Αρχική Blog Σελίδα 262

Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι της Τουρκίας στην Κύπρο  (τουρκικό δημοσίευμα)

0

Το ζήτημα στο οποίο η Άγκυρα ίσως θα έπρεπε να καταβάλει τη μεγαλύτερη ενέργεια είναι η Κύπρος, γράφει Τούρκος αρθρογράφος στη Γενί Σαφάκ.

Η Γαλλία έχει παραγκωνιστεί στη Συρία και τον Λίβανο. Η επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο έχει μειωθεί. Προσπαθεί να διατηρήσει την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της Κύπρου.

(Μία από τις πηγές μου, αναφερόμενη στην προηγούμενη κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο το 2020, είπε: «Βιώνουμε ένα déjà vu».

Προσθέτοντας: «Είχαν δει από πριν ότι το παιχνίδι δεν μπορούσε να παιχτεί στην περιοχή χωρίς την Τουρκία, και θα το ξαναδούν.»)

Η προετοιμασία της Γαλλίας να αναπτύξει στρατεύματα στην Κυπριακή Δημοκρατία είναι αντίθετη με τη Συμφωνία Εγγύησης του 1960. Εάν συμβεί αυτό, το status quo που διαρκεί εδώ και δεκαετίες στην Κύπρο θα αλλάξει.

Θα είναι ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Στην πραγματικότητα, η πορεία των γεγονότων ήταν σαφής. Με την ασυμβίβαστη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς, η πιθανότητα ενός ισότιμου κράτους δύο κοινοτήτων στο νησί έχει εξαφανιστεί.

Η εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν ως Προέδρου δημιούργησε προσδοκίες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, αλλά οι Ελληνοκύπριοι αντέδρασαν στη δήλωση του Ερχιουρμάν, «Αν πρόκειται να διαπραγματευτούμε, ας υπάρξει εγγύηση ότι το παλιό status quo δεν θα πειραχθεί εάν δεν μπορέσουμε να καταλήξουμε σε συμφωνία», χωρίς καμία απάντηση από τους Ελληνοκύπριους.

Αντιθέτως, προσκάλεσαν γαλλικά στρατεύματα στην Κύπρο. Μια νέα πενταμερής συνάντηση συζητείται για τον Ιούλιο, αλλά όπως έχουν τα πράγματα, οι επιλογές που αντιμετωπίζουν η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι γίνονται πιο σαφείς.

Πρώτα νερό, τώρα φυσικό αέριο

Τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων είναι ζωτικής σημασίας για την Άγκυρα.

 Η αύξηση της στρατιωτικής παρουσίας της Τουρκίας στην Κύπρο καθίσταται απαραίτητη για την προστασία αυτών των δικαιωμάτων.

Αλλά και έργα που υπερβαίνουν αυτό πρέπει να βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη.

Όπως γνωρίζετε, η Τουρκία έχει υπογράψει ένα έργο ζωτικής σημασίας για τους Τουρκοκύπριους με το Έργο Υδρευσης προς το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Σε πρόσφατη δήλωση του Υπουργού Ενέργειας Μπαϊρακτάρ, μια μόνο πρόταση τράβηξε την προσοχή μου.

Ο Υπουργός Μπαϊρακτάρ λέει ότι θα μπορούσε να κατασκευαστεί αγωγός φυσικού αερίου που θα συνδέεται με το κατεχόμενο από τον τουρκικό στρατό τμήμα της Κύπρου.

 Πρώτα νερό, τώρα φυσικό αέριο.

 Όποιος μπορεί να διαβάσει τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες των ανεξάρτητων εξελίξεων γνωρίζει καλά τι σημαίνει αυτό…, καταλήγει ο αρθρογράφος.

—

Echedoros.blog

Η Τουρκία διέθεσε $ 30 εκατομμύρια σε αγορά έκτασης στη Σομαλία για κατασκευή βάσης

0

Η τουρκική κυβέρνηση φέρεται να έχει διαθέσει 30 εκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια στη Σομαλία για να βοηθήσει τον σομαλικό λαό που αντιμετωπίζει διάφορες καταστάσεις, όπως σημειώνεται.

Η Τουρκία έχει επίσης αιτηθεί στη Σομαλία μια απόκτηση μεγάλη έκταση γης για την επέκταση της τουρκικής πρεσβείας, σύμφωνα με τον βουλευτή Turhan Çömez, αναφερόμενος στην υπογραφή του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίρ Ερντογάν.

Πρόσθεσε ότι αυτές οι νέες δεσμεύσεις θα υποβληθούν στο τουρκικό κοινοβούλιο αυτή την εβδομάδα για ψήφο εμπιστοσύνης και εξέφρασε την ελπίδα ότι το κοινοβούλιο θα ψηφίσει υπέρ αυτής της πρότασης του Προέδρου.

Ο Υπουργός Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Σομαλίας, Μπίχι Ιμάν Σιγκέ, δήλωσε στα μέσα Δεκεμβρίου του περασμένου έτους ότι η Άγκυρα δεν είχε καταβάλει τις επιδοτήσεις του κρατικού προϋπολογισμού για το τρέχον έτος.

Η Σομαλία και η Τουρκία έχουν στενές πολιτικές, οικονομικές, εμπορικές και εκπαιδευτικές σχέσεις, καθώς και σχέσεις ασφαλείας.

 Η κυβέρνηση του Μογκαντίσου έχει παραχωρήσει στην κυβέρνηση της Άγκυρας μια παράκτια έκταση 61.000 τετραγωνικών μέτρων στην πρωτεύουσα, η οποία είναι διπλάσια από την έκταση της πρεσβείας της χώρας στο Μογκαντίσου.

(Σομαλικά Μέσα)

—

Echedoros.blog

Ρώσος πρέσβης στα Σκόπια: Η Βόρεια Μακεδονία έχει αρχίσει να βοηθά την Ουκρανία

1

Η Βόρεια Μακεδονία άρχισε να παρέχει στρατιωτικο-τεχνική βοήθεια στην Ουκρανία , δήλωσε ο Ρώσος πρέσβης στα Σκόπια, Ντμίτρι Ζίκοφ, όπως ανέφερε το TASS.

«Επιπλέον, όπως τους αρέσει να επαναλαμβάνουν εδώ ότι τα Σκόπια κατέχουν ηγετική θέση στο ΝΑΤΟ όσον αφορά αυτή την κατά κεφαλήν υποστήριξη », δήλωσε ο διπλωμάτης.

Σύμφωνα με αυτόν, ο αντιρωσικός προσανατολισμός των χωρών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας «δηλώνεται επίσημα στη Βόρεια Μακεδονία σε διάφορα επίπεδα».

Όπως τονίζεται, η Τατιάνα Ποπάντιεβα, πολιτική επιστήμονας, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας και Διεθνών Σχέσεων (IMEMO) και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο MGIMO (Κρατικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων της Μόσχας) του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, δήλωσε στο Lenta.ru ότι η Ουκρανία είχε ενισχύσει τα Σκόπια κατά τον πόλεμο  εναντίον των αλβανικών δυνάμεων το 2001, βασιζόμενη στις δικές της ρεαλιστικές απόψεις.

Το καλοκαίρι του 2022, η Βόρεια Μακεδονία παρέδωσε στο Κίεβο αεροσκάφη και άρματα μάχης. Τα Σκόπια δώρισαν επίσης τέσσερα επιθετικά αεροσκάφη Su-25 στην Ουκρανία, τα οποία είχαν αγοραστεί προηγουμένως από το Κίεβο το 2001 κατά τη διάρκεια της ένοπλης σύγκρουσης στα Βαλκάνια.

Echedoros.blog

Γ. Τσουκαλάς: η ελληνογαλλική συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης για την άμυνα και την ασφάλεια

1

 του Γιώργου Τσουκαλά, Δικηγόρου

« — Οι ρίζες μας είναι ελληνικές» (Nos racines sont grecques) λένε συχνά-πυκνά οι Γάλλοι για τον εαυτό τους. Από τους τρεις μεγάλους λαούς της Ευρώπης, Άγγλους, Γάλλους και Γερμανούς, πιο κοντινοί και παρόμοιοι προς τους Έλληνες στάθηκαν οι Γάλλοι. Πράγματι, η νεώτερη Ελλάδα, μέσω της Γαλλίας, δεν αισθάνεται τον κόσμο της Δυτικής Ευρώπης ως αλλότριο, αλλά νιώθει πως βρίσκεται στον ίδιο, οικείο ευρωπαϊκό πολιτισμό. Τούτη η παραδοσιακή ελληνογαλλική πολιτιστική οικειότητα αποτέλεσε το ντύμα των κοινών σύγχρονων συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο, που επέβαλαν προοδευτικά μια σύγχρονη ελληνογαλλική στρατηγική εταιρική σχέση.

 

Προάγγελος αυτής της ελληνογαλλικής στρατηγικής εταιρικής σχέσης, στάθηκε η ελληνογαλλική «Διακήρυξη» της 6ης Ιουνίου 2008 για την άμυνα και την ασφάλεια. Αργότερα, ήρθε ως επιστέγασμα η ελληνογαλλική «Διακήρυξη» της 23ης Οκτωβρίου 2015 για μια Στρατηγική Εταιρική Σχέση, όπως αποτυπώθηκε με τον ελληνογαλλικό «Οδικό Χάρτη» της 3ης Ιουνίου 2016. Εν τέλει υπογράφηκε στο Παρίσι στις 28 Σεπτεμβρίου 2021 η ελληνογαλλική «Συμφωνία για την εγκαθίδρυση στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια», η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Ν. 4841/2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ 187/2021). Αυτή η συμφωνία ανανεώθηκε και τροποποιήθηκε με την «Συμφωνία για την ανανέωση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια» που υπογράφηκε στην Αθήνα στις 25 Απριλίου 2026.

 

Η ελληνογαλλική «Συμφωνία για την εγκαθίδρυση στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια» διαρθρώνεται σε 31 άρθρα που καθιερώνουν ένα σύστημα στενών διαβουλεύσεων και εντατικής συνεργασίας στους τομείς, της στρατηγικής συνεργασίας (άρθρα 1-9), της εξωτερικής πολιτικής (άρθρα 10-14), της στρατιωτικής συνεργασίας (άρθρα 15-23), των εξοπλισμών και των βιομηχανιών άμυνας και ασφάλειας (άρθρα 24-27). Στην Συμφωνία συμπεριλαμβάνεται ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής με χρήση ένοπλης βίας σε περίπτωση επίθεσης κατά της επικράτειας εκάστου των συμβαλλομένων (άρθρο 2). Η ελληνογαλλική συνεργασία συμφωνείται να καταπιάνεται με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την διάδοση των Όπλων Μαζικής Καταστροφής, τον έλεγχο των εξοπλισμών, τις ενεργειακές προκλήσεις, την μετανάστευση, την θαλάσσια ασφάλεια, τις υβριδικές απειλές, την παραπληροφόρηση, τις ρηξικέλευθες τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη (άρθρα 6, 11, 16).

 

Ειδικά, η ελληνογαλλική στρατιωτική συνεργασία αναπτύσσεται στα ενδεικτικά πεδία α’) ανταλλαγής εκπαιδευτών και φοιτητών από στρατιωτικά ιδρύματα, β´) συμμετοχής σε μαθήματα θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης, σεμινάρια, συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης και συμπόσια, που διοργανώνονται από στρατιωτικούς και πολιτικούς φορείς αμυντικού ενδιαφέροντος, γ´) ανταλλαγής Αξιωματικών-Συνδέσμων (ΑΣ), δ´) ανταλλαγής επισκέψεων σε στρατιωτικούς και πολιτικούς φορείς αμυντικού ενδιαφέροντος, ε´) ενδιαμέσων στάσεων και επισκέψεων σε κρατικά αεροσκάφη και πολεμικά πλοία, στ’) χρήσης προκαθορισμένων θαλάσσιων λιμένων και αερολιμένων για εκπαίδευση και επίγνωση του περιβάλλοντος της περιοχής, ζ´) ειδικών και χωριστών διευθετήσεων που διευκολύνουν την επιχειρησιακή χρήση εγκαταστάσεων θαλασσίων λιμένων και αερολιμένων αμφοτέρων των Μερών, η´) κοινών δραστηριοτήτων, εκπαίδευσης και στρατιωτικών ασκήσεων είτε επί του εδάφους είτε επί Ελληνικών ή Γαλλικών Κρατικών πλοίων ή αεροσκαφών, στο πλαίσιο της αυξημένης ναυτικής παρουσίας της Γαλλίας στην Μεσόγειο ή της κοινής συμμετοχής σε διμερείς ή πολυμερείς ασκήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο Πέλαγος, θ´) ανταλλαγής γνώσεων και εμπειρίας στους τομείς των επιχειρήσεων στο εξωτερικό, των ειρηνευτικών επιχειρήσεων του ΟΗΕ καθώς και της χρήσης στρατιωτικού εξοπλισμού, ι´) συμμετοχής σε κοινές αναπτύξεις δυνάμεων ή αναπτύξεις σε θέατρα επιχειρήσεων προς υποστήριξη κοινών συμφερόντων, όπως, για παράδειγμα, τις υπό γαλλική διοίκηση επιχειρήσεις στο Σαχέλ, ια´) συνεκπαίδευσης μεταξύ των Ειδικών Δυνάμεων, ιβ´) συνεργασίας στους τομείς αναγνώρισης απειλών στον κυβερνοχώρο και ανάπτυξης ικανοτήτων κυβερνο-άμυνας, ιγ´) συνεργασίας στους τομείς αναγνώρισης υβριδικών απειλών και ανάπτυξης κατάλληλων τρόπων αντιμετώπισης, ιδ´) αμοιβαίας υποστήριξης αναφορικά με τη συμμετοχή σε πολυεθνικές αμυντικές δομές, όπως για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Επέμβασης (ΕΙΕ), ιε´) οποιωνδήποτε άλλων δραστηριοτήτων, οι οποίες συμφωνούνται από κοινού από τα Μέρη στη βάση του κοινού τους συμφέροντος (άρθρο 18). Ως προϊόν της ελληνογαλλικής συνεργασίας επιδιώκεται, όχι μόνον ο καθορισμός κοινών θέσεων, αλλά και η από κοινού δράση, τόσο στις σχέσεις Ελλάδας και Γαλλίας με τις Η.Π.Α. την Ρωσία και την Κίνα, όσο και έναντι των κυριοτέρων περιφερειακών δυνάμεων, κατʼ εξοχήν στην Μεσόγειο Θάλασσα, στην Μέση Ανατολή, στην Αφρική και στα Βαλκάνια, επί σκοπώ πάντοτε ενίσχυσης του ρόλου της Ευρώπης. Προβλέπεται μάλιστα η σύσταση μιας Διευθύνουσας Επιτροπής (άρθρο 9) που θα συνέρχεται κατ’ έτος για την επίβλεψη της διμερούς στρατηγικής συνεργασίας· επίσης, ορίζεται η στενή συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων Εξωτερικών, συμπεριλαμβανομένων των διπλωματικών αποστολών και προξενικών αρχών (άρθρα 13-14), όπως και οι διαβουλεύσεις των Υπουργών Άμυνας (άρθρο 16) αλλά και οι κατ’ έτος συναντήσεις των διακλαδικών Επιτελείων (άρθρο 23), και η σύσταση μιας κοινής Επιτροπής Εξοπλισμών (άρθρα 26-27) που ομοίως θα συνέρχεται τουλάχιστον κατ’ έτος. Αποκλείεται η προσφυγή των δύο συμβαλλομένων μερών σε δικαιοδοτικά όργανα για την επίλυση τυχόν διαφορών μεταξύ τους, και ορίζεται ρητώς πως κάθε ανακύπτουσα διαφορά σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή της Συμφωνίας επιλύεται αποκλειστικά μέσω διαβουλεύσεων και διαπραγμάτευσης (άρθρο 28).

 

Η χρονική διάρκεια ισχύος της Συμφωνίας ορίζεται πενταετής με δυνατότητα ανανέωσης με νέα ρητή συμφωνία (άρθρο 31 παρ. 2). Η Συμφωνία μπορεί να τροποποιηθεί συναινετικά (άρθρο 31 παρ. 3), αλλά και να καταγγελθεί μονομερώς με προηγούμενη προ έτους γνωστοποίηση (άρθρο 31 παρ. 4).
Ακολούθως, δυνάμει της «Συμφωνίας για την ανανέωση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια» που υπογράφηκε στην Αθήνα στις 25 Απριλίου 2026, τροποποιήθηκε και ανανεώθηκε η αρχική Συμφωνία. Ειδικότερα, προστέθηκε στο άρθρο 18 της αρχικής Συμφωνίας, μία δέκατη έκτη (ιστ´) περίπτωση στρατιωτικής συνεργασίας, για την διευκόλυνση της ad hoc ανάπτυξης στρατιωτικών μονάδων στην επικράτεια καθενός από τα δύο Μέρη, ανάλογα με τις ανάγκες (άρθρο 2 παρ. 1). Επίσης, τροποποιήθηκε η παράγραφος 2 του άρθρου 31 της αρχικής Συμφωνίας, προβλεπομένης πλέον της σιωπηρής ανανέωσής της, μέσω διαδοχικών πενταετιών παρατάσεως της ισχύος της, εκτός και αν μεσολαβήσει μονομερής καταγγελία της συμφωνίας, η οποία πρέπει να γνωστοποιηθεί τουλάχιστον έξι μήνες πριν την λήξη της (άρθρο 2 παρ. 3). Τέλος, προστέθηκε ένα Παράρτημα (άρθρο 2 παρ. 4), στο οποίο ορίζεται πως ο έλεγχος των εξαγωγών εξοπλισμών θα γίνεται με σεβασμό στις διεθνείς δεσμεύσεις και σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία εκάστου συμβαλλόμενου μέρους, και επίσης πως η Γαλλική Υπηρεσία Αμυντικής Καινοτομίας θα συνεργάζεται με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, για την κάλυψη αναγκών α’) έγκαιρης προειδοποίησης, β’) χερσαίων συστημάτων, γ’) δορυφόρου στρατιωτικών επικοινωνιών, δ’) κρούσης σε βάθος, ε’) ναυτικών συστημάτων, στ’) συστημάτων διοίκησης και ελέγχου, ζ’) μη επανδρωμένων συστημάτων, η’) καινοτομίας, θ’) κάθε άλλης μελλοντικής συνεργασίας αμοιβαίου ενδιαφέροντος, ανάλογα με τις στρατηγικές εξελίξεις και τις δυνατότητες στην Ευρώπη.

 

Αν και η «Συμφωνία για την εγκαθίδρυση στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην άμυνα και την ασφάλεια» υπερχειλίζει από κρίσιμες διατάξεις που σηματοδοτούν την στενότατη συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας, η πλέον διάσημη πρόβλεψή της είναι η ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 2 της Συμφωνίας προβλέπεται πως «Τα Μέρη παρέχουν το ένα στο άλλο βοήθεια και συνδρομή, με όλα τα κατάλληλα μέσα που έχουν στην διάθεσή τους, κι εφόσον υφίσταται ανάγκη με τη χρήση ένοπλης βίας, εάν διαπιστώσουν από κοινού ότι μία ένοπλη επίθεση λαμβάνει χώρα εναντίον της επικράτειας ενός από τα δύο, σύμφωνα με το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Πως όμως ερμηνεύεται και εφαρμόζεται αυτή η ρήτρα; Όπως ρητώς ορίζεται στο Άρθρο 2 της Συμφωνίας, η ρήτρα αμυντικής συνδρομής εφαρμόζεται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της χρήσης ένοπλης βίας, ιδίως τον Χάρτη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών και το άρθρο 51 αυτού, περί νόμιμης άμυνας, που ορίζει πως «Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δε θα εμποδίζει το φυσικό δικαίωμα της ατομικής ή συλλογικής νόμιμης άμυνας, σε περίπτωση που ένα Μέλος των Ηνωμένων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση, ως τη στιγμή που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα πάρει τα αναγκαία μέτρα για να διατηρήσει τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια· τα μέτρα που θα παίρνουν τα Μέλη των Ηνωμένων Εθνών κατά την άσκηση αυτού του δικαιώματος της νόμιμης άμυνας θα ανακοινώνονται αμέσως στο Συμβούλιο Ασφαλείας, και σε καμία περίπτωση δε θα θίγουν την εξουσία και την υποχρέωση που έχει το Συμβούλιο Ασφαλείας, σύμφωνα με αυτόν το Χάρτη, να αναλαμβάνει οποτεδήποτε τη δράση που κρίνει αναγκαία για τη διατήρηση ή για την αποκατάσταση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας». Προσέτι, για την ενεργοποίηση της ελληνογαλλικής ρήτρας αμυντικής συνδρομής πρέπει να λαμβάνει χώρα επίθεση στην «επικράτεια» των συμβαλλομένων, δηλαδή στην γεωγραφική ζώνη όπου ασκείται η κρατική κυριαρχία, ήτοι στο έδαφος και στα χωρικά ύδατα. Επίσης, σύμφωνα με τα γενικώς ισχύοντα στο διεθνές δίκαιο της χρήσης ένοπλης βίας, πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις ώστε να υφίσταται δικαίωμα νόμιμης άμυνας: α’) να λαμβάνει χώρα ένοπλη επίθεση (armed attack), πραγματική, παρούσα και άμεση (imminent), όχι δηλαδή υποθετική ή μελλοντική, β’) να συντρέχει αναγκαιότητα (necessity) στην χρήση ένοπλης βίας για την άμυνα του κράτους, δηλαδή να μην απομένει άλλη επιλογή και η ένοπλη αντίδραση να είναι η τελευταία λύση, γ’) να υπάρχει αναλογικότητα (proportionality) στην χρήση ένοπλης βίας, συνεπώς η άμυνα να είναι ανάλογη της επίθεσης και η καταφυγή στην ένοπλη βία να μην υπερβαίνει τα απαραίτητα όρια που επιβάλλονται για την απόκρουση της επίθεσης και την αποκατάσταση της ασφάλειας, δ’) η άμυνα να αποσκοπεί στην προστασία της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας του κράτους, δηλαδή στην απόκρουση της επίθεσης και στην αποκατάσταση του status quo ante, ούτως ώστε να μην μετατρέπεται σε τιμωρητική επίθεση, άγοντας ιδίως σε κατάληψη εδαφών, πράξη που θα καθιστούσε την άμυνα παράνομη, ε’) να ανακοινώνεται η χρήση ένοπλης βίας ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, μέχρι το Συμβούλιο Ασφαλείας να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Επίσης, η ρήτρα αμυντικής συνδρομής συνυπάρχει με τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων στο πλαίσιο της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να τις παρακάμπτει, και έτσι στο Άρθρο 30 των Τελικών Διατάξεων ορίζεται πως «Τα Μέρη εφαρμόζουν τις διατάξεις της παρούσας Συμφωνίας σύμφωνα με τις διεθνείς υποχρεώσεις τους και τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις τους».

 

Έχει η συμφωνία αμυντικής συνδρομής αυτόματη εφαρμογή σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης; Θα προστρέξει αυτομάτως η Γαλλία να συστρατευθεί με την Ελλάδα και αντιστρόφως, στην περίπτωση κατά την οποία μία εκ των δύο χωρών δεχθεί ένοπλη επίθεση; Όχι, γιατί η συνδρομή που προβλέπεται από τη Συμφωνία είναι μεν μια δεσμευτική διεθνής υποχρέωση και όχι μια απλή πολιτική δήλωση, όμως εξαρτάται από κρατική απόφαση για το είδος, το εύρος και τον τρόπο παροχής βοήθειας. Δεν εφαρμόζεται δηλαδή αυτομάτως με την έναρξη μιας επίθεσης, αν και η μη παροχή καθόλου συνδρομής, χωρίς νόμιμη αιτία, μπορεί να εγείρει ζήτημα διεθνούς ευθύνης του παραβάτη της υποχρέωσης.

 

Θα μπορούσε η Ελλάδα να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο ή σε διαιτησία, αν η Γαλλία παραβιάσει την Συμφωνία, και αντιστρόφως; Όχι, γιατί σύμφωνα με το Άρθρο 28 της Συμφωνίας ορίζεται πως «κάθε διαφορά μεταξύ των Μερών σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή της παρούσας Συμφωνίας επιλύεται αποκλειστικά μέσω διαβουλεύσεων και διαπραγμάτευσης μεταξύ των Μερών». Η Συμφωνία χαρακτηρίζεται από την έλλειψη ρήτρας διεθνούς δικαιοδοσίας, δηλαδή δεν αναγνωρίζει, και μάλιστα αποκλείει το δικαίωμα προσφυγής των μερών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή σε άλλο διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, στην περίπτωση παραβίασης των όρων της.

 

Μπορεί η Ελλάδα να εξαναγκάσει την Γαλλία να τηρεί αυτήν την Συμφωνία, και αντιστρόφως; Όχι, η Ελλάδα δεν μπορεί να εξαναγκάσει μονομερώς την Γαλλία να τηρήσει την Συμφωνία, διότι ως γνωστόν δεν υφίσταται υπερεθνική εκτελεστική αρχή που να επιβάλλει καταναγκαστικά την συμμόρφωση των κρατών με τις διεθνείς υποχρεώσεις τους. Έκαστο συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να επιδιώξει την συμμόρφωση του αντισυμβαλλομένου είτε μέσω διπλωματικών διαύλων, τουτέστιν διαβουλεύσεων, διαμαρτυριών και δια της ενεργοποίησης των κοινών επιτροπών που προβλέπει η Συμφωνία, είτε μέσω επισήμων διαπραγματεύσεων.

 

Σε ποιες περιπτώσεις, θα μπορούσε η Ελλάδα και η Γαλλία να αρνηθούν αλλήλοις την αμυντική συνδρομή, ακόμη και όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις νόμιμης άμυνας κατά το διεθνές δίκαιο, άνευ προηγούμενης καταγγελίας και χωρίς να παραβιάσουν το Άρθρο 2 της Συμφωνίας; Η Συμφωνία δεν καθιερώνει αυτόματη ή αντικειμενική υποχρέωση αμυντικής συνδρομής, μάλιστα η εκτίμηση περί ύπαρξης ένοπλης επίθεσης στην επικράτεια του αντισυμβαλλομένου και σχετικά με την αναγκαιότητα και αναλογικότητα της συνδρομής, αποτελεί κυριαρχική αξιολόγηση εκάστου συμβαλλομένου μέρους, με αποτέλεσμα η μη σύμπτωση απόψεων και η διαφορά στην εκτίμηση μεταξύ των συμβαλλομένων για την ύπαρξη ένοπλης επίθεσης να μην συνιστά αυτομάτως παραβίαση του Άρθρου 2 της Συμφωνίας. Αν και η Συμφωνία δεν περιέχει ρητή ρήτρα περιπτώσεων άρνησης της αμυντικής συνδρομής, η ερμηνεία του Άρθρου 2 γίνεται σύμφωνα με το γενικό διεθνές δίκαιο, το οποίο αναγνωρίζει ότι κάθε συμβαλλόμενο κράτος δεν υποχρεούται να ενεργήσει όταν τίθενται σε σοβαρό κίνδυνο η εθνική του ασφάλεια, η συνταγματική του τάξη και οι θεμελιώδεις κρατικές του λειτουργίες.

 

Έχει το δικαίωμα η Ελλάδα να απαιτήσει από την Γαλλία να μην εξάγει όπλα στην Τουρκία; Εμμέσως συνάγεται πως στην περίπτωση ένοπλης επίθεσης της Τουρκίας στην Ελλάδα, η Γαλλία υποχρεούται να μην βοηθά το επιτιθέμενο κράτος, εν προκειμένω την Τουρκία, αλλιώς θα παραβιάσει την υποχρέωση αμυντικής συνδρομής του Άρθρου 2 της Συμφωνίας. Όμως αυτή η υποχρέωση δεν ισχύει όσο υπάρχει ειρήνη. Στην Συμφωνία δεν υπάρχει διάταξη που είτε να απαγορεύει εξαγωγές οπλικών συστημάτων της Γαλλίας προς τρίτα κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, είτε να προβλέπει δικαίωμα της Ελλάδας να ασκεί έλεγχο στην γαλλική πολιτική εξαγωγών και να συνδέει την διμερή αμυντική συνδρομή με αποκλεισμό τρίτων χωρών, ειδικά της Τουρκίας, ενώ η γενική αναφορά σε «στρατηγική συνεργασία» δεν αρκεί για να θεμελιώσει τέτοια υποχρέωση. Επίσης στην Συμφωνία δεν συμπεριλαμβάνεται μήτε ρητή διάταξη μη εξαγωγής όπλων προς συγκεκριμένο κράτος και ρήτρα ασφαλείας που να συνδέει τις εξαγωγές με απειλή πολέμου κατά συμβαλλόμενου μέρους, μήτε σαφής μηχανισμός ελέγχου και κυρώσεων. Μάλιστα, στο Παράρτημα της ανανεωμένης Συμφωνίας αναφέρεται ρητά ότι η εμβάθυνση της συνεργασίας, «ιδίως όσον αφορά τον έλεγχο των εξαγωγών και τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας», γίνεται με «με σεβασμό στις διεθνείς τους δεσμεύσεις και σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία καθενός από τα Μέρη» – συνεπώς η Γαλλία κρίνει μόνη της αν μια εξαγωγή όπλων είναι επιτρεπτή βάσει του δικού της εθνικού δικαίου και των διεθνών δεσμεύσεών της.

 

Η ρήτρα αμυντικής συνδρομής του Άρθρου 2 της ελληνογαλλικής Συμφωνίας λειτουργεί παράλληλα αλλά ανεξάρτητα προς το Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού (ΝΑΤΟ), καθώς και προς το Άρθρο 42 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) καθιερώνεται ρήτρα συλλογικής άμυνας και μία ένοπλη επίθεση κατά ενός Συμμάχου θεωρείται επίθεση κατά όλων, με συνέπεια την υποχρέωση στρατιωτικής συνδρομής, μία δέσμευση που είναι κανονιστική και δεσμευτική στο επίπεδο του διεθνούς δικαίου, αν και το είδος της συνδρομής αποφασίζεται από κάθε κράτος – όμως σύμφωνα την αυθεντική ερμηνεία που έχει δοθεί στο Άρθρο 5 της Συνθήκης από την Γενική Γραμματεία του ΝΑΤΟ κατά την διάρκεια της θητείας ως Γενικού Γραμματέα, του Ιωσήφ Λουνς, αυτή η συλλογική αμυντική συνδρομή δεν παρέχεται σε περίπτωση πολέμου μεταξύ κρατών μελών της Συμμαχίας, όπως στην περίπτωση ελληνοτουρκικού πολέμου. Συνεπώς, το Άρθρο 2 της ελληνογαλλικής Συμφωνίας έρχεται να καλύψει ένα κενό στο σύστημα άμυνας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Επιπροσθέτως το Άρθρο 2 της ελληνογαλλικής Συμφωνίας λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Άρθρο 42 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεούνται να παράσχουν βοήθεια και συνδρομή σε κράτος μέλος που υφίσταται επίθεση, διατηρώντας όμως διακριτική ευχέρεια ως προς το είδος και την έκταση της συνδρομής, και χωρίς να προβλέπεται θεσμικός μηχανισμός εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και χωρίς το άρθρο 42 παρ. 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προβλέπει μήτε ψηφοφορία και απόφαση οργάνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μήτε μηχανισμό κυρώσεων ή δικαστικό έλεγχο συμμόρφωσης, ενώ η εφαρμογή του στηρίζεται στην αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της καλής πίστης μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Εν κατακλείδι, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Γαλλία αξιοποιώντας προοδευτικά τόσο την αντανακλαστική επιφύλαξη που κατέλειψε στην Ελλάδα, η τριετής Κατοχή της από την Γερμανία, όσο και τον αρνητικό ρόλο του βρετανικού παράγοντα στην πρόκληση του Κυπριακού προβλήματος, προέβαλε σταδιακά ως η μόνη μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη που θα μπορούσε να αποτελέσει ειλικρινή στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, αναπτύσσοντας μια σχέση εμπιστοσύνης που εμπεδώθηκε από τον θετικό ρόλο της Γαλλίας στην ελληνική Μεταπολίτευση (1974), στην ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (1981) και στην διατήρησή της στην Ευρωζώνη (2015) – και κορωνίδα αυτής της ελληνογαλλικής στρατηγικής εταιρικής σχέσης είναι η Συμφωνία για την άμυνα και την ασφάλεια (2021).

Το Στενό του Ορμούζ ως σημείο ασφυξίας: Πόλεμος, αποκλεισμός και η αποδιάρθρωση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών

0

The Cradle

Ο αποκλεισμός στο Στενό του Ορμούζ έχει στραγγαλίσει τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, προκαλώντας σοκ στις τιμές και αποκαλύπτοντας βαθιά ρήγματα από τον Περσικό Κόλπο έως την Ευρώπη και την Ασία.

 

MAY 1, 2026

Φωτογραφία: The Cradle

Οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας δυσκολεύονται να απορροφήσουν το σοκ του πολέμου στη Δυτική Ασία. Η διατάραξη σχεδόν 20 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως σε εξαγωγές αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων, σε συνδυασμό με την περιορισμένη δυνατότητα παράκαμψης του Στενού του Ορμούζ, έχει ασκήσει πίεση τόσο στους παραγωγούς όσο και στις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές.

Το ζήτημα υπερβαίνει τις διαλυμένες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η άνοδος των τιμών στις αγορές αργού πετρελαίου και πετροχημικών έχει ήδη αρχίσει να εξαπλώνεται προς τα έξω.

Από τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, οι τιμές του αργού έχουν εκτιναχθεί από περίπου 70 δολάρια το βαρέλι σε περίπου 120 δολάρια έως τα τέλη Απριλίου, ενώ τα διυλισμένα προϊόντα αυξάνονται ακόμη ταχύτερα, εν μέσω περιορισμένης προσφοράς και πιέσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Fuel markets under strain

Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει αναγκάσει τα εξαγωγικά διυλιστήρια να περιορίσουν τη λειτουργία τους ή να σταματήσουν εντελώς την παραγωγή, καθώς οι αποθηκευτικοί χώροι γεμίζουν. Πλέον, περισσότερα από 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλιστικής δυναμικότητας βρίσκονται σε κίνδυνο. Αν και η παραγωγή σε άλλες περιοχές μπορεί θεωρητικά να αντισταθμίσει τις απώλειες, οι περιορισμοί στις μεταφορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα περιορίζουν σημαντικά το εύρος αυτής της προσαρμογής.

Η πιο άμεση πίεση έχει εμφανιστεί στο ντίζελ και στα αεροπορικά καύσιμα. Αυτό που ξεκίνησε ως προειδοποίηση από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας έχει πλέον μετατραπεί σε συγκεκριμένες διαταραχές. Η γερμανική αεροπορική εταιρεία Lufthansa έχει ήδη ανακοινώσει την ακύρωση 20.000 πτήσεων λόγω ελλείψεων καυσίμων, ενώ η ολλανδική Transavia ακολούθησε με περικοπές στο πρόγραμμά της για τον Μάιο και τον Ιούνιο. Τα στοιχεία της IATA δείχνουν ότι οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 105% σε ετήσια βάση.

Η μείωση των προμηθειών υγροποιημένου πετρελαϊκού αερίου και νάφθας έχει αναγκάσει τους παραγωγούς πετροχημικών να περιορίσουν την παραγωγή πολυμερών, επιτείνοντας τις απώλειες σε ολόκληρο τον κλάδο. Οι χώρες-καταναλωτές έχουν στραφεί στα υφιστάμενα αποθέματα για να μετριάσουν το πλήγμα. Τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων ανέρχονται σε περίπου 8,2 δισεκατομμύρια βαρέλια, με σχεδόν τα μισά να βρίσκονται στα κράτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.

Τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας συμφώνησαν τον Μάρτιο να απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, τέτοιου είδους μέτρα μπορούν μόνο να καθυστερήσουν βαθύτερες διαταραχές. Δεν αντιμετωπίζουν τη δομική ζημιά που εξελίσσεται στα δίκτυα παραγωγής και διανομής.

 

 

Structural damage and limited relief

Η κλίμακα των ζημιών στις ενεργειακές υποδομές σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο είναι σημαντική. Ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, έχει προειδοποιήσει ότι η ενεργειακή παραγωγή που χάθηκε λόγω της σύγκρουσης θα μπορούσε να χρειαστεί περίπου δύο χρόνια για να αποκατασταθεί. Οι αποστολές που συνδέονται με προπολεμικά συμβόλαια συνεχίζονται, όμως οι νέες φορτώσεις δεξαμενόπλοιων πάγωσαν τον Μάρτιο, διακόπτοντας τις ροές προς την Ασία.

Τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη κατά μήκος του Κόλπου απορροφούν το βαρύτερο πλήγμα. Εγκαταστάσεις έχουν χτυπηθεί, η παραγωγή έχει μειωθεί και οι απώλειες αυξάνονται με κάθε μέρα που περνά. Μια πλήρης αποτίμηση των ζημιών παραμένει αδύνατη προς το παρόν, αν και οι προβλέψεις δείχνουν ότι η ανάκαμψη θα απαιτήσει αρκετά χρόνια.

Η παραγωγική ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας έχει υποστεί μετρήσιμες ζημιές. Το Κατάρ έχει χάσει σχεδόν το ένα πέμπτο της παραγωγής του σε υγροποιημένο φυσικό αέριο, ένα κενό που δεν θα αποκατασταθεί γρήγορα. Σε ολόκληρη την περιοχή, εκτιμάται ότι 2,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλιστικής δυναμικότητας βρίσκονται εκτός λειτουργίας. Περίπου το 10% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου παραμένει διαταραγμένο, ένα έλλειμμα που δεν μπορεί να αντισταθμιστεί όσο το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό.

Ακόμη και υπό ευνοϊκές συνθήκες, μια κατάπαυση του πυρός και η επαναλειτουργία του στενού δεν θα έφερναν άμεση ομαλοποίηση. Οι αγορές θα χρειάζονταν τουλάχιστον έξι μήνες για να σταθεροποιηθούν.

 

 

Constrained alternatives

Η Σαουδική Αραβία επιβεβαίωσε επίσης μείωση κατά 600.000 βαρέλια ημερησίως στην παραγωγική της ικανότητα και πτώση κατά 700.000 βαρέλια στις ροές μέσω του αγωγού East–West Pipeline. Η διαδρομή αυτή, που συνδέει τα κοιτάσματα του Κόλπου με την Ερυθρά Θάλασσα, υπήρξε κρίσιμη για τη διατήρηση των εξαγωγών. Η ζημιά σε αντλιοστάσιο λίγο μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός ανέδειξε την ευαλωτότητά της.

Πρόσθετα πλήγματα στα κοιτάσματα Manifa και Hurays έχουν μειώσει την παραγωγή κατά περίπου 300.000 βαρέλια ημερησίως. Συνολικά, η παραγωγική ικανότητα της Σαουδικής Αραβίας έχει μειωθεί κατά τουλάχιστον 5%. Ακόμη και αν το Στενό του Ορμούζ ανοίξει ξανά, το βασίλειο θα δυσκολευτεί να αντισταθμίσει πλήρως τους χαμένους όγκους παραγωγής.

Η θέση του Κατάρ ως βασικού προμηθευτή υγροποιημένου φυσικού αερίου έχει επίσης υπονομευθεί. Μετά τα πλήγματα που συνδέονται με την ευρύτερη σύγκρουση, το βιομηχανικό συγκρότημα Ras Laffan υπέστη ζημιές που θα χρειαστούν χρόνια για να αποκατασταθούν. Η QatarEnergy εκτιμά ότι έχει επηρεαστεί περίπου το 17% της εξαγωγικής δυναμικότητας LNG, με τα χρονοδιαγράμματα αποκατάστασης να κυμαίνονται από τρία έως πέντε χρόνια.

Οι επιπτώσεις επεκτείνονται ακόμη περισσότερο. Μια μονάδα μετατροπής φυσικού αερίου σε υγρά καύσιμα, η οποία λειτουργεί από κοινού με τη Shell, έχει επίσης πληγεί, μειώνοντας τη δυναμικότητα για τουλάχιστον έναν χρόνο. Πλέον αναμένονται ετήσιες απώλειες περίπου 12,8 εκατομμυρίων τόνων LNG.

Ρήγματα εντός του ΟΠΕΚ και περιφερειακές επιπτώσεις

Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ σηματοδοτεί μια σημαντική μεταβολή εντός του ενεργειακού μπλοκ. Τόσο οι οικονομικές πιέσεις όσο και οι πολιτικές εντάσεις φαίνεται ότι διαμόρφωσαν αυτή την κίνηση. Η μακροχρόνια δυσαρέσκεια για τις ποσοστώσεις παραγωγής έχει συγκλίνει με την οικονομική πίεση που επέβαλε ο πόλεμος.

Η αποχώρηση είναι πιθανό να βαθύνει τις τριβές με τη Σαουδική Αραβία, ενώ εγείρει ευρύτερα ερωτήματα για τη συνοχή του ίδιου του ΟΠΕΚ. Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι το Ντουμπάι δεν έλαβε μόνο του αυτή την απόφαση. Θα πρέπει να ιδωθεί ως μια νέα φάση στα σχέδια της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ να δημιουργήσουν ρήγμα στον Κόλπο και να αποδυναμώσουν τον ρόλο του ΟΠΕΚ ως καρτέλ. Με την απόφαση να τίθεται σε ισχύ σήμερα, τα ΗΑΕ τερματίζουν τη 58χρονη συμμετοχή τους στον οργανισμό.

Η σύγκρουση αποκάλυψε επίσης τις ευπάθειες της ίδιας της ενεργειακής υποδομής των ΗΑΕ. Το διυλιστήριο Ruwais, με δυναμικότητα 922.000 βαρελιών ημερησίως, ήταν μεταξύ των πρώτων στόχων. Οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Habshan ανέστειλαν τη λειτουργία τους αρκετές φορές, ενώ εκρήξεις σε υπεράκτια κοιτάσματα σταμάτησαν την παραγωγή.

Το λιμάνι της Fujairah επέτρεψε τη συνέχιση των εξαγωγών εκτός του Στενού του Ορμούζ, όμως οι επανειλημμένες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης και μεταφοράς προκάλεσαν διαδοχικές προσωρινές διακοπές λειτουργίας. Η έκταση της διαταραχής θα ήταν πολύ μεγαλύτερη χωρίς αυτή την εναλλακτική διαδρομή.

Δημοσκόπηση

Ποια θα είναι η πιο καθοριστική οικονομική συνέπεια της κρίσης στο Στενό του Ορμούζ;

Επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Ασία, που θα συμπαρασύρει προς τα κάτω την παγκόσμια ζήτηση

Παρατεταμένος ενεργειακός πληθωρισμός που θα πλήξει την Ευρώπη και τις εισαγωγικές οικονομίες

Απώλειες εσόδων και καθυστερήσεις στην ανάκαμψη για τους παραγωγούς του Κόλπου

Ευρύτερη παγκόσμια επιβράδυνση λόγω εμπορικών και εφοδιαστικών σοκ

13 ψήφοι, απομένουν 5 ημέρες και 7 ώρες

Οι ενεργειακές αρτηρίες μιας περιοχής υπό πίεση

Τα διυλιστήρια Mina al-Ahmadi και Mina Abdullah του Κουβέιτ έχουν δεχθεί επανειλημμένα πλήγματα, αλλά παραμένουν σε λειτουργία. Πριν από τον πόλεμο, και τα δύο αποτελούσαν σημαντικούς προμηθευτές αεροπορικών καυσίμων προς την Ευρώπη και διυλισμένων προϊόντων προς την Ασία. Οι διαταραχές σε αυτές τις ροές έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού και στις δύο περιοχές.

Το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου του ΟΠΕΚ, συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο, λόγω της έλλειψης εναλλακτικών εξαγωγικών διαδρομών. Το ουσιαστικό κλείσιμο του Στενού ανάγκασε τη χώρα να διακόψει πάνω από τα τρία τέταρτα της παραγωγής της, μειώνοντας την παραγωγή από 4,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε περίπου 800.000.

Οι επιθέσεις σε υποδομές, μεταξύ αυτών και στο κοίτασμα Rumaila, έχουν επιδεινώσει την κρίση. Οι εσωτερικές διαιρέσεις του Ιράκ περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την εικόνα, με ανταγωνιστικούς δρώντες που υποστηρίζονται από περιφερειακές δυνάμεις. Ακόμη κι αν η σημερινή σύγκρουση αποκλιμακωθεί, η χώρα παραμένει εκτεθειμένη σε νέα αστάθεια.

Το Ιράν έχει δεχθεί πολλαπλά πλήγματα σε αποθήκες καυσίμων και ενεργειακές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars. Αν και οι βασικές εξαγωγικές υποδομές στο νησί Kharg έχουν σε μεγάλο βαθμό αποφύγει τις ζημιές, αρκετές παραγωγικές μονάδες έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας.

Παρά την οικονομική πίεση, ο πόλεμος έχει προκαλέσει έναν βαθμό εσωτερικής συσπείρωσης. Η δυσκολότερη φάση ενδέχεται να έρθει μετά το τέλος των εχθροπραξιών, όταν η χώρα θα πρέπει να επιχειρήσει να σταθεροποιήσει τόσο την οικονομία όσο και τον ενεργειακό της τομέα.

Το Ομάν έχει αντιμετωπίσει συγκριτικά περιορισμένες διαταραχές και μπορεί να βγει από την κρίση σε πιο σταθερή θέση σε σχέση με τους γείτονές του. Οι δραστηριότητες στο λιμάνι Salalah έχουν επηρεαστεί, οδηγώντας τη Maersk να αναστείλει τη δραστηριότητά της, όμως η κλίμακα των ζημιών παραμένει περιορισμένη.

Το Μπαχρέιν αποτελεί διαφορετική περίπτωση, καθώς κήρυξε ανωτέρα βία στις 9 Μαρτίου, μετά από επίθεση στο διυλιστήριο Sitra, γεγονός που οδήγησε ουσιαστικά στη διακοπή της λειτουργίας του. Οι ζημιές είναι σοβαρές και η πλήρης αποκατάσταση θα μπορούσε να χρειαστεί μήνες. Ακόμη πιο πιεστικό ζήτημα για το Μπαχρέιν είναι η εσωτερική αναταραχή, με τις εντάσεις ανάμεσα στη σουνιτική κυβερνώσα μειονότητα και τη σιιτική πλειονότητα να ενισχύουν τους φόβους για νέα εξέγερση.

Global spillover and shifting balances

Οι επιπτώσεις της σύγκρουσης εκτείνονται πολύ πέρα από τον Κόλπο. Οι αναδυόμενες οικονομίες της Νότιας Ασίας και η Ιαπωνία έχουν επωμιστεί ορισμένα από τα υψηλότερα κόστη, όπως αναμενόταν. Η Κίνα φαίνεται να βρίσκεται σε καλύτερη θέση, επωφελούμενη εν μέρει από την προετοιμασία της και από τη σχετική αποδυνάμωση των περιφερειακών ανταγωνιστών της.

Οι εντάσεις στο Στενό της Μαλάκας προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας, ενισχύοντας το ενδεχόμενο περαιτέρω διαταραχών στις παγκόσμιες εμπορικές οδούς.

Η Ευρώπη αναμένεται επίσης να απορροφήσει σημαντικό μέρος του βάρους. Το ενεργειακό κόστος έχει ήδη εκτιναχθεί μετά τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, ενώ η σημερινή κρίση επηρεάζει τόσο τις ελλείψεις στην προσφορά όσο και τις πιέσεις στις τιμές.

Αντίθετα, οι πλούσιες σε ενεργειακούς πόρους οικονομίες της αμερικανικής ηπείρου είναι καλύτερα προστατευμένες, ενώ τα κράτη που εξαρτώνται από τις εισαγωγές αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση. Παρόμοιος διαχωρισμός παρατηρείται και στην Αφρική, με παραγωγούς όπως η Αλγερία και η Νιγηρία να βρίσκονται σε θέση να επωφεληθούν, ενώ άλλες χώρες παραμένουν ευάλωτες.

Μακροπρόθεσμη αβεβαιότητα

Οι ζημιές που προκάλεσε η κρίση στο Στενό του Ορμούζ θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο χρόνια για να αντιμετωπιστούν, και πιθανότατα περισσότερο. Οι προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 ήδη αναθεωρούνται προς τα κάτω.

Ακόμη και υπό σχετικά σταθερές συνθήκες, το οικονομικό κόστος θα επιβαρύνει σοβαρά τους παραγωγούς του Κόλπου, καθώς και τις ασιατικές και ευρωπαϊκές οικονομίες. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Ανατολική και Νότια Ασία, ειδικότερα, έχει ευρύτερες συνέπειες για την παγκόσμια ζήτηση.

Οι τιμές του αργού πετρελαίου είναι απίθανο να επιστρέψουν σύντομα στα προπολεμικά επίπεδα των περίπου 70 δολαρίων το βαρέλι. Τα κόστη μεταφοράς, ασφάλισης και ναύλων θα παραμείνουν αυξημένα, τροφοδοτώντας ευρύτερο πληθωρισμό στα εμπορεύματα. Ως αποτέλεσμα, οι ευθραυστότητες στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα αναμένεται να βαθύνουν.

Καθώς μια νέα ισορροπία αρχίζει να διαμορφώνεται, νέες εντάσεις φαίνονται πιθανές. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες ενδέχεται να επεκταθούν πέρα από τις ενεργειακές αγορές, διασταυρούμενες με τις κλιματικές πιέσεις που συνεχίζουν να εντείνονται στο παρασκήνιο.

The Cradle

ΑΕΡΟΝΑΥΤΙΚΗ Πετώντας πιο γρήγορα και πιο ψηλά

0

Το ερευνητικό αεροσκάφος χαμηλού θορύβου υπερηχητικής πτήσης X-59 της NASA εκτελεί ελιγμό αυτόματης κύλισης από τη μία πλευρά στην άλλη κατά τη διάρκεια δοκιμαστικής πτήσης πάνω από την έρημο Μοχάβε της Καλιφόρνιας. Στο πλαίσιο της φάσης επέκτασης του φακέλου πτήσης του, το X-59 πραγματοποιεί ελιγμούς που επιτρέπουν στην ομάδα να αξιολογήσει δεδομένα, προσφέροντας καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το αεροσκάφος στον αέρα.

NASA / Lori Losey

Καθώς το πειραματικό αεροσκάφος X-59 της NASA συνεχίζει να πετά όλο και πιο ψηλά και πιο γρήγορα, η ομάδα αναλύει τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια μιας σειράς ελιγμών εν πτήσει. Σε πρόσφατες δοκιμές πάνω από την έρημο Μοχάβε της Καλιφόρνιας, οι πιλότοι υπέβαλαν το αεροσκάφος σε μια σειρά από κινήσεις — από πλευρικές κλίσεις τύπου «φτερό με φτερό» μέχρι ανόδους και καθόδους που θυμίζουν τρενάκι του λούνα παρκ — προκειμένου να μελετήσουν πώς οι αεροδυναμικές δυνάμεις επηρεάζουν τη σταθερότητα και τον έλεγχο.

Το X-59 βρίσκεται στο επίκεντρο της αποστολής Quesst της NASA, η οποία έχει ως στόχο να καταστήσει εφικτές τις αθόρυβες εμπορικές υπερηχητικές πτήσεις πάνω από ξηρά. Με τη χρήση του X-59, η NASA αναπτύσσει σχέδια και τεχνολογίες που θα μπορεί να αξιοποιήσει η βιομηχανία για την κατασκευή μιας νέας γενιάς υπερηχητικών αεροσκαφών χαμηλού ηχητικού κρότου. Στο πλαίσιο της αποστολής, η NASA θα πετάξει τελικά το X-59 πάνω από επιλεγμένες κοινότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να συλλέξει δεδομένα για το πώς αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι τα ήπια ηχητικά «χτυπήματα» του αεροσκάφους. Οι πληροφορίες αυτές θα δοθούν σε αμερικανικές και διεθνείς ρυθμιστικές αρχές, προκειμένου να συμβάλουν στη διαμόρφωση των μελλοντικών κανόνων για τις υπερηχητικές πτήσεις.

Το μοναδικό στο είδος του X-59

Η φάση επέκτασης του φακέλου πτήσης κάθε πειραματικού αεροσκάφους είναι κρίσιμη, όχι μόνο για να ωθηθεί το αεροσκάφος σε μεγαλύτερα ύψη και ταχύτητες, αλλά και για να γίνει κατανοητό πώς συμπεριφέρεται κατά την πτήση.

Καθώς το πειραματικό αεροσκάφος X-59 της NASA προχωρά στη φάση επέκτασης του φακέλου πτήσης του, η ομάδα αξιολογεί τα δεδομένα που συλλέγονται κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων ελιγμών, τους οποίους εκτελεί ο πιλότος του X-59 εν πτήσει.

Αυτό προσφέρει στους μηχανικούς σημαντική εικόνα για την απόδοση του αεροσκάφους, εξετάζοντας τη δυναμική της δομής, τα φορτία και την απόδοση των συστημάτων ελέγχου πτήσης. Παρακάτω περιγράφονται ορισμένοι από τους ελιγμούς δοκιμαστικής πτήσης του X-59 κατά το πρώτο τμήμα των δοκιμών του:

Ένας ελιγμός τύπου “rollercoaster” περιλαμβάνει μια ακολουθία κινήσεων κατά τις οποίες το αεροσκάφος στρέφει τη μύτη του προς τα πάνω και προς τα κάτω, ώστε να γίνει καλύτερα κατανοητή η επίδραση των αεροδυναμικών δυνάμεων και να χαρακτηριστούν η σταθερότητα και ο έλεγχός του.

Ένας ελιγμός bank-to-bank είναι όταν ένα αεροσκάφος κυλίεται απαλά από τη μία πλευρά στην άλλη, για παράδειγμα γέρνοντας τα φτερά του προς τα δεξιά και στη συνέχεια επιστρέφοντας ομαλά σε οριζόντια θέση, πριν γείρει προς τα αριστερά.

Ένας ελιγμός διέγερσης πτερυγισμού εισάγει σκόπιμες δονήσεις στη δομή του αεροσκάφους κατά την πτήση, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα όρια πτερυγισμού του αεροσκάφους είναι καλά κατανοητά και ότι η δομή του διατηρεί ασφαλή περιθώρια σε όλο το φάσμα του φακέλου πτήσης.

Ένας ελιγμός ώθησης με τα φτερά οριζόντια είναι μια ελεγχόμενη κίνηση καθόδου της μύτης του αεροσκάφους, ενώ τα φτερά παραμένουν σε οριζόντια θέση. Χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της διαμήκους σταθερότητας, της απόκρισης στην πρόνευση και των χαρακτηριστικών αντιστάθμισης του αεροσκάφους σε μια συγκεκριμένη συνθήκη δοκιμής.

Ένας ελιγμός έκτασης του συστήματος προσγείωσης περιλαμβάνει την έκταση του συστήματος προσγείωσης του αεροσκάφους σε ελεγχόμενη ταχύτητα και διαμόρφωση, ώστε οι μηχανικοί να μπορούν να μετρήσουν τα αεροδυναμικά, δομικά και χειριστικά χαρακτηριστικά της ανάπτυξης του συστήματος προσγείωσης. Η διαδικασία αυτή μπορεί να προκαλέσει απότομες αλλαγές στην οπισθέλκουσα, στην πρόνευση, στους κραδασμούς και στη ροή του αέρα. Η ανάσυρση του συστήματος προσγείωσης δοκιμάστηκε στο πλαίσιο του πρώτου τμήματος των δοκιμαστικών πτήσεων επέκτασης του φακέλου πτήσης του X-59.

 

Κ. Χολέβας: Ελλάς-Κύπρος-Γαλλία και στο βάθος Ινδία

0

Η Γαλλία διά του Προέδρου Μακρόν υπέγραψε εννέα συμφωνίες με την Ελλάδα, ενώ αναμένεται να υπογράψει τον Ιούνιο τη συμφωνία SOFA με την Κύπρο για τη στάθμευση Γαλλικών στρατευμάτων στη Μεγαλόνησο. Οι εννέα συμφωνίες με τη χώρα μας ξεκινούν με τη ανανέωση της εταιρικής στρατηγικής σχέσης και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων συνεργασίες στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Αναμφιβόλως η δήλωση του Γάλλου Προέδρου ότι η χώρα του θα είναι δίπλα μας, αν απειληθεί η κυριαρχία της Ελλάδος, είναι σημαντική και έχει ενοχλήσει  ΜΜΕ και πολιτικά πρόσωπα της Τουρκίας. Διερωτώνται ορισμένοι αν αυτή η δήλωση θα ισχύει μετά τις Προεδρικές εκλογές και την πιθανή αλλαγή πολιτικής στη Γαλλία. Είναι σοβαρό ερώτημα, αλλά ας μην υποβαθμίσουμε την αξία της προεδρικής δήλωσης. Όταν δεν την είχαμε, την προσδοκούσαμε. Τώρα ας την εκτιμήσουμε σωστά και ας την αξιοποιήσουμε. Δεν χρειάζονται ούτε κραυγές ενθουσιασμού ούτε υπερβολική μεμψιμοιρία.

Η πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή κατέστησε προφανή την ανάγκη για ενίσχυση των αμυντικών συνεργασιών της Ελλάδος και της Κύπρου. Ήδη λειτουργεί θετικά και η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, το οποίο έχει προμηθεύσει αντιπυραυλικό θόλο στην Κύπρο και αναμένεται να παραδώσει αντίστοιχο υλικό  στην Ελλάδα.

Ο Γάλλος Πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Καινοτομίας. Το στοιχείο αυτό ευνοεί την Ελλάδα, διότι έχουμε θαυμάσια μυαλά και πολλούς νέους επιστήμονες με μεταπτυχιακά και διδακτορικά. Μπορούν και θέλουν να αξιοποιηθούν σε θέσεις  έρευνας και ανάπτυξης προγραμμάτων.

Η συζήτηση για τον ρόλο των ΗΠΑ στην άμυνα της Ευρώπης και για το μέλλον του ΝΑΤΟ καθιστούν ακόμη πιο επίκαιρη και χρήσιμη την παρουσία της Γαλλίας. Είναι άλλωστε η μόνη πυρηνική δύναμη εντός Ευρ. Ένωσης μετά την αποχώρηση της Βρετανίας. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Μέση Ανατολή (Λίβανο, Συρία κ.α.) και για την Ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάς και η Γαλλία μπορούν να συνεργασθούν σε πολλούς τομείς αμυντικούς και διπλωματικούς. Προφανώς δεν υπάρχει ταύτιση, αλλά σημαντική σύγκλιση συμφερόντων. Στον Λίβανο η Γαλλία προστατεύει τους Μαρωνίτες Χριστιανούς και τους Ρωμαιοκαθολικούς. Η Ελλάς ενδιαφέρεται για την ειρήνευση στην περιοχή, αλλά δεν κρύβει το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της για το Ελληνόρθοδοξο ποίμνιο του Πατριαρχείου Αντιοχείας. Και οι δυο χώρες θεωρούν μη αποδεκτή την άσκηση βίας από οποιαδήποτε στρατιωτική ή θρησκευτική ομάδα στον Λίβανο, κυρίως δε από την οργάνωση Χεζμπολλάχ των Σιϊτών Μουσουλμάνων, η οποία αρνείται να καταθέσει τα όπλα.

Στις δηλώσεις Μακρόν και Μητσοτάκη στην Αθήνα έγινε αναφορά  στη συνεργασία με την Ινδία. Πρόκειται για τα μεγαλύτερη σε πληθυσμό χώρα του κόσμου με υψηλή τεχνολογία και με προηγμένη αμυντική βιομηχανία. Η Ινδία ενοχλείται από την πολύ στενή συνεργασία της Τουρκίας με το Πακιστάν. Ταυτοχρόνως η Ινδία ενδιαφέρεται για τον εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor), ο οποίος προβλέπεται να διέλθει από την Ελλάδα και την Κύπρο.

Η Άγκυρα εκνευρίζεται και προβλέπω ότι θα δείξει ακόμη μεγαλύτερη ενόχληση για τις συνεργασίες αυτές. Δεν υποτιμούμε ούτε υπερεκτιμούμε την Τουρκία. Οργανώνουμε τη διπλωματική και αμυντική προετοιμασία μας για παν ενδεχόμενον. Πάντως η πρόσφατη κρίση ανέδειξε σημαντικές τουρκικές αδυναμίες π.χ. στην αντιβαλλιστική άμυνα.

Διατηρούμε σταθερές συνεργασίες και αναπτύσσουμε νέες.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 2.5.2026

Πηγή φωτογραφίας: Gonzalo Fuentes/REUTERS

Το τέλος της ψευδαίσθησης του Κέντρου και ο σαρωτικός «καταλύτης» Σαμαράς

1

Σε μία συγκυρία όπου Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ και Αριστερά εκπροσωπούν τον τεχνοκρατικό πραγματισμό που γεννά κρίσεις, ο πρώην πρωθυπουργός επαναφέρει στη δημόσια πολιτική συζήτηση τις αξίες και την εθνική κατεύθυνση αμφισβητώντας ανοιχτά τη «μονοφωνία» των υπολοίπων δυνάμεων

 

Γράφει η «Άγρια Μέλισσα» (*)

 

Και αν σας έλεγα, ότι οι φλογεροί, ασυμβίβαστοι και ρηξικέλευθοι επαναστάτες του 1821 ήταν ο απόλυτος, ο πιο γνήσιος ορισμός αυτού που σήμερα ονομάζουμε «συντηρητική δεξιά», τι θα λέγατε; Ίσως να σας φαινόταν οξύμωρο, ίσως ιστορικά παράδοξο, ίσως ακόμα και προκλητικό! Κι όμως, αν αφήσουμε πίσω μας τη σύγχρονη «πολιτική ορθότητα» και αν αναλύσουμε τα πράγματα με καθαρό, ανεπηρέαστο μυαλό, θα ανακαλύψουμε ότι οι οραματιστές φιλελεύθεροι και οι τολμηροί ριζοσπάστες του 19ου αιώνα, οι ηρωικοί πρωταγωνιστές της Εθνικής μας Επανάστασης, ήταν ακριβώς εκείνοι οι άνθρωποι που αναζητούσαν με ασίγαστο πάθος την ατομική ελευθερία, την εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου συντάγματος και τη λειτουργία μιας ελεύθερης αγοράς.

Αυτές ακριβώς οι ανατρεπτικές και «επικίνδυνες» ιδέες εκείνης της εποχής, αποτελούν σήμερα, στον 21ο αιώνα, τον αδιαπραγμάτευτο και ιερό πυρήνα αυτού που ονομάζουμε «συντηρητικό» ή «δεξιό» πολιτικό χώρο. Και ο λόγος είναι προφανής αλλά συχνά αποσιωπάται. Πλέον, ύστερα από αιώνες αιματηρών αγώνων, αυτές είναι οι πολύτιμες κατακτήσεις και οι υπέρτατες αξίες που εμείς επιθυμούμε διακαώς να διατηρήσουμε, δηλαδή να τις συντηρήσουμε και να τις προστατεύσουμε σαν κόρη οφθαλμού, απέναντι σε νέες, επικίνδυνα κρατικιστικές ή κοινωνικά πειραματικές θεωρίες που απειλούν να τις ισοπεδώσουν.

Ουσιαστικά, αν διαβάσουμε ορθολογικά την ιστορία, ο πραγματικός «συντηρητικός» είναι ο ύστατος θεματοφύλακας της κλασικής ελευθερίας. Σε αυτήν ακριβώς την ιστορική συνέχεια, σε αυτό το ισχυρό, αόρατο νήμα που ενώνει τον αγώνα για εθνική ανεξαρτησία με τη σύγχρονη μάχη για ελευθερία, βασίζεται σήμερα η πολιτική σκέψη, το ηθικό ανάστημα και η στιβαρή παρουσία του Αντώνη Σαμαρά.

Το τεχνοκρατικό Κέντρο που βάλτωσε
Ας, όμως, αφήσουμε για λίγο το παρελθόν και ας δούμε τη σύγχρονη ελληνική πολιτική πραγματικότητα. Ζούμε σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον, όπου ένα κυρίαρχο, σχεδόν τυραννικό στοιχείο ενισχύει την καταθλιπτική αίσθηση του πολίτη ότι «τελικά, όλοι είναι ίδιοι». Αυτό το στοιχείο δεν είναι άλλο από την περιβόητη, πολυδιαφημισμένη σύγκλιση προς το κέντρο.

Στη σημερινή Ελλάδα, τα μεγάλα, υπαρξιακά ζητήματα φαίνεται να έχουν προαποφασισμένες, κλειδωμένες κατευθύνσεις. Είτε μιλάμε για τη στενή οικονομική πολιτική που υπαγορεύεται σχεδόν μηχανικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, είτε για τις διεθνείς και γεωπολιτικές συμμαχίες μας, είτε για την απαραίτητη μετάβαση στην ψηφιοποίηση του κράτους.
Αν αποφασίσουμε να κοιτάξουμε κάτω από τη θολή επιφάνεια της δήθεν σκληρής κομματικής κόντρας —αυτής που μονοπωλεί καθημερινά τα τηλεοπτικά πάνελ και τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων— θα διαπιστώσουμε μια πικρή αλήθεια. Οι αυτοαποκαλούμενοι ηγέτες κύριοι Μητσοτάκης, Τσίπρας και Ανδρουλάκης, παρά τις όποιες ρητορικές τους κορώνες, στην πραγματικότητα συγκλίνουν απόλυτα σε αυτό που πλέον ονομάζουμε «τεχνοκρατικό κέντρο» ή «νεοφιλελεύθερο πραγματισμό». Η ταύτισή τους σε όλα τα κρίσιμα, εθνικά και κοινωνικά πεδία είναι πραγματικά τρομακτική και αποκαλυπτική του αδιεξόδου.  Ας δούμε τα δεδομένα:

Στα μεγάλα εθνικά μας θέματα, και οι τρεις αυτοί αυτοαποκαλούμενοι ηγέτες κινούνται σταθερά και φοβικά στη γραμμή των λεγόμενων «χαμηλών τόνων». Επιλέγουν τον δρόμο των διαρκών, αθόρυβων υποχωρήσεων στο όνομα μιας εικονικής, εύθραυστης σταθερότητας, αποφεύγοντας συστηματικά να θέσουν τις απαραίτητες «κόκκινες γραμμές».
Στην κοινωνική ατζέντα, ο παραλογισμός συνεχίζεται, καθώς ακολουθούν πιστά και δουλικά την ίδια ακριβώς ισοπεδωτική «woke» και δήθεν προοδευτική ατζέντα. Αυτό φάνηκε περίτρανα και πέραν πάσης αμφιβολίας στο φλέγον θέμα της ψήφισης του νόμου για τα ομόφυλα ζευγάρια, όπου η σύγκλιση και η ταύτισή τους ήταν απόλυτη και άνευ όρων. Αντιμετωπίζουν, σχεδόν με περιφρόνηση, την εθνική μας παράδοση ως κάτι το γραφικό, ως κάτι το αναχρονιστικό που πρέπει πάση θυσία να «ξεπεραστεί».

Και στην οικονομία; Εκεί το τοπίο είναι εξίσου θολό. Παρά τις όποιες επιφανειακές διαφωνίες τους για το ύψος κάποιων φόρων, όλοι τους στο τέλος της ημέρας αποδέχονται σιωπηρά το ίδιο αρρωστημένο οικονομικό μοντέλο της εξοντωτικής υπερφορολόγησης της σκληρά εργαζόμενης μεσαίας τάξης, προκειμένου να χρηματοδοτούν τη διανομή πελατειακών κρατικών επιδομάτων, τα γνωστά σε όλους μας «pass».
Μέσα σε όλον αυτόν τον αφόρητο ιδεολογικό «αχταρμά», μέσα σε αυτή την πνιγηρή ομοιομορφία, η φωνή του Αντώνη Σαμαρά ξεχωρίζει σαν φάρος, ακριβώς επειδή αρνείται πεισματικά να ενδώσει και να αφομοιωθεί σε αυτή τη μονοφωνία του κατεστημένου. Όταν οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί πασχίζουν αγωνιωδώς να ικανοποιήσουν τα απρόσωπα «focus groups» και τις ρευστές δημοσκοπήσεις της εβδομάδας, ο Σαμαράς παραμένει αταλάντευτα, σχεδόν στωικά προσηλωμένος στη γνήσια φιλελεύθερη-συντηρητική σχολή σκέψης, η οποία αποστρέφεται τον κρατισμό.

Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε επικερδές επάγγελμα
Αυτή η ομοιομορφία του πολιτικού μας συστήματος αφήνει μοιραία στα κόμματα πολύ μικρό περιθώριο για πραγματικά διαφορετικές στρατηγικές. Το αποτέλεσμα είναι να βιώνουμε καθημερινά τρία συγκεκριμένα, εξαιρετικά παθογόνα φαινόμενα που διαβρώνουν τα θεμέλια της δημοκρατίας μας.

Πρώτον, παρακολουθούμε μια ανούσια, εξαντλητική διαμάχη για το «πώς» και όχι για το «τι». Για παράδειγμα, όλοι οι πολιτικοί δρώντες λένε ότι η παιδεία χρειάζεται αναβάθμιση, ότι η υγεία νοσεί, ότι το κράτος πρέπει να είναι πιο αποδοτικό. Εφόσον συμφωνούν στον πυρήνα, αναλώνονται στο να τσακώνονται με πάθος για τις ασήμαντες λεπτομέρειες της διοικητικής διαχείρισης, την ώρα που η ουσία των προβλημάτων παραμένει δραματικά και επικίνδυνα στάσιμη.
Δεύτερον, βιώνουμε τον απόλυτο θρίαμβο της επικοινωνίας εις βάρος της ουσίας. Επειδή ακριβώς οι πολιτικές τους προτάσεις μοιάζουν σαν δυο σταγόνες νερό, τα κόμματα αναγκάζονται να επενδύουν υπέρογκα ποσά σε φθηνά επικοινωνιακά τεχνάσματα, σε τεχνητή οξύτητα και σε χυδαίες προσωπικές επιθέσεις. Όλα αυτά γίνονται με έναν και μόνο σκοπό: να πείσουν έναν όλο και πιο απαθή λαό ότι δήθεν διαφέρουν μεταξύ τους.

Και τρίτον, δεσπόζει η μάστιγα του κυβερνητισμού. Μόλις ένα οποιοδήποτε κόμμα καταφέρει να αναρριχηθεί στην εξουσία, τις περισσότερες φορές αναγκάζεται (ή επιλέγει) να ακολουθήσει την ίδια ακριβώς πεπατημένη με τον προκάτοχό του. Αυτό το γεγονός απογοητεύει βαθύτατα τους ψηφοφόρους, τσακίζει τις ελπίδες τους και ενισχύει την επικίνδυνη, ισοπεδωτική άποψη ότι «τελικά, όλοι ίδιοι είναι».
Αυτή ακριβώς η στρεβλή ομοιομορφία είναι και ο βασικός λόγος που ένας τεράστιος αριθμός πολιτών επιλέγει πλέον τη σιωπηλή διαμαρτυρία της αποχής από τις εκλογές. Είναι απολύτως λογικό, καθώς όταν νιώθεις ότι το αποτέλεσμα της κάλπης δεν πρόκειται να αλλάξει ούτε στο ελάχιστο την καθημερινότητά σου, η κομματική ταμπέλα χάνει κάθε ουσιαστικό, ιδεολογικό νόημα.

Όταν η ιδεολογία παύει οριστικά να λειτουργεί ως η πυξίδα που μας δείχνει το πού θέλουμε να πάει η κοινωνία μας στο μέλλον, και μετατρέπεται απλώς σε ένα ελκυστικό, καλοσχεδιασμένο «περιτύλιγμα» για την ωμή κατάληψη της εξουσίας, τότε τα πάντα καταρρέουν.
Οι ιστορικοί όροι (συντηρητικός, προοδευτικός, αριστερός, δεξιός) εκφυλίζονται και μετατρέπονται σε απλά εμπορικά σήματα. Ακριβώς όπως μια πολυεθνική εταιρεία χρησιμοποιεί ένα έξυπνο λογότυπο για να πουλήσει ένα καταναλωτικό προϊόν μαζικής παραγωγής, έτσι και οι σημερινοί αυτοαποκαλούμενοι ηγέτες χρησιμοποιούν μια ιδεολογική ταμπέλα για να «πουλήσουν» τον ίδιο τους τον εαυτό στην πολιτική αγορά. Και το κάνουν αυτό χωρίς απαραίτητα να πιστεύουν έστω και μια λέξη από το πραγματικό, ιστορικό περιεχόμενό της.

Σε αυτό το τοξικό περιβάλλον, ο εγωισμός και η παθολογική «καρεκλολατρεία» οδηγούν σε δύο απολύτως καταστροφικά αποτελέσματα για το έθνος.
Το πρώτο είναι ο απροκάλυπτος καιροσκοπισμός. Οι πολιτικές θέσεις αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη, ανάλογα με το τι ακριβώς επιθυμεί να ακούσει η άμορφη μάζα τη δεδομένη χρονική στιγμή, αρκεί βεβαίως να διατηρηθεί αλώβητη η πολιτική επιρροή και η πρόσβαση στους κρατικούς πόρους.

Το δεύτερο αποτέλεσμα είναι η παντελής έλλειψη οράματος. Χωρίς μια πραγματική, φλογερή ιδεολογία, δεν μπορεί να υπάρξει κανένα μακροπρόθεσμο εθνικό σχέδιο. Η υψηλή τέχνη της πολιτικής υποβαθμίζεται και περιορίζεται απλώς στη «διαχείριση της κρίσης» της επόμενης εβδομάδας, με αποτέλεσμα να βιώνουμε όλοι αυτό το πνιγηρό τέλμα — την αίσθηση ότι τίποτα δεν προχωράει στην ουσία του.
Όταν το κοντόφθαλμο «εγώ» τοποθετείται μονίμως πάνω από το συλλογικό «εμείς», και όταν η καρέκλα μπαίνει πάνω από την αξία, τότε η πολιτική από ιερό λειτούργημα γίνεται ένα κοινό, επικερδές επάγγελμα. Και ως επάγγελμα, ο πρωταρχικός στόχος είναι πλέον η επαγγελματική επιβίωση του «υπαλλήλου» (δηλαδή του πολιτικού) και όχι η εξυπηρέτηση του «πελάτη» (του πολίτη).

Η απεγνωσμένη αναζήτηση σταθερού εδάφους
Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε ένα και μόνο, αμείλικτο συμπέρασμα: ο σύγχρονος Ελληνισμός, όπως και ένα μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου, περνάει μια βαθιά, υπαρξιακή κρίση ταυτότητας. Έχουμε μπλέξει σε έναν επικίνδυνο, ατελείωτο κυκεώνα αφηρημένων πλέον εννοιών, εννοιών που είναι εντελώς κενές από κάθε ουσιαστικό περιεχόμενο. Αυτές οι έννοιες έχουν πια ως μοναδικό τους στόχο τη σκόπιμη θόλωση της κρίσης του εκλογικού σώματος.

Σήμερα, βιώνουμε ίσως το μεγαλύτερο οξύμωρο της ανθρώπινης ιστορίας! Ενώ έχουμε στα χέρια μας, μέσα από το διαδίκτυο, άπειρη και άμεσα προσβάσιμη πληροφορία, νιώθουμε ταυτόχρονα πιο πνευματικά και ηθικά χαμένοι από ποτέ. Αυτή η τεχνητή «θόλωση» της πραγματικότητας δεν είναι τυχαία· εξυπηρετεί ακριβώς το ίδιο το σύστημα.
Αν ο πολίτης δεν διαθέτει ισχυρές, σταθερές αξίες ως άγκυρες, τότε είναι απροστάτευτος και χειραγωγείται πολύ πιο εύκολα από το εφήμερο συναίσθημα της στιγμής ή από την επόμενη, καλοπληρωμένη επικοινωνιακή καμπάνια του εκάστοτε κόμματος. Αν οι λέξεις έχασαν το νόημά τους, ίσως είναι γιατί αποκόπηκαν βίαια από το ήθος και την παράδοση που τις γέννησε.

Όταν, όμως, οι έννοιες γίνονται ψυχρά εργαλεία χειραγώγησης και η πολιτική παύει να υπηρετεί την ηθική και γίνεται απλώς μια τεχνική για τη νομή της εξουσίας, τότε ο άνθρωπος —καθοδηγούμενος από το ίδιο του το ένστικτο αυτοσυντήρησης— αναζητά απεγνωσμένα το σταθερό έδαφος. Και αυτό το σταθερό έδαφος, απανταχού και διαχρονικά, δεν είναι άλλο από τις πανανθρώπινες αξίες, την ηθική και τις παραδόσεις μας. Και πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε αυτό: δεν μιλάμε για την παράδοση με την έννοια της στείρας οπισθοδρόμησης, αλλά ως έναν πολύτιμο «κώδικα επιβίωσης» που δοκιμάστηκε σκληρά στο καμίνι του χρόνου. Είναι αυτός ο κώδικας που μας επιτρέπει σήμερα να ξεχωρίζουμε με ασφάλεια το σωστό από το λάθος, το σημαντικό από το ασήμαντο.
Ο πραγματικός συντηρητικός του σήμερα δεν είναι ένας άνθρωπος που φοβάται το μέλλον. Λειτουργεί μάλλον ως ένας σοφός αρχιτέκτονας που καλείται να αναπαλαιώσει ένα πανέμορφο, ιστορικό κτίριο και δεν το αφήνει να καταρρεύσει αβοήθητο (κάτι που θα αποτελούσε οπισθοδρόμηση), αλλά από την άλλη πλευρά, ούτε παίρνει τις μπουλντόζες για να το κατεδαφίσει και να χτίσει στη θέση του ένα άψυχο κουτί (κάτι που αποτελεί την προοδευτική αποδόμηση της αριστεράς). Αντίθετα, επιλέγει να το συντηρήσει με σεβασμό και να το εκσυγχρονίσει, διατηρώντας ακέραια και αλώβητα τα γερά του θεμέλια και την αληθινή του ταυτότητα.

Σε αυτό ακριβώς το οριακό, ιστορικό σημείο, ο Αντώνης Σαμαράς αποτελεί το απόλυτο, το μοναδικό σημείο αναφοράς στο ελληνικό πολιτικό σύστημα. Είναι ο μόνος ηγέτης που θέτει επιτακτικά, ευθέως και χωρίς περιστροφές το κρίσιμο, υπαρξιακό ερώτημα της εθνικής μας ταυτότητας: Ποιοι είμαστε τελικά και πού ακριβώς πατάμε; Χωρίς αυτό το ισχυρό θεμέλιο της αυτογνωσίας, η πολιτική που ασκούν όλες οι άλλες πολιτικές δυνάμεις μοιάζει απλώς με ένα πελώριο κτίριο χωρίς βάσεις, έτοιμο να γκρεμιστεί με την πρώτη μεγάλη κρίση.
Ο «ροκ» ευπατρίδης της πολιτικής

Μέσα σε αυτή την παραζάλη του δικαιωματισμού και της ισοπέδωσης, η πιο αυθεντικά «ροκ», η πιο βαθιά αντισυμβατική στάση δεν είναι, τελικά, η επιπόλαιη επιδίωξη της αλλαγής απλώς για χάρη της αλλαγής. Η πραγματική επανάσταση σήμερα είναι η τόλμη και το πείσμα να μένεις αταλάντευτα πιστός στις ρίζες σου, ακριβώς εκείνη τη στιγμή που τα πάντα γύρω σου καταρρέουν και ρευστοποιούνται.
Αυτό το κενό εκπροσώπησης, αυτή την αγωνία για το μέλλον, έρχεται να καλύψει το όραμα ενός κλασικού πολιτικού ευπατρίδη. Ενός ανθρώπου που βλέπει την πολιτική ως υπέρτατο λειτούργημα.

Όσοι βιάζονται να κρίνουν, συχνά πέφτουν στην παγίδα της προπαγάνδας των αντιπάλων του συντηρητισμού, που προσπαθούν να τον παρουσιάσουν ως κάτι παρωχημένο. Αλλά ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι σε καμία περίπτωση ένας άνθρωπος κολλημένος στο παρελθόν. Δεν είναι ανελαστικός, δεν είναι οπισθοδρομικός. Είναι ο ορισμός του σύγχρονου πολιτικού που συμβαδίζει απόλυτα με τις πραγματικές, βαθιές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.
Όταν εκφράζει δημόσια τις απόλυτα τεκμηριωμένες και στέρεες αντιρρήσεις του στο εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα της τεκνοθεσίας στα ομόφυλα ζευγάρια, δεν μάχεται από μισαλλοδοξία ενάντια στα ατομικά δικαιώματα. Αντίθετα, με τη σοφία ενός πραγματικού ηγέτη, μετατοπίζει το κέντρο βάρους της συζήτησης: το παίρνει από το εγωιστικό «θέλω» των ενηλίκων και το τοποθετεί στο ιερό, αναφαίρετο δικαίωμα του ίδιου του παιδιού να μεγαλώνει έχοντας ως πρότυπα μια μάνα και έναν πατέρα. Αυτή είναι μια προσέγγιση που πηγάζει κατευθείαν από την καρδιά της ανθρωποκεντρικής, χριστιανικής και φιλελεύθερης παράδοσής μας.

Ήταν αυτός ο ίδιος άνθρωπος που, κατά την εξαιρετικά κρίσιμη και σκοτεινή διετία 2012-2014, μάτωσε στην κυριολεξία για να «ισιώσει» το άθλιο 1ο μνημόνιο. Με τις γενναίες μεταρρυθμίσεις του και το τεράστιο πολιτικό κόστος που ανέλαβε, η χώρα πάτησε ξανά στα πόδια της, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι πιστεύει ακράδαντα σε ένα κράτος που λειτουργεί ως εγγυητής των κανόνων και όχι ως ένας δυνάστης που πνίγει την πρωτοβουλία.
Το πολιτικό του μητρώο είναι πεντακάθαρο. Δεν έχει δημιουργήσει ποτέ σκάνδαλα, δεν έχει συμμετάσχει σε σκοτεινές υποθέσεις και σκάνδαλα. Αντίθετα, έχει διωχθεί αλύπητα και ανηλεώς, τόσο από τον λαϊκισμό του ΣΥΡΙΖΑ στο παρελθόν, όσο και από τη σημερινή ΝΔ του Μητσοτάκη.

Ο στόχος του παραμένει πάντα κρυστάλλινος. Οραματίζεται μια δυναμική οικονομία που δεν θα πνίγεται κάτω από τα βάρη του κράτους, αλλά θα αναπτύσσεται ελεύθερα μέσω της δραστικής μείωσης της φορολογίας.
Και προπάντων, προασπίζεται με νύχια και με δόντια την εθνική κυριαρχία της Ελλάδας, και δεν φοβάται ούτε στιγμή να το αρθρώσει δυνατά, περήφανα και απολύτως χωρίς καμία διπλωματική συγκάλυψη απέναντι σε εχθρούς και «φίλους». Είναι ροκ!

Ο ιστορικός μονόδρομος
Η πολιτική ζωή της Ελλάδας βρίσκεται σήμερα σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο, ιστορικό σταυροδρόμι. Στη γλώσσα της ιστορίας, ο λεγόμενος «μονόδρομος» εμφανίζεται πάντα όταν μια κοινωνία φτάνει ακριβώς σε εκείνο το οριακό σημείο όπου τα συνεχή πειράματα και η ιδεολογική ασάφεια δεν μπορούν πλέον να παράγουν καμία βιώσιμη λύση.

Όταν η αφύσικη «κεντρώα» σύγκλιση της τριάδας Μητσοτάκη-Τσίπρα-Ανδρουλάκη δημιουργεί ένα τεράστιο, χαώδες πολιτικό κενό εκπροσώπησης για την πλειοψηφία του ελληνικού λαού, η ίδια η φύση —όπως και η ιστορία— απαιτούν επιτακτικά αυτό το κενό να καλυφθεί άμεσα. Η κάλυψη αυτή μπορεί να γίνει μόνο μέσω της δυναμικής, σαρωτικής επιστροφής στις εθνικές μας ρίζες και εν τέλει στην κοινή λογική.
Σε αυτό το εκρηκτικό, ρευστό τοπίο, ο Σαμαράς δεν είναι απλώς άλλη μια φωνή διαμαρτυρίας, αλλά ο απόλυτος καταλύτης για τη ριζική, εκ βάθρων αναμόρφωση του υπάρχοντος, σαθρού κομματικού χάρτη.

Ιστορικά οι μεγάλες αλλαγές δεν έρχονται ποτέ από την ίδρυση μικρών, γραφικών κομμάτων, αλλά από τη βίαιη ιδεολογική μετατόπιση των μεγάλων σχηματισμών κάτω από το βάρος της κοινωνικής πίεσης.
Η ασφυκτική πίεση που ασκεί σήμερα η καθαρή, πατριωτική στάση του Σαμαρά λειτουργεί σαν ένα «πολιτικό κόσκινο». Αυτό το κόσκινο αναγκάζει το βαλτωμένο πολιτικό σύστημα να βγει από τον λήθαργο και να πάρει επιτέλους μια ξεκάθαρη θέση απέναντι στην ιστορία. Είτε θα ταχθεί με τις παραδοσιακές μας αξίες και την εθνική κυριαρχία, είτε θα επιλέξει τον σκοτεινό δρόμο της ισοπεδωτικής αποδόμησης.

Ευτυχώς, το τέλος του ιδεολογικού αχταρμά πλησιάζει. Όσοι πολιτικοί πολιτεύονται αποκλειστικά με φθηνά επικοινωνιακά τεχνάσματα και δημόσιες σχέσεις, αναπόφευκτα θα μείνουν πίσω, ξεχασμένοι από τον λαό. Αντίθετα, όσοι διαθέτουν το σθένος του αληθινού ευπατρίδη, θα βγουν μπροστά και θα δημιουργήσουν τις νέες, νικηφόρες συμμαχίες του μέλλοντος, χτισμένες επιτέλους πάνω σε γερά θεμέλια.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο, σήμερα, να βρεις έναν πολιτικό άνδρα που να συνδυάζει αρμονικά δύο τόσο σπάνια στοιχεία: αφενός την ιστορική συνέχεια (την ικανότητα να συνδέει νοητά το πνεύμα του 1821 και του 19ου αιώνα με τις προκλήσεις του σήμερα), και αφετέρου την ευθυκρισία και την παλικαριά να συγκρούεται μετωπικά, ακόμα και με το ίδιο του το κόμμα, για να υπερασπιστεί τις αρχές του.

Ο Αντώνης Σαμαράς είναι ο μόνος που σπάει αυτή την καταθλιπτική «μονοφωνία» του κατεστημένου και δίνει ξανά ουσιαστικό νόημα στην ψήφο του απλού, αγανακτισμένου πολίτη. Η πεισματική του άρνηση να συμβιβαστεί με την άχρωμη, «εθνομηδενιστική» ατζέντα του κέντρου —μια άρνηση που είχε ως απόλυτο αποκορύφωμα την άδικη διαγραφή του το 2024, γεγονός που του προσέδωσε την απόλυτη, αδιαμφισβήτητη ηθική νομιμοποίηση στα μάτια του λαού— αποδεικνύει περίτρανα ότι είναι ο ηγέτης που βάζει ξεκάθαρα, χωρίς δεύτερη σκέψη, την Πατρίδα πάνω από το οποιοδήποτε Κόμμα. Μιλά ως εκφραστής μιας βαθιάς σχολής σκέψης, και όχι ως ένας κυνικός διαχειριστής της εξουσίας.
Η Ελλάδα έχει κουραστεί. Ο λαός μας έχει εξαντληθεί ψυχικά να ζει εγκλωβισμένος σε μια θολή, εικονική πραγματικότητα, όπου τα πάντα σχετικοποιούνται και τα πάντα πωλούνται. Σε αυτή τη δίνη, η κοινωνία αναζητά απεγνωσμένα το Στέρεο, διψάει για το Αληθινό, προσεύχεται για το Διαχρονικό. Και όταν αυτή η συσσωρευμένη κοινωνική ανάγκη για στιβαρή, πατριωτική ηγεσία συναντά την ανιδιοτελή, γεμάτη αυταπάρνηση προσφορά ενός γνήσιου Ευπατρίδη, τότε η πολιτική ανασταίνεται. Τότε, η επιστροφή στις ρίζες δεν είναι απλώς μια επιλογή, αλλά γίνεται η πιο ελπιδοφόρα, η πιο βαθιά ριζοσπαστική πράξη για να ανθίσει το μέλλον μας.

Ο Αντώνης Σαμαράς είναι σήμερα ο μόνος, ο απόλυτα μόνος ηγέτης που έχει το ιστορικό, ηθικό και πνευματικό εκτόπισμα να προσφέρει στο έθνος αυτή την ακλόνητη βάση, δίνοντας σε όλους μας, επιτέλους, την ασφάλεια, την περηφάνια και τη σιγουριά ότι «εδώ υπάρχει, επιτέλους, έδαφος να πατήσουμε».
(*) Η «Άγρια Μέλισσα» είναι δικηγόρος αρθρογράφος

iapopsi.gr

Πώς η Ευρώπη έχασε… τον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν!!!

0

Από τον Doug Rooney*

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ δεν απέκρυψε τη αγανάκτηση για τη μη συμμετοχή των Ευρωπαίων στον πόλεμο κατά του Ιράν και απειλεί να άρει την αμερικανική ασφάλεια στην Ευρώπη…

Η Ευρώπη πέτυχε το μάλλον αξιοσημείωτο κατόρθωμα της ήττας στον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, παρά το γεγονός ότι δεν συμμετείχε επίσημα. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ο πόλεμος θα επιβάλει στην ευρωπαϊκή οικονομία ένα βάρος «  τόσο βαρύ όσο αυτό που βιώσαμε πρόσφατα κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid ή στην αρχή του πολέμου στην Ουκρανία  ».

Η κατάρρευση δύο μύθων

Ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, συμβούλεψε τους Ευρωπαίους να μειώσουν τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών για να εξοικονομήσουν καύσιμα. Η Κριστίν Λαγκάρντ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, προειδοποίησε ότι οι επιπτώσεις « πιθανώς θα είναι πέρα ​​από αυτό που μπορούμε να φανταστούμε αυτή τη στιγμή  ». Η πολύ πραγματική πιθανότητα στασιμοπληθωρισμού διαφαίνεται πάνω από την οικονομία, καθώς τα προβλεπόμενα στοιχεία ανάπτυξης μειώνονται κατακόρυφα και τροφοδοτούν τον αυξανόμενο αριθμό διαμαρτυριών.

Η Ευρώπη βυθίζεται για άλλη μια φορά σε μια οικονομική και πολιτική κρίση και αυτή τη φορά ίσως να μην καταφέρει να βρει διέξοδο.

Με την πρώτη ματιά, η Ευρώπη φαίνεται να βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις περισσότερες άλλες χώρες για να αντέξει την οικονομική καταιγίδα που προκλήθηκε από τις αμερικανικές και ισραηλινές ενέργειες στη Μέση Ανατολή: ενώ μια σημαντική ποσότητα των λιπασμάτων της προέρχεται από την περιοχή, μόνο το 6% του αργού πετρελαίου της και λιγότερο από το 10% του φυσικού αερίου της διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.

Εν τω μεταξύ, οι ασιατικές αγορές, οι οποίες λαμβάνουν έως και το 80% του εφοδιασμού τους από τον Κόλπο, απλώς υπερτερούν έναντι της Ευρώπης για να εξασφαλίσουν τον υπόλοιπο εφοδιασμό. Η αναδυόμενη οικονομική κρίση συμβολίζει, επομένως, τη φθίνουσα επιρροή της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία.

Ωστόσο, περισσότερο από ένα απλό οικονομικό σοκ, αυτή η στιγμή αντιπροσωπεύει μια υπαρξιακή κρίση για την εικόνα της Ευρώπης και τη θέση της στον κόσμο. Ο προηγούμενος πόλεμος είχε ήδη καταρρίψει δύο από τους πιο επίμονους μύθους στην Ευρώπη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εγγυώνταν την ασφάλεια των Ευρωπαίων και ότι αυτή η ασφάλεια προσφερόταν για καθαρά αλτρουιστικούς λόγους…

Οι Αμερικανοί δεν είναι αήττητοι

Οι Ιρανοί δεν είναι οι πρώτοι που υπονομεύουν τη θέληση για μάχη της Αμερικανικής Αυτοκρατορίας.

Από την Κορέα και το Βιετνάμ μέχρι το Αφγανιστάν και το Ιράκ, οι ιστορίες του Ψυχρού Πολέμου και του Παγκόσμιου Πολέμου κατά της Τρομοκρατίας είναι γεμάτες με πεδία μαχών που οι Αμερικανοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν αντιμετωπίζοντας σφοδρή αντίσταση…

Η κυβέρνηση Τραμπ ανέλαβε την εξουσία πιστεύοντας σε αυτή την φιλελεύθερη προπαγάνδα και, ως εκ τούτου, υποθέτοντας ότι η εγκατάλειψη όλων των « αφυπνισμένων » στρατιωτικών δογμάτων θα εγγυόταν μια εύκολη νίκη, έβγαλε τα γάντια πολύ δημόσια. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ και οι αξιωματούχοι του ανακοίνωσαν ότι το Ιράν θα σταλεί πίσω στην Λίθινη Εποχή , ότι αυτός ήταν ένας πόλεμος χωρίς έλεος και ότι η αμερικανική στρατιωτική δύναμη θα έβαζε τέλος στον ιρανικό πολιτισμό . Ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε όλη τη δύναμη της αμερικανικής πολεμικής μηχανής στο Ιράν, δολοφονώντας τους ηγέτες του, καταστρέφοντας τις υποδομές του και σφαγιάζοντας αμάχους. Αλλά το Ιράν εξακολουθεί να στέκεται όρθιο. Ο μύθος της αμερικανικής στρατιωτικής κυριαρχίας έχει έτσι καταρρεύσει.

Ελεγχος σε όλους τους τομείς

Ο λόγος για τον οποίο μια ιστορική ταπείνωση για την αμερικανική ισχύ είναι τόσο καταστροφική για την Ευρώπη μπορεί να είναι δύσκολο να κατανοηθεί αν δεν είσαι Ευρωπαίος, αλλά καταλήγει σε κάτι που ονομάζεται αμερικανική ομπρέλα ασφάλειας. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, μεγάλο μέρος της Ευρώπης ανέθεσε την ασφάλειά της στο αμερικανικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα. Για να απλοποιήσουμε κάπως, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος της ευθύνης ασφάλειας της ηπείρου, αυτό έδωσε στην Ευρώπη τον χρόνο και τους πόρους να επικεντρωθεί στην οικοδόμηση των πολυδιαφημισμένων σοσιαλδημοκρατικών κρατών πρόνοιας (ή έτσι λέγαμε στους εαυτούς μας). Αυτό που κέρδισαν οι Αμερικανοί από τη συμφωνία δεν δηλώθηκε ποτέ με σαφήνεια, επειδή αυτό που έλαβαν σε αντάλλαγμα ήταν ο έλεγχος της ευρωπαϊκής ηπείρου σε όλους τους τομείς που είχαν σημασία.

Το να μάθουμε, όπως κάναμε πρόσφατα, ότι η αμερικανική υποδομή ασφαλείας δεν είναι κατάλληλη για τον πόλεμο του 21ου αιώνα ήταν αρκετά κακό, αλλά το να βλέπουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείπουν τα κράτη του Κόλπου (μια περιοχή που επωφελείται από την ίδια ομπρέλα ασφαλείας) στην τύχη τους μόλις τα πράγματα περιπλέκονταν πρέπει να προκάλεσε ταχυπαλμία στους Ευρωπαίους ηγέτες.

Τα χειρότερα δεν είχαν έρθει ακόμα, επειδή, ανίκανος να επιφέρει μια επαρκή επίλυση της σύγκρουσης με το Ιράν, ο Τραμπ στράφηκε για άλλη μια φορά σε έναν ευκολότερο και πιο ευέλικτο στόχο: την Ευρώπη.

Έχει ήδη υπαινιχθεί ότι θεωρεί την Ευρώπη υπεύθυνη για την αμερικανική ταπείνωση στο Στενό του Ορμούζ. Υποστήριξε, κατά τη διάρκεια μιας φλύαρης συνέντευξης Τύπου , ότι «  αυτοί [η Ευρώπη] πρέπει να το αποκτήσουν [το Στενό του Ορμούζ] και να το λατρέψουν. Θα μπορούσαν να το κάνουν τόσο εύκολα. Θα είμαστε χρήσιμοι, αλλά θα πρέπει να αναλάβουν την ηγεσία στην προστασία του πετρελαίου από το οποίο εξαρτώνται τόσο πολύ  ». Αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε σε μια συνέντευξη : «  Δεν ήταν φίλοι όταν τους χρειαζόμασταν… δεν τους ζητήσαμε ποτέ πολλά… είναι μονόδρομος  ». Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ο Τραμπ έκανε επίσης ελάχιστες προσπάθειες να κρύψει τη βαθιά του δυσαρέσκεια με τους Ευρωπαίους ηγέτες και απείλησε να αποσύρει εντελώς τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας από την ήπειρο.

«Υπάρχει μια βαθιά ιδεολογική απροθυμία μεταξύ της σημερινής γενιάς Ευρωπαίων ηγετών να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να χαράξουν μια πραγματικά ανεξάρτητη- από τις ΗΠΑ – πορεία».

Τώρα, καθώς γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι οι εύκολες νίκες που αρέσουν στον Τραμπ δεν θα συμβούν στη Μέση Ανατολή, η Ουάσινγκτον στρέφει την προσοχή της στη Γροιλανδία, με τον Τραμπ να δηλώνει στο Truth Social : «ΤΟ ΝΑΤΟ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΚΕΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΕΚΕΙ ΑΝ ΤΟΥΣ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΞΑΝΑ… ΘΥΜΕΙΤΕ ΤΗ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑ, ΑΥΤΟ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ, ΚΑΚΟΔΙΑΙΡΟΥΜΕΝΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΠΑΓΟΥ!!!  » Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, χαρακτήρισε μάλλον συνοπτικά αυτές τις εξελίξεις «  απογοητευτικές  ».

Καταρτίζονται σχέδια για την οικοδόμηση της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας – το σχέδιο της ΕΕ «  Εξοπλισμός της Ευρώπης / Προετοιμασία 2030  » στοχεύει στην κινητοποίηση 800 δις ευρώ μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Ωστόσο, η ήπειρος ξεκινά με μια σοβαρά υποβαθμισμένη στρατιωτική ικανότητα (ο βρετανικός στρατός, για παράδειγμα, έχει σήμερα περισσότερα άλογα από άρματα μάχης ) και μια πραγματικά ανεξάρτητη πολιτική επανεξοπλισμού θα απαιτούσε μια βιομηχανική βάση την οποία δεκαετίες μετεγκατάστασης έχουν σε μεγάλο βαθμό καταστρέψει .

Παρά τη μεταβαλλόμενη ψυχολογία σε επίπεδο βάσης ( μια πρόσφατη δημοσκόπηση διαπίστωσε ότι οι απλοί πολίτες βλέπουν τις ΗΠΑ ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την Ευρώπη), υπάρχει μια βαθιά ιδεολογική απροθυμία μεταξύ της σημερινής γενιάς Ευρωπαίων ηγετών να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να χαράξουν μια πραγματικά ανεξάρτητη πορεία. Όταν, για παράδειγμα, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ ζήτησε την εξομάλυνση των σχέσεων με τη Ρωσία για την ανάκτηση της πρόσβασης σε φθηνή ενέργεια, επικρίθηκε έντονα από προσωπικότητες στην ΕΕ και την ίδια του την κυβέρνηση. Για να γίνουν οι Ευρωπαίοι πόλος στον αναδυόμενο πολυπολικό κόσμο (ή ακόμα και απλώς για να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία τους από τις ολοένα και πιο αρπακτικές Ηνωμένες Πολιτείες), θα χρειαστούν τόσο τα μέσα όσο και τη βούληση για να το πράξουν. Επί του παρόντος, δεν έχουν και τα δύο.

Για όσους έχουν μάτια να δουν την αμερικανική στρατιωτική και ασφαλιστική παρουσία στην ήπειρο, επρόκειτο πάντα για μια ύπουλη ανάγκη για έλεγχο και όχι για μια καλοπροαίρετη επιθυμία προστασίας της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας (διαβάστε, ως ιστορικό παράδειγμα, την Επιχείρηση Gladio κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου). Αλλά, προσποιούμενοι ότι συμβουλεύονταν τους υποτιθέμενους συμμάχους τους και περιστασιακά επιτρέποντας συμβολική διαφωνία, οι προηγούμενοι πρόεδροι των ΗΠΑ έδιναν πάντα στις ευρωπαϊκές ελίτ αυτό που χρειάζονταν για να νομιμοποιήσουν τη διαδικασία στα μάτια του δικού τους λαού – δηλαδή, προσέφεραν στην Ευρώπη μια εύλογη δυνατότητα άρνησης.

Ο Τραμπ, καθιστώντας σαφή τη φύση της Αμερικανικής Αυτοκρατορίας και στρέφοντας το βλέμμα του προς τη Γροιλανδία, διασφάλισε ότι ακόμη και ο πιο αφοσιωμένος Ευρωπαίος Ατλαντιστής δεν θα μπορούσε πλέον να διατηρεί εύλογα τον μύθο της αμερικανικής καλοσύνης. Κι όμως, παρά όλα αυτά, οι ευρωπαϊκές ελίτ φαίνονται ψυχολογικά ανίκανες να σκεφτούν μια σοβαρή ρήξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αποδυναμώσει οικονομικά την Ευρώπη, αλλά, ίσως το πιο σημαντικό, έχει πληγώσει πολιτικά την Αμερική. Και ένας πληγωμένος θηρευτής, που διαισθάνεται τον θάνατο, είναι πολύ πιο επικίνδυνος. Η Ευρώπη, τόσο κοντά και τόσο αδύναμη, αποτελεί έναν ολοένα και πιο δελεαστικό στόχο για αμερικανικό θήραμα.

Έχοντας συνηθίσει εδώ και καιρό να θεωρούν τους εαυτούς τους ως την κορυφή του ανθρώπινου πολιτισμού, τα έθνη της Ευρώπης, υποτασσόμενα στην αμερικανική ισχύ, θα μετατραπούν από υποκείμενα της ιστορίας σε αντικείμενα. Δεν μπορούν να δράσουν, μόνο να ενεργήσουν. Μετά από αιώνες αποικιοκρατίας και δεκαετίες βοήθειας και υποκίνησης του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, είναι απίθανο να εμπνεύσουν μεγάλη συμπάθεια στα αναδυόμενα κέντρα εξουσίας στον Παγκόσμιο Νότο, καθώς οι Ευρωπαίοι αφυπνίζονται σιγά σιγά στη νέα τους πραγματικότητα.

*Σκωτσέζος χριστιανοσοσιαλιστής που ζει στο Πεκίνο. Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Οικονομικών και Διοίκησης της πρωτεύουσας.

ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

1

     του Δημήτρη Τζιώτη   

Από το έτος 2.000 μ.Χ. έχουν γίνει τρεις αναθεωρήσεις του παλιού Συντάγματος.

Χωρίς αποτέλεσμα. Οι θεμελιώδεις αρχές του καταστατικού χάρτη της χώρας, που ψηφίστηκε το 1975 μόνο από την κυβερνητική πλειοψηφία – ως αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος με το οποίο καταργήθηκε η Βασιλευομένη Δημοκρατία – εξακολουθούν να ισχύουν έως τις μέρες μας. Παρότι ακόμα και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προτιμούσε ως πολίτευμα την Προεδρική Δημοκρατία, αντί για την Προεδρευομένη. Οι επιφανειακές τροποποιήσεις που έγιναν το 2001, το 2008 και το 2019 δεν άλλαξαν την πορεία της χώρας.

Το 2009 η Μεταπολίτευση χρεοκόπησε. Σήμερα, η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών πιστεύει ότι η Ελλάδα βαδίζει σε λάθος κατεύθυνση. Περισσότεροι από οκτώ στους δέκα πολίτες δεν εμπιστεύονται τα παλιά πολιτικά κόμματα. Επτά στους δέκα εκτιμούν ότι οι θεσμοί δεν λειτουργούν, ότι η κατάσταση βρίσκεται εκτός ελέγχου, δεν εμπιστεύονται τη Δικαιοσύνη,  θέλουν πολιτική αλλαγή και θεωρούν αναγκαία τη δημιουργία νέων κομμάτων. Μόλις δύο στους δέκα πιστεύουν ότι το σημερινό πολιτικό σύστημα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της κοινωνίας. Και το συντριπτικό ποσοστό του 97% θεωρεί ότι η διαφθορά στη χώρα είναι αρκετά ή πολύ διαδεδομένη.

Ένα εκατομμύριο άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Συντάγματος – στο δικό μας Πολυτεχνείο – για να απαιτήσουν Δικαιοσύνη. Στη μεγαλύτερη συγκέντρωση της σύγχρονης ιστορίας, το παλιό πολιτικό σύστημα απάντησε σαν να μην συνέβη τίποτα. Αυτή ήταν η αρχή του τέλους της παλιάς Μεταπολίτευσης.

Στη χώρα δεν υπάρχει καν αξιωματική αντιπολίτευση. Πολύ σύντομα, είναι πιθανό να μην είναι  εφικτός ούτε ο σχηματισμός σταθερής κυβέρνησης. Τα δύο μεγάλα κόμματα που κυβέρνησαν τη χώρα έχουν χρέος που ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Η κρίση νομιμοποίησης είναι διάχυτη. Εάν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής παρομοίαζε το 1989 τη χώρα μας με ένα απέραντο φρενοκομείο, πως θα τη χαρακτήριζε σήμερα; Η Δημοκρατία κινδυνεύει.

Το πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης δεν έχει κάτι νέο να πει. Περιορίζεται σε επιμέρους αναθεωρήσεις μόνο κάποιων άρθρων του ξεπερασμένου καταστατικού χάρτη της χώρας. Τα παλιά κόμματα επιμένουν να αναπαλαιώνουν τα θεμέλια των θεσμών του κράτους με μπαλώματα, παρότι έχουν χάσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Η αλήθεια είναι απλή. Αν δεν αλλάξει η αρχιτεκτονική της Πολιτείας, τίποτα δεν θα αλλάξει πραγματικά.

Το παλιό Σύνταγμα γράφτηκε σε μια άλλη εποχή, για έναν άλλο κόσμο, που δεν υπάρχει πια. Στις μέρες μας δεν ζούμε πια μόνο σε χρόνους μεγάλων αλλαγών. Ζούμε την αλλαγή μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου. Τώρα, η Ιστορία γράφεται από την αρχή.

 Μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα, το Αύριο ήταν – σε μεγάλο βαθμό – προβλέψιμο. Σύμφωνα με τη συστατική υπόσχεση της Σύγχρονης εποχής, το μέλλον ήταν καλύτερο από το παρελθόν. Στους καιρούς μας, η βεβαιότητα αυτή κατέρρευσε.

 Η Σύγχρονη εποχή ολοκληρώνει τον ιστορικό της κύκλο. Όλες οι σταθερές που καθόρισαν το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα αμφισβητούνται. Η μεγάλη σύγκρουση για το μέλλον είναι προ των πυλών. Η ανθρωπότητα βρίσκεται στο κατώφλι μιας εξέλιξης που μπορεί να συγκριθεί μόνο με περιόδους κοσμογονίας. Το αποτέλεσμα αυτών των μεταβολών θα υπερβεί τις επιπτώσεις, τόσο της Αγροτικής όσο και της Βιομηχανικής Επανάστασης. Θα καθορίσει μια για πάντα τη μορφή της παρουσίας του ανθρώπινου είδους στον πλανήτη.

Στην εποχή μας, η μεγάλη εικόνα είναι θολή. Κανείς δεν ξέρει που μας οδηγεί, κανείς δεν ξέρει που πάμε. Το Κράτος Δικαίου δεν λειτουργεί. Οι τεκτονικές πλάκες του πολιτικού συστήματος αναδιατάσσονται συθέμελα.

Σε αυτά τα ερωτήματα δίνει απαντήσεις η δεύτερη ανανεωμένη έκδοση του βιβλίου του Δημήτρη Τζιώτη με τίτλο «ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ», που κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις Εκδόσεις Παπαζήση. Τα Συντάγματα γράφονται από τους λαούς. Οι αναθεωρήσεις τους, από τους πολιτικούς και τους γραφειοκράτες. Το νέο Σύνταγμα πρέπει να απέχει από το παλιό όσο ένας πίνακας του Πικάσο από μία αγιογραφία.

Όπως αναφέρει στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης ο Μίκης Θεοδωράκης, «έχουμε ήδη εισέλθει σε μια εντελώς νέα διεθνή περίοδο, πολύ περισσότερο επικίνδυνη, ακόμα και για την ύπαρξη των λαών και εθνών έως σήμερα. Ο πόλεμος, σαν πεινασμένος λύκος, τριγυρνά στη γειτονιά μας. Βαλκάνια και Μέση Ανατολή, όλες οι χώρες και οι λαοί πρέπει να υπολογίζονται σαν μελλοντικά θύματα. Οπότε το ερώτημα που αναγκαστικά τίθεται μπροστά μας είναι: Τι κάνουμε;  Ως κληρονόμοι ενός μοναδικού Πολιτισμού, δεν μπορούμε να μοιρολογούμε διαπιστώνοντας την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι πάντα να αναζητούμε την προοπτική, το Όραμα».

Η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο όραμα για το μέλλον. Μία νέα μεγάλη Αλλαγή.

Ένα νέο Σύνταγμα. Για τις ανάγκες και τις προοπτικές του 21ου αιώνα.

Μία Νέα Μεταπολίτευση.

 

 

 

 

 

Ο Τραμπ επιβάλει δασμό 25% στα αυτοκίνητα από την ΕΕ

0

Ο Τραμπ λέει ότι θα επιβάλει δασμό 25% στα αυτοκίνητα από την ΕΕ, κατηγορώντας την ότι δεν τηρεί την εμπορική συμφωνία

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπογράφει προεδρική άδεια σχετικά με την κατασκευή αγωγού στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, Πέμπτη 30 Απριλίου 2026, στην Ουάσιγκτον.
AP Photo / Alex Brandon

Του Josh Boak
Ενημερώθηκε: 1 Μαΐου 2026, 20:15 GMT+3

ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ — AP

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι την επόμενη εβδομάδα θα αυξήσει στο 25% τους δασμούς που επιβάλλονται σε αυτοκίνητα και φορτηγά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μια κίνηση που θα μπορούσε να ταράξει την παγκόσμια οικονομία σε μια εύθραυστη συγκυρία.

Ο Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η ΕΕ «δεν συμμορφώνεται με την πλήρως συμφωνημένη εμπορική μας συμφωνία», χωρίς όμως να εξηγήσει αναλυτικά τις ενστάσεις του στην ανάρτηση.

Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους την Παρασκευή για την αύξηση των φόρων στις εισαγωγές, καθώς αναχωρούσε από τον Λευκό Οίκο για τη Φλόριντα, ο Τραμπ είπε ότι η ΕΕ, «ως συνήθως», δεν τηρεί το εμπορικό πλαίσιο της περασμένης χρονιάς, χωρίς να διευκρινίσει την πηγή της έντασης. Πρόσθεσε ότι πιστεύει πως η μετάβαση σε υψηλότερους δασμούς «τους αναγκάζει να μεταφέρουν την εργοστασιακή τους παραγωγή πολύ γρηγορότερα» στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχαν συμφωνήσει στην εμπορική συμφωνία τον περασμένο Ιούλιο. Η συμφωνία όριζε ανώτατο όριο δασμών 15% στα περισσότερα αγαθά, αν και το Ανώτατο Δικαστήριο φέτος αποφάνθηκε κατά της νομικής εξουσίας που είχε επικαλεστεί ο Τραμπ για την επιβολή αυτού του φόρου.

Αυτό άφησε τον Τραμπ να αναζητά εναλλακτικές νομικές βάσεις. Η κυβέρνησή του έχει επιβάλει φόρο 10%, ενώ παράλληλα διερευνά εμπορικές ανισορροπίες και ζητήματα εθνικής ασφάλειας, προκειμένου να θεσπίσει νέους δασμούς που θα αναπληρώσουν τα χαμένα έσοδα.

Οι δασμοί έρχονται σε μια στιγμή κατά την οποία ο πόλεμος στο Ιράν έχει πλήξει την παγκόσμια οικονομία, με προσδοκίες για βραδύτερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό, καθώς οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος των κρίσιμων Στενών του Ορμούζ, μετά την έναρξη των πληγμάτων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου.

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αντιμετωπίζει πολιτική πίεση στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, λόγω της αύξησης του πληθωρισμού. Ο Τραμπ, Ρεπουμπλικανός, επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πέρυσι με ρητή υπόσχεση ότι θα μπορούσε να τιθασεύσει γρήγορα τις τιμές, οι οποίες είχαν εκτοξευθεί μετά την κυβερνητική αντίδραση στην πανδημία του κορονοϊού. Ωστόσο, το αυξημένο ενεργειακό κόστος ώθησε τον ετήσιο πληθωρισμό τον Μάρτιο στο 3,3%, υψηλότερα από το επίπεδο που είχε παραλάβει.

Μόλις το 30% των ενηλίκων στις ΗΠΑ ενέκρινε τους χειρισμούς του Τραμπ στην οικονομία, σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του Associated Press-NORC Center for Public Affairs.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ είχαν προηγουμένως επιβεβαιώσει τη δέσμευσή τους να διατηρήσουν το εμπορικό πλαίσιο, γνωστό ως Συμφωνία του Τέρνμπερι — ονομασία που προέρχεται από το γήπεδο γκολφ του Τραμπ στη Σκωτία.

Το καθεστώς της συμφωνίας του 2025 αμφισβητήθηκε για πρώτη φορά όταν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε φέτος ότι ο πρόεδρος δεν είχε τη νομική εξουσία να κηρύξει οικονομική κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επιβάλει δασμούς σε αγαθά από τα μέλη της ΕΕ και άλλα κράτη.

Οι εναλλακτικοί δασμοί που εξετάζει η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσαν τελικά να θέσουν σε κίνδυνο την τήρηση της συμφωνίας με την ΕΕ. Ωστόσο, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας, Μάρος Σέφτσοβιτς, δήλωσε σε δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα ότι η σχέση με τις ΗΠΑ έχει γίνει πιο θετική κατά τον τελευταίο χρόνο.

Η ΕΕ είχε δηλώσει ότι ανέμενε πως η διμερής συμφωνία θα εξοικονομούσε στις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες περίπου 500 έως 600 εκατομμύρια ευρώ τον μήνα, δηλαδή 585 έως 700 εκατομμύρια δολάρια.

Η αξία του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ ανήλθε σε 1,7 τρισεκατομμύρια ευρώ —περίπου 2 τρισεκατομμύρια δολάρια— το 2024, δηλαδή κατά μέσο όρο 4,6 δισεκατομμύρια ευρώ την ημέρα, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της ΕΕ, τη Eurostat.

«Μια συμφωνία είναι συμφωνία», ανέφερε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου. «Ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών, η ΕΕ αναμένει από τις ΗΠΑ να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που αποτυπώνονται στην Κοινή Δήλωση — όπως ακριβώς και η ΕΕ τηρεί τις δικές της δεσμεύσεις. Τα προϊόντα της ΕΕ πρέπει να συνεχίσουν να απολαμβάνουν την πιο ανταγωνιστική μεταχείριση, χωρίς αυξήσεις δασμών πέρα από το σαφές και συνολικό ανώτατο όριο που είχε προηγουμένως συμφωνηθεί».

Josh Boak
Ο Josh Boak καλύπτει τον Λευκό Οίκο και την οικονομική πολιτική για το Associated Press. Εντάχθηκε στο AP το 2013.

apnews.com