Αρχική Blog Σελίδα 1864

«Κόσοβο, 12 χρόνια μετά…: Ο κίνδυνος της αναγνώρισης»

1

 

Ι.Θ. Μάζη

Αύγουστος 2022[1]

Γενικές εισαγωγικές σκέψεις: Η Γεωπολιτική της Βαλκανικής

Ότι η περιοχή της Βαλκανικής, με την περιρρέουσα αυτής θαλάσσια περιοχή που στην ουσία συνιστά τμήμα του ευρύτερου συμπλόκου – Ευξείνου Πόντου – Βαλκανικής – Ανατολικής Μεσογείου – Μικράς Ασίας – Μέσης Ανατολής/Ανατολικής Βορείου Αφρικής  (κεντρικής και ανατολικής ΜΕΝΑ[2]), έχει «φιλοξενήσει» τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις της καταγεγραμμένης ιστορίας της Ανθρωπότητας, είναι αδιαμφισβήτητο πλέον ιστορικό δεδομένο. Ότι θα συνεχίσει να παραμένει το παγκόσμιο βαρύκεντρο, καθόσον, όπως έχω εδώ και δεκαετίες μελετήσει και προβλέψει, όλοι οι βασικοί οδοί ροής συνιστωσών ισχύος, θα διέρχονται και μάλιστα τεμνόμενες(!) στο πλαίσιο του ανωτέρω Συμπλόκου, είναι κάτι που δημιουργεί εύλογο προβληματισμό, δεδομένου ότι αυτό το ιστορικο-γεωπολιτικό προνόμιο παρατηρείται από επιστημονικά ερευνητικά Κέντρα, αλλά και από την διεθνή πολιτική ηγεσία. Εξού και το ενδιαφέρον τους, αλλά και οι στρατηγικοί σχεδιασμοί των περί προβολής της ισχύος των εις το ανωτέρω Σύμπλοκον.  Στην σύγχρονη εποχή, ο γερµανός καγκελάριος και στην ουσία εθνάρχης του σύγχρονου γερμανικού imperium, Όττο Φον Μπίσµαρκ είχε επισημάνει ότι «Αν ποτέ συµβεί τυχόν κάποιος άλλος πόλεµος στην Ευρώπη, θα προκύψει από κάποια ανοησία στα Βαλκάνια». Μια πρόβλεψη που –δυστυχώς- έμελε να επιβεβαιωθεί, και μάλιστα, δις, κατά τον 20ο αιώνα, με πρωτεργάτες μάλιστα τους διαδόχους του. Ο δε εκπρόσωπος του αντιπάλου γεωπολιτικού δέους, ο Statesman της πάλαι ποτέ θαλάσσιας αυτοκρατορίας της Γηραιάς Αλβιόνος, ο βρετανός Πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ φέρεται να διεκδικεί την πατρότητα της γεωπολιτικώς, αλλά και ιστορικώς εξαιρετικά ακριβούς εκτιμήσεως ότι «Τα Βαλκάνια έχουν την τάση να παράγουν περισσότερη ιστορία από αυτήν που µπορούν να καταναλώσουν».

Οι πρόσφατες εξελίξεις κρίσεως μεταξύ Πρίστινα και Βελιγραδίου ωθήσασες εις την έκδοση διοικητικής οδηγίας (για την επισήμανση στις πινακίδες των αυτοκινήτων) από την πλευρά του Κοσόβου και προειδοποιητικό διάγγελμα από τον Σέρβο Πρόεδρο Αλεξάντερ Βούσιτς, μας θύμισαν το ότι η περιοχή διατηρείται σε σημείο γεωστρατηγικού βρασμού εδώ και δύο τουλάχιστον δεκαετίες (κατά τη σύγχρονη περίοδο).

Η πρόσφατη κρίση Βελιγραδίου – Πρίστινα (Ιούλ.–Αύγ. 2022)

Συνοπτικά, το ζήτημα της πρόσφατης κρίσης Βελιγραδίου – Πρίστινα είχε ως εξής:

Η μονομερής ανεξαρτητοποίηση της Πρίστινα το 2008, είχε ως αποτέλεσμα το Κοσσυφοπέδιο, ως μεγάλο τμήμα της νότιας Σερβικής επικράτειας, το οποίο βεβαίως τελούσε υπό καθεστώς διοικητικής αυτονομίας, να τεθεί de facto εκτός Σερβικής (εθνικής) κυριαρχίας. Σε αυτό κατοικούσε μεγάλος πληθυσμός σερβικής καταγωγής και συνείδησης, που αυτόματα, κατέστη de facto μειονοτικός, ένα δεδομένο που δεν έπαψε να δημιουργεί εντάσεις τόσο στους ντόπιους πληθυσμούς της περιοχής, όσο και μεταξύ Βελιγραδίου – Πρίστινα.

Από τον Απρίλιο του 2013, το Κόσσοβο και η Σερβία εξομάλυναν τις σχέσεις τους με τη σύναψη της Συμφωνίας των Βρυξελλών[3], δια της οποίας το Βελιγράδι αναγνώριζε την Πρίστινα ως νόμιμη κυβερνητική αρχή ασκούσα διοικητική εξουσία στο Κοσσυφοπέδιο, ενώ ταυτόχρονα εξασφάλισε το αναγνωρισμένο καθεστώς μειονοτικής προστασίας των γηγενών Σερβικών πληθυσμών στην περιοχή[4]. Με αυτή την εξέλιξη, κατέστη δυνατό και οι δύο πλευρές να εκκινήσουν την ανεξάρτητη ενταξιακή τους διαδικασία για την ΕΕ, ενώ τον Ιούνιο του 2013 ακολούθησε η ανταλλαγή αξιωματικών συνδέσμων μεταξύ των δύο εθνών. Ωστόσο, τον Νοέμβριο του 2018, οι σχέσεις μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου πέρασαν μια ακόμη έντονη κρίση, όταν η Πρίστινα επέβαλε 100% φόρο εισαγωγής σε όλα τα σερβικά προϊόντα. Η ρύθμιση απεσύρθη τελικά την 1η Απριλίου 2020.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2021 στις Βρυξέλλες, τα δύο μέρη (Βελιγράδι και Πρίστινα) σύναψαν νέα Συμφωνία διαπραγματευθείσα μέσω αμέσου συνδρομής της ΕΕ[5], δια της οποίας τόσο τα δύο μέρη, όσο και τρίτοι δρώντες, όπως η ΕΕ, οι ΗΠΑ κλπ., ανέμεναν να λειτουργήσει αμέσως και κατευναστικώς σε ένα επιμέρους ζήτημα τριβής, αλλά και ευρυτέρως καταλυτικώς σε μια αντιπαράθεση δεκαετιών μεταξύ Σερβίας και Κοσσόβου, διευκολύνοντας έτσι και τη πορεία εντάξεώς τους στην ΕΕ. Συγκεκριμένα, το Κόσσοβο συμφώνησε να αποσύρει αστυνομικές μονάδες από διασυνοριακά φυλάκια στα βόρεια σύνορά του με τη Σερβία (Jarinje/Jarinjë και Brnjak/Bërnjakë Common Crossing Points – CCPs), από κοινού και ταυτόχρονα με την αντίστοιχη διάνοιξη Σερβικών οδοφραγμάτων στην περιοχή, προκειμένου να τερματιστεί μια αυξανόμενη αντιπαράθεση για τις πινακίδες κυκλοφορίας οχημάτων, η οποία μάλιστα -για λίγο- κλιμακώθηκε σημαντικά. Ώθησε μάλιστα τις αρχές της ΝΑΤΟϊκής πολυεθνικής Δύναμης KFOR που εδρεύει στο Κοσσυφοπέδιο να ενισχύσει για δύο εβδομάδες τις περιπολίες στην περιοχή. Τελικά, τα δύο μέρη συνεφώνησαν να εφαρμόσουν προσωρινώς (για αρχική περίοδο 6 μηνών μέχρι να υιοθετηθεί μια μονιμότερη, κοινώς αποδεκτή, ρύθμιση) ένα σύστημα αυτοκόλλητων επισημάνσεων απαιτούμενων για κάθε πλευρά, στις πινακίδες των οχημάτων («Following the measures to de-escalate the situation on the ground, the parties will apply the sticker regime as agreed in the framework of the EU-facilitated Dialogue as a temporary solution until a permanent solution is agreed.»[6]).

Από τον Οκτώβριο του 2021, ξεκίνησε η αρχική περίοδος 6 μηνών, δηλαδή έως τον Απρίλιο του 2022, εφαρμογής των συμπεφωνηθέντων μέτρων, όπου τα οχήματα με πινακίδες εκδόσεως εκάστης πλευράς θα μπορούσαν να κινηθούν εκατέρωθεν με τις υφιστάμενες πινακίδες αφού ετοποθέτουν σχετικά ειδικά αυτοκόλλητα που να καλύπτουν τις κρίσιμες επισημάνσεις επ’ αυτών, δηλαδή το σύμβολο της σημαίας και το διγράμματο ακρωνύμιο της χώρας. Στην πορεία όμως, η εφαρμογή  των όρων δεν ήταν πιστή (δημοσιογραφικές πηγές[7] που εδώ παραπέμπονται με τη δέουσα επιφύλαξη αναφέρουν ως πρώτη αποκλείνουσα τη Σερβική πλευρά), με αποτέλεσμα να προκληθεί η αντίστοιχη αντίδραση και από την Πρίστινα. Στην πορεία, ο Κοσοβάρος πρωθυπουργός Abin Kurti προχωρεί[8] και σε δεύτερη κλιμάκωση, ως αντίμετρο στη Σερβική μη συμμόρφωση στους όρους της συμφωνίας, και τον Ιούνιο του 2022, ανακοίνωσε ότι, με προθεσμία την 1η Αυγούστου 2022, οι Σέρβοι πολίτες που ταξιδεύουν στο Κόσοβο θα απαιτείται να αντικαταστήσουν το Διαβατήριό τους με ένα προσωρινό έγγραφο Ταυτότητας (temporary ID) έκδοσης των αρχών του Κοσόβου, με ισχύ κατά τη διάρκεια της παραμονής τους και έως 90 ημέρες, στο έδαφος του Κοσόβου. Αυτό προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Βελιγραδίου, με τον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς σε διάγγελμά του να καταγγέλλει ότι ο Κούρτι προετοίμαζε επίθεση κατά των Σέρβων στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο, (χωρίς όμως να παρέχει σχετικά τεκμήρια). Μετά τις αντιδράσεις η Πρίστινα ανακοίνωσε[9] την αναβολή της προθεσμίας για το μέτρο μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου. Το θέμα παραμένει σε εξέλιξη….

Πάντως, οι εξαιρετικά σημαντικές πολιτικο-διπλωματικές εξελίξεις υψηλού επιπέδου που προηγήθηκαν των γεγονότων, πρέπει να σημειωθούν ως εξόχως σημαντικές. Στις 27 Ιουλίου 2022 σημειώθηκε συνάντηση[10] της Προέδρου και του Πρωθυπουργού του Κοσόβου, Δρ. Vjosa Osmani-Sadriou και Albin Kurti, αντίστοιχα, με τον ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Antony Blinken στην Ουάσιγκτον. Πέντε ημέρες προ της ανωτέρω συναντήσεως, προηγήθη συνάντηση μετά κοινής συνεντεύξεως τύπου[11] της Προέδρου του Κοσόβου με τον αντίστοιχό της της Αλβανίας, Ilir Meta, στις 22 Ιουλίου 2022. Στις 1 Αυγούστου 2022, πραγματοποιήθη συνάντηση της Προέδρου της Βουλής της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αν. Δημητρίου, καθώς και  συνάντηση[12] με τον κύπριο Υπουργό Εξωτερικών, Ιωάννη Κασουλίδη, με τον Σέρβο υπ. Εξωτερικών Ν. Σελάκοβιτς[13]

Σχέσεις της Πρίστινα με την ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή διάσταση των εξωτερικών σχέσεων συνεργασίας του Κοσόβου με κρίσιμους διεθνείς δρώντες επισημαίνεται ειδικά στην περίπτωση της ΕΕ, με την πρόσφατη (28 Ιουλίου 2022) κύρωση από την κοινοβουλευτική Συνέλευση του Κοσόβου του 3ου πακέτου της 7ετούς προενταξιακής Συμφωνίας για το οικονομικό πλαίσιο Συνεργασίας με την ΕΕ (2021-2027)[14]. Σε αυτήν, μόνον για το πρώτο έτος (δηλ. για το 2021) η συνδρομή ανέρχεται στο όχι ευκαταφρόνητο ποσό των 63.9 εκατ. €. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι από το 2007 που ξεκίνησε η συνδρομή της ΕΕ προς το Κόσοβο, υπολογίζεται ότι μέχρι και το έτος 2022, μέσω των προηγούμενων 2 πακέτων IPA, αυτή θα ανέλθει συνολικά στο εντυπωσιακό ποσό των 1,21 δις €, καθιστώντας έτσι την ΕΕ ως τη μεγαλύτερο διεθνή πηγή οικονομικής συνδρομής για τη χώρα, αλλά και τον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο.

Στο ανωτέρω πλαίσιο, δεν θα πρέπει να παροράται επίσης, η δράση της Αποστολή της EULEX KOSSOVO (ή σε συντομία EULEX[15]) της ΕΕ η οποία αναπτύχθηκε το 2008 στο Κοσσυφοπέδιο με σκοπό την υποστήριξη της ανασυγκρότησης της λειτουργίας δομών για την ενίσχυση και εμπέδωση του κράτους δικαίου, και μάλιστα είναι και η μεγαλύτερη μη στρατιωτική αποστολή που αναπτύχθηκε σε τρίτη χώρα στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΠΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ανεξαρτητοποίηση και η διεθνής αναγνώριση του Κοσόβου, από τη σκοπιά του Διεθνούς Δικαίου

Δώδεκα χρόνια συμπληρώθηκαν πριν λίγες ημέρες, στις 22 Ιουλίου, όταν το Διεθνές Δικαστήριο (international Court of Justice – ICJ) που εδρεύει στη Χάγη, εξέδωσε το 2010 την ιστορική πλέον Απόφασή του, ως Γνωμοδότηση μάλιστα σε αίτημα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, για το ζήτημα του Κοσόβου. Συγκεκριμένα, με την Απόφαση 63/3, της 8ης Οκτωβρίου 2008, η ΓΣ του ΟΗΕ απέτεινε ερώτημα στο Δικαστήριο περί του αν η μονομερής ανακήρυξη της ανεξαρτησίας από τις προσωρινές Αυτοδιοικητικές Αρχές του Κοσόβου (Provisional Institutions of Self-Government of Kosovo) που έλαβε χώρα στις 17 Φεβρουαρίου 2008, συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο[16]. Μια αποφασιστική κρίση του Υπάτου δικαιοδοτικού οργάνου του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος που εντυπωσίασε για το πόσο δίχασε όσο λίγες τόσο τη διεθνή κοινότητα, αλλά και τη διεθνή κοινή γνώμη, όσο και την παγκόσμια academia. Διεθνή και εγχώρια. Οι μεν υποστηρικτές της ανέδειξαν τη συμβολή της στη διευκόλυνση της αποκατάστασης της θεσμικής λειτουργίας των συλλογικών και κοινωνικών δομών της περιοχής, προς μια κατεύθυνση που ανεδείκνυε τη διεθνή αναγνώριση και άρα «αποδοχή» του προκύπτοντος κρατικού υποκειμένου από τη διεθνή έννομη τάξη. Μια εξέλιξη που απελευθερώνει στην ουσία τη διαδικασία αναγνωρίσεως και από τη διεθνή κοινότητα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από τη σκοπιά της αποκαταστάσεως της καθημερινής λειτουργίας της τοπικής κοινωνίας, αλλά και των σχέσεων συνεργασίας και συνδρομής με το υπόλοιπο διεθνές σύστημα. Ενώ, αφετέρου οι επικριτές της αναδεικνύουν το επικίνδυνο της αποφάνσεως, δια της οποίας θίγεται ο πυρήνας του κεκτημένου της μεταπολεμικής Αρχιτεκτονικής Ασφαλείας του διεθνούς συστήματος, που δεν είναι άλλο από την απαγόρευση «χρήσεως βίας» σε συνδυασμό με το «απαραβίαστο των εθνικών συνόρων» και του «σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας των κρατών». Ειδικά των πολυεθνικών, όπου η βιώσιμη επιβίωσή τους στηρίζεται στο σεβασμό «της αρχής της αυτοδιαθέσεως (self determination)», αλλά στην ερμηνευτική της εκδοχή όπου το προστατευόμενο λαϊκό υποκείμενο είναι ολόκληρος ο «λαός» του κράτους, και τα επιμέρους υποκείμενα (μειονότητες – ενότητες κλπ.) δικαιούνται να βιώνουν το σεβασμό στο εν λόγω δικαίωμα, όχι διεκδικώντας την εξωστρεφή του πραγμάτωση (external self-determination), μέσω διεκδικήσεων που αποβλέπουν στην τυχόν απόσχιση ή ανεξαρτητοποίηση από το «μηρικόν κράτος/mother state», αλλά με την εσωτερική της εκδοχή (internal self-determination), αυτή δηλαδή που τους διασφαλίζει προστασία των ατομικών και τυχόν μειονοτικών δικαιωμάτων (αν και όπου αυτά υφίστανται), της ευλόγου και απροσκόπτου συμμετοχής και εκπροσωπήσεώς τους στα κοινά και στο σύστημα διακυβερνήσεώς της χώρας τους, χωρίς αυτή να διακυβεύει το ενιαίο και αδιαίρετο της εθνικής τους κυριαρχίας και το απρόσβλητο της εδαφικής τους ακεραιότητος. Πρόκειται για θεώρηση της αρχής της αυτοδιαθέσεως (αυτοπροσδιορισμού) των λαών (self determination), που αν ερμηνευτεί με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, θα υπονόμευε τα θεμέλια της διεθνούς τάξεως, όπως έχει προβλεφθεί στο προοίμιο του Χάρτη των ΗΕ, το «καταστατικό κείμενο του διεθνούς Συστήματος που συμφωνήθηκε οικουμενικά το 1945 και ισχύει ουσιαστικά αναλλοίωτο έως τις ημέρες μας. Από πλευράς νομικής(/διεθνοδικαιϊκής) θεωρίας, αλλά και γεωπολιτικής θεώρησης, η οριακή αυτή απόφανση κατέστη δυνατόν να τεκμηριωθεί στοιχειωδώς και κυρίως να γίνει πολιτικά αποδεκτή και να αναγνωρισθεί (από σημαντικό μέρος της διεθνούς κοινότητας) η πρακτική εφαρμογή της (βλέπε αναγνωρίσεις του νέου «κράτους» του Κοσόβου), καθώς συνοδεύτηκε από την συγκεκριμένη προϋπόθεση (που συμπεριελήφθη και με έναν αρκετά ρητό τρόπο στο λεκτικό της Γνωμοδότησης), ότι το σύννομο της εξέλιξης που αφορούσε στην Ανεξαρτητοποίηση της πρώην αυτόνομης επαρχίας του Σερβικού κράτους, του Κοσόβου, διαπιστώνεται αυθεντικά αλλά και μοναδικά αποκλειστικά για την περίπτωση του Κοσόβου. Έτσι, δεν προορίζεται ώστε να αποτελέσει γενικό νομολογιακό προηγούμενο, που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη επηρεάζοντας καταλυτικά παρόμοιες νομικές αξιολογήσεις επί αντίστοιχων μειονοτικών διεκδικήσεων απόσχισης ή και ανεξαρτητοποίησης που ενδέχεται να εγερθούν σε άλλες περιοχές, διεθνώς, μετά από την εν λόγω Γνωμοδότηση.[17]

Γενικότερα, η μονομερής απόσχιση εδαφικών περιοχών από βεστφαλιανά κράτη είναι μια εξέλιξη που σαφώς, πέραν του αφορώντος κράτους, προκαλεί μεγάλη ανησυχία ευρύτερα στη διεθνή κοινότητα, και γενικώς δεν αντιμετωπίζεται ευμενώς από πλευράς διεθνούς Δικαίου. Όταν δε οδηγεί και σε ανεξαρτητοποίηση, η οποία μεταβάλει μόνιμα τα σύνορα ενός κράτους, και μάλιστα χωρίς τη συναίνεσή του, εκλαμβάνεται γενικώς ότι πρόκειται για μια επιδίωξη που αντίκειται ευθέως στην καθιερωθείσα διεθνή τάξη, όπως αυτή έχει θεσμιστεί από το 1945 και εξής. Η κρατική κυριαρχία, ο σεβασμός στην εδαφική ακεραιότητα και η αποφυγή  της χρήσης βίας ως μέσου επίλυσης των διεθνών διαφορών αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους του Διεθνούς Συστήματος. Η νόμιμη αναγνώριση του Κοσσόβου, ως ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους από το σύνολο της διεθνούς κοινότητας είναι εξαιρετικά δύσκολη προοπτική αν η Σερβία και αρκετές άλλες χώρες δεν δεχτούν να συναινέσουν.

Το ζήτημα της αναγνώρισης του Κοσόβου

Το Κοσσυφοπέδιο, ως νομική-πολιτική οντότητα είναι αναγνωρισμένη χώρα, σχεδόν από το ήμισυ του διεθνούς συστήματος, συγκεκριμένα από 119 χώρες (στοιχεία[18] έως τον Ιούλιο, 2022). Ευρωπαϊκές όμως χώρες, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Κύπρος και η Ρουμανία, όλες οι χώρες BRICS με ελάχιστες εξαιρέσεις (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική), Λατινική Αμερική (συμπεριλαμβανομένου του Μεξικό), οι περισσότερες χώρες της Ανατολικής Ασίας και σημαντικές μουσουλμανικές χώρες όπως η Αλγερία, η Τυνησία, η Ιορδανία, το Ιράν, το Ιράκ, το Ομάν και η Ινδονησία δεν αναγνωρίζουν το Κόσσοβο ως κράτος δηλαδή σαν ανεξάρτητη και κυρίαρχη διεθνή πολιτική οντότητα. Επιπλέον, δε, ας έχουμε υπόψη ότι έως σήμερα, περισσότερες από 20 χώρες απέσυραν την προηγούμενη αναγνώριση τους.

Η ΕΕ θεωρεί την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου από τη Σερβία ως προϋπόθεση για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Ωστόσο, το Βελιγράδι εξακολουθεί να επιμένει ότι δεν πρόκειται ποτέ να αναγνωρίσει την πρώην επαρχία του, την οποία μάλιστα αποκαλεί «Κοσσυφοπέδιο και Μετόχια».

Το ζήτημα της διεθνούς αναγνώρισης νεοσύστατων κρατικών υποκειμένων κατ’ εξοχήν συνδέεται με το ζήτημα των μειονοτικών διεκδικήσεων σε ένα κράτος (εν προκειμένω του Κοσόβου) και υπό αυτή την έννοια ακολουθεί σε βαθμό δυσκολίας το κορυφαίο και άκρως επαμφοτερίζων θέμα των μειονοτήτων στο διεθνές σύστημα. Χωρίς αμφιβολία, η νομική, κοινωνική και πολιτισμική και άρα η ευρύτερη συνθετική γεωπολιτική, διαχείριση των μειονοτικών ζητημάτων κάθε άλλο παρά εύκολη υπόθεση είναι, τόσο για τις εμπλεκόμενες αρχές των δυο κρατών, όσο και για τους τρίτους. Μάλιστα, απαντώντας πρόσφατα[19] σε ερώτηση ευρωβουλευτή σχετικά με το τι θα γίνει όσον αφορά την άρνηση του Κοσσυφοπεδίου να δημιουργήσει μια κοινότητα σερβικών δήμων ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Josep Borrell, υπογράμμισε ότι η ΕΕ επιμένει να ενθαρρύνει την Πρίστινα δημιουργήσει μια κοινότητα σερβικών δήμων, σύμφωνα με τη συμφωνία των Βρυξελλών του 2013, αλλά ότι δεν μπορεί να “αναγκάσει” το Κοσσυφοπέδιο να το πράξει.

Από Διεθνοδικαιϊκής και ευρύτερης Γεωπολιτικής οπτικής, το ζήτημα της αναγνώρισης ή μη, το Κοσόβου ως ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος, παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες που αξίζει να σημειωθούν. Πολλώ δε μάλλον να αξιολογηθούν και να σταθμιστούν ανάλογα, σε μια ευρύτερη προβληματική στο πλαίσιο της αναγκαίας Γεωστρατηγικής σύνθεσης που απαιτείται προκειμένου ένα κράτος όπως η Ελληνική Δημοκρατία (και δευτερευόντως και η Κυπριακή Δημοκρατία) να διαμορφώσει τη στρατηγική της θεώρηση έναντι του αν θα πρέπει να προβεί στην αναγνώριση του Κοσόβου, ή να παραμείνει στην ομάδα των χωρών που έχουν δηλώσει ότι για λόγους που αφορούν τα εθνικά τους συμφέροντα δεν προτίθενται να το αναγνωρίσουν. Συγκεκριμένα:

(α)     Η αυτονόμηση έγινε αρχικά αντικείμενο προσωρινής ρύθμισης από το ύπατο όργανο της διεθνούς έννομης τάξης, το ΣΑ του ΟΗΕ, μέσω της περίφημης Απόφασης 1244/1999. Μάλιστα, μέχρι και σήμερα, σε όλες τις επίσημες αναφορές της χώρες με το όνομα αυτής (Κόσοβο) στα διεθνή όργανα ή θεσμούς, αυτό γίνεται με τη χρήση του αστερίσκου (δηλαδή νομικής επιφύλαξης), με την επεξηγηματική υποσημείωση ότι «Η ονομασία αυτή τελεί υπό την επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και είναι σύμφωνη με την Απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΣΑ ΗΕ) 1244/1999 και τη Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔΧ) σχετικά με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.»[20]

(β)     Η επακόλουθη ανεξαρτητοποίηση κατά το έτος 2008 δίχασε τη διεθνή κοινότητα και προεκάλεσε τον έντονο προβληματισμό στο πλαίσιο της ΓΣ του ΟΗΕ. Αποτέλεσμα ήταν η ΓΣ να απευθύνει το γνωστό σχετικό αίτημα προς το Διεθνές Δικαστήριο, σε σχέση με τη νομιμότητα των συνεπειών της σχετικής μονομερούς πρωτοβουλίας από πλευράς αρχών Κοσόβου.

(γ)     το Διεθνές Δικαστήριο με τη σειρά του, σε μια Απόφασή του που δίχασε ακόμη περισσότερο τη διεθνή κοινότητα (πρωτίστως όμως από πλευράς θεωρίας Διεθνούς Δικαίου), Γνωμοδότησε ότι η εν λόγω μονομερής πράξη δεν αντίκειται του διεθνούς Δικαίου, ανατρέποντας κατά πολύ της έως τότε συμβατική ερμηνεία της θεμελιώδους αρχής του Διεθνούς Δικαίου περί του σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας των κρατών και του συναρτώμενου απαραβίαστου (μη βίαιης μεταβολής των συνόρων ενός κράτους χωρίς τη συναίνεσή του), καθώς και κυρίως της αρχής της αυτοδιάθεσης των λαών, η οποία δεν νομιμοποιείται να ασκείται παρά μόνον εσωτερικά εάν δεν συντρέχουν οι απαιτούμενοι γνωστοί όροι), χωρίς δηλαδή να προκαλεί κατάτμηση και ακρωτηριασμό της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών.

(δ)     Για να διασκεδάσει τις αναμενόμενες αντιδράσεις, το Δικαστήριο φρόντισε να τονίσει ότι παρά το καινοτόμο της εν λόγω Γνωμάτευσης, τα στοιχεία της δεν θα πρέπει να αποτελέσουν καθοριστικά δεσμευτικό νομολογιακό πλαίσιο για την περαιτέρω διαχείριση παρόμοιων υποθέσεων, αφού ούτως ή άλλως κάθε υπόθεση διατηρεί την αυτοτέλειά της, αλλά και διότι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της υπόθεσης του Κοσόβου παρουσιάζουν σημαντικές ιδιαιτερότητες από άλλες παρόμοιες περιπτώσεις μειονοτικών διεκδικήσεων  παγκοσμίως. Μια ερμηνευτική καθοδήγηση που από τη μια διασώζει, έναντι της τυφλής νομολογιακής αναπαραγωγής των ευρημάτων της γνωμοδότησης, από την άλλη λειτουργεί και ως κατ’ εξοχήν υπονομευτής της διεθνούς νομικής τάξης, αφού προτρέπει στην αυτό-υποβάθμιση της αξίας της νομολογίας των διεθνών Δικαστηρίων, ως σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση της μελλοντικής κρίσης του, και κατά τεκμήριο ανεξάρτητου και αμερόληπτου διεθνούς Δικαστή.

(ε)     Παρά το ότι τη στιγμή που γράφεται το παρόν κείμενο, η διεθνής κοινότητα είναι σχεδόν μοιρασμένη σε σχέση με τις διεθνείς αναγνωρίσεις, άξιο προσοχής είναι ότι έχουν σημειωθεί 20(!) αποσύρσεις αναγνωρίσεων, αριθμός εντυπωσιακός και πάντως άκρως ασυνήθιστος. Η απόσυρση μιας διεθνούς αναγνώρισης που έχει ήδη ανακοινωθεί επίσημα από ένα κράτος, δεν παύει να περιλαμβάνεται στα κυρίαρχα δικαιώματα του κράτους, και καίτοι δεν απαγορεύεται ρητά από το διεθνές Δίκαιο, παραμένει μια κρατική συμπεριφορά που δεν απαντάται συχνά στη διεθνή πρακτική . Αυτό άλλωστε προκαλεί και την έλλειψη ενδιαφέροντος από πλευράς διεθνούς θεωρίας να εξεταστεί ένα τέτοιο ζήτημα εκτενώς ως προς τις διεθνοδικαιϊκές πτυχές του. Γεωπολιτικά όμως, αξιολογείται ως ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένο της διαδικασίας αναγνώρισης του Κοσόβου, αλλά και άλλων εν δυνάμει περιπτώσεων παρόμοιου μειονοτικού προφίλ, καθόσον είναι ενδεικτικό του ότι η μονομερής πρωτοβουλία για ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου από τη Σερβία διαμορφώνει μια δυναμική που, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, κάθε άλλο παρά συναντά τη πάνδημη συναίνεση της διεθνούς κοινότητας. Ακόμη και κράτη που είχαν αρχικά συναινέσει σε αυτό, φαίνεται ότι δεν διστάζουν να αναθεωρήσουν την απόφασή τους, συνεκτιμώντας προφανώς τη στάση μεγαλύτερων διεθνών δυνάμεων από τις οποίες εξαρτώνται ή επηρεάζονται γεωπολιτικά (και γεωοικονομικά) και φυσικά την παγκόσμια κατανομή ισχύος που δημιουργεί νέα δεδομένα και προοπτική διεθνών γεωπολιτικών συσχετισμών που απαιτούν διαρκή επαναπροσδιορισμό και συνεχή επανεκτίμηση.

Κυπριακό – Κόσοβο – ελληνικές θέσεις

Εξετάζοντας την περίπτωση του Κοσόβου, μοιραία έρχεται στο προσκήνιο το ζήτημα των θέσεων της Ελλάδος και τη στάση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ως προς αυτό. Ειδικά σε σχέση με την αντίστοιχη στάση των ΗΠΑ, οι οποίες από την εποχή της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας, και της στρατιωτικής επιχείρησης στο Κόσοβο κατά των Σερβικών Δυνάμεων (άνοιξη 1999), δεν μείωσαν το ενδιαφέρον τους για την κρισιμότατη αυτή ψηφίδα του βαλκανικού ψηφιδωτού. Θα λέγαμε μάλιστα ότι υπό μια έννοια, το Κόσοβο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και η …«χερσαία Κύπρος των Βαλκανίων», υπό την έννοια ότι εξ αυτού διέρχονται οι σημαντικότεροι δίοδοι επικοινωνίας που συνδέουν χερσαία το Αιγαίο, δηλαδή την Ανατολική Μεσόγειο με την κεντρική και βόρεια Βαλκανική και στη συνέχεια με την ηπειρωτική Ευρώπη. Αντιστοίχως όπως η Κύπρος είναι ο διαμετακομιστικός κόμβος που συνδέει μέσω θαλάσσιας ζεύξης τη διέξοδο του Σουέζ με την Ανατολική Μεσόγειο. Με τη δε χερσαία ανάγνωση, είναι το σημείο τομής των τριών ηπείρων, της Αφρικανικής, της Μικρασιατικής-Μεσανατολικής απόληξης της Ασιατικής, και της Βαλκανικής απόληξης της Ευρωπαϊκής.

Ως εκ τούτου, από γεωπολιτικής σκοπιάς, οι περιπτώσεις Κοσόβου και Κύπρου, πέραν της στενής συνάφειας με τους πλειονοτικούς και μειονοτικούς πληθυσμούς στους οποίους κατατμείται η κοινωνία των, έχουν και προφανείς γεωπολιτικές ομοιότητες, στοιχεία που τις κατατάσσουν σε επάλληλους κύκλους πολλαπλού ενδιαφέροντος για πολλούς άλλους κρατικούς δρώντες, πέραν των άμεσων (δηλ. Σερβία – Κόσοβο-Αλβανία, και Ελλάδα – Τουρκία).

Σε ό,τι αφορά το ενδιαφέρον και τις θέσεις ΗΠΑ και Ελλάδος ως προς το μέλλον του Κοσόβου, σημειώνονται ότι σε συνάντηση επιπέδου ΥΠΕΞ (την τρίτη κατά σειρά) για τον διμερή Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδος – ΗΠΑ που έλαβε χώρα στην Ουάσιγκτον στις 14 Οκτωβρίου 21, οι Νίκος Δένδιας και Άντονι Μπλίνκεν, είχαν την ευκαιρία -μεταξύ άλλων- να συμφωνήσουν, επιβεβαιώνοντας την σταθερή προσήλωση των κρατών τους σε μια κοινή περιφερειακή αντίληψη για την Ευρωατλαντική ενταξιακή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων, του Κοσόβου φυσικά συμπεριλαμβανομένου, ως εξής: «The United States and Greece both continue to strongly support the Euro-Atlantic integration of the Western Balkans, including Kosovo, and stress the importance of urgently commencing accession negotiations between EU and both Albania and North Macedonia according to the set conditionalities.»[21]. Οι εν λόγω επιβεβαιώσεις, οι οποίες όμως συνδέονται και με την εξίσου σταθερή –τουλάχιστον μέχρι στιγμής- στάση της Αθήνας στο θέμα της «μη αναγνώρισης» της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, απηχούνται και στις καθιερωμένες πλέον θέσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, όπως αποτυπώνονται στον ιστότοπο του ΥΠΕΞ, ή όπως επανεκφράσθησαν με ευκαιρία της συνάντηση του περασμένου Φεβρουαρίου μεταξύ έλληνα πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη με τον Σέρβο Πρόεδρο Αλεξάντερ Βούσιτς, παρά τις έντονες φήμες αλλαγής της στάσης της Αθήνας.[22] Αξίζει να σημειωθεί ότι πέραν της Ελλάδας, άλλες τέσσερεις χώρες μέλη της ΕΕ (Σλοβακία, Ισπανία, Ρουμανία και Κύπρος) τηρούν την ίδια στάση μη αναγνώρισης της ανεξαρτησίας του Κοσσόβου, και μάλιστα όλες τους, εκτός της Κύπρου, τυγχάνουν κ-μ της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Σε ό,τι αφορά την περίπτωση της Κύπρου, ενδεικτικό του ότι το μειονοτικό (εν προκειμένω, υπό την έννοια της πληθυσμιακά μειονοτικής κοινότητας) συνεχίζει να καταλαμβάνει τον πυρήνα του όλου ζητήματος, αν όχι στο θαλάσσιο πεδίο (όπου παραμένει πεδίο διεκδικήσεων κυρίως για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών οικονομικής εκμετάλλευσης), αλλά σε ό,τι αφορά το εδαφικό. Χαρακτηριστική ήταν η άμεση αντίδραση της τουρκικής Κυβέρνησης (τουρκικό ΥΠΕΞ) σε πρόσφατη καθόλα θεμιτή και αξιέπαινη ανάρτηση tweet[23] του έλληνα ΥΠΕΞ, Νίκου Δένδια, με αφορμή τη μαύρη 48η επέτειο της β’ φάσης της εισβολής της επιχείρησης «Αττίλα» στην Κύπρο. Στο μήνυμα του επίσημου λογαριασμού του τουρκικού ΥΠΕΞ επαναλαμβάνεται το κατά τ’ άλλα γνωστό νομικά καθόλα αβάσιμο επιχείρημα ότι η Τουρκία όφειλε(!) να επέμβει στην Κύπρο για να σταματήσει την αιματοχυσία και τη βία κατά των τουρκοκύπριων.[24]

Η έως τούδε σθεναρά αμετάβλητη στάση της Ελλάδας (και φυσικά και της Κύπρου) ως προς τη μη αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, συνδέεται προφανώς με την ευαισθησία που έχουν και άλλες χώρες με την ίδια αρνητική στάση με στοιχεία προβληματισμού που ευλόγως έχουν απορρέοντα από μειονοτικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν με μειονοτικές περιπτώσεις στο εσωτερικό τους. Βλέπε η Ισπανία, η Γαλλία κλπ.). Για την Ελλάδα, το ζήτημα που αφορά στα μειονοτικά ζητήματα στη Θράκη, αλλά και στην περίπτωση της Κύπρο, συνιστούν τους κυριότερους λόγους, Συγκεκριμένα, η  παράνομη εισβολή τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1974 και εν συνεχεία η επακόλουθη παρατεταμένη εξίσου παράνομη κατοχή του βορείου τμήματος της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, από την Τουρκία, η οποία από το 1984 έχει μάλιστα δρομολογήσει την μονομερή ανεξαρτητοποίηση του κατεχόμενου τμήματος υπό τη μορφή ψευδοκράτους, με το όνομα «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου», την αναγνώριση του οποίου δεν έχει καταφέρει να κάνει αποδεκτή από κανένα άλλο κράτος. Λαμβάνοντας υπόψη τα όσα ανωτέρω εκτέθησαν ως προς την Γνωμοδότηση του Δικαστηρίου στη Χάγη για το θέμα της ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου, θα λέγαμε ότι η εν λόγω απόφανση χωρίς αμφιβολία επέβαλε μια νομική ερμηνεία που μέχρι τώρα σαφώς δεν ήταν η κρατούσα από πλευράς θεωρίας του Διεθνούς Δικαίου για τη νομική αποδοχή μεμονωμένων μονομερών πράξεων ανεξαρτητοποίησης χωρίς τη συναίνεση του κράτους. Υπό αυτή την οπτική, η απόφαση κάθε άλλο παρά προσδίδει εδραία αυτοπεποίθηση στην ελληνική πλευρά σε σχέση με το κατά πόσο η μονομερής απόπειρα ανεξαρτητοποίησης κείται σαφώς εκτός πεδίου Διεθνούς Δικαίου, και άρα θα αναμένεται με σιγουριά να συγκεντρώνει την αποδοκιμασία της πλειοψηφίας της διεθνούς κοινότητας. Από τη Γνωμοδότηση του ICJ και μετά, το Διεθνές ¨Δίκαιο δεν μπορεί να αποτελέσει στοιχείο ασφάλειας σε μια προοπτική σχεδιασμού των πιθανών ενδεχομένων για την εξέλιξη του ζητήματος της συνέχεια της αναγνώρισης του Ψευδοκράτους. Παρόμοιες αμφιβολίες ανακύπτουν και για ενδεχόμενες δυσμενείς εξελίξεις σε ό,τι αφορά το ζήτημα των μειονοτικών διεκδικήσεων στη Θράκη, αν αυτές τυχόν ενθαρρυνθούν αθέμιτα να κατευθυνθούν εγείροντας αιτήματα τυχόν εξωτερικής αυτοδιάθεσης. δηλαδή ουσιαστικά αυτονόμησης. Πολύ δε περισσότερο, αν αυτά εξελιχθούν και σε ακόμη δυσμενή σενάρια ανεξαρτητοποίησης. Είναι σαφές ότι το προηγούμενο του Κοσόβου, αν τελικά η προοπτική της αναγνώρισης τελικά ευδοκιμήσει, θα αποτελέσει ένα  αδιαμφισβήτητα αρνητικό προηγούμενο για ενδεχόμενες μειονοτικές επιδιώξεις που θα έχουν βάλουν κατά της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας κάθε κρατικού υποκειμένου στο εσωτερικό του οποίου ευδοκιμούν μειονοτικές καταστάσεις παρόμοιες με αυτές του Κοσόβου εντός της ευρύτερης Σερβίας.

Οι ανωτέρω παρατηρήσεις αποτυπώνουν με αδρές αλλά ουσιαστικές γραμμές τη γεωπολιτική κατάσταση γύρω από το Κόσοβο, σήμερα. Ειδικά γύρω από το ζήτημα της νομιμοποίησης της ανεξαρτησίας του, ως αποδεκτή ή μη, από τη διεθνή κοινότητα. Μια παράμετρο που μας φέρνει στη άμεση διασύνδεση του ζητήματος του Κοσόβου με άλλα αντίστοιχα, παγκοσμίως, και δη της γειτονιάς μας, με έμφαση στο Κυπριακό. Αλλά όχι μόνον. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Θράκη, με επίκεντρο τα όσα αφορούν την εκεί θρησκευτική μειονότητα (όπως ρητώς καθορίζεται στη Συνθήκη της Λωζάνης (Ιούλιος 1923), όπου η εκεί μουσουλμανική μειονότητα γίνεται αντικείμενο απόπειρας επανειλημμένων χειραγωγήσεων εκ μέρους της Τουρκίας, είναι ενδεικτική του ότι τα μειονοτικά δεν έχουν πάψει να καθιστούν τη μειονοτικά έμπλεη ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων ως ιστορική «πυριτιδαποθήκη» όλης της περιοχής. Η μειονοτική διαχείριση καθίσταται μείζον ζήτημα για όλα τα κράτη (αλλά και τις κοινωνίες) της περιοχής, είτε ως φιλοξενούντα θρησκευτικές, ή εθνικές ή γλωσσικές μειονότητες, είτε ως «μητρικά» κράτη, λίκνα μειονοτικής ταυτότητας πληθυσμών σε γειτονικά κράτη της περιοχής. Υπό αυτή την έννοια, είναι απαραίτητη τόσο η ευαισθησία με τους μειονοτικούς πληθυσμούς και την προστασία των δικαιωμάτων τους, χωρίς όμως αυτό να αποβαίνει σε βάρος αντίστοιχων ταυτοτικών δικαιωμάτων πλειοψηφιών που συνυπάρχουν στην ίδια περιοχή, όσο και η άλλη όψη του ιδίου ζητήματος, που είναι η νομιμοποίηση ή μη, και κατά τεκμήριο η μη νομιμοποίηση μονομερών αποσχιστικών διεκδικήσεων και περαιτέρω ανεξαρτητοποιήσεως, που αγγίζει τον πυρήνα των συλλογικών και ατομικών ευαισθησιών, λαών και κρατών, παγκοσμίως.

Υπό τη θεώρηση όλων των ανωτέρω, κάθε ενδεχόμενη μετακίνηση από ή μεταβολή της καθιερωθείσας θέσης της Ελλάδας σε σχέση με τη μη αναγνώριση του Κοσόβου δεν θα πρέπει να εξετάζεται παρά ως γεωπολιτική αυτοχειρία. Μια επιλογή που στην παρούσα ιστορική γεωπολιτική συγκυρία, ο Ελληνισμός δεν έχει την πολυτέλεια να αποδεχθεί.

[1] Η παρούσα δημοσίευση έρχεται ως συνέχεια προηγούμενης για την ίδια περιοχή (βλέπε Ι.Θ. Μάζη, «Αθήνα – Λευκωσία- Κόσοβο: Η ώρα των Μεγάλων Αποφάσεων», Newsbreak.gr, 2 Αυγ. 2021, διαθέσιμη στη δνση https://www.newsbreak.gr/politiki/229994/athina-leykosia-kosovo-ora-megalon-apofaseon/.)

[2] MENA Region: Middle East – North Africa.

[3] https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/PRES_13_159.

[4] https://www.srbija.gov.rs/specijal/en/120394.

[5] Στη διαπραγμάτευση, εκ μέρους της ΕΕ συμμετείχε ο Miroslav Lajčák, EU Special Representative for the Belgrade-Pristina Dialogue and other Western Balkan regional issues.

[6] https://www.eeas.europa.eu/eeas/belgrade-pristina-dialogue-chief-negotiators-reach-arrangement-resolve-tension-north-kosovo_en.

[7] https://www.euractiv.com/section/politics/short_news/kosovo-implements-brussels-brokered-license-plate-agreement/.

[8] https://www.euractiv.com/section/politics/short_news/kosovo-implements-brussels-brokered-license-plate-agreement/.

[9] https://www.euractiv.com/section/enlargement/news/kosovo-government-postpones-plan-for-volatile-north-after-tensions-with-serbia-rise/.

[10] https://www.state.gov/secretary-blinkens-meeting-with-kosovan-president-osmani-and-prime-minister-kurti/.

[11] https://president-ksgov.net/en/speeches/the-joint-press-conference-of-the-president-of-the-republic-of-kosovo-vjosa-osmani-sadriu-with-the-president-of-the-republic-of-albania-ilir-meta.

[12] https://www.sigmalive.com/news/politics/989031/stin-kypro-o-ypeks-servias-vlepei-kasoulidi.

[13] https://gr.euronews.com/2022/08/01/kypros-synantisi-proedrou-voulis-me-servo-ypourgo-eksoterikon.

[14] Pre-accession Assistance (IPA) III, on Financial Framework Partnership Agreement (FFPA) (https://www.eeas.europa.eu/delegations/kosovo/kosovo-assembly-ratifies-ipa-iii-financial-framework-partnership-agreement_en)

[15] https://www.eulex-kosovo.eu/?page=2,16.

[16] «Is the unilateral declaration of independence by the Provisional Institutions of Self-Government of Kosovo in accordance with international law ?», UN GA Resolution 63/3, 8 Oct. 2008.

[17] Για μια εκτενή ανάλυση για το θέμα, βλέπε σχετικές αναφορές, με κριτική ανάλυση, στη μονογραφία Ιωάννη Θ. Μάζη, Μεσογείου Παλίμψηστον: Από τον Νταβούτογλου στον Ερντογάν, εκδόσεις Λειμών 2021.

[18] https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-that-recognize-kosovo.

[19] https://rs.n1info.com/english/news/eu-insists-on-community-of-serb-municipalities-but-cannot-force-kosovo/.

[20] Το ανωτέρω κείμενο επιφύλαξης χρησιμοποιείται από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, και παρατίθεται ως το πλέον πλήρες εκφραστικά (διαθέσιμο στη δνση https://www.mfa.gr/blog/dimereis-sheseis-tis-ellados/pristina/). Σε άλλα διεθνή όργανα (κυρίως Ευρωπαϊκά) χρησιμοποιείται αστερίσκος με συνήθως το ακόλουθο κείμενο επεξήγησης «This designation is without prejudice to positions on status, andis in line with UNSCR 1244 and the ICJ Opinion on the Kosovo Declaration of Independence.» (Βλέπε κοινό Πρόγραμμα της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης για το Οικονομικό Έγκλημα στο Κόσοβο (CoE/EU Project against Economic Crime in Kosovo* (PECK III) Project Summary, 1 July 2020 – 30 June 2023), διαθέσιμο στη δνση https://rm.coe.int/0900001680a35871).

[21] Κοινή Ανακοίνωση, Συνάντηση ΥΠΕΞ Ελλάδος – ΗΠΑ, Ουάσιγκτον, 14 Οκτ. 2021, διαθέσιμη στη δνση https://gr.usembassy.gov/joint-statement-on-third-united-states-greece-strategic-dialogue/.

[22] «Δεν αλλάζει στάση η Αθήνα για το Κόσοβο», EURACTIV.gr, 17 Φεβ. 2022, διαθέσιμο στη δνση

https://www.euractiv.gr/section/i-eyropi-kai-o-kosmos/news/den-allazei-stasi-i-athina-gia-to-kosovo/.

[23] Twitter, 11:03 AM, Aug 14, 2022, @NikosDendias, διαθέσιμο στη δνση https://twitter.com/NikosDendias/status/1558726048321241089.

[24] «…Turkey had to intervene after the Greek coup d’état in July 1974, aiming to stop bloodshed & violence against Turkish Cypriots;», Twitter, 3:35 PM, Aug 15, 2022,·@MFATurkiye, διαθέσιμο στη δνση https://twitter.com/MFATurkiye/status/1559156773180903425.

 

Γκορμπατσόφ: Λατρεύτηκε στη Γερμανία, όχι στη χώρα του

0

Ο γερμανικός Τύπος φωτίζει πλευρές του τελευταίου Σοβιετικού ηγέτη, ενός “ρομαντικού πολιτικού” που ήθελε να εκδημοκρατίσει μια δικτατορία και απέτυχε.

    Μιχαήλ Γκορμπατσόφ: Πέθανε σε ηλικία 91 ετών

Αναρίθμητα άρθρα και σχόλια στις ιστοσελίδες του γερμανικού τύπου για τον θάνατο του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, του τελευταίου ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος δρομολόγησε το τέλος του Ψυχρού πολέμου και θεωρείται ένας εκ των πρωτεργατών της γερμανικής Επανένωσης. Ένός πολιτικού που λάτρεψαν οι Γερμανοί, αλλά όχι οι συμπατριώτες του. Το Spiegel αποκαλεί τον κάτοχο του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης “Ρομαντικό πολιτικό” και επισημαίνει:

 Προσπάθησε να εκδημοκρατίσει μια δικτατορία

Το 1990 με τον Χέλμουτ Κολ στη Σεβαστούπολη προετοιμάζοντας την ΕπανένωσηΤο 1990 με τον Χέλμουτ Κολ στη Σεβαστούπολη προετοιμάζοντας την Επανένωση

“Ήθελε να μεταρρυθμίσει τη Σοβιετική Ένωση και έφερε τη διάλυσή της. Αρχικά επαίνεσε την τότε Ανατολική Γερμανία και όμως έμεινε στην ιστορία ως πρωτοπόρος της γερμανικής επανένωσης. Ονειρευόταν νέες φιλικές σχέσεις μεταξύ κρατών και λαών και δεν μπόρεσε να αποτρέψει την εμφάνιση νέων διαχωριστικών γραμμών στην Ευρώπη. Ήθελε να αναθεωρήσει πλήρως το Κομμουνιστικό Κόμμα της Σοβιετικής Ένωσης και κατέληξε να διαφημίζει πίτσα. Την τραγωδία αυτής της αντίφασης δεν μπόρεσε να ξεπεράσει ποτέ. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, δημοφιλής στις δυτικές χώρες αλλά περιφρονημένος από πολλούς στη Ρωσία, δεν βρίσκεται πια στη ζωή”.  Ο αρθρογράφος της Suddeutsche Zeitung παραθέτει αναλυτικά όλους τους σταθμούς της ζωής του σε άρθρο με τον τίτλο “Από το ανεκπλήρωτο όνειρο του εκδημοκρατισμού μιας δικτατορίας”.

“Με  τη ‘γκλάσνοστ’ και την ‘περεστρόικα’ ξεκινήσε κάτι που γρήγορα ανέπτυξε τη δική του δυναμική. Ο σοβιετικός ηγέτης σύντομα συντρίφτηκε ανάμεσα σε εκείνους που φοβόντουσαν ότι θα χάσουν την αξίωση της παγκόσμιας ισχύος και τη δική τους επιρροή και σε αυτούς  που απαιτούσαν όλο και πιο γρήγορες και μακρόπνοες μεταρρυθμίσεις. Αυτές οι αντιστάσεις τον έκαναν συχνά να φαίνεται διστακτικός. Επίσης, οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις δεν έφεραν γρήγορες επιτυχίες, αλλά αποκάλυψαν τη φτώχεια που μέχρι τότε κρυβόταν. Παρόλα αυτά, ο Γκορμπατσόφ δεν παρέκκλινε από την πορεία του, αλλά μάλλον στόχευε σε ακόμη βαθύτερες αλλαγές προσπαθώντας να εκδημοκρατίσει μια δικτατορία”. Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει ότι αρχικά η Δύση και ο καγκελάριος Χέλμουτ Κολ, εξακολουθούσε να μην εμπιστεύεται τον Γκορμπατσόφ. “Τον συνέκρινε μάλιστα με τον Γκέμπελς, τον επικεφαλής της ναζιστικής προπαγάνδας. Σε συνέντευξή του στο Newsweek, ο Κολ είχε πει: Είναι ένας σύγχρονος κομμουνιστής ηγέτης που γνωρίζει τις δημόσιες σχέσεις, ο Γκέμπελς, ένας από τους υπεύθυνους για τα εγκλήματα του Χίτλερ, ήταν επίσης ειδικός στις δημόσιες σχέσεις”

“Αντιφατική, τραγική φιγούρα”

Ασπασμός με τον Έριχ Χόνεκερ λίγες εβδομάδες πριν πέσει το ΤείχοςΑσπασμός με τον Έριχ Χόνεκερ λίγες εβδομάδες πριν πέσει το Τείχος

Η Welt στην ιστοσελίδα της κάνει λόγο για έναν πολιτικό που λατρεύτηκε από τους Γερμανούς αλλά στη χώρα του θεωρήθηκε νεκροθάφτης της Σοβιετικής Ένωσης. “Ο Γκορμπατσόφ ήταν μια αντιφατική, τραγική φιγούρα”, υποστηρίζει ο Γερμανός αρθρογράφος. “Οι απόψεις σχετικά με το τι ήταν σωστό και τι λάθος σχετικά με τις πολιτικές του, πιθανότατα θα συνεχίσουν να αποκλίνουν στο μέλλον. Στην πατρίδα του και στο μετασοβιετικό χώρο ο Γκορμπατσόφ δεν μπορεί να γίνει πρόσωπο της συναίνεσης, όπως στη Γερμανία, που αντιμετωπίζεται μόνο θετικά”. Η εφημερίδα υπενθυμίζει με απογοήτευση τις θέσεις του για τις τελευταίες εξελίξεις στην Κριμαία και την Ουκρανία. “Τελικά, ο Γκορμπατσόφ ήταν ένας πολιτικός που υπερασπίστηκε σθεναρά το όραμά του για την υπεροχή της Μόσχας. Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία πριν από οκτώ χρόνια, ο Γκορμπατσόφ μίλησε για την «επιστροφή» της χερσονήσου στη Ρωσία ως «επιτυχημένη» περίπτωση. Θεώρησε θεμιτό το δημοψήφισμα που επέβαλε η Μόσχα για την προσάρτηση στη Ρωσία και χαρακτήρισε «ανοησία» τη μυστική παρουσία του ρωσικού στρατού, την οποία παραδέχτηκε αργότερα ο Βλαντιμίρ Πούτιν. Σε συνέντευξή του λίγες μέρες μετά την προσάρτηση μίλησε για την «ελεύθερη απόφαση» του λαού, που βρίσκεται πάνω από όλα. Παρά την κατά καιρούς κριτική στον Πούτιν για τις αντιδημοκρατικές του τάσεις, ο Γκορμπατσόφ πίστευε ότι εκπροσωπούσε με συνέπεια τα συμφέροντα της Ρωσίας στον κόσμο. Ο πρώην αρχηγός του σοβιετικού κράτους δεν σχολίασε δημόσια τη νέα ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο”.

Για τον σχολιαστή της Tagesspiegel ήταν ο σημαντικότερος αποτυχημένος πολιτικός του 20ου αιώνα, γιατί, όπως επισημαίνει, έθεσε σε κίνηση δυνάμεις που κατέστρεψαν την επικρατούσα παγκόσμια τάξη – και τελικά το έργο της ζωής του. “Στο θέατρο, ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ θα ήταν μια μεγάλη τραγική φιγούρα. Αυτό που ήθελε, δεν το κατάφερε. Αυτό που πέτυχε, δεν το ήθελε. Όσο περισσότερο μεταρρύθμιζε το παγωμένο σοβιετικό σύστημα, τόσο χειρότερο γίνονταν. Αυτό βέβαια το αναγνωρίζει και ο Γκορμπατσόφ”. Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και 8 φημισμένες λέξεις που έμειναν στην ιστορία, αλλά δεν τις είπε ποτέ, όπως ισχυρίζεται. “Οκτώ λέξεις που δεν είπε ποτέ ο Γκορμπατσόφ, αλλά ένας αφορισμός που επινόησε ο μεταφραστής του: «Όποιος έρχεται πολύ αργά, τον τιμωρεί η ζωή». Με αυτόν τον τρόπο, ο Γκορμπατσόφ τράβηξε τελικά το χαλί κάτω από τα πόδια της ηγεσίας του Έριχ Χόνεκερ, Ένα μήνα αργότερα το τείχος πέφτει, ένα χρόνο αργότερα η Ανατολική Γερμανία περνά στην ιστορία”.

Ειρήνη Αναστασοπούλου

DW

Δημήτρης Νατσιός: Όταν κινδυνεύεις συντηρείς και δεν καταργείς τους αγέραστους δεσμούς του Έθνους

6

Δημήτρης Νατσιός

«Μη Θρησκευτικά προς Θεού! Το ελληνικόν έθνος δεν είναι Βυζαντινοί, εννοήσατε; Οι σημερινοί Έλληνες είναι κατ’ ευθείαν διάδοχοι των αρχαίων. Έπειτα εκπολιτίσθησαν, επροόδευσαν και αυτοί. Συμβαδίζουν με τα άλλα έθνη». (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Λαμπριάτικος ψάλτης»).

Συνόψισε, ο μεγάλος μας διηγηματογράφος, σε λίγες αράδες, το συνομήλικο με το νεοελληνικό κράτος πρόβλημα: είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων, το υποτιμητικώς λεγόμενο Βυζάντιο, δεν είναι ελληνικό κατόρθωμα. Εξάλλου έτσι πρόκρινε η κοραϊκή πεφωτισμένη διανόησις. Ο Κοραής επιδαψιλεύτηκε με τον υπέροχο τίτλο «Δάσκαλος του Γένους», αλλά στην ουσία υπήρξε απλώς ένας «σοφός» άνθρωπος, με έντονα αντικληρικαστικά στοιχεία. Άγευστος του μεγαλείου της καθ’ ημάς Ανατολής έφτασε στο σημείο να θεωρεί σκλαβιά των Ελλήνων την μακεδονική και βυζαντινή αυτοκρατορία.

Γράφει: «Η κατάρατος αύτη φιλαρχία εγέννησε την διχόνοια, διήγειρε τας πόλεις και τους πολίτας κατ’ αλλήλων, άναψε των εμφυλίων πολέμων την πυρκαϊάν και υπέταξε τους Έλληνας πρώτον εις τους Μακεδόνας, έπειτα εις ξένον έθνος, τους Ρωμαίους, και τελευταίον εις το βαρβαρώτερον και αγριώτατον όλων των εθνών του κόσμου, τους Τούρκους». («Άπαντα», εκδόσεις Μπίρη, σελ. 100).

Για τον Κοραή, η χιλιόχρονη ελληνική αυτοκρατορία, η Ρωμανία, ήταν ξενική κατοχή. Και επειδή, οι εκ Παρισίων απανταχούσες του Κοραή, είχαν ισχύ νόμου, το ελλαδικό κράτος ξεκίνησε απορρίπτοντας την εξοχότερη κληρονομιά του, αλλά και με εμφανή εχθρότητα προς την πάτριο πίστη μας. Και αυτό το μένος δυστυχώς συνεχίζεται ως τις μέρες μας.

Η πρόσφατη, ύπουλη επίθεση κατά του μαθήματος των Θρησκευτικών, με την αντισυνταγματική δυνατότητα απαλλαγής από αυτό και των ορθόδοξων μαθητών, το επιβεβαιώνει.

Έχω σημειώσει ένα προφητικό κείμενο των Αγιορειτών πατέρων, έτους 1984. Το παραθέτω. «Από πολλά χρόνια τώρα γίνεται συστηματική προσπάθεια, διαρκώς αυξανομένη, να πολεμηθεί η πίστη. Να βγει από τα ελληνικά σχολεία ο Χριστός. Να διαστρεβλωθεί η ιστορία μας. Να ευτελισθεί η σημασία των μεγάλων εορτών που τόσο ζει ο λαός μας. Να παύσει η Ορθόδοξος Εκκλησία να είναι η ψυχή του Γένους μας». Και όταν βγαίνει από το σχολείο ο Χριστός, το σχολείο αυτό καταντά άχρηστο. Δεν μορφώνει τον χρηστό πολίτη, αλλά το νευρόσπαστο που ξέρει μόνο να διεκδικεί και να εκλιπαρεί, αύριο – μεθαύριο, στους βουλευτικούς προθαλάμους για μια αργομισθία.

Και όλα ενορχηστρωμένα και σχεδιασμένα με άφθαστη μαεστρία. Το ελκυστικό και απoενοχοποιητικό κέλυφος, για να παρεισφρήσει η ανομία, λέγεται συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας, κατάργηση της υποχρεωτικότητας, διαπολιτισμική εκπαίδευση και λοιπές ηχηρές σαπουνόφουσκες.

Στόχος, προς το παρόν ανομολόγητος, η σταδιακή κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών και η αντικατάσταση του μ’ ένα ομιχλώδες «τίποτε», που θα ονομαστεί θρησκειολογία, μάθημα προαιρετικό, «με δυνατότητα απαλλαγής για λόγους συνειδήσεως», υποβαθμισμένο, κακόμοιρο, απαξιωμένο. Και τότε θα βγαίνουν σωρηδόν από τα σχολεία οι αγελαίοι καταναλωτές, οι άκρατοι ηδονοθήρες, διότι «χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται» ή χειρότερα, όπως το διατύπωσε ο Έλιοτ, «αν δεν θέλεις να έχεις τον Θεό, πρέπει να υποκλιθείς στον Χίτλερ ή στον Στάλιν».

Αλλά πόσο μετράει η γνώμη των σοφών ανθρώπων, μπροστά στα σπιθαμιαία αναστήματα, που διαβουκολούν την παιδεία μας; Άνθρωποι αλιβάνιστοι και αλειτούργητοι «έπιασαν έδρες και πόστα» σ’ όλες τις σχολές, που προετοιμάζουν τους αυριανούς διακόνους της Εκπαίδευσης – δασκάλους και καθηγητές – οπότε τα χειρότερα έπονται. Ανέξοδο διαπιστευτήριο αναρρίχησης σήμερα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες των πανεπιστημίων είναι η αφιλοπατρία, το μένος κατά της Εκκλησίας μας.

Και πόση ζημιά γίνεται μ’ αυτές τις αθλιότητες! Να έβλεπε όλη αυτή η  κρατικοδίαιτη ψευτοπροοδευτικότητα, πόσο λάμπουν, φέγγουν, αστράφτουν τα πρόσωπα των μαθητών μας, όταν τους μιλάς για ήρωες, για αγίους, για το Χριστό; Μισή ώρα σπουδή στο «Μανιάκι» ή στην «Έξοδο του Μεσολογγίου» αρκεί για να ψηλώσει ο νους των μαθητών. Άλλη τόση για να τους διαβάσεις τον «Άσωτο Υιό» και αντικρίζεις την χαρά, τον γλυκασμό στα πρόσωπά τους. «Τις Θεός μέγας ως ο Θεός ημών». Μια επίκαιρη μνεία στον Άη – Δημήτρη, το παλληκάρι της πίστης μας, και να η φιλοτιμία και η καύχηση γιατί «και αυτός ήταν Ρωμιός, σαν εσάς, αθλοφόρος». «Τι σημαίνει, κύριε, αθλοφόρος»; Ξεκρεμάς από το εικονοστάσι της ρωμαίικης παιδείας την ετυμολογία, μιλάς για την γλώσσα μας, το έτερον φυλακτήριο και προσάναμμα της εθνικής μας συνείδησης.

Ωραία μαθήματα. Με πίστη και πατρίδα. Πέτυχες. Έκανες το χρέος σου.

 Μια παρένθεση. Δεχόμαστε συνεχείς απειλές από τα αφιονισμένα μεμέτια της Άγκυρας, μόνο ημερομηνία που θα μας κηρύξουν τον πόλεμο δεν λένε. Γονατισμένος ο λαός από την οικονομική φρίκη και την διεθνή παράνοια, με τα σύνορα να πολιορκούνται από χιλιάδες μωαμεθανούς λαθρομετανάστες και αντί να καλλιεργείς και να προβάλλεις τους αγέραστους δεσμούς του Έθνους μας, αυτούς που γεννούν γενιές ηρώων και πνεύμα αντίστασης – «κατακλίθημεν άνθρωποι και ξυπνήσαμε έθνος» έγραφε σοφός της εποχής για την νύχτα της 28ης Οκτωβρίου – και εννοώ την πίστη στον Χριστό και την φιλοπατρία, εδώ, οι αμνήμονες και αφοσιωμένοι οπαδοί της «αψόγου στάσεως», υπονομεύουν, πολεμούν την πνευματική μας εθνοφυλακή. Είναι κατάλληλη ώρα, για το μάθημα των Θρησκευτικών, η καρυκευμένη πονηρώς κατάργησή του; Θα το γράφω και θα το ξαναγράφω:Δεν προασπίζουν την εθνική μας ανεξαρτησία και την εδαφική μας ακεραιότητα, μόνον οι πανάξιες ένοπλες δυνάμεις. Όχι. Τις προασπίζει ο λαός, ο ψυχικά και πνευματικά αρματωμένος. Οι ελεύθεροι πολίτες που, αν χρειαστεί, γίνονται και οπλίτες.

 Πολλοί, καλοπροαίρετοι, ερωτούν. Γιατί αυτή η θεομαχία και το μένος κατά του μαθήματος; Γιατί, αντί για «σκολειά για να γιομίζη ο μαθητής προκοπή και αρετή», οδεύουμε στα σχολειά της «απιστίας και της παραλυσίας»; (Μακρυγιάννης). Η απάντηση είναι του Παπαδιαμάντη. Προτάσσει στο απόσπασμα την αχώνευτη για τους «Γραικύλους της σήμερον», αλήθεια: «Ο δε Χριστιανισμός έμεινε και θα μείνη». Και συνεχίζει: «Ο πόθος της μωράς επιδείξεως, η μανία του κενά εκάστοτε λέγειν, η δοκησισοφία, ο τύφος και η οίησις άγουσιν εις τας συγχρόνους αθεϊστικάς θεωρίας».

Προσέξτε λέξεις!! Επίδειξη, κενότητα, δοκησισοφία, τύφος, οίηση, αυτά ακριβώς που χαρακτηρίζουν την σημερινή άρχουσα, του έθνους ημών, τάξη. Ήρθε ο άγιος της πολιτικής, ο Καποδίστριας, να κυβερνήσει τον αιματοβαμμένο τόπο εδραζόμενος στα δυο «ριζιμιά λιθάρια»: πίστη και πατρίδα. Δολοφονήθηκε. Πρόλαβε και μας άφησε τιμαλφή κληροδοτήματα. Ένα εξ αυτών: «Αν η παρούσα γενεά δεν ενδυναμωθεί από ανθρώπους μορφωμένους εν καλή διδασκαλία, και μάλιστα προς τον κανόνα της αγίας ημών πίστεως και των ηθών μας, θα είναι δυσοίωνο το μέλλον της Ελλάδος και η διακυβέρνησίς της αδύνατος».

Δημήτρης Νατσιός

δάσκαλος-Κιλκίς

Ενεργειακή κρίση: Πρόβλεψη – εφιάλτης από τον επικεφαλής της Shell – Θα παγώσουμε πολλούς χειμώνες

0

Οι λύσεις στην ενεργειακή κρίση, όπως υποστηρίζει, θα πρέπει να βρεθούν μέσω «εξοικονόμησης, επιβολής δελτίου και γρήγορης δημιουργίας εναλλακτικών πηγών».

«Εάν πιστεύουμε ότι θα είναι μόνο ένας δύσκολος χειμώνας και μετά η κρίση θα τελειώσει, τότε μιλάμε για φαντασίωση», προειδοποίησε σε συνέντευξη Τύπου στη Νορβηγία ο Ben van Beurden, διευθύνων σύμβουλος της Shell, σχολιάζοντας ότι το μέλλον χωρίς ρωσικό φυσικό αέριο είναι σκοτεινό και για τους ενεργειακούς κολοσσούς.

«Μπορεί κάλλιστα να περάσουν αρκετοί δύσκολοι χειμώνες», είπε ο Van Beurden, σύμφωνα με τον οποίο οι λύσεις στην ενεργειακή κρίση θα πρέπει να βρεθούν μέσω «εξοικονόμησης, επιβολής δελτίου και γρήγορης δημιουργίας εναλλακτικών πηγών».

Μαζί με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Shell  μίλησε και ο Πάτρικ Πουγιανέ της TotalEnergies, ο οποίος επανέλαβε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να σχεδιάσουν ένα μέλλον χωρίς ρωσικό φυσικό αέριο.

Δήλωσε πάντως αισιόδοξος ότι «θα τα καταφέρουμε» αφού, όπως είπε, «υπάρχει αρκετή ενέργεια σε αυτό τον πλανήτη».

Το ευρωπαϊκό σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την ενέργεια

Εν τω μεταξύ, έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, σχεδιάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η ενεργειακή κρίση βαθαίνει και ο χειμώνας αναμένεται πιο «βαρύς» από κάθε άλλη φορά εδώ και πολλά χρόνια.

Η βασική ιδέα που συζητούν οι αξιωματούχοι ης ΕΕ, σύμφωνα με το Bloomberg, είναι ο βραχυπρόθεσμος περιορισμός των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ενώ μακροπρόθεσμα αυτό που αναζητείται είναι πώς θα αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο τιμολογείται η ενέργεια, με απώτερο στόχο τη διακοπή της σύνδεσης του φυσικού αερίου με την ηλεκτρική ενέργεια.

Πλαφόν στο φυσικό αέριο α λα Ισπανία

Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι να τεθεί πλαφόν στο αέριο, όπως έκαναν η Ισπανία και η Πορτογαλία, που ήταν οι πρώτες οι οποίες βγήκαν εκτός των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ και έθεσαν ανώτατο όριο στο φυσικό αέριο, για να μειώσουν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο αντιμονοπωλιακός βραχίονας της ΕΕ είπε ότι η στήριξη θα λάβει τη μορφή πληρωμής, που λειτουργεί ως άμεση επιχορήγηση στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη χρηματοδότηση μέρους του κόστους των καυσίμων τους.

Το κύριο μειονέκτημα είναι ότι οι χαμηλότερες τιμές μπορεί να σημαίνουν περισσότερες εξαγωγές σε διασυνοριακές συνδέσεις με χώρες όπως η Γαλλία.

Στην Πορτογαλία, η κυβέρνηση είπε πρόσφατα ότι το σύστημα ανώτατων ορίων οδήγησε τις τιμές να υποχωρήσουν κατά μέσο όρο κατά 17% σε σχέση με το ύψος στο οποίο θα ήταν χωρίς αυτόν τον μηχανισμό.

Το Βήμα

Έφταιγε ο Γκορμπατσώφ;

1
Πέθανε ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. Ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης.
Πολλοί, κυρίως, λάτρεις του υπαρκτού σοσιαλισμού, αποδίδουν στον Γκορμπατσώφ την πτώση της ΕΣΣΔ. Αλλά δεν ήταν ο Γκορμπατσώφ αυτός που την οδήγησε στην κατάρρευση. Το σύστημα κατέρρευσε εσωτερικά απο τις πολλές και τραγικές αντιφάσεις του. Ο Γκορπατσώφ κλήθηκε απο το τελευταίο Πολιτμπιρό να το σώσει με οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Αλλά δεν ήταν, μόνο, η οικονομία που έκανε αντιδημοφιλές και αντιλαϊκό ένα σύστημα. Ήταν η αντίληψή του για τη ζωή. Στενή παρακολούθηση των πάντων, χαφιεδισμός ακόμη και ενδοοικογενειακός για υπονόμευση του κόμματος και της επανάστασης, λατρεία του κόμματος και του ηγέτη σε μεταφυσικά επίπεδα, στρατιωτικοποίηση της καθημερινότητας, μια αντίληψη για την τέχνη και την διασκέδαση που αποκλήθηκε σοσιαλιστικός ρεαλισμός, προκλητική παρουσία της νομενκλατούρας, έλλειψη ελευθερίας και δημόσιου λόγου, κλείσιμο στα γκουλάγκ όσων διαφωνούσαν, ανελέητη προπαγάνδα που προκαλούσε τη λογική, κα. Μετά, και με βάση αυτά, ήρθε και η οικονομική κατάρρευση σε μια προσπάθεια να ακολουθήσουν τις ΗΠΑ στον πόλεμο των άστρων. Μια συνειδητή επιλογή των αμερικανών για να σύρουν την ΕΣΣΔ σε οικονομική εξάντληση. Που πέτυχε. Τόσο μυωπικό ήταν το σύστημα.
Ο Γκορμπατσώφ κλήθηκε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες αυτού του συστήματος. και κλήθηκε απο το ίδιο το σύστημα. Το Πολιτμπιρό τον επέλεξε. Δεν κατέλαβε την εξουσία πραξικοπηματικά. Αλλά ήταν αργά. Το σύστημα ήταν αντιπαθές. Αντιπαθές παραμένει και σήμερα σε όλον τον κόσμο. Πλην ενός μέρους των Ελλήνων.
Π.Σ.

Turkey’s Latest Move to Undermine NATO

0

August 30, 2022 | The Dispatch

That it’s considering buying additional missile systems from Russia highlights continued challenges for the United States and its NATO allies.

Bradley Bowman | CMPP Senior Director

Sinan Ciddi | Nonresident Senior Fellow

S-400 surface-to-air missile launcher. (Sefa Karacan/Anadolu Agency/Getty Images)

 

Turkey is at again, a NATO ally not acting like one. It’s admittedly not exactly new behavior for Turkish President Recep Tayyip Erdoğan, but the actions over the last two weeks have been particularly troubling.

As of publication, Turkey is among a small number of allies that still has not ratified the accession of Finland and Sweden to the alliance. The U.S. Senate voted 95-1 to add the two Nordic countries, but Erdoğan has slow-rolled the process to score domestic political points in advance of elections.

A week ago, Turkish Foreign Minister Mevlut Cavusoglu reportedly suggested Ankara would drop its request for new American F-16 fighter aircraft if their provision is contingent on a commitment from Turkey not to employ those aircraft for “unauthorized territorial overflights of Greece,” a key congressional demand. It hardly seems unreasonable to ask one NATO ally to refrain from such acts of aggression targeting another NATO ally.

The previous Friday, U.S. Deputy Treasury Secretary Wally Adeyemo called his counterpart in Ankara to discuss Turkey’s economic relationship with Russia and how the latter was using Turkey to evade sanctions.

But the most concerning development comes from Russian state news agency TASS, which reported on August 16 that Russia and Turkey  had signed “a contract … to deliver a second regiment of the S-400 [surface-to-air] missile system to Turkey,” attributing the claim to the head of Russia’s Federal Service for Military-Technical Cooperation, Dmitry Shugayev.

The S-400 is an advanced mobile, surface-to-air missile system capable of shooting down aircraft, unmanned aerial vehicles, and many kinds of missiles. As a Russian-developed system, it is specifically designed to target allied aircraft.

Seemingly caught by surprise, Turkish government sources were quick to deny a new deal had been signed. “The purchase of a second batch was included in the original plan and the related contract,” a Turkish defense official said, referring to a 2017 deal under which Turkey purchased one S-400 regiment from Russia, with an option to buy another. Negotiations on the second regiment have dragged on for years, with little apparent progress. “The process is ongoing and there are no new agreements,” the Turkish official said.

Regardless, that NATO ally Turkey is still considering acquiring additional S-400s from Russia, the leading threat to the alliance, is deeply disappointing and highlights the continued challenges for the United States and its NATO allies in developing a prudent policy toward Turkey.

Vladimir Putin’s invasion of Ukraine, which has killed or injured tens of thousands of Ukrainians and displaced millions more, shows his continued willingness to use military force to redraw international borders in Europe. That sort of might-makes-right model was an essential cause of two world wars on the continent last century. If unchecked, Putin’s impulse presents a serious challenge to American, Turkish, and NATO security interests.

A Turkish decision to acquire more S-400s would sow further division between Turkey and its NATO allies at a time when alliance unity is more important than ever—something surely not lost on the Kremlin. Indeed, Ankara’s purchase of its first S-400 regiment is perhaps the most tangible example of the Erdoğan government’s general drift toward Russia.

But the adverse consequences associated with Ankara’s acquisition of the S-400 extend far beyond geopolitics. The acquisition also creates a host of genuine problems for the United States military and for the broader NATO alliance.

Consider what happened with Turkey and the F-35 Joint Strike Fighter aircraft, a next-generation aircraft that American and allied aviators will fly for decades to come.

The United States plans to eventually procure more than 2,400 F-35s and is actively fielding three variants of the aircraft to the U.S. Air Force, Marine Corps, and Navy. Turkey was one of eight allied countries that initially participated in the F-35 program, playing a prominent role in producing parts for the aircraft.

Washington repeatedly warned that purchasing the Russian S-400 missile system would result in Turkey’s expulsion from the F-35 program, since co-locating the two systems would have enabled Moscow to gain valuable intelligence helpful for detecting and shooting down F-35s. Yet Turkey went ahead with the S-400 acquisition anyway, leaving the United States no choice but to evict Turkey from the F-35 program in 2019 before it procured the aircraft.

Unfortunately, the negative military consequences of Ankara’s S-400 deal don’t end there. The S-400 also can’t integrate with NATO air and missile defense systems, so Turkey’s purchase undermined NATO efforts to strengthen its air and missile defenses along the alliance’s eastern flank—a project that has taken on new urgency following Russia’s full-scale invasion of Ukraine.

Bolstering the alliance’s defense posture in eastern Europe is a wise and necessary pursuit. But many of the new units and assets in the region lack sufficient air and missile defenses and would be vulnerable in a conflict with Russia. The Pentagon and others understand this problem, but fixing it is easier said than done given finite resources and the time required to procure additional air and missile defense capabilities. “Air and missile defense always was and remains my biggest concern for U.S. capabilities in Europe,” said retired Lt. Gen. Ben Hodges, former commander of United States Army Europe, in a recent podcast hosted by the Foundation for Defense of Democracies.

To mitigate those challenges and to strengthen the capabilities of new assets once fielded, the Pentagon is eager to link U.S. air and missile defense “sensors and shooters” with those of allies and partners to systematically strengthen situational awareness and intercept capabilities. Instead of contributing to that architecture, Turkey’s past and potentially future S-400 purchases undercut the integration effort and create additional problems that reduce deterrence and redound to Moscow’s benefit. It could even increase the chances for NATO fratricide in a future conflict.

This helps explain why Putin has been so eager to sell the S-400 abroad, particularly to countries aligned or allied with the United States. It stokes tension and division between Washington and the country purchasing the system, generates revenue for Moscow, strengthens its defense industrial base, constrains U.S. security cooperation with the recipient country, and creates a host of practical military problems for the United States.

Little wonder then that TASS was so eager to suggest Turkey is procuring the second regiment of S-400s.

So, what’s the path forward in dealing with Turkey?

That depends on whether we think Turkish President Recep Tayyip Erdoğan is an anomaly in Turkey or a sign of the new normal there. Will Turkey return to a more traditional foreign policy vis-à-vis NATO and the United States post-Erdoğan? Or is Turkey durably changed, and must we now accept that Ankara will not be a reliable ally for years to come?

The truth is that no one knows for sure.

What we do know is that an effective policy prescription depends on a good diagnosis of the current reality—and the only diagnosis that facts support is that Erdoğan continues to be an ally who doesn’t act like one.

John Hardie, a senior research analyst at the Foundation for Defense of Democracies, contributed to this article.

Bradley Bowman is the senior director of the Center on Military and Political Power at the Foundation for Defense of Democracies and a former U.S. Army helicopter pilot and advisor to members of the Senate Armed Services and Foreign Relations committees. Twitter: @Brad_L_Bowman.

Dr. Sinan Ciddi is nonresident senior fellow at FDD and an expert on Turkish domestic politics and foreign policy. He serves as an associate professor of security studies at Marine Corps University and an adjunct associate professor at Georgetown University’s School of Foreign Service. Twitter: @SinanCiddi. FDD is a Washington, DC-based, nonpartisan research institute focusing on national security and foreign policy.

FDD

A Pre-fascist Interlude

0

Pro-Trump protesters gather in front of the U.S. Capitol Building on January 6, 2021. (Brent Stirton / Getty)

View in browser

President Joe Biden has been getting a lot of static for referring to the ideology of Donald Trump and his followers as “semi-fascism.” It isn’t surprising that right-wing pundits, such as the Fox News contributor Mollie Hemingway, are practically having to take out loans to buy extra strings of pearls to clutch. But even John Avlon at CNN and Matt Lewis at The Daily Beast are trying to warn Biden off from insulting millions of voters.

It’s risky politics for the president to use words like semi-fascism, much as it was a needless fumble back in 2016 for Hillary Clinton to call people “deplorables.” For the rest of us, even to consider the word fascism feels like failure. It is a Rubicon we fear to cross, because it makes our fellow Americans into our civic enemies and implies that there is no road back for them, or for us.

We cannot, however, let our understandable fear of words such as fascism scare us out of talking about the reality staring us in the face. The GOP itself might not meet the full definition of a “fascist” party—not yet, anyway—but it’s not a normal party, and its base is not an ordinary political movement. It is, instead, a melding of the remnants of a once-great party with an authoritarian, violent, seditionist personality cult bent on capturing and exercising power solely to benefit its own members and punish its imagined enemies among other Americans.

Is that fascism? For most people, it’s close enough. A would-be strongman and a party of followers enveloped in racism, seized with nostalgia for an imagined glorious past, and drunk on mindless blood-and-soil nationalism all stinks of fascism. There’s a reason, however, that I still counsel against rushing toward the F-word: Things are poised to get worse, and we need to know what to watch for.

Fascism is more than a romance with a forceful right-wing leader. (And let’s remember: Trump is not a “strongman” in any way—he is one of the weakest and most cowardly men ever to serve as president.) A fascist takeover relies on a disciplined and organized mass party led by dedicated people who, once they gain the levers of government, will zero in on destroying the mechanisms—laws, courts, competing parties—that could dislodge them from power.

Violent, tiki-torch-wielding nincompoops are dangerous, but a rabble is not a disciplined party. Ivy League Republicans stumbling around and losing to Democrats in a 50–50 Senate are not the iron ladies and men of steel who can build a fascist state. Faux intellectuals such as Steve Bannon blathering about Leninism are not capable of inspiring the masses. And real fascist street fighters do not start blubbering and shedding tears when they’re arrested. (To paraphrase Jimmy Dugan, there’s no crying in fascism.)

This is why it’s a mistake to assume that every group of howling weirdos wearing “Trump 2024” capes and carrying bear spray is composed of  “fascists.” Some of these people are deluded, some are bored, and some are just idiots. If we build them into something more, we’re not only missing the chance to pull some of those people back into American democracy; we’re going to fail to spot the real fascists hiding among them. Glaring drivers jacked up on Fox News and talk radio flying “Fuck Joe Biden” flags on their cars aren’t fascists; they’re the raw material of fascism, the battering rams that actual fascists—cleverer and nimbler than the hapless overgrown adolescents who will end up in front of a judge—will use to knock down our institutions by goading them into violence.

This might seem like a distinction without a difference. And I suppose, like so many people, I am prone to “normalcy bias”—a kind of innate denial that life could ever change dramatically. For those of us who remember the Cold War, it is a special humiliation to think that we defeated the Soviet Union only to find Americans in Budapest cheering on the likes of Viktor Orbán.

But something has changed in American life. Trumpism, which has captured the base of the Republican Party, is authoritarian, antidemocratic, anti-constitutional, and anti-American. For now, Trump and the GOP activists are capable only of igniting scramble-brained jacqueries. But Trump’s most faithful followers are headed for fascism, and they will use the GOP as the vehicle to get there unless the rest of us remain true to a pro-democracy coalition.

It is also important not to be overly distracted by Trump himself. We are in a prefascist interlude, but Trump himself is too incompetent, too lazy and selfish, to lead an actual fascist movement. But avoiding the word won’t prevent it from happening. What should really scare us is realizing that smarter and tougher American fascist leaders are out there, waiting. Trump has paved the way for them by corroding the guardrails of the American system, normalizing the kinds of rhetoric and attacks on opponents used by actual fascists, and convincing ordinary American voters that mass violence is an alternative to the ballot box.

We can prove him wrong and stop this threat in its tracks. But time is growing short.

The Atlantic

Let’s talk about classified documents.

0

Most people have never seen one and have no idea what might be in such material. Republicans know this, and they are counting on the public’s lack of familiarity when they try to downplay the intelligence nightmare former President Donald Trump created by carting off boxes of classified documents to Mar-a-Lago. Even worse are the GOP challenges to release these materials to the public so we can all decide for ourselves if the stuff is dangerous, a patently stupid and irresponsible position advanced by people who know better.

Breakdowns of the various levels of information classification are available online, but they’re not that helpful out of context. The unauthorized disclosure of “Secret” materials, according to the law, could cause “serious damage” to national security, while the release of “Top Secret” information could result in “exceptionally grave damage.” These broad categories of risk include many possibilities, from mere “disruption” of U.S. foreign relations to “disclosure of technical and scientific developments,” to far worse possibilities of “armed hostilities.”

But how does any of this translate into concrete national-security threats? It all tends to sound like the scene from A Few Good Men when Jack Nicholson, portraying an unhinged Marine colonel, says he was worried that one of his young Marines was in danger. “Grave danger?” asks a Navy lawyer (played by Tom Cruise). “Is there another kind?” Nicholson smugly responds.

Some documents, such as war plans or technical specifications about weapons systems, have obvious intelligence value. Most classified materials, however, just aren’t all that sexy at first glance. They’re not likely to look anything like the “Non-Official Cover” list of spies from Mission Impossible; they’re not nuclear codes; they’re not pictures of foreign leaders in flagrante. That type of information exists, of course, but such materials typically have a short shelf life. (Codes and plans, for example, change regularly.) This is why spy agencies, including ours, try to develop assets who can deliver a stream of information over time.

Nonetheless, there are plenty of things you can lug in a box that would be deeply dangerous to U.S. national security.

Technical and scientific documents, for instance, are almost always highly valuable. Enemy engineers can figure out a lot from technical secrets, including how to close gaps with the United States in weapons development, which in turn can create direct threats to U.S. military forces.

There are also other, less obvious threats to security than “here’s where our tanks are parked and here’s how accurate our missiles are.” This is why you often hear the phrase sources and methods when discussing classified information: One of the greatest risks is that an adversary will learn how we’ve discovered their secrets. If a classified document provides the Reese’s Pieces that would help a foreign intelligence organization backtrack and reconstruct how we know what we know, we could lose the sources—technological and human—that provided the material, which is a much deeper long-term problem. On occasion, revealing such sources can result in embarrassment or a minor scandal, perhaps involving a diplomat or some other friendly source in a foreign nation. Sometimes the consequences are much worse.

Small things matter. The location of an air base or missile installation might not be a secret. But if a state gains our photographs of its bases, it will know many things: when we’re observing, what we’re looking at, and so on, and it can counteract our ability to keep watching.

Even seemingly trivial details can put someone’s life in danger. Presidents and other senior U.S. officials, for example, are routinely given classified briefings on foreign leaders. Some aspects of a foreign leader’s life might be knowable only from sources close to that leader, and perhaps only from his or her own family. “Leader X speaks excellent English but pretends he does not know any English at all” is a good thing to know, but depending on how we know it, that detail might be classified; if Leader X finds out that we know it, he will immediately run through a list of people who are privy to that knowledge, which is how spies and informants end up in prison or even dead.

Many materials at lower levels of classification, too, can be meaningful to a trained eye. I spent the first part of my career working entirely from open, unclassified sources on the Soviet Union. Like many Sovietologists of my day, I sometimes conferred with analysts from the CIA and the Pentagon, trying to piece together events inside the Kremlin. We were able to learn a lot, despite the Soviet regime’s tight control over a system that tried to guard almost everything about itself.

Finally, it’s important to understand that, in many cases, what’s classified is not a particular set of facts but what the intelligence community thinks those facts mean. An adversary might not know what a president is thinking on a given subject, but if they can see the President’s Daily Brief or other classified reports, they can know what he’s been told by his nation’s analysts. That’s extremely valuable in itself.

What Trump did was reckless and stupid. Any assertion that a few boxes of notes and papers isn’t a big deal is nonsense. Protecting such materials is a patriotic duty of anyone in public service, but the Republicans, once a self-styled party of national security, have decided that defending Donald Trump and his narcissistic demands is more important than the safety of the United States.

The Atlantic

Que vaut l’idée reçue : « La guerre en Syrie est un complot » ?

0

Par Manon-Nour TANNOUS, le 22 août 2022  Télécharger l'article au format PDF

Docteure en Relations internationales. Maîtresse de conférences à l’Université de Reims Champagne Ardenne (CRDT). Chercheure associée au Collège de France (Chaire d’histoire contemporaine du monde arabe) et à l’Université Paris 2 (Centre Thucydide). Rédactrice en chef de la revue Mondes arabes. Auteure de La Syrie au-delà de la guerre. Histoire, politique, société, éd. Cavalier Bleu, 2022

L’auteure démontre à travers des exemples que les théories du complot prônent une vision déterministe des événements, dans laquelle le postulat de départ (il existe un plan caché) prime sur l’analyse des faits. Elles reposent sur une surévaluation des calculs politiques pratiqués en coulisse et de leurs succès. Cette stratégie discursive a une fonction claire : établir qu’il n’y a pas eu de révolution en Syrie.

Avec l’autorisation de l’auteur et de l’éditeur, le Diploweb.com vous propose des bonnes feuilles de l’ouvrage de Manon-Nour Tannous, La Syrie au-delà de la guerre. Histoire, politique, société, éd. Cavalier Bleu, juillet 2022.

Je ne vous cache pas que la Syrie est aujourd’hui exposée à un grand complot, ses ramifications s’étendent à des États lointains et des États proches, et elle a des ramifications à l’intérieur du pays. Ce complot, dans son calendrier et dans sa forme, s’appuie sur ce qui se passe dans les pays arabes. […] Ils l’appellent une révolution, nous ne l’appelons pas ainsi, nous l’appelons un « état populaire » [hâla cha‘biyya].

Discours de Bachar Al-Assad devant l’Assemblée du peuple, 30 mars 2011

EVOQUER le complot comme grille de lecture des évènements en Syrie invite autant à prendre en charge l’objectif de disqualification des revendications de 2011, qu’à rappeler que le complot fait partie de la vie politique routinière du pays et donc des représentations.

Le rôle politique des théories du complot ne peut en effet être compris sans voir que l’histoire contemporaine de la Syrie fut marquée par de vrais complots, plans secrets et opérations clandestines. En 1956, alors que le gouvernement syrien donne des signes de rapprochement avec l’URSS, les services secrets britanniques et américains contactent les membres du Parti populaire syrien à Beyrouth pour envisager un coup d’État à la fin du mois d’octobre. Le projet échoue du fait de la concomitance de la crise de Suez. En janvier 1957, la doctrine Eisenhower fait du Moyen-Orient un champ de bataille dans la Guerre froide. Pour contrer l’expansion communiste, les Américains cherchent à susciter des mobilisations qui permettraient de justifier leur intervention. Le 12 août 1957, un communiqué syrien annonce la découverte d’un complot américain au profit d’Adib Al-Chichakli et s’adresse au peuple : « Ce complot fait partie d’une misérable conspiration impérialiste de grande envergure dirigée contre votre liberté et votre indépendance. » La réaction de l’URSS est accompagnée de l’arrivée de troupes égyptiennes au port de Lattaquieh pour repousser « l’agression des forces impérialistes » (américaines, turques, israéliennes et irakiennes). La crise accélère les discussions syro-égyptiennes qui aboutiront à la création de la République arabe unie.

Dans les années 1960, les luttes de pouvoir entre ba‘thistes, et la rivalité entre Salah Jadid et Hafez Al-Assad, alimentent, elles aussi, l’idée de complots, réels ou supposés. S’ils constituent alors une pratique quasiment ordinaire (Assad prend le pouvoir par un coup d’État), les complots tiennent surtout lieu, à chaque crise, de trame explicative. En 1976, pour conserver la main sur les affaires libanaises et en éloigner Arafat et les Palestiniens, Hafez Al-Assad déclare à la BBC : « Une grande conspiration est en train de se tramer contre la nation arabe. Nos frères de la direction palestinienne doivent être conscients de la gravité de cette conspiration. Ils en sont les cibles principales. » (BBC Summary of World Broadcasts, avril 1976, cité dans Seale, 1989) Face aux affrontements à Alep en 1980, il accuse les services de renseignements américains de manipuler des agents locaux pour commettre des « actes de subversion ». En février 1982, lors du soulèvement de Hama, le journal Al-Ba‘th écrit : « Notre peuple de Hama s’est réveillé le 3 février avec la voix de la conspiration. » (cité dans Wedeen, 1999) Dès lors les indices sont traqués : le soulèvement de 1982 serait lié à l’annexion par Israël du plateau du Golan, et l’annonce simultanée de l’insurrection par les États-Unis et les Frères musulmans serait la preuve d’une collusion. Les diplomates occidentaux soupçonnent déjà certains « indices » d’être fabriqués : « Les photographies reproduites à la télévision et dans la presse ne sont pas très convaincantes : il s’agit d’armes de fabrication soviétique, toutes neuves, qui pourraient bien avoir été sorties, pour la circonstance, des magasins de l’armée, les autorités voulant démontrer que la rébellion était le fait, non de la population, mais de professionnels aidés de l’extérieur. » (Archives diplomatiques françaises, 13 février 1982)

De manière générale, après le traité de paix entre l’Égypte et Israël, Assad se décrit comme victime d’une grande conspiration impliquant ennemis intérieurs (les forces réactionnaires) et extérieurs. Il confie au journaliste Patrick Seale le 12 mai 1985 : « Nous n’avions pas seulement affaire à des tueurs à l’intérieur de la Syrie, mais aussi à ceux qui élaboraient leurs plans. Le complot a pris de l’ampleur après la visite de Sadate à Jérusalem et de nombreux services de renseignement étrangers ont été impliqués. Ceux qui ont participé à Camp David ont utilisé les Frères Musulmans contre nous. »

La contestation de 2011 réactive ces réflexes. Le 30 mars 2011, dans son premier discours après le début des événements, Bachar Al-Assad dénonce un complot sophistiqué, mené par des personnes dont il reconnaît l’intelligence dans les moyens employés, mais aussi la bêtise consistant à s’en prendre à un peuple contre lequel ils ne peuvent pas gagner. Le discours est d’abord fait pour la consommation interne. Ne pouvant nier les événements, il s’agit de leur donner du sens, sans remettre en cause la légitimité du régime, et en faisant appel à un imaginaire déjà présent dans le pays. Aussi renvoie-t-il aux ingérences étrangères qui façonnent l’histoire de la région (depuis les accords de Sykes-Picot décrits comme un complot contre les intérêts arabes, jusqu’à la guerre en Irak en 2003) ou accuse-t-il le soulèvement de vouloir répandre la fitna (la discorde) entre les communautés (il peut pour cela s’appuyer sur des référents récents, comme les heurts au début des années 2000 entre bédouins et druzes au sud du pays et avec les Kurdes au nord). Le contrôle de l’information via le ministère qui lui est dédié, et une pratique active de la désinformation destinée à effrayer les citoyens (Glasman, 2013) permettent de diffuser ce récit. Les manifestants répondent à la stratégie discursive du régime par leurs slogans : « Il n’y a pas en Syrie d’infiltrés, juste 20 millions et c’est tout ! » (ma fi bi-sûriyya mundass ghayr ‘achrîn milîûn w-bass) ou encore « Personne ne complote contre le pays, sinon le règne de la tyrannie ! » (ma bit’âmar ‘a-l-bilâd illa hukm al-istibdâd) (Burgat, Chehayed, Paoli et Sartori, 2013).

Mais cette grille de lecture a également une résonance internationale inédite. Largement diffusées – voire élaborées – par de puissants supports médiatiques comme Russia Today ou Sputnik, ces théories du complot trouvent des relais sur les réseaux sociaux, tant parmi la gauche anti-impérialiste que dans les milieux de droite défenseurs des minorités. La diffusion de fausses informations, sur lesquelles elles se fondent, est en outre accrue par la fermeture du terrain syrien aux chercheurs et journalistes, que l’on songe au sort réservé à plusieurs d’entre eux à Homs début 2012.

Que vaut l'idée reçue : « La guerre en Syrie est un complot » ?
Manon-Nour Tannous, La Syrie au-delà de la guerre. Histoire, politique, société, éd. Cavalier Bleu, 2022

Quelles sont lesdites théories du complot ? Il s’agirait soit d’un complot islamiste contre un régime laïc et protecteur des minorités (d’où la description des manifestants comme des extrémistes), soit d’un complot sioniste contre l’axe de la résistance à Israël (là, les manifestants sont des « marionnettes » ou agents de l’étranger), ou encore d’un complot américain pour s’approprier les ressources de la région et la remodeler en se débarrassant des régimes ennemis.

Même si les théories du complot se prémunissent contre toute contre-démonstration, considérant que l’absence de preuves du complot constitue le signe même de sa sophistication, prenons trois exemples, qui s’inscrivent plutôt dans le cadre du complot américain, pour montrer les mécanismes à l’œuvre. Tout d’abord, le soulèvement de mars 2011 ne serait pas le fait de Syriennes et de Syriens – ou alors abusés par des manipulateurs – mais une tentative américaine de déstabilisation. Cette théorie fait écho à la politique de Bush après l’invasion de l’Irak en 2003 et l’effet domino espéré sur d’autres régimes de la région. Un câble diplomatique américain du 13 décembre 2006, révélé par Wikileaks, évoque en effet le « Khaddam factor  », préconisant d’encourager les prises de position publiques de l’ancien vice-président syrien ayant fait défection après l’assassinat de Rafiq Hariri, pour encourager le sentiment de « paranoïa » du régime. L’agenda néoconservateur et les pressions sur la Syrie (voir la résolution 1559 de 2004 exigeant son retrait du Liban) étaient en fait bien peu secrets. Cet exemple permet de montrer qu’une théorie du complot s’appuie souvent sur un élément réel, avant d’extrapoler. Le mécanisme consiste par ailleurs à décontextualiser les événements, sans prendre en compte ici les temps démocratiques américains, et notamment l’élection d’Obama sur un programme anti-Bush visant à quitter le Moyen-Orient.

Deuxième théorie du complot : la crise en Syrie serait une guerre pour le pétrole. Il ne s’agit pas tant ici des ressources pétrolières de la Syrie qui, contrairement à l’Irak, ne peuvent motiver un conflit (2,5 milliards de barils de réserves, soit moins que le Royaume-Uni), que des projets de gazoducs et pipelines devant la traverser. À la fin des années 2000, se basant sur des projets pourtant très hypothétiques voire peu viables, Bachar Al-Assad lance la « Stratégie des cinq mers », devant faire du pays une plateforme de transit de gaz. En 2009 toutefois, la Syrie refuse le projet qatari, afin semble-t-il de maintenir la dépendance européenne envers le gaz russe et ainsi protéger les intérêts de son allié. Dès lors, le déclenchement des manifestations serait la réponse occidentale et qatarie à ce refus. C’est omettre que ce projet comportait déjà l’option d’un tracé évitant la Syrie via l’Irak, qu’il achoppe sur des obstacles plus importants comme la rivalité du Qatar avec l’Arabie saoudite, que les relations syro-qataries restent très bonnes jusqu’à l’été 2011 ou encore que Doha a investi dans la compagnie pétrolière d’État russe, Rosneft. Cette théorie du complot montre ainsi un autre mécanisme, qui est de reconstruire une logique chronologique pour « révéler » des coïncidences qui ne pourraient être dues au hasard. Il s’agit par ailleurs d’inscrire la crise syrienne dans une suite de guerres mues par des intérêts économiques (notamment l’Irak en 2003), niant les particularismes et réfutant les causes locales en lissant tout par le prisme international.

Enfin, les attaques chimiques ont également fait l’objet de contre-récits et soulignent la problématique du rapport aux faits. Là encore, les fausses preuves sur la détention d’armes de destruction massives par l’Irak afin de justifier la guerre sont un précédent réel, instrumentalisé pour instiller le doute dès les attaques chimiques d’août 2013 dans la Ghouta, faisant plus de 1400 morts dont plus de 400 enfants, puis réactivé en avril 2017 après celles de Khan Cheikhoun. Dans ce second cas, le ministre des Affaires étrangères russe dénonce une mise en scène destinée à trouver le prétexte pour une intervention (a « false flag » operation). L’hypothèse ne permet toutefois pas de comprendre le refus d’intervenir d’Obama en 2013, au profit d’un simple accord de démantèlement de l’arsenal chimique du régime, ni la riposte limitée de Trump en 2017, moins d’une semaine après que l’ambassadrice américaine à l’ONU ait déclaré que la chute d’Assad n’était plus un « focus » de la diplomatie américaine. En outre, dans son septième rapport, le Mécanisme d’enquête conjoint OIAC-ONU établit clairement la responsabilité du régime syrien dans l’attaque chimique de Khan Cheikhoun. C’est le cas de la plupart des attaques sur lesquelles il est chargé d’enquêter, certaines étant toutefois attribuées à l’État islamique (notamment celles au gaz moutarde). Malgré ces conclusions, les Russes accusent plus particulièrement les Casques blancs, du nom de la défense civile syrienne, d’être les auteurs de cette manipulation. Ces sauveteurs bénévoles interviennent pour sauver les blessés après les bombardements dans les zones rebelles. Leur notoriété (un film, The White Helmets, primé aux Oscars, leur est consacré, et ils ont été nommés deux fois pour le prix Nobel de la paix), et leur rôle de documentation des crimes contre les civils, font d’eux la cible prioritaire des entreprises de disqualification du soulèvement syrien. Le contre-cadrage de leur action consiste, sans preuves, à les lier à Al-Qaïda – et donc à en faire des cibles légitimes. Ce cas illustre que les théories du complot, ou ici la diffusion de fausses informations, ciblent les narratifs les plus aptes à susciter un soutien à l’opposition syrienne, ou à incarner une autre voie que celles d’Assad ou de Daech.

Ces trois exemples montrent que les théories du complot prônent une vision déterministe des événements, dans laquelle le postulat de départ (il existe un plan caché) prime sur l’analyse des faits. Elles reposent sur une surévaluation des calculs politiques pratiqués en coulisse et de leurs succès. Cette stratégie discursive a une fonction claire : établir qu’il n’y a pas eu de révolution. L’écrivain syrien Yassin Al-Haj Saleh écrit ainsi que les anti-impérialistes complotistes partagent avec les impérialistes le déni de la lutte collective des Syriens et de leur capacité à se soulever ou à se représenter eux-mêmes.

Copyright 2022-Tannous/Le Cavalier Bleu

diploweb.com

A New Iran Deal Would Empower Palestinian Islamic Jihad

0
GAZA, PALESTINE - 2022/08/10: An Islamic Jihad fighter sits in a car during an anti-Israel military march in Rafah in the southern Gaza Strip. An Egyptian-brokered ceasefire between Israel and Islamic Jihad began late Sunday evening, August 7, 2022, and three days of violence ended. (Photo by Yousef Masoud/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)

August 30, 2022 | Flash Brief

A member of Palestinian Islamic Jihad. (Getty Images)

 

Iran would receive approximately $275 billion in sanctions relief during the first year of a new nuclear deal and more than $1 trillion by 2030, according to an FDD analysis. If past is prologue, a significant portion of these funds would likely flow to Iranian-supported terror organizations in the region, including Palestinian Islamic Jihad (PIJ), based in Gaza and the West Bank. In the year after the implementation of the original 2015 nuclear accord, Iran’s military budget increased by 90 percent, enabling the regime to shower its regional proxies, including PIJ, with additional resources.

Expert Analysis

“Palestinian Islamic Jihad is an arm of Iranian Supreme Leader Ali Khamenei’s Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). Khamenei and the IRGC are fanatically devoted to weaponizing Palestinian terror groups to destroy Israel while brutalizing Iranians at home.” – Mark Dubowitz, FDD Chief Executive

Israel Recently Fought a War With PIJ

In August, the Israel Defense Forces launched Operation Breaking Dawn to preempt attacks by PIJ, which the United States has designated as a Foreign Terrorist Organization since 1997. During the 66 hours of fighting, Palestinian militants launched over a thousand rockets at Israeli targets, while millions of Israelis took refuge in bomb shelters.

PIJ Profile 

Founded in 1981, PIJ is the second-largest militant group in Gaza after Hamas. Like Hamas, PIJ seeks Israel’s destruction. But unlike Hamas, PIJ does not participate in the Palestinian political process or provide social services to Palestinians in Gaza. In the 1990s and again during the Second Intifada from 2000 to 2005, PIJ targeted Israeli civilians with suicide bombings, including the Netanya mall bombing in 2005, which killed five Israelis and wounded 50.

Although PIJ is Sunni, it took inspiration from the 1979 Iranian Revolution, which the terror group views as a model for the creation of a Palestinian state. PIJ’s founder, Fathi Shikaki, published a book expressing support for Ayatollah Ruhollah Khomeinei, the founding father and first supreme leader of the Islamic Republic of Iran. Israel killed Shikaki in 1995.

Iranian Support for PIJ

Since the early 1990s, Iran has provided PIJ with financial and military support, including small arms, rockets, and explosive-laden unmanned aerial vehicles. In 2019, PIJ Secretary General Ziad al-Nakhaleh said, “The resistance is capable of crushing the Zionist cities with over 1,000 rockets a day for months.”

According to the State Department’s 2020 Country Reports on Terrorism, “PIJ receives financial assistance and training primarily from Iran. PIJ has partnered with Iran- and Syria-sponsored Hizballah to carry out joint operations.”

At the onset of the recent fighting between PIJ and Israel, Nakhaleh was visiting Iran, where he met with Iranian President Ebrahim Raisi and General Hossein Salami, the commander of the IRGC.

IRGC-Quds Force Commander Qassem Soleimani’s Support for PIJ

In 2021, Nakhaleh said Qassem Soleimani—when he was serving as commander of Quds Force, the IRGC’s expeditionary arm—had “traveled to various countries, made plans, and set up guidelines to deliver” missiles and other weapons to the Gaza Strip. “And indeed, these weapons were delivered [to the Gaza Strip]. I can say that the missiles that [Soleimani] delivered to the Gaza Strip were the ones used to attack Tel Aviv.” Soleimani was killed in a U.S. drone strike in January 2020 in Baghdad, Iraq.

FDD

Ukraine war reveals need for more anti-drone tech, US Army says

0

Russian drone shot down by Ukraine Armed Forces (Armed Forces of Ukraine/Screenshot)

Russia’s heavy use of a wide variety of drones against Ukraine has the U.S. Army rethinking its anti-drone plan, service officials said.

Much of the Army’s current thinking is based on the Army’s experience in Iraq and Afghanistan, said Maj. Gen. Sean A. Gainey, who runs the service’s Joint C-UAS Office. In those wars, the United States could deploy very large armed drones virtually anywhere while adversaries such as ISIS were just beginning to use small drones to drop small munitions. So the United States developed and published a plan for dealing with small UAS in January 2021.

“What we’re seeing in Ukraine,” Gainey said, is that “when you scale this capability from a small quadcopter all the way up to a larger group three” —a drone that weighs around 1,300 pounds and flies at 1,800 feet—”and are able to leverage [intelligence, surveillance and reconnaissance] to put other effects of other systems to bear, [it] really shows the importance of having counter UAS at scale, not just at a fixed site.”

The Army is trying to equip at least two divisions with new anti-drone weapons by Sept. 30, he said at an AUSA event on Tuesday. The Defense Department plans to spend $668 million on research into new anti-drone tech and $78 million on procurement of new technologies for the next fiscal year (starting in September and ending in October, 2023.)

“So we’re not hamstrung from a UAS attack and not being able to defend all the way down to the forward lines,” Gainey said.

Those capabilities can take a variety of forms; the military is already working with hunter drones and laser and microwave guns. And they’re looking to experiment with more as soon as next month at a new tech demonstration, said Gainey. But new experimental capabilities should work with the Army’s Forward Area Air Defense Command and Control, or FAAD C2, software to better coordinate detection and delivery of effects, he said.

Russia has made large and small drones a key feature of its campaign against Ukrainian forces but the war has also shown how drones, in the hands of a poorly-trained or poorly motivated force, can also be a liability. For instance, downed Russian UAVs have produced intelligence gains for Ukraine, as when Ukranians were able to collect information about a Russian base from footage left on the memory card of a captured drone.

According to Sam Bendett, an adjunct senior fellow at the Center for a New American Security and an adviser at the CNA Corporation, Russian Telegram channels supporting the war are full of advice for drone operators on proper operational security tactics. “Do not launch UAVs from (military) checkpoints or even near them,” reads one post. “A lot will be visible from above if the UAV is lost or the video/telemetry radio channel is intercepted.”

___

© 2022 Government Executive Media Group LLC

Distributed by Tribune Content Agency, LLC.

americanmilitarynews.com

ΕΚΤΑΚΤΟ: Πέθανε ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ – Τελευταίος ηγέτης της ΕΣΣΔ

0

Νεκρός σε ηλικία 91 ετών ο τελευταίος ηγέτης της ΕΣΣΔ

Πέθανε ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ σε ηλικία 91 ετών, «μετά από μακρά και σοβαρή ασθένεια», όπως ανακοίνωσε το Κεντρικό Κλινικό Νοσοκομείο της Μόσχας .

Σύμφωνα με το γραφείο Τύπου του Γκορμπατσόφ, νοσηλευόταν στο νοσοκομείο για θεραπεία. 

Ο πρώην σοβιετικός ηγέτης υπέφερε από μακροχρόνια προβλήματα στα νεφρά και βρισκόταν σε αιμοκάθαρση, σύμφωνα με αναφορές. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid, φέρεται να ήταν έγκλειστος σε κλινική. Η σύζυγος του Γκορμπατσόφ, Ράισα, πρώην πρώτη κυρία της Σοβιετικής Ένωσης, είχε πεθάνει το 1999.

Ο Γκορμπατσόφ ήταν ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης και κατά πολλούς υπεύθυνος και για την κατάρρευσή της, λόγω των πολιτικών του. Στη Ρωσία μέχρι και σήμερα ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλής.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και πως θα επιλέξει ή αν θα επιλέξει το ρωσικό κράτος να τον τιμήσει στην κηδεία του, καθώς και ποιοι θα παρευρεθούν, αφού ο Γκορμπατσόφ είχε άσχημες σχέσεις με τον Πούτιν. 

Ποιος ήταν ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ

Ο Μιχαήλ Σεργκέγιεβιτς Γκορμπατσόφ γεννήθηκε στις 2 Μαρτίου 1931. Ήταν Ρώσος πολιτικός και πρώην ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης από το 1985 μέχρι το 1991. Οι προσπάθειές του για μεταρρύθμιση βοήθησαν να έρθει το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αλλά και τελείωσαν την πολιτική υπεροχή του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης. Το 1990 πήρε το Βραβείο Νόμπελ ειρήνης.

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ εφάρμοσε οικονομικές μεταρρυθμίσεις που ήλπιζε ότι θα βελτίωναν το βιοτικό επίπεδο και την παραγωγικότητα των εργαζομένων ως τμήμα του προγράμματος Περεστρόικα (αναδιάρθρωση).

Έχοντας μικτή ρωσική και ουκρανική καταγωγή, ο Γκορμπατσόφ γεννήθηκε στο Πριβόλνογιε του Κράι Σταυρούπολης σε μια φτωχή οικογένεια αγροτών. Μεγαλώνοντας στην εποχή του Ιωσήφ Στάλιν, στα νιάτα του δούλευε σε θεριζοαλωνιστικές μηχανές σε συλλογικό αγρόκτημα πριν από την ένταξή του στο Κομμουνιστικό Κόμμα.

Ενώ σπούδαζε στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας, παντρεύτηκε τη συμφοιτήτριά του Ράισα Τιταρένκο το 1953, πριν πάρει το πτυχίο του το 1955. Μετακόμισε στη Σταυρούπολη, όπου εργάστηκε για την τοπική Κομσομόλ και έγινε ένθερμος υποστηρικτής της αποσταλινοποίησης, που προωθούσε ο Νικίτα Χρουστσόφ. Διορίστηκε Γραμματέας της Περιφερειακής Επιτροπής της Σταυρούπολης το 1970, όπου επέβλεψε την κατασκευή του Μεγάλου Καναλιού της Σταυρούπολης.

Το 1974 μετακόμισε στη Μόσχα για να γίνει ο Πρώτος Γραμματέας του Ανωτάτου Σοβιέτ και το 1979 έγινε υποψήφιο μέλος του πολιτικού γραφείου του κόμματος. Μέσα σε τρία χρόνια από το θάνατο του Σοβιετικού ηγέτη Λεονίντ Μπρέζνιεφ και μετά τα σύντομα καθεστώτα των Γιούρι Αντρόποφ και Κονσταντίν Τσερνιένκο, το πολιτικό γραφείο εξέλεξε τον Γκορμπατσόφ ως Γενικό Γραμματέα, ντε φάκτο επικεφαλής της κυβέρνησης, το 1985.

Αν και υποσχόταν τη διατήρηση του Σοβιετικού κράτους και της σοσιαλιστικής ιδεολογίας, ο Γκορμπατσόφ πίστευε στην ανάγκη για σημαντική μεταρρύθμιση, ιδιαίτερα μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ τον Απρίλιο του 1986. Αποσύρθηκε από τον Σοβιετοαφγανικό Πόλεμο και ξεκίνησε στις συνόδους κορυφής με τον Αμερικανό πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Στην εγχώρια αγορά, η πολιτική της Γκλάσνοστ («διαφάνεια») επέτρεψε βελτιωμένη ελευθερία του λόγου και τύπου, ενώ η «περεστρόικα» («αναδιάρθρωση») προσπάθησε να αποκεντρώσει τη διαδικασία λήψης οικονομικών αποφάσεων για τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Τα μέτρα εκδημοκρατισμού και ο σχηματισμός του εκλεγμένου Κογκρέσου των Αντιπροσώπων του Λαού υπονόμευσε το μονοκομματικό κράτος. Ο Γκορμπατσόφ αρνήθηκε να παρέμβει στρατιωτικά, όταν διάφορες Ανατολικές χώρες εγκατέλειψαν τη Μαρξιστική-Λενινιστική διακυβέρνηση το 1989-90. Εσωτερικά, το αυξανόμενο εθνικιστικό συναίσθημα απείλησε να φέρει τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. 

Ως αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών, η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε στις 26 Δεκεμβρίου του 1991, τέσσερις  μήνες μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του Αυγούστου. Ο Γκορμπατσώφ παραιτήθηκε μία ημέρα πριν, στις 25 Δεκεμβρίου.

Το 1992 ίδρυσε το ίδρυμα Γκορμπατσόφ. Κράτησε επικριτική στάση απέναντι στους μετέπειτα Ρώσους Προέδρους Μπόρις Γέλτσιν και Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ είναι κεντρικό πρόσωπο του ρωσικού σοσιαλδημοκρατικού κινήματος. Υπήρξε παραλήπτης πολλών βραβείων από δυτικούς οργανισμούς, μεταξύ άλλων και του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης το 1990.

Μάλιστα δεν δίστασε να πρωταγωνιστήσει σε διαφημίσεις για μεγάλες Αμερικανικές πολυεθνικές όπως η Πίτσα Χατ. 

https://www.pronews.gr/kosmos/ektakto-pethane-o-mixail-gkormpatsof/