Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται στην Αλβανία εναντίον της ανάπτυξης ενός πολυτελούς ξενοδοχειακού συγκροτήματος, το οποίο έχει υποστηριχθεί από τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Οι εισαγγελείς ερευνούν ένα πρόσωπο που πούλησε γη για το προτεινόμενο έργο.
Φωτογραφία εξωφύλλου: Vlasov Sulaj/NurPhoto/NurPhoto μέσω AFP
Ρεπορτάζ:
Lindita Cela
Δημοσιεύθηκε επίσης από τους συνεργάτες μας Follow The Money, στην Ολλανδία, στα ολλανδικά, και SHTEG, στην Αλβανία, στα αλβανικά.
18 Ιουνίου 2026
Οι μαζικές διαδηλώσεις εναντίον ενός σχεδιαζόμενου πολυτελούς θερέτρου στην Αλβανία έχουν ήδη μπει στην τρίτη εβδομάδα τους, ενώ παραμένουν ερωτήματα σχετικά με άγνωστους επενδυτές. Την ίδια στιγμή, η κόρη και ο γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχουν μιλήσει δημόσια υπέρ του έργου.
Τώρα, δικαστικά έγγραφα από έρευνα για διακίνηση ναρκωτικών αποκαλύπτουν ένα εκρηκτικό νέο στοιχείο στο σκάνδαλο που έχει ταράξει την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.
Τα έγγραφα δείχνουν ότι ένα πρόσωπο που πούλησε γη για την ανάπτυξη του θερέτρου —το οποίο σχεδιάζεται στην προστατευόμενη λιμνοθάλασσα Βιόσα–Νάρτα— βρίσκεται επίσης στο στόχαστρο των εισαγγελέων στην υπόθεση διακίνησης ναρκωτικών.
Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος της Αλβανίας, γνωστή ως SPAK, ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 13 Ιουνίου ότι ζητούσε τη σύλληψη 20 ατόμων που φέρονται να εμπλέκονται σε διεθνές κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών. Αν και η δημόσια ανακοίνωση δεν κατονόμαζε τους υπόπτους ούτε έκανε αναφορά στο σχεδιαζόμενο θέρετρο, ξεχωριστά δικαστικά έγγραφα παρέχουν περισσότερες πληροφορίες.
Διάταξη της 10ης Ιουνίου από το Ειδικό Πρωτοδικείο για τη Διαφθορά και το Οργανωμένο Έγκλημα —την οποία εξασφάλισε το αλβανικό κέντρο-μέλος του OCCRP, SHTEG— επέβαλε «προληπτική δέσμευση» σε τραπεζικό λογαριασμό που περιείχε περισσότερα από 110 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 127 εκατομμύρια δολάρια. Σύμφωνα με τη διάταξη, τα κεφάλαια προέρχονταν από την πώληση γης «μεταξύ των μερών Artur Shehu και Albanian Land Development sh.a.».
Η διάταξη δεν αναφέρει ποιος ελέγχει τον λογαριασμό, όμως τα δικαστικά έγγραφα δείχνουν ότι ο Shehu πούλησε γη που προοριζόταν για το έργο του θερέτρου. Η Albanian Land Development είναι μία από τις εταιρείες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη του θερέτρου. Το δικαστήριο δεν αποδίδει στην εταιρεία καμία παρανομία.
Ξεχωριστή δικαστική διάταξη προσδιόρισε τον Shehu ως ύποπτο για αδικήματα που περιλαμβάνουν νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και συμμετοχή σε οργανωμένη εγκληματική ομάδα.
Το έγγραφο κατονομάζει τον Shehu και ακόμη ένα πρόσωπο, αναφέροντας ότι «υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την εμπλοκή τους στη διακίνηση ναρκωτικών». Διευκρινίζει ότι οι ερευνητές υποπτεύονται τον Shehu για ξέπλυμα χρημάτων που προέρχονται από διακίνηση ναρκωτικών.
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Ιβάνκα Τραμπ, ο σύζυγός της Τζάρεντ Κούσνερ ή οποιοσδήποτε επενδυτής στο έργο του θερέτρου γνώριζαν την έρευνα της SPAK ή τις κατηγορίες εναντίον του Shehu.
Ο Shehu δεν απάντησε σε λεπτομερείς ερωτήσεις που στάλθηκαν στις γνωστές εταιρείες του. Η Albanian Land Development δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού σχετικά με τις δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων από τη SPAK.
«Συγκρούσεις» για τη γη
Ο Shehu και η Albanian Land Development αναφέρονται επίσης σε ξεχωριστή έρευνα της SPAK, η οποία επικεντρώνεται ειδικά στην ιδιοκτησία που εξασφαλίστηκε για το πολυτελές θέρετρο που προτείνεται για το Προστατευόμενο Τοπίο Βιόσα–Νάρτα —μια λιμνοθάλασσα στη χερσόνησο Ζβέρνετς, κοντά στη νότια πόλη της Αυλώνας.
Πηγή φωτογραφίας: Vlasov Sulaj/NurPhoto/NurPhoto μέσω AFP
Η παραλία Πόρτο Νόβο και το γύρω τοπίο στην περιοχή της λιμνοθάλασσας Βιόσα–Νάρτα, κοντά στο Ζβέρνετς της Αλβανίας, τον Ιούνιο του 2026.
Δικαστική απόφαση της 31ης Μαΐου ενέκρινε εντάλματα έρευνας σε χώρους που σχετίζονται με πρόσωπα και εταιρείες οι οποίες πούλησαν και διευκόλυναν την πώληση γης για το έργο. Οι εισαγγελείς ισχυρίζονται ότι μεγάλο μέρος της γης που προορίζεται για το πολυτελές θέρετρο είχε αποκτηθεί προηγουμένως με τη χρήση πλαστών εγγράφων. Η απόφαση, την οποία εξασφάλισαν οι δημοσιογράφοι, αναφέρει ότι ο Shehu πούλησε ακίνητη περιουσία στην Albanian Land Development.
Ο Shehu δήλωσε σε αλβανική τηλεοπτική εκπομπή ότι είχε πουλήσει τα ακίνητα μέσω μεσάζοντα και ότι δεν γνώριζε ποιος ήταν ο αγοραστής. Είπε ότι η κυριότητά του επί της γης ήταν «αδιαμφισβήτητη», όπως μετέδωσε το Reuters.
Ωστόσο, η δικαστική απόφαση της 31ης Μαΐου σημειώνει ότι υπάρχουν «μακροχρόνιες και συνεχιζόμενες συγκρούσεις, με την πάροδο του χρόνου, μεταξύ αρκετών ατόμων, κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι διεκδικούν την ιδιοκτησία» της γης που πωλήθηκε για το έργο.
Η δικαστική απόφαση ενέκρινε την έρευνα στην κατοικία του Pullumb Petritaj, για τον οποίο οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι έχει ενεργήσει ως εκπρόσωπος του Shehu σε συναλλαγές γης.
«Ο Pullumb Petritaj έχει καταδικαστεί και έχει αντιμετωπίσει πολυάριθμες δικαστικές διαδικασίες σχετικά με την πλαστογράφηση εγγράφων για ακίνητα που συνδέονται με τον πολίτη Artur Shehu», αναφέρει το δικαστικό έγγραφο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Petritaj έχει ασκήσει έφεση κατά των καταδικαστικών αποφάσεων. Δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό.
Σε έρευνα του 2021, το OCCRP είχε τεκμηριώσει πώς ο Shehu και μέλη της οικογένειάς του απέκτησαν εκατοντάδες εκτάρια γης γύρω από την περιφέρεια της Αυλώνας —συμπεριλαμβανομένης της ίδιας περιοχής όπου σχεδιάζεται τώρα το θέρετρο— παρότι κάτοικοι της περιοχής υποστήριζαν ότι εκείνοι ήταν οι πραγματικοί ιδιοκτήτες.
Πηγή φωτογραφίας: Artur Malinowski/Flickr
Βουθρωτό, περιφέρεια Αυλώνας, Αλβανία.
Οι Αλβανοί βρίσκονται εδώ και δεκαετίες μπλεγμένοι σε ανταγωνιστικές διεκδικήσεις γης —μια κληρονομιά των κομμουνιστών, οι οποίοι εθνικοποίησαν την ιδιοκτησία, αλλά και του μεταγενέστερου κύματος κλοπών κατά τις προσπάθειες επιστροφής της σε ιδιωτική κυριότητα. Πρώην διευθυντής του Γραφείου Καταγραφής Ακίνητης Περιουσίας στην Αυλώνα δήλωσε στο OCCRP το 2021 ότι διαφορετικές δικαστικές αποφάσεις έχουν συχνά παραχωρήσει την ίδια γη σε διαφορετικά πρόσωπα.
Η κατάσταση αυτή προσθέτει ακόμη ένα εμπόδιο σε μια ήδη δύσκολη πορεία για την πολυτελή ανάπτυξη, την οποία έχουν υποστηρίξει δημόσια τόσο ο Ράμα όσο και ο Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ.
Αν και δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν υποστηρίξει ότι ο Κούσνερ έχει οικονομική εμπλοκή στο έργο του θερέτρου μέσω της επενδυτικής του εταιρείας Affinity Partners, το OCCRP δεν βρήκε αποδείξεις γι’ αυτό. Η Affinity Partners δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.
Θέρετρο με διαδικασίες-εξπρές
Φωλιασμένη κατά μήκος της ηλιόλουστης αδριατικής ακτής της περιφέρειας Αυλώνας, η λιμνοθάλασσα Βιόσα–Νάρτα είναι ένα από τα πιο παρθένα τοπία που έχουν απομείνει στην Αλβανία. Μαζί με ένα μοναστήρι αιώνων στο χωριό Ζβέρνετς, η περιοχή αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα που λειτουργεί ως καταφύγιο για θαλάσσιες χελώνες, τον σπάνιο αργυροπελεκάνο της Δαλματίας και σμήνη φλαμίνγκο.
Η ηρεμία της λιμνοθάλασσας διαταράχθηκε απότομα το πρωί της 21ης Ιανουαρίου, όταν μια πομπή από SUV πέρασε μέσα από τα παραθαλάσσια χωριά, συνοδευόμενη από την αστυνομία.
Μέσα σε ένα από τα πολυτελή οχήματα βρισκόταν η Ιβάνκα Τραμπ. Μέσα ενημέρωσης όπως το Balkan Investigative Reporting Network κάλυψαν την επίσκεψή της, κατά τη διάρκεια της οποίας φέρεται να άναψε κεριά στο Μοναστήρι της Αγίας Μαρίας, να φωτογράφισε τους υγροτόπους και να δείπνησε δύο φορές με τον Ράμα.
Σε μεταγενέστερη συνέντευξή της, η Ιβάνκα Τραμπ μίλησε με ενθουσιασμό για «αυτή την όμορφη χερσόνησο, με μια λιμνοθάλασσα από τη μία πλευρά, τον ωκεανό από την άλλη και υπέροχες λευκές αμμουδιές».
Πηγή φωτογραφίας: Στιγμιότυπο οθόνης/Instagram/ivankatrump
Ανάρτηση της Ιβάνκα Τραμπ στο Instagram, τον Ιούλιο του 2025, από το ταξίδι της στην Αλβανία.
Λίγο μετά την επίσκεψή της, η αλβανική κυβέρνηση ενέκρινε άδεια ανάπτυξης για την εταιρεία Zvërnec South Adriatic Development LLC, την εταιρεία που εμφανίζεται ως φορέας του έργου του θερέτρου.
Τα αρχεία του εταιρικού μητρώου αποκαλύπτουν μια περίπλοκη ιδιοκτησιακή δομή, η οποία απέκρυπτε τα πρόσωπα που βρίσκονταν πίσω από την εταιρεία.
Με διεύθυνση σε έναν ουρανοξύστη στην πρωτεύουσα Τίρανα, η Zvërnec South Adriatic Development δήλωνε έναν και μοναδικό Αλβανό διαχειριστή όταν ιδρύθηκε από μια ολλανδική ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία Universal Properties Projects B.V.
Η Universal Properties Projects καταχωρίστηκε στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου του Άμστερνταμ, στην επιχειρηματική περιοχή της ολλανδικής πρωτεύουσας, μόλις τέσσερις ημέρες πριν από την ίδρυση της Zvërnec South Adriatic Development. Το ιδρυτικό κεφάλαιο της Universal Properties Projects ήταν μόλις ένα ευρώ.
Τα εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι η Universal Properties Projects ανήκε εξ ολοκλήρου σε μια άλλη ολλανδική εταιρεία, την Blue Industries Investment Holding B.V. Τα έγγραφα δεν αναφέρουν τους ιδιοκτήτες της Blue Industries Investment, αλλά δείχνουν ότι διευθυντής της εταιρείας ήταν μια άλλη εταιρεία, η Dutch Trust Management B.V.
Οι ιδιοκτήτες της Dutch Trust Management δεν είναι σαφείς, όμως οι δύο διευθυντές της εταιρείας είναι πολίτες της Ρωσίας και της Βουλγαρίας, οι οποίοι είναι και οι δύο εταίροι σε χρηματοοικονομική συμβουλευτική εταιρεία με έδρα το Άμστερνταμ.
Οι εταιρικοί αυτοί ελιγμοί κορυφώθηκαν με ακόμη μία συναλλαγή στις 7 Μαΐου.
Σύμφωνα με συμφωνία αγοράς μετοχών, η Universal Properties Projects πούλησε το 100% του μεριδίου της στη Zvërnec South Adriatic Development στη Sazan Development Holding LLC, μια οντότητα εγγεγραμμένη στο Κατάρ.
Οι τελικοί πραγματικοί δικαιούχοι της καταρινής εταιρείας ταυτοποιήθηκαν σε δήλωση του αλβανικού μητρώου τον Μάρτιο του 2026 ως οι Mohamad Moataz Mhd Ruslan Al Khayat και Ramez Mhd Ruslan Al Khayyat. Τα αδέλφια είναι επιχειρηματίες από το Κατάρ, οι οποίοι έχουν συνδεθεί δημόσια με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης του αλβανικού θερέτρου.
Ένας από τους διευθυντές της Sazan Development Holding, ο Mahmoud Mutlak Subhi Abdel Khaliq, εμφανιζόταν επίσης ως διαχειριστής της Albania Land Development — της εταιρείας που απέκτησε γη από τον Shehu, ο οποίος κατονομάζεται στην έρευνα για διακίνηση ναρκωτικών.
Έγγραφο από το επίσημο μητρώο πραγματικών δικαιούχων της Αλβανίας δείχνει ότι η Albania Land Development ανήκει στη Sazan Land Holding και ότι οι αδελφοί Khayyat ελέγχουν την εταιρεία αυτή.
Φλαμίνγκο και πισίνες
Ο Ράμα υπερασπίστηκε σθεναρά το σχεδιαζόμενο θέρετρο στο αλβανικό Κοινοβούλιο, υποστηρίζοντας ότι οι επενδυτές από το Κατάρ προέρχονται από μια εταιρεία παγκόσμιας φήμης. Επισήμανε επίσης ότι τα επενδυτικά τους κεφάλαια υπόκεινται σε εποπτεία για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος από τις αλβανικές αρχές και διεθνείς εταίρους.
Το γραφείο του Ράμα δεν απάντησε σε ερωτήσεις που στάλθηκαν μέσω email, αλλά ο ίδιος δήλωσε πρόσφατα στο Reuters ότι το έργο θα προχωρήσει, χαρακτηρίζοντας την εκτιμώμενη επένδυση των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ «ευλογία για τη χώρα».
Ο Ράμα έχει επίσης απορρίψει δημόσια τις περιβαλλοντικές ανησυχίες, δηλώνοντας ότι οι άδειες που έχουν εκδοθεί μέχρι στιγμής περιορίζονται σε προσωρινούς δρόμους πρόσβασης και ερευνητικές δραστηριότητες, ενώ οι περιβαλλοντικές μελέτες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Ωστόσο, αυτό που ξεκίνησε ως τοπική κατακραυγή για μια σχεδιαζόμενη ανάπτυξη σε έναν προστατευόμενο παράκτιο θύλακα έχει γρήγορα εξελιχθεί σε πανεθνικό λογαριασμό με τη διαφθορά. Οι δύο έρευνες της SPAK απλώς προσθέτουν ακόμη περισσότερη ένταση στη διαμάχη.
Ήδη, οι διαδηλωτές πορεύονται με πλακάτ που ζητούν την παραίτηση του Ράμα. Άλλοι κρατούν μηνύματα όπως: «Η πατρίδα δεν είναι προς πώληση». Ένα άλλο είναι ακόμη πιο ωμό: «Είστε κλέφτες».
Με την ονομασία «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», οι διαδηλωτές έχουν πλημμυρίσει τις μεγάλες λεωφόρους των Τιράνων, με πολλούς να κρατούν ροζ ομοιώματα των εμβληματικών πουλιών, ως σύμβολο της απειλής που μπορεί να συνιστά το έργο του θερέτρου για τη λιμνοθάλασσα Βιόσα–Νάρτα.
Οι περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν συγκεκριμένα μια αμφιλεγόμενη νομοθετική αλλαγή του 2024. Εκείνη τη χρονιά, το αλβανικό Κοινοβούλιο τροποποίησε τον Νόμο για τις Προστατευόμενες Περιοχές, αφαιρώντας τις αυστηρές απαγορεύσεις για την κατασκευή σε οικολογικά ευαίσθητες ζώνες και ανοίγοντας τον δρόμο για στρατηγικές επενδύσεις.
Ο Ράμα έχει υποστηρίξει ότι το καθεστώς προστασίας της λιμνοθάλασσας έχει σχεδιαστεί για τη συνύπαρξη της φύσης με οικονομικές, κοινωνικές και τουριστικές δραστηριότητες, και όχι ως γενική απαγόρευση κάθε μορφής ανάπτυξης.
Οι οικολόγοι διαφωνούν.
«Η αδειοδότηση της κατασκευής πεντάστερων θερέτρων θα μετατρέψει το τοπίο σε αστική περιοχή, επιβεβλημένη πάνω στους φυσικούς βιοτόπους των πουλιών», δήλωσε ο Olsi Nika, εκτελεστικός διευθυντής της Eco Albania.
«Με άλλα λόγια, εκεί όπου σήμερα έχουν τις φωλιές τους τα φλαμίνγκο, αύριο θα βρίσκεται η πισίνα μιας βίλας», είπε.
Πρόσθετο ρεπορτάζ: Dragana Peco.
