Των Parisa Hafezi και Jacob Bogage Reuters
2 Μαΐου 2026, 20:56 GMT+3 — Ενημερώθηκε πριν από 7 ώρες
Μια γυναίκα περνά μπροστά από αντι-αμερικανική πινακίδα που απεικονίζει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τα Στενά του Ορμούζ, στην Τεχεράνη, Ιράν, 2 Μαΐου 2026. Majid Asgaripour/WANA μέσω REUTERS.
Περίληψη
Το Ιράν θέλει να τερματιστεί ο αμερικανικός αποκλεισμός· οι πυρηνικές συνομιλίες αναβάλλονται.
Ο Τραμπ έχει θέσει ως προτεραιότητα μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν αναστείλει τους βομβαρδισμούς για τέσσερις εβδομάδες.
ΓΟΥΕΣΤ ΠΑΛΜ ΜΠΙΤΣ, Φλόριντα/ΝΤΟΥΜΠΑΪ, 3 Μαΐου — Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι είχε ενημερωθεί για την ιδέα μιας συμφωνίας με το Ιράν, αλλά περίμενε την ακριβή διατύπωση, προειδοποιώντας παράλληλα ότι εξακολουθεί να υπάρχει η πιθανότητα επανέναρξης των πληγμάτων κατά της χώρας, αν η Τεχεράνη «συμπεριφερθεί άσχημα».
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε το Σάββατο ότι μια ιρανική πρόταση, την οποία μέχρι στιγμής έχει απορρίψει ο Τραμπ, θα άνοιγε τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και θα τερμάτιζε τον αμερικανικό αποκλεισμό του Ιράν, αφήνοντας για αργότερα τις συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Όταν ρωτήθηκε για την πρόταση του Ιράν πριν επιβιβαστεί σε πτήση προς το Μαϊάμι, στο Γουέστ Παλμ Μπιτς της Φλόριντα, ο Τραμπ απάντησε:
«Μου είπαν για την ιδέα της συμφωνίας. Τώρα θα μου δώσουν την ακριβή διατύπωση».
Πρόσθεσε στο κοινωνικό του δίκτυο ότι δεν μπορούσε να φανταστεί πως οι προτάσεις θα ήταν αποδεκτές και ότι το Ιράν δεν είχε πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα για όσα είχε κάνει.
Όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσε να ξαναρχίσει τα πλήγματα κατά του Ιράν, ο Τραμπ απάντησε:
«Δεν θέλω να το πω αυτό. Δηλαδή, δεν μπορώ να το πω αυτό σε έναν δημοσιογράφο. Αν συμπεριφερθούν άσχημα, αν κάνουν κάτι κακό, τώρα θα δούμε. Αλλά είναι μια πιθανότητα που θα μπορούσε να συμβεί».
Το Ιράν λέει ότι είναι έτοιμο για διπλωματία
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και είπε την Παρασκευή ότι δεν ήταν ικανοποιημένος με την τελευταία ιρανική πρόταση. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη για διπλωματία, εφόσον οι ΗΠΑ αλλάξουν προσέγγιση.
Το Reuters και άλλα μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν την περασμένη εβδομάδα ότι η Τεχεράνη πρότεινε να ανοίξει ξανά τα Στενά πριν επιλυθούν τα πυρηνικά ζητήματα. Ο αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι αυτό το νέο χρονοδιάγραμμα έχει πλέον αποτυπωθεί σε επίσημη πρόταση που διαβιβάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω μεσολαβητών.
Ο Τραμπ δήλωσε επίσης την Παρασκευή ότι, «σε ανθρώπινη βάση», δεν προτιμά τη στρατιωτική επιλογή. Παράλληλα είπε στους ηγέτες του Κογκρέσου ότι δεν χρειαζόταν την άδειά τους για να επεκτείνει τον πόλεμο πέρα από την προθεσμία που όριζε ο νόμος για εκείνη την ημέρα, επειδή η κατάπαυση του πυρός είχε «τερματίσει» τις εχθροπραξίες.
Παρότι δηλώνει επανειλημμένα ότι δεν βιάζεται, ο Τραμπ δέχεται εσωτερική πίεση να σπάσει τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά, ο οποίος έχει διακόψει το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου και έχει αυξήσει τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο αντίδρασης των ψηφοφόρων λόγω των υψηλότερων τιμών, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η πρόταση 14 σημείων της Τεχεράνης περιλάμβανε την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν, την άρση του αποκλεισμού, την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, την καταβολή αποζημίωσης, την άρση των κυρώσεων και τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, καθώς και έναν νέο μηχανισμό ελέγχου για τα Στενά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ανέστειλαν την εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν πριν από τέσσερις εβδομάδες, αλλά δεν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά σε μια συμφωνία για τον τερματισμό ενός πολέμου που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διατάραξη που έχει υπάρξει ποτέ στις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, έχει αναστατώσει τις διεθνείς αγορές και έχει εντείνει τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης.
Το Ιράν έχει μπλοκάρει σχεδόν όλη τη ναυσιπλοΐα από τον Κόλπο, εκτός από τη δική του, για περισσότερο από δύο μήνες. Τον περασμένο μήνα, οι ΗΠΑ επέβαλαν τον δικό τους αποκλεισμό σε πλοία που αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια.
Η Ουάσιγκτον έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν θα τερματίσει τον πόλεμο, ο οποίος έχει οδηγήσει στον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων, χωρίς μια συμφωνία που να εμποδίζει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο — τον βασικό στόχο που επικαλέστηκε ο Τραμπ όταν ξεκίνησε τα πλήγματα τον Φεβρουάριο, εν μέσω των πυρηνικών συνομιλιών. Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό.
Μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να συζητήσει εμπιστευτική διπλωματία, ο ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη θεωρεί πως η τελευταία της πρόταση —να αναβληθούν οι πυρηνικές συνομιλίες για μεταγενέστερο στάδιο— αποτελεί σημαντική μετατόπιση, με στόχο να διευκολυνθεί μια συμφωνία.
Σύμφωνα με την πρόταση, ο πόλεμος θα τερματιζόταν με εγγύηση ότι το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτεθούν ξανά. Το Ιράν θα άνοιγε τα Στενά και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήραν τον αποκλεισμό τους.
Στη συνέχεια, θα διεξάγονταν μελλοντικές συνομιλίες για περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων. Το Ιράν απαιτεί από την Ουάσιγκτον να αναγνωρίσει το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς, ακόμη και αν συμφωνήσει να αναστείλει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
«Στο πλαίσιο αυτό, οι διαπραγματεύσεις για το πιο περίπλοκο πυρηνικό ζήτημα μεταφέρθηκαν στο τελικό στάδιο, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ευνοϊκό κλίμα», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Ρεπορτάζ: David Brunnstrom
Επιμέλεια: Ross Colvin, Franklin Paul, Ethan Smith, Rod Nickel
Nik Martin | Srinivas Mazumdaru
με πληροφορίες από dpa, Reuters, AFP
Δημοσιεύθηκε: 02/05/2026
Η απόφαση για μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων έρχεται εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων, μετά τη δήλωση του Γερμανού Καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται» από την ηγεσία του Ιράν.
Η προγραμματισμένη απόσυρση αντιστοιχεί στο 14% των περίπου 36.000 Αμερικανών στρατιωτικών που σταθμεύουν στη Γερμανία.
Λεζάντα εικόνας: Η προγραμματισμένη απόσυρση αντιπροσωπεύει το 14% των περίπου 36.000 μελών των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που βρίσκονται στη Γερμανία. [Αρχείο: 24 Οκτωβρίου 2023] Εικόνα: Christof Stache/AFP
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, διέταξε την απόσυρση περίπου 5.000 Αμερικανών στρατιωτών που σταθμεύουν στη Γερμανία, ανακοίνωσε το Πεντάγωνο την Παρασκευή.
Η μείωση αυτή, η οποία θα περιορίσει τον αριθμό των αμερικανικών στρατευμάτων στη Γερμανία κατά 14%, πρόκειται να ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους έξι έως δώδεκα μήνες, δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου, Σον Πάρνελ.
«Η απόφαση ακολουθεί μια διεξοδική επανεξέταση της διάταξης των δυνάμεων του υπουργείου στην Ευρώπη και λαμβάνει υπόψη τις επιχειρησιακές απαιτήσεις του θεάτρου επιχειρήσεων και τις συνθήκες επί του πεδίου», πρόσθεσε.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη διαμάχη Τραμπ και Μερτς
Η ανακοίνωση ήρθε μία ημέρα αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απείλησε να μειώσει τον αριθμό των αμερικανικών στρατευμάτων στη Γερμανία και επέκρινε τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώνονται» από το Ιράν.
Ο Τραμπ επιτέθηκε φραστικά στον Μερτς για την κριτική του σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, λέγοντας ότι ο Γερμανός ηγέτης «δεν ξέρει τι λέει!» και χαρακτηρίζοντάς τον «εντελώς αναποτελεσματικό».
Την Παρασκευή, ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης αύξηση των δασμών στα αυτοκίνητα και τα φορτηγά από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μια κίνηση που θα πλήξει περισσότερο τη Γερμανία.
Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς επικρίνει τις ΗΠΑ για τον πόλεμο στο Ιράν.
Ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου δήλωσε στο Reuters ότι η πρόσφατη γερμανική ρητορική ήταν «ακατάλληλη και μη βοηθητική».
«Ο πρόεδρος δικαίως αντιδρά σε αυτές τις αντιπαραγωγικές δηλώσεις», ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων, επικαλούμενο τον ανώνυμο αξιωματούχο.
Ανώτεροι Γερμανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι αιφνιδιάστηκαν από την ανακοίνωση, η οποία ακολούθησε συναντήσεις στο Πεντάγωνο νωρίτερα την ίδια ημέρα, τις οποίες χαρακτήρισαν εποικοδομητικές.
Επισήμαναν το γεγονός ότι η Γερμανία επέτρεψε στις ΗΠΑ δικαιώματα υπέρπτησης για την επιχείρηση στο Ιράν, καθώς και άδεια χρήσης των αμερικανικών βάσεων στη Γερμανία, σε αντίθεση με ορισμένα άλλα ευρωπαϊκά κράτη.
Ορισμένοι από τους Αμερικανούς στρατιώτες που τραυματίστηκαν στον πόλεμο νοσηλεύτηκαν επίσης στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Λάντστουλ, κοντά στην αεροπορική βάση Ράμσταϊν.
Διαφήμιση
Η μείωση των αμερικανικών στρατευμάτων ήταν «προβλέψιμη»
Το Σάββατο, ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους δήλωσε ότι η απόφαση της Ουάσιγκτον «ήταν προβλέψιμη», αλλά επέμεινε ότι η παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων παραμένει προς το συμφέρον και των δύο χωρών.
Ο Πιστόριους είπε ότι η αμερικανογερμανική συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας «για την ειρήνη και την ασφάλεια στην Ευρώπη, για την Ουκρανία και για την κοινή αποτροπή». Τόνισε όμως επίσης την ανάγκη για μια πιο αυτάρκη Ευρώπη μέσα στο ΝΑΤΟ.
«Εμείς οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά μας. Η Γερμανία βρίσκεται στον σωστό δρόμο. Μεγαλώνουμε: η Bundeswehr μας επεκτείνεται, προμηθευόμαστε περισσότερο εξοπλισμό πιο γρήγορα και εστιάζουμε στην καινοτομία, ενώ κατασκευάζουμε περισσότερες αμυντικές υποδομές».
Το ΝΑΤΟ επανέλαβε αυτές τις θέσεις το Σάββατο, λέγοντας ότι «εργάζεται» με την Ουάσιγκτον για να κατανοήσει τον λόγο της μείωσης των στρατευμάτων.
«Αυτή η προσαρμογή υπογραμμίζει την ανάγκη η Ευρώπη να συνεχίσει να επενδύει περισσότερο στην άμυνα και να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την κοινή μας ασφάλεια, όπου ήδη βλέπουμε πρόοδο από τότε που οι Σύμμαχοι συμφώνησαν να επενδύουν το 5% του ΑΕΠ», έγραψε στο X η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ Άλισον Χαρτ.
«Παραμένουμε βέβαιοι για την ικανότητά μας να διασφαλίζουμε την αποτροπή και την άμυνά μας, καθώς συνεχίζεται αυτή η μετάβαση προς μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ».
We are working with the U.S. to understand the details of their decision on force posture in Germany. This adjustment underscores the need for Europe to continue to invest more in defence and take on a greater share of the responsibility for our shared security – where we’re…
Οι ΗΠΑ διαθέτουν σήμερα περισσότερες δυνάμεις στη Γερμανία από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη, μια παρουσία που χρονολογείται από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την αρχή του Ψυχρού Πολέμου.
Περίπου 36.000 εν ενεργεία στρατιωτικοί σταθμεύουν στη Γερμανία, σύμφωνα με το Κέντρο Δεδομένων Ανθρώπινου Δυναμικού του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, καθώς και πάνω από 13.000 μέλη της Εθνοφρουράς, έφεδροι και πολιτικό προσωπικό.
Σε αυτούς περιλαμβάνεται και το προσωπικό στη βάση Ράμσταϊν, στη νοτιοδυτική Γερμανία, η οποία θεωρείται η μεγαλύτερη υπερπόντια αεροπορική βάση των ΗΠΑ.
Η αμερικανική αεροπορική βάση στη Γερμανία επανέρχεται στο επίκεντρο, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν διευρύνεται
Οι ΗΠΑ διαθέτουν και αρκετές άλλες μεγάλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γερμανία, μεταξύ των οποίων τα αρχηγεία της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ και της Διοίκησης Αφρικής των ΗΠΑ.
Μετά τη Γερμανία, η οποία φιλοξενεί πέντε από τις επτά αμερικανικές φρουρές στην Ευρώπη, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία έχουν τη μεγαλύτερη παρουσία αμερικανικού προσωπικού στην ήπειρο.
Επιμέλεια: Rana Taha, Louis Oelofse
Ο Nik Martin είναι μέλος της ομάδας επιχειρηματικών συντακτών της DW.
Ο Srinivas Mazumdaru είναι συντάκτης και ρεπόρτερ με αντικείμενο τις επιχειρήσεις, τη γεωπολιτική και την επικαιρότητα.
Ο μεγάλος δρόμος του Πέραν, κέντρο των Ρωμιών της Πόλης και έδρα του ΑΣ Πέρα Κλουμπ
Έρευνα Τριαντάφυλλος Πετκανόπουλος
Όλοι γνωρίζουν ότι η μάνα του ΠΑΟΚ (όπως επίσης και της ΑΕΚ), είναι ο ΑΣ Πέρα Κλουμπ της Κωνσταντινούπολης από τον οποίο προέρχονται οι άνθρωποι που τον ίδρυσαν, το 1926. Πιάνουν όμως το κορδόνι της ιστορίας από εκείνο το σημείο, μολονότι ο ΑΣ Πέρα ονομάστηκε έτσι μόλις το 1922.
Η ιστορία ωστόσο έχει βαθύτερες ρίζες που φθάνουν μέχρι το 1877 και ο ΠΑΟΚ έχει ένα γενεαλογικό δένδρο το οποίο περιλαμβάνει όχι μόνο τη μάνα αλλά και τη γιαγιά, που λεγόταν Ερμής, ακόμη και την προ-γιαγιά (ΑΣ Κλειώ). Ενδιαφέρον είναι επίσης να γνωρίζουμε τι απέγινε ο ΑΣ Πέρα μετά από την αναχώρηση μεγάλου μέρους των Ελλήνων της Πόλης.
Για να μελετήσουμε την ιστορία αυτή πρέπει πρώτα να δούμε πώς έφτασε το ποδόσφαιρο στην οθωμανική Κωνσταντινούπολη, πώς καθιερώθηκε και από ποιους και πώς δημιουργήθηκαν οι ελληνικές ομάδες, μια εκ των οποίων, η σπουδαιότερη ελληνική και από τις σπουδαιότερες της Πόλης ήταν το Πέρα.
Α) Το ποδόσφαιρο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία
Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, η μανία του ποδοσφαίρου από την Αγγλία είχε εξαπλωθεί σε όλη σχεδόν την Ευρώπη. Η διάδοσή του δεν άργησε να φτάσει και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, κυρίως μέσω των Βρετανών, εμπόρων, ναυτικών και υπαλλήλων που δραστηριοποιούνταν σε μεγάλα αστικά κέντρα.
Κατά τη δεκαετία του 1890, εμφανίστηκε αρχικά στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια εξαπλώθηκε στη Σμύρνη, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μπορνόβας. Εκεί ιδρύθηκε και ένας από τους πρώτους ποδοσφαιρικούς συλλόγους, ο Football Club Smyrna, από Άγγλους κατοίκους της πόλης.
Σύντομα, το νέο αυτό άθλημα άρχισε να προσελκύει το ενδιαφέρον των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων της αυτοκρατορίας, κυρίως των Ελλήνων και των Αρμενίων, οι οποίοι το υιοθέτησαν με ενθουσιασμό.
Αντίθετα, το παλάτι και ένα σημαντικό μέρος του μουσουλμανικού πληθυσμού αντιμετώπιζε το ποδόσφαιρο με καχυποψία, θεωρώντας το ξένο προς τις ισλαμικές παραδόσεις και αξίες. Έτσι, ενώ οι μειονότητες ίδρυαν συλλόγους και διοργάνωναν αγώνες, οι περισσότεροι μουσουλμάνοι περιορίζονταν στο ρόλο του θεατή.
Ο δισταγμός των Τούρκων οφειλόταν και εν μέρει στην καταπίεση της βασιλείας του Αμπντούλ Χαμίτ Β’. Όσοι έπαιζαν ποδόσφαιρο αναφέρονταν από την αστυνομία στο Παλάτι Γιλντίζ.
Το πρώτο ποδόσφαιρο στα λιβάδια έξω από την Πόλη, στο τέλος του 19ου αιώνα
Στην Κωνσταντινούπολη, κυρίως στην ασιατική πλευρά και συγκεκριμένα στο Καντίκιοϊ, το ποδόσφαιρο άρχισε να παίζεται σε ανοιχτούς χώρους και λιβάδια από ξένους, κυρίως Βρετανούς. Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις πολλών ανθρώπων προκάλεσαν την ανησυχία των οθωμανικών αρχών.
Η αστυνομία παρακολουθούσε τις εξελίξεις, θεωρώντας το άθλημα πιθανή απειλή για τη δημόσια τάξη. Μια χαρακτηριστική αναφορά Οθωμανών αξιωματούχων που βρέθηκε περιέγραφε το παιχνίδι ως εξής:
«Έπαιζαν ένα παιχνίδι με μια λαστιχένια μπάλα μέσα σε έναν κύκλο με δύο πλευρές σε σχήμα πύλης και περιμετρικό τοίχο. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αποτραπεί οποιαδήποτε παρατυπία και οι εξελίξεις πρέπει να αναφέρονται στη Διεύθυνση Χωροφυλακής. Νοέμβριος 23, 1890».
Το 1897 καταγράφηκε ο πρώτος επίσημος αγώνας μεταξύ ομάδων από τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη.
Αμέσως μετά δημιουργήθηκαν σύλλογοι στην πρωτεύουσα, όπως η ομάδα του Καντίκιοϊ, που ιδρύθηκε από κοινού από Βρετανούς και Έλληνες και ήταν η πρώτη. Ωστόσο, λόγω διαφωνιών, οι Βρετανοί ίδρυσαν την ομάδα Moda και οι Έλληνες ίδρυσαν την ομάδα Ελπίς ενώ η Imogene ιδρύθηκε από το πλήρωμα ομώνυμου πλοίου.
Σύντομα όλες οι κοινότητες είχαν τις δικές τους ομάδες. Οι ομάδες των Ρωμιών Κουρτουλούσπορ και Ερμής, των Αρμενίων Ταξίμσπορ και των Εβραίων Μακάμπι, ήταν οι πιο ισχυρές της εποχής. Η Ελπίς που ήταν η πρώτη ελληνική ομάδα που συμμετείχε στο πρωτάθλημα και ήταν οι πρωταθλητές του πρώτου πρωταθλήματος ποδοσφαίρου της Κωνσταντινούπολης. Οι φανέλες τους ήταν ριγέ και τα χρώματά τους ήταν μπλε και άσπρο.
Αθλητικός Σύλλογος Κωνσταντινούπολης Ελπίς, πρώτη πρωταθλήτρια του 1905. Διαλύθηκε το 1910.
Απαγορευμένο για τους Μουσουλμάνους
Η υψηλή Πύλη, όπως προαναφέρθηκε, δεν ήθελε να παίζουν οι Τούρκοι ποδόσφαιρο. Θεωρούσε το άθλημα κίνδυνο για την ασφάλεια λόγω της μεγάλης του θεαματικής έλξης. Εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής κήρυξαν το ποδόσφαιρο ως αμαρτία, αυξάνοντας περαιτέρω την αντίθεση της βασιλικής οικογένειας.
Οι Τούρκοι νέοι όμως επηρεασμένοι από αυτό το ραγδαία εξελισσόμενο και ευχάριστο παιχνίδι, άρχισαν να παίζουν ποδόσφαιρο κρυφά.
Όπως γράφει ο Τούρκος μελετητής του ποδοσφαίρου Ahmet Tansel:
«Οι δικοί μας Αχμέτ, Μεχμέτ, με πλαστές ταυτότητες και φορώντας σταυρό στον λαιμό μετονομάζονταν σε Γιώργο και Αγκόπ για να παίξουν ποδόσφαιρο. Η κωμικοτραγική πλευρά της υπόθεσης ήταν ότι μετά τον αγώνα αφαιρούσαν τον σταυρό από το λαιμό και αμέσως στο δρόμο για το τζαμί….».
Ο θρύλος της μαύρης κάλτσας
Ωστόσο, ανάμεσα στους Τούρκους υπήρχαν και αρκετοί νέοι παθιασμένοι με το ποδόσφαιρο και πρόθυμοι να αναλάβουν όλα τα ρίσκα. Έφτασαν στο σημείο να σχηματίσουν την πρώτη τουρκική ομάδα ποδοσφαίρου, το 1899, με επικεφαλής τον Φουάντ Χουσνού. Για να αποφύγουν τους κατασκόπους της εποχής, την ονόμασαν «Μαύρη Κάλτσα» (Black Stockings FC).
Η βραχύβια ομάδα της «Μαύρης Κάλτσας» Black Stockings
Μετά από μερικές προπονήσεις έπαιξαν τον πρώτο τους αγώνα, στις 26 Οκτωβρίου 1901, εναντίον μιας ελληνικής ομάδας, της Ελπίδας, με αποτέλεσμα την ήττα με 5-1. Αυτός ο αγώνας όμως ήταν ο πρώτος και τελευταίος της ομάδας τους, καθώς δεν διέφυγε της προσοχής των κατασκόπων.
Μια αναφορά που ανέφερε ότι οι Τούρκοι νέοι «εξασκούνταν στήνοντας αντίπαλα τέρματα και φορώντας τις ίδιες στολές με τους Έλληνες, εξασκούμενοι στο να κλωτσούν την μπάλα…» έφτασε στο Παλάτι Γιλντίζ, οπότε ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β’ εξόρισε κάθε έναν από τους νεαρούς άνδρες σε διαφορετικές μακρινές περιοχές.
Ο Φουάντ Χουσνού, γλιτώνοντας την εξορία με κάποιον τρόπο, δεν μπόρεσε να εγκαταλείψει το πάθος του για το ποδόσφαιρο και εντάχθηκε στον αγγλικό όμιλο Moda. Εκεί, χωρίς να τον πιάσουν πληροφοριοδότες, έπαιξε ως επιθετικός για χρόνια με το όνομα Μπόμπι.
Ο Φουάντ Χουσνού, που θεωρείται ο πρώτος Τούρκος ποδοσφαιριστής της Τουρκίας, περιέγραψε σε έργο του το 1913 την άποψη του κοινού και των πολιτικών αρχών για το ποδόσφαιρο και το γιατί κρατούσαν μυστικές τις δραστηριότητές τους εκείνη την εποχή:
«Μερικοί νεαροί άνδρες που έπαιζαν ποδόσφαιρο ξυπόλητοι στα λιβάδια προσέλκυαν την εχθρότητα του κοινού. Οι πρεσβύτεροι κοίταζαν με αποδοκιμασία τους ποδοσφαιριστές, τους οποίους αποκαλούσαν “ξυπόλυτους”, οι κυρίες γύριζαν τα κεφάλια τους ντροπιασμένες και οι γιαγιάδες περνούσαν δίπλα από τους παίκτες, επιπλήττοντάς τους».
Οι πρώτες μουσουλμανικές ποδοσφαιρικές ομάδες
Το 1903, η Γυμναστική Λέσχη Μπεσίκτας Μπερεκέτ, που ιδρύθηκε από 26 μουσουλμάνους νέους, έλαβε άδεια λειτουργίας με την προϋπόθεση ότι δεν θα έπαιζαν ποδόσφαιρο.
Το 1905 όμως οι μαθητές της δευτέρας τάξης του Mekteb-i Sultani, υπό την ηγεσία του φίλου τους Ali Sami Yen, ίδρυσαν τη Γαλατάσαραϊ η οποία κατάφερε να γίνει η πρώτη τουρκική ομάδα που συμμετείχε στο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου της Κωνσταντινούπολης, στην τρίτη διοργάνωσή του, την περίοδο 1905-06. Την περίοδο 1907-08, έφτασε στην πρώτη της κατάκτηση πρωταθλήματος.
Η ομάδα της Γαλατάσαραϊ 1907-08 μπροστά από την πλακέτα του πρωταθλήματος.
Στη συνέχεια, όταν η Φενέρμπαχτσε και η Μπεσίκτας ακολούθησαν το παράδειγμά της, το τουρκικό ποδόσφαιρο άρχισε να κινείται προς μια νέα διάσταση.
Τα πρωταθλήματα της Κυριακής και της Παρασκευής
Το 1904, οι Βρετανοί ίδρυσαν την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπόλεως, στην οποία συμμετείχαν κυρίως μη μουσουλμανικές ομάδες, που διεξήγαγαν τις Κυριακές λόγω της αργίας αγώνες μεταξύ τους κι έτσι δημιούργησαν το «Πρωτάθλημα της Κυριακής».
Ωστόσο, αργότερα, το 1912, οι τουρκικές ομάδες που ιδρύθηκαν στο μεταξύ, όπως η Γαλατάσαραϊ και η Φενέρμπαχτσε, καθιέρωσαν γι΄ αυτές το «Πρωτάθλημα της Παρασκευής», ημέρας της δικής τους αργίας.
Ποδόσφαιρο και εθνικισμός
Οι Νεότουρκοι, όταν ήρθαν στα πράγματα, το 1908, υποστήριζαν τουρκικούς συλλόγους εναντίον των μη Μουσουλμάνων οι οποίοι όμως ήταν αρκετά προηγμένοι στον αθλητισμό. Έβλεπαν και χρησιμοποιούσαν τον αθλητισμό ως εργαλείο εθνικιστικής πολιτικής.
Με την άνοδο του εθνικισμού, οι αγώνες που διεξήχθησαν μεταξύ της Γαλατάσαραϊ και της Ελπίδας άρχισαν να μοιάζουν με ένα είδος οθωμανο-ελληνικού πολέμου. Ξέσπασαν μεγάλες συμπλοκές μεταξύ των παικτών και των οπαδών και των δύο ομάδων.
Ο Σαμπρί Μαχίρ, που θεωρείται ο πρώτος πυγμάχος της Τουρκίας και ποδοσφαιριστής της Γαλατάσαραϊ, αφηγείται στα απομνημονεύματά του πώς κατά τη διάρκεια ενός καβγά σε έναν αγώνα του 1910 εναντίον της Ελπίδας, έσκισε τις μπλε και άσπρες φανέλες των παικτών της αντίπαλης ομάδας, που αντανακλούσαν τα χρώματα της ελληνικής σημαίας.
Σε άλλο αγώνα ο Sedat Rıza Bey χαστούκισε τον Miço Negroponti, επειδή σκόραρε γκολ εναντίον της αντίπαλης ομάδας σε έναν αγώνα της Altunordu, με τα λόγια:
«Πώς μπορεί ένας Έλληνας να σκοράρει εναντίον μιας τουρκικής ομάδας;».
Η τελευταία ήταν και η ομάδα την οποία προωθούσαν οι Νεότουρκοι.
Ποδόσφαιρο στην Κωνσταντινούπολη
Κατά τη διάρκεια του συμμαχικού ελέγχου της Κωνσταντινούπολης 1918-1923, διεξάγονταν ποδοσφαιρικοί αγώνες μεταξύ ομάδων της Πόλης και των κατοχικών δυνάμεων στους κατεδαφισμένους πλέον στρατώνες Ταξίμ.
Οι νικητές γιόρταζαν σαν να είχαν κερδίσει έναν πόλεμο. Οι αγώνες μεταξύ της ελληνικής Πέρα, διαδόχου του Ερμή και της τουρκικής Φενερμπαχτσέ ήταν ιδιαίτερα συναρπαστικοί, σχεδόν σαν τουρκοελληνικός πόλεμος.
Η ιστορία του σταδίου Ταξίμ
Ήταν το πρώτου οργανωμένο στάδιο στην Κωνσταντινούπολη. Βρισκόταν στον χώρο του Στρατώνα Ταξίμ, όπου σήμερα βρίσκεται το γνωστό Πάρκο Ταξίμ, και αρχικά χρησιμοποιούνταν από το 1ο Σύνταγμα Πυροβολικού. Κατά την περίοδο του συμμαχικού ελέγχου της πόλης, ο χώρος φιλοξένησε Σενεγαλέζους στρατιώτες των γαλλικών δυνάμεων και μετονομάστηκε σε Στρατώνα Μακμαχόν.
Μετά την αποχώρηση των συμμάχων, «Λευκοί Ρώσοι» μετανάστες οργάνωναν εκεί ιππικούς αγώνες. Το 1921, λόγω της αυξανόμενης δημοτικότητας του ποδοσφαίρου, η αυλή μετατράπηκε σε στάδιο με ξύλινες κερκίδες χωρητικότητας 8.000 θεατών.
Το στάδιο φιλοξένησε από αθλητικά φεστιβάλ μέχρι πάλη με καμήλες, από ποδοσφαιρικούς μέχρι ιππικούς αγώνες, από αγώνες ποδηλασίας, πάλης, στίβου και πυγμαχίας, μέχρι αγώνες μοτοσικλέτας.
Εκεί διεξήχθη και ο πρώτος διεθνής ποδοσφαιρικός αγώνας της Τουρκίας, το 1923, με αντίπαλο τη Ρουμανία (2-2).
Οι στρατώνες του Ταξίμ που είχαν μετατραπεί σε ποδοσφαιρικό γήπεδο
B) Αθλητικός Σύλλογος Πέραν, μάνα του ΠΑΟΚ και της ΑΕΚ
Το 1877 ιδρύθηκε από διανοούμενους Ρωμιούς της Κωνσταντινούπολης, στο Πέραν, ο «Πολιτιστικός Σύλλογος Κλειώ» ο οποίος, το 1886, μετονομάστηκε σε «Ερμής» και έγινε και Αθλητικός. Είναι ο αρχαιότερος αθλητικός σύλλογος στη σημερινή τουρκική επικράτεια και γενέτειρα δύο από τους μεγαλύτερους ποδοσφαιρικούς συλλόγους της Ελλάδας, του ΠΑΟΚ και της ΑΕΚ.
Ο «Αθλητικός Σύλλογος Πέρα» (ΑΣΠ), ιδρύθηκε μετέπειτα, το 1914, από τα σπλάχνα του Ερμή, με το αρχικό όνομα «Ελληνική Ομάδα Ποδοσφαίρου». Το 1922 μετονομάστηκε σε «Αθλητικός Σύλλογος Πέρα».
Οι ποδοσφαιρικές ομάδες που ιδρύθηκαν στην Τουρκία από το 1890 έως το 1914. Βλέπουμε ότι πρώτη ομάδα είναι ο Ερμής και το μονοπάτι που τον συνδέει με τον ΠΑΟΚ μέσω Πέρα Κλουμπ. Βλέπουμε επίσης πόσο πρωτοπορούν στην αρχή οι ελληνικές ομάδας στην Πόλη και τη Σμύρνη (μπλε υπογράμμιση) με τις μεγάλες μέχρι σήμερα τουρκικές να ακολουθούν (κόκκινη υπογράμμιση).
Ο Ερμής αρχικά ήταν επικεντρωμένος στη γυμναστική και τις πολιτιστικές δραστηριότητες και έστειλε πολλούς Οθωμανούς αθλητές στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αργότερα, η προσθήκη του ποδοσφαίρου ενίσχυσε τη φήμη του. Αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του ποδοσφαίρου και του αθλητισμού στην Τουρκία.
Ανάμεσα στους ιδρυτές ήταν και ο περίφημος ποδοσφαιριστής Κώστας Νεγρεπόντης που έπαιξε μετέπειτα στο εξωτερικό και στην ΑΕΚ. Πολλοί αθλητές του διακρίθηκαν σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο, όπως ο παγκόσμιος πρωταθλητής στην άρση βαρών και τεχνικός της ελληνικής Ολυμπιακής ομάδας, Χρήστος Ιακώβου.
Ερμής Κωνσταντινούπολης
Μετά τον Πόλεμο
Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος περιόρισε τις αθλητικές δραστηριότητες. Μετά το τέλος του πολέμου, οι Ρωμιοί κάτοικοι της συνοικίας Πέρα επανενεργοποίησαν τον σύλλογο (τον Ερμή). Λόγω της συμμαχικής κατοχής της Κωνσταντινούπολης (1918-1923) και της πολιτικής κατάστασης ο σύλλογος εξελίχθηκε γρήγορα σε έναν θεσμό που τον αγαπούσε και προστάτευε ένας μεγάλος, ισχυρός και πλούσιος πληθυσμό.
Τα αθλητικά του τμήματα επεκτείνονταν συνεχώς και η έδρα του μεταφέρθηκε στο Ταλιμχανέ στο Ταξίμ, η οποία ήταν μια μεγάλη πλατεία εκείνη την εποχή. Όπως προαναφέρθηκε, στην αρχή του 1922 μετονομάστηκε σε «Αθλητικός Σύλλογος Πέρα».
Οι κάτοικοι του Πέρα έστησαν δοκάρια και χάραξαν γραμμές μετατρέποντας την πλατεία σε γήπεδο ποδοσφαίρου, πριν καν κατασκευαστεί το Στάδιο Ταξίμ, στην αυλή των Στρατώνων Πυροβολικού, ακριβώς απέναντι.
Μέσω αυτών των δραστηριοτήτων, το ποδόσφαιρο του Πέρα σημείωσε μεγάλη πρόοδο και ανέδειξε πολλούς πολύτιμους παίκτες. Ο ΑΣ Πέρα έχοντας σχηματίσει μια δυνατή ομάδα, στο Κυριακάτικο πρωτάθλημα είχε αποκτήσει μεγάλη φήμη ως μια τρομερή ποδοσφαιρική δύναμη της εποχής. Κατέκτησε το πρωτάθλημα 2021/22.
Και ολίγη ιστορία για να κατανοήσουμε καλύτερα τα ποδοσφαιρικά γεγονότα
Η Ανατολική Θράκη ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος μετά τη Συνθήκη των Σεβρών. Προς εκτέλεση της Συνθήκης ο ελληνικός στρατός την κατέλαβε το καλοκαίρι του 1920. Οργανώθηκε διοικητικά ως ελληνική επαρχία με την Αδριανούπολη να αποτελεί διοικητικό κέντρο και οι κάτοικοί της ψήφισαν στις εκλογές του 1920, εκλέγοντας βουλευτές, ανάμεσα στους οποίους και μουσουλμάνοι. Τα σύνορα του ελληνικού κράτους έφθαναν μέχρι τα 40 χιλιόμετρα δυτικά από την Κωνσταντινούπολη.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον Οκτώβριο του 1922 παραδόθηκε στην Τουρκία, όχι στρατιωτικά, αλλά μέσω της Συνθήκης των Μουδανιών οδηγώντας στον οριστικό διωγμό του ντόπιου ελληνικού πληθυσμού της.
Η Κωνσταντινούπολη, μετά τη λήξη του Α΄ ΠΠ τέθηκε υπό Συμμαχική Κατοχή Βρετανικών, Γαλλικών, Ιταλικών και Ελληνικών δυνάμεων η οποία κράτησε από τις 13 Νοεμβρίου 1918 μέχρι τις 4 Οκτωβρίου 1923. Στόχος ήταν ο ουσιαστικός έλεγχος των Στενών του Βοσπόρου και της οθωμανικής πρωτεύουσας, με απώτερο σκοπό την εφαρμογή της Συνθήκης των Σεβρών.
Παρέλαση συμμαχικών δυνάμεων στην Κωνσταντινούπολη
Η Μικρασιατική Καταστροφή όμως, τον Σεπτέμβριο του 1922, προκάλεσε κλίμα τρόμου και ανασφάλειας και στους Ρωμιούς της Κωνσταντινούπολης. Έτσι χιλιάδες την εγκατέλειψαν φοβούμενοι αντίποινα, παρόμοια με αυτά που συνέβησαν στη Σμύρνη. Εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, προσπαθώντας να ενσωματωθούν μετά την απώλεια των περιουσιών τους.
Αργότερα οι Κωνσταντινουπολίτες θέλησαν να επιστρέψουν αλλά η κεμαλική κυβέρνηση απαγόρευσε την επιστροφή τους, θεωρώντας τους «ανταλλάξιμους».
Όσοι έφυγαν θεωρήθηκαν ότι μετανάστευσαν οριστικά. Οι περιουσίες τους δεσμεύτηκαν, και η επιστροφή τους κατέστη νομικά και πρακτικά αδύνατη.
Στη συνέχεια, με τη Σύμβαση περί Ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών Πληθυσμών της Λωζάνης (30 Ιανουαρίου 1923) έφυγαν για την Ελλάδα και άλλοι Κωνσταντινουπολίτες καθώς μόνο όσοι ήταν ήδη εγκατεστημένοι (établissement) στην Κωνσταντινούπολη πριν από την 30ή Οκτωβρίου 1918 εξαιρούνταν από την ανταλλαγή.
Σύμφωνα με την απογραφή του 1928, συνολικά, πριν και μετά το 1922, είχαν έρθει στην Ελλάδα περίπου 40.000 Κωνσταντινουπολίτες.
Το τέλος του ΑΣ Πέρα και αναβίωση στην Ελλάδα με τον ΠΑΟΚ και την ΑΕΚ
Λίγους μήνες μετά την Μικρασιατική καταστροφή, το Δεκέμβριο του 1922, η ομάδα έφυγε για μια αθλητική περιοδεία στη Γαλλία.
Πετώντας από τη μία νίκη στην άλλη προσκάλεσε και την Φενέρμπαχτσε με φιλικές επιστολές. Η χρήση όμως του τίτλου «Πρωταθλητής Κωνσταντινούπολης» που έκανε ώθησε τη νεοσύστατη «Συμμαχία Τουρκικών Αθλητικών Σωματείων» να διαμαρτυρηθεί στη FIFA και μετά την απόφαση μποϊκοτάζ που έλαβε η Γαλλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, η ομάδα Πέρα διαλύθηκε στη Γαλλία, το 1923.
Ανησυχώντας για το πολιτικό κλίμα οι παίκτες αποφάσισαν να μην επιστρέψουν στην Κωνσταντινούπολη. Μερικοί παρέμειναν στη Γαλλία, ενώ άλλοι πήγαν στην Ελλάδα.
Το Πέρα Κλουμπ στο Parc Des Princes – 13.02.1923Πέρα Κλουμπ: φάση από τον αγώνα στο Parc Des Princes – 13.02.1923
Μερικοί από τους «Περαλήδες» που μετανάστευσαν στην Ελλάδα ίδρυσαν το 1924 την ΑΕΚ και κάποιοι άλλοι, το 1926, τον ΠΑΟΚ. Οι παλαιότεροι οπαδοί των δύο ομάδων αποκαλούσαν την άλλη ‘αδερφό σωματείο’. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ΠΑΟΚ προσκάλεσε την ΑΕΚ για αγώνα στα εγκαίνια της Τούμπας, το 1959.
Εγεννήθη ο ΠΑΟΚ
Οι Κωνσταντινουπολίτες στην αρχή ίδρυσαν το 1923 στη Θεσσαλονίκη την Ένωση Κωνσταντινουπολιτών που ήταν ένας κοινωνικός και πολιτιστικός σύλλογος ο οποίος είχε σκοπό να τους σταθεί στην ολιγόχρονη παραμονή τους μέχρι να επιστρέψουν. Έτσι νόμιζαν…
Το 1924 και καθώς αυτές οι ελπίδες, μετά από τη Συνθήκη της Λωζάνης είχαν αρχίσει να εξανεμίζονται, πρόσθεσαν στο σύλλογό τους και τμήμα αθλητισμού. Μάλιστα διαπίστωσαν ότι θα υπήρχε ζήτημα με τα χρώματα των ομάδων τους τα οποία, όπως είναι λογικό, ήταν κιτρινόμαυρα ίδια με τον «πατέρα» ΑΣ Πέραν, αλλά τα ίδια είχε και ο Άρης.
Σε αγώνα (όπως λέει ο μύθος αλλά δεν είναι και απόλυτα επιβεβαιωμένο), αποφάσισαν να κρατήσει ο νικητής τα κιτρινόμαυρα και αυτός ήταν ο Άρης. Ο ΠΑΟΚ τότε διάλεξε τα ασπρόμαυρα. Ωστόσο, ένα χρόνο μετά το αθλητικό τμήμα αυτό θέλησε να ανεξαρτητοποιηθεί και ονομάσθηκε ΑΕΚΘ.
Δεν ήταν όμως εύκολα τα πράγματα καθώς η ΕΚ αντέδρασε στην απόσπαση της ΑΕΚΘ. Οι παίκτες θεωρήθηκαν αποστάτες, δυσφημίστηκαν και πολεμήθηκαν αλλά επέμεναν και άρχισαν να δίνουν αγώνες ως ΑΕΚΘ. Τελικά, ορισμένοι από αυτούς, τον Μάρτιο του 1926, ίδρυσαν τον ΠΑΟΚ. Με πρώτο σήμα ένα πέταλο μέσα σε ένα τετράφυλλο τριφύλλι.
Οι υπόλοιποι συνέχισαν ως ΑΕΚΘ αλλά μετά από έναν αγώνα ΠΑΟΚ – ΑΕΚΘ 4-0, το 1927, διαπίστωσαν ότι το μέλλον τους είναι κοινό και ο ΠΑΟΚ ενσωμάτωσε πλήρως της ΑΕΚΘ. Το 1929 υιοθετήθηκε ως σήμα ο Δικέφαλος Αετός.
Πίνακας ιστορικού ίδρυσης ΠΑΟΚΓενεαλογικό δέντρο ΠΑΟΚΟι ιδρυτές του ΠΑΟΚΠρωτόκολλο ίδρυσης ΠΑΟΚΟι παίκτες του Πέρα Κλουμπ που πήγαν στον ΠΑΟΚ
Η προέλευση του Δικέφαλου Αετού
Ο Δικέφαλος Αετός αποτελεί μετάλλαξη του κλασικού μονοκέφαλου ρωμαίικου αετού του Βυζαντίου. Σύμφωνα με την αείμνηστη βυζαντινολόγο Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, η μεταβολή έγινε με την επανάκτηση της Πόλης από τους σταυροφόρους, το 1261, με σκοπό να συμβολιστεί ένας διμέτωπος αγώνας για να επανακτηθούν τα απολεσθέντα εδάφη, δυτικά απέναντι στους Λατίνους και ανατολικά απέναντι στους Σελτζούκους Τούρκους.
Κατά τους αιώνες της οθωμανικής κατάκτησης ο δικέφαλος αετός συνδέθηκε με την Ορθοδοξία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Έτσι εντάχθηκε στη συνείδηση, στην λαϊκή παράδοση και στην τέχνη των Ελλήνων που ζούσαν υπό οθωμανική κυριαρχία μετά την ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, δηλαδή των Κωνσταντινουπολιτών και των Μικρασιατών.
Ο ΠΑΟΚ το 1926 με σήμα το πέταλο/τετράφυλλο τριφύλλιΟ ΠΑΟΚ στα πρώτα χρόνια με τον Δικέφαλο ΑετόΑύγουστος 1925: Άρης – ΠΑΟΚ παιχνίδι για τα κίτρινα χρώματα. Γήπεδο Ηρακλή (Χημείο ΑΠΘ) – Κέρδισε ο Άρης και ο ΠΑΟΚ πήρε τα ασπρόμαυρα.
Η συνέχεια στην Κωνσταντινούπολη
Το Πέρα, του οποίου οι δραστηριότητες στην Κωνσταντινούπολη είχαν σταματήσει λόγω της ανεπάρκειας των εναπομεινάντων μελών του, αναδιοργανώθηκε το 1923 με το όνομα BeyoğluSporKulübü (BSK).
Έπαιξε στην Α’ Εθνική της Τουρκίας για πολλά χρόνια αλλά έπεσε σε παρακμή από το 1964 μετά τους διωγμούς των Ρωμιών από την Πόλη. Μετά το 1987, δεν συμμετείχε ποτέ ξανά σε επαγγελματικά πρωταθλήματα και σχεδόν διαλύθηκε. Ανοίγοντας ξανά το ποδοσφαιρικό του τμήμα την περίοδο 2014-2015, ο σύλλογος αγωνίζεται σήμερα στο 2ο Ερασιτεχνικό Πρωτάθλημα Κωνσταντινούπολης.
Το Πέρα Κλαμπ που συνέχισε το 1923 ως Αθλητικός Σύλλογος Μπέγιογλου. Στη φωτογραφία το 1934, στο στάδιο Ταξίμ.Αναγγελία τουρνουά ελληνικών ομάδων στην Πόλη: Ταταύλα – Πέρα
Οι σπουδαιότεροι παίκτες
Ο Κώστας Νεγρεπόντης ξεκίνησε το ποδόσφαιρο από την Προποντίδα Ταταούλων και αργότερα πήγε στη Φενέρμπαχτσε. Το 1918 μαζί με άλλους Έλληνες ίδρυσε την Πέρα Κλουμπ και ταυτόχρονα έγινε και παίκτης της ομάδας, με την οποία κατέκτησε ένα ακόμα πρωτάθλημα Τουρκίας. Όταν ο ΑΣ Πέρα Κλουμπ μετά από μια περιοδεία στην Ευρώπη διαλύθηκε, το 1923 αποφάσισε να μείνει στη Γαλλία και μεταγράφηκε στην Παρί της οποίας έγινε και αρχηγός το 1925. Το 1926 ήρθε στην Ελλάδα και αγωνίστηκε στην ΑΕΚ μέχρι το 1933.
Κώστας Νεγρεπόντης
Ο Αλέκος Σοφιανίδης ξεκίνησε την αθλητική του καριέρα στο Πέρα. Έπαιξε επίσης για την Μπέγιογλουσπόρ. Φόρεσε τις φανέλες της Μπεσίκτας και στη συνέχεια της ΑΕΚ. Ο Σοφιανίδης, ο οποίος φόρεσε τη φανέλα της Εθνικής Τουρκίας, φόρεσε και τη φανέλα της Εθνικής Ελλάδας μετά τη μεταγραφή του στην ΑΕΚ.
Αλέκος Σοφιανίδης
Ο Lefter Küçükandonyadis, ένας από τους καλύτερους παίκτες στην Τουρκία στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, επέλεξε τη Φενέρμπαχτσε, παρόλο που ο αδελφός του είχε παίξει για την ομάδα του Πέρα. Στην περίοδο αυτή πολλοί οπαδοί του Πέρα υποστήριξαν την Fenerbahçe. Ο Λεφτέρ Αντωνιάδης έπαιξε επίσης στην Φιορεντίνα, στη Νίς και στην ΑΕΚ και στην Εθνική Τουρκίας.
Λεφτέρ Αντωνιάδης
Ο Ραϊμόντ Ετιέν γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη. Η μητέρα του λεγόταν Αναΐς και ήταν Γαλλίδα. Ήταν Χριστιανός Καθολικός. Υπήρξε αθλητής της ομάδας Πέρα Κλουμπ, σωματείο που διατηρούσε στενές σχέσεις με τον ΠΑΟΚ καθώς αρκετοί από τους ιδρυτές του ήταν νωρίτερα αθλητές και μέλη του Πέρα Κλουμπ.
Ραϊμόντ Ετιέν
Το 1928, δυο χρόνια μετά την ίδρυση του ΠΑΟΚ, αποκτήθηκε από το σύλλογο και έγινε ο πρώτος ξένος ποδοσφαιριστής του ΠΑΟΚ και επισήμως ο πρώτος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής στην Ελλάδα.
Το συμβόλαιο του Ετιέν, το πρώτο επαγγελματικόΟι φανέλες του ΠΑΟΚ στον χώρο τροπαίων, στα γραφεία της Μπέιογλου, στην Κωνσταντινούπολη
Συμπέρασμα
Η ρίζα του ΠΑΟΚ φθάνει μέχρι το 1875. Ο σύλλογος από τον οποίο προήλθε, ο Ερμής και μετέπειτα ΑΣ Πέρα Κλαμπ, ήταν ο αρχαιότερος ποδοσφαιρικός στην Τουρκία, ο σπουδαιότερος ελληνικός και ένας από τους σπουδαιότερους συνολικά, έχοντας κυριαρχήσει στα πρώτα χρόνια του ποδοσφαίρου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η αρθρογράφος Μελικέ Τσαπάν με αφορμή τα 100 χρόνια του ΑΣ Μπέιογλου, όπως μετονομάστηκε το 1923, αναφέρει:
«Ήταν κάποτε ανάμεσα στους θρύλους της Τουρκίας. Όχι μόνο εκπαίδευσε πολλούς αθλητές, από τον Λεφτέρ (σ.σ.: Αντωνιάδη) μέχρι τον Σαμπρί Ντίνο, από τον Αλέκο (σ.σ.: Σοφιανίδη) μέχρι τον Σουκρού Γκιουλεσίν, αλλά τους μετέτρεψε και σε αστέρια της τουρκικής αθλητικής ιστορίας. Το Μπέγιογλου έγινε ένας σύλλογος πρωτιών. Άνοιξε το πρώτο κλειστό αθλητικό κέντρο στις 14 Οκτωβρίου 1900, έπαιξε τον πρώτο νυχτερινό αγώνα στην Τουρκία εναντίον της Φενερμπαχτσέ στο Στάδιο Ταξίμ. Ο σύλλογος, ηλικίας ενός αιώνα, μετέγραψε επίσης τον πρώτο μαύρο ποδοσφαιριστή στην ιστορία του τουρκικού ποδοσφαίρου».
Μετά από την ίδρυση και των τουρκικών ομάδων, με την αρχή του 20ού αιώνα, καθώς αρχικά το ποδόσφαιρο δεν επιτρεπόταν στους μουσουλμάνους και το μονοπωλούσαν οι χριστιανοί και οι ξένοι, δημιούργησαν μαζί με τις Γαλατά, Φενέρ και Μπεσίκτας μια Big-4 ισχυρών ομάδων στην Κωνσταντινούπολη.
Η πορεία αυτή ανατράπηκε μετά από τη Μικρασιατική καταστροφή, την εκδίωξη πολλών από τους Ρωμιούς της Πόλης, την προσφυγιά και την ανταλλαγή των πληθυσμών, που είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία του ΠΑΟΚ στη Θεσσαλονίκη, από Κωνσταντινουπολίτες (καθώς και της ΑΕΚ στην Αθήνα), τον οποίο αγκάλιασαν στη συνέχεια όλοι οι πρόσφυγες.
Μετά από πολλά «πέτρινα» και δύσκολα χρόνια ο ΠΑΟΚ έφθασε από τη δεκαετία του ’70 σε μεγάλες επιτυχίας και είναι ξανά σήμερα (μαζί και με την ΑΕΚ) μέλος μιας αντίστοιχης Big4 ισχυρών ομάδων στην Ελλάδα.
Δεν προκαλεί, πλέον, καμία εντύπωση η διαλυτική πολιτική που ακολουθεί το αθηναϊκό κατεστημένο σε βάρος της χώρας. Έχει γίνει συνήθεια. Έχει μετατραπεί σε κανονικότητα, όπως και η διαφθορά.
Οι κυβερνητικές αντιδράσεις απέναντι στην Ευρωπαία Εισαγγελέα είναι, για την Αθήνα, κάτι σχεδόν αυτονόητο. Διότι η πολιτική συμπεριφορά του κέντρου εξακολουθεί να κινείται, σε μεγάλο βαθμό, σε προνεωτερικά σχήματα. Δεν είναι μόνο ότι δεν κατάφερε να αποβάλει την ιδεολογία και τη νοοτροπία του κοτζαμπασισμού· είναι κυρίως ότι δεν θέλει να την αποβάλει.
Ας αναρωτηθούμε απλώς πώς θα ήταν η Ελλάδα εκτός Ευρώπης. Οι θεσμοί της θα θύμιζαν πολιτικό Μεσαίωνα. Αν δεν είχε παρέμβει η Ευρωπαία Εισαγγελέας, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ πιθανότατα δεν θα είχε αποκαλυφθεί. Όπως δεν έχουν αποκαλυφθεί σωρεία άλλων σκανδάλων. Και το τραγικότερο είναι ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας έχει σχεδόν αποδεχθεί πως τα σκάνδαλα αποτελούν φυσικό μέρος της πολιτικής ζωής. Τα θεωρεί, περίπου, συστατικό της δημόσιας ύπαρξης της χώρας.
Πέρα από τις απαράδεκτες αναφορές κυβερνητικών στελεχών κατά της κ. Κοβέσι —αναφορές αδιανόητες σε σοβαρές δυτικές δημοκρατίες—, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είπε κάτι ακόμη βαρύτερο: ότι οι βουλευτές που θα διερευνηθούν για πιθανή συμμετοχή τους στο σκάνδαλο θα είναι και πάλι υποψήφιοι. Δεν είναι ακόμη υπόδικοι, βεβαίως. Αλλά αν καταστούν, αν παραπεμφθούν σε δίκη και ακόμη κι αν καταδικαστούν, η πολιτική δήλωση αφήνει να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να παραμείνουν κανονικά στο κομματικό παιχνίδι. Είναι αυτή συμπεριφορά πολιτικού κόμματος ευρωπαϊκής δημοκρατίας;
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η άλλη διατύπωση: ότι οι βουλευτές λειτουργούν ανάμεσα στους ψηφοφόρους και στους κρατικούς θεσμούς. Και αυτό παρουσιάστηκε ως κάτι φυσιολογικό. Όμως στις δυτικές δημοκρατίες οι θεσμοί δεν λειτουργούν με μεσάζοντες. Ο πολίτης δεν πρέπει να χρειάζεται βουλευτή, υπουργικό γραφείο ή κομματικό παράγοντα για να αποκτήσει πρόσβαση στο κράτος. Αυτό ακριβώς είναι η διαφορά ανάμεσα σε θεσμικό κράτος και πελατειακό μηχανισμό. Και η Ελλάδα, όσο κι αν δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε, παραμένει σε πολλά σημεία της πολιτικά προνεωτερική.
Με αυτόν τον προνεωτερικό τρόπο —για την ακρίβεια, με τη λογική του κοτζαμπασισμού— λειτούργησε το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του. Και με αυτή τη λογική κατάφερε να αποδυναμώσει ακμάζουσες πόλεις έξω από τα όρια της Αττικής· πόλεις με μεγάλο ιστορικό παρελθόν πριν από την ένταξή τους στο ελληνικό κράτος, πόλεις με εμπορική, πνευματική και κοινωνική ζωή, που πιέστηκαν σταδιακά να καταστούν επαρχιακές μικροπόλεις.
Το ελληνικό κράτος λειτούργησε συχνά σαν αποικιοκρατική υπόσταση στο εσωτερικό της ίδιας του της επικράτειας. Έχει ένα κέντρο, την πρωτεύουσά του, και από εκεί και πέρα αντιμετωπίζει την υπόλοιπη χώρα ως χώρο άντλησης πόρων, ανθρώπων και πολιτικής νομιμοποίησης. Η περίπτωση του πρωτογενούς τομέα είναι χαρακτηριστική. Αντί να ενισχυθεί η αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή, ώστε οι άνθρωποι να μείνουν στις εστίες τους, οδηγήθηκαν σταδιακά στην εγκατάλειψη. Η ύπαιθρος άδειασε, οι μικρές πόλεις συρρικνώθηκαν, η παραγωγική βάση αποδυναμώθηκε.
Στο επίκεντρο αυτής της πολιτικής βρίσκεται και η Θεσσαλονίκη. Η πόλη δίνει την εντύπωση ότι αντιμετωπίζεται όχι ως εθνικό πλεονέκτημα, αλλά ως ενόχληση. Επειδή έχει ιστορικό βάθος που την κρατά ακόμη ζωντανή. Επειδή διαθέτει βαλκανική και ευρωπαϊκή δυναμική. Επειδή μπορεί, λόγω θέσης και μνήμης, να λειτουργήσει ως κάτι περισσότερο από μια απλή περιφερειακή πρωτεύουσα. Και ακριβώς γι’ αυτό μοιάζει να υπονομεύεται συστηματικά.
Δεν θα επανέλθω εδώ σε παλαιότερα επιχειρήματα. Αρκεί να περιοριστούμε στα γεγονότα του τρέχοντος αιώνα. Η Θεσσαλονίκη βρέθηκε κάποτε στο επίκεντρο μιας μεγάλης ευρωπαϊκής υπόσχεσης: της Ατζέντας της Θεσσαλονίκης για τα Δυτικά Βαλκάνια. Δεν ήταν τυχαίο το όνομα. Η πόλη δεν ήταν απλώς τόπος φιλοξενίας. Ήταν το φυσικό σύμβολο αυτής της πολιτικής: ελληνική, ευρωπαϊκή, βαλκανική, λιμενική, ιστορικά πολυεθνική, στραμμένη προς τον Βορρά και την Ανατολή.
Γι’ αυτό και η μετάβαση, όπως ακούστηκε τις τελευταίες ημέρες, από την Ατζέντα της Θεσσαλονίκης στη Διακήρυξη των Δελφών δεν μπορεί να θεωρηθεί απλή λεπτομέρεια. Στην πολιτική οι συμβολισμοί δεν είναι διακόσμηση. Είναι μέρος της εξουσίας. Ένα όνομα, ένας τόπος, μια αίθουσα, μια διακήρυξη μπορούν να μεταφέρουν κύρος, μνήμη και πολιτικό κεφάλαιο. Οι Δελφοί είναι ασφαλώς τόπος παγκόσμιας ακτινοβολίας. Συμβολίζουν τον ελληνικό πολιτισμό σε μια από τις υψηλότερες εκφράσεις του. Όμως για ένα ζήτημα όπως η ευρωπαϊκή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων, η Θεσσαλονίκη έχει άλλο, πιο άμεσο και πιο λειτουργικό βάρος. Δεν είναι μόνο σύμβολο. Είναι γεωγραφία. Είναι λιμάνι. Είναι πανεπιστήμια. Είναι ενδοχώρα. Είναι μνήμη συνύπαρξης. Είναι η φυσική πύλη της Ελλάδας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Με απλά λόγια προσπαθούν να αφαιρέσουν το όνομα της Θεσσαλονίκης σε οτιδήποτε έχει σχέση με την βαλκανική πολιτική, σε οτιδήποτε έχει σχέση με την ευρύτερη πολιτική, την αντιμετωπίζουν σαν μικροελλαδική μικρόπολη.
Το ζήτημα δεν είναι να αμφισβητηθεί κάθε πρωτοβουλία που λαμβάνεται αλλού. Το ζήτημα είναι ότι η Θεσσαλονίκη μνημονεύεται ως παρελθόν, αλλά δεν κατοχυρώνεται ως παρόν. Χρησιμοποιείται ως ιστορική αναφορά, αλλά όχι ως ενεργό θεσμικό κέντρο. Και αυτή είναι η βαθύτερη παθογένεια: η πόλη διαθέτει συμβολικό κεφάλαιο, αλλά δεν το μετατρέπει σε θεσμικό κεφάλαιο.
Η ιδιωτικοποίηση της εξωτερικής πολιτικής
Εδώ τίθεται και ένα ζήτημα δεοντολογίας. Δεν είναι κατ’ ανάγκην προβληματικό να διεξάγονται πολιτικές συζητήσεις σε ιδιωτικά φόρουμ. Τέτοιοι χώροι μπορούν να φέρουν σε επαφή υπουργούς, διπλωμάτες, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, think tanks και διεθνείς οργανισμούς. Μπορούν να παράγουν ιδέες, δίκτυα και άτυπη διπλωματία. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η άτυπη σκηνή δείχνει να υποκαθιστά τη θεσμική διαδικασία. Άλλο πράγμα μια δημόσια συζήτηση στο περιθώριο ενός φόρουμ και άλλο η ουσιαστική διαμόρφωση κρατικής πολιτικής σε χώρους όπου η πρόσβαση εξαρτάται από προσκλήσεις, εταιρικά δίκτυα, χορηγίες ή ακριβές συμμετοχές.
Η δημόσια πολιτική πρέπει να παράγεται, να ελέγχεται και να λογοδοτεί σε δημόσιους θεσμούς. Οι ιδιωτικές πλατφόρμες μπορούν να φιλοξενούν διάλογο, όχι να δημιουργούν την εντύπωση ότι η εξωτερική πολιτική αποκτά πρώτα σκηνικό, χορηγούς και brand, και ύστερα θεσμικό έλεγχο. Για να είναι καθαρή μια τέτοια διαδικασία, απαιτούνται διαφάνεια στην ατζέντα, σαφής ανακοίνωση συμμετεχόντων, δημοσιοποίηση των κειμένων και καθαρός διαχωρισμός ανάμεσα σε κρατική απόφαση και συνεδριακή προβολή.
Η απάντηση για τη Θεσσαλονίκη, όμως, δεν μπορεί να είναι η διαμαρτυρία. Η πόλη με πρωτοβουλία της πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής ηγεσίας της της πρέπει να αναλάβει δραστηριότητες ανάδειξής της και να διεκδικήσουν θεσμικά τον χώρο της. Να διεκδικήσουν από τις Βρυξέλλες και από τις χώρες μέλη της Ε.Ε. μια μόνιμη ευρωπαϊκή δομή για τα Δυτικά Βαλκάνια Αυτό θα ωφελούσε ολόκληρη την Ελλάδα. Θα έδινε στη χώρα εργαλείο επιρροής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, θα αξιοποιούσε το λιμάνι, τα πανεπιστήμια, τη γεωγραφία και την ιστορική μνήμη της Θεσσαλονίκης.
Η Θεσσαλονίκη και μαζί της οι άλλες περιφερειακές πόλεις πρέπει να αναζητήσουν λύσεις στην Ευρώπη. Όχι επειδή η Ευρώπη είναι ιδανική, αλλά επειδή προσφέρει έναν υπερεθνικό χώρο μέσα στον οποίο οι πόλεις μπορούν να αποκτήσουν ρόλο πέρα από τα στενά όρια των εθνικών συγκεντρωτισμών. Η υπέρβαση του κλασικού εθνικού κράτους, ειδικά στην ελληνική περίπτωση, μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά. Ο ελληνισμός υπήρξε πάντοτε ευρύτερος από το κράτος. Υπήρξε εμπορικός, ναυτικός, εκπαιδευτικός, οικουμενικός. Η Θεσσαλονίκη μπορεί να ευημερήσει ξανά μέσα σε έναν τέτοιο χώρο: ευρωπαϊκό, βαλκανικό, μεσογειακό.
Αλλά για να το πετύχει πρέπει να αντιμετωπίσει και το δικό της εσωτερικό πρόβλημα: την απουσία πραγματικής αστικής τάξης. Η Θεσσαλονίκη έχει εύπορους. Όμως οι εύποροι δεν συνιστούν αστική τάξη. Αστική τάξη δεν είναι απλώς το χρήμα. Είναι η συνείδηση ευθύνης απέναντι στην πόλη. Είναι η ικανότητα να δημιουργείς θεσμούς, να χρηματοδοτείς πολιτισμό, να προστατεύεις τον δημόσιο χώρο, να στηρίζεις πανεπιστήμια, να παράγεις ύφος, κύρος και συνέχεια. Με αυτή την έννοια, ο τελευταίος μεγάλος αστός της Θεσσαλονίκης ήταν ο Βελίδης. Μετά από αυτόν υπήρξαν παράγοντες, επιχειρηματίες, χορηγοί, επιτυχημένοι επαγγελματίες. Δεν συγκροτήθηκε όμως μια τάξη ικανή να μετατρέψει την οικονομική επιφάνεια σε δημόσιο ρόλο.
Γι’ αυτό η πόλη πρέπει να ξεπεράσει και τις δικές της φοβίες. Η Θεσσαλονίκη ήκμασε όταν ήταν ανοιχτή. Όταν δεχόταν ανθρώπους, γλώσσες, ιδέες, εμπόριο, ξένες κοινότητες, ευρωπαϊκές επιρροές. Στο παρελθόν της έζησαν και έδρασαν σημαντικοί ευρωπαϊκοί αστικοί κύκλοι, μεταξύ των οποίων και γαλλόφωνοι, εβραϊκοί, εμπορικοί και εκπαιδευτικοί κόσμοι που συνέδεαν την πόλη με τη Δύση.
Στις 8 Μαΐου θα πραγματοποιηθεί η νέα συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη κ. Τουφάν Έρχιουρμαν, ανακοίνωσε σήμερα ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος κ. Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης.
Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, στο πλαίσιο της Ενημέρωσης του προς τα ΜΜΕ, ο κ. Λετυμπιώτης είπε ότι «η νέα συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 8 Μαΐου, στις 16:00, στην οικία του Ειδικού Αντιπροσώπου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Οι τακτικές συναντήσεις του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τον κ. Έρχιουρμαν επιβεβαιώνουν τη σταθερή μας επιδίωξη για διατήρηση ανοικτών και ειλικρινών διαύλων επικοινωνίας. Στόχος τους είναι να συμβάλουν στη δημιουργία, βήμα με βήμα, των συνθηκών για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων
Για εμάς, κάθε επαφή πρέπει να έχει προσανατολισμό. Κάθε συζήτηση πρέπει να υπηρετεί τον σκοπό στην επιστροφή σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με περιεχόμενο, προοπτική και αποτέλεσμα.
Είναι άλλωστε σε αυτό το πλαίσιο που εντάσσεται η διαρκής ανάληψη πρωτοβουλιών από πλευράς του Προέδρου Χριστοδουλίδη και οι εποικοδομητικές προτάσεις που θέτει, αποδεικνύοντας στην πράξη την αμείωτη βούλησή μας για παραγωγική συμβολή στη δημιουργία κατάλληλου θετικού κλίματος για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Η προσπάθεια αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία ο ίδιος Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών έχει εκφράσει τη βούλησή του να υπάρξουν εξελίξεις στο Κυπριακό μέχρι την ολοκλήρωση της θητείας του, στο τέλος του 2026.
Αυτός ο ορίζοντας δεν πρέπει να χαθεί. Αυτή η ευκαιρία πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο.
Όπως έχει αναφέρει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα έχει ήδη αρχίσει, μετά και τη συνάντηση που είχαν στις Βρυξέλλες τον περασμένο Μάρτιο.
Η ξεκάθαρη πολιτική βούληση και η προσωπική προσήλωση του Γενικού Γραμματέα έχουν ιδιαίτερη σημασία, ειδικά μέσα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η μετουσίωση, όμως, αυτής της πρόθεσης σε συγκεκριμένη και ουσιαστική πρωτοβουλία προϋποθέτει ειλικρινή ανταπόκριση από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Η θέση μας είναι σαφής. Έχει διατυπωθεί δημόσια. Έχει διατυπωθεί και κατ’ ιδίαν. Είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε άμεσα και ουσιαστικά, εφόσον ο Γενικός Γραμματέας κρίνει ότι η πρωτοβουλία του βρίσκεται σε ώριμο στάδιο. Ευελπιστούμε σε εποικοδομητική ανταπόκριση όλων των μερών το συντομότερο δυνατόν.
Η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρεί καθοριστικό τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών. Θεωρεί εξίσου σημαντική την ενεργό εμπλοκή του Γενικού Γραμματέα και της Προσωπικής του Απεσταλμένης, ώστε να διαμορφωθούν οι αναγκαίες συνθήκες για μια διαδικασία με προοπτική, περιεχόμενο και αποτέλεσμα.
Το Κυπριακό δεν μπορεί να παραμένει σε τεχνητή αναμονή. Ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος. Όταν δεν αξιοποιείται για πρόοδο, λειτουργεί σε βάρος της προοπτικής της λύσης.
Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η επίλυση του Κυπριακού παραμένει η ύψιστη εθνική προτεραιότητα. Στόχος μας παραμένει η επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, το συντομότερο δυνατόν από το σημείο είχαν διακοπεί, εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Ερωτηθείς αν εκτιμά πως οι συνθήκες όπως έχουν διαμορφωθεί για τη συνάντηση των δύο ηγετών, βοηθούν, ο Εκπρόσωπος είπε ότι «παρατηρούμε το τελευταίο διάστημα συνεχείς παραβιάσεις στη νεκρή ζώνη, περιφρόνηση των όρων εντολής της ειρηνευτικής δύναμης, ακούμε δημόσιες δηλώσεις από πλευράς Τούρκων αξιωματούχων οι οποίες προφανώς και δεν συμβάλλουν στο κατάλληλο κλίμα που επιθυμούμε και που εργαζόμαστε να δημιουργηθεί. Την ίδια ώρα, το έχει αποδείξει και ο ίδιος ο Πρόεδρος μέσα από τις πράξεις και τις ενέργειες του, αυτές οι συνεχείς επαφές είναι ένα σημαντικό προαπαιτούμενο στο να επιτευχθεί εκείνη η πρόοδος στην ειλικρίνεια και αμεσότητα των επαφών, για να συμβάλουμε, αν αυτό επιθυμούμε, σε αυτό που έχει αναλάβει ο ΓΓ των ΗΕ. Είναι μέσα από τον διάλογο, μέσα από την παράθεση των επιχειρημάτων μας, την παράθεση διαφορετικών προσεγγίσεων που μπορεί να επιτευχθεί πρόοδος.
Άρα, ενώ πολλά εκ των περιστατικών που έχουν δει το τελευταίο διάστημα το φως της δημοσιότητας και δημόσιες δηλώσεις που δεν συμβάλλουν στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος, την ίδια στιγμή εμείς θα επιμένουμε ότι σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να υπάρξει προσήλωση και το έχουμε αποδείξει όλο το προηγούμενο διάστημα και σε αυτή την προσήλωση θα παραμείνουμε με την ίδια ένταση».
Σε ερώτηση αν στο τραπέζι των συνομιλιών παρακάθονται οι δύο κοινότητες, ο Εκπρόσωπος είπε ότι «στο τραπέζι των συνομιλιών παρακάθεται ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ως ηγέτης της ελληνοκυπριακής πλευράς και ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενός κράτους αναγνωρισμένου από τη διεθνή κοινότητα, ενός κράτους μέλους της ΕΕ, ιδιαίτερα ως προς τις πτυχές που άπτονται ζητημάτων κυριαρχίας».
Κληθείς να σχολιάσει δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών ότι η μικρή Κύπρος μπλοκάρει την ευρωπαϊκή προοπτική και ερωτηθείς τι προσδοκά η Κυβέρνηση από τη συνάντηση των ηγετών υπό το φως αυτής της συμπεριφοράς, καθώς και ερωτηθείς αν η συνάντηση τους θα είναι κατ΄ιδίαν, ο Εκπρόσωπος είπε ότι «ο προγραμματισμός είναι για συνάντηση των δύο ηγετών, όπως την προηγούμενη φορά.
Για το πρώτο ερώτημα, εμείς έχουμε αποδείξει μέσα από όλες τις πρωτοβουλίες που έχουμε αναλάβει, και αποδεικνύεται η ειλικρινής μας βούληση και πρόθεση να στηρίξουμε και να συνδράμουμε τις προσπάθειες του ΓΓ των ΗΕ. Είναι η κατοχική Τουρκία που αρνείται ακόμη και τη συζήτηση, αρνείται ακόμη και τον διάλογο, και αυτό που θεωρούμε αυτονόητο, τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, περιφρονεί ψηφίσματα του ΣΑ των ΗΕ. Ο Τούρκος Υπουργός κάνει αναφορά στην ΕΕ και διαχωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία από την ΕΕ. Η Κύπρος είναι Ευρώπη, η Ευρώπη είναι Κύπρος, και αυτό το έχει αποδείξει και η εμπειρία των τελευταίων ημερών, οι σαφείς τοποθετήσεις των θεσμών της ΕΕ αλλά και όλων των ηγετών των κρατών μελών της ΕΕ και αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει η ΕΕ στην ολότητα της. Και αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει η ΕΕ και μέσα από τα Συμπεράσματα της που άπτονται κυρίως των ευρωτουρκικών σχέσεων και της προόδου τους.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης το έχει πει με σαφήνεια και κατ΄επανάληψη. Επιθυμούμε πρόοδο στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Αυτή η πρόοδος, όμως, περνά μέσα και από τις κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας, απέναντι σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ του οποίου έδαφος κατέχει παράνομα η Τουρκία εδώ και 52 χρόνια. Άρα, αυτό που πράττουμε ως Κυπριακή Δημοκρατία, ως κράτος μέλος της ΕΕ, όλα όσα πράττουμε και το τελευταίο διάστημα με μεγαλύτερη ένταση, είναι να υψώνουμε το επίπεδο της παρουσίας μας ως κράτος μέλος της ΕΕ, ως κράτος της περιοχής που αποδεικνύει στην πράξη τη χρησιμότητα και την αξιοπιστία του.
Αυτός που πρέπει να αναλογιστεί τις ευθύνες του είναι η Τουρκία. Αν η Τουρκία θέλει να αναζητήσει τους λόγους που δεν βλέπει πρόοδο στις σχέσεις της με την ΕΕ πρέπει να κοιτάξει τον καθρέφτη» και τις υποχρεώσεις της μία εκ των οποίων είναι η επίλυση του Κυπριακού.
Ερωτηθείς σε ποιο σημείο βρίσκεται το θέμα καταγραφής των συγκλίσεων, ο Εκπρόσωπος είπε ότι «έχει υποβληθεί μια σειρά προτάσεων από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη στη συνεχιζόμενη προσπάθεια να δημιουργηθεί το κατάλληλο θετικό κλίμα για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Οι προτάσεις έχουν συζητηθεί με τον κ. Έρχιουρμαν στην παρουσία της κας Ολγκίν αλλά και με τον ίδιο τον ΓΓ. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε εν μέσω μιας πρωτοβουλίας που ήδη έχει ξεκινήσει από τον ΓΓ, μια προσέγγιση που έχουμε χαιρετίσει με μεγάλη ικανοποίηση και που στηρίζουμε και θα στηρίξουμε με κάθε δυνατό μέσο, και στη βάση αυτής της προσέγγισης του ΓΓ των ΗΕ θα πορευτούμε.
Εκτιμούμε ότι προτάσεις που έχουμε θέσει, όπως η καταγραφή των συγκλίσεων, αν προσεγγιστούν με νηφαλιότητα και με εποικοδομητική στάση από την άλλη πλευρά μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στην πρόοδο».
Κληθείς να πει κατά πόσο θα ανακοινωθούν νέα ΜΟΕ μετά τη συνάντηση των ηγετών, ο Εκπρόσωπος είπε ότι οι τακτικές συναντήσεις δεν πρέπει να έχουν αυτοσκοπό την υλοποίηση ΜΟΕ.
Πρόσθεσε ότι τα ΜΟΕ είναι πολύ σημαντικά, ωστόσο, θα πρέπει να υλοποιούν τον στόχο της επανέναρξης των συνομιλιών.
Ερωτηθείς για την πρωτοβουλία του ΓΓ των ΗΕ, ο Εκπρόσωπος είπε ότι αυτή επικεντρώνεται στην ουσία του Κυπριακού, προσθέτοντας ότι αυτό είναι η δική μας επιδίωξη.
Διαβάστε ολόκληρο το επίσημο έγγραφο που έστειλε ο Τραμπ στο Κογκρέσο ότι ο πόλεμος με το Ιράν τελείωσε.
Νίκος Μιχαλόπουλος
Ο Τραμπ το έληξε! Ο Πρόεδρος Τραμπ, εν μέσω διαπραγματεύσεων έστειλε επιστολή στο Κογκρέσο, ότι ο πόλεμος τελείωσε. Μένει να δούμε αν είναι ελιγμός που υποχρεώθηκε να κάνει λόγω του Συντάγματος.
Συγκεκριμένα ο Ντόναλντ Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο την Παρασκευή 1η Μαΐου ότι η σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει τερματιστεί, ακριβώς καθώς η προθεσμία των 60 ημερών του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών για την έγκριση του Κογκρέσου λήγει αργότερα μέσα στην ημέρα.
Στην επιστολή με ημερομηνία 1η Μαΐου, που βρέθηκε και παρατίθεται παρακάτω μεταφρασμένη, ο Πρόεδρος Τραμπ γράφει στον Πρόεδρο της Βουλής Μάικ Τζόνσον ότι «Στις 7 Απριλίου 2026, διέταξα μια κατάπαυση πυρός δύο εβδομάδων. Η κατάπαυση πυρός έχει έκτοτε παραταθεί. Δεν έχει υπάρξει ανταλλαγή πυρών μεταξύ των δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν από τις 7 Απριλίου 2026»
Ο Τραμπ ρωτήθηκε σχετικά με την αναζήτηση έγκρισης από το Κογκρέσο νωρίτερα μέσα στην ημέρα στον Λευκό Οίκο και απάντησε: «Τόσοι πολλοί πρόεδροι, όπως γνωρίζετε, το έχουν παραβεί. Δεν έχει ποτέ χρησιμοποιηθεί. Δεν έχει ποτέ τηρηθεί. Και κάθε άλλος πρόεδρος το θεωρούσε εντελώς αντισυνταγματικό, και συμφωνούμε με αυτό.»
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τοντ Γιανγκ εξέφρασε διαφορετική άποψη σε δηλώσεις προς δημοσιογράφους, λέγοντας ότι εάν ο πόλεμος αρχίσει ξανά, αναμένει ο Τραμπ να προσέλθει πρώτα στο Κογκρέσο.
Ο Γιανγκ είπε ότι «δεδομένης της δηλωμένης θέσης της κυβέρνησης ότι η σύγκρουση με το Ιράν έχει παύσει, δεν θα πρέπει να υπάρχουν εχθροπραξίες στο εξής. Αναμένω η διοίκηση να συνεργαστεί με το Κογκρέσο σχετικά με την ανάγκη για μια AUMF (Authorization for Use of Military Force – Εξουσιοδότηση για Χρήση Στρατιωτικής Δύναμης), σε περίπτωση που η σύγκρουση επαναληφθεί.»
«Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι ο λαός, μέσω των εκλεγμένων αντιπροσώπων του, εκφράζει γνώμη για το αν θα στείλουμε τον στρατό μας σε μάχη. Αυτό δεν θα πρέπει να είναι αμφιλεγόμενο», πρόσθεσε.
Το Ιράν κατέθεσε επίσης μια νέα πρόταση την Παρασκευή 1η Μαΐου για τον τερματισμό του πολέμου, καθώς οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με το Πακιστάν να διευκολύνει τις συνομιλίες. Ο Τραμπ είπε ότι δεν ήταν «ικανοποιημένος» με την πρόταση, αλλά τόνισε ότι το Ιράν «θέλει μια συμφωνία».
Η επιστολή του Τραμπ κατέστησε σαφές ότι είναι έτοιμος να επαναλάβει τις εχθροπραξίες με το Ιράν ανά πάσα στιγμή και υποστήριξε ότι οποιαδήποτε μελλοντική μάχη δεν εμπίπτει στους περιορισμούς του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών.
«Το Υπουργείο Πολέμου συνεχίζει να επικαιροποιεί τη διάταξη δυνάμεών του στην AOR (περιοχή ευθύνης) σε επιλεγμένες χώρες, όπως είναι απαραίτητο και κατάλληλο, για να αντιμετωπίσει τις απειλές των ιρανικών και φιλοϊρανικών δυνάμεων και να προστατεύσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους και εταίρους τους», έγραψε στην επιστολή, προσθέτοντας: «Αυτές οι αλλαγές περιγράφονται πληρέστερα στο διαβαθμισμένο παράρτημα αυτής της επιστολής».
Σχετικά με το «τελεσίγραφο» της Πρωτομαγιάς που πίεζε ασφυκτικά τον Τραμπ, καθώς και τις επιλογές που έχει τώρα, μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω λινκ
Ακολουθεί η επιστολή του Προέδρου Τράμπ προς τον Πρόεδρο της Βουλής Μάικ Τζόνσον, μεταφρασμένη στα Ελληνικά
ΜΗ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΟ ΜΕ ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ
ΑΠΟΡΡΗΤΟ/ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ
Ο ΛΕΥΚΟΣ ΟΙΚΟΣ
ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ
1η Μαΐου 2026
Αγαπητέ κ. Πρόεδρε της Βουλής:
Γράφω για να σας ενημερώσω, σύμφωνα με την εξουσιοδότησή μου ως Ανώτατος Διοικητής και συνεπής προς το Ψήφισμα περί Πολεμικών Εξουσιών (50 U.S.C. 1541 και επ.), προκειμένου να κρατώ το Κογκρέσο πλήρως ενημερωμένο, για τη σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
Στις 2 Μαρτίου 2026, ανταποκρίθηκα στην επιθετικότητα του Ιραν και ξεκίνησα την Επιχείρηση Tiger Strike και ακολούθως την Επιχείρηση Thunder. Οι ενέργειες αυτές αποσκοπούσαν στην αποτροπή άμεσων και αυξανόμενων απειλών από ιρανικές δυνάμεις και δυνάμεις-πληρεξούσιους, καθώς και στην προστασία Αμερικανών και συμφερόντων των Ηνωμένων Πολιτειών τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, και βρίσκονται σε εξέλιξη από την ημερομηνία αυτής της επιστολής.
Στις 7 Απριλίου 2026, διέταξα κατάπαυση πυρός δύο εβδομάδων. Η κατάπαυση πυρός έχει από τότε παραταθεί. Δεν έχει υπάρξει ανταλλαγή πυρών μεταξύ δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν από τις 7 Απριλίου 2026, και δεν έχουν αναφερθεί εχθροπραξίες.
Παρά την απουσία άμεσων εχθροπραξιών κατά των δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών, το ιρανικό καθεστώς και συνδεδεμένες οντότητες συνεχίζουν να αποτελούν διαρκή απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και των εταίρων μας. Συνεχίζω να κατευθύνω το Υπουργείο Άμυνας να ενημερώνει τη στάση δυνάμεων στην περιοχή ευθύνης του, όπως είναι απαραίτητο και κατάλληλο, για την αντιμετώπιση των ιρανικών απειλών και την προστασία των δυνάμεων και των συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτές οι αλλαγές δεν συνιστούν εχθροπραξίες βάσει του Ψηφίσματος περί Πολεμικών Εξουσιών.
Δεν έχω πρόθεση να κατευθύνω δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών σε εχθροπραξίες που θα υπερβαίνουν τους περιορισμούς που επιβάλλονται από το Ψήφισμα περί Πολεμικών Εξουσιών, αλλά διατηρώ το συνταγματικό δικαίωμα να ενεργώ αποφασιστικά για την υπεράσπιση των συμφερόντων των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι ενέργειες αυτές είναι συνεπείς με τις ευθύνες μου ως Ανώτατου Διοικητή.
Καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, θα συνεχίσω να ενημερώνω το Κογκρέσο, συνεπής προς το Ψήφισμα περί Πολεμικών Εξουσιών. Εκτιμώ την υποστήριξη του Κογκρέσου σε αυτές τις ενέργειες.
Το Ιράν μόλις ανακοίνωσε νέους κανόνες για τα Στενά του Ορμούζ (2/5/2026), σύμφωνα με το Al Jazeera που επικαλείται τον αντιπρόεδρο της Βουλής.
Οι αποφάσεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της αυξημένης έντασης στην περιοχή και επηρεάζουν άμεσα τη ναυσιπλοΐα, ενω αναμένεται η απάντηση της διεθνούς κοινότητας για τα κάτωθι νέα μέτρα.
Συγκεκριμένα, τα πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ απαγορεύεται να διέρχονται μόνιμα από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, ενώ οι χώρες που θεωρούνται εχθρικές από την Ιράν αποκλείονται, εκτός εάν καταβάλουν πολεμικές αποζημιώσεις. Τέλος, ο τρίτος κανόνας αφορά στις υπόλοιπες χώρες, για τις οποίες η διέλευση δεν θα είναι ελεύθερη, καθώς θα απαιτείται προηγούμενη έγκριση από την Τεχεράνη.
Σοκάρει η υπόθεση της 37χρονης Λόρνα Χαΐντίνι – Κατηγορείται ότι τον ανάγκασε σε «μη συναινετικές και ταπεινωτικές σεξουαλικές πράξεις» επί μήνες
Σοβαρές καταγγελίες σε βάρος υψηλόβαθμου στελέχους της χρηματοοικονομικής εταιρείας JPMorgan Chase έρχονται στο φως μέσα από αγωγή που κατατέθηκε στη Νέα Υόρκη, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στον τραπεζικό κλάδο.
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στη νομική προσφυγή, η 37χρονη Λόρνα Χαΐντίνι – διευθυντικό στέλεχος της εταιρείας- φέρεται να κατηγορείται για συστηματική παρενόχληση και εξαναγκασμό υφισταμένου της σε εξευτελιστικές και μη συναινετικές συμπεριφορές, κατά τη διάρκεια της εργασιακής τους σχέσης.
Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι η κατάσταση αυτή διαρκούσε για μήνες, παρά τις επανειλημμένες αντιρρήσεις του.
Στην αγωγή γίνεται επίσης λόγος για εκφοβισμό με επαγγελματικές συνέπειες, καθώς όπως υποστηρίζεται, το θύμα δεχόταν πιέσεις ότι η επαγγελματική του εξέλιξη εξαρτάται από την ικανοποίηση απαιτήσεων εκτός του εργασιακού πλαισίου.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι υπήρχαν περιστατικά έντονης ψυχολογικής πίεσης και ταπείνωσης σε επαγγελματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα που σχετίζονταν με την εργασία.
Δεν έλειπαν φυσικά οι ερωτικές συνευρέσεις στο γραφείο της, όπου και του έδινε βιάγκρα, ώστε να έχει αντοχές, όπως αναφέρει η New York Post.
Στην ίδια νομική διαδικασία περιλαμβάνονται ισχυρισμοί περί χρήσης ουσιών χωρίς συναίνεση, κάτι που σύμφωνα πάντα με την καταγγελία, επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την κατάσταση και την ψυχολογική υγεία του ενάγοντος.
Το καλοκαίρι του 2024 όπως αναφέρεται στο νομικό έγγραφο, η Λόρα Χαΐντίνι φέρεται να επισκέφθηκε την οικία του εργαζομένου, όπου και τέθηκαν εκ νέου πιέσεις που συνδέονταν με την επαγγελματική του πορεία.
Η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ η JP Morgan και τα εμπλεκόμενα πρόσωπα δεν έχουν μέχρι στιγμής προβεί σε επίσημο δημόσιο σχόλιο για τις κατηγορίες.
President Donald Trump arrives to speak about the Iran war from the Cross Hall of the White House on Wednesday, April 1, 2026, in Washington. (AP Photo/Alex Brandon, Pool)
Ανάλυση του Guardian για την παγκόσμια γεωπολιτική: Πώς η αμερικανική μονομέρεια υπό τον Τραμπ οδηγεί αναπόφευκτα στη δημιουργία ενός νέου, πολυπολικού κόσμου.
Η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ και η επίμονη προσήλωσή του στη μονομέρεια δεν προκαλούν απλώς διεθνή αναταραχή, αλλά επιταχύνουν ιστορικές αλλαγές στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα. Όπως αναλύει ο Guardian, η απομάκρυνση των ΗΠΑ από τον ρόλο του εγγυητή της διεθνούς ασφάλειας, με αποκορύφωμα αμφιλεγόμενες κινήσεις όπως ο πόλεμος στο Ιράν, έχει σημάνει τον κώδωνα του κινδύνου για τους παραδοσιακούς συμμάχους τους.
Η Ευρώπη και ο Παγκόσμιος Νότος συνειδητοποιούν πλέον ότι η απόλυτη εξάρτηση από την αμερικανική «ομπρέλα» δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική. Αντί, όμως, αυτή η κρίση αξιοπιστίας να οδηγήσει σε απόλυτο αδιέξοδο, λειτουργεί ως καταλύτης για την οριστική μετάβαση σε έναν πολυπολικό κόσμο. Κράτη και συνασπισμοί αναζητούν ενεργά εναλλακτικές διαδρομές, χτίζοντας νέα δίκτυα συνεργασίας και ad hoc συμμαχίες που παρακάμπτουν εντελώς την Ουάσιγκτον.
Παράλληλα, στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης φουντώνει η συζήτηση για αμυντική αυτονομία, θωρακισμένη απέναντι σε εκβιασμούς ή αβεβαιότητες που συνδέονται με το ΝΑΤΟ. Μέσα από αυτό το γεωπολιτικό χάος γεννιέται μια νέα δυναμική: η διεθνής κοινότητα γυρίζει σταδιακά την πλάτη στην εποχή της απόλυτης αμερικανικής ηγεμονίας, προκρίνοντας τη συνεργασία ως τη μόνη ρεαλιστική απάντηση στις παγκόσμιες προκλήσεις.
Ο Αντόνιο ντε Αγκιάρ Πατριότα, πρέσβης της Βραζιλίας στο Λονδίνο, δεν δυσκολεύτηκε να συνταχθεί με τους δυστοπικούς περιγράφοντας τον σύγχρονο κόσμο σε πρόσφατη ομιλία του, έναν κόσμο που υποφέρει από «υπερθέρμανση του πλανήτη και περιβαλλοντική υποβάθμιση, πολλαπλές συγκρούσεις, αυξανόμενους στρατιωτικούς προϋπολογισμούς, περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, διαταραχές στο εμπόριο, διάβρωση της δημοκρατικής διακυβέρνησης και τεχνολογικές εξελίξεις που αντιμετωπίζονται με ενθουσιασμό και φόβο».
Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια, είπε, «κάτι συμβαίνει. Κάτι κινείται».
Η αλλαγή που μπόρεσε να διακρίνει ο Πατριότα στον «παγκόσμιο βορρά» ήταν μια νέα διαίρεση σε «δύο πόλους, μια μονομερή υπερδύναμη από τη μία πλευρά και μια πλειοψηφία πολυμεριστών από την άλλη».
«Ο εξαιρετικά μη δημοφιλής και παράνομος πόλεμος στο Ιράν γίνεται γρήγορα ένα ζωντανό παράδειγμα του χάους και της αστάθειας που γεννά η μονομέρεια», ανέφερε. «Αποκαλύπτει την αντίληψη ότι ο κόσμος δεν θα γίνει ξανά μονοπολικός».
Το επιχείρημα ότι η τρέχουσα σκοτεινή εποχή της αμερικανικής μονομέρειας και του άνομου μιλιταρισμού μπορεί να φτάνει σε ένα πρόωρο τέλος, βυθιζόμενη κάτω από τα νερά στα στενά του Ορμούζ, αποκτά δυναμική καθώς άλλες δυτικές χώρες ανακτούν την ισορροπία τους και ποντάρουν μακροπρόθεσμα στο ότι δεν μπορούν πλέον να κρύβονται κάτω από την ομπρέλα ασφαλείας των ΗΠΑ.
Έχουν δει πόσο πενιχρή προστασία παρείχε αυτή η ομπρέλα για τις μοναρχίες του Κόλπου και πόσο λίγο προώθησε τα ευρωπαϊκά συμφέροντα στην Ουκρανία, και πολλοί έχουν επιτέλους συνειδητοποιήσει ότι είναι καλύτερα με διαφορετικές, ποικίλες ομάδες φιλίας.
Σε πρόσφατη ομιλία του στην Κίνα, ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, εξήγησε ότι «αυτό που συμβαίνει σήμερα δεν είναι μια μεταβίβαση ηγεμονιών. Είναι ένας πολλαπλασιασμός πόλων – όχι μόνο ισχύος, αλλά και ευημερίας». Αυτό ήταν κάτι που έπρεπε να γιορταστεί, δήλωσε ο φιλελεύθερος ηγέτης. «Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, η πρόοδος βλασταίνει ταυτόχρονα σε πολλά μέρη του πλανήτη. Αυτό συμβαίνει εδώ στην Κίνα, στην Ασία. Αλλά και στην αφρικανική ήπειρο και σε μια περιοχή πολύ κοντά στην Ισπανία: τη Λατινική Αμερική».
Αλλά δεν είναι μόνο οι αριστεροί που υποστηρίζουν ότι η εποχή της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας φθίνει. Είναι ριζωμένο στη σκέψη του Παρισιού, των Βρυξελλών, της Βαρσοβίας και ακόμη και του Βερολίνου. Ο Φρίντριχ Μερτς, ο κεντροδεξιός καγκελάριος της άψογα ατλαντίστριας Γερμανίας, αρχικά ουδέτερος όσον αφορά τη νομιμότητα της αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ταπεινώνονται από το Ιράν και παρομοιάζει τη λανθασμένη κρίση του Ντόναλντ Τραμπ να εξαπολύσει την επίθεσή του στην Τεχεράνη με εκείνες των προκατόχων του στις εισβολές τους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Αντί να δειλιάζουν, να διαφωνούν ή να ελπίζουν ότι οι επιθέσεις του Τραμπ στους ανεύθυνους «τζαμπατζήδες» της Ευρώπης μπορεί να είναι μια παροδική φάση, πολλές ευρωπαϊκές χώρες ενστερνίζονται τη συμβουλή του να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες για την άμυνα. Ως αποτέλεσμα, κατασκευάζεται μια παράκαμψη γύρω από την Αμερική.
Ομοίως, στην παγκόσμια σκηνή, αυξάνονται τα αιτήματα οι δυτικές δυνάμεις – όχι μόνο οι ΗΠΑ – να εγκαταλείψουν την υπερμεγέθη εκπροσώπησή τους στους παγκόσμιους θεσμούς υπέρ του παγκόσμιου νότου.
Λίγες από αυτές τις αλλαγές θα συμβούν από τη μια μέρα στην άλλη ή θα αποδειχθούν γραμμικές. Αλλά το Ιράν, και οι συνεχιζόμενες αμοιβαίες δυσαρέσκειες που πυροδοτεί μεταξύ του Τραμπ και της Ευρώπης, επιταχύνουν τη διαδικασία της αποστασιοποίησης.
Πτώση της αμερικανικής αξιοπιστίας
Ο καθηγητής Στίβεν Γουόλτ, του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, εξήγησε πρόσφατα ότι αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η αμερικανική επιρροή δεν είναι απλώς συνάρτηση του πλούτου ή της δύναμής της. Είναι επίσης συνάρτηση του πώς γίνονται αντιληπτές οι ΗΠΑ. Είπε ότι είναι σημαντικό για τους συμμάχους «να πιστεύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ξέρουν τι κάνουν, όχι ότι είναι αλάνθαστες, αλλά ότι γενικά ξέρουν τι κάνουν, ότι μπορούν να εκτελέσουν ένα σχέδιο με ικανό τρόπο. Η κυβέρνηση Τραμπ έστειλε ένα μήνυμα στον υπόλοιπο κόσμο ότι αυτό δεν ισχύει πλέον, και αυτό σημαίνει ότι άλλα κράτη θα είναι λιγότερο πιθανό να βασίζονται στις αμερικανικές συμβουλές στο μέλλον, τουλάχιστον για λίγο».
Ο Γουόλτ πρόσθεσε ότι «το άλλο μήνυμα που έστειλε αυτός ο πόλεμος είναι ότι η κυβέρνηση νοιαζόταν πραγματικά μόνο για μια άλλη χώρα στον κόσμο, το Ισραήλ, και αυτό έγινε εις βάρος άλλων συμμάχων στην Ευρώπη και την Ασία», λόγω της τεράστιας οικονομικής ζημιάς που έχει προκαλέσει ο πόλεμος και της έλλειψης διαβούλευσης με άλλους συμμάχους πριν από την έναρξή του.
Η πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Λονδίνο, Τζέιν Χάρτλεϊ, δήλωσε πρόσφατα για τον Βρετανό πρωθυπουργό: «Προς υπεράσπιση του Κιρ Στάρμερ, ποιος ήταν ο στόχος μας στο Ιράν; Ποια ήταν η νομική βάση για αυτόν τον πόλεμο; Ποιο ήταν το σχέδιο Β; Ποια ήταν η στρατηγική εξόδου μας; Δεν μπορούσαμε να απαντήσουμε σε καμία από αυτές τις ερωτήσεις. Αλλά αυτό που είναι πιο ανησυχητικό είναι το κοινό. Επειδή το κοινό δεν πιστεύει πλέον ότι η Αμερική είναι μια δύναμη για το καλό».
Αλλά για να είναι αυτό κάτι περισσότερο από ένα ακόμη προσωρινό επεισόδιο αμερικανικής υποχώρησης, απαιτείται κάτι περισσότερο από μια αλλαγή στάσης. Αυτό που χρειάζεται είναι μια σοβαρή προσπάθεια για την οικοδόμηση άλλων πόλων και εναλλακτικών μορφών συνεργασίας πέρα από τις ΗΠΑ. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη.
Χτίζοντας νέες συμμαχίες
Ο Μαρκ Κάρνεϊ, ο Καναδός πρωθυπουργός, παρουσίασε την ιδέα του για μια ομαδοποίηση μεσαίων δυνάμεων, και ο Καναδάς έχει ήδη υπογράψει περισσότερες από 20 συμφωνίες οικονομίας και ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, για να αυξήσει τις εξαγωγές εκτός της αμερικανικής του βάσης. Διαμορφώνονται νέες ad hoc συμμαχίες και εμπορικοί διάδρομοι που δεν περνούν από την Ουάσιγκτον. Από τη βραζιλιάνικη οπτική γωνία, δημιουργούνται νέοι «συνασπισμοί των υπεύθυνων», με «συντονισμό σε περιοχές, πολιτισμούς και πολιτικά συστήματα».
Ο Πατριότα επαίνεσε επίσης τις νέες, πιο σίγουρες, πιο πολιτικές ομάδες που αμφισβητούν τον λαϊκισμό και τον αμερικανικό μιλιταρισμό. Στην εναρκτήρια συνάντηση της Παγκόσμιας Προοδευτικής Κινητοποίησης (Global Progressive Mobilisation) στη Βαρκελώνη τον Απρίλιο παρευρέθηκαν ηγέτες όπως ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα της Βραζιλίας, η Κλαούντια Σέινμπαουμ του Μεξικού, ο Σίριλ Ραμαφόζα της Νότιας Αφρικής, η πρωθυπουργός των Μπαρμπάντος, Μία Μότλεϊ, καθώς φυσικά και το νέο ίνδαλμα της ευρωπαϊκής αριστεράς, ο Σάντσεθ.
Ο Σάντσεθ είπε στους προοδευτικούς να είναι αισιόδοξοι για το τι επιφυλάσσει το μέλλον, παρά τον «ορίζοντα γεμάτο αβεβαιότητα» και τον «θόρυβο της υποτελούς δεξιάς». «Μην ξεγελιέστε», είπε. «Η ακροδεξιά και η δεξιά δεν φωνάζουν επειδή κερδίζουν· φωνάζουν επειδή ξέρουν ότι ο χρόνος τους τελειώνει».
Η προθυμία του να καταδικάσει τον πόλεμο στο Ιράν ως παράνομο, μια άποψη που αρχικά δεν διατυπώθηκε από τους Βρετανούς ή τους Γερμανούς, έχει εξοργίσει τον Τραμπ, αλλά ο Σάντσεθ γνωρίζει, όπως και η ευρωπαϊκή δεξιά, ότι ο Τραμπ έχει γίνει ένα εκλογικό βαρίδι. Ακόμη και ο Νάιτζελ Φάρατζ τον απαρνείται τρις.
Η απάντηση του Τραμπ είναι να απειλεί να πετάξει την Ισπανία εκτός ΝΑΤΟ, κάτι που δεν έχει τη δύναμη να κάνει, ή να αποσύρει στρατεύματα από τη Γερμανία. Η δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ γίνεται διαπραγματευτικό χαρτί. Για παράδειγμα, αντί να επαινεί τη Γερμανία που σχεδιάζει να αυξήσει τον αριθμό των εν ενεργεία στρατιωτών της κατά 75.000 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2030, ο Τραμπ απειλεί. Σαν πυρομανής, καίει συμμαχίες για διασκέδαση.
Ο Μακρόν έχει προειδοποιήσει ότι η καθημερινή αμφισβήτηση της δέσμευσης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ από τον Τραμπ είναι διαβρωτική. «Απειλεί να αδειάσει το ΝΑΤΟ από την ουσία του», έχει υποστηρίξει.
Τα σημάδια μιας αντίδρασης σε αυτό ξεπηδούν σε εκπληκτικά μέρη. Για παράδειγμα, ίσως υπάρχουν λίγα όργανα που εκπροσωπούν τόσο πιστά το βρετανικό κατεστημένο όσο η ειδική επιτροπή της Βουλής των Λόρδων για τις διεθνείς σχέσεις και την άμυνα. Στα μέλη της περιλαμβάνονται ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Τζορτζ Ρόμπερτσον, ο πρώην πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ουάσιγκτον, Κιμ Ντάροχ, και ο πρώην καγκελάριος των Συντηρητικών, Νόρμαν Λαμόντ.
Ωστόσο, στην πρόσφατη έκθεσή της για το μέλλον της ειδικής σχέσης με τις ΗΠΑ, οι Λόρδοι ήταν αχαλίνωτοι στην κριτική τους προς την Αμερική. «Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών πολιτικοποιούνται… η χρήση βίας δεν αποτελεί πλέον έσχατη λύση.
Δημιουργείται ένα κενό ηγεσίας… η μεταβαλλόμενη όψη της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής των ΗΠΑ σημαίνει ότι ο τρέχων βαθμός εξάρτησης του Ηνωμένου Βασιλείου δεν είναι πλέον βιώσιμος. Η μελλοντική χάραξη πολιτικής του Ηνωμένου Βασιλείου για τη Ρωσία και την ασφάλεια στην ανατολική Ευρώπη και τον ψηλό βορρά δεν θα πρέπει πλέον να θεωρεί δεδομένη την υποστήριξη των ΗΠΑ στη συμβατική αποτροπή.
»Ούτε μπορεί το Ηνωμένο Βασίλειο να βασίζεται στην ιστορική καλή θέληση και την πολιτισμική συγγένεια για να διατηρήσει τη σχέση σε ένα όλο και πιο συναλλακτικό πλαίσιο».
Η λύση ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο να μην «βρεφοποιείται» πλέον από τις ΗΠΑ –σύμφωνα με τη φράση του Ρόμπερτσον– και να «ηγηθεί σε μια συντονισμένη κίνηση προς μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ηγεσία στο ΝΑΤΟ».
Άμυνα στην Ευρώπη
Η ιδέα μιας Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ένωσης, συμπληρωματικής του ΝΑΤΟ, ακούγεται πλέον όλο και περισσότερο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια ένωση που θα περιλαμβάνει τη Βρετανία, τη Νορβηγία και την Ουκρανία καθώς και τις χώρες της ΕΕ – κάτι που υποστηρίζει και ο ίδιος ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ο Τζον Λοφ, επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής στη δεξαμενή σκέψης New Eurasian Strategies Centre, δήλωσε: «Υπάρχει αυξανόμενη αναγνώριση στον ευρωπαϊκό πυρήνα του ΝΑΤΟ ότι για να υπερασπιστεί η Ευρώπη τον εαυτό της απέναντι στη Ρωσία θα απαιτηθεί η ενσωμάτωση της Ουκρανίας σε ένα ευρωπαϊκό αμυντικό πλαίσιο. Η Ουκρανία διαθέτει τον μεγαλύτερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη με περισσότερα από τέσσερα χρόνια ενημερωμένης εμπειρίας στον πόλεμο εναντίον των Ρώσων.
»Διαθέτει επίσης μια ικανή και καινοτόμο αμυντική βιομηχανία που έχει δείξει την ικανότητα να αναπτύσσει νέα όπλα με ταχύτητα. Οι συμφωνίες που υπογράφηκαν μεταξύ της Γερμανίας και της Ουκρανίας νωρίτερα αυτόν τον μήνα για την παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και την κοινή χρήση δεδομένων πεδίου μάχης για την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων είναι ένα σημάδι των όσων πρόκειται να ακολουθήσουν.
»Η Ουκρανία είναι παγκόσμιος ηγέτης στην ανάπτυξη δυνατοτήτων drones, συμπεριλαμβανομένων των αναχαιτιστικών drones. Δεν αποτελεί σχεδόν καμία έκπληξη το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υπέγραψαν γρήγορα συμφωνίες με την Ουκρανία για συνεργασία στα drones, αφού δέχθηκαν επίθεση από το Ιράν».
Η ανθρωπότητα διακυβεύεται
Αλλά η μεταμόρφωση δεν αφορά μόνο την αναδιάρθρωση της άμυνας της Ευρώπης απέναντι σε έναν αναξιόπιστο σύμμαχο, αλλά το κατά πόσον αυτή η πτώση της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας θεωρείται ως μια απολύτως αναγκαία ευκαιρία για την αντιμετώπιση της ευρύτερης παγκόσμιας κρίσης.
Για εκατομμύρια ανθρώπους, ο επικεφαλής του ανθρωπιστικού προγράμματος του ΟΗΕ, Τομ Φλέτσερ, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα: «Η διεθνής τάξη δεν βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, έχει ήδη καταρρεύσει. Αυτό που περνάμε αυτή τη στιγμή δεν είναι άσκηση». Ο Φλέτσερ ζήτησε μεγαλύτερη ειλικρίνεια σχετικά με την κλίμακα της παγκόσμιας αναταραχής και την ανάγκη για ανανεωμένη σοβαρότητα στον δημόσιο βίο.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Τραμπ και οι συνοδοιπόροι του τσέκουραν το διεθνές δίκαιο έχει καταστήσει το έργο των ανθρωπιστικών οργανώσεων σχεδόν αδύνατο. Πράγματι, η ίδια η ανθρωπότητα δέχεται επίθεση, δήλωσε η Ανιές Καλαμάρ, γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, παρουσιάζοντας την έκθεση της οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων για το 2025. Περιέγραψε το 2025 ως τη χρονιά των αρπακτικών.
Σε περισσότερες από 500 σελίδες, η Διεθνής Αμνηστία παρουσίασε έναν απολογισμό για τον κόσμο στον οποίο η ανθρωπότητα συγκέντρωσε κακή βαθμολογία λόγω της «γενοκτονίας και των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα», των «εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας» στην Ουκρανία, των εξωδικαστικών εκτελέσεων που διαπράχθηκαν από τις ΗΠΑ εκτός των συνόρων τους, και των επιθέσεων σε Βενεζουέλα και Ιράν.
Ο κόσμος έχει βυθιστεί σε μια εποχή αταξίας (unorder), όπως το θέτει ο Μαρκ Λέοναρντ, διευθυντής της δεξαμενής σκέψης European Council on Foreign Relations, στο νέο του βιβλίο Surviving Chaos.
Ο Λέοναρντ προειδοποιεί ότι «το να μιλάμε για αταξία (disorder) υπονοεί ότι υπάρχει μια τάξη στην οποία οι άνθρωποι συμφωνούν και ότι οι άνθρωποι παραβιάζουν τους κανόνες, αλλά νομίζω ότι ο κόσμος μας είναι εντελώς διαφορετικός από αυτό. Οι κανόνες δεν παραβιάζονται. Αγνοούνται ως άσχετοι. Δεν υπάρχει σταθερή ισορροπία δυνάμεων. Δεν υπάρχει συμφωνία για το ποιοι είναι οι κανόνες».
Και πρόσθεσε: «Η δυσκολία είναι ότι οι ΗΠΑ θεωρούν την εγχώρια δύναμή τους και όχι τους διεθνείς θεσμούς ή τις παγκόσμιες συμμαχίες ως τη βάση της ασφάλειάς τους».
Ωστόσο, όπως είπε ο Πατριότα, κάτι κινείται, ή είναι έτοιμο να κινηθεί. Οι οπαδοί της μονοπολικότητας (unipolarists) –προσδιόρισε τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και το Ισραήλ– διατηρούν τη δύναμή τους να τιμωρούν και να παίρνουν εκδίκηση. Ο Τραμπ εξακολουθεί να μαγνητίζει κάθε ειδησεογραφικό κύκλο. Στη Γαλλία και τη Γερμανία, η λαϊκιστική δεξιά βρίσκεται σε άνοδο. Όμως ταυτόχρονα, οι θιασώτες της μονοπολικότητας είναι μια πολιορκημένη μειονότητα ακόμη και στις ίδιες τους τις χώρες και δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να βρουν συμμάχους ή να επιβάλουν τη θέλησή τους.
Ένας νέος γενικός γραμματέας του ΟΗΕ τον επόμενο χρόνο θα είχε τουλάχιστον την ευκαιρία να προκαλέσει το σημερινό μη αντιπροσωπευτικό συμβούλιο ασφαλείας –που αποτελείται από τους νικητές του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου: Κίνα, Γαλλία, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ– να μεταρρυθμιστεί μετά από 30 χρόνια αποτυχίας να το πράξει. Σε αυτόν τον κόσμο μετά τη ρήξη, στον οποίο η αξιοπιστία της Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη, και στον οποίο η εταιρική σχέση του Πεκίνου, όσο περίπλοκη κι αν είναι, δεν μπορεί να απορριφθεί, τα πάντα ξαφνικά είναι ανοιχτά και διεκδικήσιμα.
Μια αμερικανική οπισθοχώρηση στο Ιράν μπορεί να μην έχει τον οπτικό συμβολισμό της υποχώρησης από τη Σαϊγκόν ή την Καμπούλ, αλλά οι επιπτώσεις της θα μπορούσαν να είναι εξίσου ευρείες.
In this photo released Wednesday, Aug. 2, 2023, by Sepahnews of the Iranian Revolutionary Guard, the Guard's speedboats participate during a drill in the Persian Gulf. The U.S. military is considering putting armed personnel on commercial ships traveling through the Strait of Hormuz, in what would be an unheard of action aimed at stopping Iran from seizing and harassing civilian vessels, four American officials told The Associated Press on Thursday, Aug. 3, 2023. (Sepahnews via AP)
Η Τεχεράνη πρότεινε την άρση του αποκλεισμού στο Ιράν και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος από το Ιράν αποκάλυψε, το Σάββατο (2/5), πως οι ΗΠΑ απέρριψαν μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία της Τεχεράνης, η οποία στόχευε στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού.
Συγκεκριμένα, παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίστηκε ανυποχώρητος, αρνούμενος να αποδεχθεί τον διαχωρισμό της ενεργειακής κρίσης από το φλέγον ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της χώρας. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με το Reuters, σημειώνεται σε μια περίοδο ακραίας έντασης, καθώς έχουν περάσει τέσσερις εβδομάδες από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ανέστειλαν τις αεροπορικές επιδρομές τους χωρίς, ωστόσο, να έχει βρεθεί μια μόνιμη λύση που θα τερματίσει έναν πόλεμο, ο οποίος έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διατάραξη στην παγκόσμια τροφοδοσία ενέργειας που έχει καταγραφεί ποτέ.
Η πρόταση που κατέθεσε το Ιράν
Πάντως, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος διατήρησε την ανωνυμία του λόγω της λεπτής φύσης των διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη πρότεινε έναν οδικό χάρτη που θα εκτονώσει άμεσα την κρίση στον Κόλπο. Το σχέδιο προέβλεπε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, τα οποία το Ιράν κρατά αποκλεισμένα για περισσότερους από δύο μήνες, επιτρέποντας τη διέλευση μόνο των δικών του πλοίων. Ως αντάλλαγμα, η Ουάσινγκτον θα έπρεπε να άρει τον δικό της ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, ο οποίος επιβλήθηκε τον περασμένο μήνα.
Το βασικό σημείο τριβής, ωστόσο, παραμένει ο χρόνος έναρξης των συνομιλιών για τα πυρηνικά. Η ιρανική πλευρά εισηγήθηκε να μετατεθούν αυτές οι περίπλοκες διαπραγματεύσεις για ένα μεταγενέστερο στάδιο, ώστε να δημιουργηθεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης μέσω της οικονομικής και ναυτιλιακής αποσυμφόρησης. «Σε αυτό το πλαίσιο, οι διαπραγματεύσεις για το πιο περίπλοκο πυρηνικό ζήτημα μετακινήθηκαν στο τελικό στάδιο, προκειμένου να διαμορφωθεί μια πιο ευνοϊκή ατμόσφαιρα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο αξιωματούχος.
Ειδικότερα, μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, απέφυγε να προσδιορίσει τα ακριβή σημεία της διαφωνίας του, αρκούμενος στο να δηλώσει πως «ζητούν πράγματα στα οποία δεν μπορώ να συμφωνήσω». Η πάγια θέση της Ουάσινγκτον είναι πως ο πόλεμος δεν θα τερματιστεί αν δεν υπάρξει μια δεσμευτική συμφωνία που θα εμποδίζει οριστικά το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αυτός ήταν και ο πρωταρχικός στόχος που επικαλέστηκε ο Αμερικανός πρόεδρος όταν εξαπέλυσε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις τον περασμένο Φεβρουάριο, εν μέσω των τότε πυρηνικών συνομιλιών.
Η επίσημη πλέον επιβεβαίωση της πρότασης, η οποία διαβιβάστηκε στις ΗΠΑ μέσω του Πακιστάν που έχει ρόλο διαμεσολαβητή, αναδεικνύει το χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές. Το Ιράν, ενώ δηλώνει έτοιμο για περιορισμούς στο πρόγραμμά του με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων, επιμένει στην αναγνώριση του δικαιώματός του για εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς, γεγονός που προκαλεί την έντονη δυσπιστία της Δύσης και του Ισραήλ.
12.07.2018. BRUSSELS, BELGIUM. Press conference of Donald Trump, President of United States of America, during NATO (North Atlantic Treaty Organization) SUMMIT 2018
Αιφνιδιασμός και εγρήγορση στις ευρωπαϊκές χώρες – Σε 12 μήνες θα υλοποιηθεί η απόφαση του Τραμπ.
Το ΝΑΤΟ ζητά να «κατανοήσει τις λεπτομέρειες» της απόφασης των ΗΠΑ να αποσύρουν 5.000 στρατιώτες από τη Γερμανία, μιας ανακατανομής δυνάμεων που διέταξε την Παρασκευή (1/5) ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, εν μέσω της κόντρας του με τον Γερμανό καγκελάριο, Φρίντριχ Μερτς
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Guardian, η γερμανική κυβέρνηση επιχείρησε να αμβλύνει τη βαρύτητα της κίνησης του Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς την «αναμενόμενη» και υπενθύμιση της ανάγκης η Ευρώπη να επενδύσει στην άμυνά της. Η αμερικανική αποχώρηση, η οποία σύμφωνα με το Πεντάγωνο θα ολοκληρωθεί εντός των επόμενων 6 έως 12 μηνών, ακολουθεί τις επικρίσεις του Φρίντριχ Μερτς για τον πόλεμο του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν και τον χειρισμό των επακόλουθων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.
Η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, Άλισον Χαρτ, ανέφερε το Σάββατο (2/5) ότι η συμμαχία «συνεργάζεται με τις ΗΠΑ ώστε να κατανοήσει τις λεπτομέρειες της απόφασής τους σχετικά με τη διάταξη δυνάμεων στη Γερμανία». Οι δηλώσεις της υποδηλώνουν πως η ανακοίνωση της απόσυρσης αποτέλεσε μονομερή ενέργεια, με ελάχιστο ή μηδαμινό συντονισμό με τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουάσινγκτον. «Αυτή η προσαρμογή υπογραμμίζει την ανάγκη η Ευρώπη να συνεχίσει να επενδύει περισσότερο στην άμυνα και να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την κοινή μας ασφάλεια», ανέφερε η ίδια μέσω των κοινωνικών δικτύων, σημειώνοντας ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν σημειώσει πρόοδο μετά τη συμφωνία του περασμένου έτους για επένδυση 5% του ΑΕΠ στην άμυνα, με στόχο την αντιμετώπιση της αυξανόμενης απειλής από τη Ρωσία.
Εκπρόσωπος του γερμανικού Υπουργείου Άμυνας τόνισε ότι η σχεδιαζόμενη απόσυρση των ΗΠΑ από βάσεις στη Γερμανία καταδεικνύει πως «πρέπει να ενισχύσουμε τον ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ», εκτιμώντας τη σημερινή αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γερμανία στους 40.000 άνδρες.
Τι περιλαμβάνει η απόσυρση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι μια μάχιμη ομάδα ταξιαρχίας του στρατού που είναι ήδη αναπτυγμένη στη Γερμανία, θα αποσυρθεί, ενώ θα ακυρωθεί και η προγραμματισμένη ανάπτυξη ενός τάγματος πυροβολικού μεγάλου βεληνεκούς στη χώρα, με πιθανή εμπλοκή και άλλων μονάδων.
Μάλιστα, σύμφωνα με το Defense Manpower Data Center του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας, 68.000 ενεργοί στρατιωτικοί υπηρετούν μόνιμα σε βάσεις στην Ευρώπη. Περαιτέρω αποσύρσεις ενδέχεται να πυροδοτήσουν σύγκρουση με το Κογκρέσο το οποίο, πέρσι, όρισε ότι η στρατιωτική δύναμη στην Ευρώπη δεν πρέπει να πέσει κάτω από τους 76.000. Το Κογκρέσο έθεσε αυτό το όριο μετά την απόσυρση μιας ταξιαρχίας, πέρσι, από τη Ρουμανία, με αμφότερα τα κόμματα να εκδίδουν κοινή ανακοίνωση που απαιτούσε αυστηρή αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε άλλη «σημαντική αλλαγή στη δομή πολεμικών επιχειρήσεων».
Καθυστερήσεις ανησυχούν τους Ευρωπαίους συμμάχους
Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανησυχούν περισσότερο για την αναβολή ήδη συμφωνημένων πωλήσεων όπλων από τις ΗΠΑ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους. Μάλιστα, την Παρασκευή (1/5), οι Financial Times ανέφεραν ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει συμμάχους – μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία, η Λιθουανία και η Εσθονία – να αναμένουν μεγάλες καθυστερήσεις στην παράδοση αμερικανικών οπλικών συστημάτων, καθώς το Πεντάγωνο δίνει προτεραιότητα στην αναπλήρωση των αποθεμάτων που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο με το Ιράν.
Υπογραμμίζοντας αυτή τη μετατόπιση εστίασης, το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε, την Παρασκευή (1/5), την έγκριση στρατιωτικών πωλήσεων ύψους άνω των 8,6 δισ. δολαρίων προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή – το Ισραήλ, το Κατάρ, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το προϋπάρχον διατλαντικό ρήγμα έχει επιδεινωθεί σημαντικά εξαιτίας της άρνησης των συμμάχων του ΝΑΤΟ να εμπλακούν στον πόλεμο με το Ιράν μετά την αρχική αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο Φρίντριχ Μερτς είχε προσφέρει τη χρήση γερμανικών ναρκαλιευτικών για τον αποκλεισμό των οικονομικά κρίσιμων Στενών του Ορμούζ, αλλά μόνο υπό την προϋπόθεση μόνιμης κατάπαυσης του πυρός και αποστολής με εντολή του ΟΗΕ ή της Ε.Ε. Μάλιστα, σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Der Spiegel», ο Γερμανος καγκελάριος δήλωσε: «Είπα στον Ντόναλντ Τραμπ γιατί θεωρούμε λάθος τον πόλεμο στο Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθώ να διατηρήσω καλή προσωπική σχέση με τον Αμερικανό Πρόεδρο. Μέχρι στιγμής, η προσπάθεια αυτή πετυχαίνει».
Σε αδιέξοδο οι διαπραγματεύσεις για το Ιράν
Οι προσπάθειες τερματισμού του πολέμου στο Ιράν παρέμειναν σε τέλμα, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «δεν είναι ικανοποιημένος» με ιρανική πρόταση που προέβλεπε την άρση των αμοιβαίων αποκλεισμών στα Στενά του Ορμούζ, με τα πυρηνικά και άλλα ζητήματα ασφαλείας να τίθενται προσωρινά στην άκρη. Η Wall Street Journal ανέφερε ότι η Τεχεράνη μετρίασε τους όρους της για την έναρξη συνομιλιών, εγκαταλείποντας την απαίτηση για άρση του αμερικανικού αποκλεισμού πριν από την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, δεν έχει συμφωνηθεί ακόμη χρόνος για νέο γύρο επαφών.
Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ενδέχεται να περιπλακεί από νέο κύμα ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών στον νότιο Λίβανο. Το λιβανέζικο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων NNA ανέφερε ότι αεροπορικό πλήγμα στο χωριό Κφαρ Ντατζάλ σκότωσε δύο άτομα, ενώ άλλο έπληξε σπίτι στο χωριό Λουαϊζέ, σκοτώνοντας τρεις ανθρώπους. Δύο ακόμη άτομα έχασαν τη ζωή τους σε επίθεση στο χωριό Σουκίν. Ο ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι έπληξε περισσότερες από 50 «υποδομές» της Χεζμπολάχ και αναχαίτισε ρουκέτα που στοχοποιούσε ισραηλινές δυνάμεις στον νότιο Λίβανο.
Το νόμισμα με τη θεά Αθηνά. Μουσείο Βερολίνου, Μουσείο Προηγούμενων και Πρώτων Αναγκών / Ulrike Scheibe
Ένας 13χρονος μαθητής ανακάλυψε ένα αρχαίο νόμισμα σε ένα χωράφι στα περίχωρα του Βερολίνου, το οποίο οι ερευνητές χαρακτήρισαν ως σπάνιο τεχνούργημα από την αρχαία Ελλάδα — αλλά κανείς δεν ξέρει πώς βρέθηκε εκεί.
Το εγκαταλελειμμένο κειμήλιο βρέθηκε σε ένα χωράφι που ήταν ένας δημοφιλής αρχαιολογικός χώρος μεταξύ της δεκαετίας του 1950 και του 1970, σύμφωνα με το Smithsonian magazine.
Ο μαθητής έγινε ο πρώτος που βρήκε ποτέ ένα ελληνικό τεχνούργημα στη γερμανική πρωτεύουσα, ανέφερε το μέσο ενημέρωσης.
Τα περισσότερα αντικείμενα που είχαν ανασκαφεί προηγουμένως από το πεδίο συνδέονταν με την Εποχή του Σιδήρου, η οποία εκτεινόταν από το 800 έως το 450 π.Χ.
Ο ακμάζων αρχαιοδίφης έβαλε στην τσέπη του το νόμισμα και, τον Νοέμβριο του 2025, το έδειξε αθώα σε ερευνητές σε ένα τοπικό αρχαιολογικό εργαστήριο.
Ακόμα και οι ειδικοί δυσκολεύτηκαν να αναγνωρίσουν το νόμισμα.
«Κανείς δεν ήξερε ακριβώς τι ήταν επειδή ήταν τόσο μικρό. Ήταν σαφές ότι ήταν κάτι παλιό», δήλωσε στο περιοδικό ο Γενς Χένκερ/ Jens Henker, αρχαιολόγος της Αρχής Κληρονομιάς του Βερολίνου.
Ένας νομισματολόγος, ή ένας επαγγελματίας λάτρης των νομισμάτων, από το εργαστήριο αργότερα το αναγνώρισε ως ένα τρωικό νόμισμα που κόπηκε μεταξύ 281 και 261 π.Χ., σύμφωνα με ένα δελτίο τύπου.
Η ξεθωριασμένη προτομή που είναι σφραγισμένη πάνω της απεικονίζει την Αθηνά, την Ελληνίδα θεά του πολέμου και της σοφίας, να φοράει κορινθιακό κράνος.
Η πίσω όψη απεικονίζει την ίδια θεότητα σε ένα κάλυμμα κεφαλής τύπου καλάθου, οπλισμένη με ένα δόρυ στο ένα χέρι και ένα αδράχτι στο άλλο, ανέφερε η ανακοίνωση.
Οι ειδικοί αρχικά υποψιάζονταν ότι ένας γνωστός συλλέκτης στο Βερολίνο μπορεί να είχε χάσει το νόμισμα πριν μάθουν για το σημείο όπου το βρήκε το αγόρι.
Ο Χένκερ υπέθεσε ότι οι γερμανόφωνες νομάδες που ζούσαν σε αυτήν την περιοχή που είναι τώρα το Βερολίνο πιθανότατα χρησιμοποιούσαν το πολύτιμο μέταλλο στο νόμισμα των 12 χιλιοστών για να κάνουν προμήθειες.
Το μικρό σε μέγεθος νόμισμα απεικονίζει την Ελληνίδα θεά Αθηνά και στις δύο πλευρές. PETRI Berlin / Christof Hannemann
Τα νομίσματα που δεν είχαν λιώσει συνήθως αφήνονταν σε νεκροταφεία «ως ένα είδος δώρου σε τάφο», δήλωσε ο Χένκερ στο γερμανικό πρακτορείο Deutsche Welle.
«Αυτό φαίνεται να είναι σαν ένα σουβενίρ που χρησιμοποιείται για να θυμάται κάτι – ίσως ακόμη και μια εμπειρία στη ζωή κάποιου», είπε.
Κανείς, ωστόσο, δεν μπορούσε να προσδιορίσει πώς ταξίδεψε το νόμισμα από την αρχαία Τροία στο Βερολίνο.
Όταν η αρχαία Ελλάδα άκμαζε, η βόρεια και κεντρική Ευρώπη ήταν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη.
Ο Πυθέας, ο πρώτος γνωστός Έλληνας που ταξίδεψε πέρα από τον «γνωστό κόσμο» της αυτοκρατορίας, κατέγραψε την ανακάλυψη κοινοτήτων σε άλλες περιοχές, αλλά διαγράφηκε επειδή τα ευρήματά του δεν ταίριαζαν με την αντίληψη της πλειοψηφίας για τους ξένους «βαρβάρους».
Ο Χένκερ υποστήριξε ότι το νόμισμα άλλαξε χέρια μέσω εμπορίου ή δωροδοκιών για την στρατολόγηση γερμανόφωνων λαών ως στρατιωτών, αλλά δυσκολεύτηκε να βρει μια σταθερή υπόθεση.
