Αρχική Blog Σελίδα 1862

Ο Αλβανός διανοούμενος Φατός Λιουμπόνια μιλά στον Δρόμο: «Στη χώρα μου έχει εδραιωθεί ένα ναρκω-ολιγαρχικό σύστημα»

0

 

Στην Ελλάδα γνωρίσαμε τον Φατός Λιουμπόνια από άρθρα και κείμενά του, τα οποία μετέφρασε ο φιλόλογος και συγγραφέας Αχιλλέας Σύρμος. Στη συνέχεια παρακολουθήσαμε την αρθρογραφία του στην αλβανική, όπως και σε άλλες γλώσσες, και μας συνεπήρε το βάθος της σκέψης του. Το ελεύθερο πνεύμα του, που έχει δεχθεί επιθέσεις στη χώρα του, τον κάνει να βρίσκεται στη θέση του ανθρώπου που αγαπάει την πατρίδα του, γνωρίζει οριζόντια και κάθετα τις αντιφάσεις της, και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ενός διαλόγου για τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζει. Η γνώση της ιστορίας της Αλβανίας και η διεισδυτική σχέση του με την παγκόσμια φιλοσοφία, λογοτεχνία και πολιτική, τον τοποθετεί ανάμεσα στους κορυφαίους επικριτές του πολιτικού συστήματος της χώρας του, συνήθως στο πλαίσιο διατύπωσης μιας κοινωνικοπολιτικής εναλλακτικής. Η δε διαδρομή του τον εγγράφει στη σελίδα με τα πρόσωπα για τα οποία η αλήθεια και η ηθική στάση αποτελούν έμπρακτη απόδειξη ενός αδιάκοπου αγώνα για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη.

Ο Δρόμος, στο πλαίσιο της καλλιέργειας εποικοδομητικών σχέσεων με τον αλβανικό λαό, συνομίλησε με τον Φατός Λιουμπόνια σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης για τη χώρα του – και όχι μόνο. Ευχαριστούμε τους φίλους μας Αχιλλέα Σύρμο και Ορφέα Μπέτση, τον πρώτο για τη μετάφραση από τα αλβανικά στα ελληνικά των απαντήσεων και τον δεύτερο, έγκριτο αρθρογράφο της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας στην Αλβανία, για τη μετάφραση των ερωτήσεων από τα ελληνικά στα αλβανικά.

Ο Φατός Λιουμπόνια είναι γιος του Τόντι Λιουμπόνια, στενού συνεργάτη του Αλβανού ηγέτη Ενβέρ Χότζα και επικεφαλής της Αλβανικής Ραδιοτηλεόρασης μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Μετά την αποκήρυξη της ΕΣΣΔ από την Αλβανία, τη δεκαετία του 1960, ο πατέρας του διώχθηκε για την αντίθεσή του, όπως και για «λιμπεραλισμό» (επιρροή από δυτικά πρότυπα). Ο Φατός, που ήταν τότε σπουδαστής Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων, συνελήφθη λόγω της ανακάλυψης του ημερολογίου του στο οποίο ασκούσε κριτική στην κυβέρνηση, και καταδικάστηκε αρχικά σε 7 χρόνια φυλάκιση. Αργότερα κατηγορήθηκε ότι ανήκε σε φιλοσοβιετικό κύκλο στη φυλακή, και καταδικάστηκε σε άλλα 20 χρόνια. Μετά από 13 χρόνια σκληρής εργασίας στο κάτεργο του Σπατς, μεταφέρθηκε στην απομόνωση. Εκεί έγραψε το «Ημερολόγιο Φυλακής». Το 1991, μετά από 17 χρόνια στη φυλακή, αφέθηκε ελεύθερος.

Ήταν ένας από τους λίγους –αν όχι ο μόνος– Αλβανούς διανοούμενους που αντιτάχθηκαν στον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας, ένας από τους ελάχιστους που επέκριναν την ίδρυση και δράση του UCK, καθώς και όλων των εθνικιστικών τάσεων που ενδημούν στον αλβανικό χώρο. Άσκησε σφοδρή κριτική σε συμπατριώτες του, συγγραφείς και διανοούμενους, οι οποίοι, μετά την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος, ενδύθηκαν τον μανδύα του αντιφρονούντα – με χαρακτηριστική την περίπτωση του πολυγραφότατου Ισμαήλ Κανταρέ, ο οποίος είχε αναδειχθεί μέσα από το περιβάλλον του δικτάτορα. Από το 1994 επιμελείται και εκδίδει το περιοδικό Përpjekja («Προσπάθεια») στα Τίρανα.

Στα έργα του Φατός Λιουμπόνια, που κυρίως ταλαντεύονται ανάμεσα στα σκληρά βιώματα, τον πόθο για την ελευθερία και την προσήλωσή του στους κλασικούς, περιλαμβάνονται «Η τελευταία σφαγή», η «Τελευταία Αποκάλυψη» (που μεταφράστηκε στα αγγλικά και εκδόθηκε στο Λονδίνο από την Istros Books), το «Ημερολόγιο Φυλακής» και η «Επανακαταδίκη» – το τελευταίο βιβλίο κυκλοφόρησε φέτος στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Αυτή καθαυτή η συνέντευξη δεν χρειάζεται κάποια εισαγωγή, «μιλά» από μόνη της. Στο σημερινό φύλλο δημοσιεύεται το πρώτο μέρος της. Για το δεύτερο μέρος θα χρειαστεί υπομονή μέχρι το επόμενο Σάββατο!

Γ.Κ.


Συνέντευξη στον Γιώργο Κυριακού

Α΄ ΜΕΡΟΣ

Ποια είναι η σχέση σας με το ελληνικό στοιχείο, με τους Έλληνες, με τον τόπο, την ιστορία, την λογοτεχνία της Ελλάδας;

Αυτή είναι μια ερώτηση που η απάντησή της θα μπορούσε να γραφεί εκτενέστερα, σε κεφάλαια. Το πρώτο θα περιέγραφε τη φάση της εκπαίδευσης και της ενηλικίωσής μου μέσα σε ένα περιβάλλον αντίφασης αναφορικά με την Ελλάδα. Από τη μία πλευρά, έχω μεγαλώσει με την ανθελληνική προπαγάνδα της εθνικο-κομμουνιστικής ιδεολογίας του Ενβέρ Χότζα, που θεωρούσε την Ελλάδα έναν εχθρικό τόπο τόσο με εθνικιστικούς όσο και με κομμουνιστικούς όρους. Πόσο μάλλον αν συνυπολογίσουμε ότι στα χρόνια της νεότητάς μου στην Ελλάδα κυβερνούσαν οι Στρατηγοί.

Η πιο πολυχρησιμοποιημένη φράση εκείνης της περιόδου ήταν «οι μοναρχοφασίστες Έλληνες». Από την άλλη πλευρά, έχω μεγαλώσει, παράλληλα, με την ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, με την ελληνική μυθολογία, τον Όμηρο, τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τους προσωκρατικούς, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη κ.λπ. – οι οποίοι, αν και συχνά κακώς ερμηνευμένοι, ήταν αποδεκτοί από το καθεστώς. Συν τοις άλλοις, ήταν διάχυτος σε εμένα ένας θαυμασμός για τον Καζαντζάκη, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, για την ελληνική μουσική του Θεοδωράκη, όπως και για την ελληνική μουσική γενικότερα, για τον Κώστα Γαβρά, τη Μαρία Κάλλας, την Ειρήνη Παπά κ.ά. που, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κατάφερναν να φτάσουν και στην Αλβανία.

Στη ζυγαριά αυτής της αντιφατικής αναφοράς με τις δύο εικονικές Ελλάδες, στη φαντασία μου ο ζυγός έγερνε προς την Ελλάδα των ποιητών, των φιλοσόφων, των συγγραφέων, των μουσικών, αλλά όχι χωρίς να γίνεται αισθητό και το βάρος της άλλης πλευράς.

Ένα δεύτερο κεφάλαιο θα περιέγραφε τη μεταγενέστερη γνωριμία μου με την ιστορία των δύο χωρών ως τμήμα της βαλκανικής χερσονήσου, με τα κοινά αλλά και τα ιδιαίτερα γνωρίσματα κατά τη βυζαντινή περίοδο, την οθωμανική περίοδο, μέχρι και τη γέννηση των εθνικισμών των εθνών-κρατών. Αυτά είναι ζητήματα τα οποία έχω αναπτύξει, μετά την αποφυλάκισή μου, στα τεύχη του περιοδικού Përpjekja. Μία εκ των βασικών επιδιώξεων του περιοδικού υπήρξε, και εξακολουθεί να είναι, η εμφύσηση μιας κριτικής πνοής στην αλβανική κουλτούρα, η αποδόμηση των μύθων του εθνικο-κομμουνισμού και η αναθεώρηση της ιστορίας με τη μεθοδολογία της εποχής. Σε αυτό το έργο έχω συνεργαστεί και με Έλληνες διανοούμενους και ιστορικούς, κυρίως τη δεκαετία του 1990, κατά την οποία λαμβάνει χώρα η τραγωδία του διαμελισμού της Γιουγκοσλαβίας. Θυμάμαι αυτήν την περίοδο σαν μια εποχή γεμάτη ελπίδες και πίστη ότι η δική μας κριτική πνοή, του σκεπτόμενου ανθρώπου, θα ωριμάσει… Σήμερα διαψευσμένος διαπιστώνω πως μας έχει καταβάλει η κουλτούρα της κοινωνίας του θεάματος, του οικονομικώς υποστασιοποιημένου ανθρώπου, οι εκπρόσωποι του οποίου ηγεμονεύουν στην Αλβανία και παράγουν μια τρομακτική άγνοια, «γόνιμη» ακόμη και για την άνθιση αναχρονιστικών μύθων και στερεοτύπων.

Έχω επισκεφθεί την Ελλάδα μαζί με τη σύντροφό μου και την κόρη μου αρκετές φορές, διασχίζοντας σχεδόν όλες της τις περιφέρειες, και αυτά τα ταξίδια είναι αναπόσπαστο κομμάτι των πιο ευχάριστων αναμνήσεών μου. Από αυτά τα ταξίδια έχω στη σκέψη μου μια Ελλάδα των πιο αρμονικών συμμείξεων της ομορφιάς της φύσης με την ιδιαίτερη πολιτιστική κληρονομιά και με ανθρώπους που αγαπούν τη ζωή. Όμως έχω παρατηρήσει επίσης, κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, μια βίαιη αστικοποίηση και έναν άγριο μοντερνισμό, που έχουν ζημιώσει αυτήν την αρμονία. Έχω την αίσθηση ότι οι Έλληνες που ζουν την Ελλάδα στην καθημερινότητα των πολλών προβλημάτων, μπορεί να το κρίνουν αυτό υπό την οπτική της τουριστικής αναγνωρισιμότητας. Δεν θα μπορούσα όμως να μην το αναφέρω.

Προκειμένου να γνωρίσω τι σκέφτονται οι Έλληνες για την κατάστασή τους έχω παρακολουθήσει και παρακολουθώ, όχι συστηματικά, τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Βίωσα με ενθουσιασμό την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, τις πορείες διαμαρτυρίας του ελληνικού λαού ενάντια στην Ευρώπη των πολυεθνικών εταιριών και των τραπεζών, όπως και βίωσα μετά, με ένα βαθύ αίσθημα, τη διάψευση που έφεραν οι κατοπινές εξελίξεις. Το μήνυμα των οποίων –όχι μόνο για τους Έλληνες– εκφράζει το ρητό του Μαρκ Τουέιν: «Αν οι εκλογές έφερναν κάποια αλλαγή, δεν θα μας επέτρεπαν να τις κάνουμε»…

«Βίωσα με ενθουσιασμό την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, τις πορείες διαμαρτυρίας του ελληνικού λαού ενάντια στην Ευρώπη των πολυεθνικών εταιριών και των τραπεζών, όπως και βίωσα μετά, με ένα βαθύ αίσθημα, τη διάψευση που έφεραν οι κατοπινές εξελίξεις.»

Πώς «διαβάζετε» σήμερα την πολιτική κατάσταση στη χώρα σας, ιδιαίτερα στη νέα ψυχροπολεμική περίοδο στην οποία μπαίνουμε; Τι σημαίνουν οι διαρκείς παρεμβάσεις της πρεσβείας των ΗΠΑ στα Τίρανα, όπως η στοχοποίηση του Μπερίσα, οι οδηγίες για τον νέο πρόεδρο κ.λπ.;

Προκειμένου να δώσω στην απάντησή μου έναν κάποιο τόνο εμβάθυνσης έναντι αυτών των ερωτημάτων, θα μου ήταν απαραίτητο να μιλήσω για την εξουσία μέσα από ένα αλβανικό παράδειγμα, το οποίο ήταν και παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής σκέψης και συμπεριφοράς στην Αλβανία. Αναφέρομαι στο παράδειγμα εκείνο σύμφωνα με το οποίο δεν μπορείς να καταλάβεις και να διατηρήσεις την εξουσία χωρίς την υποστήριξη των μεγάλων δυνάμεων. Πρόκειται για μια αρχή που κατέχει κυρίαρχη θέση στην αλβανική πολιτική συνείδηση ήδη από την ίδρυση του κράτους, ύστερα από τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο. Τότε οι Αλβανοί, ακόμα χωρίς μια ταυτότητα εθνική, ενοποιητική, καθότι διαχωρισμένοι θρησκευτικά και ως επί το πλείστον διαμοιρασμένοι σε φατρίες στα διάφορα βιλαέτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, πιο πολύ έλαβαν ως δώρο το κράτος –κυρίως χάρη στην πολιτική της μεγάλης δύναμης εκείνης της εποχής, της Αυστροουγγαρίας, για την προώθηση των συμφερόντων της στα Βαλκάνια– παρά το ίδρυσαν από μόνοι τους. Ήδη από εκείνα τα χρόνια, όταν η πρώτη αλβανική κυβέρνηση τέθηκε αμέσως υπό την κηδεμονία των Μεγάλων Δυνάμεων, το παράδειγμα καλλιεργήθηκε διαμέσου των πολιτικών πρακτικών του βασιλιά Ζόγκου, που μετέτρεψε την χώρα σε αποικία σχεδόν της Ιταλίας, και κατόπιν του Ενβέρ Χότζα, που κατέλαβε την εξουσία χάρη στους Γιουγκοσλάβους (και στις αποφάσεις της Γιάλτας) και τη διατήρησε χάρη στους Σοβιετικούς και τους Κινέζους. Αυτή η πολιτική συνέχισε να καλλιεργείται και μετά το 1991, με τους δυτικούς συμμάχους, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε.

Είναι γνωστό ότι αυτό δεν αποτελεί ίδιον της αλβανικής μόνο ιστορίας, και ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις συνέβαλαν αρκετά στην καλλιέργεια ενός τέτοιου παραδείγματος μεταξύ των λαών που έχουν κρατήσει στις ζώνες επιρροής τους. Ωστόσο, για λόγους ιστορικούς, μεταξύ των οποίων θα ξεχώριζα την οικονομική και πολιτισμική εξαθλίωση σχεδόν μισού αιώνα, συνέπεια της μακρόχρονης κομμουνιστικής απομόνωσης, όπως επίσης τον εκφυλισμό αυτής της εξαθλίωσης κατά τη διάρκεια ετούτου του άγριου καπιταλισμού μετά το 1990, οι Αλβανοί παραμένουν ο λιγότερο χειραφετημένος από αυτό το παράδειγμα ευρωπαϊκός λαός.

Ως απόρροια της κουλτούρας που παρήγαγε το εν λόγω παράδειγμα, το οποίο καθορίζει ακόμα και τον τρόπο θεώρησης και αξιολόγησης του εαυτού, οι αλβανικές ελίτ ακολουθούν μια οδό εδραίωσης της νομιμότητάς τους βασιζόμενες περισσότερο στην υποτέλεια προς τον εκάστοτε ισχυρό διεθνή παράγοντα, και λιγότερο στη δουλειά που πρέπει να γίνει για να οικοδομήσουν μια καλύτερη χώρα μαζί με τους Αλβανούς, και για χάρη τους.

Οι αμερικανικές παρεμβάσεις στις οποίες εσείς αναφέρεστε δεν μπορούν να εννοηθούν χωρίς να λάβουμε υπόψη αυτήν την κουλτούρα της υποτέλειας. Φανταστείτε ότι όταν ο Έντι Ράμα βρισκόταν στην αντιπολίτευση, αλλά και ο Λουλζίμ Μπάσα που τον διαδέχθηκε ως επικεφαλής της αντιπολίτευσης, ξόδεψαν δεκάδες χιλιάδες δολάρια μόνο και μόνο για να καταφέρουν να βγουν μια φωτογραφία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ προκειμένου να τη δείξουν στους Αλβανούς κατά την προεκλογική εκστρατεία! Είναι αρκετοί εκείνοι οι Αλβανοί οι οποίοι, χωρίς να έχουν εμπιστοσύνη στο ίδιο τους το κράτος και στον εαυτό τους, λένε ότι μας έχει βοηθήσει η τύχη, κι ότι αυτή τη φορά είμαστε στο πλευρό της δημοκρατικής Δύσης που δεν θα επιτρέψει στους πολιτικούς μας να ενεργήσουν ασύνετα όπως οι προκάτοχοί τους… Αυτοί επιλέγουν να δουν ακόμα και την κήρυξη του Μπερίσα σε «persona non grata» από τις ΗΠΑ ως πράξη γενναιοδωρίας των Αμερικανών υπέρ του δικού τους καλού!

Κατά τη γνώμη μου, αυτή η αντίληψη είναι μια παιδαριώδης παραίσθηση. Το κίνητρο της κήρυξης «non grata» του Μπερίσα, εξαιτίας δηλαδή «της διαφθοράς που έχει θέσει σε κίνδυνο τη δημοκρατία», είναι μια δημαγωγία κάτω από την οποία κρύβονται άλλα συμφέροντα. Όχι γιατί ο Μπερίσα δεν υπέθαλψε τη διαφθορά, αλλά γιατί εννιά χρόνια μετά την αποχώρηση του Μπερίσα από την εξουσία ήταν αρκετά για να καταλάβει ακόμα και ο πιο αφελής ότι η διαφθορά, και ο αγώνας για την πάταξή της, δεν αποτελούν πρόβλημα ενός ή δύο ανθρώπων, αλλά ολόκληρου του ναρκω-ολιγαρχικού συστήματος που έχει εδραιωθεί στη χώρα. Στην πραγματικότητα, κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, σύμφωνα με σοβαρές μελέτες διεθνών οργανισμών, το επίπεδο της διαφθοράς έχει κινηθεί ανοδικά. Το ίδιο ισχύει για το επίπεδο του οργανωμένου εγκλήματος, αλλά και της εγκατάλειψης της χώρας από τους Αλβανούς. Ταυτόχρονα, οι πιο σημαντικοί δείκτες του επιπέδου της δημοκρατίας, όπως η ελευθερία των ΜΜΕ και η διάκριση των εξουσιών, έχουν υποχωρήσει όλο και πιο χαμηλά.

«Οι αλβανικές ελίτ ακολουθούν μια οδό εδραίωσης της νομιμότητάς τους βασιζόμενες περισσότερο στην υποτέλεια προς τον εκάστοτε ισχυρό διεθνή παράγοντα, και λιγότερο στη δουλειά που πρέπει να γίνει για να οικοδομήσουν μια καλύτερη χώρα μαζί με τους Αλβανούς, και για χάρη τους»

Από την άλλη, τι σημαίνουν οι σχέσεις του πολιτικού συστήματος της χώρας σας με την Τουρκία; Από πού αντλεί η Τουρκία αυτή τη δυνατότητα για «ζωτικό χώρο» στα Βαλκάνια;

Θεωρώ ότι η Τουρκία του Ερντογάν έχει απροκάλυπτα αυξήσει τις φιλοδοξίες για τη δημιουργία των δικών της ζωνών επιρροής στα Βαλκάνια, ειδικά στις χώρες με μουσουλμανικό πληθυσμό, αλλά και ευρύτερα. Ο Ερντογάν πορεύτηκε σε αυτήν την οδό έχοντας εργαλειοποιήσει την κληρονομημένη αυτοκρατορική νοοτροπία, αλλά και επιθυμώντας να μιμηθεί τις μεγάλες δυνάμεις, όπως τη Ρωσία του Πούτιν ή τις ΗΠΑ. Αν λάβουμε υπόψη ότι αυτή η εξέλιξη έπεται μιας περιόδου κατά την οποία η Ρωσία και η Τουρκία εποφθαλμιούσαν να διεκδικήσουν τον δικό τους ζωτικό ευρασιατικό χώρο, εκτιμώ ότι έχουμε να κάνουμε με μια διαφοροποίηση του οράματος του μέλλοντος.

Μία από τις αιτίες αυτής της διαφοροποίησης έχει να κάνει με το γεγονός ότι, δεδομένης της αδυναμίας τους να προσεγγίσουν τα δυτικά στάνταρτ, σε ό,τι αφορά τόσο την οικονομία όσο και το κράτος δικαίου, οι δύο ηγέτες στράφηκαν στην ένδοξη αυτοκρατορική παράδοση. Νομίζω όμως ότι αυτή είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή συνδέεται με την αποτυχία των δυτικών πολιτικών λόγω του ότι ο παγκοσμιοποιημένος νεοφιλελευθερισμός έχει προκαλέσει και στη Δύση ολοένα και πιο εντεινόμενα προβλήματα σε ό,τι αφορά την ίδια τη δημοκρατία – σε τέτοιο βαθμό ώστε ο Colin Crouch κάνει λόγο για μια πορεία των χωρών προς τη «μεταδημοκρατία».

Η προσκόλληση του Έντι Ράμα στον Ερντογάν είναι προϊόν αυτής ακριβώς της διπλής αποτυχίας, η οποία έχει καταστήσει τη διάκριση μεταξύ Ερντογάν και κάποιου δυτικού ηγέτη αμελητέα – με αποτέλεσμα ο Έντι Ράμα να κάθεται αναπαυτικά ανάμεσά τους.

Δεν θα πρέπει ωστόσο οι σχέσεις των Αλβανών με τους Τούρκους να μεταφράζονται αποκλειστικά εν εξαρτήσει των δοσοληψιών Ράμα και Εντογάν, οι οποίοι χρησιμοποιούν ο ένας τον άλλο προς όφελος των συμφερόντων της εξουσίας τους. Θα έλεγα μάλιστα ότι αυτή η δοσοληψία έχει ζημιώσει τις σχέσεις των Αλβανών με τους Τούρκους, ενισχύοντας περισσότερο την αρνητική συνιστώσα της δυιστικής αντίληψης που έχουν οι Αλβανοί έναντι της κοινής ιστορίας με την Τουρκία. Τι έχω υπόψη με αυτό; Ότι, υπό την οπτική της εθνικιστικής μυθολογίας, που είναι υπεύθυνη για την κατασκευή της εθνικής ταυτότητας, οι Αλβανοί θεωρούν την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως κατακτητή για περίπου 500 χρόνια, και αιτία οπισθοδρόμησης. Αυτοί λοιπόν έχουν επιλέξει ως εθνικό ήρωα τον Σκεντέρμπεη ο οποίος, σύμφωνα με την εν λόγω μυθολογία, πολέμησε για την υπεράσπιση της ευρωπαϊκής πατρίδας απέναντι στον κατακτητή. Υπό μία άλλη οπτική, αισθάνονται αρκετά κοντά την Τουρκία και τους Τούρκους, όχι μόνο λόγω της θρησκείας, αλλά και εξαιτίας αυτών των πεντακοσίων χρόνων που δεν μπορούν να αποτιμηθούν ως κατακτητική περίοδος, αλλά ως περίοδος μακροχρόνιας συμβίωσης επί της οποίας ζυμώθηκαν κοινές πολιτισμικές ταυτοτικές διαστρωματώσεις.

«Αν αφαιρέσεις από τον Ράμα το κουστούμι με το οποίο προπαγανδίζει τον εαυτό του στη Δύση ως καλλιτέχνης που θυσιάστηκε προκειμένου να οδηγήσει τη χώρα του προς τη χειραφέτηση, θα βρεις τον μεγάλο του αδερφό, τον σουλτάνο Ερντογάν»

Σε αυτά πρέπει να προσθέσουμε και το γεγονός ότι ο αλβανικός εθνικισμός, ιδίως στη μουσουλμανική κοινότητα, που είναι και η μεγαλύτερη, γεννήθηκε και τράφηκε περισσότερο από την ανάγκη υπεράσπισης των κατοικημένων από Αλβανούς περιοχών από τη σερβική και ελληνική επέκταση, παρά ως έκκληση απαλλαγής από τον αυτοκρατορικό οθωμανικό ζυγό. Οπότε, τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο που έφερε την ανεξαρτησία στους Αλβανούς, οι Αλβανοί τον βίωσαν περισσότερο ως μία ήττα από κοινού με τους Τούρκους, που τους υποδιπλασίασε, παρά σαν απελευθέρωση.

Αυτός ο δυισμός ανάμεσα σε μια ταυτότητα δυτικά προσανατολισμένη και μια ταυτότητα οθωμανικών καταβολών είναι ισχυρός και στις μέρες μας. Οι Αλβανοί, έχοντας μεταστραφεί από εθνικο-κομμουνιστές σε εθνικο-ευρωπαϊστές, ισχυρίζονται πως αν ανασκαλίσεις λίγο τον μουσουλμάνο Αλβανό θα βρεις έναν χριστιανό∙ φαντάζει όμως πιο αληθινό το αντίθετο: αν ανασκαλίσεις λίγο τον Αλβανό εθνικο-ευρωπαϊστή, θα βρεις τον αδερφό του τον Τούρκο. Έτσι και με τον Ράμα: αν του αφαιρέσεις το κουστούμι με το οποίο προπαγανδίζει τον εαυτό του στη Δύση ως καλλιτέχνης που θυσιάστηκε προκειμένου να οδηγήσει τη χώρα του προς τη χειραφέτηση, θα βρεις τον μεγάλο του αδερφό, τον σουλτάνο Ερντογάν.

Σε αυτόν τον δυισμό, το ένα μέρος που μας ζυγώνει με τους Τούρκους έχει επηρεάσει σε ψυχολογικό επίπεδο ώστε πολλοί Αλβανοί, ιδίως οι μουσουλμάνοι, να αισθάνονται πιο αποδεκτοί από τους Τούρκους απ’ ό,τι, για παράδειγμα, από τους Έλληνες (αλλά και γενικότερα από τους Δυτικούς), στους οποίους καταλογίζουν ρατσιστική στάση εναντίον τους. Ναι αλλά, από την άλλη πλευρά, πολλοί εξ αυτών, όταν βλέπουν τον Ράμα να συμπεριφέρεται ως μικρός σουλτάνος, στρέφονται προς το άλλο μέρος, που μας συνδέει με το ευρωπαϊκό όραμα.

Ο Ερντογάν επιδιώκει να χρησιμοποιήσει εκείνο το ένα μέρος που μας θέλει κοντά, ενισχύοντας οικονομικά και πολιτικά τον μικρό αδερφό του ο οποίος, όποτε έρχεται, τον υποδέχεται με ειδικές τιμές και εγκαινιάζει τις χρηματοδοτήσεις του για τα έργα μετά τον σεισμό, για νοσοκομεία κ.ο.κ. Αυτό το καλοκαίρι αναμένεται να έρθει να εγκαινιάσει και το μεγάλο τζαμί στα Τίρανα… Εν τω μεταξύ, η Δύση αναγνωρίζει και σέβεται και τους δύο ως σημαντικούς συμμάχους, οπότε όλα εξελίσσονται ωραία και καλά για τους ίδιους, και από το κακό στο χειρότερο για τους λαούς που κυβερνούν.

«Κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Ράμα, έχουν εγκαταλείψει τη χώρα γύρω στο μισό εκατομμύριο Αλβανοί. Επιπλέον, οι Αλβανοί κατέχουν τα πρωτεία στον αριθμό των συλληφθέντων για διακίνηση κοκαΐνης στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, οι ΗΠΑ δεν διστάζουν να τον βοηθήσουν να καρατομήσει τους πολιτικούς αντιπάλους του.»Φ

Τι ενδιαφέρει, και τι όχι, τις ΗΠΑ

Πώς να εξηγήσουμε το γεγονός ότι οι Αμερικάνοι ασχολούνται με τον Μπερίσα των εννέα χρόνων πριν, και όχι με αυτό που συμβαίνει σήμερα;

Κατά τη δική μου εκτίμηση, αυτό συμβαίνει διότι οι προτεραιότητές τους ταυτίζονται με τις γεωστρατηγικές και τις οικονομικές τους επιδιώξεις και όχι με την πρόοδο της δημοκρατίας στην Αλβανία. Αυτό τους κάνει να νοιαστούν πρώτα απ’ όλα για τα πρότζεκτ που εκπονούν με τον Ράμα στην εξουσία, διατηρώντας τον εκεί, οπωσδήποτε και μέσω των διασυνδέσεων του τελευταίου με τα λόμπι. Δεν διστάζουν λοιπόν να του δώσουν κι ένα χέρι βοήθειας, ώστε να καρατομήσει εκείνους τους πολιτικούς αντιπάλους του που θα μπορούσαν να διακόψουν αυτά τα πρότζεκτ. Κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Ράμα, έχουν εγκαταλείψει τη χώρα γύρω στο μισό εκατομμύριο Αλβανοί. Επιπλέον, σύμφωνα με το «InSight Crime» οι Αλβανοί κατέχουν τα πρωτεία στον αριθμό των συλληφθέντων για διακίνηση κοκαΐνης στην Ευρώπη μεταξύ των ετών 2018-2020, με 266 άτομα. Τους ακολουθούν οι Βραζιλιάνοι με 256 συλλήψεις∙ και ας μην ξεχνάμε ότι η Βραζιλία έχει 212 εκατομμύρια κατοίκους, ενώ η Αλβανία μόλις 2,7 εκατομμύρια*. Παρ’ όλα αυτά, τούτα τα στοιχεία δεν φαίνεται να σκοτίζουν τους Αμερικανούς. Ούτε που τα συναντάς μάλιστα σχεδόν καθόλου στα σημαντικότερα αμερικανικά ΜΜΕ. Αντίθετα, εκεί προβάλλεται διθυραμβικά η είδηση ότι ο Ράμα φιλοξενεί 3.000 Αφγανούς, κάτι για το οποίο ενδιαφέρθηκε η ίδια η Χίλαρι Κλίντον με σκοπό να του απονείμει κάποιο βραβείο ηρωισμού στις ΗΠΑ!

Για να συνεννοούμαστε, δεν αρνούμαι ότι η σύμπλευση της Αλβανίας με την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ δεν είχε και τις θετικές της επιρροές. Μια θετική επιρροή θα μπορούσε να είναι ακόμα και το γεγονός ότι έχει αποτραπεί η εγκαθίδρυση ακόμα πιο διεφθαρμένων και αντιδημοκρατικών καθεστώτων από ετούτο που έχουμε. Θέλω όμως να τονίσω το γεγονός ότι τα οικονομικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα της Δύσης συχνά έχουν συνδράμει την υποστήριξη και τη διατήρηση στην εξουσία αυταρχικών καθεστώτων. Ακόμη πιο μεγάλο βλέπω τον κίνδυνο αυτής της προσέγγισης στη νέα εποχή την οποία εγκαινιάζει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Δεν θα εκπλησσόμουν αν κάποια μέρα το ΝΑΤΟ, που διατείνεται ότι εξοπλίζει την Ουκρανία στο όνομα της υπεράσπισης της δημοκρατίας, βρει κάποιον τρόπο να εκδώσει τον Γκιουλέν και τους «τρομοκράτες» Κούρδους στον Ερντογάν.

Για να συνοψίσω με δυο λέξεις όλα όσα είπα ως τώρα: η Αλβανία βιώνει σήμερα την κακοδιακυβέρνηση από μια πολιτική ελίτ που ιστορικά αντιλαμβάνεται τους θεσμούς του κράτους ως όργανο εξυπηρέτησης των ιδιωτικών της συμφερόντων. Μια ελίτ που αυτή τη φορά έχει εγκαθιδρύσει ένα πολιτικό ναρκω-ολιγαρχικό σύστημα, παραδόξως με τη δυτική υποστήριξη, κυρίως την αμερικανική.

* Βλ. «Enduring Italians, Ambitious Albanians – How Cocaine is Changing Europe’s Criminal Landscape» («Ανθεκτικοί Ιταλοί, φιλόδοξοι Αλβανοί – Πώς η κοκαΐνη αλλάζει το εγκληματικό τοπίο της Ευρώπης», 21/9/2021, insightcrime.org).

Συνεχίζεται στο επόμενο φύλλο

edromos.gr

Το φοβερό μήνυμα που έρχεται από την Αμερική: “Χωρίς την Αλεξανδρούπολη, η Διατλαντική Ασφάλεια είναι νεκρή”

1

Military helicopters are parked at the Alexandroupoli Port during Defender- Europe 21 DV Day, in Alexandroupoli, northen Greece, 07 May 2021. EPA, DIMITRIS ALEXOU


Tο περιοδικό The National Interest δημοσιεύει άρθρο των Jonathan Ruhe και Ari Cicurel (ο πρώτος είναι διευθυντής εξωτερικής πολιτικής και ο δεύτερος πολιτικός αναλυτής της δεξαμενής σκέψης (Jewish Institute for National Security of America–JINSA), για την Αλεξανδρούπολη, η οποία εξελίσσσεται σε σημαντικό παράγοντα για τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα.

Όπως γράφουν, η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται σε ιδανικό σημείο ώστε να βοηθήσει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της να διευθετήσουν καθυστερήσεις -οφειλόμενες σε επιμελητειακές αδυναμίες- στην αποστολή υλικού προς τα ανατολικά, προερχόμενου από την Κεντρική Ευρώπη.

Τίτλος του κειμένου: «Without Alexandroupolis, Transatlantic Security Is Dead in the Water» (“Χωρίς την Αλεξανδρούπολη, η Διατλαντική Ασφάλεια είναι νεκρή”)

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ανεβάζει ταχύτατα το στρατηγικό προφίλ και τις δυνατότητες της Αλεξανδρούπολης, μιας κάποτε παραμελημένης ελληνικής πόλης στο Βόρειο Αιγαίο, δίπλα στην Τουρκία και τη Βουλγαρία, σημειώνεται στο άρθρο.

Μέσω της εμβληματικής ανάπτυξης της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου και εταίρου ασφαλείας των ΗΠΑ, η Αλεξανδρούπολη προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες για την επίτευξη κοινών διατλαντικών στόχων για τη μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, την ενίσχυση της ευάλωτης ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και τη διασφάλιση ότι οι σοδειές της Ουκρανίας θα μπορούν να συνεχίσουν να τροφοδοτούν τον κόσμο.

Όμως οι ΗΠΑ πρέπει να ενεργήσουν, σε συνεννόηση με τους συμμάχους τους, με σκοπό να εξασφαλίσουν αυτούς τους στόχους βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, καθώς η Ευρώπη δεν μπορεί να απεξαρτηθεί άμεσα από το ρωσικό αέριο χωρίς την εισαγωγή LNG από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου.

Δεδομένων των σοβαρών συμφορήσεων που παρουσιάζονται στη διακίνηση προϊόντων προς τα ανατολικά, από το κέντρο της ηπείρου, σε συνδυασμό με την εγκατάλειψη του ιστορικού ρόλου της Τουρκίας ως του νοτιοανατολικού σημείου αναφοράς της συμμαχίας, το ΝΑΤΟ χρειάζεται νέες διαδρομές από το Νότο για να επιδείξει την ισχύ του έναντι της Ρωσίας και της Κίνας, καθώς και οι δύο έχουν διεισδύσει στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Ταυτόχρονα, τα ουκρανικά σιτηρά πρέπει να παρακάμψουν τον ρωσικό ναυτικό αποκλεισμό και τα τουρκικά Στενά καθώς κατευθύνονται Νότια προς τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Ασία, τονίζεται.

Η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται σε ιδανική τοποθεσία για να συμβάλει (σ.σ. προς αυτή την κατεύθυνση), όπως επεξηγείται σε μια νέα έκθεση του JINSA, σημειώνεται ακολούθως στο άρθρο Τα πλοία μπορούν να εκφορτώσουν και απευθείας να φορτώσουν σε σιδηροδρομικές συνδέσεις που διασχίζουν τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία προς Βορρά μέχρι την Πολωνία.

Εκτός από αεροδρόμιο και στρατιωτικές εγκαταστάσεις, η πόλη αποτελεί επίσης κόμβο δικτύου αυτοκινητοδρόμων, καθώς και μιας υποστηριζόμενης από τις ΗΠΑ εγκατάστασης εισαγωγής LNG που συνδέεται με την ενδοχώρα μέσω ενός διευρυνόμενου πλέγματος αγωγών φυσικού αερίου. Αυτή η υποδομή επιτρέπει στο ΝΑΤΟ να παρακάμψει το Βόσπορο και τη Μαύρη Θάλασσα και να αυξήσει πιο αποτελεσματικά τις δυνάμεις προς Βορρά, μέσω της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας και μέχρι τα σύνορα της Ουκρανίας και της Μολδαβίας.

Εκτός από τη δημιουργία μιας διεξόδου για τις εξαγωγές τροφίμων του Κιέβου και μιας νέας εμπορικής εναλλακτικής λύσης αναφορικά με το υπό κινεζική διαχείριση λιμάνι του Πειραιά, θα μπορούσε επίσης να μειώσει τη βαθιά εξάρτηση των Βαλκανίων και της Ιταλίας από τη ρωσική ενέργεια διοχετεύοντας, με αξιόπιστο τρόπο, φορτεία από την Ανατολική Μεσόγειο και όχι μόνο.

Ενώ η αμερικανική στήριξη ήταν ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της Αλεξανδρούπολης μέχρι σήμερα, πρέπει επειγόντως να γίνουν περισσότερα για να αξιοποιηθεί η σημαντική δυναμική του.

Για να επιταχυνθεί η ενεργειακή ανεξαρτησία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης από τη Ρωσία, οι ΗΠΑ θα πρέπει να προωθήσουν την επέκταση του αγωγού Trans Adriatic Pipeline (TAP) και του αγωγού Interconnector Greece–Bulgaria (IGB), καθώς και να διερευνήσουν την οικονομική βιωσιμότητα αντιστροφής του τεράστιου διαβαλκανικού αγωγού ώστε να μεταφέρει φυσικό αέριο από την Ελλάδα προς Βορρά, μέσω της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και πιθανώς της Ουκρανίας και της Μολδαβίας.

Παράλληλα, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να καταστήσει σαφές ότι υποστηρίζει την ανάπτυξη πρόσθετης ελληνικής δυνατότητας, όσον αφορά την τροφοδοσία αυτών των αγωγών με εισαγόμενο LNG, πέρα ​​από την πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) που κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή στην Αλεξανδρούπολη, σημειώνεται.

Αυτά τα βήματα μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα μίας τόσο αναγκαίας σειράς ενεργειών για να υπογραμμιστεί η στήριξη των ΗΠΑ, και να προωθηθεί, η ειρηνική εκμετάλλευση του άφθονου φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, ως άμεσου υποκατάστατου των ρωσικών προμηθειών στην Ευρώπη. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει τον διορισμό ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για να συμβάλλει στις πρόσφατες προσπάθειες της Ε.Ε., μεταφοράς LNG στην ήπειρο από την Αίγυπτο και το Ισραήλ.

Η αμερικανική εμπλοκή πρέπει επίσης να εμβαθύνει στην αμυντική πλευρά. Σε συνεργασία με τους συμμάχους τους, οι ΗΠΑ θα πρέπει να διερευνήσουν την επέκταση του αγωγού καυσίμου του ΝΑΤΟ στην Ελλάδα, από την Καβάλα στην Αλεξανδρούπολη, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, για να διευκολυνθεί η διευρυνόμενη παρουσίας της συμμαχίας στα ανατολικά Βαλκάνια και την παράκτια περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.

Η Ουάσιγκτον θα πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι η επικείμενη σύμβαση ιδιωτικοποίησης του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης θα ανατεθεί σε μια αμερικανική εταιρεία—τόσο για να αποτραπεί η ρωσική επικράτηση στον διαγωνισμό, όσο και για να καθησυχάσει τους συμμάχους ότι οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τον αυξανόμενο έλεγχο της Μόσχας και του Πεκίνου σε υποδομές ζωτικής σημασίας σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Στο πλαίσιο του φιλόδοξου νέου στόχου του ΝΑΤΟ να διευρύνει τις δυνάμεις ταχείας αντίδρασης του, ο στρατός των ΗΠΑ θα πρέπει να δει την Ελλάδα ως μια ιδανική τοποθεσία, τόσο γεωστρατηγικά όσο και τοπογραφικά, για συνδυασμένες και κοινές ασκήσεις.

Για να πετύχει τα ανώτατα όρια (σ.σ. δυνατοτήτων) της Αλεξανδρούπολης όσον αφορά τους τομείς της ενέργειας και της ασφάλειας, ειδικά μέσω της ανάπτυξης καλύτερων αγωγών, σιδηροδρομικών και οδικών υποδομών για τη διασύνδεση της Ανατολικής Ευρώπης, η Διοίκηση Biden θα πρέπει επίσης να αυξήσει το δάνειο της ύψους 300 εκατ. δολαρίων, που χορήγησε τον Ιούνιο του 2022, στο Επενδυτικό Ταμείο της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (Three Seas Initiative), γνωστό ως 3SIIF.

Πολλές από αυτές τις ενέργειες θα συμβάλουν άμεσα στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, καθιστώντας την Αλεξανδρούπολη βασικό τερματικό σταθμό για τις χερσαίες αποστολές ουκρανικών σιτηρών.

Η βάναυση επιθετικότητα της Ρωσίας στην Ουκρανία ήδη μεταμορφώνει τη διατλαντική ασφάλεια και θα συνεχίσει να το κάνει στο άμεσο μέλλον. Ευτυχώς, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη έχουν ένα άμεσα διαθέσιμο πλεονέκτημα στην Αλεξανδρούπολη προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι η συμμαχία μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές τις σημαντικές προκλήσεις, καταλήγει το άρθρο.

ΠΗΓΗ: The National Interest – Without Alexandroupolis, Transatlantic Security Is Dead in the Water

hellasjournal.com

In memoriam: Ο οικονομολόγος Ανδρέας Παπανδρέου

2

Του Θεόδωρου Καρυώτη, www.mignatiou.com

Σαν σήμερα, στις 23 Ιουνίου 1996, έφυγε ο μεγάλος μου δάσκαλος Ανδρέας Γ. Παπανδρέου. Ήταν ο μοναδικός πολιτικός από την εποχή του Περικλή τον οποίον οι Έλληνες πάντα αναφερόντουσαν μόνο με το μικρό του όνομα και αναμφίβολα θα τον θυμούνται για την εκπληκτική του ευφυΐα και τις τεράστιες ηγετικές πολιτικές του ικανότητες.

Πολλοί από μας όμως, θα τον θυμόμαστε και θα τον έχουμε πάντοτε στην καρδιά μας σαν ένα μεγάλο πανεπιστημιακό δάσκαλο και σαν τον μεγαλύτερο Έλληνα οικονομολόγο της Ελλάδας από την εποχή του Αριστοτέλη.

Έφυγε νέος από την Ελλάδα και σπούδασε οικονομικές επιστήμες στο διάσημο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ όπου υπήρξε φοιτητής ενός από του πιο διάσημους οικονομολόγους της περιόδου εκείνης, τον Joseph Schumpeter.

Όταν τελείωσε το διδακτορικό του πτυχίο το 1943, παρέμεινε και δίδαξε στο Χάρβαρντ μέχρι το 1947. Κατόπιν έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότας και το 1955 πήγε στο Πανεπιστήμιο Berkeley στην Καλιφόρνια, όπου διετέλεσε και Πρόεδρος του Οικονομικού Τμήματος. Κατά την διάρκεια της θητείας του στο Berkeley έγραψε τα πιο σημαντικά βιβλία του με κορυφαίο αυτό που έφερε τον τίτλο «Τα Οικονομικά σαν Επιστήμη», βιβλίο που αφιέρωσε στους γονείς του Γιώργο και Σοφία.

Τα χρόνια της Χούντας, στο Τορόντο του Καναδά, παρόλο που ήταν ο ηγέτης του αντιστασιακού αγώνα στο εξωτερικό δεν παραμέλησε ποτέ τα καθηγητικά του καθήκοντα. Στο Τορόντο συντελέστηκε επίσης η αλλαγή του από ορθόδοξο σε ριζοσπαστικό οικονομολόγο που τον ακολούθησε την υπόλοιπη ζωή του. Η αλλαγή αυτή έγινε παγκοσμίως γνωστή με την συγγραφή του τελευταίου επιστημονικού του έργου με τίτλο «Πατερναλιστικός Καπιταλισμός». Το βιβλίο αυτό υπήρξε βιβλίο αναφοράς την περίοδο εκείνη και χιλιάδες φοιτητές σε όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου το χρησιμοποίησαν ως σύγγραμμα στις οικονομικές σπουδές τους. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ξεκάθαρα αναφέρει ότι ο καπιταλισμός δεν είναι σε θέση να δώσει ικανοποιητικές απαντήσεις σε ερωτήματα που σχετίζονται με τα πιο κρίσιμα θέματα της πολιτικής οικονομίας, δηλαδή στα ερωτήματα της κατανομής του εισοδήματος και του πλούτου.

Αναφέρει χαρακτηριστικά σε ένα σημείο του βιβλίου του:

“Οι οικονομολόγοι, περιγράφοντας την οικονομία της αγοράς, υποθέτουν γενικά, άμεσα ή έμμεσα, ότι υπάρχουν κοινωνικοί θεσμοί που είναι απόλυτα ταυτισμένοι με τον καπιταλισμό της αγοράς. Είναι ξεκάθαρο ότι μια ριζοσπαστική πολιτική ανακατανομής θα έρθει σε κάθετη σύγκρουση με τις βασικές αρχές της καπιταλιστικής αγοράς. Επομένως, είναι ολοφάνερο ότι ο καπιταλισμός της αγοράς δεν είναι σε θέση να προσαρμοστεί σε όλα τα είδη κατανομής του πλούτου. Η σιγή των οικονομολόγων σε τέτοια θέματα, καθώς και ο ισχυρισμός της ουδετερότητας σε σχέση με τα «ηθικά» προβλήματα, αποτελεί χτυπητό παράδειγμα ιδεολογικής προκατάληψης.»

Το παράδοξο στην ιστορία είναι ότι ό μεγαλύτερος Έλληνας οικονομολόγος, που υπήρξε και ο πρώτος οικονομολόγος Πρωθυπουργός στην ιστορία της Ελλάδας, δεν ανέλαβε από την αρχή της εξουσίας του μέχρι το τέλος της ζωής του την διαχείριση των οικονομικών θεμάτων. Βέβαια, το γεγονός αυτό, ενώ φαίνεται παράδοξο στην ουσία κάθε άλλο παρά είναι, διότι ο Παπανδρέου δεν ήταν μόνο επιφανής οικονομολόγος αλλά και ο πιο ευφυής Έλληνας πολιτικός και γνώριζε ότι η πολιτική του φθορά θα ήταν πολύ μεγάλη εάν ήταν ο κύριος υπεύθυνος της οικονομικής πολιτικής. Ωστόσο, τίποτα δεν γινόταν χωρίς την δική του συμμετοχή και έγκριση, πάντα χωρίς να φαίνεται ο ίδιος, αλλά πάντα στο παρασκήνιο.

Κάποτε ο διάσημος καθηγητής του Παπανδρέου, ο Joseph Schumpeter, του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, όταν ήταν νέος στη Βιέννη είχε πει ότι ήθελε να γίνει «ο μεγαλύτερος εραστής της Βιέννης, ο μεγαλύτερος ιππέας της Αυστρίας και ο μεγαλύτερος οικονομολόγος του κόσμου.» Σίγουρα, ο μαθητής του που είχε παρόμοιες φιλοδοξίες δεν έγινε ποτέ μεγάλος ιππέας .

Κάποιοι προσπαθούν τώρα, δεκαοχτώ χρόνια μετά τον θάνατό του, να αμαυρώσουν τη μνήμη του, με ένα πολύ φτηνό και πρόστυχο τρόπο, αναμασώντας την τσίχλα ότι ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ είναι ο κύριος υπεύθυνος για την οικονομική κρίση της πατρίδας μας. Αλλά το μεγαλείο του ανδρός διαφαίνεται ανεξίτηλα από το μεγάλο μίσος που τρέφει εναντίον του μια μερίδα του ελληνικού λαού που θυμίζει το μίσος που έτρεφε η ίδια μερίδα του λαού στον άλλον μεγάλο του 20ου αιώνα τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Σήμερα τιμώ την μνήμη του, αφιερώνοντάς του αυτό το τραγούδι:

http://www.youtube.com/watch?v=iiT_ng8iR00&feature=youtu.be

hellasjournal.com/

ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΣΤΗ ΔΕΞΙΑ

5
του Παντελή Σαββίδη
Εχοντας υπόψη την εικόνα του διαδικτύου, όπου οι οπαδοί της ΝΔ είναι συσπειρωμένοι γύρω απο τον Μητσοτάκη, οτιδήποτε και αν συμβεί, και την αρχή ότι οι πολιτικοί δεν κάνουν δηλώσεις αν κρίνουν ότι δεν θα τους ωφελήσουν, με εξέπληξε η παρέμβαση Καραμανλή.
Ο άνθρωπος δεν είπε τίποτε τραγικό. Είπε κάτι το αυτονόητο: ότι στο θέμα των παρακολουθήσεων πρέπει να λάμψει η αλήθεια. Αλλά το ζήτημα είναι πως εκλαμβάνουν την δήλωση οι οπαδοί της ΝΔ. Και η πρόσληψη ήταν αρνητική για τον Καραμανλή.
Την αρνητική εικόνα επιδείνωσε και η προβολή του θέματος απο τον αντιπολιτευόμενο τύπο. Κάτι απολύτως φυσιολογικό. Μια δήλωση ενός πρώην πρωθυπουργού και απογόνου του γενάρχη της παράταξης που κυβερνά έχει την αυτονόητη σημασία της. Είναι δημοσιογραφικά λογικό να προβληθεί. Και το δημοσιογραφικό κριτήριο έχει, κυρίως, ως βάση το τι μπορεί να ενδιαφέρει την κοινή γνώμη.
(Σημείωση: αν ένα μέσο πορευθεί με κριτήριο προβολής τι συμφέρει στην πολιτεία ευρύτερα, θα κλείσει σε λίγες ημέρες ή θα καταδικαστεί σε καχεξία).
Το ερώτημα, τώρα, είναι γιατί παρενέβη ο Καραμανλής σε μια συγκυρία και για ένα θέμα που δεν τον ευνοούσε;
Η πρώτη, λίγο αφελής, απάντηση θα μπορούσε να είναι ότι δεν προσέλαβε στις πραγματικές της διαστάσεις την στάση της νεοδημομοκρατικής κοινής γνώμης. Αυτό σε συνδυασμό με την πάγια αντιπαράθεση Καραμανλικών-Μητσοτακικών τον οδήγησε στην γνωστή δήλωση.
Η δεύτερη, λίγο ρομαντική, θέλει, ανεξαρτήτως αντιδράσεων, να λειτουργήσουν οι θεσμοί. Αυτό δεν προϋποθέτει ότι επιθυμεί και την πτώση της κυβέρνησης. Το λέει και ο ίδιος. (Μια ανάλογη θέση έχει διατυπωθεί και απο εμάς εδώ).
Η τρίτη, την οποία υπονοεί και το liberal, γνωστό φιλομητσοτακικό site, θέλει τον Καραμανλή να εκφράζει οικονομικά συμφέροντα με την δήλωση αυτή, Τα οποία είναι δυσαρεστημένα απο την πολιτική Μητσοτάκη.
Ο χώρος των οικονομικών συμφερόντων είναι πολυδαίδαλος και αχανής. Δεν μπορεί να εντοπιστεί απο που μπορεί να προέρχεται η δυσαρέσκεια. Ένας εμφανής προσδιορισμός του ίσως είναι το εφοπλιστικό κεφάλαιο το οποίο έχει έρθει σε δυσκολία με την στάση της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο Ουκρανικό. (Δεν υπεισέρχομαι στην ουσία της κριτικής της στάσης Μητσοτάκη. Επιγραμματικά, πιστεύω πως δεν μπορούσε να αποκλίνει απο την δυτική στάση. Αλλά δεν χρειαζόταν να γίνει πρωτοπαλίκαρο της αντιρωσικής στάσης. Κανείς άλλος ηγέτης δεν βγήκε τόσο απόλυτα κατά της Ρωσίας. Ο Μακρόν, μάλιστα, χθες είπε: θα υποστηρίξουμε την Ουκρανία αλλά θα συνομιλούμε και με την Ρωσία. Και αναρωτήθηκε: θέλει κανείς να είναι μονο η Τουρκία που συνομιλεί με τη Ρωσία; Αυτά τα σημειώνω για όσους αναγνώστες σκέφτονται και δεν έχει θολώσει την σκέψη τους ο φανατισμός).
Αν όλα αυτά είναι, κυρίως, ζητήματα του νεοδημοκρατικού στρατοπέδου, εκείνο που ενδιαφέρει τους Έλληνες που ξύνουν την επιφάνεια των γεγονότων είναι η περιφρόνηση των θεσμών και της δημοκρατικής λειτουργίας τους απο ένα σημαντικό μέρος της ελληνικής κοινωνίας το οποίο διαθέτει την σχετική πλειοψηφία.
Ο νέος διοικητής της ΕΥΠ είπε πως κανείς δεν είναι εκτός παρακολουθήσεως a priori και ο Γιάννης Ρουμπάτης, διοικητής της ΕΥΠ επι Συριζα είπε πως καμια επισύνδεση δεν είναι παράνομη. Τον εφιάλτη σε βάρος της δημοκρατίας και των θεσμών της που διαμορφώνεται οι οπαδοί της Ν.Δ. δεν τον βλέπουν;
Το κύριο μοτίβο τους είναι πως υπάρχουν άλλα θέματα που μας ενδιαφέρουν. Δεν τους ενδιαφέρει, δηλαδή, αν τους δέσουν.
Υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα άξιο παρατήρησης.
Η τραγική εμπειρία Συριζα μετακίνησε ευρέα στρώματα στο πολιτικό φάσμα και προκάλεσε μια ανακατάταξη των ψηφοφόρων.
Ο Μητσοτάκης δεν ψηφίστηκε, μόνο, απο την παραδοσιακή δεξιά, στην οποία, κυρίως, απευθύνεται ο Καραμανλής αλλά και απο κεντρώα στρώματα. Η σημερινή μορφή της Νέας δημοκρατίας δεν είναι η κλασική δεξιά. Είναι κεντροδεξιά.
Εκείνο που αξίζει να παρατηρήσουμε απο δω και πέρα είναι αν η παραδοσιακή δεξιά, που υπάρχει, ακόμη στη Νέα Δημοκρατία, θα παραμείνει η θα φύγει στις εκλογές. Και πως αυτή προσέλαβε την παρέμβαση Καραμανλή. Και ακόμη, τι ποσοστό εκφράζει.
Η επίσκεψη Μητσοτάκη στις Σέρρες, προπύργιο του Καραμανλισμού, αποσκοπούσε να πάρει μια εικόνα των αντιδράσεων.
Υπάρχει, τέλος, και μια άλλη διάσταση. Ο Καραμανλής να προετοιμάζεται να παίξει έναν ρυθμιστικό ρόλο μεταξύ των κομμάτων μετά τις εκλογές σε περίπτωση που ο Μητσοτάκης δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση. Όχι με άμεση δική του ανάμειξη αλλά με διαμεσολάβηση για μια κυβέρνηση συνεργασίας.
Αυτήν την στιγμή, μόνο, ο Καραμανλής μπορεί να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο. Δυστυχώς, δεν μπορεί να τον διαδραματίσει, πολιτικα, όχι θεσμικά, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Αυτές είναι οι συνέπειες της επιλογής στο ανώτατο αξίωμα της χώρας απολιτικού προσώπου.

Γι’αννης Μαγκριώτης: Ο φαύλος κύκλος: Ποιος πληρώνει το κόστος, των μεγάλων γεωπολιτικών συγκρούσεων;

0

Μέχρι σήμερα, έξι μήνες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έχουν αποδειχθεί, ότι:

  1. Ο Πούτιν έπεσε έξω στην εκτίμησή του, ότι, σε λίγες ημέρες θα καταλάμβανε την Ουκρανία και θα επέβαλε τις γεωπολιτικές επιλογές του.
  2. Η Ουάσιγκτον και οι Βρυξέλλες έπεσαν έξω στην εκτίμησή τους, ότι, με την επιβολή οικονομικών κυρώσεων στην Ρωσία, θα την γονατίσουν οικονομικά και θα την αναγκάσουν να αποχωρήσει από την Ουκρανία.

Τώρα, όλοι βαδίζουν σε τεντωμένο σχοινί, μετρούν τις αντοχές τους, δεν φαίνεται όμως καμιά πλευρά να αλλάζει τις βασικές επιλογές της.  Η  Δύση, ιδιαίτερα η ΕΕ, μέχρι να απεξαρτηθεί από το φυσικό αέριο της Ρωσίας και να μπορέσει να μετριάσει τις δραματικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις στις χώρες της, θα πληρώνει και βαρύ πολιτικό τίμημα.

Από την άλλη η Ρωσία, θα έχει χάσει τα μεγάλα έσοδα από την πώληση φυσικού αερίου στις χώρες της ΕΕ και οι επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία της θα είναι πολύ πιο μεγάλες.

Ξέρουμε όμως, ότι οι εξελίξεις αυτές θα έχουν μεγαλύτερες πολιτικές επιπτώσεις στο εσωτερικό της ΕΕ και των ΗΠΑ, από ότι στην Ρωσία, λόγω της διαφοράς των πολιτικών πολιτισμών των κοινωνιών τους και των πολιτικών καθεστώτων.

Μέχρι τότε, θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για ένα χειμώνα, όπου η ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο, δεν θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένα, ανεξάρτητα από το κόστος τους.

Πως θα βγει όμως ο Χειμώνας που έρχεται, ίσως και οι επόμενοι δυο;

Η ΕΕ και η Ουάσιγκτον, είναι εμφανές, ότι υποτίμησαν τις αντοχές της Ρωσίας, ακόμη περισσότερο, τις επιπτώσεις στις δικές τους οικονομίες, από την αξιοποίηση του φυσικού αερίου, ως οικονομικού και πολιτικού όπλου από τον Πούτιν. Αυτάρεσκα οι ηγέτες της δήλωναν, ότι, μέχρι το τέλος του 2022, θα έχουν σταματήσει να εισάγουν φυσικό αέριο και πετρέλαιο από την Ρωσία, νομίζοντας ότι θα τρομάξουν τον Πούτιν, ο οποίος, είτε ήξερε καλύτερα τις ανάγκες και τις περιορισμένες εναλλακτικές δυνατότητες της Δύσης είτε όχι, βρέθηκε ξαφνικά, να έχει αυτός το πάνω χέρι.

Τώρα, που το συνειδητοποίησαν στην Δύση, από την άγρια σφαλιάρα που έφαγαν, από το «αόρατο χέρι» των δικών τους αγορών, δεν έχουν και πολλές επιλογές διαθέσιμες, αφού δεν μπορούν να γυρίσουν τον χρόνο πίσω και να σχεδιάσουν από την αρχή τις επιλογές τους.

Άμεσα πρέπει να αποφασίσουν:

  1. Να μειώσουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, πάνω από το 15% που αποφάσισαν και ακόμη δεν το έχουν υλοποιήσει, ειδικά η δική μας κυβέρνηση, φοβούμενη το πολιτικό κόστος, μέχρι του ορίου, που δεν θα διακινδυνέψουν την υγεία των πολιτών, την παραγωγή των αγαθών και την παροχή των υπηρεσιών. Το μέτρο αυτό, είναι το πρώτο, που μπορεί να οδηγήσει άμεσα στην μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου. Η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρική ενέργειας, θα επιφέρει την πτώση της ανάπτυξης, κυρίως της πληθωριστικής ανάπτυξης, την μείωση των κρατικών εσόδων και την αύξηση της ανεργίας, όμως θα βοηθήσει αποφασιστικά να μειωθεί ο πληθωρισμός και το μεγάλο ροκάνισμα της αγοραστικής δύναμης της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών.
  2. Την αποδέσμευση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας από την τιμή του φυσικού αερίου. Αυτό μπορεί να γίνει με τον ορισμό μιας λογικής τιμής για το φυσικό αέριο, που δεν θα επιτρέπει την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία στο χρηματιστήριο της ηλεκτρικής ενέργειας, μέτρο που ήδη εφαρμόζει η Ισπανία, με μεγάλο βέβαια δημοσιονομικό κόστος. Αυτό με την σειρά του θα οδηγήσει σε μεγάλη πτώση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που θα σταματήσει την πραγματική και κυρίως την κερδοσκοπική αύξηση της τιμής των αγαθών και των υπηρεσιών. Η εξέλιξη αυτή θα βάλει επίσης φρένο, στον πληθωρισμό, την πληθωριστική ανάπτυξη, που την θέλουν κυβερνήσεις ανεύθυνες ,όπως η δική μας, για να επαίρονται για την ευημερία των αριθμών, και την δυνατότητα που τους δημιουργεί να δίνουν επιδόματα, από την υπερφορολόγηση των καταναλωτών, και των επιχειρήσεων.
  3. Την επαναλειτουργία αρκετών λιγνιτικών μονάδων, όπως και την παράταση της λειτουργίας των πυρηνικών εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
  4. Φυσικά την επιτάχυνση κατασκευής μονάδων ΑΠΕ, την δραστική αύξηση της χρηματοδότησης, για την προώθηση της κατασκευής συστημάτων αποθήκευσης και μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, μεγαλύτερη υποστήριξη στην παραγωγή του πράσινου υδρογόνου, που θα αλλάξει όλα τα δεδομένα, και φυσικά, αποφασιστική ενίσχυση των πολιτικών εξοικονόμησης της ενέργειας, με την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων.

Οι επιλογές αυτές, θα αναστείλουν για κάποιο χρόνο δυστυχώς, την μείωση των ρύπων, που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, βασικό παράγοντα της κλιματικής κρίσης.

Όπως εύκολα γίνεται κατανοητό οι επιλογές αυτές, όσο αδήριτες είναι, τόσο υψηλό κόστος έχουν. Οι ηγέτες της ΕΕ, ειδικά των ισχυρά οικονομικών χωρών, πρέπει να καταλάβουν, ότι αυτό μόνο με γενναία Κοινοτική υποστήριξη, ανάλογη του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας, για την αντιμετώπιση της ύφεσης που προκάλεσε η πανδημία, μπορεί να γίνει.

Ημίμετρα δεν μπορούν να υπάρξουν, οι επιδοτήσεις της ακρίβειας δεν μπορούν να συνεχιστούν, τα μεγάλα γεωπολιτικά παιχνίδια, ακόμη και όταν δεν περιέχουν άμεση στρατιωτική σύγκρουση, έχουν και μεγάλο οικονομικό κόστος. Το κόστος όμως αυτό, μέχρι τώρα, το πληρώνουν κυρίως τα αδύναμα οικονομικά στρώματα και είναι διπλά άδικο, όταν μάλιστα, είναι πολλοί αυτοί που κερδοσκοπούν, στις χώρες της Δύσης.

  • Ο Γιάννης Μαγκριώτης διετέλεσε Υφυπουργός Εξωτερικών.

 

 

 

THE NEW YORK TIMES: Μιχαήλ Γκορμπατσόφ: Ένα παιδί θυμάται τον Γκόρμπι

0

Ημουν έξι χρόνων όταν διαλύθηκε η ΕΣΣΔ και δεν γνώριζα ότι ο άνθρωπος που ευθυνόταν για τη μεταμόρφωση της γενέτειράς μου στη Σιβηρία λεγόταν Μιχαήλ Γκορμπατσόφ

Ημουν έξι χρόνων όταν διαλύθηκε η ΕΣΣΔ και δεν γνώριζα ότι ο άνθρωπος που ευθυνόταν για τη μεταμόρφωση της γενέτειράς μου στη Σιβηρία λεγόταν Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Θυμάμαι να κάθομαι στους ώμους του πατέρα μου σε διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας και να «επιθεωρώ» το συγκεντρωμένο πλήθος στην πλατεία.

Τα αποσπάσματα συνομιλιών που έφταναν μέχρι τα αυτιά μου ήταν λόγια απογοήτευσης και αγανάκτησης.

Ενα όνομα βρισκόταν την εποχή εκείνη σε όλα τα χείλη: Μπόρις Γέλτσιν. Ο χαρισματικός πρώην ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσίας είχε διαδεχθεί τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ για να γίνει ο πρώτος πρόεδρος της νέας, βίαιης, χαώδους, φτωχής, αλλά δημοκρατικής πλέον, Ρωσίας.

Εφερε την Pizza Hut

Η πρώτη μου μνήμη από τον Γκορμπατσόφ χρονολογείται στο 1998 και στην περίφημη διαφήμιση για αλυσίδα αμερικανικής πίτσας. Σε αυτή, ο Γκόρμπι συνοδεύει την εγγονή του σε ταχυφαγείο στην Κόκκινη Πλατεία, με τον εκφωνητή να λέει: «Χάρη σε αυτόν έχουμε Pizza Hut!» Για κάποιο λόγο, η διαφήμιση αυτή με ενοχλούσε πάντα. Στην επαρχιακή μας πόλη στη Σιβηρία δεν διαθέταμε Pizza Hut, ενώ ακόμη και εάν υπήρχε, θα ήταν απλησίαστη για το βαλάντιό μας.

Η Δύση τον έβλεπε ως ευφυή και αδίστακτο πολιτικό, που έκλεισε τον Ψυχρό Πόλεμο χωρίς πυρηνική καταστροφή, ενώ στη Ρωσία τον απεχθάνονταν.

Λίγους μήνες μετά την προβολή της διαφήμισης, η ρωσική οικονομία κατέρρεε στην πρώτη μετασοβιετική κρίση.

Οταν μετοίκησα στη Δύση για σπουδές, ο σεβασμός και ο θαυμασμός που προκαλούσε στη Δύση ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ μού προκάλεσε μεγάλη εντύπωση.

Η εικόνα των Δυτικών για τον Γκόρμπι ήταν αυτή ενός ευφυούς, αδίστακτου και εικονοκλάστη πολιτικού, ο οποίος ξεγέλασε τους σκληροπυρηνικούς κομματικούς ηγέτες για να κλείσει τον Ψυχρό Πόλεμο αποφεύγοντας την πυρηνική καταστροφή.

Στη Ρωσία, ο Γκορμπατσόφ προκαλούσε την απέχθεια. Οι κομμουνιστές τον κατηγορούσαν για τη διάλυση της αγαπημένης τους Ενωσης, ενώ οι εθνικιστές τον μισούσαν για την αμαχητί παράδοση της σοσιαλιστικής υπερδύναμης.

Οσοι δεν τον θεωρούσαν προδότη, πίστευαν ότι έπεσε θύμα εξαπάτησης από τη Δύση.

Η αίσθηση προδοσίας παραμένει ζωντανή ακόμη και σήμερα στη Ρωσία, βοηθώντας στη διατήρηση της δημοτικότητας του Πούτιν και στη στήριξη της πολιτικής του.

“Καθημερινή”

Μονόδρομος η μείωση κατανάλωσης αερίου

0

Ακόμα και αν γεμίσουν οι δεξαμενές με αέριο, η Ευρώπη μπορεί να αντέξει περίπου τρεις μήνες, στην καλύτερη περίπτωση

H Ευρωπαϊκή Ενωση είναι έτοιμη να πετύχει τους στόχους της για αποθήκευση φυσικού αερίου, ωστόσο οι αναλυτές προειδοποιούν ότι «κλειδί» για την ενεργειακή ασφάλεια τον χειμώνα αποτελεί το εάν οι χώρες μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση σε τέτοιο βαθμό ώστε να αντέξουν με τα αποθηκευμένα αποθέματα κατά τους κρύους μήνες.

Μετά τον αγώνα της αποθήκευσης φυσικού αερίου κατά διάρκεια του καλοκαιριού, στη σκιά της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι αποθήκες αερίου στην Ευρώπη είναι τώρα γεμάτες κατά 79,94%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να υπερβεί τον στόχο της πλήρωσης κατά 80% των αποθηκευτικών χώρων με αέριο μέχρι τον Νοέμβριο.

Σε μια κανονική χρονιά αυτό θα μπορούσε να καλύψει τη χειμερινή ζήτηση της Ευρώπης. Αλλά το 2022 οι ρωσικές ροές έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά – η ποσότητα φυσικού αερίου που διοχετεύεται μέσω του Nord Stream 1, του κυριότερου αγωγού προς την Ευρώπη, είναι μόλις στο 20% της δυναμικότητας και επομένως η αποθήκευση δεν θα καλύψει τις ανάγκες της Γηραιάς Ηπείρου.

Σύμφωνα με την Aurora Energy Research, η πλήρης αποθήκευση φυσικού αερίου θα μπορούσε να συντηρήσει τις ευρωπαϊκές χώρες για περίπου τρεις μήνες, στην καλύτερη περίπτωση. Στη Γερμανία, όπου βρίσκεται σχεδόν το ένα τέταρτο των αποθηκών της Ε.Ε., το αποθηκευμένο αέριο θα μπορούσε να καλύψει 80 έως 90 ημέρες μέσης ζήτησης. «Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κρίση, η μείωση της ζήτησης θα είναι ακόμη πιο σημαντική από την αποθήκευση», δήλωσε στο Reuters η Simone Tagliapietra, υψηλόβαθμη συνεργάτιδα του think tank Bruegel.

Με περίπου 888 τεραβατώρες (TWh) φυσικού αερίου τώρα στις αποθήκες, οι χώρες της Ε.Ε. έχουν ήδη ξεπεράσει τις 858 TWh, που είχαν φθάσει τα αποθέματά τους πριν από τον περασμένο χειμώνα. Ωστόσο, αν οι χώρες αποτύχουν να μειώσουν τη χρήση του καυσίμου, οι δεξαμενές φυσικού αερίου της Ευρώπης θα αδειάσουν μέχρι τον Μάρτιο, σύμφωνα με εκτίμηση της εταιρείας δεδομένων ICIS, ακόμη και σε ένα σενάριο όπου ένα μέρος του ρωσικού φυσικού αερίου θα συνεχίσει να ρέει όλο τον χειμώνα και ο καιρός δεν θα είναι ασυνήθιστα κρύος. Για να αποφευχθεί μια κρίση εφοδιασμού τον χειμώνα, κάθε μήνα οι χώρες πρέπει να μειώνουν τη χρήση φυσικού αερίου κατά 15%. Αυτό θα άφηνε τις αποθήκες γεμάτες κατά 45% αν η Ρωσία συνέχιζε να στέλνει φυσικό αέριο και κατά 26% αν η Ρωσία μείωνε τις ροές από τον Οκτώβριο.

Ο συνδυασμός απουσίας ρωσικού φυσικού αερίου και μη επιθετικής μείωσης της κατανάλωσης φυσικού αερίου στις βιομηχανίες και στα κτίρια «θα μπορούσε να οδηγήσει σε δελτία ηλεκτρικής ενέργειας» αυτόν τον χειμώνα, δήλωσε ο Mauro Chavez Rodriguez, διευθυντής ευρωπαϊκών ερευνών για το φυσικό αέριο στη Wood Mackenzie.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει σημειωθεί εκτεταμένη μείωση στη ζήτηση φυσικού αερίου, παρά το γεγονός ότι πολλές βιομηχανίες αναγκάστηκαν από τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου να περιορίσουν την παραγωγή τους, ένα φαινόμενο που επηρεάζει πλέον τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας λιπασμάτων.

Καθημερινή

Θανάσης Μαυρίδης: Ο Προκόπης και ύστερα ο Κώστας…

0

Θανάσης Μαυρίδης

Ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, ένας συντηρητικός άνθρωπος, δύσκολα θα έκανε κίνηση δίχως κάποια συμφωνία. Με τον Θεό, κατά προτίμηση, αλλά και με την Αριστερά, ακόμη, δεν θα τον χαλούσε. Ήθελε να αποφύγει τις ευθύνες της χρεοκοπίας. Του κόστισε κεφάλαιο: Τον Προκόπη και μερικούς ακόμη αυλικούς του. Ό,τι και να προσπαθεί, πάντως, τώρα, υπάρχει μια παλιά και απαράβατη αρχή: «Πριν αποκτήσεις την αποδοχή των εχθρών, φρόντισε να μην χάσεις την αφοσίωση των φίλων σου».

Ο Κώστας Καραμανλής ο Β’ δεν βρήκε το κουράγιο να καταγγείλει τις αθλιότητες που έγιναν στην περίοδο της διακυβέρνησης Τσίπρα. Ούτε όταν το καθεστώς έσυρε στη λάσπη τον Αντώνη Σαμαρά, τον Βαγγέλη Βενιζέλο και άλλα επιφανή στελέχη της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Εν πάση περιπτώσει, δεν θα μείνουμε στο εύκολο επιχείρημα της προηγούμενης αφωνίας του. Αναρωτιόμαστε όμως πώς θα αισθάνθηκε χτες όταν θα είδε ότι έγινε «πρώτο θέμα» στην Αυγή και στην Εφημερίδα των Συντακτών. Όταν θα διαπίστωσε, δηλαδή, ότι «έριξε νερό στον μύλο της αντίδρασης», όπως θα έλεγαν και οι παλαιοί κομμουνιστές.

Η Κεντροδεξιά έχει κρατήσει Θερμοπύλες σε αυτή τη χώρα, περισσότερες από μία φορές. Όποτε χρειάστηκε ήταν παρούσα στους αγώνες. Δεν συμβιβάστηκε με την ήττα, ακόμη και όταν οι συνθήκες δεν ήταν με το μέρος της. Το 2015 είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα. Το «ναι» στάθηκε όρθιο απέναντι σε ένα κλίμα μίσους και είναι αυτό που, αφού μετασχηματίστηκε σε ρεύμα νίκης με πρόεδρο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, βρίσκεται σήμερα στην εξουσία.

Το 2015, λοιπόν, υπήρξαν δυνάμεις που συνεργάστηκαν με την Αριστερά. Αυλικοί του πρώην πρωθυπουργού, οι οποίοι και δεν καταδικάστηκαν από τον πρώην πρωθυπουργό πολιτικά μία φορά γι’ αυτή τους την επιλογή. Αντιθέτως, ο Κώστας Καραμανλής βρήκε την ευκαιρία να αμφισβητήσει ανοικτά την κυβέρνηση του «ναι» κι ενώ μας είχαν προϊδεάσει σχετικά ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ευάγγελος Αντώναρος και ο Θοδωρής Ρουσόπουλος.

Είναι κρίμα! Καλά κάνει ο αντιπολιτευόμενος Τύπος και πανηγυρίζει. Ο Κώστας Καραμανλής με την κίνησή του αυτή απείλησε να ρίξει την κυβέρνηση. Και δεν μπορεί κανείς να πει ότι επρόκειτο για κάποιο ατύχημα, για κάτι που δεν είχε στο μεταξύ αξιολογηθεί σωστά εκ των προτέρων. Να μην ήξερε, δηλαδή, ένας πολιτικός του διαμετρήματος του Κώστα Καραμανλή ότι οι δηλώσεις του και με τον τρόπο που έγιναν θα γινόντουσαν φέιγ βολάν από την αντιπολίτευση. Το ερώτημα, λοιπόν, που δημιουργείται είναι το γιατί το έκανε. Ή καλύτερα, ποιες άλλες δυνάμεις συνασπίζονται γύρω του. Πολιτικές και επιχειρηματικές. Και ναι μεν το πολιτικές το γνωρίζουμε, είναι η Αριστερά. Όπως είχε συμβεί και με τον Προκόπη Παυλόπουλο, αλλά και τον στενό του επίσης συνεργάτη, τον Δημήτρη Παπαγγελόπουλο ή αλλιώς τον γνωστό και ως Μίμη για τους φίλους του. Δηλαδή για τον Κώστα Καραμανλή.

Και ποια ήταν η αντίδραση; Νομίζουμε ότι την απάντηση την πήρε από την περιοδεία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Κώστα Καραμανλή του Αχιλλέα στον Νομό Σερρών. Έχει αρκετούς φίλους στον νομό, ας τους ρωτήσει πώς ακριβώς αντέδρασε ο κόσμος. Τι έλεγε και πώς αντιμετώπισε τον Κυριάκο και τον υπουργό του Κώστα Καραμανλή. Και κάπως έτσι μπορεί κανείς να ερμηνεύσει και τη διορθωτική κίνηση που έγινε από τον πρώην πρωθυπουργό. Ή αλλιώς, και αυτό το βέλος δεν βρήκε τον στόχο του…

Θανάσης Μαυρίδης

[email protected]

liberal.gr

American Diplomacy as a Tragic Drama

0
 

Photograph Source: Marie-Lan Nguyen – Public Domain

As in a Greek tragedy whose protagonist brings about precisely the fate that he has sought to avoid, the US/NATO confrontation with Russia in Ukraine is achieving just the opposite of America’s aim of preventing China, Russia and their allies from acting independently of U.S. control over their trade and investment policy. Naming China as America’s main long-term adversary, the Biden Administration’s plan was to split Russia away from China and then cripple China’s own military and economic viability. But the effect of American diplomacy has been to drive Russia and China together, joining with Iran, India and other allies. For the first time since the Bandung Conference of Non-Aligned Nations in 1955, a critical mass is able to be mutually self-sufficient to start the process of achieving independence from Dollar Diplomacy.

Confronted with China’s industrial prosperity based on self-financed public investment in socialized markets, U.S. officials acknowledge that resolving this fight will take a number of decades to play out. Arming a proxy Ukrainian regime is merely an opening move in turning Cold War 2 (and potentially/or indeed World War III) into a fight to divide the world into allies and enemies with regard to whether governments or the financial sector will plan the world economy and society.

What is euphemized as U.S.-style democracy is a financial oligarchy privatizing basic infrastructure, health and education. The alternative is what President Biden calls autocracy, a hostile label for governments strong enough to block a global rent-seeking oligarchy from taking control. China is deemed autocratic for providing basic needs at subsidized prices instead of charging whatever the market can bear. Making its mixed economy lower-cost is called “market manipulation,” as if that is a bad thing that was not done by the United States, Germany and every other industrial nation during their economic takeoff in the 19th and early 20th century.

Clausewitz popularized the axiom that war is an extension of national interests – mainly economic. The United States views its economic interest to lie in seeking to spread its neoliberal ideology globally. The evangelistic aim is to financialize and privatize economies by shifting planning away from national governments to a cosmopolitan financial sector. There would be little need for politics in such a world. Economic planning would shift from political capitals to financial centers, from Washington to Wall Street, with satellites in the City of London, the Paris Bourse, Frankfurt and Tokyo. Board meetings for the new oligarchy would be held at Davos’s World Economic Forum. Hitherto public infrastructure services would be privatized and priced high enough to include profits (and indeed, monopoly rents), debt financing and management fees rather than being publicly subsidized. Debt service and rent would become the major overhead costs for families, industry and governments.

The U.S. drive to retain its unipolar power to impose “America First” financial, trade and military policies on the world involves an inherent hostility toward all countries seeking to follow their own national interests. Having less and less to offer in the form of mutual economic gains, U.S. policy makes threats of sanctions and covert meddling in foreign politics. The U.S. dream envisions a Chinese version of Boris Yeltsin replacing the nation’s Communist Party leadership and selling off its public domain to the highest bidder – presumably after a monetary crisis wipes out domestic purchasing power much as occurred in post-Soviet Russia, leaving the international financial community as buyers.

Russia and President Putin cannot be forgiven for having fought back against the Harvard Boys’ “reforms.” That is why U.S. officials planned how to create Russian economic disruption to (they hope) orchestrate a “color
revolution” to recapture Russia for the world’s neoliberal camp. That is the character of the “democracy” and “free markets” being juxtaposed to the “autocracy” of state-subsidized growth. As Russian Foreign minister Sergey Lavrov explained in a press conference on July 20, 2022 regarding Ukraine’s violent coup in 2014, U.S. and other Western officials define military coups as democratic if they are sponsored by the United States in the hope of promoting neoliberal policies.

Do you remember how events developed after the coup? The putschists spat in the face of Germany, France and Poland that were the guarantors of the agreement with Viktor Yanukovych. It was trampled underfoot the next morning. These European countries didn’t make a peep – they reconciled themselves to this. A couple of years ago I asked the Germans and French what they thought about the coup. What was it all about if they didn’t demand that the putschists fulfil the agreements? They replied: “This is the cost of the democratic process.” I am not kidding. Amazing – these were adults holding the post of foreign ministers.[1]

This Doublethink vocabulary reflects how far mainstream ideology has evolved from Rosa Luxemburg’s description a century ago of the civilizational choice being posed: barbarism or socialism.

The contradictory U.S. and European interests and burdens of the war in Ukraine

To return to Clausewitz’s view of war as an extension of national policy, U.S. national interests are diverging sharply from those of its NATO satellites. America’s military-industrial complex, oil and agriculture sectors are benefiting, while European industrial interests are suffering. That is especially the case in Germany and Italy as a result of their governments blocking North Stream 2 gas imports and other Russian raw materials.

The interruption of world energy, food and minerals supply chains and the resulting price inflation (providing an umbrella for monopoly rents by non-Russian suppliers) has imposed enormous economic strains on U.S. allies in Europe and the Global South. Yet the U.S. economy is benefiting from this, or at least specific sectors of the U.S. economy are benefiting. As Sergey Lavrov, pointed out in his above-cited press conference: “The European economy is impacted more than anything else. The stats show that 40 percent of the damage caused by sanctions is borne by the EU whereas the damage to the United States is less than 1 percent.” The dollar’s exchange rate has soared against the euro, which has plunged to parity with the dollar and looks set to fall further down toward the $0.80 that it was a generation ago. U.S. dominance over Europe is further strengthened by the trade sanctions against Russian oil and gas. The U.S. is an LNG exporter, U.S. companies control the world oil trade, and U.S. firms are the world’s major grain marketers and exporters now that Russia is excluded from many foreign markets.

A revival of European military spending – for offense, not defense

U.S. arms-makers are looking forward to making profits off arms sales to Western Europe, which has almost literally disarmed itself by sending its tanks and howitzers, ammunition and missiles to Ukraine. U.S. politicians support a bellicose foreign policy to promote arms factories that employ labor in their voting districts. And the neocons who dominate the State Department and CIA see the war as a means of asserting American dominance over the world economy, starting with its own NATO partners.

The problem with this view is that although America’s military-industrial, oil and agricultural monopolies are benefitting, the rest of the U.S. economy is being squeezed by the inflationary pressures resulting from boycotting Russian gas, grain and other raw-materials exports, and the enormous rise in the military budget will be used as an excuse to cut back social spending programs. That also is a problem for Eurozone members. They have promised NATO to raise their military spending to the stipulated 2 percent of their GDP, and the Americans are urging much higher levels to upgrade to the most recent array of weaponry. All but forgotten is the Peace Dividend that was promised in 1991 when the Soviet Union dissolved the Warsaw Pact alliance, expecting that NATO likewise would have little reason to exist.

Russia has no discernable economic interest in mounting a new occupation of Central Europe. That would offer no gain to Russia, as its leaders realized when they dissolved the old Soviet Union. In fact, no industrial country in today’s world can afford to field an infantry to occupy an enemy. All that NATO can do is bomb from a distance. It can destroy, but not occupy. The United States found that out in Serbia, Iraq, Libya, Syria and Afghanistan. And just as the assassination Archduke Ferdinand in Sarajevo (now Bosnia-Herzegovina) triggered World War I in 1914, NATO’s bombing of adjoining Serbia may be viewed as throwing down the gauntlet to turn Cold War 2 into a veritable World War III. That marked the point at which NATO became an offensive alliance, not a defensive one.

How does this reflect European interests? Why should Europe re-arm, if the only effect is to make it a target of retaliation in the event of further attacks on Russia? What does Europe have to gain in becoming a larger customer for America’s military-industrial complex? Diverting spending to rebuild an offensive army – that can never be used without triggering an atomic response that would wipe out Europe – will limit the social spending needed to cope with today’s Covid problems and economic recession.

The only lasting leverage a nation can offer in today’s world is trade and technology transfer. Europe has more of this to offer than the United States. Yet the only opposition to renewed military spending is coming from right-wing parties and the German Linke party. Europe’s Social Democratic, Socialist and Labour parties share American neoliberal ideology.

Sanctions against Russian gas makes coal “the fuel of the future”

The carbon footprint of bombing, arms manufacturing and military bases is strikingly absent from today’s discussion about global warming and the need to cut back on carbon emissions. The German party that calls itself Green is leading the campaign for sanctions against importing Russian oil and gas, which electric utilities are replacing with Polish coal and even German lignite. Coal is becoming the “fuel of the future.” Its price also is soaring in the United States, benefitting American coal companies.

In contrast to the Paris Club agreements to reduce carbon emissions, the United States has neither the political capability nor the intention to join the conservation effort. The Supreme Court recently ruled that the Executive Branch has no authority to issue nation-wide energy rules; only individual states can do that, unless Congress passes a national law to cut back on fossil fuels.

That seems unlikely in view of the fact that becoming head of a Democratic Senate and Congressional committee requires being a leader in raising campaign contributions for the party. Joe Manchin, a coal-company billionaire, leads all senators in campaign support from the oil and coal industries, enabling him to win his party’s auction for the Senate Energy and Natural Resources committee chairmanship and block any seriously restrictive environmental legislation.

Next to oil, agriculture is a major contributor to the U.S. balance of payments. Blocking Russian grain and fertilizer shipping threatens to create a Global South food crisis as well as a European crisis as gas is unavailable to make domestic fertilizer. Russia is the world’s largest exporter of grain and also of fertilizer, and its exports of these products have been exempted from NATO sanctions. But Russian shipping was blocked by Ukraine placing mines in the sea lanes through the Black Sea to close off access to Odessa’s harbor, hoping that the world would blame the world’s imminent grain and energy crisis on Russia instead of the US/NATO trade sanctions imposed on Russia.[2]At his July 20, 2022 press conference Sergey Lavrov showed the hypocrisy of the public relations attempt to distort matters:

For many months, they told us that Russia was to blame for the food crisis because the sanctions don’t cover food and fertiliser. Therefore, Russia doesn’t need to find ways to avoid the sanctions and so it should trade because nobody stands in its way. It took us a lot of time to explain to them that, although food and fertiliser are not subject to sanctions, the first and second packages of Western restrictions affected freight costs, insurance premiums, permissions for Russian ships carrying these goods to dock at foreign ports and those for foreign ships taking on the same consignments at Russian harbours. They are openly lying to us that this is not true, and that it is up to Russia alone. This is foul play.

Black Sea grain transport has begun to resume, but NATO countries have blocked payments to Russia in dollars, euros or currencies of other countries in the U.S. orbit. Food-deficit countries that cannot afford to pay distress-level food prices face drastic shortages, which will be exacerbated when they are compelled to pay their foreign debts denominated in the appreciating U.S. dollar. The looming fuel and food crisis promises to drive a new wave of immigrants to Europe seeking survival. Europe already has been flooded with refugees from NATO’s bombing and backing of jihadist attacks on Libya and Near Eastern oil-producing countries. This year’s proxy war in Ukraine and imposition of anti-Russian sanctions is a perfect illustration of Henry Kissinger’s quip: “It may be dangerous to be America’s enemy, but to be America’s friend is fatal.”

Blowback from the US/NATO miscalculations

America’s international diplomacy aims to dictate financial, trade and military policies that will lock other countries into dollar debt and trade dependency by preventing them from developing alternatives. If this fails, America seeks to isolate the recalcitrants from the U.S.-centered Western sphere.

America’s foreign diplomacy no longer is based on offering mutual gain. Such could be claimed in the aftermath of World War II when the United States was in a position to offer loans, foreign-aid and military protection against occupation – as well as manufactures to rebuild war-torn economies – to governments in exchange for their accepting trade and monetary policies favorable to American exporters and investors. But today there is only the belligerent diplomacy of threatening to hurt nations whose socialist governments reject America’s neoliberal drive to privatize and sell off their natural resources and public infrastructure.

The first aim is to prevent Russia and China from helping each other. This is the old imperial divide-and-conquer strategy. Minimizing Russia’s ability to support China would pave the way for the United States and NATO Europe to impose new trade sanctions on China, and to send jihadists to its western Xinjiang Uighur region. The aim is to bleed Russia’s armaments inventory, kill enough of its soldiers, and create enough Russian shortages and suffering to not only weaken its ability to help China, but to spur its population to support a regime change, an American-sponsored “color revolution.” The dream is to promote a Yeltsin-like leader friendly to the neoliberal “therapy” that dismantled Russia’s economy in the 1990s.

Amazing as it may seem, U.S. strategists did not anticipate the obvious response by countries finding themselves together in the crosshairs of US/NATO military and economic threats. On July 19, 2022, the presidents of Russia and Iran met to announce their cooperation in the face of the sanctions war against them. That followed Russia’s earlier meeting with India’s Prime Minister Modi. In what has been characterized as “shooting itself in its own foot,” U.S. diplomacy is driving Russia, China, India and Iran together, and indeed to reach out to Argentina and other countries to join the BRICS-plus bank to protect themselves.

The U.S. itself is ending the Dollar Standard of international finance

The Trump Administration took a major step to drive countries out of the dollar orbit in November 2018, by confiscating nearly $2 billion of Venezuela’s official gold stock held in London. The Bank of England put these reserves at the disposal of Juan Guaidó, the marginal right-wing politician selected by the United States to replace Venezuela’s elected president as head of state. This was defined as being democratic, because the regime change promised to introduce the neoliberal “free market” that is deemed to be the essence of America’s definition of democracy for today’s world.

This gold theft actually was not the first such confiscation. On November 14, 1979, the Carter Administration paralyzed Iran’s bank deposits in New York after the Shah was overthrown. This act blocked Iran from paying its scheduled foreign debt service, forcing it into default. That was viewed as an exceptional one-time action as far as all other financial markets were concerned. But now that the United States is the self-proclaimed “exceptional nation,” such confiscations are becoming a new norm in U.S. diplomacy. Nobody yet knows what happened to Libya’s gold reserves that Muammar Gadafi had intended to be used to back an African alternative to the dollar. And Afghanistan’s gold and other reserves were simply taken by Washington as payment for the cost of “freeing” that country from Russian control by backing the Taliban. But when the Biden Administration and its NATO allies made a much larger asset grab of some $300 billion of Russia’s foreign bank reserves and currency holdings in March 2022, it made official a radical new epoch in Dollar Diplomacy. Any nation that follows policies not deemed to be in the interests of the U.S. Government runs the risk of U.S. authorities confiscating its holdings of foreign reserves in U.S. banks or securities.

This was a red flag leading countries to fear denominating their trade, savings and foreign debt in dollars, and to avoid using dollar or euro bank deposits and securities as a means of payment. By prompting other countries to think about how to free themselves from the U.S.-centered world trade and monetary system that was established in 1945 with the IMF, World Bank and subsequently the World Trade Organization, the U.S. confiscations have accelerated the end of the U.S. Treasury-bill standard that has governed world finance since the United States went off gold in 1971.[3]

Since dollar convertibility into gold ended in August 1971, dollarization of the world’s trade and investment has created a need for other countries to hold most of their new international monetary reserves in U.S. Treasury securities and bank deposits. As already noted, that enables the United States to seize foreign bank deposits and bonds denominated in U.S. dollars.

Most important, the United States can create and spend dollar IOUs into the world economy at will, without limit. It doesn’t have to earn international spending power by running a trade surplus, as other countries have to do. The U.S. Treasury can simply print dollars electronically to finance its foreign military spending and purchases of foreign resources and companies. And being the “exceptional country,” it doesn’t have to pay these debts – which are recognized as being far too large to be paid. Foreign dollar holdings are free U.S. credit to the Unites States, not requiring repayment any more than the paper dollars in our wallets are expected to be paid off (by retiring them from circulation). What seems to be so self-destructive about America’s economic sanctions and confiscations of Russian and other foreign reserves is that they are accelerating the demise of this free ride.

Blowback resulting from US/NATO isolating their economic and monetary systems

It is hard to see how driving countries out of the U.S. economic orbit serves long-term U.S. national interests. Dividing the world into two monetary blocs will limit Dollar Diplomacy to its NATO allies and satellites.

The blowback now unfolding in the wake of U.S. diplomacy begins with its anti-Russia policy. Imposing trade and monetary sanctions was expected to block Russian consumers and businesses from buying the US/NATO imports to which they had become accustomed. Confiscating Russia’s foreign currency reserves was supposed to crash the ruble, “turning it into rubble,” as President Biden promised. Imposing sanctions against importing Russian oil and gas to Europe was supposed to deprive Russia of export earnings, causing the ruble to collapse and raising import prices (and hence, living costs) for the Russian public. Instead, blocking Russian exports has created a worldwide price inflation for oil and gas, sharply increasing Russian export earnings. It exported less gas but earned more – and with dollars and euros blocked, Russia demanded payment for its exports in rubles. Its exchange rate soared instead of collapsing, enabling Russia to reduce its interest rates.

Goading Russia to send its soldiers to eastern Ukraine to defend Russian speakers under attack in Luhansk and Donetsk, along with the expected impact of the ensuing Western sanctions, was supposed to make Russian voters press for regime change. But as almost always happens when a country or ethnicity is attacked, Russians were appalled at the Ukrainian hatred of Russian-language speakers and Russian culture, and at the Russophobia of the West. The effect of Western countries banning music by Russian composers and Russian novels from libraries – capped by England banning Russian tennis players from the Wimbledon tournament – was to make Russians feel under attack simply for being Russian. They rallied around President Putin.

NATO’s trade sanctions have catalyzed helped Russian agriculture and industry to become more self-sufficient by obliging Russia to invest in import substitution. One well-publicized farming success was to develop its own cheese production to replace that of Lithuania and other European suppliers. Its automotive and other industrial production is being forced to shift away from German and other European brands to its own and Chinese producers. The result is a loss of markets for Western exporters.

In the field of financial services, NATO’s exclusion of Russia from the SWIFT bank-clearing system failed to create the anticipated payments chaos. The threat had been so loudly for so long that Russia and China had plenty of time to develop their own payments system. This provided them with one of the preconditions for their plans to split their economies away from those of the US/NATO West.

As matters have turned out, the trade and monetary sanctions against Russia are imposing the heaviest costs on Western Europe, and are likely to spread to the Global South, driving them to think about whether their economic interests lie in joining U.S. confrontational Dollar Diplomacy. The disruption is being felt most seriously in Germany, causing many companies to close down as a result of gas and other raw-materials shortages. Germany’s refusal to authorize the North Stream 2 pipeline has pushed its energy crisis to a head. This has raised the question of how long Germany’s political parties can remain subordinate to NATO’s Cold War policies at the cost of German industry and households facing sharp rises in heating and electricity costs.

The longer it takes to restore trade with Russia, the more European economies will suffer, along with the citizenry at large, and the further the euro’s exchange rate will fall, spurring inflation throughout its member countries. European NATO countries are losing not only their export markets but their investment opportunities to gain from the much more rapid growth of Eurasian countries whose government planning and resistance to financialization has proved much more productive than the US/NATO neoliberal model.

It is difficult to see how any diplomatic strategy can do more than play for time. That involves living in the short run, not the long run. Time seems to be on the side of Russia, China and the trade and investment alliances that they are negotiating to replace the neoliberal Western economic order.

America’s ultimate problem is its neoliberal post-industrial economy

The failure and blowbacks of U.S. diplomacy are the result of problems that go beyond diplomacy itself. The underlying problem is the West’s commitment to neoliberalism, financialization and privatization. Instead of government subsidy of basic living costs needed by labor, all social life is being made part of “the market” – a uniquely Thatcherite deregulated “Chicago Boys” market in which industry, agriculture, housing and financing are deregulated and increasingly predatory, while heavily subsidizing the valuation of financial and rent-seeking assets – mainly the wealth of the richest One Percent. Income is obtained increasingly by financial and monopoly rent-seeking, and fortunes are made by debt-leveraged “capital” gains for stocks, bonds and real estate.

U.S. industrial companies have aimed more at “creating wealth” by increasing the price of their stocks by using over 90 percent of their profits for stock buybacks and dividend payouts instead of investing in new production facilities and hiring more labor. The result of slower capital investment is to dismantle and financially cannibalize corporate industry in order to produce financial gains. And to the extent that companies do employ labor and set up new production, it is done abroad where labor is cheaper.

Most Asian labor can afford to work for lower wages because it has much lower housing costs and does not have to pay education debt. Health care is a public right, not a financialized market transaction, and pensions are not paid for in advance by wage-earners and employers but are public. The aim in China in particular is to prevent the rentier Finance, Insurance and Real Estate (FIRE) sector from becoming a burdensome overhead whose economic interests differ from those of a socialist government.

China treats money and banking as a public utility, to be created, spent and lent for purposes that help increase productivity and living standards (and increasingly to preserve the environment). It rejects the U.S.-sponsored neoliberal model imposed by the IMF, World Bank and World Trade Organization.

The global economic fracturing goes far beyond NATO’s conflict with Russia in Ukraine. By the time the Biden administration took office at the start of 2021, Russia and China already had been discussing the need to de-dollarize their foreign trade and investment, using their own currencies.[4] That involves the quantum leap of organizing a new payments-clearing institution. Planning had not progressed beyond broad outlines of how such a system would work, but the U.S. confiscation of Russia’s foreign reserves made such planning urgent, starting with a BRICS-plus bank. A Eurasian alternative to the IMF will remove its ability to impose neoliberal austerity “conditionalities” to force countries to lower payments to labor and give priority to paying their foreign creditors above feeding themselves and developing their own economies. Instead of new international credit being extended mainly to pay dollar debts, it will be part of a process of new mutual investment in basic infrastructure designed to accelerate economic growth and living standards. Other institutions are being designed as China, Russia, Iran, India and their prospective allies represent a large enough critical mass to “go it alone,” based on their own mineral wealth and manufacturing power.

The basic U.S. policy has been to threaten to destabilize countries and perhaps bomb them until they agree to adopt neoliberal policies and privatize their public domain. But taking on Russia, China and Iran is a much higher order of magnitude. NATO has disarmed itself of the ability to wage conventional warfare by handing over its supply of weaponry – admittedly largely outdated – to be devoured in Ukraine. In any case, no democracy in today’s world can impose a military draft to wage a conventional land warfare against a significant/major adversary. The protests against the Vietnam War in the late 1960s ended the U.S. military draft, and the only way to really conquer a country is to occupy it in land warfare. This logic also implies that Russia is no more in a position to invade Western Europe than NATO countries are to send conscripts to fight Russia.

That leaves Western democracies with the ability to fight only one kind of war: atomic war – or at least, bombing at a distance, as was done in Afghanistan and the Near East, without requiring Western manpower. This is not diplomacy at all. It is merely acting the role of wrecker. But that is the only tactic that remains available to the United States and NATO Europe. It is strikingly like the dynamic of Greek tragedy, where power leads to hubris that is injurious to others and therefore ultimately anti-social – and self-destructive in the end.

How then can the United States maintain its world dominance? It has deindustrialized and run up foreign official debt far beyond any foreseeable way to be paid. Meanwhile, its banks and bondholders are demanding that the Global South and other countries pay foreign dollar bondholders in the face of their own trade crisis resulting from the soaring energy and food prices caused by America’s anti-Russian and anti-China belligerence. This double standard is a basic internal contradiction that goes to the core of today’s neoliberal Western worldview.

I have described the possible scenarios to resolve this conflict in my recent book The Destiny of Civilization: Finance Capitalism, Industrial Capitalism or Socialism. It has now also been issued in e-book form by CounterPunch Books.

Notes.

[1] “Foreign Minister Sergey Lavrov’s interview with RT television, Sputnik agency and Rossiya Segodnya International Information Agency, Moscow, July 20, 2022,” Russian Foreign Affairs Ministry, July 20, 2022. https://mid.ru/en/foreign_policy/news/1822901/. From Johnson’s Russia List, July 21, 2022, #5.

[2] International Maritime Organization, “Maritime Security and Safety in the Black Sea and Sea of Azov,” https://www.imo.org/en/MediaCentre/HotTopics/Pages/MaritimeSecurityandSafetyintheBlackSeaandSeaofAzov.aspx. See Yves Smith, Some Implications of the UN’s Ukraine Grain and Russia Fertilizer/Food Agreements,” Naked Capitalism, July 25, 2022, and Lavrov’s July 24 speech to the Arab League.

[3] My Super Imperialism: The Economic Strategy of American Empire (3rd ed., 2021) describes how the Treasury-bill standard has provided America with a free ride and enabled it to run balance-of-payments deficits without constraint, including the costs of its overseas military spending.

[4] Radhika Desai and Michael Hudson (2021), “Beyond Dollar Creditocracy: A Geopolitical Economy,” Valdai Club Paper No. 116. Moscow: Valdai Club, 7 July, reprinted in Real World Economic Review (97), https://rwer.wordpress.com/2021/09/23.

Michael Hudson’s new book, The Destiny of Civilization, will be published by CounterPunch Books next month.

counterpunch.org

Biden Administration Foreign Policy Tracker: September

0

Trend Overview

Edited by David Adesnik and John Hardie

Welcome back to the Biden Administration Foreign Policy Tracker. Once a month, we ask FDD’s experts and scholars to assess the administration’s foreign policy. They provide trendlines of very positive, positive, neutral, negative, or very negative for the areas they watch.

As August drew to a close, Washington and Tehran were nearing a nuclear agreement that imposes even fewer constraints than the 2015 deal with Iran. The White House pushed ahead with the nuclear negotiations even as the Justice Department revealed an Iranian plot to assassinate former U.S. National Security Advisor John Bolton. Meanwhile, one of Tehran’s Iraqi proxy forces employed Iranian-provided drones to attack U.S. troops in eastern Syria. Tehran also continues to stonewall inspectors from the International Atomic Energy Agency (IAEA), who are investigating the presence of nuclear materials the clerical regime failed to disclose despite a binding obligation to do so under the Nuclear Non-Proliferation Treaty. The Biden administration’s determination to ignore Iran’s signs of bad faith suggests the White House may accept a nuclear deal based more on trust than on verification.

Will the Biden administration insist that Tehran address these concerns, or will it press the IAEA to stand down, as the Obama administration did to protect the original nuclear deal in 2015? Will President Joe Biden accept a deal that renders military sites off-limits to inspectors, like the original agreement? Come back next month to see if the White House was able to push the deal over the finish line, and whether the cost of doing so was trusting Tehran to honor its promises.

China

By Craig Singleton

Previous Trend: Negative

U.S.-China relations deteriorated further after Beijing overreacted to House Speaker Nancy Pelosi’s decision to meet in Taipei with Taiwanese President Tsai Ing-wen. For the first time on record, China’s military conducted simulated attacks on Taiwan using the actual airspace and territorial waters where such an attack would likely originate during a conflict. These maneuvers revealed just how far China’s military capabilities have advanced since the 1996 Taiwan missile crisis, when U.S. forces outmatched the People’s Liberation Army. Presently, there is no indication that an invasion of Taiwan is imminent or that China has accelerated its reunification timetable. Nevertheless, the intelligence and lessons learned from this latest episode will pay major dividends for China as it seeks to coerce Taiwan into accepting that the path to “peace and prosperity” runs through Beijing, not Washington. Less clear is whether the Biden administration intends to leverage China’s belligerence to advocate for a stronger U.S. military presence in the Indo-Pacific, with the goal of shifting the balance of power back against Beijing.

This latest crisis is occurring as Chinese leaders grapple with China’s rapid economic slowdown — a development that risks undermining the Chinese Communist Party’s legitimacy mere months before Xi Jinping is expected to secure a third term as general secretary. A meeting between Xi and President Biden during the upcoming G-20 summit in Bali could provide an opportunity to de-escalate great-power tensions, although the two leaders will almost certainly remain at loggerheads over Taiwan.

Cyber

By RADM (Ret.) Mark Montgomery and Jiwon Ma

Previous Trend: Positive

The Biden administration undertook a number of actions intended to implement a comprehensive approach to strengthening America’s cyber resilience.

On August 9, President Biden signed the CHIPS and Science Act into law, a $280 billion bipartisan package and the first step toward transforming U.S. competitiveness by reducing America’s reliance on foreign semiconductor supply chains. The bipartisan bill provides $52.7 billion over the next five years for domestic chipmakers, boosting semiconductor research and development, manufacturing, and workforce development. It also includes a significant plus-up in non-military investment in basic research and development.

In an effort to curb ransomware attacks, the State Department announced a $10 million reward for information on the Conti ransomware group, a Russian cybercriminal gang responsible for targeting over a thousand organizations last year alone.

The Treasury Department’s Office of Foreign Assets Control sanctioned Tornado Cash, a virtual currency mixer allegedly used to launder more than $7 billion since 2019. Tornado Cash is the second virtual currency mixer under U.S. sanctions, joining Blender.io, which Treasury sanctioned in May.

U.S. Cyber Command announced the culmination of its first “hunt forward” mission deployed to Croatia, establishing new partnerships and gaining new insights into malicious activities. With less than 70 days ahead of the midterm elections, such missions should aid in defending the U.S. electoral system from foreign interference and influence.

Looking ahead, the administration is expected to release its new National Cyber Strategy, developed by the Office of the National Cyber Director, by the end of September.

Defense

By Bradley Bowman

Previous Trend: Neutral

The Department of Defense (DoD) announced on August 24 approximately $3 billion in additional security assistance for Kyiv under the Ukraine Security Assistance Initiative (USAI). Among other capabilities, Ukraine will eventually receive six additional National Advanced Surface-to-Air Missile Systems (NASAMS), bringing the total to eight. Unfortunately, many of these USAI capabilities will not arrive for some time, as they first must be produced.

On August 8, the DoD announced a $1 billion package of security assistance for Ukraine, utilizing what is known as Presidential Drawdown Authority. This authority permits the Pentagon to quickly deliver equipment directly from DoD stocks. The $1 billion package represented the largest single drawdown of U.S. arms and equipment using this authority and was followed by a $775 million drawdown on August 19.

Despite this robust support for Ukraine, the administration has refused to provide Kyiv with the Army Tactical Missile System (ATACMS), fearing it could invite Russian escalation. President Vladimir Putin likely welcomes that restraint, as the ATACMS would allow Kyiv to strike key logistics nodes and other high-value targets beyond the range of Ukraine’s current precision-strike capabilities.

Secretary of Defense Lloyd Austin spoke twice in August with Israeli Minister of Defense Benny Gantz. On August 5, they discussed Israel’s conflict with Palestinian Islamic Jihad, a terrorist proxy of Tehran. On August 16, Austin “reiterated that the U.S. commitment to Israel’s security remains ironclad,” according to a Pentagon readout of the call. Gantz may have left that call with questions as the administration simultaneously seeks to finalize a deeply flawed nuclear deal with the Islamic Republic of Iran.

Europe

By John Hardie

Previous Trend: Neutral

The Biden administration continued pursuing a plan to cap the per-barrel price of Russian oil exports, aiming to choke off the Kremlin’s key financial lifeline while avoiding a further spike in oil prices. The Treasury Department is warning that the price-cap mechanism must be implemented before year’s end, when an EU ban on most Russian oil imports as well as services facilitating Russian oil shipments will take effect, potentially roiling oil markets. U.S. officials continued their outreach to key partners such as India and Germany in an effort to secure buy-in. On Friday, Treasury Secretary Janet Yellen and her G7 counterparts reportedly will officially endorse the plan and promise to hash out the remaining details, although many European allies — not to mention India and China — remain skeptical.

On August 9–10, Secretary of Defense Lloyd Austin visited Latvia, where he met with his counterpart and the country’s president and prime minister. Fearing Russian aggression, Riga and other allies on NATO’s eastern flank are pressing for more U.S. troops, training, and weapons. In particular, they hope the United States will accelerate fulfillment of existing orders for American weaponry. Austin, the first sitting U.S. secretary of defense to visit Latvia in nearly three decades, stressed U.S. plans, announced in June, to “enhance our rotational deployments in the region and intensify our training with our Baltic allies.” The Latvian Defense Ministry said in late July that U.S. military officials would provide advice on a new training facility and military base Riga is set to build.

Gulf

By Hussain Abdul-Hussain

Previous Trend: Negative

President Biden praised Qatar for being one of three Arab countries that helped bring to an end a short round of clashes between Israel and Palestinian Islamic Jihad in Gaza in early August. Biden, however, failed to call Doha out for the role its state-controlled media — especially the Al Jazeera network — play in stoking hatred of Israel and Jews.

Qatar’s double dealing put its Foreign Ministry’s spokesperson, Majed al-Ansari, in an awkward position when he went on Al Jazeera to boast about his country’s mediation role, only to find himself forced to admit — live on air — that Qatar’s diplomacy included talking to Israel, an act that Al Jazeera routinely describes as being shameful and anathema.

Biden was right to praise Egypt and Jordan — countries that enjoy peaceful ties with Israel — for helping to end the clashes in Gaza. Yet there is no reason to commend Qatar, which funds Hamas and dozens of antisemitic organizations around the world.

Recognition by the U.S. president should be reserved for America’s allies who play constructive roles in global affairs, not ones who speak from both sides of their mouths.

Indo-Pacific

By Craig Singleton

Previous Trend:  Positive

As U.S.-China tensions escalated over Taiwan, regional reactions were decidedly mixed. As expected, Japan and Australia joined the United States in calling on Beijing to “immediately cease its military exercises” around Taiwan, while at the same time reaffirming their commitments to their “respective one China policies.” New Delhi chose not to sign the Australia-Japan-U.S. statement even though India is a part of the Quadrilateral Security Dialogue, or Quad, whose unofficial purpose is to counter China’s malign influence. While ASEAN member states Indonesia, Singapore, Vietnam, Malaysia, Thailand, and Cambodia all released individual statements about the crisis, none expressed support for Taiwan. Pakistan, Bangladesh, Maldives, Nepal, and Sri Lanka all conveyed similar sentiments. Troublingly, only one of Taiwan’s four remaining diplomatic partners in the region — the Marshall Islands — expressed support for Taiwan, while the remaining three — Nauru, Palau, and Tuvalu — all stayed silent.

All told, the Biden administration’s nascent Indo-Pacific strategy, principally aimed at undercutting Beijing’s regional influence, appears to be falling flat. The administration urgently needs to re-examine the reasons why so many countries in the region, friends and foes alike, chose to side with Beijing over Taipei. Chief among those reasons is China’s deepening economic ties across Southeast Asia. This reassessment of Indo-Pacific diplomacy should be incorporated into the White House’s long-delayed National Security Strategy, which is reportedly being rewritten to emphasize Russia alongside China following Moscow’s invasion of Ukraine.

International Organizations

By Richard Goldberg

Previous Trend: Very Negative

In late July, the administration condemned blatantly antisemitic remarks by Miloon Kothari, one of three members of the UN Human Rights Council’s Commission of Inquiry into Israel. Yet the Biden administration still has not signaled whether it will introduce a resolution to terminate the commission’s mandate when the council reconvenes in September.

Relatedly, the administration has yet to signal its preferred candidate to replace UN High Commissioner for Human Rights Michelle Bachelet, who is stepping down following criticism of her recent visit to China, during which she echoed Beijing’s false claims about the treatment of its Uyghur minority. Bachelet’s departure creates an opening to appoint a successor who will hold China accountable for abuses while getting rid of the double standard applied to Israel.

Separately, the Biden administration may be quietly expanding a diplomatic campaign to defeat a Russian candidate for the top post at the International Telecommunication Union (ITU). Unlike the more public campaign to strip Russia of membership in the Human Rights Council, the administration has been silent on the upcoming ITU election despite Chinese and Russian ambitions to dominate the body and its standards-making organs.

Finally, despite ongoing Iranian terror plots to kill Americans, including former White House officials and Iranian dissidents, the Biden administration will reportedly issue visas to Iranian President Ebrahim Raisi and his delegation to attend the UN General Assembly in September.

Iran

By Behnam Ben Taleblu and Richard Goldberg

Previous Trend: Very Negative

The Biden administration and Tehran edged closer to a nuclear agreement that would be even shorter and weaker than the 2015 deal. Under the new agreement, Washington would lift sanctions on Iranian economic sectors tied to the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), while Tehran would freeze production of uranium enriched to 20 and 60 percent purity. That exchange would occur prior to a review by Congress, which under U.S. law is entitled to 30 days to review and potentially vote on any nuclear agreement with Iran. If fully implemented, the deal reportedly would enable foreign companies to do business with potential IRGC affiliates, while providing direct sanctions relief for key IRGC financiers inside Iran.

Meanwhile, Tehran would retain its advanced centrifuges, enabling the regime to quickly produce a nuclear weapon. The agreement would also maintain the old deal’s “sunset” clauses. The UN arms embargo on Iran already expired in 2020, and a UN prohibition on Iranian missile testing will lapse next year. Key nuclear sunsets begin in 2024. In addition, an International Atomic Energy Agency investigation into undeclared Iranian nuclear activities may be ignored or pressured to close.

The Biden administration is moving forward with the nuclear negotiations even as Tehran continues to orchestrate and inspire attacks against Americans. On August 10, the Justice Department leveled charges against an IRGC member for plotting to assassinate former National Security Advisor John Bolton. Author Salman Rushdie suffered an Iranian-inspired stabbing in mid-August. Finally, Iran-backed militias launched drones and rockets at U.S. forces in Syria on August 15, prompting the U.S. military to conduct several retaliatory strikes.

Israel

By David May

Previous Trend:  Neutral

Israeli apprehension over an expected nuclear deal with Iran has weighed heavily on relations between Jerusalem and Washington.

On August 23, Iran’s nuclear program dominated discussions between Israeli National Security Advisor Eyal Hulata and his American counterpart, Jake Sullivan, in Washington.

Israeli Defense Minister Benny Gantz held a similar meeting with Sullivan the following day. Gantz also met with the head of U.S. Central Command and thanked him for American support and cooperation with Israel on security matters.

But on August 28, Israeli Prime Minister Yair Lapid called for a “credible military threat” to improve the expected “bad agreement.” “If an accord is signed,” Lapid warned, Israel will not “be obligated by it. We’re not a party to it, and it won’t limit our activities.”

Meanwhile, multiple sources say Lapid, who wants to speak with President Biden on the sidelines of the UN General Assembly in September, has been unable to secure a phone call with the president. Mossad chief David Barnea, who warned the Iran deal is “based on lies” and will be “very bad for Israel,” is expected to visit Washington next week.

In early August, the Iranian proxy Palestinian Islamic Jihad (PIJ) launched over a thousand rockets at Israel during a three-day round of fighting. Welcoming the ceasefire on August 7, Biden reiterated his support for Israel’s security and noted that PIJ rockets possibly killed Palestinians. However, Biden’s call to investigate future deadly incidents could place constraints on Israeli counterterrorism operations.

Korea

By David Maxwell

Previous Trend: Positive

The United States and South Korea demonstrated their commitment to military readiness against a potential North Korean attack by resuming their annual exercise, now named Ulchi Freedom Shield, at full scale on August 22. This is the first step to reversing the decline in combined readiness caused by COVID-19 and the 2018 decision to cancel or scale back bilateral military exercises. So far, Pyongyang has responded with predictably harsh rhetoric and two cruise missiles fired into the West Sea. The exercise follows the August 17 meeting of the Korean Integrated Defense Dialogue, where Washington and Seoul reaffirmed their commitment to enhanced military cooperation throughout the Indo-Pacific.

Meanwhile, speculation about a potential seventh North Korean nuclear test continues. Kim Jong Un may be refraining from nuclear testing to gain economic support from China, which likely hopes for quiet ahead of its upcoming 20th Party Congress, where Xi Jinping is expected to secure a third term as leader.

On August 15th, Korean Liberation Day, South Korean President Yoon Suk-yeol unveiled an “audacious initiative” for engaging North Korea. The plan envisions economic incentives in return for North Korean steps toward denuclearization, but offers few details. Washington expressed support for the initiative, indicating the allies are completely aligned. Along with the United Nations, they continue to call on Pyongyang to denuclearize, while Yoon promises Seoul will not seek nuclear weapons.

However, the Yoon administration is expressing concern that the U.S. Inflation Reduction Act, which President Biden signed into law on August 16, could hurt South Korean industry. A South Korean pundit disparagingly called it a return to “America First.”

Latin America

By Carrie Filipetti and Emanuele Ottolenghi

Previous Trend: Neutral

After a series of foreign policy failures in Latin America over the last few months, the Biden administration made headway in countering corruption and other illicit activity in the region. The State Department on August 12 sanctioned Paraguayan Vice President Hugo Velazquez and his advisor Juan Carlos Duarte for their “involvement in significant corruption.” Shortly thereafter, Under Secretary of the Treasury for Terrorism and Financial Intelligence Brian Nelson made a three-day trip to Brazil, where he discussed issues ranging from corruption to drug trafficking to terrorist financing. Together, the sanctions and Nelson’s visit went a long way in signaling U.S. seriousness about combating corruption in the Western Hemisphere.

Meanwhile, despite protests from Caracas, Argentina retains custody of an American-made plane that Iran sold to Venezuela last year in violation of U.S. export controls. While the Biden administration moved too slowly in requesting seizure of the aircraft, which Argentina grounded in June, Argentine courts approved the eventual request, and FBI officials inspected the plane in mid-August.

There remains room for improvement, however. On August 11, the United States Commission on International Religious Freedom released a report detailing the increasing crackdown on religious liberty in Nicaragua. As the regime of Daniel Ortega intensifies its crackdown against Catholic organizations, the United States should consider issuing sanctions or other measures to impose costs for this repression.

Finally, Russia, China, Cuba, and other countries held war games in Venezuela. While the games themselves were underwhelming, they reflect growing Russian and Chinese influence in the Western Hemisphere — something Washington has yet to figure out how to address.

Lebanon

By Tony Badran

Previous Trend: Very Negative

In an August 31 phone call with Israel’s prime minister, President Biden “emphasized the importance of concluding the maritime boundary negotiations between Israel and Lebanon in the coming weeks,” according to a White House readout. A White House official told Al Arabiya that reaching an agreement, which would enable Lebanon to drill for offshore gas, is a “key priority” for the administration.

U.S. energy envoy Amos Hochstein visited Israel at the beginning of August but has not yet conveyed Jerusalem’s latest proposals to Beirut. Hochstein reportedly had expressed his desire to conclude negotiations by September, when Israel’s Karish offshore gas field is scheduled to go online. Hezbollah had issued a threat, which Hochstein amplified, that it would disrupt production at Karish unless Israel first conceded to Lebanon’s demands.

Hochstein reportedly also spoke with the French about the role of TotalEnergies in Lebanon, which commissioned the French energy giant to drill in Lebanese waters. An immediate start to drilling is a core Hezbollah demand in the negotiations.

Meanwhile, the Biden administration has agreed to renew the mandate of the UN Interim Force in Lebanon (UNIFIL) despite the force’s utter failure to implement its mandate. The UN secretary-general’s latest report on the subject highlighted how the Lebanese Armed Forces (LAF), at the behest of Hezbollah, have obstructed UNIFIL’s mission. Regardless, the Biden administration continues to send the LAF equipment it barely can maintain without additional foreign assistance, ensuring additional U.S. funds will follow, on top of the administration’s plan to send monthly cash stipends to augment LAF salaries.

Nonproliferation and Biodefense

By Anthony Ruggiero and Andrea Stricker

Previous Trend: Negative

Russian forces continue to illegally occupy the Zaporizhzya Nuclear Power Plant (ZNPP) in Ukraine, where they are committing atrocities against ZNPP workers and endangering nuclear safety. On August 25, Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy reported that due to Russian shelling, two operating ZNPP reactors had been completely disconnected from Ukraine’s electrical grid. Zelenskyy said the plant was relying on a backup diesel power generator to avert a “radiation disaster.” The International Atomic Energy Agency (IAEA) confirmed the following day that the reactors had been reconnected to the grid. Zelenskyy’s announcement followed a letter from a bipartisan group of 26 nonproliferation experts urging President Biden to prioritize working toward an IAEA visit to the plant. After intense discussions with Ukraine and Russia, an IAEA team visited ZNPP on Thursday, and the agency’s director general announced it will maintain a permanent presence at the plant.

Elsewhere, Russia prevented states parties to the Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) from agreeing to a final consensus document at the treaty’s review conference. Moscow, the lone holdout, insisted that the document be stripped of language condemning the situation at ZNPP.

The United States, Iran, and other world powers are inching closer to reviving a shorter, weaker version of the 2015 nuclear deal. Washington claimed Tehran had dropped its insistence that the IAEA terminate an investigation into the Islamic Republic’s nuclear activities. However, an outlet close to Iran’s supreme leader stated that Rafael Grossi, the IAEA’s director general, “is still the main obstacle to the finalization” of a nuclear deal because he refuses to bow to pressure to close the probe absent Tehran’s full cooperation.

Russia

By John Hardie

Previous Trend: Positive

On August 24, Ukraine’s independence day and the six-month anniversary of Russia’s full-scale invasion of its neighbor, President Biden announced an almost $3 billion military aid package for Kyiv. Among other things, the package includes six NASAMS air defense systems, in addition to the two announced earlier this year, which the Pentagon expects to arrive “within the next two to three months.” These systems can help protect Ukrainian cities from Russian missiles. Unlike presidential drawdowns, which pull materiel directly from U.S. stocks, this package involves contracts with producers, meaning it is designed to support Ukraine over the medium to long term. The new package brings the total U.S. security assistance for Ukraine to almost $13 billion since February.

In drawdown packages announced on August 1, 8, and 19, the administration unveiled a total of $2.3 billion in assistance, including additional GMLRS munitions for Ukraine’s U.S.-provided HIMARS rocket artillery. However, the Pentagon still refuses to publicly specify how many GMLRS it has sent Ukraine, while Ukrainian officials reportedly have complained about not receiving enough. The White House also refuses to provide longer-range missiles for Ukraine’s HIMARS, denying Kyiv a potent capability that could aid its ongoing counteroffensive by enabling Ukrainian forces to strike high-value military targets far behind the front lines, including key nodes in Russia’s rail-dependent logistics system. On the positive side, the administration revealed it had provided Ukraine with AGM-88 High-speed Anti-Radiation Missiles adapted to fire from Ukrainian MiG-29 fighters. These missiles can degrade Russian air defenses, thus giving greater freedom to Ukraine’s own aircraft.

Sunni Jihadism

By Bill Roggio

Previous Trend: Negative

Nearly one month after a U.S. airstrike killed al-Qaeda leader Ayman al-Zawahiri in the Afghan capital of Kabul, the Taliban claimed it cannot find evidence that Zawahiri was present or died in the attack. Two weeks after Zawahiri’s death, the Biden administration indicated it would not release $3.5 billion in frozen funds belonging to Afghanistan’s central bank. But one week after that, the administration sought to reopen talks with the Taliban to release the funds. Resistance to Taliban rule is growing in northern Afghanistan even though the Biden administration refuses to support violent opposition to the Taliban. To address the burgeoning resistance, the Taliban appointed Mullah Abdul Qayyum Zakir as its military commander in the restive central Afghan province of Panjshir. Zakir, who was held at the Guantanamo Bay Detention Facility for six years, is considered to be one of the Taliban’s most effective military commanders.

Al-Shabaab, al-Qaeda’s branch in East Africa, launched a coordinated two-day-long suicide assault on a hotel frequented by Somali politicians and security officials. The United States has responded to the increasing insecurity in Somalia by stepping up airstrikes against al-Shabaab. Further south, the Islamic State’s Central Africa Province assaulted a prison in the Congolese city of Butembo and released more than 800 prisoners.

Syria

By David Adesnik

Previous Trend: Negative

On August 15, Iran-backed militias launched a wave of drone attacks on the U.S. garrison at al-Tanf in eastern Syria, near the Iraqi border. A week later, the U.S. military struck nine storage bunkers in eastern Syria where Iran-backed militias were storing ammunition and other military hardware. Colin Kahl, the U.S. under secretary of defense for policy, told reporters that American forces waited to hit back until they were certain that Tehran was clearly responsible. “We have Iran dead to rights on attribution,” Kahl said, noting that parts from the drones used in the attacks can be “traced directly back to Tehran.”

The militias responded to the American strikes by conducting rocket attacks on a pair of U.S. bases in northeastern Syria, known as Green Village and Conoco. Three American service members suffered minor injuries. Further skirmishes followed, resulting in the death of four militia fighters. Kahl portrayed the back-and-forth as “a demonstration the United States will not hesitate to defend itself against Iranian and Iran-backed aggression when it occurs.”

Yet a forceful U.S. response has been the exception, not the rule, in the aftermath of almost a dozen attacks on U.S. troops in Syria over the past year. Nor is it clear the latest operations will have any lasting deterrent effect. Apparently, the Biden administration prefers to tolerate the militias’ harassment rather than mount a response that risks a disruption of ongoing nuclear talks with Iran — a pattern also visible in the administration’s tepid response to Tehran’s attempted assassination of former U.S. National Security Advisor John Bolton, which the Justice Department revealed in August.

Turkey

By Sinan Ciddi

Previous Trend: Neutral

Deputy Secretary of the Treasury Wally Adeyemo once again warned Turkey against facilitating Russian sanctions evasion, both in an August 19 meeting with his counterpart in Ankara and in an August 22 letter to two Turkish business associations. The letter warns that “any individuals or entities providing material support to U.S.-designated persons are themselves at risk of U.S. sanctions,” and that ongoing “relationships with sanctioned Russian actors may expose Turkish financial institutions and businesses to sanctions risk.” The Turkish government has not formally responded to Adeyemo’s letter, which follows a similar U.S. warning to Ankara in June.

Meanwhile, on August 16, Russia’s state-run TASS ran a misleading article indicating Moscow and Ankara had signed an agreement to deliver a second regiment of the Russian-made S-400 surface-to-air missile system to Turkey. Ankara already received one regiment in 2019, leading Washington to evict Turkey from the F-35 Joint Strike Fighter program. A Turkish defense official quickly threw cold water on the TASS report, clarifying that the original contract allowed for the delivery of a second regiment, but that “no new agreements” have been signed and Russian-Turkish negotiations are “ongoing.”

Still, the official’s admission that Ankara is still considering purchasing a second S-400 regiment caused concern among members of Congress. If Turkey does press forward with the acquisition, it could elicit further U.S. sanctions under the Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act, and Ankara’s chances of acquiring F-16 jets from the United States would be virtually nil.

Disclaimer

The analyses above do not necessarily represent the institutional views of FDD.

Η υψηλή στρατηγική της Αμερικής διχοτομεί την Ουκρανία και την Τουρκία

1

 

Η Υψηλή Στρατηγική της Αμερικής (FMES). Με την μωβ γραμμή αναπαρίστανται τα όρια της αμερικανικής “επιρροής” (commandement), ή αλλιώς τα όρια υπεράσπισης των κρίσιμων συμφερόντων τους. Προσπελάστηκε: diploweb.com
iEpikaira.- Μια εξόχως ενδιαφέρουσα έκθεση υπό τον τίτλο “ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ” δημοσιεύτηκε από το Μεσογειακό Κέντρο Στρατηγικών Σπουδών της Γαλλίας (FMES). Μια σύνοψη της έκθεσης παρουσίασε ο ιστότοπος anixneuseis.gr σχολιάζοντας τον παραπάνω χάρτη ο οποίος αποτυπώνει σύμφωνα με το FMES την νέα Υψηλή Στρατηγική των ΗΠΑ.
Ένα από τα κύρια στοιχεία αυτού του χάρτη είναι η γραμμή υπεράσπισης των κρίσιμων αμερικανικών συμφερόντων (μωβ χρώμα) που επαναχαράσσεται για να διασφαλιστεί η άμυνα των σημαντικότερων αμερικανικών συμμάχων (Ευρώπη, Ιαπωνία, Ινδία, Αραβική Χερσόνησο) οι οποίοι βρίσκονται στο επίμαχο τμήμα του Rimland (κίτρινο χρώμα). Αυτή η νέα γραμμή άμυνας προστατεύει τις κύριες θαλάσσιες διαδρομές που εγγυώνται Αμερικανική στρατηγική υπεροχή, αλλά ταυτόχρονα συνεπάγεται την απόσυρση από περιοχές όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εμπλακεί για αρκετές δεκαετίες (βόρειο τμήμα της Μέσης Ανατολής, Πακιστάν κα) και που τώρα επιτρέπουν στη Heartland (Κίνα-Ρωσία) να επεκταθεί. Στην ουσία πρόκειται περί στρατηγικής απομείωσης του Rimland (κόκκινα βέλη).
Η Υψηλή Στρατηγική της Αμερικής (FMES): Περιοχή ενδιαφέροντος επεξεργασμένη με λιγότερες πληροφορίες.
Στο παρόν άρθρο θα εστιάσουμε στην όδευση της γραμμής άμυνας από τις σκανδιναβικές χώρες μέχρι και την Συρία, επισημαίνοντας τις ομοιότητες που παρουσιάζει με τις τρέχουσες γεωπολιτικές συνθήκες/εξελίξεις. Πριν ξεκινήσουμε όμως πρέπει να αναφερθούμε στην “Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών” (Three Seas Initiative ή 3SI). Σύμφωνα με το Bloomberg, πρόκειται για μια προσπάθεια που συνδέει 12 μέλη της ΕΕ στην Ανατολική Ευρώπη και τα θωρακίζει έναντι της Ρωσίας και της Κίνας. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε το 2015 συγκεκριμένα, με σκοπό την εμβάθυνση των φυσικών και ψηφιακών δεσμών μεταξύ της Βαλτικής, της Αδριατικής και της Μαύρης Θάλασσας.
Κάποια από τα έργα που θα περιλαμβάνει αφορούν στην κατασκευή τερματικού σε λιμάνι της Κροατίας για την μεταφορά αμερικανικού LNG καθώς και δίκτυο αγωγών οι οποίοι θα μεταφέρουν φυσικό αέριο βόρεια στην Ευρώπη. Επίσης θα περιλαμβάνει και έργα υποδομών, δρόμων, σιδηροδρόμων, λιμένων σε ποτάμια, αλλά και δίκτυα οπτικών ινών και τηλεπικοινωνιών πέμπτης γενιάς (5G) κλπ. Εδώ και καιρό μάλιστα προκρίνεται και η συμμετοχή της Ελλάδας στην πρωτοβουλία (1 και 2). Στον παρακάτω χάρτη αποτυπώνονται με μπλε χρώμα οι χώρες που προς το παρόν συμμετέχουν.
Με μπλε οι χώρες του Three Seas Initiative και με κόκκινο η Ελλάδα που ενδέχεται να συνδράμει (πηγή:intermodalnews.eu). Η μωβ γραμμή σχεδιάστηκε ενδεικτικά από το iEpikaira βάσει του παραπάνω χάρτη Υψηλής Στρατηγικής της Αμερικής (FMES) και αναπαριστά τη γραμμή υπεράσπισης των κρίσιμων αμερικανικών συμφερόντων τους.
Η μωβ γραμμή (γραμμή υπεράσπισης των κρίσιμων αμερικανικών συμφερόντων), σχεδιάστηκε ενδεικτικά από το iEpikaira βάσει του χάρτη Υψηλής Στρατηγικής της Αμερικής του FMES, και διέρχεται από τα ανατολικά σύνορα χωρών του 3SI ενώ διχοτομεί την Λευκορωσία και την Ουκρανία. Στην Ουκρανία φαίνεται μάλιστα ότι η γραμμή άμυνας δεν καλύπτει την περιοχή της Οδησσού. Διόλου τυχαίο εάν αναλογιστεί κανείς ότι πολλοί αναλυτές θεωρούν ως δεδομένο ότι η Ρωσία επιδιώκει να καταστήσει την Ουκρανία περίκλειστο κράτος καταλαμβάνοντας και την Οδησσό.
Γεωγραφικές περιοχές της Τουρκίας
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η όδευση της γραμμής άμυνας και στην Τουρκία η οποία φαίνεται να διχοτομείται ξεκινώντας από την Μαρμαρίδα μέχρι και το δυτικό άκρο της Νοτιοανατολικής Ανατολίας. Επειδή ο χάρτης Υψηλής Στρατηγικής της Αμερικής δεν είναι λεπτομερής, δεν είναι ξεκάθαρο από ποιο σημείο της Μαρμαρίδας διέρχεται η γραμμή και ως εκ τούτου θα αποφύγουμε να κάνουμε προβλέψεις/εκτιμήσεις. Παρά ταύτα είναι πρόδηλο ότι η Ανατολική Θράκη παραμένει εντός της γραμμής άμυνας των ΗΠΑ.
Ακόμη όμως κι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν προσβλέπουν στον διαμελισμό της Τουρκίας, εν τοιαύτη περιπτώσει ο στρατηγικός σχεδιασμός τους υπονοεί ότι θα ανεχτούν την ευρασιατική στροφή της, όπως διαπιστώνει και ο καθηγητής γεωπολιτικής Κώστας Γρίβας. Σε ανάλυσή του επισημαίνει ότι είναι χρήσιμη μια ευρασιανική Τουρκία για τις ΗΠΑ ενώ η σημασία της έγκειται στο εξής:
“Στην περίπτωση που ενσωματωθεί σε αυτό το σχήμα [σσ. συσπείρωση πολλών ευρασιατικών κρατών, με πυρήνα το σύστημα Κίνας-Ρωσίας], θα δημιουργηθεί ένας δακτύλιος γύρω από το εσωτερικό της Ευρασίας, που θα απορροφήσει σχεδόν όλα τα ευρασιατικά κράτη που βρίσκονται μέσα σε αυτόν. Για να μην συμβεί αυτό οι ΗΠΑ κατανοούν ότι πρέπει να κρατήσουν κάποιους ουσιαστικούς δεσμούς με την Τουρκία. Γι’ αυτό και δεν θέλουν να την πιέσουν.”
Με πράσινο το Μεγάλο Κουρδιστάν
Πέραν της Τουρκίας όμως, παράλειψη θα ήταν εάν δεν αναφέραμε ότι η γραμμή άμυνας η οποία διχοτομεί και την Συρία, φαίνεται να αγγίζει τα δυτικά όρια του Μεγάλου Κουρδιστάν. Δηλαδή, πριν την de jure αναγνώρισή του, έχει ήδη προαποφασιστεί ότι θα εμπίπτει εξολοκλήρου εντός της ζώνης Rimland η οποία απομειώνεται (κόκκινα βέλη) από τη Heartland. Ίσως έτσι να εξηγείται και η άρση στήριξης των Κούρδων από τον τέως πρόεδρο της Αμερικής Ντ. Τραμπ, η οποία έπεσε τότε ως κεραυνός εν αιθρία…

Ελληνικοί S-300 έναντι τουρκικών S-400 Triumf… και ένα σενάριο για ελληνική εμπλοκή

0
Του Ζαχαρία Μίχα*
(Διευθυντής Μελετών στο Ινστιτούτο Αναλύσεων Ασφάλειας και Άμυνας – ΙΑΑΑ/ISDA)

Εάν η τουρκική ηγεσία λειτουργεί ορθολογικά θα πρέπει να αντιλαμβάνεται πλέον τη μεγάλη ζημία που έχει υποστεί κυρίως στο στρατιωτικό πεδίο με την απόφαση απόκτησης του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής και αντιβληματικής προστασίας, μακρού βεληνεκούς S-400 Triumf. Εάν ισχύει αυτό, αργά ή γρήγορα θα επιχειρήσει να το διορθώσει. Πιθανότατα θα το επιχειρήσει, εμπλέκοντας και την Ελλάδα με μοχλό την παρουσία των S-300 στην Κρήτη, ίσως για να «πουλήσει» ο Ερντογάν πιο βολικά στο εσωτερικό ακροατήριο την υποχώρησή του.

Το παρόν σχόλιο εστιάζει στη ζημία που έχει υποστεί η Τουρκία στον στρατιωτικό τομέα, καθώς στο γεωπολιτικό επίπεδο η κατάσταση είναι σαφώς πιο περίπλοκη. Ισχυρές ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι Τούρκοι έχουν σαλπάρει για άλλους γεωπολιτικούς λιμένες, έχοντας αποφασίσει ότι η παραμονή εντός του δυτικού στρατοπέδου δεν επιτρέπει στη χώρα τους να αναδείξει με πιο ανεξάρτητο τρόπο το γεωπολιτικό της δυναμικό, αποσπώντας παράλληλα περισσότερα οφέλη.

Ήταν λογικό να εκπλήξει πολλούς ο τουρκικός ισχυρισμός ότι οι ελληνικοί S-300 «κλείδωσαν» τουρκικά F-16, τα οποία βρίσκονταν για εκπαιδευτικούς σκοπούς δυτικά της Ρόδου. Φυσικά δεν υπήρξε καμία αναφορά για το αν εκεί βρέθηκαν εντός ελληνικού FIR και ελληνικού εναέριου χώρου, χωρίς να έχει προηγηθεί κατάθεση σχεδίων πτήσεων. Αυτό από μόνο του θα δικαιολογούσε κάθε ενέργεια αντιμετώπισης της παρουσίας τους, όπως πειστικά εξήγησε ο Σταύρος Λυγερός σε πρόσφατο σχόλιο του.

Ωστόσο, ανακύπτει ο προβληματισμός για ποιον λόγο οι Τούρκοι, αιφνιδιαστικά, θέτουν θέμα S-300 σε συνδυασμό με τη παραβατική δράση των μαχητικών τους στο Αιγαίο. Το ζήτημα του ρωσικού συστήματος έχουν και στο παρελθόν επιχειρήσει να αξιοποιήσουν για να δικαιολογήσουν την εκ μέρους τους προμήθεια των S-400. Αποκρύπτουν βολικά ότι ήταν οι Δυτικοί που ζήτησαν από την Ελλάδα να εγκαταστήσει στο έδαφος της τους S-300 για να μην εγκατασταθούν στην Κύπρο, η οποία και τα είχε αγοράσει. Επίσης, δεν ασχολούνται με τα προβλήματα διασύνδεσης του ανατολικής προέλευσης συστήματος με τα δυτικά συστήματα, στο πλαίσιο μιας ενοποιημένης ελληνικής αεράμυνας.

Ο γράφων έχει διατυπώσει και στο παρελθόν την εκτίμηση ότι είναι θέμα χρόνου οι Τούρκοι να αναζητήσουν διέξοδο από το αδιέξοδο, στο οποίο τους έχει οδηγήσει η αγορά των S-400. Η αποβολή από το πρόγραμμα του μαχητικού πέμπτης γενιάς F-35 και η άρνηση του Κογκρέσου να αδειοδοτήσει την πώληση 40 νέας γενιάς F-16 (Block 70/72) με παράλληλη αναβάθμιση άλλων 80 στην ίδια διαμόρφωση, είναι επαρκείς λόγοι αναζήτησης απεμπλοκής από τους S-400, προτού η αδυναμία της τουρκικής Αεροπορίας καταστεί εμφανής.

Η απεμπλοκή αυτή δεν θα αποτελέσει στρατηγική επιλογή, αλλά θα κινείται στο τακτικό επίπεδο, διότι η Τουρκία δεν θα εγκαταλείψει τη δυνατότητα να συνδιαλέγεται ανεξάρτητα από τη συμμαχική πολιτική με τη Ρωσία και την Κίνα τουλάχιστον. Στόχος θα είναι η απεμπλοκή να επιτευχθεί, χωρίς να πληγούν οι σχέσεις Άγκυρας-Μόσχας. Επίσης, ελαχιστοποιώντας την πολιτική ζημία για τους ισλαμοεθνικιστές του Ερντογάν στο εσωτερικό της Τουρκίας, καθώς οι εκλογές βρίσκονται πλέον πολύ κοντά και τα εθνικιστικά πάθη περισσεύουν…

Η εκτίμηση είναι, λοιπόν, ότι η αναφορά των Τούρκων σε «κλείδωμα» των μαχητικών τους από τους ελληνικούς S-300 συνδέεται με αυτή την υπόθεση. Το σενάριο, λοιπόν, θέλει την Τουρκία να προετοιμάζει το αφήγημα, με το οποίο θα επιχειρήσει να απαλλαγεί από τους S-400, ζητώντας ταυτόχρονα την απομάκρυνση και των ελληνικών S-300! Αυτό φυσικά δεν θα γίνει με δημόσιες δηλώσεις, αλλά θα τεθεί πίσω από κλειστές πόρτες, ενώ η αξιοποίηση του επιχειρήματος από την πλευρά της τουρκικής ηγεσίας θα κλιμακωθεί.

Προς το παρόν, η σκέψη αυτή παραμένει μια υπόθεση εργασίας, την οποία όμως η ελληνική πλευρά πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει, έχοντας μελετήσει διεξοδικά τις απαντήσεις της. Έτσι γίνεται σε όλες τις οργανωμένες χώρες που παίρνουν στα σοβαρά την εθνική τους ασφάλεια. Επ’ αυτού του σεναρίου όμως πρέπει να γίνουν ορισμένες παρατηρήσεις.

Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι αποκλειστικός γνώμονας της ελληνικής αντίδρασης πρέπει να είναι το ελληνικό εθνικό συμφέρον κι όχι το συμμαχικό. Διότι σε περίπτωση που τεθεί τέτοιο θέμα από την Τουρκία, πολλοί σύμμαχοι θα βρουν την πρόταση ενδιαφέρουσα, αφού θα νομίζουν ότι συμβαδίζει με την εκπλήρωση της επιθυμίας τους για επαναφορά του ΝΑΤΟ στα δεδομένα του Ψυχρού Πολέμου.

Αδυνατώντας –ή απλά μη επιθυμώντας– να διακρίνουν τον τακτικό χαρακτήρα μιας τέτοιας τουρκικής κίνησης, θα στραφούν στην Ελλάδα, πιέζοντας ασφυκτικά «για το καλό της Συμμαχίας»! Αυτό διευκολύνεται από το γεγονός ότι πανομοιότυπη αναφορά έχει καταγραφεί και ως δήλωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Θα επαναλάβω στο σημείο αυτό, ότι η εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος πρέπει να είναι προϋπόθεση ενασχόλησης με το συμμαχικό κι ότι η εξυπηρέτηση του τελευταίου επ’ ουδενί δεν συνεπάγεται αυτομάτως εξυπηρέτηση του πρώτου.

Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι η Ελλάδα δεν έχει κανένα συμφέρον να διευκολύνει την Τουρκία να εξέλθει από το αδιέξοδο, στο οποίο την έφερε η ηγεσία της. Άρα, η άρνηση σύνδεσης των δυο θεμάτων οφείλει να είναι θέση αρχής για την Αθήνα. Η Τουρκία, διασυνδέοντας δύο άσχετα ζητήματα, θα προσπαθήσει να καταστήσει την Ελλάδα μέρος του προβλήματος, το οποίο η ίδια κατ’ αποκλειστικότητα δημιούργησε.

Η Άγκυρα θα προσπαθήσει να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το πρόβλημα δεν επιλύεται λόγω της ελληνικής στάσης! Δικολαβίστικο επιχείρημα, το οποίο όμως μπορεί να παράξει επικίνδυνο επικοινωνιακό αποτέλεσμα, παρότι πρόκειται για μια πρακτική που δεν θα έχει χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά η Άγκυρα.

Η τρίτη παρατήρηση είναι ότι σε περίπτωση που η Ελλάδα αποδεχόταν τέτοια «λύση» θα υπονόμευε, χωρίς λόγο και αιτία, ένα πολύτιμο πλεονέκτημα που της χάρισε η τουρκική αμετροέπεια: Με την αδυναμία της Άγκυρας να αντιληφθεί ότι οι ρωσικοί S-400 αποτελούν κόκκινη γραμμή για τις ΗΠΑ, η Αθήνα «αγόρασε» από το πουθενά χρόνο στην προσπάθεια να επανεξοπλιστεί, καλύπτοντας τα τεράστια κενά που άφησε η υπερδεκαετής εξοπλιστική απραξία. Γι’ αυτό και η συναίνεση της Ελλάδας ελαφρά τη καρδία θα συνιστούσε αυτοκτονική απόφαση.

Η τέταρτη παρατήρηση είναι ότι ακόμα και μια πρόταση ανταλλαγής των ρωσικών S-300 με το αμερικανικής κατασκευής σύστημα Patriot PAC-3, παρότι στρατιωτικά έχει νόημα, δεν θα πρέπει να γίνει βεβιασμένα και ενθουσιωδώς αποδεκτή από ελληνικής πλευράς. Το πρόβλημα της διασύνδεσης ανατολικής με δυτικής προέλευσης συστημάτων είναι μεγάλο. Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, ο υπολογισμός είναι πολύ διαφορετικός.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται απλά και μόνο στην απώλεια χρόνου για την κάλυψη των κενών ή μέχρι την παραλαβή και επιχειρησιακή ένταξη των νέων οπλικών συστημάτων που έχουν παραγγελθεί (Rafale, Belharra και F-16V). Θεωρητικά, από τη στιγμή που θα εκλείψει από το κάδρο το «αγκάθι» των S-400 για την Τουρκία, θα έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την απόκτηση νέων F-16 και για την αναβάθμιση παλαιότερων. Πιθανόν να τεθεί και ζήτημα ολικής επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 Lightning II. Το βέβαιο είναι ότι η θέση της Ελλάδας θα γίνει πολύ πιο δύσκολη.

Οι προσπάθειες του ελληνικού λόμπι στην Ουάσιγκτον θα καταστούν μάχες οπισθοφυλακής, στο μέτρο που θα έχει ενισχυθεί η πτέρυγα των γραφειοκρατών του αμερικανικού κατεστημένου που επιμένει ότι η Τουρκία πρέπει να διατηρηθεί πάση θυσία στο δυτικό στρατόπεδο. Το σίγουρο είναι ότι η Άγκυρα θα έχει βρεθεί ένα βήμα πιο κοντά στον στόχο της υπέρβασης του σημερινού αδιεξόδου. Η Ελλάδα δεν έχει κανένα συμφέρον να της το προσφέρει στο πιάτο.

Όλα αυτά θα επηρεάσουν το ισοζύγιο ισχύος στην περιοχή και θα οδηγήσουν σε μια κούρσα εξοπλισμών, την οποία η Ελλάδα έχει λόγους να αποφύγει, αφού δεν πρέπει κανείς να λησμονεί ότι η βέλτιστη εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος προϋποθέτει το να συμβαδίζουν οι εξοπλιστικές πρωτοβουλίες με την ανάπτυξη της οικονομίας. Και οι εποχές υπαγορεύουν σύνεση στις αποφάσεις και παράλληλη έμφαση σε κοινωνικές προτεραιότητες.

Το πρόβλημα αυτό είναι πολύ σοβαρότερο σήμερα, επειδή, επιμένω, χάθηκαν αδικαιολόγητα πολλά χρόνια στην αξιοποίηση των ελληνικών υδρογονανθράκων. Αυτή θα είχε δημιουργήσει σήμερα μια εντελώς διαφορετική οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα, η οποία θα είχε ευεργετική αντανάκλαση και στα εξοπλιστικά, όπου υπάρχουν αρκετές ακόμα κρίσιμες ανάγκες και εκκρεμότητες (κορβέτες, αεράμυνα, βλήματα κ.λπ.).

defence-point.g