του Γιάννη Μαγκριώτη*

Τα κόμματα, τις τελευταίες δεκαετίες, όπως και κάθε φορέας κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης, αμφισβητούνται έντονα από τους πολίτες, και ιδιαίτερα από τις νεότερες γενιές. Οι λόγοι πολλοί, άλλοι έχουν να κάνουν με τις απογοητεύεις που γνώρισαν, και άλλοι με την εκτίμηση που έχουν ότι, τα κόμματα είναι κλειστές ομάδες ανθρώπων, που δεν έχουν πραγματικό ενδιαφέρον για τα προβλήματά τους.

Υπάρχουν όμως και αντικειμενικά δεδομένα, που δεν ευνοούν την συλλογική και μαζική στάση των πολιτών, και τα πιο σημαντικά είναι: οι αλλαγές που έχουν επέλθει στην οργάνωση της παραγωγής, στις νέες μορφές επικοινωνίας των ανθρώπων και στην κατανόηση των παραγόντων που δημιουργούν τα προβλήματα και τα διλήμματα της εποχής.

Η εποχή της 1^ης και 2^ης βιομηχανικής επανάστασης, με τις καθετοποιημένες παραγωγικές μονάδες, που αναπτύσσονταν στον ίδιο γεωγραφικό και εθνικό χώρο, απασχολούσαν μεγάλο αριθμό εργαζομένων, με κοινές εργασιακές σχέσεις, ευνοούσε, τόσο την ανάπτυξη των εργατικών και γενικότερα των κοινωνικών οργανώσεων, όσο και των μαζικών κομμάτων, άρχισε να αλλάζει στην περίοδο της 3^ης βιομηχανικής επανάστασης, των νέων τεχνολογιών και της επικοινωνίας, και άλλαξε ριζικά, στην κορύφωση της παγκοσμιοποίησης, την περίοδο της ελεύθερης μετακίνησης κεφαλαίων, ανθρώπων και αγαθών,  και της 4^ης βιομηχανικής επανάστασης. Τα μεγάλα προσφυγικά και μεταναστευτικά ρεύματα επέδρασσαν και επιδρούν, επίσης καταλυτικά, στις αναπτυγμένες χώρες της ΕΕ, και της Βόρειας Αμερικής, στις απόψεις των πολιτών, στις κατώτερες οικονομικές και μορφωτικές κλίμακες και όχι μόνο, για την χρησιμότητα των κομμάτων και γενικά των φορέων της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης. Η εκλογή Τράμπ στις ΗΠΑ, το Brexit, τα αποτελέσματα των Γαλλικών εκλογών, μαζί με τις πολιτικές και κομματικές εξελίξεις στις χώρες του Νότου της ΕΕ, είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Στους παράγοντες αυτούς, θα πρέπει να προσθέσουμε και, την δυνατότητα που έχουν σήμερα οι πολίτες να έχουν ενημέρωση, είτε από τα παραδοσιακά ΜΜΕ είτε από το διαδίκτυο, όπως και την έλλειψη χρόνου για την συμμετοχή σε κομματικά και πολιτικά γεγονότα, λόγω των πολλών επαγγελματικών και προσωπικών υποχρεώσεων και επιλογών, που δημιουργεί η νέα οργάνωση της οικονομίας, η θεοποίηση του καταναλωτισμού, και οι εκρηκτικές ανισότητες και στις ανεπτυγμένες χώρες.

Στην χώρα μας, για πολλούς λόγους, οι εξελίξεις αυτές, ήρθαν σε μεταγενέστερους χρόνους, γιαυτό και το κομματικό φαινόμενο αποκρυσταλλώνεται μετά το 1974, δηλαδή, μετά την πτώση της Χούντας. Εκτός από τα κόμματα της παραδοσιακής αριστεράς, που νομιμοποιήθηκαν αυτή την περίοδο, διατηρώντας ουσιαστικά την δομή και την οργανωτική φιλοσοφία που είχαν από την περίοδο της παρανομίας, τα άλλα κόμματα, ειδικά η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, που κυριάρχησαν, μέχρι την πρόσφατη πολύπλευρη κρίση, συγκροτήθηκαν πολιτικά, ιδεολογικά και οργανωτικά, από τις χαρισματικές ηγεσίες τους, με την επιλογή της αυτοοργάνωσης, ανάλογα με τα αντίστοιχα ρεύματα στην Δυτική Ευρώπη, με έντονη όμως την εθνική ιδιομορφία, ακολουθώντας την επιλογή της αυτοοργάνωσης, με καθοριστικό όμως τον ρόλο των ηγεσιών τους.

Η αυτοοργάνωση, δηλαδή η εσωτερική αναδιοργάνωση, ενός φορέα, είναι μια πολυσύνθετη διαδικασία, κατά την οποία ένα σύστημα επιδιώκει να αλλάξει τα δομικά του στοιχεία. Συνήθως, όταν αναφέρεται σε κόμματα, παίρνει διάφορες μορφές, ειδικά για το ΠΑΣΟΚ, μπορούμε να αναφέρουμε τέσσερις εκδοχές, από το 1974 μέχρι σήμερα:

1. Την εξαρχής οργάνωση των δομών του, όταν ιδρύεται, όπως το ΠΑΣΟΚ το 1974, από τον Ανδρέα Παπανδρέου.

2. Την επανίδρυσή του, όταν διέρχεται μεγάλη κρίση και έχει ανάγκη να επιδείξει μεγάλες αλλαγές, όπως το ΠΑΣΟΚ το 1989.

3. Την ενσωμάτωση πολιτών, που κινούνται στον κοινωνικό περίγυρο του κόμματος, για να αποδιαρθρώσει τους εσωτερικούς παγιωμένους μηχανισμούς, όπως προσπάθησε η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ το 2004.

4. Την οργανωτική συγκρότηση ενός σώματος πολιτών, που συμμετείχε σε πρόσφατες εκλογικές διαδικασίες, όπως επιχειρεί η νέα ηγεσία του Κινήματος Αλλαγής-ΠΑΣΟΚ, με τις 270.000 πολιτών, και όσων άλλων το επιθυμούν, που ψήφισαν στον πρώτο γύρο των πρόσφατων εσωκομματικών εκλογών.

Η μορφή της αυτοοργάνωσης, όπως εύκολα καταλαβαίνουμε, εξαρτάται από τις επιδιώξεις της ηγεσίας, τα προβλήματα που θέλει να αντιμετωπίσει και την συγκυρία που την πραγματοποιεί.
Στην σημερινή εκδοχή της, είναι σαφές ότι, επιδιώκει να διευρύνει την κομματική βάση, για να συγκροτήσει ένα ισχυρό μηχανισμό πολιτικής και εκλογικής κινητοποίησης, που θα το βοηθήσει να επικοινωνήσει και με πολίτες, πέραν αυτών που δημοσκοπικά δείχνουν να το προτιμούν, τους τελευταίους μήνες.
Ένας επίσης διακηρυγμένος στόχος είναι η πολιτική διάδραση με τους πολίτες και τις κοινωνικές ομάδες, που άμεσα το ενδιαφέρουν, με βάση το ιδεολογικό του πλαίσιο, με στόχο τον διάλογο και την διαμόρφωση θέσεων, για γενικά και ειδικά προβλήματα, σε θεματικό, τοπικό, περιφερειακό, και εθνικό επίπεδο.

Είναι εμφανές ότι: οι πυραμιδικές, παραδοσιακές δομές, δεν είναι πλέον ελκυστικές, ούτε αποδοτικές στην σημερινή εποχή.

Σήμερα απαιτείται, μια υβριδική δομή και λειτουργία των κομμάτων, που θα διασφαλίζει:

1. Την συνεχή διάδραση των κομματικών δομών με την κοινωνία, σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και θεματικό πεδίο, μέσα από τις φυσικές συναντήσεις και την διαδικτυακή επικοινωνία, με τους πολίτες, που θέλουν να εκπροσωπούν, και την κοινωνία των πολιτών.

2. Την διαφάνεια και την δημοκρατία στην λειτουργία τους, και στην σχέση με τους πολίτες.

3. Τα διαδικτυακά δημοψήφισμα, με σχετική δεσμευτικότητα των αποφάσεων, για τοπικά, περιφερειακά ή ευρύτερης σημασίας θέματα, μετά από διάλογο, με τεκμηρίωση τόσο της αποδοχής του αποτελέσματος, όσο και της απόρριψης.

Φυσικά, αυτή η διαδικασία, τόσο στην αφετηρία της, όσο και στην εξέλιξή της, δεν μπορεί να είναι χαοτική. Για να έχει ουσία, να είναι ελκυστική και φυσικά να έχει αποτελέσματα, πρέπει, σε κάθε επίπεδο ανάπτυξής της, η αντίστοιχη ηγεσία του, να τροφοδοτεί τον διάλογο και την επικοινωνία, με πρωτογενές πολιτικό και προγραμματικό υλικό, το οποίο, στην συνέχεια να το ανασυνθέτει σε πολιτική και προγραμματική πρόταση δράσης,

Εάν, στο εγγύς μέλλον τα κόμματα, αλλά και οι φορείς της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης σε όλα τα επίπεδα και τα πεδία, δεν αλλάξουν ριζικά, θα χάσουν κάθε αξία και σημασία, με αποτέλεσμα, είτε να διεκπεραιώνουν αποφάσεις ισχυρών οικονομικών ομάδων είτε κλειστών συντεχνιακών συμφερόντων.

Κάτι που δυστυχώς, σε μεγάλο βαθμό γίνεται τα τελευταία χρόνια. Εξέλιξη, που θα είναι καταστροφική, εάν δεν αντιστραφεί, για την κοινωνία και ειδικά για τους νέους και αδύναμους, την δημοκρατία και την χώρα.

*Πρώην υφυπουργός και βουλευτής

Ποιος παρακολουθούσε ποιον στην ΕΕ με το λογισμικό Pegasus; Η Κομισιόν υπόσχεται να κάνει ό,τι μπορεί για να διαλευκάνει την υπόθεση, δηλαδή …όχι και πολλά πράγματα.

Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, ακτιβιστές, δικηγόροι σε όλον τον κόσμο έπεσαν θύματα παρακολούθησης με το λογισμικό Pegasus του ισραηλινού ομίλου NSO, όπως αποκάλυψε το καλοκαίρι του 2021 διεθνής ερευνητική κοινοπραξία δημοσιογράφων. Έκτοτε πληθαίνουν τα σενάρια για το ποιος παρακολουθείται. Η γαλλική εφημερίδα Le Monde υποστηρίζει ότι στις επίμαχες λίστες με τα άτομα υπό παρακολούθηση βρίσκονται τα ονόματα του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ. Η Διεθνής Αμνηστία καταγγέλλει ότι ο Σαουδάραβας δημοσιογράφος Κασόγκι έπεσε θύμα παρακολούθησης πριν δολοφονηθεί στην Τουρκία. Προ ημερών ο ισπανός υπουργός Προεδρίας παραδέχθηκε ότι βρέθηκε λογισμικό παρακολούθησης στο κινητό τηλέφωνο του πρωθυπουργού, ενώ η εφημερίδα El País και άλλα ΜΜΕ ανέφεραν ότι και οι ισπανικές μυστικές υπηρεσίες χρησιμοποίησαν το Pegasus για να παρακολουθούν καταλανούς πολιτικούς και δημοσιογράφους. «Catalangate» αποκαλείται στην Καταλωνία η όλη υπόθεση.

Και το κινητό του ισπανού πρωθυπουργού υπό παρακολούθηση;

Σε μία προσπάθεια να δώσει απαντήσεις το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει συστήσει εξεταστική επιτροπή για την υπόθεση. Το πόρισμα αναμένεται μέχρι τον Απρίλιο του 2022. Εκτενής συζήτηση έγινε όμως και την Τετάρτη στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Για πρώτη φορά η κοινή γνώμη είχε την ευκαιρία να μάθει περισσότερα για τις εικασίες περί παρακολουθήσεων. «Η υπόθεση μας δείχνει ότι όλοι μπορούμε να γίνουμε θύματα των υποκλοπών, ήδη υπάρχουν ενδείξεις για παρακολουθήσεις σε Επιτρόπους, σε ευρωβουλευτές, σε υπαλλήλους των θεσμικών οργάνων», αναφέρει χαρακτηριστικά ο αυστριακός σοσιαλδημοκράτης Χάινες Χάιντε. Πολλά τα ερωτήματα: Ποιοί παρακολουθούν; Μήπως οι ίδιες οι εθνικές κυβερνήσεις; Συνάδει η παρακολούθηση με το εθνικό και με το ευρωπαϊκό δίκαιο; Υπήρχαν δικαστικά εντάλματα; «Αν αποδειχθεί ότι εθνικές κυβερνήσεις επιχειρούν να παρακολουθήσουν στελέχη της Κομισιόν, θα πρόκειται για το μεγαλύτερο σκάνδαλο από την εποχή του Γουότεργκεϊτ» προειδοποιεί η ολλανδέζα ευρωβουλευτής των Φιλελευθέρων Σοφία Ίντφελντ.

Υπάρχει ελληνική πτυχή στο Pegasus;

Τον Απρίλιο του 2022 αναμένεται το πόρισμα της εξεταστικής επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου

Η ισπανική εφημερίδα ABC εκτιμά ότι «σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες επηρεάζονται από την υπόθεση Pegasus. Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει λόγος για χρήση του Pegasus στην Ελλάδα. Ωστόσο, ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Στέλιος Κούλογλου, μιλώντας στο Στρασβούργο, επισημαίνει ότι «δεν είναι μόνο το Pegasus, είναι και το Predator. Ένας έλληνας δημοσιογράφος, ο κ.Κουκάκης, παρακολουθείτο με αυτό και τον παρακολουθούσε η κυβέρνηση».

Πρόκειται για τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη. O ίδιος, σε άρθρο του στην ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, που παρουσίασε προ ημερών η ιστοσελίδα tvxs.gr, αναφέρει μεταξύ άλλων: «Έγινα ο πρώτος επιβεβαιωμένος Ευρωπαίος υπήκοος, του οποίου το κινητό τηλέφωνο μολύνθηκε σκόπιμα από το Predator, ένα σύστημα κατασκοπευτικού λογισμικού που αναπτύχθηκε από τη Cytrox, μία ισραηλινή εταιρεία με έδρα τη Βόρεια Μακεδονία».

Το καλοκαίρι του 2021 μία διεθνής κοινοπραξία δημοσιογράφων αποκάλυψε τις παρακολουθήσεις με το λογισμικό Pegasus

Η πολιτική επιθεώρηση Balkan Insight υποστηρίζει, επικαλούμενη στοιχεία του καναδικού Citizen Lab που έχει ερευνήσει και την υπόθεση Pegasus, ότι «πελάτες» του Predator έχουν εντοπιστεί μεταξύ άλλων στην Αίγυπτο, στην Αρμενία, στη Σερβία και στην Ελλάδα. Δεν διευκρινίζεται αν πρόκειται για κυβερνητικούς αξιωματούχους ή ιδιώτες. Η ελληνική κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να εξετάσει την υπόθεση.

«Εθνική αρμοδιότητα» η διερεύνηση

Για σκάνδαλο παρακολουθήσεων στη Βόρεια Μακεδονία προειδοποιούσε ο επίτροπος Χαν

Μέχρι στιγμής η υπόθεση Pegasus αγγίζει κυρίως την Ισπανία, την Πολωνία και την Ουγγαρία. Στο Στρασβούργο βρέθηκε αυτές τις μέρες και ο Μαρσίν Μποσάτσκι, πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής που έχει συστήσει η Γερουσία της Πολωνίας για τη διερεύνηση «παράνομων παρακολουθήσεων». Μιλώντας στην Deutsche Welle ο Μποσάτσκι, που ανήκει στην αντιπολιτευόμενη Πλατφόρμα των Πολιτών, εκφράζει την ελπίδα ότι η Κομισιόν και το Ευρωκοινοβούλιο θα συνδράμουν το έργο της επιτροπής, κάτι που δεν συμβαίνει με την ίδια την κυβέρνηση της Πολωνίας.

Μπορεί όμως να βοηθήσει η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ; Μιλώντας εκ μέρους της Κομισιόν – αν και χωρίς να είναι καθ’ ύλην αρμόδιος – ο Επίτροπος Γιοχάνες Χαν δήλωσε ότι «οι παράνομες παρακολουθήσεις είναι έγκλημα, όλοι συμφωνούμε σε αυτό». Με σκωπτικό ύφος πάντως υπενθύμισε ότι πριν από επτά χρόνια ο ίδιος είχε κάνει λόγο για «σκάνδαλο παρακολούθησης» στη Βόρεια Μακεδονία, χωρίς να υπάρξουν συνέπειες, καθώς «την εποχή εκείνοι όλοι ασχολούνταν με το όνομα της χώρας, όχι με το γεγονός ότι παρακολουθούνται 22.000 άνθρωποι». Την ίδια στιγμή ωστόσο, ο Επίτροπος ξεκαθάρισε ότι «οι εθνικές υπηρεσίες είναι αρμόδιες για να επιβάλλουν κυρώσεις». Άρα ο ίδιος δεν φέρει ευθύνη. Αυτή ήταν και παραμένει η επίσημη θέση των Βρυξελλών, από τότε που ανέκυψε η υπόθεση Pegasus.  Όσοι περίμεναν πιο διαφωτιστικές πληροφορίες από τον εκπρόσωπο του Συμβουλίου, τον γάλλο υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Κλεμάν Μπον, μάλλον απογοητεύθηκαν. Ο ίδιος εμφανίστηκε στην αίθουσα με …65 λεπτά καθυστέρηση και με μία μάλλον γενικόλογη διαβεβαίωση: «Θα έχετε υποστήριξη από το Συμβούλιο, η παράνομη χρήση του λογισμικού είναι απαράδεκτη».

Αυτονομιστές εναντίον όλων

Ευρωβουλευτής είναι σήμερα ο πρώην πρόεδρος της Καταλονίας Κάρλες Πουζντεμόντ

Σημαίνει αυτό ότι υπάρχουν και νόμιμες χρήσεις του λογισμικού, για τις οποίες ουδείς ψόγος προκύπτει; Αυτό δείχνει η χρήση του Pegasus στην Ισπανία και η οξεία αντιπαράθεση καταλανών ευρωβουλευτών με άλλους Ισπανούς συναδέλφους στα έδρανα του Στρασβούργου. «Ποιός έδωσε εντολή να παραβιαστεί η ιδιωτική σφαίρα η δική μου και της οικογένειάς μου; Υπήρχε δικαστικό ένταλμα;» διερωτάταται ο πράσινος ευρωβουλευτής Τζόρντι Σολέ του αυτονομιστικού κόμματος Esquerra Republicana de Catalunya. Για το «μεγαλύτερο σκάνδαλο των ημερών μας» κάνει λόγο ο πρώην πρόεδρος της Καταλονίας και νυν ευρωβουλευτής Κάρλες Πουζντεμόν, που έχει διαφύγει στις Βρυξέλλες για να αποφύγει τη σύλληψή του στη Μαδρίτη.

Όμως η Ντολόρς Μοντσεράτ από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, που παραδοσιακά δίνει έμφαση στην καταστολή αυτονομιστικών τάσεων, έχει έτοιμη απάντηση: «Το ζητούμενο είναι η προάσπιση της Ισπανίας και της ακεραιότητάς της. Όταν το κράτος δέχεται επίθεση, οφείλει να αμυνθεί κιόλας». Όσο για τις κατηγορίες του Κάρλες Πουζντεμόν, η Μοντσεράτ υποστηρίζει ότι ο πρώην πρόεδρος της Καταλονίας «ψάχνει απλώς μία ευκαιρία για να παραστήσει το θύμα».

Γιάννης Παπαδημητρίου, Στρασβούργο

DW

Burak Bekdil

Οι δυτικοί ηγέτες το απέκρουσαν όταν, το 2016, ο Ερντογάν είπε σε απλή γλώσσα ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση «πάση θυσία» και ότι θα μπορούσε αντ’ αυτού να γίνει μέρος ενός μπλοκ ασφαλείας που κυριαρχείται από την Κίνα, τη Ρωσία και τα κράτη της Κεντρικής Ασίας.
Η δημοτικότητα του Ερντογάν, από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2002, λειτούργησε ως αυτοδηλητηριαστικό όργανο στην τουρκική κοινωνία, τροφοδοτώντας όλο και περισσότερο το αντιδυτικό αίσθημα, ιδιαίτερα τον αντιαμερικανισμό.
Η δημοσκόπηση έδειξε επίσης ότι το 48% του τουρκικού κοινού πιστεύει ότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ ευθύνονται για την κατάσταση στην Ουκρανία. Οι Τούρκοι πιστεύουν επίσης ότι η Ρωσία είναι ο τρίτος σημαντικότερος εταίρος της χώρας τους.
Σχεδόν έξι στους 10 Τούρκους (58,3%), σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του GMFUS, βλέπουν τις ΗΠΑ ως τη μεγαλύτερη απειλή της χώρας, ενώ το 31% δήλωσε τη Ρωσία και το 29% το Ισραήλ. Το ποσοστό των Τούρκων που λένε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να βοηθήσουν στην επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων ανέρχεται μόλις στο 6%.
Ενώ στέλνει χαμογελαστά μηνύματα συμφιλίωσης στη Δύση και στους εταίρους της Δύσης στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, ο Ερντογάν συνεχίζει να τροφοδοτεί τα αντιδυτικά αισθήματα στην Τουρκία.
Όταν δεν διαβάζουν εφημερίδες υπέρ του Ερντογάν, οι Τούρκοι παρακολουθούν τηλεοπτικά κανάλια υπέρ του Ερντογάν με σχολιαστές που κατηγορούν για τον πόλεμο την Ουάσιγκτον και την επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά.
Η Τουρκία… απέρριψε την ιδέα να στείλει τους πυραύλους S-400 στην Ουκρανία για να βοηθήσει το Κίεβο να αντισταθεί στα ρωσικά στρατεύματα.
«Οι Ρώσοι αγοράζουν σπίτια και άλλα ακίνητα στην Τουρκία, εκμεταλλευόμενοι τον νόμο που επιτρέπει στους αλλοδαπούς να γίνουν Τούρκοι πολίτες εάν επενδύσουν τουλάχιστον 250.000 δολάρια. Πολλοί Ρώσοι είναι σε θέση να παρακάμψουν τις δυτικές κυρώσεις μεταφέροντας τα χρήματά τους από ρωσικές σε τουρκικές τράπεζες και μετατρέποντας τα ρούβλια τους σε τουρκικές λίρες ή άλλα νομίσματα. Όλες οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, με εξαίρεση την Τουρκία, έχουν επιβάλει αυστηρές κυρώσεις στη Ρωσία…» — Wall Street Journal, 13 Απριλίου 2022.
«Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας εισέπραξε περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε μόλις δύο ημέρες στα μέσα Μαρτίου… Αυτά τα χρήματα πιθανότατα αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από καταθέσεις από Ρώσους». — Wall Street Journal, 13 Απριλίου 2022
Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο η Τουρκία, σύμμαχος του ΝΑΤΟ, «μάχεται» τη δυτική προσπάθεια ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα. Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση Μπάιντεν φαίνεται να επιβραβεύει τον Ερντογάν.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν, προφανώς, κατόπιν εντολής της Τουρκίας, προσπάθησε να ακυρώσει το έργο του αγωγού φυσικού αερίου EastMed, που θα μπορούσε να προμηθεύει αέριο από την Κύπρο και το Ισραήλ, μέσω Ελλάδας, στην Ευρώπη.
Ακόμη χειρότερα, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, σε επιστολή του στις 17 Μαρτίου προς το Κογκρέσο, είπε ότι μια πιθανή πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-16 στην Τουρκία θα ήταν «σύμφωνη με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ» και επίσης «θα εξυπηρετούσε τη μακροπρόθεσμη ενότητα του ΝΑΤΟ. ”
Η Ελλάδα, που πρόσφατα γνώρισε αμέτρητες παράνομες τουρκικές υπερπτήσεις, για να μην αναφέρουμε τα τελευταία χρόνια, πρέπει να είναι ενθουσιασμένη.
Η Τουρκία πρέπει να αρχίσει να ενεργεί σαν σύμμαχος. όχι σαν ένας δόλιος σύμμαχος υπέρ του Πούτιν.

Η δημοτικότητα του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2002, λειτούργησε ως αυτο-δηλητηριαστικό όργανο στην τουρκική κοινωνία, τροφοδοτώντας όλο και περισσότερο το αντιδυτικό αίσθημα, ιδιαίτερα τον αντιαμερικανισμό. Η Τουρκία πρέπει να αρχίσει να ενεργεί σαν σύμμαχος. όχι ως ένας δόλιος σύμμαχος υπέρ του Πούτιν. Φωτογραφία: Ο Ερντογάν συναντά τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στη Μόσχα, στις 10 Μαρτίου 2017. (Πηγή εικόνας: kremlin.ru).

Η «εξισορροπητική πράξη» της Τουρκίας κατά τη διάρκεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία είναι το αποτέλεσμα της επί δύο δεκαετίες κατήχησης του ισλαμιστή ηγέτη της χώρας σε μια γενιά Τούρκων για να τους κάνει «ευσεβείς». Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να έχει μεγαλώσει ευσεβείς γενιές ή όχι, όπως δήλωσε ότι ήταν η πολιτική του αποστολή, αλλά σίγουρα έχει μεγαλώσει μια αντιδυτική γενιά. Αυτό το αντιδυτικό αίσθημα κάνει για άλλη μια φορά την Τουρκία το “περίεργο άτομο” στο ΝΑΤΟ.

Οι δυτικοί ηγέτες το απέκρουσαν όταν, το 2016, ο Ερντογάν είπε σε απλή γλώσσα ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση «πάση θυσία» και ότι θα μπορούσε αντ’ αυτού να γίνει μέρος ενός μπλοκ ασφαλείας που κυριαρχείται από την Κίνα, τη Ρωσία και τα κράτη της Κεντρικής Ασίας. Νωρίτερα, το 2013, η Τουρκία είχε εγγραφεί ως «εταίρος διαλόγου» λέγοντας ότι μοιράζεται «την ίδια μοίρα» με τα μέλη του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης — Κίνα, Ρωσία, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν και Ουζμπεκιστάν) — ο οποίος ιδρύθηκε το 2001 ως ένα περιφερειακό μπλοκ ασφάλειας.

Οι ίδιοι δυτικοί ηγέτες φάνηκαν ανόητοι όταν «σοκαρίστηκαν» με την απόφαση της Τουρκίας το 2019 να αγοράσει το ρωσικής κατασκευής πυραυλικό σύστημα εδάφους-αέρος S-400. Απλώς δεν έπαιρναν υπόιψη ότι η Τουρκία ήταν εδώ και πολύ καιρό ένας σύμμαχος του ΝΑΤΟ μόνο μερικής απασχόλησης.

Η δημοτικότητα του Ερντογάν, από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2002, λειτούργησε ως αυτοδηλητηριαστικό όργανο στην τουρκική κοινωνία, τροφοδοτώντας όλο και περισσότερο το αντιδυτικό αίσθημα, ιδιαίτερα τον αντιαμερικανισμό. Οι απόψεις του τουρκικού κοινού για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία σήμερα είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια. Μια δημοσκόπηση του Γερμανικού Ταμείου Marshall των ΗΠΑ (GMFUS) διαπίστωσε ότι σχεδόν το 84% των Τούρκων θέλουν η χώρα τους είτε να μεσολαβήσει είτε να παραμείνει ουδέτερη — 10 φορές περισσότερο από εκείνους που θέλουν η Τουρκία να υποστηρίζει μόνο την Ουκρανία. Με άλλα λόγια, το 84% των Τούρκων δεν υποστηρίζει την Ουκρανία στη σύγκρουση.

Η τουρκική δημοσκόπηση της MetroPoll διαπίστωσε τον Μάρτιο ότι λιγότεροι από τους μισούς (49,3%) των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι η Τουρκία πρέπει να είναι μέλος της ΕΕ, από 80% στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η ίδια δημοσκόπηση έδειξε επίσης ότι το 48% του τουρκικού κοινού πιστεύει ότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ ευθύνονται για την κατάσταση στην Ουκρανία. Οι Τούρκοι πιστεύουν επίσης ότι η Ρωσία είναι ο τρίτος σημαντικότερος εταίρος της χώρας τους.

Σχεδόν έξι στους 10 Τούρκους (58,3%), σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του GMFUS, βλέπουν τις ΗΠΑ ως τη μεγαλύτερη απειλή για τη χώρας, ενώ το 31% δήλωσε τη Ρωσία και το 29% το Ισραήλ. Το ποσοστό των Τούρκων που λένε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να βοηθήσουν στην επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων ανέρχεται μόλις στο 6%.

Ενώ στέλνει χαμογελαστά μηνύματα συμφιλίωσης στη Δύση και στους εταίρους της Δύσης στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ, ο Ερντογάν συνεχίζει να τροφοδοτεί τα αντιδυτικά αισθήματα στην Τουρκία. Μιλώντας στα εγκαίνια μιας μεντρεσέ (ισλαμικής έδρας μάθησης) στις 15 Απριλίου, ο Ερντογάν αναφέρθηκε σ «αυτές τις μέρες που ο δυτικός πολιτισμός και ο τρόπος ζωής έχουν εισβάλει σε ολόκληρο τον κόσμο».

Απηχώντας την ιδεολογική εμμονή του αφεντικού του, ο υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού είπε σε μια συνέντευξη στις 14 Μαρτίου ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δείχνει ότι «ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και οι παγκόσμιοι θεσμοί χρεοκοπούν» και «η ΕΕ δεν έχει πλέον νόημα ως κοινότητα». Ο Σοϊλού ισχυρίστηκε ότι το Κρεμλίνο απλώς αντέδρασε ενάντια στις προσπάθειες των ΗΠΑ να περιορίσουν τη Ρωσία «σε μια εποχή που η ευπάθεια των ΗΠΑ και της ΕΕ έφτασε στο αποκορύφωμά της από την πανδημία». Ο πόλεμος, κατά τη σκέψη του Σοϊλού, συμβολίζει το τέλος της παγκοσμιοποίησης καθώς τα έθνη-κράτη ανακτούν την ισχύ τους.

Όταν δεν διαβάζουν εφημερίδες υπέρ του Ερντογάν, οι Τούρκοι παρακολουθούν τηλεοπτικά κανάλια υπέρ του Ερντογάν με σχολιαστές που κατηγορούν τον πόλεμο στην Ουάσιγκτον και την επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά. Ένας γνωστός ναύαρχος χαιρέτισε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ως «ένα βήμα για τον τερματισμό της ιμπεριαλιστικής ατλαντικής εποχής» και ένας άλλος ισχυρίστηκε ότι η Μόσχα εξαπατήθηκε στη σύγκρουση ώστε να μπορεί να αποδυναμωθεί για τα επόμενα χρόνια. Άλλοι είπαν ότι η Μόσχα δεν σφαγιάζει ανθρώπους και στην πραγματικότητα άνοιγε μια ευκαιρία για ειρήνη με το να μην κατακτήσει το Κίεβο.

Από την αρχή της ρωσικής επίθεσης, ορισμένες από τις συγκεχυμένες τουρκικές ενέργειες που αντικατοπτρίζουν τις συγκεχυμένες κατευθύνσεις της χώρας περιελάμβαναν:

Στις 25 Φεβρουαρίου, η Τουρκία απείχε από την ψηφοφορία για την αναστολή της ένταξης της Ρωσίας στα περισσότερα όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης ως απάντηση στη στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία. «Κατά την ψηφοφορία στο Στρασβούργο, η Τουρκία αποφάσισε να απόσχει», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου. «Δεν θέλουμε να διακόψουμε τον διάλογο με τη Ρωσία».
Σε ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στην Wall Street Journal, ο πρώην αξιωματούχος της CIA, Paul Kolbe, πρότεινε «η Τουρκία θα πρέπει να στείλει στην Ουκρανία τα ρωσικά συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας S-400». Η Τουρκία, ωστόσο, απέρριψε την ιδέα να στείλει τους πυραύλους S-400 στην Ουκρανία για να βοηθήσει το Κίεβο να αντισταθεί στα ρωσικά στρατεύματα.

Αν και η Τουρκία έχει εμποδίσει ορισμένα ρωσικά πλοία για τον αποκλεισμό της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με τον απόστρατο ναύαρχο των ΗΠΑ Τζέιμς Σταυρίδη, «Πρόκειται για παράνομο αποκλεισμό σε κάθε διάσταση — χωρίς κηρυγμένο πόλεμο, χωρίς αυτοάμυνα, παράνομη και κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου . Σχεδιασμένο για να λιμοκτονήσει ο πληθυσμός και να υποστεί βλάβη η οικονομία. Ένα ακόμη παράδειγμα ρωσικής εγκληματικής συμπεριφοράς». Κανείς, φυσικά, δεν έχει λογοδοτήσει στη Ρωσία. Η Τουρκία, στην πραγματικότητα, έχει μπλοκάρει όλα τα πλοία του πολεμικού ναυτικού, συμπεριλαμβανομένων των πλοίων του ΝΑΤΟ, κάτι που πρέπει να κάνει τη Ρωσία ευτυχισμένη – αλλά όχι τις προμήθειες.
Καθώς οι δυτικές κυβερνήσεις στόχευαν τον Ρόμαν Αμπράμοβιτς και αρκετούς άλλους Ρώσους ολιγάρχες με κυρώσεις για να απομονώσουν τον Πούτιν και τους συμμάχους του, ένα δεύτερο σούπερ γιοτ που συνδέεται με τον Ρώσο δισεκατομμυριούχο ελλιμενίστηκε σε ένα τουρκικό θέρετρο. Πηγή στην Άγκυρα είπε στο Reuters ότι ο Αμπράμοβιτς και άλλοι πλούσιοι Ρώσοι προσπαθούσαν να επενδύσουν στην Τουρκία, δεδομένων των κυρώσεων που επιβλήθηκαν αλλού. «Θέλει να κάνει κάποια δουλειά και μπορεί να αγοράσει κάποια περιουσιακά στοιχεία», είπε η πηγή, προσθέτοντας ότι ο ολιγάρχης είχε ήδη κάποια περιουσιακά στοιχεία στην Τουρκία. Μια άλλη πηγή στην Άγκυρα είπε ότι η Τουρκία δεν σκέφτεται επί του παρόντος να συμμετάσχει σε κυρώσεις και αναμένει ότι οι πλούσιοι Ρώσοι θα αγοράσουν περιουσιακά στοιχεία και θα πραγματοποιήσουν επενδύσεις.
Ο Τσαβούσογλου είπε στις 26 Μαρτίου ότι «οι Ρώσοι ολιγάρχες είναι ευπρόσδεκτοι στην Τουρκία». Το μήνυμα λήφθηκε. Στις 16 Απριλίου, το Clio, ένα superyacht που ανήκει στον Ρώσο μεγιστάνα Oleg Deripaska, έφτασε στο λιμάνι Göcek της Τουρκίας. Ο Ντεριπάσκα, ιδρυτής του ρωσικού κολοσσού αλουμινίου Rusal, βρίσκεται στην λίστα κυρώσεων από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και τη Βρετανία.
Η κυβέρνηση του Ερντογάν ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας αεροπορικής εταιρείας, τη Southwind, με στόχο να φέρει Ρώσους τουρίστες σε θέρετρα και αξιοθέατα στην Τουρκία. Αυτό είναι μέρος μιας τουρκο-ρωσικής αντίληψης ότι η Ρωσία συνεχίζει να χρησιμοποιεί τον τουρκικό εναέριο χώρο τόσο ελεύθερα σαν να μην είχε εισβάλει ποτέ στην Ουκρανία.
Η Wall Street Journal ανέφερε σε έναν τίτλο ότι «Σούπεργιαχτ, παραθαλάσσια διαμερίσματα και βαλίτσες γεμάτες μετρητά: Ρώσοι ρίχνουν χρήματα στην Τουρκία». Το άρθρο ανέφερε ότι δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι έχουν καταφύγει στην Τουρκία με βαλίτσες γεμάτες χρήματα, γιοτ, ιδιωτικά τζετ και άλλα περιουσιακά στοιχεία:
«Οι Ρώσοι αγοράζουν σπίτια και άλλα ακίνητα στην Τουρκία, εκμεταλλευόμενοι τον νόμο που επιτρέπει στους αλλοδαπούς να γίνουν Τούρκοι πολίτες εάν επενδύσουν τουλάχιστον 250.000 δολάρια. Πολλοί Ρώσοι είναι σε θέση να παρακάμψουν τις δυτικές κυρώσεις μεταφέροντας τα χρήματά τους από ρωσικές σε τουρκικές τράπεζες και μετατρέποντας τα ρούβλια τους σε τουρκικές λίρες ή άλλα νομίσματα. Όλες οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, με εξαίρεση την Τουρκία, έχουν επιβάλει αυστηρές κυρώσεις στη Ρωσία, εμποδίζοντας τους πολίτες της να διοχετεύουν τα χρήματά τους έξω από τη χώρα, εμποδίζοντας τις αεροπορικές εταιρείες να πετούν προς δυτικές χώρες και κατασχέθηκαν τα σούπερ γιοτ και τα ιδιωτικά τζετ των ολιγαρχών. Αρνούμενη να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, η Τουρκία προσπαθεί να αναζωογονήσει την πτωχευμένη οικονομία της δημιουργώντας κεφάλαια που χρειάζεται απεγνωσμένα… Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας πήρε περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε μόλις δύο ημέρες στα μέσα Μαρτίου… Αυτά τα χρήματα πιθανότατα αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από καταθέσεις Ρώσων. ”

Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο η Τουρκία, σύμμαχος του ΝΑΤΟ, «μάχεται» τη δυτική προσπάθεια ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα. Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση Μπάιντεν φαίνεται να επιβραβεύει τον Ερντογάν.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν, προφανώς, κατόπιν εντολής της Τουρκίας, προσπάθησε να ακυρώσει το έργο του αγωγού φυσικού αερίου EastMed, που θα μπορούσε να προμηθεύει αέριο από την Κύπρο και το Ισραήλ, μέσω Ελλάδας, στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τον Senior Fellow του Gatestone, Soeren Kern:

«Ο αγωγός EASTMED ΕΙΝΑΙ ΣΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΜΙΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ. ΤΟ ΕΡΓΟ ΙΣΡΑΗΛ-ΕΛΛΑΔΑ-ΚΥΠΡΟΣ — ΠΟΥ ΘΑ ΕΝΩΘΕΙ ΜΕΣΩ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ, ΜΕ ΟΥΓΓΑΡΙΑ, ΒΟΡΕΙΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΣΕΡΒΙΑ — ΕΧΕΙ ΘΕΩΡΗΘΕΙ ΩΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ.»

Ακόμη χειρότερα, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, σε επιστολή του στις 17 Μαρτίου προς το Κογκρέσο, είπε ότι μια πιθανή πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-16 στην Τουρκία θα ήταν «σύμφωνη με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ» και επίσης «θα εξυπηρετούσε τη μακροπρόθεσμη ενότητα του ΝΑΤΟ. ”

Η Ελλάδα, που πρόσφατα γνώρισε αμέτρητες παράνομες τουρκικές υπερπτήσεις, για να μην αναφέρουμε τα τελευταία χρόνια, πρέπει να είναι ενθουσιασμένη.

Η Τουρκία πρέπει να αρχίσει να ενεργεί σαν σύμμαχος. όχι ένας δόλιος σύμμαχος υπέρ του Πούτιν.

Ο BURAK BEKDIL, ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΟΡΥΦΑΙΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ, ΑΠΟΛΥΘΗΚΕ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΕΤΑ 29 ΧΡΟΝΙΑ, ΓΙΑΤΙ ΕΓΡΑΨΕ ΣΤΟ GATESTONE ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ. ΕΙΝΑΙ ΜΕΛΟΣ ΣΤΟ ΦΟΡΟΥΜ της Μέσης Ανατολής.

2022 Ινστιτούτο Gatestone.

Φανούλα Αργυρού

Η περιοχή του αεροδρομίου «ανήκει» στο Βρετανικό Υπουργείο Άμυνας ως «retained site» (όχι κυρίαρχη περιοχή), σύμφωνα με τις Συμφωνίες του 1960, και, σε προηγούμενα χρόνια, πριν από το ξεκίνημα της λειτουργίας του, χρησιμοποιείτο από τη Βρετανική Βασιλική Αεροπορία

Το Διεθνές Αεροδρόμιο Λευκωσίας παραμένει ερειπωμένο και εκτός λειτουργίας για 48 χρόνια. Το 1974 η τουρκική αεροπορία το βομβάρδισε ανελέητα κατά την τουρκική εισβολή. Παρ’ όλες τις αντίξοες συνθήκες, η ΕΛΔΥΚ και η Εθνική Φρουρά το υπερασπίστηκαν σθεναρά. Μετά τις δύο τουρκικές εισβολές το αεροδρόμιο πέρασε «ντε φάκτο» στον έλεγχο των Ηνωμένων Εθνών.

Όμως, η περιοχή του αεροδρομίου «ανήκει» στο Βρετανικό Υπουργείο Άμυνας ως «retained site» (όχι κυρίαρχη περιοχή), σύμφωνα με τις Συμφωνίες του 1960, και, σε προηγούμενα χρόνια, πριν από το ξεκίνημα της λειτουργίας του, χρησιμοποιείτο από τη Βρετανική Βασιλική Αεροπορία.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα των Ηνωμένων Εθνών, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο το Αεροδρόμιο το 1947 άνοιξε ως εμπορικό, αλλά η πέριξ περιοχή του Αεροδρομίου παρέμεινε ως Αεροπορικός Σταθμός. Μετά την ανεξαρτησία το 1960, το Αεροδρόμιο και η πέριξ περιοχή μεταφέρθηκαν στην Κυπριακή Κυβέρνηση. Το Αεροδρόμιο και ο Πύργος Ελέγχου στελεχώνονταν από Ελληνοκύπριους και ήταν το μόνο διεθνές αεροδρόμιο της νήσου.

Η RAF (Βρετανική Βασιλική Αεροπορία) συνέχισε να κατέχει μέρος του «site», γνωστού ως «RAF Nicosia Retained Site». Το καθεστώς αυτό έδωσε στο Ηνωμένο Βασίλειο το δικαίωμα να ασκεί αποκλειστικό έλεγχο πάνω στη συγκεκριμένη περιοχή σε ώρα έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, τρεις πρώην σταθμοί της RAF πλησίον του αεροδρομίου μοιράζονταν διευκολύνσεις με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ μετά τη δημιουργία της τον Μάρτιο του 1964. Το Αεροδρόμιο επεκτάθηκε με νέο κτήριο το 1968… Στις 20 Ιουλίου 1974 η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε το Αεροδρόμιο. Στις 23 Ιουλίου, οι μάχες μεταξύ τουρκικών και ελληνικών δυνάμεων ήταν φοβερές και ο τότε Ινδός Στρατηγός Prem Chand, επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, διέταξε την κατάληψη του Αεροδρομίου και κήρυξε την περιοχή Προστατευόμενη από τα Ηνωμένα Έθνη…

Η ενέργεια του Στρατηγού Chand λήφθηκε με την σύμφωνο γνώμη της βρετανικής κυβέρνησης, η οποία επενέβη τότε δυναμικά, ώστε να ματαιώσει κατάληψη του Αεροδρομίου από τους Τούρκους, με τον επί τόπου Βρετανό Ταξίαρχο, Henn, Διοικητή των Βρετανικών Στρατευμάτων στο νησί, αποφασισμένο να σταματήσει τους Τούρκους και με βία, αν χρειαζόταν, με τον οποίο συμφωνούσε και ο Βρετανός Υπ. Αρμοστής… Ο δε Γλ. Κληρίδης είχε διατάξει την Εθνική Φρουρά να πάρει θέσεις μάχης και ζητούσε κάθε πίεση προς τους Τούρκους να μην προχωρήσουν στην κατάληψη του Αεροδρομίου.

Ο Βρετανός ΥΠΕΞ James Callaghan ζήτησε επίσης και από τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Δρα Henry Kissinger να βάλει και εκείνος πίεση στον Ετζεβίτ… (από βρετ. στρατιωτική έκθεση 1975).

Θυμίζω ότι στις 17 Ιουλίου 1974 η βρετανική κυβέρνηση Wilson/Callaghan είχε συμφωνήσει στο 10 Downing Street με τα σχέδια του Ετζεβίτ να εισβάλει στο νησί για να αλλάξει το στάτους κβο της Κυπριακής Δημοκρατίας, φτάνει, όμως, να μην ενοχλούσε τις Βρετανικές Βάσεις…

Δίχως Αεροδρόμιο η Κύπρος

Η ΚΔ είχε μείνει δίχως αεροδρόμιο και επείγουσες πτήσεις γίνονταν από το αεροδρόμιο της Βάσης Ακρωτηρίου. Έτσι το Λονδίνο δεν είχε άλλη επιλογή από το να βοηθήσει να διορθωθεί το αεροδρόμιο το συντομότερο δυνατόν και να επαναλειτουργήσει.

Εκείνο που ανησυχούσε τους Στρατιωτικούς στη Βάση Ακρωτηρίου ήταν το άνοιγμα του Ακρωτηρίου σε επιπρόσθετες μη στρατιωτικές πτήσεις για λόγους ανθρωπιστικής βοήθειας και πολιτική χρήση μέχρι να λειτουργήσει ξανά το Αεροδρόμιο Λευκωσίας. Η απόφαση του Υπουργείου Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας (Φόρεϊν Όφις) ήταν να εκρατείτο η χρήση του Αεροδρομίου Ακρωτηρίου στο μίνιμουμ μέχρι την επαναλειτουργία του Αεροδρομίου Λευκωσίας. «Αυτό επείγει για το συμφέρον της οικονομίας της Δημοκρατίας, καθώς και ως συμβολισμός επιστροφής στην ομαλότητα», αναφέρει έγγραφο από τις Βρετανικές Βάσεις 5.9.1974.

 

Απόφαση Λονδίνου για επιδιορθώσεις

Έτσι, το Φόρεϊν Όφις αποφάσισε σοβαρά ν’ αναλάβει μονομερώς τις επιδιορθώσεις του αεροδρομίου, αλλά σκόνταψε στις τουρκικές αντιρρήσεις και αυτό εξαιτίας δικών του λαθών. Σύμφωνα με τηλεγράφημα, ημ. 24 Σεπτεμβρίου 1974, από τον Βρετανό Πρέσβη στην Άγκυρα προς το Φόρεϊν Όφις, οι Τούρκοι είχαν ζητήσει τριμερή συμφωνία για το Αεροδρόμιο, για την οποία δεν είχαν πάρει καμία απάντηση από κανέναν και ότι επιδιορθώσεις έπρεπε να αναληφθούν από κοινού. Και ότι ανέμεναν να τηρείτο η συνεννόηση που είχαν με τον Υφυπουργό, Roy Hattersley. Η αναφορά αυτή φανέρωσε ότι ο Hattersley είχε υποσχεθεί στον Τούρκο Πρέσβη στο Λονδίνο σε προγενέστερη συνάντησή τους, ότι οι επιδιορθώσεις θα γίνονταν από κοινού.

«Θα είναι δύσκολο να πείσουμε τους Τούρκους ότι οι επιδιορθώσεις του αεροδρομίου και η επαναλειτουργία του μπορούν να τύχουν ξεχωριστού χειρισμού», έγραψε ο Πρέσβης, και πρόσθεσε: «Έτσι και επιδιορθωθεί, οι Τούρκοι πιστεύουν η πίεση θα αυξηθεί πάνω μας για την επαναλειτουργία του. Και εδώ έγκειται το πρόβλημα, γιατί, αν βασιζόμαστε στο Annex B, Section 5 της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, δηλαδή ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει το αποκλειστικό δικαίωμα για τη γενική πολιτική σχετικά με τη χρήση του Αεροδρομίου με την Πολιτική Αεροπορία, έστω και αν είμαστε προετοιμασμένοι να πάρουμε τη μη ρεαλιστική γραμμή ότι ελληνική και τουρκική συμφωνία δεν είναι αναγκαίες για τη λειτουργία του, η οποία πρέπει να είναι καθαρά με ομόσπονδες διευκολύνσεις (κατά τους Τούρκους), οι Τούρκοι μπορούν αποτελεσματικά να εμποδίσουν τη λειτουργία του…

»Αν δεν μπορούμε από κοινού με τους Έλληνες και Τούρκους να κάνουμε τις επιδιορθώσεις, και θέλουμε να έχουμε τους Τούρκους μαζί μας, προτού ξεκινήσουμε τις εργασίες, τουλάχιστον να τους δώσουμε την εντύπωση ότι τους συμβουλευόμαστε και να τους εξηγήσουμε ότι τώρα έχουμε μια διαφορετική κατάσταση απ’ ό,τι όταν ο Hattersley τούς έδωσε τη διαβεβαίωση. Και εφόσον η αρχική συνεννόηση έγινε με τον Τούρκο Πρέσβη στο Λονδίνο, να ξεκινήσουμε πρώτα να πείσουμε εκείνον να δεχθούν τη επιδιόρθωση…».

 

Γι’ αυτό και είχαν προτείνει στους Κληρίδη και Ντενκτάς να συζητούσαν το θέμα και ότι γινόταν κακός χειρισμός του Αεροδρομίου Ακρωτηρίου και πως διεθνείς αεροπορικές εταιρείες ζητούσαν τη χρήση του Αεροδρομίου Λευκωσίας. Επειγόντουσαν για την επαναλειτουργία του. Ήλπιζαν στη συμμετοχή των δύο άλλων (Ελλάδας/Τουρκίας), αλλιώς το Λονδίνο σκεπτόταν σοβαρά να προχωρήσει μονομερώς για τις διορθώσεις…

Παράλληλα (24.9.74), η Βρετ. Υπ. Αρμοστεία στη Λευκωσία εκτιμούσε ότι ο μεν Γλ. Κληρίδης αναμενόταν θετικός για μονομερή ενέργεια από τη Βρετανία, ο δε Ντενκτάς αρνητικός. Αντιλαμβανόταν (έγραψε ο Υπ. Αρμοστής) την ανυπομονησία του Υπ. Άμυνας για αποσυμφόρηση του Ακρωτηρίου και, βέβαια, οι Ελληνοκύπριοι ανυπομονούσαν ιδιαίτερα να επαναλειτουργήσει το Αεροδρόμιο, όμως, «όπως βλέπουμε τα πράγματα από εδώ, υπάρχουν σημαντικά μειονεκτήματα να προχωρήσουμε με μονομερείς επιδιορθώσεις», τόνισε…

Τουρκοκυπριακές αντιδράσεις

Την ίδια μέρα (24.9.74) ο τουρκοκυπριακός Τύπος δημοσίευσε επικριτικές δηλώσεις του Οσμάν Ορέκ εναντίον των Βρετανών «για την άδεια που έδωσαν στην ελληνοκυπριακή διοίκηση να χρησιμοποιεί τη Βάση Ακρωτηρίου ως πολιτικό αεροδρόμιο» και ότι αυτό «παραβίαζε τη Σύμβαση της Γενεύης καθώς και τις πρόνοιες της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης, γιατί βάσει των προνοιών της η βρετανική κυβέρνηση δεν είχε δικαίωμα να χρησιμοποιεί το αεροδρόμιο στις Βάσεις ως εμπορικό ή πολιτικό αεροδρόμιο. Η Βρετανία έκανε διάκριση εις βάρος των Τούρκων…».

Αρνητική η στάση του ΟΗΕ

Δεν έφταναν όμως τα τουρκικά εμπόδια, βρήκαν και διστακτική τη Γραμματεία του ΟΗΕ, σύμφωνα με τηλεγράφημα της βρετανικής αποστολής στη Νέα Υόρκη προς το Φόρεϊν Όφις, επίσης 24.9.1974, η οποία έγραψε:

«…Δράση για επιδιορθώσεις θα χρειαστεί την έγκριση του ΟΗΕ, εφόσον η ΟΥΝΦΙΚΥΠ ελέγχει το Αεροδρόμιο. Επομένως τα ΗΕ θα μοιραστούν την κριτική, αν ένα από τα μέρη φέρει ένσταση στη βρετανική ενέργεια. Και τα ΗΕ φοβούνται για σοβαρή τουρκική αντίδραση, αν και δεν αναμένουν να φθάσει στη χρήση βίας…».

Βέβαια, τέτοια άρνηση αναμενόταν μόνο από την Άγκυρα. Εν συντομία, η Γραμματεία του ΟΗΕ τούς επιβεβαίωσε ότι η έγκριση των μερών ήταν αναγκαία για το ξεκίνημα των εργασιών…

Τελικά, η κύρια αιτία εναντίον της μονομερούς ενέργειας του Λονδίνου δεν ήταν άλλη από τη δική του διαιρετική πολιτική! Εφόσον εκείνο ήταν που πρωτοστάτησε στη επιβολή της δι-ζωνικής, δι-κοινοτικής ομοσπονδίας από τις 16 Αυγούστου 1974 και οι Τούρκοι ζητούσαν όσα ακριβώς είχαν συμφωνήσει με το Λονδίνο! Η ομοσπονδιακή διαχείριση του Αεροδρομίου Λευκωσίας που ζητούσαν, βασιζόταν στην πολιτική της ΔΔΟ…

Οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων συζήτησαν την επαναλειτουργία του Διεθνούς Αεροδρομίου Λευκωσίας αρχές του 1975. Η επαναλειτουργία του συμφωνήθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις στη Βιέννη 28/4 – 3/5/75, όμως η μεικτή επιτροπή που συστάθηκε για το θέμα δεν έφερε αποτέλεσμα. Εν τω μεταξύ και η ΚΚ είχε απορρίψει την τουρκική ομοσπονδιακή διαχείριση του Αεροδρομίου. Μεταξύ 1993-94 νέες προσπάθειες για συμφωνία επαναλειτουργίας του και «για τις δύο κοινότητες», με τα λεγόμενα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, δεν έγιναν δεκτές…

Εν τω μεταξύ, στις 8 Φεβρουαρίου 1975 ξεκίνησε τη λειτουργία του το νέο «προσφυγικό» Αεροδρόμιο της ΚΔ, στη Λάρνακα, με αποτέλεσμα το Αεροδρόμιο Λευκωσίας να βρίσκεται για 48 χρόνια στη σημερινή του κατάσταση…

Ένα από τα αεροπλάνα 3 Trident 2E της Hawker Siddeley των Κυπριακών Αερογραμμών, που αγοράστηκε από τις ΚΑ τον Ιούνιο του 1972 από την ΒΕΑ (Βρετανικές Ευρωπαϊκές Αερογραμμές) και πήρε αρ. εγγραφής 5B-DAC και κτυπήθηκε από τους τουρκικούς βομβαρδισμούς το 1974, διασώθηκε μετά από εκτεταμένη δουλειά από μηχανικούς των Βρετανικών Αερογραμμών και μεταφέρθηκε πίσω στο ΗΒ το 1977. Σήμερα βρίσκεται στο Daxford Aviation Society (a partner organisation of the Imperial War Museum), αφού ανακαινίστηκε και βάφτηκε πλήρως ως αεροπλάνο της ΒΕΑ και πήρε την αρχική του βρετανική εγγραφή ως G-AVFB.

Η διαδρομή του μετά την ανακαίνισή του με φωτογραφία εδώ.

simerini.sigmalive.com