
ΜΗΠΩΣ ΔΙΚΑΙΩΝΕΙ ΤΑ ΣΚΟΠΙΑ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ UEFA;

Ανοιχτός δίαυλος Μητσοτάκη – Ερντογάν με πρώτο βήμα ένα ήσυχο καλοκαίρι
Όλα θα κριθούν εκ του αποτελέσματος για το αν η αμοιβαία κατανόηση στην οποία έκαναν αναφορά κυβερνητικές πηγές μετά το πέρας των συνομιλιών των δύο ηγετών θα γίνει και πράξη.
Αν ο στόχος της πολυαναμενόμενης συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν «να σπάσει ο πάγος» σε προσωπικό επίπεδο και να μπορέσουν να διαμορφωθούν οι συνθήκες για ένα ήρεμο καλοκαίρι, χωρίς τις προκλήσεις που χαρακτήρισαν το «καυτό 2020», τότε ίσως η χθεσινή συνάντηση των Βρυξελλών μεταξύ του Έλληνα Πρωθυπουργού και του Τούρκου Προέδρου να ήταν ένα πρώτο βήμα.
Αναμφίβολα όμως, όλα θα κριθούν εκ του αποτελέσματος για το αν η αμοιβαία κατανόηση στην οποία έκαναν αναφορά κυβερνητικές πηγές μετά το πέρας των συνομιλιών των δύο ηγετών θα γίνει και πράξη.
Αλλωστε, στα δύσκολα θέματα και ιδιαίτερα στο μείζονος σημασίας ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο, η απόσταση η οποία χωρίζει τις δύο πλευρές είναι, στην παρούσα φάση, σχεδόν χαώδης – κάτι που έχει αποτυπωθεί στους τελευταίους δύο γύρους των διερευνητικών επαφών. Και επιπλέον, η Αθήνα έχει πάντα στραμμένο το βλέμμα της στην Κύπρο, όπου ουδείς αισθάνεται βέβαιος ότι η Άγκυρα δεν θα προχωρήσει σε κάποια κίνηση που ίσως δημιουργήσει προβλήματα.

Αμοιβαία κατανόηση για αποφυγή εντάσεων
Η συνάντηση διήρκησε περίπου 50 λεπτά. Αρχικά υπήρξε, λογικά, αμηχανία, αλλά στη συνέχεια το κλίμα βελτιώθηκε. Ο αρχικός προγραμματισμός ήταν για μία τετ α τετ επαφή των κκ. Μητσοτάκη και Ερντογάν μόνο με την παρουσία διερμηνέων. Ωστόσο, καθώς ο Τούρκος Πρόεδρος επέμεινε να κάνει τη διερμηνεία ο εξ’ απορρήτων σύμβουλός του Ιμπραχίμ Καλίν, ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε να είναι παρούσα στη συνάντηση η επικεφαλής του Διπλωματικού του Γραφείου, πρέσβειρα Ελένη Σουρανή.
Αλλωστε, ο δίαυλος των δύο συμβούλων αποτελεί σταθερά από το καλοκαίρι του 2020 σε μία προσπάθεια εκτόνωσης των εντάσεων. Ο δε κ. Καλίν έχει αναλάβει εκ μέρους του κ. Ερντογάν όλες τις ευαίσθητες συνομιλίες με τους κρίσιμους παίκτες – με βασικότερο εξ’ αυτών τις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς αποτελεί τον συνομιλητή του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, του Τζο Μπάιντεν.
Όπως σημείωναν μετά το πέρας της συνάντησης κυβερνητικές πηγές με γνώση των όσων διεμείφθησαν, η αμοιβαία κατανόηση για αποφυγή εντάσεων έχει ως βασικό στόχο να μην φθάσουν πάλι οι δύο πλευρές σε ένα σημείο που μία πρόκληση να καταστεί μη διαχειρίσιμη, όπως συνέβη τόσο με την κρίση του Έβρου, τον Μάρτιο του 2020, όσο και με την κρίση του «Oruc Reis» από τον Αύγουστο ως τον Νοέμβριο του 2020. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ίδιες πηγές τόνιζαν ότι οι υπάρχοντες δίαυλοι των διερευνητικών επαφών, των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) και των πολιτικών διαβουλεύσεων μεταξύ των Γενικών Γραμματέων των υπουργείων Εξωτερικών πρέπει να αξιοποιούνται για να αντιμετωπίζονται οι διαφορές που ανακύπτουν.
Στη συνέντευξη Τύπου την οποία παραχώρησε μετά το πέρας της συνάντησής του με τον αμερικανό Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, ο κ. Ερντογάν επιβεβαίωσε όσα έλεγαν νωρίτερα ελληνικές κυβερνητικές πηγές.
Αρχικά, τόνισε ότι οι δύο άνδρες συμφώνησαν στη διατήρηση των μηχανισμών διαλόγου και στην λήψη αμοιβαίων βημάτων προς τα εμπρός, αλλά και να διατηρήσουν τις ιδιωτικές γραμμές επικοινωνίας των συμβούλων τους, της κυρίας Σουρανή και του κ. Καλίν. Απαντώντας σε ερώτηση του ελληνικού τηλεοπτικού σταθμού «Open», ο τούρκος Πρόεδρος σημείωσε ότι όντως οι δύο ηγέτες συνέκλιναν στην άποψή τους να υπάρξει εφέτος ένα ήσυχο καλοκαίρι στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο και ότι αυτό που χρειάζεται είναι οι δύο χώρες να μιλούν απευθείας μεταξύ τους χωρίς ενδιάμεσους ή μέσω τρίτων, αλλά μέσω των συμβούλων μας.
Προσφυγικό και επιστροφές στην Τουρκία
Σύμφωνα με πληροφορίες, στη συζήτηση των δύο ηγετών ηγέρθη το ζήτημα του Μεταναστευτικού/Προσφυγικού. Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι μπορεί να υπάρξει συνεργασία, εφόσον βέβαια δεν επαναληφθούν γεγονότα όπως η απόπειρα εισόδου χιλιάδων μεταναστών στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020. Πάντως, μία κίνηση καλής θελήσεως εκ μέρους της Άγκυρας θα ήταν να δεχθεί την επιστροφή των 1.450 αιτούντων άσυλο των οποίων η αίτηση έχει απορριφθεί τελεσίδικα. Το Μεταναστευτικό έχει πάντως ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση και το δύσκολο σημείο είναι αν και με ποιο τρόπο θα δοθούν επιπλέον κονδύλια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) προς την Τουρκία.

Η Σύνοδος, το Κοινό Ανακοινωθέν και η ενίσχυση των πολιτικών διαβουλεύσεων
Τα δύο βασικά ζητήματα που κυριάρχησαν στη Σύνοδο Κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας ήταν η αντιμετώπιση της Ρωσίας που θεωρείται η «μεγάλη απειλή» και της Κίνας , που χαρακτηρίζεται ως η «μεγάλη πρόκληση». Όλα αυτά θα αποτυπωθούν ευκρινέστερα στο νέο Στρατηγικό Δόγμα που αναμένεται να υιοθετηθεί στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στην Ισπανία το 2022 και θα βασίζεται στις εννέα αρχές της διαδικασίας «ΝΑΤΟ 2030» στις οποίες κατέληξε ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας Γενς Στόλτεμπεργκ με βάση την έκθεση της «Ομάδας Προβληματισμού» που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Νοέμβριο.
Το Κοινό Ανακοινωθέν της Συνόδου εκτείνεται σε σχεδόν 50 σελίδες και αριθμεί 79 παραγράφους. Αναφορικά με την Ελλάδα, ενδιαφέρον παρουσιάζει μία σύντομη αναφορά στην παράγραφο 2 του Ανακοινωθέντος, σύμφωνα με την οποία οι Σύμμαχοι συμφωνούν «να ενισχύσουν τις διαβουλεύσεις όταν η ασφάλεια ή η σταθερότητα απειλείται ή όταν οι θεμελιώδεις αξίες και αρχές μας βρίσκονται σε κίνδυνο». Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος», πρόκειται για μία διεύρυνση της έννοιας των πολιτικών διαβουλεύσεων, όπως τουλάχιστον περιγράφονται στο Άρθρο 4 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον. Ουσιαστικά, πρόκειται για μία πρόταση που η ελληνική πλευρά είχε καταθέσει στη Σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ τον περασμένο Μάρτιο με σκοπό την υιοθέτηση μίας «δέσμευσης διαβουλεύσεων» με βάση την οποία οι σύμμαχοι θα αναλάβουν την υποχρέωση να διεξάγουν διαβουλεύσεις πριν από τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων, αλλά παράλληλα να τηρούν τις αρχές και αξίες της συμμαχίας.
Κατά ορισμένες πληροφορίες, η εν λόγω δέσμευση υπερβαίνει ελαφρώς τις προβλέψεις του Άρθρου 4 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον περί διεξαγωγής διαβουλεύσεων σε περιπτώσεις κατά τις οποίες απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια ενός συμμάχου. Θα μπορούσε δε να αποτελέσει κι ένα πιθανό μοχλό πίεσης προς την Άγκυρα, αν και η ύπαρξη του κανόνα της ομοφωνίας προφανώς περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων.

Η «επικίνδυνη» ισορροπία Ερντογάν – Μπάιντεν
Ο Πρόεδρος της Τουρκίας επεχείρησε να εμφανιστεί αισιόδοξος σε σχέση με το μέλλον των αμερικανοτουρκικών σχέσεων μετά από τη συνάντησή του με τον Τζο Μπάιντεν. Οι δύο ηγέτες είχαν αρχικά μία τετ α τετ συνάντηση 30 λεπτών πριν συναντηθούν οι αντιπροσωπείες τους (παρουσία των Τζέικ Σάλιβαν, Άντονι Μπλίνκεν και Λόιντ Όστιν από αμερικανικής πλευράς). Στο ζήτημα πάντως του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400, ο κ. Ερντογάν παραδέχθηκε ουσιαστικά ότι οι διαφορές μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας στο εν λόγω ζήτημα παραμένουν.
“Το Βήμα”
Θα αλλάξει ο Μπάιντεν την Ευρώπη;
Οι κατ’ ουσία σοσιαλδημοκρατικές παρεμβάσεις των Μπάιντεν – Γέλεν – γνωστές, να μην τις επαναλαμβάνω – αμφισβητούν όχι μόνο τους νεοφιλελεύθερους αριθμητές, αλλά και την ιερή αγελάδα του μονεταριστικού κοινού παρονομαστή, του «χρυσού δημοσιονομικού κανόνα».
Ο Ρόμπερτ Κέιγκαν στο βιβλίο του «Παράδεισος και Εξουσία. Η Αμερική και η Ευρώπη στη Νέα Τάξη Πραγμάτων» (Μετάφραση Ελένη Αστερίου, Καστανιώτης, 2003) υποστήριζε πως υπάρχει αξιακό χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. Σύμφωνα με αυτόν η Αμερική και η Ευρώπη ανήκουν, συμβολικά, σε δύο διαφορετικούς πλανήτες, τον Αρη και την Αφροδίτη, ενσαρκώνοντας ο ένας πόλος την ισχύ και τη ροπή προς τη δράση και ο άλλος την ειρηνική διαβίωση και την αναζήτηση λύσεων μέσω της διπλωματίας, της εφαρμογής των κανόνων του δικαίου, την τρυφηλότητα, αλλά και την έλλειψη ισχύος που αυτά συνεπάγονται. Το δίπολο αυτό εκφραζόμενο με φιλοσοφικούς όρους αντανακλά το χάσμα ανάμεσα στην «χομπσιανή» Αμερική και στην «καντιανή» Ευρώπη.
Ακόμα και να δεχθούμε αυτόν τον ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενο διαχωρισμό, ήδη επί Ομπάμα αλλά ιδιαίτερα από το 2016 οι ΗΠΑ σταμάτησαν να ενδιαφέρονται για το τι συμβαίνει στον έξω απ’ αυτές κόσμο, ενώ η Ευρώπη, παρά τις φωνές για διεθνή απουσία της όσων δεν κατανοούν πόσο δύσκολο είναι το εγχείρημα, παρά τη σημερινή ανεπαρκή ηγεσία της σε Συμβούλιο και Επιτροπή, ακόμα και παρά ή μάλλον λόγω της διαλυτικής αρχής της ομοφωνίας, τα έχει καταφέρει σχετικά καλά. Οι ανοησίες περί τηλεφώνου λέγονται απ’ όλους όσοι δεν θα ήθελαν να υπάρχει καν η Ευρωπαϊκή Ενωση.
Τι διέφυγε όμως του Κέιγκαν; Η ανάλυσή του περνούσε χωρίς να ασχοληθεί με τη σύγκλιση των δύο πόλων στο οικονομικό επίπεδο. Από τη δεκαετία του 1980 στο πεδίο της οικονομίας ο Αρης και η Αφροδίτη, ο Χομπς και ο Καντ, βρίσκονταν στο ζώδιο των Διδύμων. Τότε ο Ρέιγκαν στις ΗΠΑ και η Θάτσερ στη Μεγάλη Βρετανία, υπό την πνευματική καθοδήγηση της Σχολής του Σικάγου και με την επίκληση της εξέλιξης των νέων τεχνολογιών, ανέπτυξαν τη θεωρία του trickle down economics. Ισχυρίζονταν πως η υψηλή φορολογία καταβροχθιζόταν από το άχρηστο και αχρείαστο κοινωνικό κράτος, γι’ αυτό σύμφωνα με τη θεωρία τους χρειαζόταν μια πολιτική κινήτρων και χαμηλής φορολογίας των κερδών, τα οποία θα επανεπενδύονταν αυτομάτως. Τότε ο συσσωρευμένος πλούτος δεν θα μπορούσε παρά να διαχυθεί προς τα κάτω. Από τη λογική της επανεπένδυσης των κερδών διέφυγε το γεγονός πως τα ανεξέλεγκτα χρηματιστήρια και η μετά το 1998, με απόφαση Κλίντον, δυνατότητα μετατροπής των τραπεζών από καταθετικές και σε επενδυτικές έκαναν εντελώς ανέφικτο το trickle. Τα χρηματιστήρια και οι φορολογικοί παράδεισοι απορροφούσαν τα κέρδη και τα πλεονάσματα των μη φορολογούμενων επιχειρήσεων και φυσικά ούτε λόγος για διάχυση του πλούτου. Αύξηση του πλούτου και ανάπτυξη υπήρχε, στην πλάτη όμως της υποβάθμισης της παραγωγής και της αύξησης των ανισοτήτων. Αυτή ήταν η περίφημη Συναίνεση της Ουάσιγκτον που αντικατέστησε το σοσιαλδημοκρατικό τρίπτυχο, αποδεκτό και από την Κεντροδεξιά, «υψηλές δαπάνες – προοδευτική φορολόγηση – λελογισμένες αυξήσεις». Εκεί που οι Χριστιανοδημοκράτες ακολουθούσαν ασμένως τους Σοσιαλδημοκράτες, οι ρόλοι αντιστράφηκαν με τη Σοσιαλδημοκρατία να ακολουθεί, όχι ασμένως, τη Χριστιανοδημοκρατία.
Ενα ανεξέλεγκτο χρηματοπιστωτικό σύστημα σε συνδυασμό με την απαξίωση των δημόσιων αγαθών και των υπηρεσιών, οι ιδιωτικοποιήσεις αγαθών πρώτης ανάγκης, τα κουπόνια για αγορά υπηρεσιών αντί των δωρεάν κοινωνικών υπηρεσιών, η μείωση της φορολογίας των μεγάλων εταιρειών και η δημιουργία φορολογικών παραδείσων αποτελούσαν τους αριθμητές ομώνυμων κλασμάτων των οποίων ο κοινός παρονομαστής ήταν η αυστηρή λιτότητα και η πάση θυσία δημοσιονομική πειθαρχία. Οι αριθμητές δεν γίνονταν όλοι αποδεκτοί απ’ όλους. Για παράδειγμα, οι ιδιωτικοποιήσεις δεν ήταν εκτεταμένες στις σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις και τα κουπόνια δεν υποκαθιστούσαν τις κοινωνικές υπηρεσίες. Ο παρονομαστής όμως, ο οποίος ήταν η καθόλου νεοφιλελεύθερη μονεταριστική δημοσιονομική πειθαρχία και οι συνεπαγόμενες πολιτικές λιτότητας, ήταν ένας κανόνας κοινός για όλους, αμερικανούς Ρεπουμπλικανούς και αμερικανούς Δημοκρατικούς, ευρωπαίους Σοσιαλδημοκράτες και ευρωπαίους κεντροδεξιούς Χριστιανοδημοκράτες.
Στον κόσμο των αξιών η ευτυχία υποκατέστησε την αλληλεγγύη, ο διαχεόμενος πλούτος την αναδιανομή, η «άξια» τη δίκαιη κοινωνία. Ο φόβος του πληθωρισμού και φυσικά του δημόσιου χρέους νομιμοποιούσε ιδεολογικά τον παρονομαστή. Μέχρι και συνταγματική κατοχύρωση του παρονομαστή της λιτότητας (Σύμφωνο Σταθερότητας) επιδιώχθηκε να επιβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο επίκουρος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Παναγιώτης Μαντζούφας από το 2013 σε εισήγησή του στο ΙΣΤΑΜΕ είχε καταδείξει τις δικαιοπολιτικές συνέπειες στην προστασία των δικαιωμάτων από την κατοχύρωση στα συντάγματα των κρατών-μελών του λεγόμενου «χρυσού» δημοσιονομικού κανόνα (constitutionalism.gr). Φανταστείτε να υπήρχε κάτι τέτοιο σήμερα με την πανδημία!
Μπορεί σήμερα η «χομπσιανή» Αμερική και ο Μπάιντεν να αλλάξουν την «καντιανή» Ευρώπη; Οι κατ’ ουσία σοσιαλδημοκρατικές παρεμβάσεις των Μπάιντεν – Γέλεν – γνωστές, να μην τις επαναλαμβάνω – αμφισβητούν όχι μόνο τους νεοφιλελεύθερους αριθμητές, αλλά και την ιερή αγελάδα του μονεταριστικού κοινού παρονομαστή, του «χρυσού δημοσιονομικού κανόνα». Δεν θέλω να απολυτοποιώ τα πράγματα και να απαξιώσω όλους όσοι αντιτείνουν τον κίνδυνο του δημόσιου χρέους και του πληθωρισμού. Τα αποτελέσματα θα αποδείξουν αν έχουν δίκιο. Αλλά η κατάσταση με την ενδυνάμωση των ανισοτήτων και την εκμετάλλευσή τους από ποικίλους εχθρούς της δημοκρατίας έδειχνε πως κάτι έπρεπε να γίνει. Γι’ αυτό και πιστεύω πως ο Μπάιντεν θα αλλάξει την Ευρώπη και ίσως σώσει και την ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία.
*Ο κ. Γιώργος Σιακαντάρης είναι δρ Κοινωνιολογίας.
“Το Βήμα”
Ίσως δεν είμαστε μόνοι στο σύμπαν
Σάκης Ιωαννίδης
Ο καθηγητής Αστρονομίας του Χάρβαρντ Αβι Λεμπ εξηγεί στην «Κ» γιατί είναι εγωιστικό να πιστεύουμε ότι είμαστε μοναδικοί

Ας ξεκινήσουμε από την περίεργη ερώτηση: είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν; «Είναι η πιο θεμελιώδης ερώτηση για την επιστήμη», μας λέει τηλεφωνικώς ο καθηγητής Αστρονομίας του Χάρβαρντ Αβι Λεμπ, «η απάντηση της οποίας θα επηρεάσει τις ιδέες μας για το σύμπαν, τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα σε αυτό, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, τα μελλοντικά μας σχέδια».
Σύμφωνοι, αλλά εσείς τι λέτε, ξαναρωτάμε τον καθηγητή. «Είναι σίγουρα απίθανο να είμαστε μόνοι», απαντά κατηγορηματικά και προσθέτει μάλιστα ότι είμαστε –το ανθρώπινο είδος δηλαδή– «τόσο συνηθισμένο όσο τα μυρμήγκια σε ένα πεζοδρόμιο».
Τι ακριβώς εννοεί με αυτό όμως; «Προϋπήρξαν πολλοί τεχνολογικοί πολιτισμοί σαν τον δικό μας και απλώς πρέπει να αναζητήσουμε τα υπολείμματα που άφησαν πίσω τους. Η κύρια αιτία είναι ότι αρκετοί αστέρες έχουν έναν πλανήτη με το μέγεθος της Γης και με παρόμοιες συνθήκες θερμοκρασίας στην επιφάνεια, που επιτρέπουν την ύπαρξη νερού και μάλλον της ζωής όπως τη γνωρίζουμε. Νομίζω πως είναι εγωιστικό από μέρους μας να νομίζουμε ότι είμαστε μόνοι και μοναδικοί», μας λέει χωρίς ίχνος έπαρσης και κομπασμού στη φωνή του.
O «Ανιχνευτής»
Θα θυμάστε ίσως το πέρασμα του αινιγματικού ουράνιου αντικειμένου Ουμουαμούα από το ηλιακό μας σύστημα το 2017. Τον διαστρικό επισκέπτη είχε παρατηρήσει επισταμένως το ισχυρό τηλεσκόπιο Pann-Starrs στη Χαβάη, απ’ όπου πήρε το όνομά του (σημαίνει «Ανιχνευτής»). Οι αστρονόμοι δεν είχαν καταφέρει να εξηγήσουν το σχήμα του που έμοιαζε με «τηγανίτα», την κίνηση, τη φωτεινότητα και τη γεωμετρία του που δεν ταίριαζαν με τα γνώριμα χαρακτηριστικά των συμβατικών ουράνιων σωμάτων. Ο Λεμπ διατύπωσε τότε την επιστημονική υπόθεση ότι ο «Ανιχνευτής» είναι ένα αντικείμενο που κατασκευάστηκε από εξωγήινο πολιτισμό. Η υπόθεσή του προκάλεσε «σεισμό» πάνω στη Γη.
Οι απόψεις του, ωστόσο, για τη φύση του Ουμουαμούα προκάλεσαν αντιδράσεις μέσα και έξω από την επιστημονική κοινότητα, μειδιάματα, αλλά και προσωπικές επιθέσεις που του έφεραν στο μυαλό τη μοίρα του Σωκράτη όταν αμφισβήτησε την καθεστηκυία τάξη. «Σήμερα ο Σωκράτης δεν θα χρειαζόταν να πιει δηλητήριο αλλά θα τον “ακύρωναν” στα σόσιαλ μίντια», σχολιάζει καθώς κουβεντιάζουμε. Ρωτάμε εάν κάτι αντίστοιχο συνέβη και στον ίδιο. «Δεν θα έλεγα ότι ακυρώθηκα ακριβώς, αλλά ειπώθηκαν πράγματα για εμένα που δεν ήταν ωραία και αυτό είναι πρόβλημα γιατί προσπαθώ να εξηγήσω ορισμένα πράγματα που είναι παράδοξα. Μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας και να πούμε ότι δεν έχουμε γείτονες και ότι είμαστε οι πιο έξυπνοι της γειτονιάς. Αυτό δεν θα αλλάξει κάτι. Αν υπάρχουν γείτονες εκεί έξω δεν τους νοιάζει τι λέμε μεταξύ μας».

Η θεωρία του
Ο καθηγητής Λεμπ αναλύει τη θεωρία του για τη φύση του Ουμουαμούα στο βιβλίο του «Extraterrestrial: The first sign of Intelligent Life Beyond Earth» (εκδ. John Murray) που κυκλοφορεί στα αγγλικά από την αρχή του 2021. Στις 220 σελίδες του εξετάζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του διαστρικού μας επισκέπτη και τις πιθανές χρήσεις του, ενώ παράλληλα μιλάει για τη ζωή του, για τα παιδικά του χρόνια στη φάρμα της οικογένειάς του, στο χωριό Μπέιτ Χαμάμ έξω από το Τελ Αβίβ, και για την πρώτη του αγάπη, τη φιλοσοφία.
Στις πρώτες σελίδες περιγράφει ένα περιστατικό που τον καθόρισε. Την πρώτη ημέρα του σχολείου είδε τους συμμαθητές του να τρέχουν και να χοροπηδάνε πάνω στις καρέκλες και στα θρανία της τάξης, ενώ εκείνος στεκόταν ακίνητος και αναρωτιόταν εάν θα έπρεπε να συμμετάσχει στο πανδαιμόνιο. Προτού αποφασίσει, μπήκε ο δάσκαλος και αφού μάλωσε τους μαθητές τούς συμβούλευσε να ακολουθήσουν το παράδειγμα του φρόνιμου Λεμπ. Ο ίδιος παραδέχεται ότι δεν ήταν η φρονιμάδα που τον συγκράτησε. Το ζήτημα, λέει, δεν είναι εάν θα ακολουθήσεις το πλήθος ή όχι, αλλά να πάρεις χρόνο για να σκεφτείς πριν πράξεις. «Στην περίσκεψη, υπάρχει η ταπεινότητα της αβεβαιότητας».
Για να γίνει αυτό πρακτικά, λέει, θα πρέπει να σταματήσουμε να στέλνουμε ραδιοκύματα στο σύμπαν. «Είναι σαν να προσπαθείς να μιλήσεις στο τηλέφωνο με κάποιον που δεν είναι ζωντανός». Αντίθετα, θα πρέπει να αναζητούμε τις τεχνολογικές «υπογραφές» άλλων πολιτισμών. «Είναι μια προσέγγιση που ονομάζω διαστημική αρχαιολογία. Πιστεύω ότι αν ψάξουμε θα βρούμε κάτι. Ο μόνος λόγος για να μην το κάνουμε είναι αν αποφασίσουμε εκ των προτέρων ότι όλα στο Διάστημα είναι πέτρες και βράχια», τονίζει.
Το βιβλίο διατρέχει και ένα άλλο θεμελιώδες ερώτημα. Είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε την υπόθεση ότι η ζωή στη Γη δεν είναι μοναδική; Ο Λεμπ απαντά πως όχι και ένας από τους λόγους είναι οι προκαταλήψεις που ακολουθούν όσους προφέρουν τις λέξεις «εξωγήινοι» και «άγνωστα ιπτάμενα αντικείμενα».
Τελευταία, όμως, κάτι δείχνει να αλλάζει: υπάρχουν επίσημες παραδοχές πως ορισμένα πράγματα δεν μπορούν να εξηγηθούν. Στις 25 Ιουνίου, μια έκθεση που θα παραδοθεί από το αμερικανικό Πεντάγωνο στο Κογκρέσο φαίνεται πως θα αποτελέσει την πρώτη δημόσια παραδοχή της κυβέρνησης των ΗΠΑ ύπαρξης των περίφημων ΑΤΙΑ (Αγνώστου Ταυτότητος Ιπτάμενα Αντικείμενα – τα γνωστά μας UFO), η τεχνολογία και η προέλευση των οποίων δεν μπορεί να εξηγηθεί, τουλάχιστον όχι από τους Αμερικανούς αξιωματούχους.
Η πιθανότητα επαφής
Ο Λεμπ, ωστόσο, πιστεύει ότι είναι μάλλον απίθανο να έρθουμε σε επαφή με έναν εξωγήινο πολιτισμό, καθώς εκτιμά ότι οι περισσότεροι τουλάχιστον θα έχουν καταστραφεί δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Η τάση αυτοκαταστροφής υπάρχει, λέει, σε όλους τους τεχνολογικά προηγμένους πολιτισμούς. «Ο πολιτισμός μας είναι στην ενήλικη φάση του και αυτό σημαίνει ότι μάλλον έχουμε μπροστά μας μερικούς ακόμη αιώνες επιβίωσης και οι λόγοι μπορεί να είναι επειδή αλλάζουμε το κλίμα, είτε κάποιος πόλεμος ή μια επιδημία που θα μας εξαφανίσει. Υπάρχει βέβαια πάντα το ανθρώπινο πνεύμα, που μπορεί να πάει κόντρα σε όλες τις προσδοκίες και τις στατιστικές. Κυρίως εάν καταφέρουμε να πάμε στο Διάστημα».

Η σοβαρή έρευνα
Του Ηλία Μαγκλίνη
Το 2017, η Αμερικανίδα ρεπόρτερ Λέζλι Κιν εξέδωσε το βιβλίο «UFOs: Generals, Pilots and Government Officials Go on the Record». Την ίδια χρονιά, η Κιν, μαζί με δύο δημοσιογράφους των New York Times, αποκάλυψε ότι το αμερικανικό Πεντάγωνο «έτρεχε» εδώ και δέκα χρόνια ειδικό ερευνητικό πρόγραμμα πάνω στα περίφημα ΑΤΙΑ. Οχι τυχαία, το περιοδικό The New Yorker (10 Μαΐου 2021) αφιέρωσε πολλές σελίδες στην περίπτωση της Κιν. Εχοντας χρόνια μάχιμης ερευνητικής δημοσιογραφίας στο ενεργητικό της, η Κιν θεωρεί τον εαυτό της «σκληροπυρηνικό αγνωστικιστή». Δίχως να υιοθετεί ατεκμηρίωτα συμπεράσματα, και κρατώντας αποστάσεις από τους «ουφολόγους», απλώς κάνει αυτό που ξέρει καλά: επιτόπια έρευνα, συνεντεύξεις. Η ουσία είναι ότι, όπως η θεσμική, επίσημη Αμερική ερευνά σοβαρά το ενδεχόμενο ο κορωνοϊός να «ξέφυγε» από κάποιο ιατρικό εργαστήριο, έτσι και το «ασόβαρο» θέμα των ΑΤΙΑ δείχνει πλέον να αποτελεί (όχι για πρώτη φορά πάντως, παράδειγμα ο αστρονόμος Αλεν Χάινεκ στο παρελθόν) πεδίο έρευνας του λεγόμενου «συστήματος». Τόσο η θεωρία του «ιού του εργαστηρίου» όσο και τα «ούφο» αποτελούσαν «χωραφάκια» των απανταχού συνωμοσιολόγων, οι οποίοι, βέβαια, καταπέφτουν στη γραφικότητα εξαιτίας των ακλόνητων και αστήρικτων βεβαιοτήτων τους. Αν κάτι χρειάζεται είναι η σοβαρή, συστηματική έρευνα. Τα ερωτήματα – έστω και αν δεν υπάρξουν απαντήσεις.
“Καθημερινή”
Οι συγκρούσεις στο αμερικανικό κατεστημένο και οι σχέσεις με τη Ρωσία
Ο Κόλπος των Χοίρων στην Κούβα και πάρα πολλά άλλα περιστατικά για τον σπουδαίο ρόλο των αφανών κέντρων στις ΗΠΑ
14 Ιουνίου 2021
Θέλουμε καταρχήν να ευχαριστήσουμε τον φίλο καθηγητή Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, γιο του Τζων Κένεθ Γκαλμπρέιθ, που έκανε μια σημαντική και πολύ ενδιαφέρουσα διευκρίνιση, με αφορμή το τελευταίο άρθρο μας, στο οποίο αναφερθήκαμε ακροθιγώς στην ιστορία της μόνιμης σύγκρουσης μέσα στο αμερικανικό κατεστημένο αναφορικά και με την εσωτερική και με την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Σύμφωνα με όσα μας είπε, ο Κέννεντι δεν έδωσε ποτέ την εξουσιοδότηση για την απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων της Κούβας. “Έδωσε το ΟΚ για ορισμένες νυκτερινές επιχειρήσεις καταδρομέων, αλλά απέκλεισε μια κανονική απόβαση. Μπορεί να ανέλαβε εκ των υστέρων την ευθύνη, στην πραγματικότητα όμως η CIA του είχε κρύψει τα πραγματικά της σχέδια. Ο όλος σκοπός της επιχείρησης, ο σχεδιασμός της οποίας πραγματοποιήθηκε μετά την εκλογή αλλά πριν την ορκωμοσία Κέννεντι ήταν να τορπιλίσει προκαταβολικά ενδεχόμενα σχέδια του νέου Προέδρου να αλλάξει την αμερικανική πολιτική έναντι της Κούβας”.
Αυτό το περιστατικό, όπως και πάρα πολλά άλλα οφείλουν να κάνουν τους αναλυτές πολύ προσεκτικούς στο να αποδίδουν εύκολα στον ένα ή στον άλλο πολιτικό την ευθύνη, παραγνωρίζοντας τον σπουδαίο ρόλο αφανών κέντρων. Είναι και μια προειδοποίηση ιδίως στον Τζο Μπάιντεν, ότι αν δεν καταφέρει να τιθασεύσει τη δράση αυτών των κέντρων, θα δει πολύ δυσάρεστες εκπλήξεις. Η τοποθέτηση του Ουίλιαμ Μπερνς ως επικεφαλής της CIA, είναι ίσως μια ένδειξη ότι το αντιλαμβάνεται, πόρω όμως απέχει από το να τον προστατεύει από τα “εξ οικείων βέλη” που ασφαλώς θα δεχθεί.
Ο Τζέιμς Γκαλμπρέιθ μας παρέπεμψε μάλιστα και σε πολύ ενδιαφέρουσες πηγές που έχει παραγνωρίσει η ιστορική έρευνα για τα γεγονότα αυτά και στις οποίες ελπίζουμε να επανέλθουμε αφού τις μελετήσουμε. Είναι όμως βέβαιο ότι η απόβαση δεν μπορούσε παρά να εξελιχθεί σε φιάσκο και ότι θα ήταν σχεδόν αδύνατο να μην το καταλάβαινε αυτό ο τότε αρχηγός της CIA Άλλεν Ντάλλες. Να σημειώσουμε επίσης ότι οι δολοφονίες των αδελφών Κένεντι, του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Μάλκολμ Χ, παραμένουν το πιο καλά φυλαγμένο μυστικό της Αμερικής, πιθανώς γιατί έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο τόσο στην εσωτερική εξέλιξη των ΗΠΑ, όσο και στη μεταγενέστερη διεθνή τους πολιτική.
Αϊζενχάουερ και Αντρόποφ
Αλλά νέο φως σε ανάλογα ζητήματα έριξε πρόσφατα ο Ντάνιελ Έλσμπεργκ, που στο παρελθόν άλλαξε την αντίληψη των Αμερικανών και όλου του κόσμου για τον πόλεμο στο Βιετνάμ, με τη δημοσίευση των Pentagon Papers. Ανήσυχος από τα σχέδια νέων πολέμων κατά της Κίνας, ο Έλσμπεργκ αποφάσισε πρόσφατα να δημοσιοποιήσει το σύνολο των στοιχείων που διατηρούσε στην κατοχή του αναφορικά με τη σύγκρουση του προέδρου Αϊζενχάουερ με τους στρατηγούς του, που επέμεναν στη ρίψη πυρηνικών όπλων στην Κίνα. Υπενθυμίζουμε ότι ο Αϊζενχάουερ εξελέγη Πρόεδρος ως “γεράκι” και αποχώρησε από την προεδρία απευθύνοντας, εν είδει πολιτικής διαθήκης και εσαεί προειδοποίησης, ένα δριμύ κατηγορητήριο κατά του αμερικανικού στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος.
Πρόσφατα ξαναδιαβάσαμε επίσης και βρήκαμε τρομερά ενδιαφέρον το μυθιστόρημα του Γουιλιάν Σεμιόνοφ “Διατάσσεσαι να επιζήσεις” (Σύγχρονη Εποχή, 1985) σε ό,τι αφορά τη συσχέτιση της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής του Ρούζβελτ και τα τραγικά σφάλματα του κομμουνιστικού κινήματος την περίοδο της ανόδου του Χίτλερ (1). Πολύ ενδιαφέρουσες είναι επίσης οι αναφορές του Σεμιόνοφ στις ιδέες για το μέλλον που επικρατούσαν στους Ναζί πριν την πτώση του Βερολίνου, όπως και τα συμπεράσματα που μπορεί κανείς να βγάλει από αυτό το βιβλίο για την “μυστική” ιστορία της ΕΣΣΔ. Το θεωρούμε, αν και μυθιστόρημα, ως ανεκτίμητη πηγή ιστορικών ενδείξεων, γιατί ήταν ο ίδιος ο Γιούρι Αντρόππφ που έδωσε εντολή να ανοίξουν στον συγγραφέα τα πιο απόρρητα αρχεία της σοβιετικής κατασκοπείας, για να μπορέσει να το γράψει. Δυστυχώς βέβαια, η πλήρης αξιοποίησή του προϋποθέτει μια σε βάθος και ακριβή γνώση και κατανόηση της πραγματικής ιστορίας του κομμουνιστικού κινήματος, που ελάχιστοι άνθρωποι στον κόσμο διαθέτουν σήμερα. Θα επανέλθουμε οπωσδήποτε σε αυτό το βιβλίο.
Και πάλι για την κρισιμότητα της συνάντησης Πούτιν – Μπάιντεν
Eξηγήσαμε στο προηγούμενο άρθρο μας για το θέμα αυτό γιατί θεωρούμε εξαιρετικά κρίσιμη τη συνάντηση των Προέδρων Πούτιν και Μπάιντεν.
Ένας θεμελιώδης λόγος είναι ότι δεν πρέπει να αφεθεί ανεξέλεγκτος ο νέος Ψυχρός Πόλεμος, γιατί, αυτή τη φορά, έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να απειλήσει την επιβίωση της ανθρωπότητας. Ο επόμενος Τραμπ δεν θα είναι απλώς ένας κλόουν-Χίτλερ, θα είναι ένας Χίτλερ αποφασισμένος να διακινδυνεύσει ακόμα και τη χρήση πυρηνικών ή βιολογικών όπλων για να διατηρήσει και να επεκτείνει την κυριαρχία της Δύσης στον κόσμο. Και θα το κάνει, γιατί υπάρχουν δυνάμεις μέσα στο δυτικό κατεστημένο για τις οποίες ο κόσμος δεν είναι αυτός που εμείς αντιλαμβανόμαστε, αλλά ο κόσμος της δικής τους παντοδυναμίας. Οι δυνάμεις που κανένας δεν έχει απεικονίσει τόσο διεισδυτικά και έντονα όσο ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ, σε μια από τις καλύτερες ταινίες του 20ού αιώνα, το “SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα”.
Βρίσκουμε μάλιστα εντελώς παράλογη την υπόθεση ότι θα βγει ένας Γκορμπατσόφ στις ΗΠΑ που θα τις διαλύσει. Πρώτον, μετά το παράδειγμα του τελευταίου Σοβιετικού ηγέτη, χρειάζεται να περάσουν τουλάχιστο δύο χιλιάδες χρόνια για να βρει μιμητές σε οποιαδήποτε μεγάλη δύναμη. Δεύτερον, αν ο Γκορμπατσόφ διέλυσε την ΕΣΣΔ δεν το έκανε γιατί επιδίωξε να τη διαλύσει, αλλά γιατί υιοθέτησε έναν αλγόριθμο μεταρρύθμισης φτιαγμένο από τους δυτικούς που κατέληγε στην προσχώρηση του πρώην σοβιετικού χώρου στη Δύση.
Υπό τη σκιά των Ιεράκων
Ο Τραμπ άλλωστε ήταν μόνο η βιτρίνα. Τα πραγματικά πρόσωπα του δράματος τα είδαμε, όσοι τουλάχιστον παρατηρούσαμε προσεκτικά και δεν είχαμε λόγους να μην τα δούμε, πίσω από την βιτρίνα. Ανθρώπους σαν τον Τζων Μπόλτον, τον Μάικ Πομπέο, τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, που έχουν αποσυρθεί μόνο προσωρινά και που έχουν αποδείξει πέραν αμφιβολίας τι μπορούν να κάνουν.
Αρκεί να ψάξει κανείς προσεκτικά μεταξύ όσων έχουν παίξει κρίσιμο ρόλο στην εισβολή του Ιράκ, στο πραξικόπημα του Κιέβου, στην προσπάθεια να γίνει πόλεμος κατά του Ιράν και στην εξαπόλυση του νέου Ψυχρού Πολέμου με την Κίνα, για να βρει τα ίδια πρόσωπα, στελέχη μιας “Διεθνούς της Καταστροφής” που εναλλάσσονται και μοιράζονται ρόλους, σε εφαρμογή του γενικού σχεδίου του “πολέμου των πολιτισμών”.
Μήπως να μιλήσουμε για τους Χριστιανούς Σιωνιστές, τους Ευαγγελιστές, όπως ο πρώην αντιπρόεδρος Μάικ Πενς που καυχιέται ότι έπεισε, με θεολογικά επιχειρήματα, τον Τραμπ να αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ; Για τον επίσης Ευαγγελιστή πρώην Υπουργό Εξωτερικών και πρώην αρχηγό της CIA Μάικ Πομπέο που έπεισε τον Τραμπ να αποσυρθεί από τη συμφωνία Ομπάμα για τα πυρηνικά του Ιράν, ανοίγοντας το δρόμο σε μείζονα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή; Αμφότεροι πίεσαν επίσης τον Τραμπ να διατάξει την δολοφονία Σολεϊμανί. Γιατί το έκαναν; Γιατί δεν φοβόντουσαν ή γιατί επιθυμούσαν έναν πόλεμο με το Ιράν;
Και οι δύο, Πενς και Πομπέο αποδίδουν μεγάλη σημασία στα κηρύγματα του Ευαγγελιστή τηλε-ιεροκήρυκα πάστορα John Hagee, που μάλιστα πλήρωσε και τα έξοδα ενός ταξιδιού του Πενς στο Ισραήλ. Ο Haggee, ήδη από το 2006, προσεύχεται για μια επίθεση κατά του Ιράν, και στο βιβλίο του Jerusalem Countdown (που εκδόθηκε το 2006), περιγράφει ένα επεξεργασμένο σενάριο σύμφωνα με το οποίο μια αμερικανική ή ισραηλινή επίθεση κατά του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει “ένα Ιnferno που θα βύθιζε στον κόσμο στον Αρμαγγεδώνα”. Το Ιnferno είναι το πρώτο μέρος της Τριλογίας του Δάντη “Θεία Κωμωδία”, όπου η ψυχή περιπλανιέται στην Κόλαση, προτού φτάσει στο Καθαρτήριο και μετά στον Παράδεισο. Πρόκειται για σενάριο εμπνευσμένο από τα κεφάλαια 38 και 39 του βιβλίου του Ιεζεκιήλ της Παλαιάς Διαθήκης.
Στενός φίλος και συνεργάτης του Ευαγγελιστή πάστορα είναι και ο Ορθόδοξος ραβίνος Λαπίν, συνομιλητής του Προέδρου Μπους του νεώτερου, ήδη πριν αποφασιστεί ο πρώτος “Αρμαγεδδών” εναντίον του Ιράκ. Για τον Λαπίν το βιβλίο της Εσθήρ της Παλαιάς Διαθήκης, η δράση του οποίου τοποθετείται στην Περσία, δεν είναι παρά ένας “οδικός χάρτης προς την πραγματικότητα”. Δεν θα σας ζαλίσουμε με περισσότερα στοιχεία (υπάρχουν άπειρα και είναι πολύ πιο ανησυχητικά από αυτά που αναφέραμε, τόσο για τις δραστηριότητες παγκοσμίως των Ευαγγελιστών και τη μεγάλη πολιτική επιρροή τους, όσο και για τον θρησκευτικό μεσσιανισμό τμήματος της αμερικανικής και της ισραηλινής Δεξιάς).
Στην πραγματικότητα οι ιδέες τους δεν είναι παρά η θεολογική μετάφραση και η κωδική περιγραφή του σχεδίου του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου, που δεν θα ήταν δυνατό να διατυπωθεί με λογικοφανείς όρους (και που ήδη έπαιξε μαζί του ο ίδιος ο Τραμπ με τις απειλές που διετύπωσε για χρήση πυρηνικών).
Όσους τα θεωρούν παλαβομάρες όλα αυτά, τους παραπέμπουμε στα δύο εξαιρετικά άρθρα της Monde Diplomatique στο τεύχος Μαΐου 2021 που επισημαίνουν το τι έπαθε η ισραηλινή “σιωνιστική αριστερά”, που κυβερνούσε τις πρώτες τρεις δεκαετίες το Ισραήλ, ακριβώς γιατί δεν έδινε σημασία και δεν διάβαζε τα γραπτά των πολιτικών της αντιπάλων. Η ιστορία του 20ου αιώνα θα ήταν επίσης διαφορετική αν “Ο Αγών μου” είχε γίνει αντικείμενο ενδελεχούς μελέτης. Ο στρατηγός Μοντγκόμερυ, που νίκησε τον Ρόμελ είχε διαρκώς στο προσκεφάλι του το βιβλίο του αντιπάλου του. Είναι καλό να έχουμε άποψη για ότι θέλουμε, είναι όμως καλό και να μελετάμε.
Όλα αυτά τα γράψαμε γιατί έχει πάντα μεγάλη σημασία να αναλύουμε προσεκτικά και να παίρνουμε υπόψη μας τις συγκρούσεις στο εσωτερικό του κατεστημένου. Δεν τα γράψαμε ασφαλώς για να υπονοήσουμε ότι πρέπει να στοιχηθούμε όλοι πίσω από τον Μπάιντεν, δείχνοντας για παράδειγμα “κατανόηση” σε βήματα προς λάθος κατευθύνσεις ή αποφυγή επιδιόρθωσης “λαθών” που μπορεί να οδηγήσουν σε πόλεμο (Ουκρανία και Ιράν π.χ.), γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό (ακόμα και για τον ίδιο τον Μπάιντεν, αν εννοεί όσα λέει). Στο επόμενο άρθρο μας θα σταθούμε ιδιαίτερα στο Ουκρανικό αλλά και στα δύο “δίδυμα” λάθη της ευρωπαϊκής αριστεράς στον μεσοπόλεμο, την άκριτη υποταγή στις αστικές “αντιφασιστικές” δυνάμεις και στην “υπεραριστερή” εξίσωση των πάντων με τον φασισμό (αντίστοιχο κάπως του δικού μας “Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος”) που διευκόλυναν αμφότερα την άνοδο του Χίτλερ και τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.
(1) Ανάμεσα στο 1923 και το 1939, το γερμανικό και ευρωπαϊκό εργατικό και αριστερό κίνημα, έχοντας ήδη παραιτηθεί από την επιδίωξη να πάρει το ίδιο την εξουσία και να εφαρμόσει μια σοσιαλιστική πολιτική, ταλαντευόταν διαρκώς μεταξύ δύο συμμετρικών λαθών. Τη μία υπετάσσετο στις “αντιφασιστικές” αστικές τάξεις της ηπείρου, οδηγούμενο σε ήττες, όπως στον ισπανικό εμφύλιο (1936-39). Την άλλη εφήρμοζε “υπεραριστερή” πολιτική έναντι του ναζισμού. Το ΚΚ Γερμανίας χαρακτήριζε τους Σοσιαλιστές “σοσιαλφασίστες”, ψήφιζε εναντίον τους μαζί με τους ναζί στη Βαυαρία και έλεγε ότι μετά τον Χίτλερ θα έρθει στην εξουσία ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚ Τέλμαν. Τον Τέλμαν τον θυμούνται τώρα, εκτός από τους επαγγελματίες ιστορικούς, μόνο οι κάτοικοι της περιοχής κοντά στο μετρό Αεροπόρτ της Μόσχας, που βλέπουνκαθημερινά το άγαλμά του στην είσοδο του μετρό, όχι πολύ μακριά από το σημείο που έφτασαν τα γερμανικά στρατεύματα τον χειμώνα του 1941.
Πηγή: kosmodromio.gr
Editorial του Bloomberg λίγες ώρες πριν τη συνάντηση: “Μπάιντεν, κόψε τον Γόρδιο Δεσμό με την Τουρκία”

Ο Ερντογάν έχει σταματήσει από καιρό να προσποιείται ότι η Τουρκία είναι φίλη χώρα με τη Δύση
By Editorial Board
Η Τουρκία από καιρό εγκατέλειψε τη Δύση. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει ευθυγραμμίσει τη χώρα του με έναν άξονα κρατών ανοιχτά εχθρικό προς τα δυτικά συμφέροντα: την Κίνα, τη Ρωσία και το Ιράν. Αυτό είναι το προνόμιό του ως δημοφιλούς, εκλεγμένου ηγέτη.
Ωστόσο, ο Ερντογάν επιθυμεί επίσης την προστασία των στρατιωτικών συνεργασιών με τη Δύση και την ένταξή του στις οικονομικές ενώσεις της. Θέλει η Τουρκία να παραμείνει εντός του ΝΑΤΟ, ακόμη και όταν αγοράζει οπλικά συστήματα που υπονομεύουν την ασφάλεια της συμμαχίας και απευθύνει προσβολές στους αρχηγούς των κρατών μελών. Επίσης, επιδιώκει «αμοιβαία εμπιστοσύνη» με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς απειλεί να την πλημμυρίσει με εκατομμύρια μετανάστες.
Η Δύση πρέπει να ανταποκριθεί αποδεικνύοντας ότι η ανοχή της για την τουρκική στάση τελειώνει. Το καλύτερο φόρουμ για να γίνει αυτό είναι το ΝΑΤΟ, όπου η υπομονή για τον Ερντογάν έχει ήδη μειωθεί. Η πρώτη σύνοδος της συμμαχίας μετά την ορκωμοσία του Προέδρου Τζο Μπάιντεν πραγματοποιείται την επόμενη εβδομάδα και προγραμματίζεται να συναντηθεί με τον Ερντογάν στις 14 Ιουνίου.
Ο Ερντογάν έχει αναπτύξει επικίνδυνη ρητορική εναντίον των ΗΠΑ. Αυτή η εχθρότητα αντιμετωπίστηκε με ανοχή από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έδειξε λίγο ενδιαφέρον για την ηγετική θέση της Αμερικής. Τώρα που ο Μπάιντεν είπε ότι θα επαναλάβει αυτήν την ευθύνη, πρέπει να καταστήσει σαφές στον Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να συνεχίσει αυτήν την διφορούμενη τακτική.
Ο Μπάιντεν είχε πολλές ευκαιρίες να μελετήσει τον Ερντογάν όλα αυτά τα χρόνια, και κατέληξε σαφώς στο συμπέρασμα ότι ο Τούρκος είναι ένας αυταρχικός ηγέτης. Η Τουρκία, είπε, «πρέπει να καταλάβει ότι δεν πρόκειται να συνεχίσουμε να παίζουμε μαζί της όπως γινόταν μέχρι τώρα».
Η Τουρκία ήδη δοκιμάζει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, ανεβάζοντας τη ρητορική. Ο υπουργός Εσωτερικών Suleyman Soylu κατηγόρησε ανοιχτά τις ΗΠΑ ότι διέταξαν μια αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του Ερντογάν το 2016 και ισχυρίστηκε ότι και η Ευρώπη ήταν επίσης ενθουσιώδης υποστηρικτής της απόπειρας πραξικοπήματος. Αυτό ξεπερνά κατά πολύ τις προηγούμενες κατηγορίες, μερικές από τις οποίες εκτοξεύθηκαν από τον ίδιο τον Ερντογάν, ότι δηλαδή οι ΗΠΑ είχαν συμμαχήσει με τους συνωμότες του πραξικοπήματος.
Στην πραγματικότητα, ο Μπάιντεν ήταν αντιπρόεδρος κατά τη στιγμή της απόπειρας πραξικοπήματος και πέταξε στην Τουρκία για να διαβεβαιώσει τον Ερντογάν για αμερικανική υποστήριξη. Αν και η Άγκυρα διεξήγαγε διεξοδικές έρευνες για τα γεγονότα και συνέλαβε χιλιάδες άτομα, δεν παρείχε αποδεικτικά στοιχεία ότι οι ΗΠΑ ή η Ευρώπη συμμετείχαν με οποιονδήποτε τρόπο στην απόπειρα πραξικοπήματος. Ωστόσο, ο Ερντογάν δεν σκέφτηκε να διορθώσει τις κατηγορίες του υπουργού του.
Όσον αφορά το ΝΑΤΟ, η Τουρκία έχει παραβλέψει τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις της συμμαχίας που είναι κατά της απόκτησης ρωσικών πυραυλικών συστημάτων και στην πραγματικότητα προτίθεται να αγοράσει κι άλλα τέτοια συστήματα. Έχει εντείνει τις απαιτήσεις και τις διαφορές με μέλη της συμμαχίας με την Ελλάδα (σχετικά με την εξερεύνηση υδρογονανθράκων) και τη Γαλλία (σχετικά με τον εμφύλιο πόλεμο της Λιβύης). Πιο πρόσφατα, χρησιμοποίησε την ιδιότητα του μέλους για να προωθήσει την ατζέντα της Μόσχας, επιμένοντας στο ΝΑΤΟ να μειώσει την κριτική του για τη Λευκορωσία για την αναγκαστική προσγείωση ενός αεροσκάφους και την κατάσχεση ενός αντιφρονούντος επί του σκάφους.
Ο ιδρυτικός χάρτης του ΝΑΤΟ δεν επιτρέπει την αποβολή των μελών, αλλά η συμμαχία μπορεί να πει με διάφορους τρόπους στην Τουρκία ότι δεν είναι πλέον επιθυμητή ως μέλος. Ένα καλό ξεκίνημα θα ήταν να μειώσουμε το αποτύπωμα της συμμαχίας στο τουρκικό έδαφος, ξεκινώντας με την απόσυρση πυρηνικών όπλων και άλλων στρατηγικών πόρων. Η ομάδα των κρατών της συμμαχίας μπορεί επίσης να συντονίσει ποινικά μέτρα κατά της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της αναστολής των πωλήσεων όπλων και των οικονομικών κυρώσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να υπογραμμίσει το μήνυμα επιβεβαιώνοντας ότι δεν έχει την πρόθεση να αναζωογονήσει τις μακροχρόνιες συνομιλίες για την ένταξη της Τουρκίας.
Ο Μπάιντεν θα μπορούσε να υποστηρίξει το ΝΑΤΟ με μονομερή αμερικανικά μέτρα. Η κυβέρνησή του έχει ήδη δηλώσει ότι ενδέχεται να επεκτείνει τις κυρώσεις στον αμυντικό κλάδο της Τουρκίας και θα υποστηρίξει την αναστολή της από το πρόγραμμα των F-35. Ο υπουργός Εξωτερικών Antony Blinken είπε ότι θα ληφθούν ακόμη αυστηρότερες κυρώσεις. Αυτό θα ήταν ευπρόσδεκτο από το Κογκρέσο, όπου ενώ είχε επιτευχθεί συναίνεση για την τιμωρία της Τουρκίας, αυτό δεν κατέστη δυνατόν λόγω της βούλησης του Τραμπ να προστατέψει τον Ερντογάν.
Το Γόρδιον, η περιοχή όπου ο Αλέξανδρος έκοψε με το σπαθί του τον Γόρδιο Δεσμό, απέχει μια ώρα με το αυτοκίνητο από τη σύγχρονη Άγκυρα. Η αποκοπή της Τουρκίας από τη Δύση πρέπει να είναι μια πιο απλή υπόθεση, όπως το κόψιμο του Γόρδιου Δεσμού.
Ευάγγελος Βενιζέλος: Δεν αρκεί ένα ακόμη μορατόριουμ
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ*
Τώρα πλέον η ελληνοτουρκική συνάντηση κορυφής συγχρονίζεται με τη συνάντηση Μπάιντεν – Ερντογάν, που επίσης θα γίνει με την ευκαιρία της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες
Τώρα πλέον η ελληνοτουρκική συνάντηση κορυφής συγχρονίζεται με τη συνάντηση Μπάιντεν – Ερντογάν, που επίσης θα γίνει με την ευκαιρία της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Ο κ. Ερντογάν όταν θα συναντηθεί με τον Ελληνα πρωθυπουργό θα έχει οριστικοποιήσει τις δικές του απαντήσεις στις σαφείς στρατηγικές ερωτήσεις που θέτει ο πρόεδρος Μπάιντεν σε όλες τις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, που στη μεγάλη πλειονότητά τους είναι και μέλη της Ε.Ε.
Ελληνοτουρκική συνάντηση κορυφής πρώτη φορά μετά πολλές δεκαετίες διεξάγεται ως παρακολούθημα μιας στρατηγικά καθοριστικής πολυμερούς συνάντησης, που στην ουσία είναι μια συνάντηση ΗΠΑ – Ε.Ε., μια συνάντηση ΗΠΑ – Τουρκίας και μια συνάντηση ΗΠΑ – Ρωσίας. Η προτεραιότητα του προέδρου Μπάιντεν δεν είναι ούτε οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ούτε το Κυπριακό, αλλά η στρατηγική ανασυγκρότηση της Δύσης και η καθαρή λειτουργία του ευρωατλαντικού άξονα σε σχέση με όλα τα μείζονα ζητήματα, πρωτίστως σε σχέση με την Κίνα και επικουρικά σε σχέση με τη Ρωσία, που θα πιεστεί να τοποθετηθεί σε στρατηγικά διλήμματα πολύ ευρύτερα από αυτά που θέλει να χειρίζεται. Ανάλογο είναι προφανώς και το ζήτημα «Τουρκία», που είναι διαφορετικό και μεγαλύτερο για τις ΗΠΑ από την κατάσταση μόνο στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Τα ανοικτά μέτωπα σε Συρία, Λιβύη, Ουκρανία και η αναζωπύρωση της κρίσης στο Μεσανατολικό (σε όλα εμπλέκονται και η Ρωσία και η Τουρκία), θα γίνει, νομίζω, προσπάθεια να τοποθετηθούν σε ευρύτερα συμφραζόμενα. Ολοι θα κληθούν με κάποιον τρόπο να τοποθετηθούν απέναντι σε αυτό που λέγεται Δύση.
Από τη Γερμανία λόγω του αγωγού Nord Stream 2 και την Ε.Ε. λόγω της ευρωκινεζικής εμπορικής συμφωνίας, μέχρι τον πρόεδρο Πούτιν που πρέπει να διαλέξει ανάμεσα στην απλουστευτική θέση του αντιπάλου της Δύσης και την πιο επεξεργασμένη θέση του στρατηγικά οριοθετημένου «άλλου». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Ερντογάν θα διεκδικήσει όσο γίνεται περισσότερους βαθμούς «εξαιρετισμού» λόγω γεωγραφικής θέσης και πολιτιστικής ταυτότητας, θα τονίσει όμως, εκτιμώ, ότι η Τουρκία είναι μια θεμελιωδώς δυτική χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ που πάντα επιθυμεί τη στενότερη δυνατή σχέση με την Ε.Ε.
Από την ελληνοτουρκική συνάντηση δεν αρκεί προφανώς τώρα να αναμένουμε απλώς ένα ακόμη μορατόριουμ (βρισκόμαστε 47 χρόνια μετά), ούτε έμφαση στα λεγόμενα θέματα «χαμηλής πολιτικής» (από την πανδημία έως τις οικονομικές σχέσεις). Δεν αρκεί καν κάποια απτή πρόοδος στη διαχείριση του μεταναστευτικού – προσφυγικού.
Από την άλλη πλευρά, δεν νοείται «ασυσκεύαστος» διάλογος εφ’ όλης της ύλης, όπως πάντα τη θέτει η άλλη πλευρά. Υπάρχουν όμως σε εξέλιξη πέντε διαφορετικού νομικού και πολιτικού πλαισίου κύκλοι επαφών. Πρώτον, οι διερευνητικές επαφές για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο που κινούνται εντός του σαφούς περιγράμματος του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Δεύτερον, οι διμερείς επαφές για τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ιδίως τα αεροναυτικά. Τρίτον, οι διμερείς επαφές εντός του θεσμικού πλαισίου του ΝΑΤΟ. Τέταρτον, οι επαφές για θέματα οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας. Πέμπτον, οι γενικές πολιτικές επαφές μεταξύ των δύο κυβερνήσεων. Σε αυτά προστίθεται η διαδικασία υπό την αιγίδα του γ.γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό ως διεθνές ζήτημα, στην οποία μετέχουν ως εγγυήτριες δυνάμεις οι δύο χώρες. Ολη αυτή η δέσμη διαδικασιών και επαφών μπορεί και πρέπει να προχωρήσει χωρίς αδράνειες και με αίσθηση του ενιαίου στρατηγικού πλαισίου.
Η Ελλάδα υπερασπίζεται πλήρως την κυριαρχία της, δεν θέλει όμως το Αιγαίο «ελληνική λίμνη», αλλά θάλασσα ανοικτή στη διεθνή ναυσιπλοΐα. Το είχε πει πολλές φορές ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Η Ελλάδα θέλει να ενεργοποιήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα και στην ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Αν. Μεσόγειο, αλλά προφανώς δεν θέλει να αποκλείσει από τη Μεσόγειο την Τουρκία, που έχει τη θέση που της αναλογεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Αυτό είναι ένα πλαίσιο αρχών απέναντι στο οποίο δεν μπορεί να έχει κανείς αντίρρηση διεθνώς.
* Ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος είναι πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας.
“Καθημερινή”
Εκανε λάθος ο Αϊνστάιν για το σύμπαν;
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Π. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ*
Η «Κ» επικοινώνησε με τον υπεύθυνο της έρευνας που έχει προκαλέσει συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα
Τις τελευταίες 15 ημέρες στον διεθνή και εγχώριο Τύπο δημοσιεύθηκαν διάφορα άρθρα, τα οποία διατυπώνουν την άποψη ότι η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (ΓΘΣ) του Αλμπερτ Αϊνστάιν (1879-1955) ίσως να είναι λανθασμένη με βάση τα αποτελέσματα των ερευνών μιας κοινοπραξίας με την επωνυμία Επισκόπηση Σκοτεινής Ενέργειας (Dark Energy Survey-DES), που ανακοινώθηκαν στα τέλη του περασμένου μήνα.
Η πολυεθνική αυτή ομάδα των 400 ερευνητών από 25 ερευνητικά κέντρα σε επτά χώρες ανακοίνωσε όντως τα αποτελέσματα της συνεχιζόμενης μελέτης των παρατηρήσεων που έκανε από το 2013 έως το 2019, μια μελέτη στην οποία εξετάστηκαν 226 εκατομμύρια γαλαξίες και χιλιάδες αστρικές εκρήξεις σουπερνόβα.
Η εξαιρετικής λεπτομέρειας έρευνα της DES έγινε με τη βοήθεια μιας ιδιαίτερα ευαίσθητης ψηφιακής φωτογραφικής μηχανής τεσσάρων τόνων, που αποτελείται από 62 ευαίσθητα CCD με 570 εκατομμύρια εικονοστοιχεία (megapixels). Η μηχανή αυτή είναι τοποθετημένη στο μεγάλο τηλεσκόπιο Blanco (με διάμετρο κατόπτρου τεσσάρων μέτρων) που βρίσκεται στην κορυφή Cerro Tololo των χιλιανών Ανδεων. Τα αποτελέσματα, όμως, αυτά δεν συνάδουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο με όσα αναφέρει μέρος τουλάχιστον του Τύπου.

Η σύγκριση
Γιατί όταν η DES συνέκρινε τα δικά της αποτελέσματα με τη μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου του διαστημικού τηλεσκοπίου Planck, που δίνει μια ακριβή εικόνα του σύμπαντος πριν από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, καθώς και με το καθιερωμένο κοσμολογικό μας πρότυπο που προβλέπει με ποιον τρόπο η σκοτεινή ύλη θα έπρεπε να έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα, επιβεβαιώνουν με μεγάλη ακρίβεια το μοντέλο της ψυχρής σκοτεινής ύλης και μιας κοσμολογικής σταθεράς, σαν αυτή που προβλέπεται από τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας αν και οι μετρήσεις της DES, όπως και άλλων παρόμοιων γαλαξιακών επισκοπήσεων, μας πληροφορούν ότι το σημερινό σύμπαν είναι λιγότερο πυκνό απ’ ό,τι προβλέπει το μοντέλο μας.
Οι μικροδιαφορές αυτές, ωστόσο, δεν οφείλονται αποκλειστικά σε πιθανά λάθη του κοσμολογικού μας μοντέλου. Γι’ αυτό άλλωστε στις 29 εργασίες που δημοσιεύθηκαν δεν αναφέρεται οτιδήποτε που να έχει άμεση σχέση με λάθη της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας.
Για να ξεκαθαρίσει το σημείο αυτό στις αναφορές του Τύπου, επικοινώνησα με τον διευθυντή της κοινοπραξίας DES Ρίτσαρντ Κρον (Richard Kron), καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου και ερευνητή στο Fermilab, ο οποίος με διαβεβαίωσε ότι: «Παρόλο που η έρευνά μας συνδέεται με τον Αϊνστάιν λόγω του ότι το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο μας βασίζεται στη ΓΘΣ, και στο οποίο έχουν ενσωματωθεί με φυσικό τρόπο η σκοτεινή ύλη και η σκοτεινή ενέργεια, εντούτοις τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών μας δεν σημαίνουν ότι η ΓΘΣ τίθεται σε αμφισβήτηση. Αντιθέτως, βρήκαμε μια αξιοσημείωτη συμφωνία του καθιερωμένου κοσμολογικού μας μοντέλου, με τα δεδομένα πολύ διαφορετικών πειραμάτων που μετρούν διαφορετικά πράγματα με διαφορετικούς τρόπους».
Τα ανωτέρω επιβεβαίωσαν σε πρόσφατη συζήτησή μας και δύο από τους πιο έγκριτους Ελληνες επιστήμονες, ο Μανώλης Πλειώνης και ο Σταύρος Κατσανέβας. Ο διακεκριμένος καθηγητής του Πανεπιστημίου των Παρισίων Στ. Κατσανέβας, ο οποίος διευθύνει επίσης το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Βαρύτητας (EGO-VIRGO) στην Πίζα της Ιταλίας, επιβεβαίωσε πρώτα απ’ όλα «τις εκπληκτικής ακρίβειας μετρήσεις που έκαναν οι συνάδελφοι της DES, οι οποίοι μετά από πολλά στάδια διαδοχικής βαθμονόμησης κατόρθωσαν να δημιουργήσουν την πληρέστερη και μεγάλης ακρίβειας τρισδιάστατη εικόνα του σύμπαντος. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι και η διαπίστωση πως ο ρυθμός διαστολής του σύμπαντος παραμένει σταθερός στον χρόνο και πλησιάζει με μεγάλη ακρίβεια (περίπου 3%) την κοσμολογική σταθερά της ΓΘΣ του Αϊνστάιν την οποία ταυτίσαμε πρόσφατα με τη σκοτεινή ενέργεια και η οποία δεν δείχνει, προς το παρόν, να έχει χαρακτηριστικά πεδίου αλλά παραμένει μάλλον ως σταθερά, όπως εισήχθη πριν από 100 χρόνια από τον ίδιο τον Αϊνστάιν. Η δεύτερη σημαντική διαπίστωση των μετρήσεων της DES είναι ότι η ύπαρξη της σκοτεινής ύλης είναι ποσοστιαία πολύ κοντά στις μετρήσεις που έκανε το 2018 ο ευρωπαϊκός δορυφόρος Planck, γεγονός ιδιαίτερα εκπληκτικό αφού ο Planck μετράει τις παραμέτρους του κοσμολογικού μας μοντέλου την περίοδο της Μεγάλης Εκρηξης, πριν από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, ενώ οι μετρήσεις της DES ξεκινούν 7 δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα και μέχρι σήμερα».
Και ο Στ. Κατσανέβας συνέχισε ως εξής: «Εκεί όπου όντως παρατηρήθηκε μια μικρή διαφορά είναι στα φαινόμενα ασθενούς εστίασης. Στη ΓΘΣ η μάζα καμπυλώνει τον χώρο με αποτέλεσμα να δημιουργούνται διάφορα φαινόμενα εστίασης όπως “οπτικές απάτες”, φαινόμενα προσέγγισης, κατοπτρισμού κ.λπ. Στις μετρήσεις αυτές βρέθηκαν τιμές “κοσμικής διάτμησης” (cosmic shear) σε απόκλιση των μετρήσεων του Planck, που όμως δεν είναι ακόμη στατιστικά σημαντικές για να θεμελιώσουν μια πραγματική απόκλιση από το καθιερωμένο κοσμολογικό μας μοντέλο. Θα χρειαστούν περισσότερες μετρήσεις από τα επόμενα δεδομένα της DES και τις παρατηρήσεις που θα κάνουν τα επόμενα μερικά χρόνια τα τηλεσκόπια Vera Rubin στη Χιλή και Euclid στο Διάστημα. Αν αυτές οι αποκλίσεις επιβεβαιωθούν στατιστικά θα έχουν σίγουρα επίδραση στην κοσμολογία, αν και θα πρέπει να προσθέσουμε ταυτόχρονα ότι ο δρόμος για τη διάψευση της ΓΘΣ αυτής καθ’ εαυτήν, και όχι του κοσμολογικού μοντέλου που βασίστηκε σε αυτήν, είναι ακόμη πολύ μακρύς».

Η διευκρίνιση
Τέλος, από τη δική του πλευρά, ο καθηγητής Παρατηρησιακής Κοσμολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Μανώλης Πλειώνης, γενικός διευθυντής και πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, μου διευκρίνισε επίσης ότι «η μεγάλης κλίμακας δομή του κοσμικού ιστού, που δημιουργείται από βαρυτικές αλληλεπιδράσεις, παρόλο που συνάδει με τις γενικές προβλέψεις του βασικού κοσμολογικού μας προτύπου, παρουσιάζει όντως κάποιες ενδείξεις για αποκλίσεις σε ορισμένες κλίμακες μεγεθών. Οποτε εμφανίζονται παρόμοιες αποκλίσεις μεταξύ δεδομένων και θεμελιωμένων θεωριών απαιτείται, φυσικά, η εφαρμογή επιστημονικά εξαντλητικών και αυστηρών διαδικασιών ελέγχου, που ακόμη όμως δεν έχουν γίνει. Οι αποκλίσεις αυτές θα μπορούσαν να ερμηνευτούν με αρκετούς διαφορετικούς τρόπους, ένας μόνον από τους οποίους είναι και η διόρθωση ίσως της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας στις αναλογούσες κλίμακες. Θέλω όμως να τονίσω ότι η ΓΘΣ συνεχίζει να επιβεβαιώνεται περίτρανα σε διαφορετικές κλίμακες και πεδία με εξειδικευμένα πειράματα, το τελευταίο εκ των οποίων ήταν και ο εντοπισμός βαρυτικών κυμάτων από τη συγχώνευση μελανών οπών και αστέρων νετρονίων από τα Παρατηρητήρια Βαρυτικών Κυμάτων LIGO και VIRGO».
Είναι γνωστό άλλωστε ότι τα τελευταία 105 χρόνια, η βαρυτική θεωρία του Αϊνστάιν, που περιγράφεται από τη ΓΘΣ, περιλαμβάνει με τον καλύτερο τρόπο όλα όσα γνωρίζουμε σήμερα για τον χώρο, τον χρόνο και τη βαρύτητα, ενώ οι ενδείξεις που συγκεντρώνονται από διάφορες ερευνητικές ομάδες οδηγούν τους επιστήμονες να συμπεράνουν ότι η ΓΘΣ όχι μόνο δεν είναι λάθος αλλά αντιθέτως φαίνεται ότι ο Αϊνστάιν είχε για άλλη μία φορά δίκιο στους υπολογισμούς του για το σύμπαν.
Είναι, φυσικά, μάλλον βέβαιο ότι ακόμη και αυτή η καταπληκτική θεωρία δεν μπορεί από μόνη της να εξηγήσει όλα τα φαινόμενα που παρατηρούμε στη φύση, διότι απλούστατα δεν περιλαμβάνει και όλα όσα παρατηρούνται στον μικρόκοσμο. Κάποια στιγμή, δηλαδή, η σύγχρονη επιστήμη θα πρέπει να κάνει πραγματικότητα το όνειρο του Αϊνστάιν για την ενοποίηση των αλληλεπιδράσεων της φύσης που θα σημάνει συγχρόνως και την ενοποίηση των δύο μεγάλων θεωριών του 20ού αιώνα: τη Γενική Σχετικότητα και την Κβαντομηχανική.
Χιλιάδες επιστήμονες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να υλοποιήσουν το όνειρο αυτό του Αϊνστάιν χωρίς μέχρι τώρα να το έχουν πετύχει. Στη σύγχρονη εποχή όμως οι δυνατότητες που μας έχουν δώσει οι τεράστιοι επιταχυντές των πυρηνικών φυσικών και η ευκρίνεια με την οποία μπορούμε να παρατηρήσουμε με τα τηλεσκόπιά μας γεγονότα στο σύμπαν που απέχουν μεταξύ τους δισεκατομμύρια έτη φωτός, και στον χώρο και στον χρόνο, μας κάνουν να ελπίζουμε ότι και αυτό ακόμη θα επιβεβαιωθεί σύντομα, αφού χωρίς την πειραματική επιβεβαίωση τίποτα δεν είναι σίγουρο.
Οπως τόσο χαρακτηριστικά έλεγε και ο Ρίτσαρντ Φάινμαν (Richard Feynman – Νομπέλ Φυσικής 1965): «Δεν έχει καμιά σημασία πόσο όμορφη είναι μια θεωρία, ή πόσο έξυπνος είναι αυτός που τη διαμόρφωσε, ή ποιο είναι το όνομά του. Αν διαφωνεί με τα πειραματικά δεδομένα, είναι σίγουρα λάθος».
* Ο κ. Διονύσης Π. Σιμόπουλος είναι επίτιμος διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου.
“Καθημερινή”
ΠΟΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ;
Η λογική λέει ότι ένας πρωθυπουργός στην Ελλάδα μπορεί να αλλάξει τα πάντα, να κατεβάσει τα αστέρια στη γη – είναι απόλυτος, ανεξέλεγκτος μονάρχης. Η εμπειρία λέει ότι ένας πρωθυπουργός στην Ελλάδα, ο ικανότερος, ο «καθαρότερος», ο πιο επιδέξιος και χαρισματικός, δεν μπορεί, αν και απόλυτος, ανεξέλεγκτος μονάρχης, να αλλάξει τίποτα. Ούτε τον κλητήρα που του ανοίγει κάθε πρωί την πόρτα στο ασανσέρ.
Που να πάρει η ευχή, ένας ηλικιωμένος Ελληνας έχει γνωρίσει (άθελά του, αλλά «στο πετσί» του) απειράριθμους πρωθυπουργούς. Τους έχει γνωρίσει πιο καλά από όσο γνωρίζει τον πατέρα του και τη μάνα του. Δεν είδε ποτέ τους πρωθυπουργούς με τα νυχτικά ή τις πιτζάμες. Αλλά τα νυχτικά και οι πιτζάμες δεν χαρίζουν γνώση του χαρακτήρα, της ευφυΐας ή της μικρόνοιας, της οξυδέρκειας ή της μυωπίας, της γενναιότητας ή της θρασυδειλίας.
Πάντοτε, όσο πίσω φτάνει η μνήμη, η υποτέλεια στη Δύση ήταν αυτονόητη, συμφιλιωμένοι οι Νεοέλληνες με την εξάρτηση, με το «ανήκομεν». Με ποιες πρακτικές, ποια δολώματα, ποια αδιαφανή κανάλια, γίνονταν οι ελλαδικές κυβερνήσεις υποχείρια ξένων κέντρων, που αποφάσιζαν για το παρόν και το μέλλον των Ελλήνων; Από πότε, ο ελλαδίτης πολιτευτής άρχισε να θεωρεί αυτονόητο να είναι μαριονέτα, να προσαρμόζεται στα θελήματα Πρεσβειών, από πότε έπαψε να υπάρχει ενοχή για την υποτέλεια;
Σίγουρα, η μετάπλαση – μεταστοιχείωση του Ελληνισμού, από πανανθρώπινη πρόταση τρόπου του βίου (πολιτισμού) σε ορθολογική (χρηστική) οργάνωση «έθνους-κράτους», ήταν γεγονός μοναδικό, δίχως προηγούμενο στην Ιστορία. Ηταν ένας απρόσμενος θρίαμβος του συμπλεγματικού, μανιασμένου αντιπάλου της ελληνικής «οικουμένης»: της Δύσης του Καρλομάγνου και των διαδόχων του.
Το απελευθερωμένο από τους Τούρκους (με πολύ αίμα) ελάχιστο κομμάτι γης και θάλασσας, πριν διακόσια χρόνια, παγιδεύτηκε, από καταβολής του, στην ολοκληρωτική εξάρτηση και ταπεινωτική πειθάρχηση στους κυρίως αντιπάλους του Ελληνισμού (ασύγκριτα εμπαθέστερους των Τούρκων) Δυτικοευρωπαίους. Διακόσια χρόνια μετά, και αφού εξασφάλισε η Δύση τη γενοκτονία του μικρασιατικού, ποντιακού και θρακικού Ελληνισμού, ίσως είναι ευκολότερο να ερευνήσουν οι μελετητές πώς, παράλληλα με τους κατευθυνόμενους εμφυλίους και τις αποτελεσματικότατες τουρκικές σφαγές, λειτουργούσε και η αλίευση ελλαδιτών πολιτικών ως ευρωπαίων πρακτόρων.
Προέκυψε ένας, περίπου, καινούργιος ανθρωπολογικός τύπος, που επιβιώνει ώς σήμερα και που διεκπεραιώνει εντολές, θελήματα και επιθυμίες της ηγεσίας δυτικο-ευρωπαϊκών κρατών, πιστεύοντας ότι όχι απλώς δεν προδίδει, αλλά ωφελεί την πατρίδα του. Το πώς χάθηκε οριστικά για τον Ελληνισμό ο τόπος – τρόπος του πολιτισμού του (Μικρασία, Πόντος, Θράκη) ήταν το δυναμικό αποκύημα της πειθήνιας υποταγής στην αγγλοφιλία – γαλλοφιλία – γερμανοφιλία: περιώνυμων Ελλήνων πολιτικών ανδρών.
Είναι περισσότερο από φανερό ότι η συντελεσμένη πια και παγιωμένη, αυτονόητη για τους πολλούς μεταλλαγή της ταυτότητας των Ελλήνων δεν αναχαιτίζεται ούτε, βέβαια, «βελτιώνεται» η ιστορικά δεδομένη αλλοτρίωση με υπουργικές αποφάσεις που αντιπαλεύουν περιπτωσιολογία. Εχει οριστικά χαθεί, μέσα σε σαράντα μόλις χρόνια (Βερυβάκης, 1981) η συνέχεια της γλώσσας (εφοδιασμένος σήμερα ο Ελλαδίτης με πτυχίο και μεταπτυχιακά, ακούει τον στίχο «τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια» και δεν «πιάνει νόημα», ενώ ο αγράμματος προπάππος του ριγούσε). Ακούει ο σημερινός για άμεση δημοκρατία «αυτοδιαχειριζόμενων κοινοτήτων» και ανακαλεί προσλαμβάνουσες γελοιωδών συνελεύσεων πολυκατοικίας!
Ασφαλώς και υπάρχει ακόμα μια ελάχιστη μερίδα Ελλήνων, ασήμαντη περιθωριακή μειονότητα, που συντηρεί (με τεχνητή αναπνοή) τη βιβλιαγορά, ντρέπεται με οδύνη για την κυρίαρχη παντού φτήνια και χυδαιότητα, κυρίως για το διανοητικό και ηθικό επίπεδο πολιτικών και δημοσιογράφων. Αηδιάζει και φρίττει με την καφρίλα ιδιωτικών καναλιών. Νιώθουμε παραδομένη την άλλοτε ελληνική κοινωνία σε συνθήκες έσχατης παρακμής. Υπάρχει αυτή η ελάχιστη κοινωνική ομάδα, περιθωριακή, ανίκανη να επαναστατήσει. Και ελαττώνεται ραγδαία. Στον κοινωνικό στίβο λογαριάζεται ανύπαρκτη, πεθαμένη.
Αν υπήρχε μια σπίθα ζωής, θα είχε τολμηθεί τουλάχιστον ένα «επιστημονικό» (αποκλειστικά) συνέδριο. Με μία και μόνο θεματική: Περιπτώσεις κατάφωρης κατάλυσης της δημοκρατίας από την κομματοκρατία, ποιος θα τις αντιπαλέψει; Ποιος θα κρίνει αν μια στρατιωτική αυθαιρεσία καταλύει τη δημοκρατία ή αποκαθιστά τη δημοκρατία; Είναι «δημοκρατία» το καθεστώς, όπου ο κομματάρχης πρωθυπουργός «διορίζει» (μόνος και αυθαίρετα) τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρόεδρο της Βουλής, τους Προέδρους των Ανώτατων Δικαστηρίων, την Ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων; Πώς μπορεί να ελεγχθεί, σε μια «τύποις» δημοκρατία, ο ρόλος ξένων πρεσβειών στην ανάδειξη πρωθυπουργού και υπουργών της χώρας;
Η παρακμή κρίνεται από το πόση αλήθεια και πόση δημοκρατία αντέχουμε.
“Καθημερινή”
Η ΧΑΜΕΝΗ ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΣΑΜ
του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ
(Φωτ.: EPA)
Λίγο πριν πεθάνει ο σημαντικός γεωπολιτικός της εποχής μας Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι έγραψε ένα ιστορικό κείμενο. Έθεσε το ερώτημα με ποιόν θα συμμαχήσουν οι ΗΠΑ, με τη Ρωσία κατά της Κίνας ή με την Κίνα κατά της Ρωσίας; Διότι μόνες δεν μπορούν να ηγεμονεύσουν. Και το έθεσε σε μια στιγμή που τίποτε δεν προμήνυε την αδυναμία των ΗΠΑ να παραμείνουν ηγεμονεύουσα δύναμη στον κόσμο.
Σήμερα το ερώτημα έχει απαντηθεί αλλά οι συνεργασίες δεν είναι δεδομένες. Ο κόσμος έγινε πιο περίπλοκος. Το ίδιο και τα συμφέροντα.
Η Ρωσία μπορεί να θέλει να εμφανίζεται ως υπερδύναμη αλλά δεν εκλαμβάνεται ως τέτοια. Αντιθέτως, η Κίνα έχει όλες τις προϋποθέσεις να αμφισβητήσει την αμερικανική ηγεμονία.
Είναι διατεθειμένες, όμως, Ρωσία και Ευρώπη να συσπειρωθούν με τις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της Κίνας; Γιατί να το κάνουν;
Η εμφάνιση Τραμπ και «τραμπισμού» ανέδειξε τις αδυναμίες της αμερικανικής υπερδύναμης. Έθεσε ωμά στην ανθρωπότητα το ερώτημα αν αυτή η δύναμη που έβλεπε μπορούσε να διατηρήσει τα παγκόσμια ηνία. Εγκαταλείποντας τους Κούρδους στη Συρία αλλά και άλλους συμμάχους τους που του έκαναν την δουλειά και τους χρησιμοποίησε σαν στημένες λεμονόκουπες, ο Θείος Σαμ έχασε την τιμή του. Στις διεθνείς σχέσεις κυριαρχεί το συμφέρον αλλά η υπεράσπισή του προϋποθέτει εμπιστοσύνη. Και η Ουάσιγκτον απώλεσε αυτήν την εμπιστοσύνη.
Το αποτέλεσμα είναι σήμερα η νέα αμερικανική διοίκηση υπό τον Μπάιντεν να αναζητά επανασυσπείρωση των πάλαι ποτέ συμμάχων για έναν νέο ψυχρό πόλεμο, μάλλον, κατά της Κίνας αυτήν την φορά αλλά η επανασυσπείρωση αυτή δεν είναι δεδομένη. Τι εγγυάται ότι σε τέσσερα χρόνια δεν θα αλλάξει και πάλι η πολιτική των ΗΠΑ και γιατί οι «δυτικές» δυνάμεις να εκτεθούν σε μια αμφίβολη πολιτική που δεν δείχνει ότι μπορεί να επιβάλει αυτό που επιδιώκει; Και τι, τέλος πάντων επιδιώκει; Επί πλέον, η Δύση, με ό,τι μπορεί να σημαίνει «δύση» έχει διαμορφώσει συμφέρουσες σχέσεις με Κίνα και Ρωσία τις οποίες δεν είναι σίγουρο ότι θέλει να ακυρώσει ή να περιορίσει.
Εν τέλει, ποιο είναι το διακύβευμα της αμερικανικής ηγεμονίας; Το δολάριο ως παγκόσμιο νόμισμα αρχίζει να αμφισβητείται όπως και ο αμερικανικός τρόπος ζωής. Κυρίως αμφισβητείται η πολιτική εντιμότητα των ηγετών. Στην περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας προσήγαγαν στο Διεθνές Δικαστήριο υπαίτιους εθνοκαθάρσεων. Στην περίπτωση δικών τους συμμάχων ποιούν την νήσσαν. Η περίπτωση των ηγετών της Τουρκίας η οποία έχει προβεί σε επανειλημμένες εθνοκαθάρσεις, και το κάνει και σήμερα, είναι χαρακτηριστική. Είναι αποκαλυπτικότατα όσα έρχονται στη δημοσιότητα για τον τρόπο που πολιτεύεται στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της εθνοκάθαρσης των Κούρδων το τουρκικό καθεστώς αλλά η αγωνία της δύσης δεν είναι η καταγγελία και το να θέσει στο περιθώριο ένα κράτος με εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας αλλά πως θα το επαναφέρει στην επιρροή της για να κάνει μπίζνες μαζί του. Τίποτε άλλο. Τα υπόλοιπα είναι λόγια για να λέγονται.
Αν ήθελαν ΗΠΑ και Ευρώπη θα είχαν συνετίσει τον Ερντογάν. Σε μια μέρα θα συμμορφωνόταν.
Η αίγλη, αν υπήρχε κάποια αίγλη, του δυτικού προτύπου στα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, έχει ξεθωριάσει.
Ο έρωτας με την Τουρκία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η ανοχή συμπεριφορών τύπου Ράμα στην Αλβανία που εξαγόρασε τις εκλογές ή αυταρχικών καθεστώτων αμφίβολης δημοκρατικής νομιμοποίησης, ακόμη και η προσαρμογή της Ευρώπης σε μια δορυφοροποίηση των κρατών της με επίκεντρο την Γερμανία, η βούληση του Βερολίνου να υπερισχύσει το Συνταγματικό του Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων (για να επιβάλλεται η γερμανική πολιτική) ή η πρόταση του Γερμανού υπουργού εξωτερικών για κατάργηση του βέτο (αν το επιδιώξει η Γερμανία θα το επιβάλλει), η κυριαρχία των κατεστημένων δυνάμεων παντού με τον έλεγχο των ισχυρών Μέσων Ενημέρωσης και ένα σωρό άλλα πράγματα, ακόμη και η αμφισβήτηση των κλασικών σπουδών, είναι στοιχεία ισχυρής αμφισβήτησης του κλασικού δυτικού προτύπου που βασίστηκε στον ιουδαιοχριστινισμό και την ελληνορωμαϊκή παράδοση.
Τι είναι σήμερα δύση την οποία θέλει να εκφράσει ηγεμονικά η Ουάσιγκτον; Και σε ποια βάση θέλει να την εκφράσει;
Ακόμη και στον τομέα της ασφάλειας η συμμετοχή στο δυτικό στρατόπεδο δεν σημαίνει, αυτομάτως, τίποτε το ιδιαίτερο για χώρες που νοιώθουν απειλή, όπως η Ελλάδα. Κινδυνεύει η Ελλάδα από άποψη ασφάλειας από την Ρωσία ή την Κίνα; Δεν το πιστεύει κανείς. Αντιθέτως, κινδυνεύει από το μέλος της δυτικής αμυντικής συμμαχίας, την Τουρκία, την οποία κανείς δεν θέλει να ελέγξει. Αντιθέτως, παρόλα όσα έκανε και κάνει συναγωνίζονται ποιος θα έχει τις καλύτερες σχέσεις μαζί της παρά τις ρητορείες τους, για λαϊκή κατανάλωση.
Η Ελλάδα ως μέλος του ΝΑΤΟ έχασε τη μισή σχεδόν Κύπρο με πρωτοβουλία και σχεδιασμό ενός Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών (Κίσινγκερ) και με αμερικανική παρέμβαση (και Ρωσική) δεν μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματα που της δίνει το διεθνές δίκαιο (12 μίλια). Ματώνει και εξοπλίζεται σε πανάκριβα όπλα χωρίς να της προμηθεύουν τα πολεμοφόδια που τα όπλα αυτά απαιτούν.
Με πολιτικό προσωπικό, επί πολλά χρόνια, δουλικό και μικρού δέματος, προσπαθεί να προσαρμοστεί στη βούληση των ηγεμονικών δυνάμεων χωρίς καμιά απαίτηση.
Η ευθύνη των ΗΠΑ για την τουρκική κατοχή της Κύπρου είναι δεδομένη.
Γιατί δεν απαιτείται από την Ουάσιγκτον η επαναφορά στην προτεραία κατάσταση πριν την συζήτηση οποιασδήποτε αμυντικής συνεργασίας; Γιατί δεν απαιτείται συμφωνία για στρατιωτική συνδρομή σε περίπτωση επίθεσης, ειδικά από την Τουρκία;
Κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι της ιστορίας από τότε που η Ουάσιγκτον μόνη της υπονόμευσε την ηγεμονία της. Και είναι δύσκολη η συναίνεση για έναν νέο ψυχρό πόλεμο στον οποίο η δύση, αλλά και η Ελλάδα, δεν έχουν κανέναν λόγο να συμμετέχουν. Ποιο είναι το απτό αποτέλεσμα μιας νέας ψυχροπολεμικής συμμαχίας; Στη βάση ποιων αρχών;
Υπενθυμίζω, ακόμη, πως η Κίνα συμπεριφέρεται στην θάλασσα της Νότιας Κίνας όπως η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Και ενώ οι ΗΠΑ βρίσκονται σε έντονη αντιπαράθεση και καταγγέλλουν το Πεκίνο για την συμπεριφορά του, αποδέχονται την συμπεριφορά της Άγκυρας. Άλλο αν τελευταία προβαίνουν σε λεκτικές ακροβασίες διότι θέλουν να απαλλαγούν από τον Ερντογάν, όχι από την πολιτική της Τουρκίας.
Επί τέλους, στην Αθήνα ας διαμορφώσουν πολιτική για το τι θέλουν πριν συναινέσουν σε έναν νέο ψυχρό πόλεμο. Και ας εξετάσουν τι συμφέρει στην χώρα.
Ο ψυχρός πόλεμος που γνωρίσαμε βασίστηκε στην αντιπαράθεση δύο διακριτών μορφών καθεστώτων: του φιλελεύθερου δυτικού και του κομμουνιστικού ανατολικού. Κομμουνισμός σήμερα δεν υφίσταται. Εκτός και αν κάποιος θεωρεί κομμουνιστική την Κίνα. Αλλά, αυτό μάλλον ως ανέκδοτο μπορεί να εκληφθεί.
Καπιταλιστικές δυνάμεις συναγωνίζονται μεταξύ τους. Το πολιτικό κατεστημένο ας προτάξει το συμφέρον της χώρας.
G7: Η Δύση σε αναζήτηση ταυτότητας και προσανατολισμού
Η συνάντηση των G7 στην Κορνουάλη αντιμετωπίζεται ως «επανεκκίνηση» της δυτικής συνεργασίας. Όμως, στην πραγματικότητα η Δύση είναι σε αναζήτηση ταυτότητας
Ήταν στα μέσα της δεκαετίας του 1975 λίγο μετά το πρώτο πετρελαϊκό σοκ (αλλά και λίγο μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από το σύστημα των συμφωνιών του Bretton-Woods), μια εποχή όπου το διάχυτο αίσθημα κρίσης καθώς τελείωναν τα διαβόητα «30 λαμπρά μεταπολεμικά έτη» αποτυπωνόταν ακόμη και στο μπαράζ ταινιών καταστροφής και τρόμου της εποχής, που ο Γάλλος πρόεδρος Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν και ο Γερμανός καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ πήραν την πρωτοβουλία για μια συνάντηση των έξι μεγαλυτέρων οικονομιών του πλανήτη στο Κάστρο του Ραμπουϊγέ. Ένα χρόνο μετά θα προστεθεί και ο Καναδάς και έτσι θα έχουμε το σχήμα G7, που το 1998 θα γίνει G8 με την προσθήκη της Ρωσίας πριν ξαναγίνει G7 μετά τα γεγονότα της Κριμαίας.
Στα 46 χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη συνάντηση πολλά άλλαξαν και κυρίως η σχετική βαρύτητα των χωρών αυτών. Τότε εκπροσωπούσαν όντως το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου ΑΕΠ και τον κορμό των καπιταλιστικών οικονομιών. Σήμερα, εκπροσωπούν ένα μικρότερο μέρος του παγκόσμιου ΑΕΠ και πρέπει να πάμε σε συναντήσεις όπως αυτές των G20 για να δούμε πραγματικά όλες τις μεγάλες οικονομίες του πλανήτη.
Όμως, ακόμη και έτσι η ομάδα των G7, που φαινομενικά εκπροσωπεί τις μεγάλες μεταπολεμικές συμμαχίες των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων και των χωρών με τις οποίες συγκρούστηκαν στον Β΄ ΠΠ τις εντάξουν στο δικό τους κύκλο συμμαχιών, αντιπροσωπεύει μια ορισμένη εκδοχή «δυτικού» καπιταλισμού, ή τον πυρήνα των μεγάλων οικονομιών που στηρίζονται στο συνδυασμό ανάμεσα στην οικονομία της αγοράς και το πλαίσιο της «φιλελεύθερης δημοκρατίας».
Ωστόσο, σε έναν κόσμο πολύ διαφορετικό αυτού του είδους η συμμαχία στην καλείται να αναμετρηθεί με ιδιαίτερα σημαντικά ερωτήματα. Κάποια από αυτά αφορούν το πώς βλέπει το διεθνές περιβάλλον και το σε ποιο βαθμό θα συστρατευτούν όλες οι χώρες στην νέα εντονότερη «στρατηγική αντιπαλότητα» με την Κίνα αλλά και τη Ρωσία που προκρίνουν ιδίως οι ΗΠΑ. Κάποια άλλα, όμως, παραπέμπουν περισσότερο στην αναμέτρηση με έναν κόσμο όπου οι υπαρκτές ανισότητες καθιστούν λιγότερο αυτονόητη την επίκληση της πρωτοκαθεδρίας της αγοράς, ιδίως μετά την τραυματική εμπειρία της πανδημίας.
Η «συναίνεση της Κορνουάλης»;
Όπως παρατήρησε η Gillian Tett των Financial Times, μια ενδιαφέρουσα πλευρά του φετινού G7 είναι η απόπειρα να αποτυπωθεί έστω και συμβολικά μια απομάκρυνση από τη «συναίνεση της Ουάσιγκτον». Με αυτόν τον τρόπο είχε διατυπωθεί ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ένα πλέγμα πολιτικών, που έκτοτε απέκτησαν χαρακτήρα ιδιότυπης «ορθοδοξίας» και κωδικοποιούσαν αυτό που από ένα σημείο και μετά ονομάσαμε «νεοφιλελευθερισμό», από τη μείωση της φορολογίας και τις ιδιωτικοποιήσεις έως την απελευθέρωση του παγκόσμιου εμπορίου.
Τώρα, στο πλαίσιο των G7 ανάμεσα στα προπαρασκευαστικά υλικά κυκλοφόρησε και ένα κείμενο με τον φιλόδοξο τίτλο «Η συναίνεση της Κορνουάλης». Το κείμενο δεν αποτελεί δεσμευτική πρόταση και έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα, ενώ γράφτηκε από μια πανεπιστημιακούς και σχεδιαστές πολιτικής από τις χώρες που συμμετέχουν στη συνάντηση.
Το σύντομο κείμενο προτείνει ως νέο πλαίσιο συναίνεσης τις ακόλουθες αρχές: την αλληλεγγύη μέσα από μια μεταρρύθμιση της οικονομικής διακυβέρνησης για το κοινό συμφέρον και την προσπάθεια πιο συλλογικές απαντήσεις στις οικονομικές κρίσεις. Την καλύτερη διαχείριση των αναδυόμενων οικονομικών, περιβαλλοντικών ή γεωπολιτικών κινδύνων. Την βιώσιμη και με συγκεκριμένη στοχοθεσία προσφορά, μέσα από τη διαμόρφωση πιο ανθεκτικών συστημάτων αγοράς. Την καλύτερη διακυβέρνηση μέσα από την προώθηση κοινών παγκόσμιων προτύπων, κανόνων και κανόνων για μια νέα οικονομία που συμμορφώνεται με τις αξίες μας, προωθεί τη βιωσιμότητα, και σέβεται τα πρότυπα για την εργασία. Τη συμπερίληψη μέσα από την επένδυση στην βιώσιμη ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής συμπερίληψης, σε συνδυασμό με πολιτικές που αντιμετωπίζουν τις ανισότητας και ενισχύουν υποεκπροσωπούμενες ομάδες όπως οι γυναίκες και οι μειονότητες.
Αυτό μεταφράστηκε και σε μια σειρά από συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής για την «οικονομική ανθεκτικότητα», που περιλαμβάνουν: την προετοιμασία για τις επόμενες πανδημίες σε συνδυασμό με την αναβάθμιση της απάντησης στην πανδημία μέσα από την ενίσχυση της παραγωγής εμβολίων και την ακόμη μεγαλύτερη στήριξη στο πρόγραμμα COVAX. Την αναμέτρηση με την πρόκληση της κλιματικής αλλαγής μέσα από τη δημιουργία ενός οργανισμού ανάλογου με το CERN για την κλιματική τεχνολογία και τη διαμόρφωση και εγγύηση κατάλληλων χρηματοοικονομικών εργαλείων για την χρηματοδότηση των ζητημάτων πράσινης μετάβασης, σε συνδυασμό με συντονισμένες πολιτικές για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, ιδίως εκείνων που αφορούν παγκόσμια δημόσια αγαθά, συμπεριλαμβανομένων και συστημάτων που θα προσπαθήσουν να περιορίσουν την υπέρμετρη κινητικότητα σε τιμές κρίσιμων αγαθών. Τον κλείσιμο της ψαλίδας σε σχέση με την ψηφιακή διακυβέρνηση, ενισχύοντας τη συνεργασία σε αυτό τον τομέα αλλά και σε σχέση με την αντιμετώπιση της κυβερνοτρομοκρατίας. Την αντιμετώπιση του των προβλημάτων στις αγορές που είναι κρίσιμες για τη στρατηγική των μηδενικών ρύπων και της τεχνολογικής επανάστασης. Την έμφαση στην ανάκαμψη με βάση τις επενδύσεις ώστε να επανέλθει η εμπιστοσύνη στις ανοιχτές παγκόσμιες αγορές. Τη ριζική αναμόρφωση του πολυμερούς εμπορικού συστήματος συμπεριλαμβανομένης μιας ριζικής μεταρρύθμισης του ΠΟΕ. Την υποστήριξη ισχυρότερων προτύπων για την εργασία και μιας πιο συμπεριληπτικής συμμετοχής των εργαζομένων στην αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης των συλλογικών δικαιωμάτων των εργαζομένων και της μεγαλύτερης παρουσίας των αντίστοιχων εκπροσωπήσεων στην προετοιμασία των επόμενων συναντήσεων των G7.
Προφανώς και όλα αυτά σε μεγάλο βαθμό αποτελούν ρητορικούς τρόπους ή ακόμη και ευχολόγια και ούτως ή άλλως οι συναντήσεις των G7 δεν σχεδιάστηκαν κατεξοχήν με ορίζοντα τις προγραμματικές δεσμευτικές αποφάσεις. Ακόμη, όμως, και στη γενικολογία τους τα κείμενα αυτά εργασίας αποτυπώνουν την αναγνώριση ότι χρειάζεται μια διαφορετική συμπύκνωση της κοινής «δυτικής» οικονομικής πολιτικής σε μια εποχή μεταβατική απέναντι στην οποία μια προηγούμενη «ορθοδοξία» έχει προ πολλού φανεί ότι ήταν ανεπαρκής.

Μια έστω και δειλή επιστροφή της πολιτικής
Προφανώς ορισμένα από τα παραπάνω έχουν να κάνουν και με τη μετάβαση σε ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον, ιδίως σε σχέση με την Κίνα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος Μπάιντεν πίεσε ιδιαίτερα για να συμφωνήσουν οι G7 στην αμερικανική πρόταση για το σχέδιο Build Back Better World (B3W) που ουσιαστικά φιλοδοξεί να είναι η δυτική απάντηση στην στρατηγική «Μία ζώνη – ένας δρόμος » της Κίνας. Όμως, ακόμη και αυτό το σχέδιο αναγκάζεται να επικαλεστεί το έλλειμμα υποδομών 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στις αναπτυσσόμενες χώρες για να προωθηθεί.
Όλα αυτά αποτυπώνουν μια έστω και δειλή επιστροφή της παραδοχής ότι τα ζητήματα είναι κατά βάση πολιτικά και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως προέκταση των δυναμικών της αγοράς. Σηματοδοτούν επίσης μια επιλογή να μην αντιμετωπίζονται οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις ως σχεδόν «αυτόνομες οντότητες» που μπορούν π.χ. να ξεγλιστρούν από τη φορολογία ή να αποφεύγουν ρυθμιστικές παρεμβάσεις. Το παράδειγμα της κοινής θέσης των G7 για τη φορολογία των πολυεθνικών επιχειρήσεων παραπέμπει ως έναν βαθμό σε αυτή την κατεύθυνση, ακόμη και εάν δεν πρόκειται άμεσα να φέρει ιδιαίτερα μεγάλα έσοδα.
Πάνω από όλα αυτό που καταγράφεται είναι μια επίγνωση για τα όρια των πολιτικών λιτότητας που συνέχισαν να αποτελούν τον κανόνα ακόμη και μετά την πραγματική αποτυχία της «συναίνεσης της Ουάσιγκτον» στην προηγούμενη μεγάλη κρίση του 2008.
Αυτό φάνηκε στην Κορνουάλη μέσα από την επιμονή στα μεγάλα πακέτα τόνωσης των οικονομιών και την απόρριψη των προτάσεων για επιστροφή στη λιτότητα. Όπως χαρακτηριστικά υπογράμμισε ο οικοδεσπότης Μπόρις Τζόνσον, στην εισαγωγική του ομιλία: «Είναι ζωτικό να μην επαναλάβουμε τα λάθη της τελευταίας μεγάλης κρίσης, της τελευταίας μεγάλης οικονομικής ύφεσης του 2008, όταν η ανάκαμψη δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλη την κοινωνία (…)Αυτό που πήγε λάθος με την πανδημία, αυτό που κινδυνεύει να γίνει μια μόνιμη ουλή είναι οι ανισότητες που ενισχύθηκαν (…) Μαζί, πιστεύω ότι υπάρχει η δυνατότητα να δημιουργήσουμε πολλά, πολλά εκατομμύρια θέσεων εργασίας, με υψηλή ειδίκευση και υψηλούς μισθούς και πιστεύω ότι σε αυτό θέλουν οι λαοί των χωρών μας να επικεντρώσουμε».
“Το Βήμα”
Καταρρίφθηκε η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν;
Όσα γνωρίζει η επιστήμη δεν είναι ψέμα, ούτε πλάνη των αισθήσεων, ούτε παραίσθηση
Όσοι διαβάζουμε τα επιστημονικά νέα στον καθημερινό ηλεκτρονικό τύπο, πέφτουμε συχνά (πολύ συχνά για την ακρίβεια) σε άρθρα που με μεγάλους τίτλους δηλώνουν ότι κάπου έγινε κάποιο πείραμα το οποίο διαψεύδει τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Όλα αυτά τα άρθρα που είναι κακές ή εντελώς στρεβλές μεταφράσεις ξενόγλωσσων πηγών, έχουν ένα κοινό: την ομολογιακού ύφους αποκάλυψη ότι όλα όσα γνωρίζουμε είναι ένα ψέμα, μία «πλάνη». Μία τάση που βλέπουμε να αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς στη δυτική (και πλέον κι ελληνικότατη) κουλτούρα της New Age ψευδοεπιστήμης που περιλαμβάνει από συνομωσίες για Matrix και απόκρυφες θεωρίες μέχρι πάντρεμα της κβαντικής φυσικής με οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί κανείς (κβαντική ψυχολογία, θέατρο, διατροφή κτλ).
Ε λοιπόν, λυπάμαι, αλλά όσα γνωρίζει η επιστήμη δεν είναι ψέμα, ούτε πλάνη των αισθήσεων, ούτε παραίσθηση. Η επιστήμη δεν μαντεύει ούτε αυτοσχεδιάζει αλλά επαληθεύει με την παρατήρηση και το πείραμα, όσα με οδηγό τη λογική, υποθέτουμε ότι διέπουν νομοτελειακά τον Φυσικό Κόσμο. Κάθε βήμα στο μακρύ δρόμο της επιστήμης είναι άμεσα συνδεμένο με όλη την προηγούμενη διαδρομή η οποία γνωρίζουμε ότι είναι σωστή γιατί θεωρητικά και πειραματικά δεδομένα συμφωνούν. Η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας έχει επαληθευτεί εκατομμύρια φορές, με μετρήσεις, πειράματα και τεχνολογικές εφαρμογές της καθημερινότητας όπως το GPS. Στις μικρές κλίμακες της Γης, αν δεν υπήρχε σχετικιστική διόρθωση στη λειτουργία των δορυφορικών επικοινωνιών, αυτές θα αστοχούσαν σε δευτερόλεπτα. Η ΓΘΣ δεν ήταν μία λαμπρή ιδέα που τυχαία συνέλαβε το ιδιοφυές μυαλό του Αϊνστάιν. Η ΓΘΣ ήταν το λογικό και συνεπές, επόμενο βήμα σε μία σειρά βημάτων που εξέλιξαν τη Θεωρητική Μηχανική και τον Ηλεκτρομαγνητισμό, από τον 17ο ως τον 20ο αιώνα. Αυτό όμως που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε είναι αν όσα επαληθεύουμε στις μικρές γήινες κλίμακες παραμένουν συνεπή και στις μεγάλες κοσμολογικές κλίμακες, μέχρι τις εσχατιές του ορατού Σύμπαντος. Σε αυτή την περίπτωση το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρατηρούμε με τα τηλεσκόπια (και τελευταία μέσω των βαρυτικών κυμάτων – άλλη μία επαλήθευση της ΓΘΣ) και να επεξεργαζόμαστε τα δεδομένα που καταγράφουμε.
Η παρατηρησιακή αστροφυσική είναι ο μόνος τρόπος επαλήθευσης που έχουμε για μία σειρά θεωρητικών προβλέψεων που δεν μπορούν να δοκιμαστούν στο εργαστήριο. Από τις Μαύρες Τρύπες και το άμεσο περιβάλλον τους (που πρώτη φορά φωτογραφίσαμε το 2019 επαληθεύοντας ξανά τη ΓΘΣ), έως τη Σκοτεινή Υλη και Ενέργεια που τις τελευταίες δεκαετίες απασχολούν τους Κοσμολόγους. Σκοτεινή ενέργεια έχουμε ονομάσει την, άγνωστης φύσης, μορφή ενέργειας που ευθύνεται για την επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος. Η σκοτεινή ενέργεια είναι ένα από τα θέματα για τα οποία ακόμα δεν υπάρχει δυστυχώς κάποια σημαντική εξέλιξη παρόλο που πρέπει να εκφραστεί μέσα από τη ΓΘΣ. Στην προσπάθεια τους να εξηγήσουν αυτά που παρατηρούμε, οι Κοσμολόγοι προτείνουν συχνά, μικρές τροποποιήσεις της ΓΘΣ, τις οποίες ελέγχουν στη συνέχεια μέσω υπολογιστικών μοντέλων για να δουν αν με τους τροποποιημένους φυσικούς νόμους και κάποιες αρχικές συνθήκες, προκύπτει το παρατηρήσιμο Σύμπαν.
Η Κοσμολογία είναι ένας από τα πιο δύσκολους και δυσνόητους ερευνητικούς κλάδους της θεωρητικής Φυσικής. Παρόλα αυτά αποτελεί κι ένα από τα πιο trend θέματα στην επικοινωνία της επιστήμης. Μόνο που στην Ελλάδα για την επιστήμη δίνουν διαλέξεις ή ακόμα και διδάσκουν, άνθρωποι που δεν έχουν καν σπουδάσει θετικές επιστήμες (άλλη μία πρωτοτυπία της χώρας μας). Για να μας εξηγήσει λοιπόν τη σχέση ΓΘΣ με την σκοτεινή ενέργεια και γιατί αυτό δεν αποτελεί επουδενί διάψευση ή κατάρριψη της, ρώτησα τον πλέον ειδικό, τον Κοσμολόγο Δρ. Σπύρο Βασιλάκο, Διευθυντή του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστεροσκοπείο Αθηνών.
Κ. Βασιλάκο, πείτε μας σας παρακαλώ, γιατί όλος αυτός ο θόρυβος περί κατάρριψης της ΓΘΣ και πώς αυτός σχετίζεται με τις σύγχρονες έρευνες στην Κοσμολογία;
Είναι γενικά παραδεκτό στην επιστημονική κοινότητα ότι οι τελευταίες δύο δεκαετίες αποτελούν τη ”χρυσή” περίοδο στην επιστήμη της Κοσμολογίας. Πράγματι η λεπτομερής ανάλυση των παρατηρησιακών δεδομένων τόσο από διαστημικές όσο και από επίγειες παρατηρήσεις συγκλίνουν σε ένα γενικό κοσμολογικό αποτέλεσμα. Αυτό υποστηρίζει ότι το Σύμπαν δημιουργήθηκε με τη μεγάλη έκρηξη, είναι χωρικά επίπεδο, είναι ομογενές και ισότροπο και έχει ηλικία ~13.8 δισεκατομμυρίων περίπου ετών. Με τη μεγάλη έκρηξη δημιουργείται ο ίδιος ο χωρόχρονος ο οποίος εξασφαλίζει σύμφωνα με τη ΓΘΣ το απαραίτητο υπόβαθρο μέσα στο οποίο το Σύμπαν εξελίσσεται.
Στην πρώιμη περίοδο το Σύμπαν πέρασε από μια φάση επιταχυνόμενης διαστολής, που ονομάζεται αρχικός πληθωρισμός η οποία ήταν σύντομης χρονικής διάρκειας και έδωσε μακροσκοπικό μέγεθος στο Σύμπαν. Στη συνέχεια μετά από μία παρατεταμένη περίοδο στην οποία κυριαρχούσαν κατά σειρά η ακτινοβολία και η ύλη, τα τελευταία ~7 δισεκατομμύρια χρόνια το Σύμπαν εισήλθε και πάλι σε φάση επιταχυνόμενης διαστολής. Μάλιστα για αυτή τους την ανακάλυψη οι συνάδελφοι Perlmutτer, Riess και Schmidt τιμήθηκαν με το Νομπελ Φυσικής για το έτος 2011. Γνωρίζουμε επίσης ότι από το συνολικό ποσό υλοενέργειας που περιέχει το Σύμπαν στην παρούσα εποχή, μόνο το ~30% αποτελείται από ύλη, ήτοι 5% κανονική/φωτεινή ύλη (πρωτόνια, ηλεκτρόνια κτλ) και κατά 25%, από σκοτεινή ύλη η οποία δεν εκπέμπει φως αλλά υπακούει στο νόμο βαρύτητας όπως και η φωτεινή ύλη. Παρά την τεράστια πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε θεωρητικό άλλα και σε παρατηρησιακό επίπεδο, μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα για τη φύση του υπόλοιπου ~70% το οποίο και ευθύνεται για την σημερινή επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος. Για το λόγο αυτό σε αυτή τη μορφή ενέργειας της έχει δοθεί η αινιγματική ονομασία ”σκοτεινή ενέργεια”! Πράγματι, κατά την τελευταία δεκαετία υπάρχει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον στις τάξεις των κοσμολόγων σχετικά με τη φύση αυτής της εξωτικής σκοτεινής ενέργειας.
Όπως αναφέραμε τα τελευταία ~7 δισεκατομμύρια χρόνια η διαστολή του Σύμπαντος επιταχύνεται εξαιτίας της λεγόμενης σκοτεινής ενέργειας. Για να καταλάβουμε με απλό τρόπο πως λειτουργεί η σκοτεινή ενέργεια, ας θυμηθούμε πρώτα πώς λειτουργεί η βαρύτητα, που είναι ελκτική δύναμη. ´Όταν δύο σώματα απομακρύνονται μεταξύ τους η δυναμική ενέργεια αυξάνει και παράλληλα η κινητική τους ενέργεια ελαττώνεται, οπότε η απομάκρυνσή τους επιβραδύνεται. Με άλλα λόγια, η βαρύτητα που από την φύση της ευθύνεται για την δημιουργία των κοσμικών δομών (γαλαξιών κτλ.), προσπαθεί να «φρενάρει» την ίδια τη διαστολή του Σύμπαντος. Από την άλλη, η σκοτεινή ενέργεια λειτουργεί ακριβώς αντίθετα από τη βαρύτητα, δηλαδή δημιουργεί ένα «απωστικό πεδίο» το οποίο μάλιστα κυριαρχεί επί του βαρυτικού πεδίου στη σημερινή εποχή. Δυστυχώς μέχρι σήμερα παρά το γεγονός ότι μπορούμε παρατηρησιακά και μετρούμε τη σχέση μεταξύ βαρύτητας και σκοτεινής ενέργειας, δεν έχουμε καταφέρει να κατανοήσουμε τα φυσικά χαρακτηριστικά της τελευταίας.
Η απουσία μιας θεμελιώδους φυσικής θεωρίας, όσον αφορά τον μηχανισμό επαγωγής της κοσμική επιτάχυνσης και κατ’ επέκταση της σκοτεινής ενέργειας, έχει ανοίξει ένα παράθυρο σε μια πληθώρα εναλλακτικών κοσμολογικών σεναρίων. Τα περισσότερα από αυτά τα σενάρια βασίζονται είτε στην ύπαρξη νέων πεδίων στη φύση (και άρα νέας φυσικής), ή σε κάποια μικρή τροποποίηση της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας σε κοσμολογικές κλίμακες και ελέγχονται από τους ερευνητές στο εάν και κατά πόσο επαληθεύονται από τις σύγχρονες παρατηρήσεις. Σε αυτό ακριβώς το σημείο τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα από τη μελέτη των παρατηρησιακών δεδομένων επισκόπησης της ομάδας Σκοτεινής Ενέργειας (Dark Energy Survey), θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο αυτών των κοσμολογικών σεναρίων. Εάν η διατάραξη της σχέσης βαρύτητας−σκοτεινής ενέργειας υπέρ της τελευταίας είναι μεγαλύτερη από αυτή που νομίζαμε, τότε αυτή θα επιδράσει τόσο στη δυναμική του Σύμπαντος όσο και στην ικανότητά του να παράγει κοσμικές δομές (γαλαξίες, σμήνη γαλαξιών κτλ).
Η εν λόγω ομάδα σε πρόσφατες δημοσιεύσεις βρήκε ότι τα παρατηρησιακά δεδομένα του Dark Energy Survey είναι γενικά σε καλή συμφωνία με τις προβλέψεις του καθιερωμένου κοσμολογικού προτύπου το οποίο βρίσκεται εντός του πλαισίου της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας. Σε αυτό το πρότυπο τον ρόλο της Σκοτεινής Ενέργειας τον παίζει η λεγόμενη Κοσμολογική Σταθερά του Αϊνστάιν η οποία επάγει ένα κοσμικό ρευστό σταθερής πυκνότητας και εν τέλει παράγει μια ¨απωστική δύναμη» που δύναται να ερμηνεύσει την επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος. Επιπλέον, η συγκεκριμένη ανάλυση για την οποία συζητούμε έδειξε ότι υπάρχει μια ασθενής ένδειξη ότι η ικανότητα παραγωγής κοσμικών δομών είναι λίγο μικρότερη από τις θεωρητικές προβλέψεις. Ωστόσο αυτό το αποτέλεσμα δεν είναι στατιστικά σημαντικό ώστε να μας οδηγήσει αβίαστα στο συμπέρασμα ότι πρέπει να τροποποιήσουμε λίγο την ΓΘΣ σε κοσμολογικές κλίμακες.
Εν κατακλείδι, γνωρίζουμε πολλά για τον ρόλο που παίζει η σκοτεινή ενέργεια στην εξέλιξη του Σύμπαντος, αλλά γνωρίζουμε ελάχιστα για την φύση της, πχ., γνωρίζουμε ότι επιταχύνει την διαστολή του Σύμπαντος, αλλά όχι με πιο τρόπο. Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η θεωρία χρειάζεται κάποια μικρή τροποποίηση σε μεγάλες κλίμακες ώστε να εξηγήσουμε την επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος. Βασιζόμενοι στη διεθνή βιβλιογραφία φαίνεται ότι μέχρι στιγμής το καθιερωμένο κοσμολογικό πρότυπο που βρίσκεται εντός πλαισίου της ΓΘΣ περνάει κάθε Κοσμολογικό τεστ, αλλά με μερικές αποκλίσεις. Σύμφωνα με ορισμένους συναδέλφους αυτές οι αποκλίσεις, μεταξύ άλλων προτάσεων, ίσως σχετίζονται με το ότι η θεωρία σχηματισμού των κοσμικών δομών (γαλαξιών κτλ.) χρειάζεται μικροδιορθώσεις. Άλλοι συνάδελφοι υποστηρίζουν ότι η ΓΘΣ χρειάζεται μια μικρή τροποποίηση σε μεγάλες κλίμακες. Ως Κοσμολόγος, έχω να πω ότι η τελική απάντηση θα δοθεί στα επιστημονικά συνέδρια και στις ερευνητικές εργασίες οι οποίες θα δημοσιευθούν στο μέλλον.
*Η Τίνα Νάντσου είναι φυσικός
“Καθημερινή”








Χρήστος Γιανναράς

