Γράφει ο Παναγιώτης Παύλος

Ανήμερα της δημοσίευσης όσων είπε ο Αχμέτ Νταβούτογλου σε συνέντευξή του στην Καθημερινή της Κυριακής (14 Ιουνίου 2026), επεσήμανα την ανάγκη να καταστεί σαφές στην ελληνική κοινή γνώμη τί απαιτεί και επιδιώκει η Τουρκία από την Ελλάδα, σύμφωνα με τον Νταβούτογλου, και πώς η «Γαλάζια Πατρίδα» έχει μεθοδευθεί ως η επί του πεδίου νεοθωμανική αναθεωρητική αξίωση εις βάρος του ελλαδικού και Κυπριακού Ελληνισμού.

Οι Διερευνητικές Επαφές και η επίσημη αφήγηση της «τεχνικής διαδικασίας»

 Ωστόσο, δύο ημέρες αργότερα, στην εκπομπή του Γιώργου Σαχίνη, τόνισα ότι το πλέον αποκαλυπτικό σημείο όσων είπε ο πρώην Πρωθυπουργός της Τουρκίας δεν αφορά ούτε τη «Γαλάζια Πατρίδα», ούτε το ζήτημα της επέκτασης των ελληνικών ΕΧΥ και το τουρκικό casus belli, ούτε καν την περιβόητη φράση του για «το κοινό Αιγαίο». Αφορά κατ᾽ εξοχήν τις Διερευνητικές Επαφές. Δηλαδή, το ερώτημα: «Τί ακριβώς συζητούν οι ελληνικές κυβερνήσεις με την Τουρκία επί 25 χρόνια;». Και εξηγούμαι.

Επί δεκαετίες οι ελληνικές κυβερνήσεις, και δη το διακομματικό και διακυβερνητικό μπλοκ του κατευνασμού και του φοβικού μινιμαλισμού, παρουσίαζαν τις Διερευνητικές ως ένα τεχνικό μηχανισμό επικοινωνίας. Μια διαδικασία, δηλαδή, χαμηλής πολιτικής έντασης, που λειτουργούσε ως απαραίτητος δίαυλος ελληνοτουρκικού διαλόγου δίχως όμως να παράγει δεσμεύσεις και να προδικάζει αποτελέσματα, πολλώ δε μάλλον δίχως να διαμορφώνει τετελεσμένα. Τουλάχιστον, αυτό έλεγαν.

Ωστόσο, οι αναρίθμητες δηλώσεις θεσμικών και μη θιασωτών των Διερευνητικών Επαφών, πολιτικών και τεχνοκρατών, αιρετών και εξωκοινοβουλευτικών, και λοιπών προσώπων με ενεργό ανάμιξη σε αυτές, καθώς και διαφόρων θεωρητικών, αναλυτών, δημοσιογράφων, και λοιπών εκπροσώπων του λόμπι του κατευνασμού, μαρτυρούν μια διαφορετική πραγματικότητα που τόσο ο γράφων όσο και πολλοί άλλοι έχουν συστηματικά επισημάνει.

Δεν σκοπεύω επί του παρόντος να απαριθμήσω όλα όσα ελπίζω κάποτε να συγκεντρωθούν σε επίκαιρη έκδοση με τίτλο: «Το Αλφαβητάρι του Κατευνασμού στα Ελληνοτουρκικά: Απάνθισμα μειοδοτικών θέσεων στον ελληνικό δημόσιο λόγο κατά τον 21^ο αιώνα». Εν προκειμένω αυτό που με απασχολεί είναι η τελείως «διαφορετική πραγματικότητα» που έρχεται να αποκαλύψει με τις διατυπώσεις του στην Καθημερινή ο πρώην Πρωθυπουργός και πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας.

Οι τέσσερις λέξεις του Νταβούτογλου που αλλάζουν το ερώτημα

 Ο Νταβούτογλου δεν μίλησε για γενικές συζητήσεις μεταξύ των δύο χωρών, ούτε για απλή ανταλλαγή απόψεων, ή θεωρητικές προσεγγίσεις και διερευνήσεις. Προέβη σε δημόσια παραδοχή τεσσάρων παραμέτρων που εξ όσων είμαι σε θέση να θυμάμαι επιβεβαιώνονται για πρώτη φορά τόσο ρητά και κατηγορηματικά από την τουρκική πλευρά.

Οι λέξεις-κλειδιά του Νταβούτογλου, «ιδιωτικές συνομιλίες», «χάρτες», «δικαιώματα προσδιορισμένα μεταξύ των δύο πλευρών», και «σημαντική πρόοδος», είναι εξαιρετικά βαριές διατυπώσεις που αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς προέρχονται όχι από κάποιο δημοσιογράφο ή αναλυτή, αλλά από έναν άνθρωπο που συν τοις άλλοις υπήρξε κεντρικός διαμορφωτής της τουρκικής στρατηγικής στον 21^ο αιώνα.

Οι χάρτες δεν είναι ουδέτερα τεχνικά εργαλεία

Προτού προχωρήσω, ας μου επιτραπεί να επισημάνω κάτι περί χαρτών. Οι χάρτες δεν είναι ουδέτερα τεχνικά εργαλεία. Στα Ελληνοτουρκικά, κάθε χάρτης ενσωματώνει πολιτικές παραδοχές. Η κάθε γραμμή που χαράσσεται πάνω σε ένα χάρτη προϋποθέτει μια ορισμένη αντίληψη περί κυριαρχίας, δικαιοδοσίας, και κατανομής δικαιωμάτων, η οποία και αντικατοπτρίζεται στην εκάστοτε τέτοια χάραξη. Επομένως, ας έχουμε υπόψη ότι ο Νταβούτογλου δεν μιλά για θεωρητικές συζητήσεις, αλλά για συγκεκριμένες αποτυπώσεις.

Το βασικό ερώτημα: τι ακριβώς συζητούσαν οι Διερευνητικές;

Από κει και πέρα, σαφώς, οι δηλώσεις ενός Τούρκου πολιτικού δεν συνιστούν αδιαμφισβήτητη περιγραφή της πραγματικότητας, ιδίως όταν γνωρίζουμε τους συνήθεις μηχανισμούς της τουρκικής προπαγάνδας. Αυτό όμως δεν αρκεί για να παρακαμφθούν τα ακόλουθα κρίσιμα ερωτήματα:

Τί ακριβώς εννοεί ο πρώην Πρωθυπουργός της Τουρκίας; Σε ποιούς χάρτες αναφέρεται; Ποιά δικαιώματα θεωρεί ότι «προσδιορίστηκαν»; Ποιά ήταν η φύση της προόδου την οποία επικαλείται; Και κυρίως: Γιατί η ελληνική κοινωνία δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτε για μια διαδικασία που διήρκεσε περισσότερο από δύο δεκαετίες και αφορά, όπως διαφαίνεται, τον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών;

Στο τελευταίο ερώτημα ιδίως, έχει κατά καιρούς δοθεί ως απάντηση η επίκληση της εμπιστευτικότητας, ότι δηλαδή καμία σοβαρή διαπραγμάτευση δεν διεξάγεται δημοσίως. Αντιπαρερχόμενος ωστόσο την προβληματικότητα που η ομολογία περί ύπαρξης διαπραγματεύσεων ευθύς εξαρχής ενέχει, θέλω να σταθώ σε μια κρίσιμη λεπτομέρεια.

Η διακριτικότητα η οποία διασφαλίζει ενδεχομένως τις προϋποθέσεις μιας παραγωγικής συζήτησης δεν μπορεί να συνεπάγεται τη διαμόρφωση ενός πλαισίου ακύρωσης και εκμηδενισμού της δημόσιας λογοδοσίας σε ζητήματα τόσο κρίσιμα όπως τα Ελληνοτουρκικά. Υπό την έννοια αυτή, οι δηλώσεις Νταβούτογλου επαναφέρουν με ένταση ένα ερώτημα που επί χρόνια τίθεται από αμερόληπτους Έλληνες αναλυτές και ειδικούς, το οποίο σκοπίμως κάποιοι επιχειρούν να θέσουν στο περιθώριο:

Ποιό ακριβώς ήταν το αντικείμενο των Διερευνητικών Επαφών;

Διότι αν πράγματι υπήρχαν χάρτες, αν συζητούνταν συγκεκριμένες αποτυπώσεις δικαιωμάτων και αν είχε επιτευχθεί «σημαντική πρόοδος», τότε δεν μιλάμε για απλή ανταλλαγή απόψεων, αλλά για μια διαδικασία που κατά την τουρκική τουλάχιστον αντίληψη είχε αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και το πρώτο μεγάλο πολιτικό πρόβλημα που αναδεικνύει η συνέντευξη Νταβούτογλου.

Επί ένα τέταρτο του αιώνα, η ελληνική κοινή γνώμη καλούνταν να εμπιστευθεί ότι όλα βαίνουν καλώς, ότι οι Διερευνητικές είναι απλώς ένας δίαυλος επικοινωνίας, ότι δεν παράγονται δεσμεύσεις και ότι δεν τίθεται κανένα ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η εικόνα όμως που περιγράφει ο Τούρκος θεωρητικός του Στρατηγικού Βάθους είναι εντελώς διαφορετική. Μιλά για μια διαδικασία που μόνον αδιάφορη και ουδέτερη δεν μπορεί να θεωρηθεί, καθώς η ελληνική πλευρά φέρεται να έχει συμβάλει στη σημείωση προόδου επί μιας συζήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων που, κατά τον ίδιο, είχε αποτυπωθεί σε χάρτες και είχε οδηγήσει στον προσδιορισμό ορισμένων δικαιωμάτων μεταξύ των δύο πλευρών.

Οι παράμετροι που θέτει ο Νταβούτογλου με αυτές τις παραδοχές του είναι καίριες. Διότι, αν ο ίδιος είναι ανακριβής, η Αθήνα και η ελληνική κυβέρνηση οφείλουν να το πουν, να τον καταγγείλουν δηλαδή, να τον διαψεύσουν. Αν όμως είναι ακριβής, τότε η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει να εξηγήσει στην ελληνική κοινή γνώμη τί ακριβώς συνέβη. Όσο η ελληνική κυβέρνηση σιωπά, επιτρέποντας σε εκφραστές του λόμπι του κατευνασμού να χειρίζονται διάφορες διαρροές προς εξυπηρέτηση συμφερόντων και αντιλήψεων που δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκην με την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, τόσο εκχωρεί αποκλειστικά στην τουρκική πλευρά το δικαίωμα της ερμηνείας. Και αυτό μας φέρνει στο σημείο ακριβώς στο οποίο η συνέντευξη Νταβούτογλου αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά.

Από τον διάλογο στη διαπραγμάτευση: το πολιτικό πρόβλημα της Αθήνας

Επί δύο και πλέον δεκαετίες ανδρώθηκε στην Αθήνα μια ολόκληρη σχολή σκέψης η οποία αντιμετώπιζε τα Ελληνοτουρκικά πρωτίστως ως πρόβλημα ελλείμματος διαλόγου. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η ένταση στο Αιγαίο δεν οφείλεται σε αδιανόητες πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις, μονομερείς και αναθεωρητικές, που αμφισβητούν ευθέως την ελληνική εθνική κυριαρχία και επιβουλεύονται την ίδια την ύπαρξη του ελληνικού κράτους, αλλά στην αδυναμία των δύο πλευρών να οικοδομήσουν επαρκή εμπιστοσύνη, να αναζητήσουν δημιουργικές λύσεις και να επενδύσουν σε ένα διαρκή πολιτικό διάλογο!

Μέσα σε αυτό το κλίμα και τρόπο σκέψης αναπτύχθηκε σταδιακά ένα ολόκληρο λεξιλόγιο κατευνασμού, το οποίο οι διακομματικοί και υπερκομματικοί εκφραστές του έχουν διανθίσει με πληθώρα ευφυολογημάτων. Σταχυολογώ ενδεικτικά: «Θάλασσα που ενώνει», «Κοινός χώρος», «Αμοιβαία συμφέροντα», «Δύο πλευρές του Αιγαίου», «Ιστορικός συμβιβασμός», «Τουρκικά παράλια του Αιγαίου», «Το Αιγαίο δεν είναι γαλάζια λίμνη», «Έντιμος συμβιβασμός», και ούτω καθεξής. Οι έννοιες αυτές μάλιστα παρουσιάζονται διαρκώς ως εκφράσεις ρεαλισμού και πολιτικής ωριμότητας.

Έρχεται όμως εκ νέου τώρα ο Νταβούτογλου και μας υπενθυμίζει ότι, ενώ στην Αθήνα συζητούσαμε συχνά πώς θα προσαρμοσθεί η Ελλάδα σε μια νέα εποχή συνεννόησης, η Άγκυρα ουδέποτε εγκατέλειψε τις βασικές στρατηγικές επιδιώξεις της. Δεν έχει μεταβάλει ούτε κατ᾽ ελάχιστον τις θέσεις της, ούτε για το Αιγαίο, ούτε για τη Θράκη, ούτε για την Κύπρο, ούτε για την Ανατολική Μεσόγειο. Μάλιστα, όλα αυτά συνιστούν πυλώνες της τουρκικής στρατηγικής θεώρησης του ευρύτερου γεωπολιτικού χώρου.

Οπότε, ο πρώην Πρωθυπουργός της Τουρκίας εμφανίζεται εκ νέου να θεωρεί αυτονόητο ότι οι ελληνικές θέσεις μπορούν να τεθούν στο τραπέζι μιας πολιτικής διαπραγμάτευσης, ακριβώς επειδή, κατ᾽ αυτόν, τοιούτο ήταν το πνεύμα μέσα στο οποίο κινήθηκαν επί χρόνια οι Διερευνητικές. Και ξέρετε ποιό είναι το τραγικό στοιχείο σε όλο αυτό; Ότι όχι μόνον δεν μπορεί κανείς να τον διαψεύσει, αλλά ενισχύεται στα λεγόμενά του από δημόσιες τοποθετήσεις Ελλήνων αξιωματούχων.

Από τον Παπανδρέου στον Αποστολίδη: οι ελληνικές παραδοχές

Οι δηλώσεις Νταβούτογλου αποκτούν ακόμη περισσότερη σημασία, αν συνδυαστούν με παλαιότερες τοποθετήσεις του Γιώργου Παπανδρέου. Ο Έλληνας πρώην Πρωθυπουργός έχει υποστηρίξει δημοσίως ότι το 2003 οι δύο πλευρές είχαν φτάσει πολύ κοντά σε σύμπτωση απόψεων. Κι επομένως, όταν η ελληνική πλευρά μιλά για «σχεδόν συμφωνία» και ο Νταβούτογλου για «σημαντική πρόοδο», η ανάγκη διευκρινίσεων καθίσταται ακόμη μεγαλύτερη.

Επιπλέον, θυμίζω στον αναγνώστη, δήλωση του επικεφαλής της ελληνικής πλευράς των τελευταίων κύκλων των Διερευνητικών Επαφών, πρέσβη επί τιμή και πρώην αρχηγού της ΕΥΠ, Παύλου Αποστολίδη. Ο οποίος σε συνέντευξή του στην Καθημερινή της Κυριακής 3 Νοεμβρίου 2024, δήλωνε αναφορικά με την επέκταση των ελληνικών εθνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια (ή τη μέση γραμμή) τα εξής: «Νομικά είναι εφικτό, αλλά αν γίνει, τότε δεν θα υπάρχει περιεχόμενο συζήτησης για την υφαλοκρηπίδα, διότι δεν θα υπάρχει πλέον υφαλοκρηπίδα για να συζητηθεί. Αν πάμε παντού στα 12 μίλια τότε κλείνει όλο το Αιγαίο, γίνεται σχεδόν ολόκληρο ελληνικά χωρικά ύδατα και υφαλοκρηπίδα και μένει για την Τουρκία μόνο ένα περίπου 5%. Άρα, σε αυτή την περίπτωση, δεν έχει νόημα κάποιο συνυποσχετικό γι᾽ αυτό το 5%».

Ενώ σε άλλο σημείο της ίδιας συνέντευξης αναφέρει ότι: «γινόταν μια άτυπη ανταλλαγή απόψεων για τα σημεία που η όποια επέκταση πέραν των 6 μιλίων εκατέρωθεν θα μπορούσε να συναντήσει θετική υποδοχή ή ενδεχόμενες αντιρρήσεις από τη μια ή την άλλη χώρα». Και προσθέτει: «Όσον αφορά στην Ελλάδα, θα μπορούσαμε στη συνέχεια να προχωρήσουμε μονομερώς στην τμηματική επέκταση, αλλού στα 8, αλλού στα 10 και αλλού στα 12 μίλια, εφόσον θα υπήρχε ανταπόκριση και από την άλλη πλευρά».

Αν τώρα, αντιπαραβάλει κανείς τις διατυπώσεις Νταβούτογλου στη συνέντευξη της περασμένης Κυριακής με τις θέσεις της ελληνικής πλευράς όπως διατυπώθηκαν ανωτέρω δια στόματος Αποστολίδη, διαπιστώνει όχι μόνον τον κοινό παρονομαστή τους, αλλά κυρίως ότι ο Νταβούτογλου ερμηνεύει και επαληθεύει πράγματα που αφορούν όχι την Άγκυρα, αλλά την Αθήνα.

Το κυριότερο που αφορά στην Αθήνα είναι κάτι που δυστυχώς δεν το κρύβει ούτε η ελληνική πλευρά: ότι η άσκηση της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας και των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτήν περνά από την αποδοχή των τουρκικών θέσεων ως αφετηρία διαπραγμάτευσης! Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της συνεχούς αναφοράς Νταβούτογλου σε «κοινά συμφέροντα», «πολιτική βούληση», «αμοιβαία κατανόηση» και «ιδιωτικές συνομιλίες», «δικαιώματα και ευθύνες στο Αιγαίο» που έχουν «τόσο η Τουρκία όσο και η Ελλάδα».

Πίσω από μια γλώσσα φαινομενικά συμφιλιωτική κρύβεται το κρίσιμο γεγονός ότι οι Διερευνητικές ήταν το πλαίσιο θεμελίωσης για την Ελλάδα των βασικών τουρκικών παραδοχών. Παραδοχές οι οποίες, όπως μαρτυρά και ο Έλληνας επικεφαλής Πρέσβης Αποστολίδης, είχαν ήδη γίνει δεκτές ως νόμιμο σημείο εκκίνησης.

Το ερώτημα που μένει στην Αθήνα: στρατηγική συνέπεια ή στρατηγική αυταπάτη;

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, το πολύτιμο εξαγόμενο των όσων επαναδιατύπωσε ο Νταβούτογλου στην Καθημερινή, δεν αφορά την Τουρκία, η οποία εξάλλου σπανίως αποκρύπτει τις στρατηγικές της επιδιώξεις. Αφορά πρωτίστως τις αυταπάτες που καλλιεργήθηκαν επί χρόνια στην ελληνική δημόσια σφαίρα και επιχειρήθηκε να επιβληθούν στην ελληνική κοινή γνώμη ως πατριωτικό καθήκον πατριωτικών κυβερνήσεων. Ότι δηλαδή, η διαρκής συζήτηση αρκεί για να μεταβάλει τις τουρκικές επιδιώξεις. Ή ότι η καλή θέληση μπορεί να υποκαταστήσει τους συσχετισμούς ισχύος. Ή ότι το πρόβλημα είναι ο ελληνικός «μαξιμαλισμός» (βλ. Χρήστος Ροζάκης) και όχι οι διακηρυγμένες τουρκικές διεκδικήσεις. Ο Νταβούτογλου έρχεται να μας υπενθυμίσει ακριβώς το αντίθετο. Ότι δηλαδή, οι τουρκικές θέσεις παραμένουν αμετάβλητες. Και άρα, το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα έχει τη διάθεση να αποκτήσει την ίδια στρατηγική συνέπεια με την Τουρκία.

Επιπλέον, καθίσταται σαφές ότι οι αναφορές Νταβούτογλου σε «χάρτες» αποκαλύπτουν την ύπαρξη μιας διαχρονικής συζήτησης που ενδέχεται να έχει θεμελιώσει τη λογική συνδιαχείρισης και κατανομής δικαιωμάτων στο Αιγαίο, για την οποία ο ίδιος ο πρώην Πρωθυπουργός της Τουρκίας είπε, βεβαίως, ότι δεν θα είναι 50-50. Θυμίζω, στο σημείο αυτό, και προκειμένου ο αναγνώστης να διαπιστώσει το εύρος της ταύτισης θέσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, τη σχετική δήλωση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στον Αλέξη Παπαχελά: «Οι βασικές παράμετροι μιας Συμφωνίας είναι απλές, πάρα πολύ απλές. Η υφαλοκρηπίδα θα μοιραστεί λογικά. Εμείς θα πάρουμε το μεγάλο μέρος, οι Τούρκοι θα πάρουν το μικρό. Και περίπου θα έχουμε συμφωνήσει, και θα αφήσουμε το Δικαστήριο να τη χαράξει τη γραμμή».

Ασφαλώς, από τις προ εικοσαετίας περίπου εκτιμήσεις του πατέρα του σημερινού Έλληνα Πρωθυπουργού μέχρι την επιβεβαίωσή τους προχθές από τον Νταβούτογλου μεσολαβεί μια απόσταση για την οποία η ελληνική κοινωνία γνωρίζει ελάχιστα. Η Τουρκία, στο κάτω της γραφής, είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί μαζί της, λέει και επιδιώκει τα ίδια πράγματα επί δεκαετίες.

Επομένως, το ερώτημα είναι αν στην Ελλάδα υπήρξε ποτέ αντίστοιχη στρατηγική διαύγεια, αντίστοιχη συνέχεια και αντίστοιχη ειλικρίνεια απέναντι στους Έλληνες πολίτες για το τι ακριβώς συζητείται, τι ακριβώς έχει τεθεί υπό μυστική διαπραγμάτευση (ο Νταβούτογλου μιλά για ιδιωτικές συζητήσεις), και ποια είναι τα όρια πέρα από τα οποία μια εθνική θέση παύει να είναι διαπραγματεύσιμη.

Διότι η δημοκρατία προϋποθέτει ενημερωμένους πολίτες και όχι μόνον ενημερωμένους διαπραγματευτές. Όπως ακριβώς η εθνική κυριαρχία προϋποθέτει την άσκησή της ως χρέος ιερό και όχι απλώς την επίκλησή της ως δικαίωμα δικανικό. Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα που αφήνει πίσω της η συνέντευξη Νταβούτογλου.

πηγή: newsbreak.gr

Δρ. Ηρακλής Γωνιάδης, Οικονομολόγος

Η αποτυχία της Γερμανίας να εκλεγεί ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας έναντι της Αυστρίας και της Πορτογαλίας, αποτελεί αφορμή για μια ευρύτερη αξιολόγηση της στάσης και της συμπεριφοράς της στο πλαίσιο της Ε. Ένωσης. Στάση η οποία συνέβαλε στην απομάκρυνση της προοπτικής συγκρότησης μιας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Κρατών (European Federation of States–EFS) συνεπεία της οποίας η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), αντί να εξελιχθεί σε μια πολιτική συμπολιτεία, κατέληξε στον σημαντικό περιορισμό ακόμη και αυτών των ωφελειών της οικονομικής αλληλεξάρτησης.

Οφέλη τα οποία ανακύπτουν υπό την προϋπόθεση μιας ισορροπίας μεταξύ αποδοτικότητας απορρέουσας από την ανοιχτή πρόσβαση στις αγορές και τους πόρους, και ανθεκτικότητας ή στρατηγικής αυτονομίας στηριζόμενης στην ποικιλομορφία και την ύπαρξη εναλλακτικών επιλογών και εφεδρειών. Μια τέτοια ισορροπία απαιτεί στρατηγικές διαφοροποιημένων σχέσεων ικανών να διατηρούν τα πλεονεκτήματα της αλληλεξάρτησης, περιορίζοντας, ταυτόχρονα, τους σχετικούς κινδύνους οι οποίοι είναι πιθανόν να κρύβονται στην επιδίωξη μιας αυτάρκειας ως συνέπεια εκφυλισμού της αυτονομίας σε αλαζονεία και της απομόνωσης και άρνησης της πραγματικότητας· ιδιαίτερα στην τρέχουσα υπέρρευστη περίοδο.

Με άλλα λόγια, τα οικονομικά της αλληλεξάρτησης περιγράφουν ένα σύστημα αμοιβαίας εξάρτησης μεταξύ οικονομικών δρώντων (ατόμων, επιχειρήσεων, κρατών ή περιφερειών) στο οποίο οι αποφάσεις και οι επιδόσεις του καθενός επηρεάζουν άμεσα τους υπόλοιπους μέσω του εμπορίου, των κεφαλαιακών ροών, της τεχνολογίας, της εργασίας και της πληροφορίας. Η αλληλεπίδραση αυτή διαμορφώνει μια δομική πραγματικότητα στην οποία το κόστος της αποσύνδεσης καθίσταται ιδιαίτερα υψηλό αναδεικνύοντας, ταυτόχρονα, ότι η ευημερία κάθε κοινωνίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με εκείνη των εταίρων και των γειτόνων της. Υπό την οπτική αυτή, η μεγάλη πρόκληση του μέλλοντος δεν έγκειται στην απομόνωση, αλλά στη δημιουργία ανθεκτικότερων, ευφυέστερων και αμοιβαία επωφελών δικτύων συνεργασίας. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η κινεζική στρατηγική διεθνούς συνεργασίας η οποία επιδιώκει την ενίσχυση των σχέσεων με άλλες χώρες μέσω της χρηματοδότησης έργων υποδομής βελτίωσης της καθημερινότητας των πολιτών τους, επενδύοντας στην εξίσωση «Δίνω + Δίνεις = Παίρνουμε» κατά την οποία η αμοιβαία προσφορά δημιουργεί κοινό όφελος.

Η πολιτική της οικονομικής αλληλεξάρτησης βρίσκεται πλησιέστερα προς την αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης δεδομένου ότι η πρώτη αποτελεί την υλική βάση της συνεργασίας και η δεύτερη τον συνεκτικό δεσμό διασφάλισης της σταθερότητας, της συνοχής και της δίκαιης λειτουργίας του συστήματος. Η μεταξύ τους σύνδεση είναι και λειτουργική και πολιτική καθώς η οικονομική αλληλεξάρτηση προϋποθέτει την ύπαρξη ενός πλέγματος κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης ικανού να αποτρέπει τις ανισορροπίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποσταθεροποίηση ή κατάρρευση του οικονομικού συστήματος, ενώ η κοινωνική αλληλεγγύη εκφράζει την πολιτική και ηθική επιλογή για τον τρόπο κατανομής του συλλογικά παραγόμενου πλούτου.

Όταν, όμως, η οικονομική αλληλεξάρτηση μεταπίπτει σε μια στενά ωφελιμιστική λογική κυριαρχούν η κερδοσκοπία και οι ασύμμετρες σχέσεις ισχύος, όπως υποστήριξαν πολλοί αναλυτές ότι συνέβη κατά τη διαχείριση της «ελληνικής κρίσης χρέους» και την επιβολή των μνημονιακών πολιτικών. Επιπλέον, όταν η αμοιβαία εξάρτηση εκλαμβάνεται από τις εμπλεκόμενες πλευρές ως απειλή και όχι σαν πηγή κοινών ωφελειών, ενισχύονται οι τάσεις προστατευτισμού, οικονομικού απομονωτισμού και εθνικισμού, υπονομεύοντας τόσο την οικονομική συνεργασία όσο και την κοινωνική συνοχή.

Σε ό,τι αφορά στην Ε. Ένωση, η πολιτική της αλληλεξάρτησης και της εξ αυτής απορρέουσας αλληλεγγύης φαίνεται να έχει περιοριστεί λόγω της συχνά επικρατούσας αντίληψης ότι οι πολιτικές οι οποίες εξυπηρετούν τα γερμανικά συμφέροντα ταυτίζονται με το ευρωπαϊκό συμφέρον στο σύνολό του. Η αυξημένη επιρροή της Γερμανίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων έχει οδηγήσει πολλούς αναλυτές να υποστηρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές αντανακλούν, σε σημαντικό βαθμό, τις οικονομικές της προτεραιότητες. Κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης (σημαντικό μέρος του οποίου φορτώθηκε η «πτωχή πλην τίμια Ελλάς»), η έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία, τη σταθερότητα των τιμών και τις πολιτικές λιτότητας συνέβαλε στην προστασία της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και των συμφερόντων των πλεονασματικών οικονομιών του ευρωπαϊκού πυρήνα με σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος σε χώρες της περιφέρειας (Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα) εντείνοντας τις ανισότητες εντός της Ένωσης.

Παράλληλα, η συμμετοχή της Γερμανίας στη Νομισματική Ένωση της επέτρεψε να επωφεληθεί από ένα κοινό νόμισμα το οποίο, κατά την άποψη πολλών οικονομολόγων, διατήρησε την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών της σε επίπεδα υψηλότερα εκείνων που θα επέτρεπε το γερμανικό μάρκο, συμβάλλοντας στη δημιουργία και διατήρηση μεγάλων εμπορικών πλεονασμάτων και στην περαιτέρω ενίσχυση της βιομηχανικής της βάσης. Αντίστοιχα, οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την ενεργειακή μετάβαση, τις μεταφορές και τη βιομηχανική στρατηγική έχουν συχνά επικριθεί ως ευνοϊκές προς το παραγωγικό πρότυπο της γερμανικής οικονομίας, ενώ η ενεργειακή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω του αγωγού Nord Stream θεωρήθηκε από αρκετούς εταίρους ως επιλογή η οποία παρήγαγε ασύμμετρα οφέλη και κινδύνους.

Σήμερα, η συζήτηση μετατοπίζεται στην ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική και στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανίας, όπως το πρόγραμμα SAFE, αναδύοντας το κρίσιμο ερώτημα του κατά πόσον οι πρωτοβουλίες αυτές υπηρετούν μια πραγματικά κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας ή αναπαράγουν υφιστάμενες ανισορροπίες ισχύος και βιομηχανικής ανάπτυξης στο εσωτερικό της Ένωσης. Η απάντηση του ερωτήματος θα επηρεάσει καθοριστικά τη μελλοντική συνοχή και νομιμοποίηση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος καθώς παραμένει ανοικτό το ζήτημα σε ποιο βαθμό οι ευρωπαϊκές κοινωνίες θα ήταν διατεθειμένες να επωμιστούν το κόστος μιας μακροχρόνιας στρατηγικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία (τον νέο «μπαμπούλα» μετά τον covit) εφόσον δεν έχουν προηγουμένως διασφαλισθεί όροι ισότιμης κατανομής των ωφελειών και των βαρών μεταξύ των μελών.

Οι παρεμβάσεις της Γερμανίας στα τεκταινόμενα της ΕΕ δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν πλήρως αμερόληπτες μιας και, πρωτίστως, διαμορφώνονται με γνώμονα τις ανάγκες, τις προτεραιότητες και τα συμφέροντα της δικής της οικονομίας και κοινωνίας. Ως ισχυρότερη οικονομία αντιλαμβάνεται συχνά τον ρόλο της μέσα από το πρίσμα της «ηγετικής ευθύνης» και της προστασίας των εθνικών της συμφερόντων. Ενθυμούμενη δε, κατά περίπτωση, ότι η ευημερία της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σταθερότητα, την επιτυχία της ενιαίας αγοράς και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, προχωρεί σε κάποιες παραχωρήσεις όπως αυτή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μετά την «πανδημία».

Η ενδεχόμενη μετεξέλιξη της Ε. Ένωσης σε μια πλήρως συγκροτημένη Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία, κατά το πρότυπο άλλων ομοσπονδιακών πολιτειών (π.χ., ΗΠΑ), θα ήταν δυνατόν να μεταβάλει ουσιαστικά το υφιστάμενο πλαίσιο ισχύος και λήψης αποφάσεων καθώς η θεσμική ισχύς των ομοσπονδιακών οργάνων θα αντιστάθμιζε την υπέρμετρη επιρροή των οικονομικά ισχυρότερων. Σε ένα τέτοιο θεσμικό περιβάλλον η επιρροή των ισχυρών κρατών-μελών δεν θα εξαφανιζόταν αλλά θα ασκούνταν, κυρίως, μέσω των ομοσπονδιακών θεσμών και των δημοκρατικά νομιμοποιημένων μηχανισμών διακυβέρνησης. Κατά συνέπεια, οι εθνικές προτεραιότητες θα ενσωματώνονταν περισσότερο σε ένα κοινό πολιτικό πλαίσιο περιορίζοντας τις μονομερείς παρεμβάσεις και ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη συλλογική λήψη αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δυστυχώς, η νέα τριανδρία (Μερτς. Μακρόν κα Στάρμερ) δεν προοιωνίζει κάποια καλύτερη εξέλιξη για όλους εμάς τους πληβείους.

occrp.org

Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται στην Αλβανία εναντίον της ανάπτυξης ενός πολυτελούς ξενοδοχειακού συγκροτήματος, το οποίο έχει υποστηριχθεί από τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Οι εισαγγελείς ερευνούν ένα πρόσωπο που πούλησε γη για το προτεινόμενο έργο.

Φωτογραφία εξωφύλλου: Vlasov Sulaj/NurPhoto/NurPhoto μέσω AFP

Ρεπορτάζ:
Lindita Cela

Δημοσιεύθηκε επίσης από τους συνεργάτες μας Follow The Money, στην Ολλανδία, στα ολλανδικά, και SHTEG, στην Αλβανία, στα αλβανικά.

18 Ιουνίου 2026

Οι μαζικές διαδηλώσεις εναντίον ενός σχεδιαζόμενου πολυτελούς θερέτρου στην Αλβανία έχουν ήδη μπει στην τρίτη εβδομάδα τους, ενώ παραμένουν ερωτήματα σχετικά με άγνωστους επενδυτές. Την ίδια στιγμή, η κόρη και ο γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχουν μιλήσει δημόσια υπέρ του έργου.

Τώρα, δικαστικά έγγραφα από έρευνα για διακίνηση ναρκωτικών αποκαλύπτουν ένα εκρηκτικό νέο στοιχείο στο σκάνδαλο που έχει ταράξει την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.

Τα έγγραφα δείχνουν ότι ένα πρόσωπο που πούλησε γη για την ανάπτυξη του θερέτρου —το οποίο σχεδιάζεται στην προστατευόμενη λιμνοθάλασσα Βιόσα–Νάρτα— βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο των εισαγγελέων στην υπόθεση διακίνησης ναρκωτικών.

Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος της Αλβανίας, γνωστή ως SPAK, ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 13 Ιουνίου ότι ζητούσε τη σύλληψη 20 ατόμων που φέρονται να εμπλέκονται σε διεθνές κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών. Αν και η δημόσια ανακοίνωση δεν κατονόμαζε τους υπόπτους ούτε έκανε αναφορά στο σχεδιαζόμενο θέρετρο, ξεχωριστά δικαστικά έγγραφα παρέχουν περισσότερες πληροφορίες.

Διάταξη της 10ης Ιουνίου από το Ειδικό Πρωτοδικείο για τη Διαφθορά και το Οργανωμένο Έγκλημα —την οποία εξασφάλισε το αλβανικό κέντρο-μέλος του OCCRP, SHTEG— επέβαλε «προληπτική δέσμευση» σε τραπεζικό λογαριασμό που περιείχε περισσότερα από 110 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 127 εκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με τη διάταξη, τα κεφάλαια προέρχονταν από την πώληση γης «μεταξύ των μερών Artur Shehu και Albanian Land Development sh.a.».

Η διάταξη δεν αναφέρει ποιος ελέγχει τον λογαριασμό, όμως τα δικαστικά έγγραφα δείχνουν ότι ο Shehu πούλησε γη που προοριζόταν για το έργο του θερέτρου. Η Albanian Land Development είναι μία από τις εταιρείες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη του θερέτρου. Το δικαστήριο δεν αποδίδει στην εταιρεία καμία παρανομία.

Ξεχωριστή δικαστική διάταξη προσδιόρισε τον Shehu ως ύποπτο για αδικήματα που περιλαμβάνουν νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και συμμετοχή σε οργανωμένη εγκληματική ομάδα.

Το έγγραφο κατονομάζει τον Shehu και ακόμη ένα πρόσωπο, αναφέροντας ότι «υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την εμπλοκή τους στη διακίνηση ναρκωτικών». Διευκρινίζει ότι οι ερευνητές υποπτεύονται τον Shehu για ξέπλυμα χρημάτων που προέρχονται από διακίνηση ναρκωτικών.

Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Ιβάνκα Τραμπ, ο σύζυγός της Τζάρεντ Κούσνερ ή οποιοσδήποτε επενδυτής στο έργο του θερέτρου γνώριζαν την έρευνα της SPAK ή τις κατηγορίες εναντίον του Shehu.

Ο Shehu δεν απάντησε σε λεπτομερείς ερωτήσεις που στάλθηκαν στις γνωστές εταιρείες του. Η Albanian Land Development δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού σχετικά με τις δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων από τη SPAK.

«Συγκρούσεις» για τη γη

Ο Shehu και η Albanian Land Development αναφέρονται επίσης σε ξεχωριστή έρευνα της SPAK, η οποία επικεντρώνεται ειδικά στην ιδιοκτησία που εξασφαλίστηκε για το πολυτελές θέρετρο που προτείνεται για το Προστατευόμενο Τοπίο Βιόσα–Νάρτα —μια λιμνοθάλασσα στη χερσόνησο Ζβέρνετς, κοντά στη νότια πόλη της Αυλώνας.

Πηγή φωτογραφίας: Vlasov Sulaj/NurPhoto/NurPhoto μέσω AFP

Η παραλία Πόρτο Νόβο και το γύρω τοπίο στην περιοχή της λιμνοθάλασσας Βιόσα–Νάρτα, κοντά στο Ζβέρνετς της Αλβανίας, τον Ιούνιο του 2026.

Δικαστική απόφαση της 31ης Μαΐου ενέκρινε εντάλματα έρευνας σε χώρους που σχετίζονται με πρόσωπα και εταιρείες οι οποίες πούλησαν και διευκόλυναν την πώληση γης για το έργο. Οι εισαγγελείς ισχυρίζονται ότι μεγάλο μέρος της γης που προορίζεται για το πολυτελές θέρετρο είχε αποκτηθεί προηγουμένως με τη χρήση πλαστών εγγράφων. Η απόφαση, την οποία εξασφάλισαν οι δημοσιογράφοι, αναφέρει ότι ο Shehu πούλησε ακίνητη περιουσία στην Albanian Land Development.

Ο Shehu δήλωσε σε αλβανική τηλεοπτική εκπομπή ότι είχε πουλήσει τα ακίνητα μέσω μεσάζοντα και ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν ο αγοραστής. Είπε ότι η κυριότητά του επί της γης ήταν «αδιαμφισβήτητη», όπως μετέδωσε το Reuters.

Ωστόσο, η δικαστική απόφαση της 31ης Μαΐου σημειώνει ότι υπάρχουν «μακροχρόνιες και συνεχιζόμενες συγκρούσεις, με την πάροδο του χρόνου, μεταξύ αρκετών ατόμων, κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι διεκδικούν την ιδιοκτησία» της γης που πωλήθηκε για το έργο.

Η δικαστική απόφαση ενέκρινε την έρευνα στην κατοικία του Pullumb Petritaj, για τον οποίο οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι έχει ενεργήσει ως εκπρόσωπος του Shehu σε συναλλαγές γης.

«Ο Pullumb Petritaj έχει καταδικαστεί και έχει αντιμετωπίσει πολυάριθμες δικαστικές διαδικασίες σχετικά με την πλαστογράφηση εγγράφων για ακίνητα που συνδέονται με τον πολίτη Artur Shehu», αναφέρει το δικαστικό έγγραφο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Petritaj έχει ασκήσει έφεση κατά των καταδικαστικών αποφάσεων. Δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό.

Σε έρευνα του 2021, το OCCRP είχε τεκμηριώσει πώς ο Shehu και μέλη της οικογένειάς του απέκτησαν εκατοντάδες εκτάρια γης γύρω από την περιφέρεια της Αυλώνας —συμπεριλαμβανομένης της ίδιας περιοχής όπου σχεδιάζεται τώρα το θέρετρο— παρότι κάτοικοι της περιοχής υποστήριζαν ότι εκείνοι ήταν οι πραγματικοί ιδιοκτήτες.

Πηγή φωτογραφίας: Artur Malinowski/Flickr
Βουθρωτό, περιφέρεια Αυλώνας, Αλβανία.

Οι Αλβανοί βρίσκονται εδώ και δεκαετίες μπλεγμένοι σε ανταγωνιστικές διεκδικήσεις γης —μια κληρονομιά των κομμουνιστών, οι οποίοι εθνικοποίησαν την ιδιοκτησία, αλλά και του μεταγενέστερου κύματος κλοπών κατά τις προσπάθειες επιστροφής της σε ιδιωτική κυριότητα. Πρώην διευθυντής του Γραφείου Καταγραφής Ακίνητης Περιουσίας στην Αυλώνα δήλωσε στο OCCRP το 2021 ότι διαφορετικές δικαστικές αποφάσεις έχουν συχνά παραχωρήσει την ίδια γη σε διαφορετικά πρόσωπα.

Η κατάσταση αυτή προσθέτει ακόμη ένα εμπόδιο σε μια ήδη δύσκολη πορεία για την πολυτελή ανάπτυξη, την οποία έχουν υποστηρίξει δημόσια τόσο ο Ράμα όσο και ο Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ.

Αν και δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν υποστηρίξει ότι ο Κούσνερ έχει οικονομική εμπλοκή στο έργο του θερέτρου μέσω της επενδυτικής του εταιρείας Affinity Partners, το OCCRP δεν βρήκε αποδείξεις γι’ αυτό. Η Affinity Partners δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Θέρετρο με διαδικασίες-εξπρές

Φωλιασμένη κατά μήκος της ηλιόλουστης αδριατικής ακτής της περιφέρειας Αυλώνας, η λιμνοθάλασσα Βιόσα–Νάρτα είναι ένα από τα πιο παρθένα τοπία που έχουν απομείνει στην Αλβανία. Μαζί με ένα μοναστήρι αιώνων στο χωριό Ζβέρνετς, η περιοχή αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα που λειτουργεί ως καταφύγιο για θαλάσσιες χελώνες, τον σπάνιο αργυροπελεκάνο της Δαλματίας και σμήνη φλαμίνγκο.

Η ηρεμία της λιμνοθάλασσας διαταράχθηκε απότομα το πρωί της 21ης Ιανουαρίου, όταν μια πομπή από SUV πέρασε μέσα από τα παραθαλάσσια χωριά, συνοδευόμενη από την αστυνομία.

Μέσα σε ένα από τα πολυτελή οχήματα βρισκόταν η Ιβάνκα Τραμπ. Μέσα ενημέρωσης όπως το Balkan Investigative Reporting Network κάλυψαν την επίσκεψή της, κατά τη διάρκεια της οποίας φέρεται να άναψε κεριά στο Μοναστήρι της Αγίας Μαρίας, να φωτογράφισε τους υγροτόπους και να δείπνησε δύο φορές με τον Ράμα.

Σε μεταγενέστερη συνέντευξή της, η Ιβάνκα Τραμπ μίλησε με ενθουσιασμό για «αυτή την όμορφη χερσόνησο, με μια λιμνοθάλασσα από τη μία πλευρά, τον ωκεανό από την άλλη και υπέροχες λευκές αμμουδιές».

Πηγή φωτογραφίας: Στιγμιότυπο οθόνης/Instagram/ivankatrump
Ανάρτηση της Ιβάνκα Τραμπ στο Instagram, τον Ιούλιο του 2025, από το ταξίδι της στην Αλβανία.

Λίγο μετά την επίσκεψή της, η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε άδεια ανάπτυξης για την εταιρεία Zvërnec South Adriatic Development LLC, την εταιρεία που εμφανίζεται ως φορέας του έργου του θερέτρου.

Τα αρχεία του εταιρικού μητρώου αποκαλύπτουν μια περίπλοκη ιδιοκτησιακή δομή, η οποία απέκρυπτε τα πρόσωπα που βρίσκονταν πίσω από την εταιρεία.

Με διεύθυνση σε έναν ουρανοξύστη στην πρωτεύουσα Τίρανα, η Zvërnec South Adriatic Development δήλωνε έναν και μοναδικό Αλβανό διαχειριστή όταν ιδρύθηκε από μια ολλανδική ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία Universal Properties Projects B.V.

Η Universal Properties Projects καταχωρίστηκε στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου του Άμστερνταμ, στην επιχειρηματική περιοχή της ολλανδικής πρωτεύουσας, μόλις τέσσερις ημέρες πριν από την ίδρυση της Zvërnec South Adriatic Development. Το ιδρυτικό κεφάλαιο της Universal Properties Projects ήταν μόλις ένα ευρώ.

Τα εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι η Universal Properties Projects ανήκε εξ ολοκλήρου σε μια άλλη ολλανδική εταιρεία, την Blue Industries Investment Holding B.V. Τα έγγραφα δεν αναφέρουν τους ιδιοκτήτες της Blue Industries Investment, αλλά δείχνουν ότι διευθυντής της εταιρείας ήταν μια άλλη εταιρεία, η Dutch Trust Management B.V.

Οι ιδιοκτήτες της Dutch Trust Management δεν είναι σαφείς, όμως οι δύο διευθυντές της εταιρείας είναι πολίτες της Ρωσίας και της Βουλγαρίας, οι οποίοι είναι και οι δύο εταίροι σε χρηματοοικονομική συμβουλευτική εταιρεία με έδρα το Άμστερνταμ.

Οι εταιρικοί αυτοί ελιγμοί κορυφώθηκαν με ακόμη μία συναλλαγή στις 7 Μαΐου.

Σύμφωνα με συμφωνία αγοράς μετοχών, η Universal Properties Projects πούλησε το 100% του μεριδίου της στη Zvërnec South Adriatic Development στη Sazan Development Holding LLC, μια οντότητα εγγεγραμμένη στο Κατάρ.

Οι τελικοί πραγματικοί δικαιούχοι της καταρινής εταιρείας ταυτοποιήθηκαν σε δήλωση του αλβανικού μητρώου τον Μάρτιο του 2026 ως οι Mohamad Moataz Mhd Ruslan Al Khayat και Ramez Mhd Ruslan Al Khayyat. Τα αδέλφια είναι επιχειρηματίες από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνδεθεί δημόσια με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης του αλβανικού θερέτρου.

Ένας από τους διευθυντές της Sazan Development Holding, ο Mahmoud Mutlak Subhi Abdel Khaliq, εμφανιζόταν επίσης ως διαχειριστής της Albania Land Development — της εταιρείας που απέκτησε γη από τον Shehu, ο οποίος κατονομάζεται στην έρευνα για διακίνηση ναρκωτικών.

Έγγραφο από το επίσημο μητρώο πραγματικών δικαιούχων της Αλβανίας δείχνει ότι η Albania Land Development ανήκει στη Sazan Land Holding και ότι οι αδελφοί Khayyat ελέγχουν την εταιρεία αυτή.

Φλαμίνγκο και πισίνες

Ο Ράμα υπερασπίστηκε σθεναρά το σχεδιαζόμενο θέρετρο στο αλβανικό Κοινοβούλιο, υποστηρίζοντας ότι οι επενδυτές από το Κατάρ προέρχονται από μια εταιρεία παγκόσμιας φήμης. Επισήμανε επίσης ότι τα επενδυτικά τους κεφάλαια υπόκεινται σε εποπτεία για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος από τις αλβανικές αρχές και διεθνείς εταίρους.

Το γραφείο του Ράμα δεν απάντησε σε ερωτήσεις που στάλθηκαν μέσω email, αλλά ο ίδιος δήλωσε πρόσφατα στο Reuters ότι το έργο θα προχωρήσει, χαρακτηρίζοντας την εκτιμώμενη επένδυση των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ «ευλογία για τη χώρα».

Ο Ράμα έχει επίσης απορρίψει δημόσια τις περιβαλλοντικές ανησυχίες, δηλώνοντας ότι οι άδειες που έχουν εκδοθεί μέχρι στιγμής περιορίζονται σε προσωρινούς δρόμους πρόσβασης και ερευνητικές δραστηριότητες, ενώ οι περιβαλλοντικές μελέτες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.

Ωστόσο, αυτό που ξεκίνησε ως τοπική κατακραυγή για μια σχεδιαζόμενη ανάπτυξη σε έναν προστατευόμενο παράκτιο θύλακα έχει γρήγορα εξελιχθεί σε πανεθνικό λογαριασμό με τη διαφθορά. Οι δύο έρευνες της SPAK απλώς προσθέτουν ακόμη περισσότερη ένταση στη διαμάχη.

Ήδη, οι διαδηλωτές πορεύονται με πλακάτ που ζητούν την παραίτηση του Ράμα. Άλλοι κρατούν μηνύματα όπως: «Η πατρίδα δεν είναι προς πώληση». Ένα άλλο είναι ακόμη πιο ωμό: «Είστε κλέφτες».

Με την ονομασία «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», οι διαδηλωτές έχουν πλημμυρίσει τις μεγάλες λεωφόρους των Τιράνων, με πολλούς να κρατούν ροζ ομοιώματα των εμβληματικών πουλιών, ως σύμβολο της απειλής που μπορεί να συνιστά το έργο του θερέτρου για τη λιμνοθάλασσα Βιόσα–Νάρτα.

Οι περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν συγκεκριμένα μια αμφιλεγόμενη νομοθετική αλλαγή του 2024. Εκείνη τη χρονιά, το αλβανικό Κοινοβούλιο τροποποίησε τον Νόμο για τις Προστατευόμενες Περιοχές, αφαιρώντας τις αυστηρές απαγορεύσεις για την κατασκευή σε οικολογικά ευαίσθητες ζώνες και ανοίγοντας τον δρόμο για στρατηγικές επενδύσεις.

Ο Ράμα έχει υποστηρίξει ότι το καθεστώς προστασίας της λιμνοθάλασσας έχει σχεδιαστεί για τη συνύπαρξη της φύσης με οικονομικές, κοινωνικές και τουριστικές δραστηριότητες, και όχι ως γενική απαγόρευση κάθε μορφής ανάπτυξης.

Οι οικολόγοι διαφωνούν.

«Η αδειοδότηση της κατασκευής πεντάστερων θερέτρων θα μετατρέψει το τοπίο σε αστική περιοχή, επιβεβλημένη πάνω στους φυσικούς βιοτόπους των πουλιών», δήλωσε ο Olsi Nika, εκτελεστικός διευθυντής της Eco Albania.

«Με άλλα λόγια, εκεί όπου σήμερα έχουν τις φωλιές τους τα φλαμίνγκο, αύριο θα βρίσκεται η πισίνα μιας βίλας», είπε.

Πρόσθετο ρεπορτάζ: Dragana Peco.

occrp.org