Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το ζαϊντικό Ιμαμάτο αποτέλεσε τη βάση του ανεξάρτητου κράτους στον βορρά.

Η προβληματική ενοποίηση

Οι δύο χώρες ενώθηκαν το 1990, υπό την προεδρία του Άλι Αμπντάλα Σάλεχ. Η ενοποίηση, όμως, δεν δημιούργησε ισορροπημένο και λειτουργικό κράτος.

Ο Σάλεχ κυβέρνησε μέσω ενός περίπλοκου δικτύου στρατιωτικών διοικητών, φυλετικών ηγετών, επιχειρηματιών και πολιτικών συμμάχων. Το κράτος παρέμενε αδύναμο, η διαφθορά εκτεταμένη και η ανάπτυξη άνιση. Τα πετρελαϊκά έσοδα μειώνονταν, οι υδάτινοι πόροι εξαντλούνταν και ο πληθυσμός αυξανόταν γρήγορα.

Το 1994 ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος, όταν η ηγεσία του νότου επιχείρησε να αποσχιστεί. Η επικράτηση των δυνάμεων του Σάλεχ ενίσχυσε την κυριαρχία του βορρά και δημιούργησε βαθιά αισθήματα πολιτικής και οικονομικής περιθωριοποίησης στον νότο.

Από αυτά τα αισθήματα γεννήθηκε αργότερα το νέο νότιο αυτονομιστικό και αποσχιστικό κίνημα.

Η σημερινή Υεμένη δεν είναι διαιρεμένη μόνο ανάμεσα στους Χούθι και στους αντιπάλους τους. Περιλαμβάνει πολλές τοπικές και περιφερειακές δυνάμεις, οι οποίες έχουν διαφορετικούς και συχνά αντικρουόμενους στόχους.

Ένοπλοι Χούθι σε επίδειξη στρατιωτικής ετοιμότητας στη Σαναά. Το κίνημα που ξεκίνησε από τη ζαϊντική περιφέρεια της Σαάντα εξελίχθηκε σε κυρίαρχη δύναμη της βόρειας Υεμένης και, μέσω των επιθέσεων στην Ερυθρά Θάλασσα, σε περιφερειακό παράγοντα.

Η γέννηση του κινήματος των Χούθι

Οι Χούθι αναδύθηκαν τη δεκαετία του 1990 στην επαρχία Σαάντα, κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία. Το αρχικό κίνημα, γνωστό ως «Πιστεύουσα Νεολαία», επεδίωκε την αναβίωση της ζαϊντικής θρησκευτικής και πολιτιστικής ταυτότητας.

Η άνοδος του σαλαφισμού, συχνά με σαουδαραβική χρηματοδότηση, αντιμετωπίστηκε από αρκετούς Ζαϊντίτες ως απειλή για την παράδοσή τους. Παράλληλα, η περιοχή αισθανόταν οικονομικά παραμελημένη και πολιτικά καταπιεσμένη από το καθεστώς του Σάλεχ.

Υπό την ηγεσία του Χουσεΐν Μπαντρεντίν αλ Χούθι, το κίνημα απέκτησε εντονότερο αντιδυτικό και αντιισραηλινό λόγο. Το 2004 ξέσπασε η πρώτη ένοπλη σύγκρουση με το κράτος. Ο Χουσεΐν αλ Χούθι σκοτώθηκε, αλλά η οικογένεια και οι οπαδοί του συνέχισαν την εξέγερση.

Πράσινο: περιοχές των Χούθι, κυρίως η Σαναά και η πυκνοκατοικημένη βορειοδυτική Υεμένη. Ροζ: δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης. Πορτοκαλί: περιοχές ή θύλακες του Νοτίου Μεταβατικού Συμβουλίου. Διαγραμμισμένες περιοχές: ανάπτυξη ή μετακίνηση κυβερνητικών δυνάμεων.

Μεταξύ 2004 και 2010 διεξήχθησαν έξι πόλεμοι στη Σαάντα. Οι επιχειρήσεις του καθεστώτος, αντί να εξαφανίσουν το κίνημα, το μετέτρεψαν σε ισχυρότερη και εμπειρότερη στρατιωτική οργάνωση.

Οι Χούθι δεν δημιουργήθηκαν από το Ιράν. Η προέλευσή τους πρέπει να αναζητηθεί πρωτίστως στην ίδια την ιστορία της Υεμένης: στον Ζαϊντισμό, στην περιθωριοποίηση της Σαάντα, στην αυταρχική πολιτική του Σάλεχ και στην αντίδραση απέναντι στη σαουδαραβική θρησκευτική επιρροή.

Ο Άλι Αμπντάλα Σάλεχ και ο Άλι Σάλεμ αλ Μπέιντ υπογράφουν τη συμφωνία ένωσης της Βόρειας και της Νότιας Υεμένης, το 1990. Η πολιτική ένωση δεν κατόρθωσε να εξαλείψει τις βαθιές διαφορές μεταξύ των δύο περιοχών.

Η εξέγερση του 2011 και η κατάρρευση της μετάβασης

Η Αραβική Άνοιξη έφθασε στην Υεμένη το 2011. Μεγάλες διαδηλώσεις απαίτησαν την αποχώρηση του Σάλεχ, ο οποίος τελικά παρέδωσε την προεδρία στον αντιπρόεδρό του, Αμπντ Ράμπου Μανσούρ Χάντι.

Η μεταβατική διαδικασία δεν κατάφερε να επιλύσει τα βασικά προβλήματα. Ο παλαιός κρατικός και στρατιωτικός μηχανισμός παρέμεινε διαιρεμένος, η οικονομία επιδεινώθηκε και οι συμφωνίες για τη νέα ομοσπονδιακή δομή δεν ικανοποίησαν ούτε τους Χούθι ούτε τους νότιους αυτονομιστές.

Το 2014 οι Χούθι κατέλαβαν τη Σαναά. Το παράδοξο ήταν ότι συμμάχησαν προσωρινά με τον πρώην εχθρό τους, τον Σάλεχ, ο οποίος εξακολουθούσε να ελέγχει τμήματα του στρατού.

Η συμμαχία αυτή δείχνει πόσο ανεπαρκής είναι η αποκλειστικά θρησκευτική ερμηνεία του πολέμου: οι πολιτικές σκοπιμότητες μπορούσαν να ενώσουν δυνάμεις που είχαν πολεμήσει μεταξύ τους επί χρόνια.

Δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονται στη Σαναά κατά την εξέγερση του 2011, ζητώντας την αποχώρηση του προέδρου Άλι Αμπντάλα Σάλεχ και πολιτική μεταρρύθμιση.

Η επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας

Τον Μάρτιο του 2015, καθώς οι Χούθι προωθούνταν προς το Άντεν, η Σαουδική Αραβία συγκρότησε στρατιωτικό συνασπισμό και επενέβη υπέρ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης.

Το Ριάντ φοβόταν ότι ένα εχθρικό, ένοπλο κίνημα θα αποκτούσε τον έλεγχο της Υεμένης και των νοτίων συνόρων της. Αντιλαμβανόταν επίσης τους Χούθι ως όχημα της ιρανικής επιρροής στην Αραβική Χερσόνησο.

Η ερμηνεία αυτή είχε βάση, αλλά ήταν ελλιπής. Το Ιράν είχε αναπτύξει σχέσεις με τους Χούθι, όμως το κίνημα δεν δημιουργήθηκε από την Τεχεράνη και δεν αποτελεί απλό αντίγραφο της λιβανικής Χεζμπολάχ. Οι Χούθι διαθέτουν δική τους κοινωνική βάση, πολιτική ηγεσία και υεμενίτικη ιστορική καταγωγή.

Καθώς ο πόλεμος συνεχιζόταν, η στρατιωτική, τεχνολογική και πολιτική σχέση τους με το Ιράν έγινε στενότερη.

Η επέμβαση που αποσκοπούσε στον περιορισμό της ιρανικής επιρροής συνέβαλε τελικά στην ενίσχυσή της και στη στενότερη σύνδεση των Χούθι με την Τεχεράνη.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποστήριξαν διαφορετικές δυνάμεις, κυρίως στον νότο, μεταξύ των οποίων το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο. Έτσι, ακόμη και οι αντίπαλοι των Χούθι δεν συγκροτούν ένα ενιαίο στρατόπεδο. Άλλοι επιδιώκουν την αποκατάσταση της ενιαίας Υεμένης και άλλοι την επανασύσταση ανεξάρτητου νότιου κράτους.

Η Υεμενίτισσα δημοσιογράφος και ακτιβίστρια Ταουακούλ Καρμάν σε αντικυβερνητική διαδήλωση του 2011. Η Καρμάν τιμήθηκε την ίδια χρονιά με το Νόμπελ Ειρήνης για τον αγώνα της υπέρ της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων των γυναικών.

Από τον εμφύλιο στην Ερυθρά Θάλασσα

Ο πόλεμος κατέστρεψε μεγάλο μέρος των υποδομών και προκάλεσε μία από τις βαρύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Παρά τη στρατιωτική υπεροχή του συνασπισμού στον αέρα, οι Χούθι διατήρησαν τον έλεγχο της Σαναά και μεγάλου μέρους της βόρειας και δυτικής Υεμένης.

Η ανακωχή του 2022 περιόρισε σημαντικά τις μεγάλες χερσαίες επιχειρήσεις χωρίς να οδηγήσει σε συνολική ειρήνη. Η χώρα παρέμεινε ουσιαστικά διαιρεμένη.

Μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και να εκτοξεύουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς το Ισραήλ. Παρουσίασαν τις επιχειρήσεις τους ως συμπαράσταση προς τους Παλαιστινίους.

Οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα μετέτρεψαν τους Χούθι από μια κυρίως υεμενίτικη ένοπλη δύναμη σε περιφερειακό παράγοντα, ικανό να επηρεάζει το διεθνές εμπόριο.

Η θέση της Υεμένης δίπλα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, από όπου διέρχεται κρίσιμο τμήμα του εμπορίου μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, της έδωσε και πάλι παγκόσμια σημασία.

Όπως στην αρχαιότητα, όποιος μπορεί να απειλήσει ή να προστατεύσει τις θαλάσσιες οδούς γύρω από την Υεμένη αποκτά επιρροή πολύ μεγαλύτερη από την οικονομική δύναμη της χώρας.

Ένοπλοι υποστηρικτές των Χούθι στη Σαναά, τον Μάρτιο του 2015, κατά την έναρξη της στρατιωτικής επέμβασης του συνασπισμού υπό τη Σαουδική Αραβία.

Είναι η σημερινή σύγκρουση θρησκευτικός πόλεμος;

Η θρησκεία έχει πραγματική σημασία. Ο Ζαϊντισμός αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας των Χούθι, ενώ η εξάπλωση του σαλαφισμού συνέβαλε στην αίσθηση απειλής που οδήγησε στη ζαϊντική αναβίωση. Η σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία και η συνεργασία με το Ιράν ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τη σιιτική πολιτική ταυτότητα του κινήματος.

Θα ήταν, όμως, λάθος να περιγράψουμε τον πόλεμο ως απλή αντιπαράθεση σουνιτών και σιιτών.

Στον δημοκρατικό συνασπισμό του εμφυλίου της δεκαετίας του 1960 συμμετείχαν Ζαϊντίτες, όπως Ζαϊντίτες υπήρχαν και μεταξύ των βασιλοφρόνων. Ο Σάλεχ, επίσης Ζαϊντίτης, πολέμησε τους Χούθι και αργότερα συμμάχησε μαζί τους. Σουνιτικές και ζαϊντικές φυλές έχουν κατά καιρούς συνεργαστεί ή συγκρουστεί ανάλογα με τις τοπικές ισορροπίες.

Ο σημερινός πόλεμος είναι ταυτόχρονα:

  • σύγκρουση για τον έλεγχο του κράτους,
  • εξέγερση μιας περιφερειακά περιθωριοποιημένης δύναμης,
  • συνέπεια της αποτυχημένης πολιτικής μετάβασης,
  • αντιπαράθεση βορρά και νότου,
  • ανταγωνισμός τοπικών ελίτ και φυλετικών δικτύων,
  • περιφερειακός πόλεμος δι’ αντιπροσώπων
  • και αγώνας για τον έλεγχο μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.

Η θρησκευτική διαίρεση δεν δημιούργησε από μόνη της αυτές τις συγκρούσεις. Χρησιμοποιήθηκε, καλλιεργήθηκε και οξύνθηκε μέσα σε αυτές.

Πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι επιθέσεις εναντίον της ναυσιπλοΐας ανέδειξαν τη δυνατότητα των Χούθι να επηρεάζουν τις εμπορικές διαδρομές μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Η μεγάλη ιστορική συνέχεια

Από τα βασίλεια των Σαβαίων και των Χιμγιαριτών μέχρι τις σημερινές επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, μία είναι η πραγματική ιστορική συνέχεια: η γεωγραφία.

Η Υεμένη βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η Αραβική Χερσόνησος, η Ανατολική Αφρική, η Ερυθρά Θάλασσα και ο Ινδικός Ωκεανός. Στην αρχαιότητα από εκεί περνούσαν λιβάνι, σμύρνα, υφάσματα και πολύτιμα προϊόντα. Μαζί τους ταξίδευαν άνθρωποι, γλώσσες, θρησκείες και πολιτικές ιδέες. Σήμερα περνούν πετρέλαιο, εμπορευματοκιβώτια και παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Αυτός είναι ο λόγος που η Υεμένη υπήρξε τόσο συχνά τόπος πολιτισμικής συνάντησης αλλά και αντικείμενο εξωτερικού ανταγωνισμού.

Η Υεμένη δεν ήταν μια απομονωμένη άκρη του αραβικού κόσμου. Ήταν μία από τις σημαντικότερες πύλες του.

Η δεύτερη μεγάλη συνέχεια είναι η δυσκολία επιβολής ενιαίας κεντρικής εξουσίας σε μια χώρα με ορεινή γεωγραφία, ισχυρές τοπικές κοινωνίες και διαφορετικές περιφερειακές ταυτότητες. Αυτή η πραγματικότητα δυσκόλεψε τους αρχαίους βασιλείς, τους Οθωμανούς, τους Ιμάμηδες, το καθεστώς του Σάλεχ και τους σημερινούς αντιμαχόμενους.

Η σημερινή τραγωδία δεν ήταν αναπόφευκτη ούτε αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο μιας προαιώνιας θρησκευτικής διαμάχης. Είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών: της αυταρχικής διακυβέρνησης, της άνισης ανάπτυξης, της αποτυχίας της ενοποίησης, της κατάρρευσης της μετάβασης μετά το 2011 και των εξωτερικών στρατιωτικών επεμβάσεων.

Η Υεμένη υπήρξε πράγματι ένας τόπος όπου συναντήθηκαν Άραβες, Εβραίοι και χριστιανοί. Το ουσιαστικό ιστορικό δίδαγμα, όμως, δεν είναι ότι οι τρεις παραδόσεις ήταν καταδικασμένες να συγκρουστούν.

Οι εμπορικοί δρόμοι, οι μετακινήσεις πληθυσμών και οι αγώνες των αυτοκρατοριών μετέτρεψαν τη Νότια Αραβία σε εργαστήριο πολιτισμών. Η ίδια στρατηγική θέση εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί ταυτόχρονα την ευλογία και την κατάρα της Υεμένης.

Καλλιόπη Καλαϊτζή – Χατζηδάκη: «Πλήττεται η επιστημονική μου υπόσταση και ο σύζυγός μου για πολιτικούς λόγους»

0

«Αρκετά με το χυδαίο «τσουβάλιασμα»» γράφει στα social media η σύζυγος του Κωστή Χατζηδάκη.

«Αρκετά με το χυδαίο τσουβάλιασμα» είναι το μήνυμα απάντηση της δρ. Καλλιόπης Καλαϊτζή, στις επικρίσεις στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής με την οποία ασχολείται με αφορμή τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη.

Σημειώνεται πως ο δημοφιλής τραγουδιστής είχε επισκεφθεί το ιατρείο The Stem Cell στο Κολωνάκι προκειμένου να κάνει θεραπεία πλασμαφαίρεσης, χωρίς το συγκεκριμένο ιατρείο να διαθέτει άδεια για τέτοια ιατρική πράξη.

Ακόμα, η σύζυγος του Κωστή Χατζηδάκη αναφέρει ότι «η διαστρέβλωση να χρησιμοποιείται για να πληγεί η προσωπική και επαγγελματική μου υπόσταση και, κατά την εκτίμησή μου, μέσω εμού, ο σύζυγός μου για πολιτικούς λόγους».

Αναλυτικά η ανάρτησή της:

Αρκετά με το χυδαίο «τσουβάλιασμα». Ας ακούσουμε, επιτέλους, τι λέει η επιστήμη! Με αφορμή τον πρόσφατο τραγικό θάνατο, ορισμένοι επιχείρησαν να συνδέσουν την Ιατρική του Τρόπου Ζωής (Lifestyle Medicine) με πρακτικές που δεν έχουν καμία σχέση με αυτήν. Ας αφήσουμε, λοιπόν, τους αυτόκλητους «ειδικούς» του διαδικτύου και «ειδικούς συνεργάτες» χωρίς όνομα και ας ακούσουμε εκείνους που γνωρίζουν το αντικείμενο.

Ο Στέφανος Κάλης, Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Harvard, είναι σαφής: «Η «Ιατρική του Τρόπου Ζωής» (Lifestyle Medicine) είναι μια τεκμηριωμένη μορφή κλινικής προληπτικής ιατρικής, η οποία αξιοποιεί τις επιλογές του τρόπου ζωής — π.χ. διατροφή, άσκηση, ύπνο, διαχείριση του στρες — για την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων… Στηρίζεται στην ίδια επιστημονικά τεκμηριωμένη βιβλιογραφία και στις ίδιες κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες με την υπόλοιπη σύγχρονη ιατρική και αναγνωρίζεται διεθνώς ως ιατρικό γνωστικό αντικείμενο».

Ο Γεώργιος Π. Χρούσος, Ακαδημαϊκός και Ομότιμος Καθηγητής του ΕΚΠΑ, είναι ακόμη πιο κατηγορηματικός: «Οι πρακτικές που έχουν αναφερθεί δημόσια σε σχέση με το πρόσφατο τραγικό περιστατικό δεν παρουσιάζονταν ως Ιατρική του Τρόπου Ζωής, αλλά συνδέονταν, σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, με άλλους αυτοπροσδιορισμούς και πρακτικές, όπως η αποκαλούμενη «κβαντική» ή «σαμανική» ιατρική. Η σύγχυσή τους με τη Lifestyle Medicine είναι επομένως επιστημονικά αβάσιμη και δημιουργεί μια εσφαλμένη εικόνα για ένα διακριτό, διεθνώς αναπτυσσόμενο και επιστημονικά τεκμηριωμένο πεδίο της σύγχρονης ιατρικής».

Και η προσωπική μου θέση:

Επί ημέρες παρακολουθώ ανθρώπους να αποφαίνονται με εντυπωσιακή βεβαιότητα για ένα επιστημονικό πεδίο που προφανώς δεν γνωρίζουν. Η επιστημονική κριτική είναι απαραίτητη. Η άγνοια και η εμπάθεια, μεταμφιεσμένη σε επιστημονική άποψη, δεν είναι.

Και δεν είναι αποδεκτό αυτή η διαστρέβλωση να χρησιμοποιείται για να πληγεί η προσωπική και επαγγελματική μου υπόσταση και, κατά την εκτίμησή μου, μέσω εμού, ο σύζυγός μου για πολιτικούς λόγους.

Δεν περιμένω συγγνώμη. Περιμένω, όμως, ένα όριο στην παραπληροφόρηση, στα πολιτικά πάθη και στις προσωπικές επιθέσεις. Η επιστήμη κρίνεται με δεδομένα. Όχι με εμπάθειες και πολιτικές σκοπιμότητες. Αρκετά!

https://www.ieidiseis.gr/ellada/865677/kalliopi-kalaitzi-chatzidaki-plittetai-i-epistimoniki-moy-ypostasi-kai-o-syzygos-moy-politikoys-logoys/

Σέ «μητρική» Α.Ε. τῆς SingularLogic ἡ Ἀκρόπολις καί ἡ Κνωσσός!

1

Ἀπίστευτο: Στήν ἑταιρεία Space, ἡ ὁποία ἐξηγόρασε προσφάτως τήν ἑταιρεία πού συλλέγει καί ἐκδίδει τά ἀποτελέσματα τῶν ἐθνικῶν ἐκλογῶν, ἀνετέθησαν ἀπό Ὀργανισμό τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ τά χρυσοφόρα πωλητήρια ὅλων τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων

Ἀπίστευτο: Στήν ἑταιρεία Space, ἡ ὁποία ἐξηγόρασε προσφάτως τήν ἑταιρεία πού συλλέγει καί ἐκδίδει τά ἀποτελέσματα τῶν ἐθνικῶν ἐκλογῶν, ἀνετέθησαν ἀπό Ὀργανισμό τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ τά χρυσοφόρα πωλητήρια ὅλων τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων· ἀπό τόν ἐμβληματικό Ἱερό Βράχο καί τόν Μινώταυρο τῆς Μεγαλονήσου ἕως τήν Βεργῖνα, τούς Δελφούς, τίς Μυκῆνες καί τήν Ἐπίδαυρο! – 607.200 εὐρώ τό συνολικό μίσθωμα – 15.700 εὐρώ τό μίσθωμα τῆς Ἀκροπόλεως, ὅσο ἕνα κατάστημα τῆς Ἑρμοῦ! – Ὁ ἁμαρτωλός ὅρος τῆς διακηρύξεως: «Ὁ πλειοδότης νά ἔχει ὑλοποιήσει ἔργο πληροφορικῆς ἀξίας 1 ἑκατ. εὐρώ τήν τελευταία τριετία» – Μήπως ἐκέρδισαν τόν διαγωνισμό μέ τήν σύμβαση γιά τίς ἐκλογές; – Ἡ ἑταιρεία «Ἑλληνικά Ἀναμνηστικά Α.Ε.» καί ὁ τζίρος τῶν 5 ἑκατ. εὐρώ – Στό… πόδι μέ λάθος στοιχεῖα ἡ ἀποτίμησις τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων – Τό Δημόσιο παραιτεῖται, σέ βάθος ἑξαετίας, ἀπό ἔσοδα 22 ἕως 47 ἑκατ. εὐρώ

Ἀπίστευτο, καί ὅμως ἑλληνικό! Ἕνα ἔτος πρό τῶν ἐθνικῶν ἐκλογῶν τοῦ 2027, τό Ἑλληνικό Δημόσιο ἀπεφάσισε νά παραχωρήσει, ἔναντι εὐτελοῦς ποσοῦ, τά χρυσοφόρα πωλητήρια τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων ὅλης τῆς χώρας, τά ὁποῖα ἐπισκέπτονται ἑκατομμύρια τουρίστες, στήν «μητρική» ἑταιρεία τῆς SingularLogic!

Τῆς ἑταιρείας πού σέ συνεργασία μέ τό Ὑπουργεῖο Ἐσωτερικῶν ἐκδίδει τά ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, πού ἐπικυρώνονται ἀργότερα. Νόμιμο; Λίαν ἀμφίβολο, ἄν κρίνουμε ἀπό τούς «φωτογραφικούς» ὅρους τοῦ διαγωνισμοῦ, γιά τά ἀποτελέσματα τοῦ ὁποίου (πενιχρά μισθώματα) ὀφείλει ἐξηγήσεις ἡ ὑπουργός Λίνα Μενδώνη! Ἠθικό; Καθόλου βεβαίως!

Ἀναλυτικά: Ἡ ἀνάθεσις τῆς διαχειρίσεως τῶν πωλητηρίων τῆς Ἀκροπόλεως, τῆς Κνωσσοῦ, τῶν Δελφῶν καί ἄλλων 24 κομβικῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων σέ ἐπιχειρηματικό ὅμιλο πού ἐλέγχει πλήρως τήν SingularLogic, ἔναντι τοῦ εὐτελοῦς ποσοῦ τῶν 607.200 εὐρώ ἐτησίως, συνιστᾶ πρόκληση πού ὑπερβαίνει τά ὅρια τῆς συνήθους διοικητικῆς ἀνεπαρκείας.

Χώρος Επισκέπτες που χρησιμοποιεί η εκτίμηση Τελικό μίσθωμα εκτίμησης
Ακρόπολις 4.616.459 €15.700/μήνα
Κνωσός 979.358 €7.000/μήνα
Ολυμπία 304.677 €3.300/μήνα (2 πωλητήρια)

Συμφώνως πρός πληροφορίες τῆς «ΕτΚ», τήν σύμβαση ὑπέγραψε στίς 14 Αὐγούστου ἕνωσις ἑταιρειῶν μέ ἐπί κεφαλῆς τήν Space Hellas καί τήν Radiant Technologies. Ἡ Space Hellas κατέχει, ἀπό τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025, τό 100% τῆς SingularLogic, ἐνῷ στίς 25 Νοεμβρίου 2025 ἡ SingularLogic ἐξηγόρασε τό 51% τῆς Radiant Technologies.

Ἡ «ἕνωσις» δέν εἶναι σύμπραξις δύο ἀνεξαρτήτων ἑταιρειῶν, καθώς οἱ δύο «συμπράττουσες» ἀνήκουν στό ἴδιο ἐπιχειρηματικό σχῆμα!

Τό γεγονός, δέ, ὅτι σέ ἕναν διαγωνισμό μέ προφανῆ «φωτογραφικά» χαρακτηριστικά ἐνεφανίσθη μία καί μοναδική προσφορά, προερχομένη ἀπό «σύμπραξη» δύο ἑταιρειῶν πού ἀνήκουν, ἐν τοῖς πράγμασι, στόν ἴδιο ἐπιχειρηματικό φορέα, ἐγείρει ἀμείλικτα ἐρωτήματα. Πῶς ἐβαπτίσθη «ἕνωσις» ἕνα σχῆμα θυγατρικῶν τῆς ἰδίας μητρικῆς ἑταιρείας; Ποιές θεσμικές δικλίδες ἐνεργοποιήθηκαν γιά τήν ἀποτροπή συγκρούσεως συμφερόντων, ὅταν ὁ τακτικός ἀνάδοχος τῶν ἐθνικῶν ἐκλογῶν ἀναλαμβάνει παραλλήλως τήν ἐμπορική ἐκμετάλλευση τῆς πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς τῆς χώρας; Καί, κυρίως, ποιός ἀναλαμβάνει τήν πολιτική καί νομική εὐθύνη γιά αὐτήν τήν ἐκποίηση;

Συμφώνως πρός πληροφορίες τῆς «ΕτΚ», τό πωλητήριο τῆς Ἀκροπόλεως ἐξεμισθώθη ἀντί 15.700 εὐρώ τόν μῆνα. Παρ ̓ ὅτι ὁ Ἱερός Βράχος δέχεται 4.616.459 ἐπισκέπτες τόν χρόνο, τό ἐνοίκιο εἶναι χαμηλότερο ἀκόμη καί ἀπό αὐτό ἑνός καταστήματος στήν Ἑρμοῦ! Εἶναι ἐνδεικτικό ὅτι τό μίσθωμα γιά ἕνα κατάστημα περίπου 100 τ.μ. στήν Ἑρμοῦ κυμαίνεται συνήθως ἀπό 15.000 εὐρώ ἕως καί ἄνω τῶν 30.000 εὐρώ τόν μῆνα, ἐνῷ ἕνα κατάστημα πλησίον τῆς πλατείας Συντάγματος (συνολικῆς ἐπιφανείας περίπου 220 τ.μ.) ἐνοικιάζεται περί τά 35.000 εὐρώ μηνιαίως.

Σημειωτέον ὅτι ἡ Ἀκρόπολις καί ἡ Κνωσσός συγκεντρώνουν 5.586.412 ἐπισκέπτες τόν χρόνο, κατά τά στοιχεῖα τῆς ΕΛΣΤΑΤ γιά τό 2025. Μάλιστα, ἐκτός τῶν πωλητηρίων τῆς Ἀκροπόλεως καί τῆς Κνωσσοῦ, παρεχωρήθησαν ἄλλα 25 ἐμβληματικά σημεῖα: Δελφοί, Μυκῆνες, Ὀλυμπία, Ἐπίδαυρος, Σούνιο, Ἀκρωτήρι Θήρας, Κεραμεικός, Μυστρᾶς, Ρόδος, Κέρκυρα, Βεργῖνα, Χανιά, Ρέθυμνο, Κῶς, Θεσσαλονίκη. Πρόκειται δηλαδή περί 27 πωλητηρίων σέ ἀρχαιολογικούς χώρους καί μουσεῖα, τά ὁποῖα παρεχωρήθησαν ὡς ἑνιαῖο πακέττο, ἐπί ἕξι ἔτη, μέ δικαίωμα παρατάσεως ἄλλων ἕξι ἐτῶν. Καί τό ἀντάλλαγμα αὐτῶν εἶναι μόλις 50.600 εὐρώ τόν μῆνα, ἤτοι 607.200 τόν χρόνο, καί ποσοστό 2% ἐπί τῶν πωλήσεων.

Τά 27 σημεῖα πωλήσεως καί τά μηνιαῖα μισθώματα

Αρχαιολογικός Χώρος / Μουσείο Μηνιαίο Μίσθωμα (€)
Αρχαιολογικός χώρος Ακροπόλεως Αθηνών 17.000
Αρχαιολογικός χώρος Κνωσσού 7.650
Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών 3.000
Αρχαιολογικός χώρος Δελφών 3.000
Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπίας 2.100
Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας 2.100
Αρχαιολογικός χώρος Επιδαύρου 1.600
Βασιλικοί τάφοι Αιγών 1.350
Μεσαιωνική Πόλις Ρόδου 1.250
Παλάτι Μαγίστρου (Ρόδος) 1.250
Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων 1.250
Ακρωτήρι Θήρας 1.150
Αρχαιολογικός χώρος Μυκηνών 1.100
Αρχαιολογικός χώρος Σουνίου 1.050
Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγών 750
Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Αγοράς 650
Αρχαιολογικός χώρος Παλαιό Φρούριο Κερκύρας 580
Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπιείου 550
Loggia Ρέθυμνο 550
Λουτρά Παραδείσου Θεσσαλονίκης 450
Αρχαιολογικός χώρος Παλαμηδίου 400
Αρχαιολογικός χώρος ανακτόρου Μυστρά 400
Βιοτεχνία ελληνικών μαντηλιών 350
Τέμενος Ντεφτεντάρ στην Κω 310
Αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού (Είσοδος) 255
Αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού (Έξοδος) 255
Παλαιά Πόλις Χανίων 250

* Στοιχεῖα ἀπό τό ρεπορτάζ τῆς Μαρίας Παναγιώτου στήν ἐφημερίδα «Δημοκρατία»

Τά οἰκονομικά δεδομένα τῆς συμφωνίας

■ Συνολικό Ἐτήσιο Μίσθωμα: 607.200 εὐρώ (50.600 εὐρώ/μῆνα) γιά 27 σημεῖα.

■ Διάρκεια Συμβάσεως: 6 ἔτη μέ δικαίωμα παρατάσεως γιά ἐπί πλέον 6 ἔτη.

■ Μεταβλητό Ἀντάλλαγμα: 2% ἐπί τῶν πωλήσεων (ἔναντι ἐλαχίστου 13,8% στήν παραχώρηση τῆς Villa Adriana στήν Ἰταλία).

■ Ὁ ἀρχικός στόχος τοῦ Ὑπουργείου Πολιτισμοῦ προέβλεπε ἔσοδα 6-7 εὐρώ ἀνά ἐπισκέπτη. Παρά ταῦτα, οἱ τιμές ἐκκινήσεως τοῦ διαγωνισμοῦ ὑπονοοῦν μόλις 0,64 εὐρώ.

■ Ἐκτιμωμένη Ἀπώλεια Δημοσίου: Μέ βάση εὐρωπαϊκά πρότυπα, τό μίσθωμα θά μποροῦσε νά φθάνει τά 4 ἑκατ. εὐρώ ἐτησίως, ἐνῷ ἡ διαφορά στήν ἑξαετία ὑπολογίζεται σέ 22 ἕως 47 ἑκατ. εὐρώ.

Ὁ «φωτογραφικός» διαγωνισμός καί ὁ ἕνας διεκδικητής

Τό ἄλλο κρίσιμο ἐρώτημα εἶναι πῶς ἔφθασε ἕνας ὅμιλος Πληροφορικῆς νά εἶναι ὁ μόνος διεκδικητής τῶν πωλητηρίων τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων. Ἡ ἀπάντησις εὑρίσκεται στήν σελίδα 14 τῆς διακηρύξεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Διαχειρίσεως καί Ἀναπτύξεως Πολιτιστικῶν Πόρων – ΟΔΑΠ (ΑΔΑ 6ΜΖ446ΜΖΜ4-4Χ8). Τό ἄρθρο 19 ἀπαιτεῖ, ἐπί ποινῇ ἀποκλεισμοῦ, ὁ πλειοδότης νά ἔχει ὑλοποιήσει τήν τελευταία τριετία «ἕνα (1) ὁλοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα προϋπολογισμοῦ ἄνω τοῦ 1.000.000,00 εὐρώ».

Εἶναι πρόδηλο ὅτι μαζί μέ τήν ἀπαίτηση κύκλου ἐργασιῶν ἄνω τῶν 5 ἑκατ. εὐρώ καί τήν ὑποχρέωση νά ἀναλάβει ὁ πλειοδότης καί τά 27 πωλητήρια, τό κριτήριο δέν περιγράφει ἐπιχείρηση λιανικοῦ ἐμπορίου. Τήν σύμβαση ὑπέγραψε στίς 14 Αὐγούστου ἕνωσις ἑταιρειῶν, μέ ἐπί κεφαλῆς τήν Space Hellas καί τήν Radiant Technologies.

Ἡ Space Hellas κατέχει ἀπό τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025 τό 100% τῆς SingularLogic, ἐνῷ στίς 25 Νοεμβρίου 2025 ἡ SingularLogic ἐξηγόρασε τό 51% τῆς Radiant Technologies. Ἡ «ἕνωσις» δέν εἶναι σύμπραξις δύο ἀνεξαρτήτων ἑταιρειῶν, καθώς οἱ δύο «συμπράττουσες» ἀνήκουν στό ἴδιο ἐπιχειρηματικό σχῆμα! Εἰδικῶς δέ γιά τά πωλητήρια, ἐδημιουργήθη ἀπό τόν Ἰούλιο τοῦ 2025 μία εἰδική ἑταιρεία ἀπό τήν κοινοπραξία, μέ τόν διακριτικό τίτλο «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΑ Α.Ε.», ὑπό τήν σκέπη τῆς ὁποίας θά λειτουργοῦν καί ἡ ὁποία θά μπορεῖ νά τοποθετεῖ σέ αὐτά καί προϊόντα πού ἔχει δημιουργήσει ἤ ἀγοράσει ἀπό προμηθευτές!

Προχειρότης στίς ἐκτιμήσεις καί ἀπουσία στοιχείων

Συμφώνως πρός πληροφορίες τῆς «ΕτΚ», τό τίμημα ἐστηρίχθη σέ 21 ἐκτιμητικές μελέτες, τίς ὁποῖες ἀνέθεσε ὁ ΟΔΑΠ τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025, μέ προϋπολογισμό μόλις 8.000 εὐρώ (381 εὐρώ ἀνά μελέτη) καί προθεσμία ὑποβολῆς πέντε ἡμερῶν. Παρά τίς προδιαγραφές γιά αὐτοψία, φωτογραφική τεκμηρίωση καί ἔρευνα ἀγορᾶς σέ 13 περιοχές, ἑπτά ἐκ τῶν 27 πωλητηρίων ἀπετιμήθησαν ἄνευ στοιχείων ἐπισκεψιμότητος. Αὐτό πού ὑπερβαίνει πᾶσα ἔννοια προχειρότητος –ἄν ὄχι πλήρους ἀμελείας– εἶναι ὅτι ἡ μελέτη γιά τίς Μυκῆνες περιέχει ἐπί λέξει τόν πίνακα ἐπισκεπτῶν τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου Χανίων, ὑπολογίζοντας 54.718 ἐπισκέπτες ἐτησίως, τήν ὥρα πού τά στοιχεῖα τῆς ΕΛΣΤΑΤ δεικνύουν ὅτι μόνον τόν Ἀπρίλιο τοῦ 2025 ὁ ἐμβληματικός ἀρχαιολογικός χῶρος ὑπεδέχθη 77.863 ἐπισκέπτες!

Ἐντύπωση προκαλοῦν καί οἱ ἀκραῖες ἀποκλίσεις: Ἡ Ἀρχαία Ἀγορά, μέ 656.202 ἐπισκέπτες, ἐτιμολογήθη στά 600 εὐρώ/μῆνα – τεκμαιρόμενες πωλήσεις 0,13 εὐρώ ἀνά ἐπισκέπτη. Τό Μουσεῖο Χανίων, μέ 54.718 ἐπισκέπτες, στά 1.200 εὐρώ/μῆνα – 3,01 εὐρώ. Κατά τά τελευταῖα στοιχεῖα τῆς ΕΛΣΤΑΤ, οἱ συνολικοί ἐπισκέπτες τῶν ἀρχαιολογικῶν χώρων εἶναι 13.327.900 ἄτομα, οἱ ἐπισκέπτες μέ εἰσιτήριο ὑπολογίζονται σέ 9.418,8 χιλιάδες, ἐνῷ οἱ συνολικές εἰσπράξεις φθάνουν περίπου τά 185 ἑκατ. εὐρώ.

Πόσα χάνει τό Δημόσιο

Ἐρωτήματα δημιουργεῖ καί τό γεγονός ὅτι ὁ ΟΔΑΠ δημοσίευσε «ἀποσπάσματα» τῶν μελετῶν. Οἱ ἀριθμοί ἐκ τῶν ὁποίων προέκυψε τό μίσθωμα δέν ἐδημοσιεύθησαν. Οὔτε ἐδόθησαν τά στοιχεῖα πωλήσεων τῆς τριετίας. Μέ τήν μέθοδο καί τήν δομή κόστους τοῦ ἰδίου τοῦ ἐκτιμητοῦ τοῦ ΟΔΑΠ, τροφοδοτημένη μέ δημοσιευμένα στοιχεῖα εὐρωπαϊκῶν μουσείων τῶν ἐτῶν 2024 καί 2025, τό μίσθωμα θά μποροῦσε νά φθάνει καί τά 4 ἑκατ. εὐρώ τόν χρόνο, ἔναντι 607.200 εὐρώ, πού συνεφωνήθησαν.

Μέ τό ποσοστό ἐπί τῶν πωλήσεων –2% ἐδῶ, ἔναντι ἐλαχίστου 13,8% στήν παραχώρηση τῆς Villa Adriana στήν Ἰταλία–, ἡ διαφορά τῆς ἑξαετίας φθάνει τά 22 ἕως 47 ἑκατ. εὐρώ. Τό πλέον ἀξιοπερίεργο εἶναι ὅτι τό Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ ἐχαρακτήριζε ἤδη ἀπό τό 2018 τά περίπου 0,30 εὐρώ ἔσοδα πωλητηρίων ἀνά ἐπισκέπτη ὡς «σημαντική ἀδυναμία» καί ἀνέφερε ὅτι σέ ἄλλες εὐρωπαϊκές χῶρες τό ποσό ἦταν ὑπερδεκαπλάσιο. Τό 2021 ἔθετε ὡς στόχο 6-7 εὐρώ ἀνά ἐπισκέπτη!

Πῶς διεμορφώθησαν οἱ τιμές ἐκκινήσεως

Τόν Δεκέμβριο τοῦ 2025 ὁ ΟΔΑΠ ἐπροκήρυξε, μέ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 118, τήν ἐκτίμηση μισθωτικῆς ἀξίας 21 συγκεκριμένων πωλητηρίων: ἀνώτατος προϋπολογισμός 8.000 εὐρώ ἄνευ ΦΠΑ συνολικῶς γιά 21 παραδοτέες μελέτες, κριτήριο ἀποκλειστικῶς ἡ χαμηλότερη τιμή καί προθεσμία προσφορᾶς πέντε ἡμερῶν. Οἱ προδιαγραφές ἀπαιτοῦσαν ἔρευνα ἀγορᾶς, συγκριτικά στοιχεῖα, ἐπισκεψιμότητα/ ἐποχικότητα καί καταλλήλους ἐκτιμητικές μεθόδους. Ὁ τελικός διαγωνισμός περιέλαβε 27 πωλητήρια. Στό δημοσιευμένο πακέττο δέν δίδονται οἱ πλήρεις ἐκτιμητικές μελέτες τῶν 21 πωλητηρίων. Τό ποσοτικό σκέλος τῆς Μεθόδου Εἰσοδήματος δέν δημοσιοποιεῖται.

Συγκριτική ἀξιολόγησις 2024-2025

Σέ ξεχωριστή πλήρη μελέτη ΟΔΑΠ γιά τόν Μυστρᾶ, ἀπό τόν ἴδιο ἐκτιμητή, ἡ Μέθοδος Εἰσοδήματος δημοσιεύεται. Χρησιμοποιεῖ ποσοστό ἐπισκεπτῶν πού ἀγοράζουν 3%, μέση ἀξία συναλλαγῆς 11 εὐρώ, κόστος πωληθέντων 25%, λειτουργικά ἔξοδα 40%, λειτουργικό περιθώριο 35% καί μίσθωμα ἴσο μέ 25% τοῦ λειτουργικοῦ κέρδους. Τό 3% × 11 εὐρώ ἰσοδυναμεῖ μέ 0,33 εὐρώ πωλήσεις πωλητηρίου ἀνά ἐπισκέπτη. Ἀθροιστικῶς τό πακέττο ὑπονοεῖ 0,64 εὐρώ πωλήσεων ἀνά ἐπισκέπτη, μέ εὖρος ἀπό 0,13 ἕως 3,01 εὐρώ κατά πωλητήριο.

Οἱ κατά τόπους παραδοχές δέν δημοσιεύονται καί δέν εἶναι συνεπεῖς μεταξύ τους. Τό 0,64 εὐρώ παραμένει πολύ κάτω κάθε συγχρόνου συγκριτικοῦ. Συντηρητικά εὐρωπαϊκά συγκριτικά 2024-25 δίδουν 2,03-2,89 εὐρώ. Ὁ κάθε ἐχέφρων παρατηρητής ὁδηγεῖται στό ἀβίαστο συμπέρασμα ὅτι τό Δημόσιο παραιτεῖται ἐν ἐπιγνώσει ἀπό ἔσοδα ὕψους 22 ἕως 47 ἑκατ. εὐρώ σέ βάθος ἑξαετίας – ποσό πού διπλασιάζεται στήν περίπτωση ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος παρατάσεως.

Ἡ ἐξοργιστικῶς χαμηλή ἀποτίμησις τῆς ἐμπορικῆς ἀξίας ἑνός μοναδικοῦ δικτύου μέ ἑκατομμύρια ἐπισκέπτες, ἐν συνδυασμῷ πρός τόν τεχνητό περιορισμό τοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ὑπερβαίνει τά ὅρια τῆς διοικητικῆς ἀμελείας. Δέν πρόκειται ἁπλῶς περί μίας ἐμπορικῆς ἀστοχίας, ἀλλά περί μίας θεσμικῆς διολισθήσεως πού ἀφήνει ἐκτεθειμένους τούς ἐμπνευστές της.

Κάθε ὑποψιασμένος πολίτης δικαιοῦται νά γνωρίζει: Ποιοί ὑπέγραψαν τήν ἐκχώρηση τῆς πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς τῆς χώρας ἀντί πινακίου φακῆς καί μέ ποιό νομικό καί πολιτικό ἔρεισμα νομιμοποιεῖται μιά τέτοια ἀπόφασις; Ἀκόμη καί ἄν ἡ διαδικασία εἶναι νόμιμος, εἶναι καί ἠθική; Ἡ σιωπή τῶν ἁρμοδίων δέν συνιστᾶ ἀπάντηση. Συνιστᾶ παραδοχή εὐθύνης.

Συγκριτικό στοιχείο Ποσοστό επισκεπτών που αγοράζουν Μέση αξία συναλλαγής Πωλήσεις ανά επισκέπτη
ΟΔΑΠ – Μυστράς 3,0% €11 €0,33
Musée de la Romanité, Nîmes – 2024 10,0% €18 €2,03
Louvre-Lens – 2024 10,8% €18,28 ≈ €1,97*
Museo Egizio, Τορίνο – Ιαν.-Φεβ. 2024 ≈ 19,3% €14,07 ≈ €2,72
Museo Thyssen-Bornemisza – 2024 — €17,34 €2,89
Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου – 2024/25 20,0% — —

* Ποσοστό ἐπισκεπτῶν πού ἀγοράζουν = ἀριθμός συναλλαγῶν / ἀριθμός ἐπισκεπτῶν. Γιά τό Louvre-Lens, τά ≈ 1,97
εὐρώ ἀνά ἐπισκέπτη

estianews.gr