Αρχική Blog Σελίδα 1826

ΠΡΟΒΟΚΑΤΣΙΑ “ΤΥΠΟΥ ΊΜΙΑ” ΣΧΕΔΙΑΖΕΙ Η ΤΟΥΡΚΙΑ

11

 

Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης, Αντιστράτηγος ε.α.

Η πρωτοφανής κλιμάκωση της ρητορικής από πλευράς Άγκυρας την περίοδο αυτή, προκαλεί ερωτηματικά σχετικά με το «πόσο μπορεί να τραβήξει το σχοινί» στρατιωτικοποιώντας την κατάσταση, με σκοπό να δημιουργήσει τετελεσμένα.

Η Τουρκία δείχνει πολύ διστακτική για ανάληψη επιθετικής ενέργειας με καθαρά στρατιωτικούς όρους, καθώς δεν έχει τη δυνατότητα να αναλάβει μία μεγάλου εύρους στρατιωτική επιχείρηση ενώ ταυτόχρονα δεν είναι ευνοϊκές για την ίδια και οι εξελίξεις στην Ουκρανία, αφού ειδικά τώρα απαιτείται από το ΝΑΤΟ συμπαγές συμμαχικό πνεύμα έναντι της Ρωσίας και θα είναι κατακριτέα κάθε ενέργεια διάσπασης της Συμμαχίας σε ένα ενδεχόμενο πολεμικής σύρραξης μεταξύ δύο μελών της.

Η Άγκυρα επικαλείται το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης νησιών του Αιγαίου προκειμένου να εκθέσει την πλευρά μας και να προκαλέσει μία μικρού εύρους στρατιωτική εμπλοκή, η οποία όμως θα της εξασφαλίσει μία γρήγορη νίκη την οποία θα χρησιμοποιήσει ο Ερντογάν για να «καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων» τη Χώρα μας, ενώ ταυτόχρονα θα την εκμεταλλευτεί και ψηφοθηρικά ενόψει των εκλογών. Φαίνεται ότι η Άγκυρα απεργάζεται και άλλο σενάριο «παλιάς συνταγής» το οποίο οδηγεί μαθηματικά σε εμπλοκή με την Ελλάδα.

Προβοκάτσια με συνταγή τύπου Ίμια

Η παρεμπόδιση – απαγόρευση με τουρκικά πολεμικά σκάφη της μετακίνησης στρατιωτικού υλικού σε ελληνικό νησί το οποίο υπόκειται κατά την Άγκυρα σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, θα μπορούσε να προκαλέσει κορύφωση της έντασης. Στη συνέχεια ή ταυτόχρονα η τουρκική πλευρά θα μπορούσε να προβοκάρει για πρόκληση σύγκρουσης εκμεταλλευόμενη και την εμπειρία από συμβάντα του παρελθόντος τα οποία «είχαν μπει στο συρτάρι», ώστε να αμφισβητήσει την κυριαρχία μας και να βάλει πόδι σε ελληνικό έδαφος χωρίς χρήση στρατιωτικής βίας.

Τον Απρίλιο του 2018, ο τότε Τούρκος Πρωθυπουργός Μ. Γιλντιρίμ ισχυρίστηκε ότι άνδρες της Τουρκικής Διοίκησης Ασφάλειας Ακτών, αφαίρεσαν ελληνική σημαία από τη νησίδα «Μικρός Ανθρωποφάς» στους Φούρνους/Ικαρίας. Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου σε σχετικές δηλώσεις του ανέφερε τότε ότι, η σημαία αφαιρέθηκε από Τούρκους κομάντος κάτι το οποίο θα συνεχίσουν να πράττουν και στο μέλλον. Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα της εποχής του συμβάντος, η ελληνική σημαία είχε τοποθετηθεί από νεαρούς Έλληνες. Η ελληνική πλευρά αμφισβήτησε το θέμα το οποίο θεωρήθηκε τότε λήξαν αφού στη νησίδα δεν παρέμεινε ούτε η τουρκική σημαία. Σημειώνεται ότι, εν λόγω ακατοίκητη νησίδα περιλαμβάνεται στη λίστα του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών με τα 152 «αμφισβητούμενης κυριότητας» ελληνικά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες.

Το συμβάν αυτό συζητήθηκε πρόσφατα σε εκπομπή τουρκικού τηλεοπτικού καναλιού, στην οποία Τούρκος αναλυτής (του προεδρικού περιβάλλοντος) που έδειχνε ότι γνώριζε από πιθανά σενάρια τα οποία εξετάζονται την περίοδο αυτή στην Άγκυρα για ενέργεια εναντίον της Ελλάδας, «φωτογράφισε» την τότε τουρκική αντίδραση αφαίρεσης της ελληνικής σημαίας ως το πιθανότερο σενάριο για πρόκληση επεισοδίου. Ο ίδιος μάλιστα στην ίδια εκπομπή στοχοποίησε τα νησιά, νησίδες και βραχονησίδες την ελληνική κυριότητα των οποίων αμφισβητεί η Άγκυρα.

Τοποθέτηση ελληνικών σημαιών με σκοπό την προβοκάτσια

Ερμηνεύοντας τα λόγια του Τούρκου αναλυτή, η Τουρκία για να προκαλέσει τη δική μας αντίδραση, θα μπορούσε να «αναλάβει» η ίδια το έργο αυτό. Προφανώς σύμφωνα με τους τουρκικούς σχεδιασμούς, η προβοκατόρικη τοποθέτηση ελληνικών σημαιών από «τουρκικά στοιχεία» σε ακατοίκητες ελληνικές νησίδες/βραχονησίδες την κυριότητα των οποίων αμφισβητεί η Τουρκία και στη συνέχεια η αντικατάσταση αυτών με τουρκικές σημαίες από άνδρες των Ειδικών Δυνάμεων της Τουρκίας αποσκοπώντας σε ελληνική αντίδραση, θα μπορούσε να αποφέρει στην Τουρκία τη «φασαρία» που επιθυμεί. Πρόκειται για ενέργεια τύπου Ίμια χωρίς πυρά, η οποία στο παρελθόν δοκιμάστηκε από την Άγκυρα και αποτελεί αντικείμενο που εκτιμάται ότι εξετάζεται την περίοδο αυτή από το Τουρκικό Γενικό Επιτελείο.

Μία τέτοια ενέργεια σε ακατοίκητη/ες νησίδα/βραχονησίδα/ες καθιστά ευκολότερο το τουρκικό εγχείρημα, αφού μειώνεται σε μηδενικό βαθμό η απώλεια ζωής πολιτών και αποκαθίσταται το τουρκικό σύμβολο (σημαία) επί «αμφισβητούμενης κυριότητας» κατά την Τουρκία νησιωτικού εδάφους, σε απάντηση προηγούμενης «προκλητικής ελληνικής ενέργειας», την οποία θα έχει «στήσει» η Άγκυρα. Σε συνέχεια τούτου, η ελληνική πλευρά θα κληθεί να απαντήσει προκαλώντας στρατιωτική εμπλοκή εμφανιζόμενη ως η επιτιθέμενη.

Οι δυνατότητες των ΤΕΔ να εξασφαλίζουν ημέρα και νύχτα φωτογραφίες και βίντεο από το χώρο του Αιγαίου και ιδιαίτερα από νησιωτικές περιοχές με Μη Επανδρωμένα Αεροχήματα (ΜΕΑ), τους παρέχει τη δυνατότητα να παρουσιάσουν σχετικό εποπτικό υλικό που θα απαιτείτο σε μία τέτοια επιχείρηση, παρουσιάζοντας την εικόνα που επιθυμεί η Άγκυρα ώστε να εκθέσει τη Χώρα μας.

Συμπεράσματα:

Συμπερασματικά, διαφαίνεται ότι η τουρκική πλευρά εκπαιδεύεται στο σενάριο αυτό, με το οποίο δημιουργούνται συνθήκες πρόκλησης ενός μικρού επεισοδίου χωρίς χρήση πυρών, θέτοντας τη Χώρα μας προ του διλήμματος να ενεργήσει στρατιωτικά απέναντι στο τουρκικό εθνικό σύμβολο το οποίο ενώνει όλους τους Τούρκους, σενάριο που παραπέμπει στην κρίση των Ίμια.

Δεν αποκλείεται η προβοκάτσια αυτή όπως προαναφέρθηκε, να συνδυαστεί και με την παρεμπόδιση ελληνικού πλοίου μεταφοράς στρατιωτικού υλικού σε νησί – μικρόνησο το οποίο η Άγκυρα θεωρεί ότι υπόκειται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, καθώς και με τη χρησιμοποίηση μεταναστευτικών ροών στις στοχοποιημένες από την τουρκική πλευρά νησίδες/βραχονησίδες, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο την ελληνική ενέργεια.

  • Δημοσιεύεται στην εφημερίδα «ΤΟ ΠΑΡΟΝ της Κυριακής»

*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Καμπουρίδης είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας, κάτοχος MBA από το Nottinngham Trend University, Πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας & Εθνολογίας του ΔΠΘ, και υποψήφιος Διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου, ενώ διετέλεσε μέλος της Ελληνικής Διπλωματικής Αντιπροσωπείας στην Κωνσταντινούπολη την περίοδο 1995-1999, Ακόλουθος Άμυνας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Άγκυρα την περίοδο 2013-2017. Αποστρατεύθηκε τον Μάρτιο / 2022.

 

 

 

Η νομιμοφάνεια ενός «αμυντικού πολέμου» των Τούρκων

0

Δρ. Κωνσταντίνος Αποστόλου-Κατσαρός*

Η Τουρκία με τις επιστολές της στον ΟΗΕ επιχειρεί να οικοδομήσει το δικαίωμα στην αυτοάμυνα και ως εκ τούτου, την δήθεν νομιμότητα στη χρήση βίας κατά της Ελλάδας, αντιγράφοντας την πρακτική που εφάρμοσαν οι ΗΠΑ στο Ιράκ παλαιότερα. Το ερώτημα είναι αν και κατά πόσο το ελληνικό πολιτικό σύστημα το έχει αντιληφθεί;

Χρονολόγιο του τουρκικού αφηγήματος

-13 Ιουλίου 2021: Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Feridun Sinirlioğlu, παρέδωσε επιστολή (A/75/961-S/2021/651) στον ΓΓ του ΟΗΕ, Antonio Guterres,  σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα παραβιάζοντας το καθεστώς αποστρατιωτικοποιήσεως των νήσων απειλεί την ασφάλεια της Τουρκίας. «Η συνεχιζόμενη εσκεμμένη και επίμονη ουσιαστική παραβίαση των διατάξεων αποστρατικοποίησης των Συνθηκών Ειρήνης της Λωζάννης και του Παρισιού, οι οποίες είναι απαραίτητες για την επίτευξη του αντικειμένου και του σκοπού τους, αποτελεί σοβαρή απειλή για την ασφάλεια της Τουρκίας, αλλά και  για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή», αναφέρεται συγκεκριμένα στην επιστολή.

-17 Σεπτεμβρίου 2022: Ο Feridun Sinirlioğlu παρέδωσε νέα επιστολή (Α/77/354-S/2022/703) στον ΟΗΕ με την οποία η Τουρκία αμφισβητεί τις θαλάσσιες ζώνες των «στρατιωτικοποιημένων» νησιών αλλά και τα σύνορα που καθορίστηκαν με τις Συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων, εφόσον η Ελλάδα έχει προβεί σε στρατιωτικοποίηση. Η επιστολή αναφέρει ότι «η Τουρκία, [ως] άμεσα ζημιωθέν κράτος, δικαιούται, στο πλαίσιο της έννομης σχέσεως μεταξύ της Ελλάδας και της ιδίας, να αμφισβητήσει τη δυνατότητα του κυριαρχικού τίτλου της Ελλάδας έναντι της Τουρκίας (και των συναφών θαλάσσιων δικαιωμάτων ) επί των νησιών». Στην ίδια λογική και ο ΥΠΑΜ Χουλουσί Ακάρ επέμεινε (02/10/2022) ότι «η στρατιωτικοποίηση νησιών σημαίνει ότι η Ελλάδα βγαίνει από τις συνθήκες Λωζάνης και Παρισίων». «Τι σημαίνει αυτό; Ότι τα Δωδεκάνησα που παραχωρήθηκαν με τη συνθήκη των Παρισιών και όσα νησιά παραχωρήθηκαν με τη Λωζάνη αμφισβητούνται», δηλαδή εγείρει ανοικτά ζήτημα αλλαγής συνόρων.

-29 Σεπτεμβρίου 2022: Ο Τούρκος ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, συνέδεσε την στρατιωτικοποίηση των νήσων με το δικαίωμα της αυτοάμυνας της Τουρκίας δηλώνοντας ότι, η Τουρκία θα πάρει όλα τα αναγκαία μέτρα καθώς η Ελλάδα εξοπλίζει τα νησιά.

Το παράδειγμα των ΗΠΑ στο Ιράκ

Το 2003, στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, η αμερικανική κυβέρνηση εξέφρασε την καινοφανή για τα τότε δεδομένα, θεωρία περί νομιμότητας της προληπτικής χρήσης βίας ως εκδήλωση του δικαιώματος αυτοάμυνας του Άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Η νέα αυτή θεωρία αναλύθηκε εκτενώς στην Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ («THE NATIONAL SECURITY STRATEGY-Sept. 2002»). Στην ίδια λογική, βασίζεται και η Τουρκία με τις επιστολές στον ΟΗΕ και τις δημόσιες τοποθετήσεις αξιωματούχων, αφού επιχειρεί να στήσει το νομιμοφανές πλαίσιο, βάσει του οποίου είναι «δικαιολογημένη» μια προληπτική εχθρική κίνηση -οιασδήποτε μορφής- έναντι της Ελλάδας.

Η νομιμοποίηση της επέμβασης είναι προϋπόθεση υψίστης σημασίας της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής όπως εξηγεί στο βιβλίο του «Στρατηγικό Βάθος» ο Αχμέτ Νταβούτογλου. Εκεί αναφέρει ότι, «η Τουρκία για θέματα ελληνοτουρκικού ενδιαφέροντος, αλλά και ευρύτερης εξωτερικής πολιτικής, πρέπει να επιζητεί τη δυνατότητα επέμβασης εντός ενός νομικού πλαισίου. Εντυπωσιακό παράδειγμα αυτού είναι το ότι η επέμβαση στην Κύπρο κατέστη δυνατόν να νομιμοποιηθεί, μέσα από αυτή την πρακτική».

Η ελληνική «αφασία»

Το παράδοξο βέβαια είναι ότι ούτε οι απαράδεκτες, υβριστικές και απειλητικές, πολεμικές ιαχές των Τούρκων φαίνεται να ανησυχούν τις ελληνικές πολιτικές ελίτ, ούτε και οι προαναφερθείσες διαπιστώσεις που παραπέμπουν σε προπαρασκευαστικές ενέργειες. Στις 5 Οκτωβρίου 2022 ο Ν. Δένδιας μάλιστα ξεκαθάριζε: «Αν με ρωτάτε τι μπορεί να με ξυπνήσει το βράδυ σαν εφιάλτης – γιατί κάθε βράδυ διαβάζω για τις τουρκικές υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά – είναι η διάλυση της Ευρώπης. Αν καταφέρει η Ευρώπη να μείνει ενωμένη, τότε είμαι αισιόδοξος για το μέλλον».

Το ερώτημα βέβαια είναι, πού οφείλεται η επίδειξη «στρατηγικής ηρεμίας» -αν όχι  «στρατηγικής σύγχυσης»- έναντι των επιθετικών και ρεβιζιονιστικών πολιτικών του επίβουλου γείτονα; Γνωρίζουν κάτι το οποίο δεν μπορούν να μας γνωστοποιήσουν; Πολλά μπορούμε να υποθέσουμε αλλά δεν είναι της παρούσης… Σοφότερο θα ήταν να βλέπαμε τις απαραίτητες ενέργειες έτσι ώστε να μην επανελήφθη ένα νέο ’74 -ή χειρότερο- όπου η στρατιωτική ηγεσία έμαθε για τον Αττίλα την ώρα που αναπαυόταν, αφού προηγουμένως κάποιοι φρόντισαν να τους καθησυχάσουν… Γιατί όπως διαπίστωνε και ο Περικλής Γιαννόπουλος:

«Ελληνική φυλή, μεγαλύτερος εχθρός σου είναι ο εαυτός σου»!

πηγή

*Ειδικός τεχνικός σύμβουλος. Διετέλεσε λέκτορας και επιστημονικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο του Μπράιτον της Βρετανίας, από το οποίο κατέχει διδακτορικό και μεταπτυχιακό τίτλο.

Παίζοντας ρώσικη ρουλέτα με τα πυρηνικά

0

Με την πλάτη στον τοίχο ο Πούτιν

Αδιανόητο μέχρι πρότινος, το ενδεχόμενο να οδηγηθεί στα άκρα η σύγκρουση στην Ουκρανία με τη χρήση πυρηνικών όπλων αρχίζει να απασχολεί σοβαρά κυβερνήσεις, αναλυτές και δημοσιογράφους στον δυτικό κόσμο.

Στην ομιλία του για την προσάρτηση τεσσάρων ουκρανικών περιοχών από τη Ρωσική Ομοσπονδία, ο Βλαντιμίρ Πούτιν έβαλε δύο φορές στο τραπέζι την πυρηνική απειλή, μάλιστα τη δεύτερη φορά θύμισε το προηγούμενο της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι. Την επομένη, ο ηγέτης των Τσετσένων, Ραμζάν Καντίροφ, δυνάμεις του οποίου μάχονται στην Ουκρανία μαζί με τον ρωσικό στρατό, ζήτησε ευθέως να γίνει χρήση «μικρών» πυρηνικών όπλων προς ανάσχεση της ουκρανικής αντεπίθεσης.

Μπλόφα ενός απελπισμένου παίκτη που χάνει ή πραγματική απειλή; Οι Αμερικανοί φαίνεται να κλίνουν προς την πρώτη εκδοχή, χωρίς να αποκλείουν και τη δεύτερη. Εάν η Ρωσία όντως επιχειρήσει έναν πυρηνικό τυχοδιωκτισμό, οι επιπτώσεις θα είναι «καταστροφικές», δήλωσε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Τζέικ Σάλιβαν, διευκρινίζοντας ότι η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει μέσω μυστικών καναλιών για το είδος και την έκταση της αμερικανικής απάντησης. Πληροφορίες που διέρρευσαν στον αμερικανικό Τύπο λένε ότι κομιστής του μηνύματος στο Κρεμλίνο ήταν ο πρώην υπουργός Αμυνας και διευθυντής της CIA, Ρόμπερτ Γκέιτς. Ενας άλλος πρώην διευθυντής της CIA, ο Ντέιβιντ Πετρέους, υποστήριξε σε τηλεοπτική του συνέντευξη ότι η απάντηση των ΗΠΑ θα πρέπει να περιλαμβάνει την καταστροφή όλων των ρωσικών δυνάμεων που δρουν στην Ουκρανία, όπως και του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας. Η διεθνής ανησυχία κορυφώθηκε την Πέμπτη, όταν ο Τζο Μπάιντεν προειδοποίησε ότι τυχόν χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων θα οδηγήσει σε «Αρμαγεδδώνα», αναγνωρίζοντας ότι ο κόσμος βρίσκεται στο πιο επικίνδυνο σημείο από την κρίση των πυραύλων στην Κούβα, το 1962.

Οι πρόσφατες απειλές του Πούτιν δεν ήρθαν σαν κεραυνός εν αιθρία. Από τις πρώτες ημέρες της εισβολής, ο Ρώσος πρόεδρος έθεσε σε ετοιμότητα το πυρηνικό οπλοστάσιο της χώρας του θέλοντας να εκβιάσει τη Δύση για μια γρήγορη διευθέτηση του Ουκρανικού με ευνοϊκούς, για τη Μόσχα, όρους. Οι Αμερικανοί δεν έκαναν πίσω, επιμένοντας στον άρρητο αλλά σαφή στόχο τους να λήξει αυτός ο πόλεμος με την ανατροπή του Πούτιν και την πειθάρχηση της Ρωσίας. Επτά μήνες αργότερα, ο Ρώσος ηγέτης επανήλθε δριμύτερος στις πυρηνικές απειλές του, απλούστατα γιατί βρίσκεται στριμωγμένος στη γωνία του ρινγκ. Τη μια μέρα πανηγυρίζει στη Μόσχα την επέκταση της Ρωσίας στα ιστορικά εδάφη της «Νέας Ρωσίας» που κατέκτησε η Μεγάλη Αικατερίνη, και πριν περάσουν 24 ώρες βρίσκεται να χάνει, στο πεδίο της μάχης, κρίσιμες περιοχές που θεωρητικά προσάρτησε. Η προέλαση των Ουκρανών σε τρία μέτωπα ταυτόχρονα –βορειοανατολικά στο Χάρκοβο, ανατολικά στο Ντονμπάς και νότια στη Χερσώνα– συρρικνώνει τις ρωσικές κτήσεις και πλήττει καίρια το γόητρο του Πούτιν, ο οποίος έχει βάσιμους λόγους να φοβάται ότι τα χειρότερα έπονται.

Αντιμέτωπος με την προέλαση των Ουκρανών σε τρία μέτωπα, ο Ρώσος πρόεδρος προσπαθεί να εκβιάσει έναν ευπρόσωπο συμβιβασμό με τη Δύση.

Η τίγρη είναι επικίνδυνο ζώο, αλλά μια πληγωμένη τίγρη, στριμωγμένη στη γωνία, χωρίς οδό διαφυγής, είναι απείρως πιο επικίνδυνη. «Η πυρηνική απειλή του Πούτιν είναι πραγματική», έγραφε την Τρίτη η Wall Street Journal. «Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις πυρηνικές απειλές του Πούτιν», συνηγορούσαν την ίδια μέρα οι Financial Times. «Η Δύση πρέπει να αποτρέψει την καταστροφή», ήταν ο τίτλος κύριου άρθρου της Washington Post, μία ημέρα νωρίτερα, όπου στηλιτεύονταν ως ανεύθυνες οι δηλώσεις Πετρέους.

Οσοι βιάζονται να προσπεράσουν σαν απλό πυροτέχνημα τις απειλές της Μόσχας επισημαίνουν ότι για να φορτωθούν από τις αποθήκες τους σε πυραύλους, εκτοξευτήρες, πλοία και αεροπλάνα τα μικρά πυρηνικά όπλα, χρειάζονται κάποιες ώρες, που σημαίνει ότι οι αμερικανικοί δορυφόροι θα έχουν χρόνο να εντοπίσουν τις ύποπτες κινήσεις και να εξουδετερώσουν τους εκτοξευτήρες προτού ενεργοποιηθούν. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα έφερνε σε άμεση σύγκρουση, έστω και με συμβατικά όπλα, ΝΑΤΟ και Ρωσία. Από την άλλη, ενδεχόμενη χρήση τακτικού πυρηνικού όπλου, έστω και σε απλή επίδειξη δύναμης, θα προκαλούσε διεθνή κατακραυγή και απομόνωση της Ρωσίας, ακόμη και από τους πιο στενούς συμμάχους της, χωρίς να αλλάξει τίποτα ουσιαστικό στο πεδίο της μάχης. Και πάλι, όμως, ουδείς μπορεί να αποκλείσει κατηγορηματικά αυτό το σενάριο, αν η Ρωσία βρεθεί μπροστά στο φάσμα μιας ιστορικής ταπείνωσης.

Ανακεφαλαιώνοντας τα διδάγματα από τον παρ’ ολίγον Αρμαγεδδώνα του 1962 ένα χρόνο αργότερα, ο Τζον Κένεντι, μιλώντας στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, είπε: «Καθώς υπερασπιζόμαστε τα συμφέροντά μας, οι μεγάλες δυνάμεις οφείλουμε να αποφύγουμε συγκρούσεις όπου ένας εκ των αντιπάλων υποχρεώνεται να επιλέξει ανάμεσα στην ταπεινωτική υποχώρηση και στον πυρηνικό πόλεμο. Αν πράξουμε το αντίθετο στην πυρηνική εποχή, αυτό θα σημαίνει τη χρεοκοπία της πολιτικής μας ή τον συλλογικό θάνατο της ανθρωπότητας». Ισως ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Αντονι Μπλίνκεν να είχε κατά νου τις προειδοποιήσεις του Κένεντι όταν δήλωνε από το Περού ότι «αυτή η κρίση θα επιλυθεί τελικά μέσω της διπλωματίας, κι όταν ο πρόεδρος Πούτιν δείξει ότι εννοεί σοβαρά να εμπλακεί διπλωματικά, θα είμαστε εδώ».

Αναζητώντας έξοδο κινδύνου

Η συνισταμένη των εκτιμήσεων διεθνών αναλυτών είναι ότι με τον πυρηνικό εκβιασμό του, ο Πούτιν επιδιώκει να κερδίσει χρόνο, ώστε (βοηθούντος και του επικείμενου χειμώνα που θα δυσκολέψει τη συνέχιση της ουκρανικής προέλασης) να σταθεροποιήσει τις γραμμές του μετώπου και να προετοιμάσει μια μεγάλη ρωσική αντεπίθεση την ερχόμενη άνοιξη, όταν θα έχουν εκπαιδευτεί και τοποθετηθεί σε θέσεις μάχης οι 300.000 επίστρατοι. Το ενδιάμεσο θα είναι πιθανότατα το πιο κρίσιμο διάστημα του πολέμου, καθώς εδώ θα παιχτεί το άλλο μεγάλο ατού που έχει απομείνει στα χέρια του Πούτιν: ο ενεργειακός εκβιασμός της Δύσης. Η πρόσφατη συμφωνία ΟΠΕΚ – Ρωσίας για αύξηση των τιμών του πετρελαίου ήταν χαρμόσυνα νέα για το Κρεμλίνο. Αλλά απείρως πιο ευάλωτη από τις ΗΠΑ εμφανίζεται η Ε.Ε. Ηδη, Γαλλία και Ιταλία κατηγορούν τη Γερμανία για οικονομικό και ενεργειακό εθνικισμό, Γερμανία και Ισπανία συγκρούονται με τη Γαλλία για τον αγωγό φυσικού αερίου MidCat στα Πυρηναία, Γερμανία και Πολωνία ξιφουλκούν εναντίον ΗΠΑ και Νορβηγίας για τις τιμές του υγροποιημένου αερίου. Κι ακόμη δεν μπήκε ο χειμώνας.

Πηγή: REUTERS, Καθημερινή

Δημήτρης Γαρούφας: Με αφορμή μια ξεχασμένη επέτειο

0

 

                                     Του Δημήτρη Γαρούφα*

Στην ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν εγχειρήματα που ενέπνευσαν λαούς επηρεάζοντας τις εξελίξεις και τις τύχες λαών και χωρών και μένουν στην ιστορία ως σταθμοί, ως γεγονότα που χωρίζουν την ιστορία στο πριν και στο μετά. ΄Ένα τέτοιο γεγονός ήταν η συνεργασία των Βαλκανικών κρατών το 1912 που στις 5-10-1912 κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και μέσα σε μερικές εβδομάδες πέτυχαν ουσιαστικά την διάλυσή της. Αυτή η επέτειος όμως        ελάχιστα τιμάται παρά το γεγονός ότι έπρεπε  να τιμάται  και για το αποτέλεσμα της συνεργασίας αλλά κυρίως γιατί  τα Βαλκανικά κράτη συνεργάσθηκαν για πρώτη φορά  κι απέδειξαν ότι συνεργαζόμενα αποτελούν ισχυρή δύναμη που μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις.

Σε ότι αφορά την Ελλάδα είχε την τύχη να έχει πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο ο οποίος μέσα σε 2 χρόνια δημιούργησε κράτος με θεσμούς και  με τόλμη προχώρησε σε συμμαχία με τις άλλες βαλκανικές χώρες για να  πραγματώσει τα όνειρα του ΄Εθνους. Στις 5-10-1912 ο Βασιλεύς Γεώργιος με διάγγελμά του προς τον Ελληνικό λαό έλεγε: «Αι ιεραί υποχρεώσεις προς την φιλτάτην πατρίδα, προς τους υποδούλους αδελφούς μας και προς την ανθρωπότητα, επιβάλουσιν εις το κράτος μετά την αποτυχία των ειρηνικών προσπαθειών  του προς επίτευξιν και εξασφάλισιν των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των υπό τον Τουρκικόν ζυγόν Χριστιανών, όπως δια  των όπλων θέσει τέρμα εις την δυστυχίαν την οποία ούτοι υφίστανται από τόσον αιώνων…» Την ίδια μέρα ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος μιλώντας στα πληρώματα των πλοίων στο Φάληρο τους έλεγε: «Η πατρίς αξιοί από υμάς, όχι απλώς να αποθάνητε υπέρ αυτής. Αυτό θα ήτο το ολιγώτερον. Αξιοί να νικήσετε. Και δια τούτο, έκαστος εξ ημών, και θνήσκων ακόμη, μία μόνο σκέψιν πρέπει να έχει: πως θα εντείνει τας δυνάμεις του μέχρι της τελευταίας πνοής όπως οι εναπομείναντες νικήσωσι…» ΄Ηταν από τις λίγες περιπτώσεις που το ΄ Εθνος ήταν ενωμένο και γι αυτό έκανε το θαύμα και με τους Βαλκανικούς πολέμους πέτυχε να διπλασιασθεί η Ελλάδα σε έκταση και πληθυσμό.

Το 1912 τα τότε υφιστάμενα Βαλκανικά κράτη(Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία, Μαυροβούνιο) με την συνεργασία τους έκαναν το θαύμα .Ο Ελευθέριος Βενιζέλος που έβλεπε μακριά μιλώντας στην Ελληνική Βουλή  στις 13-8-1917  τόνισε ότι «η ιδέα της συμπήξεως μίας Βαλκανικής Ομοσπονδίας θα ήδύνατο να αποδειχθεί κατορθωτή, οπότε θα ηδυνάμεθα  να αδιαφορήσωμεν αν η έκτασίς του εδάφους μας ήταν κατά 8 η 10 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα μεγαλυτέρα η μικροτέρα, εφ όσον θα κατωρθούτο δια της συμπήξεως της Ομοσπονδίας να δημιουργηθεί εκ των Βαλκανικών κρατών  μία μεγάλη δύναμις, η οποία να δύναται να προστατεύει τα συμφέροντα αυτών». το όραμά του αυτό για Βαλκανική συνεργασία  προσπάθησε να πραγματώσει την περίοδο 1928-1932  ως πρωθυπουργός με στενό συνεργάτη του σε αυτό το θέμα τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου  με τις Βαλκανικές διασκέψεις από το 1930 μέχρι το 1933 .

Τα ανέφερα όλα αυτά για να επισημάνω  την αναγκαιότητα στενής συνεργασίας των Βαλκανικών χωρών στο πλαίσιο της Ε.Ε σε μια εποχή που η Τουρκία προσπαθεί να αναβιώσει αυτοκρατορικά όνειρα .Για να αντιμετωπισθεί αυτή η Τουρκική προσπάθεια   χρειάζεται μια νέα-στενή συνεργασία των Βαλκανικών χωρών, για έργα ειρήνης πλέον, με προβολή της κοινής Ευρωπαϊκής προοπτικής και με σημαία τις αρχές της Ελευθερίας και Δημοκρατίας. Για  υλοποίηση αυτής της προσπάθειας πρέπει να  πάρει την πρωτοβουλία η Ελλάδα  η οποία πρέπει να λειτουργεί       διαχρονικά ως παράγοντας ειρήνης   και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή με ισχυρή οικονομική και πολιτιστική παρουσία εκφράζοντας και προβάλλοντας τις αρχές της Ελευθερίας και Δημοκρατίας.

  • Δικηγόρος ,πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης. To άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Δημοκρατία» στις 8-10-2022

 

ΖΗΤΕΙΣΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΝΑ ΣΤΕΙΛΕΙ ΠΛΟΙΟ κ. ΔΕΝΔΙΑ

6
Δένδιας-Σουκρού σε παλαιότερη συνάντηση
Η τελευταία συμφωνία που υπέγραψε η Τουρκία με την κυβέρνηση της Τρίπολης η οποία δεν εκφράζει τίποτε και υπάρχει για να διενεργήσει τις εκλογές, καταδικάστηκε απο την διεθνή κοινότητα. Τουλάχιστον, απο τους σημαντικότερους δρώντες στην περιοχή.
Παρόλα αυτά, η Τουρκία ερμηνευει με τον δικό της τρόπο το διεθνές δίκαιο και δεν αποκλείεται, αντιθέτως, αναμένεται, να επιχειρήσει έρευνες και γεώτρηση σε θαλάσσια περιοχή ελληνικού ενδιαφέροντος.
Όλες οι αναλύσεις εκτιμούν ότι στις συμφωνίες με την κυβέρνηση της Τρίπολης που υπογράφει η Τουρκία, δεν λαμβάνει υπόψη την οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας και γι αυτό ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας μεταβαίνει σήμερα στο Κάϊρο.
Θα ήταν διπλωματική επιτυχία της ελληνικής κυβέρνησης αν έπειθε το Κάϊρο να αντιδράσει απο κοινού με την Αθήνα στέλνοντας πολεμικά πλοία στην περιοχή σε περίπτωση που η Τουρκία καταπατούσε την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία.
Ίσως, θα πρέπει να αναληφθεί και διπλωματική πρωτοβουλία προς τις χώρες που καταδίκασαν την τελευταία συμφωνία Τουρκίας-Τρίπολης (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Βρετανία, ΗΠΑ) ώστε σε περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει να παραβιάσει το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας να μην περιοριστούν στα λόγια και να στείλουν απο ένα πολεμικό πλοίο στην περιοχή.
Καιρός να θυμηθούν στην Άγκυρα την Ναυμαχία του Ναυαρίνου, με την Αίγυπτο αυτήν την φορά απέναντι στην Τουρκία. Αρκετά δεν προκάλεσαν;
Κανέναν δεν συμφέρει η υπερεπέκταση της Τουρκίας. Ο λαός της μπορεί να ευημερήσει χωρίς τις περιττές προκλήσεις της τουρκικής κυβέρνησης.
ΥΓ: Με τον τρόπο που έμαθα να διαβάζω την σημειολογία της επικαιρότητας, η παρουσία του αμερικανικού αεροπλανοφόρου στην Σούδα δεν είναι τυχαία.
Παντελής Σαββίδης

Ψηφιακή κακοποίηση των παιδιών!

0

Του Δ. Κωνσταντακόπουλου

Τόσο στο σπίτι, όσο και στο σχολείο, η υπερβολική χρήση οθονών έχει καταστροφικές συνέπειες για τα παιδιά, υπογραμμίζει η γαλλική επιθεώρηση Reporterre, βασιζόμενη σε μια πληθώρα επιστημονικών μελετών και επικρίνοντας το γαλλικό Υπουργείο Παιδείας για την εμμονή του σε μαζικές επενδύσεις για τη ψηφιοποίηση των σχολείων. Οι ζημιές μάλιστα που προκαλούνται στα παιδιά από την υπερβολική χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών στο σχολείο είναι ένας από τους λόγους των ασυνήθιστα πολλών παραιτήσεων εκπαιδευτικών από τα γαλλικά σχολεία, που απογοητεύονται γιατί δεν μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους.

Μέσα σε δέκα χρόνια, ο χρόνος που οι μαθητές περνάνε μπροστά σε κάθε είδους οθόνες έχει τριπλασιαστεί. Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση της εταιρείας Ipsos, τα παιδιά ενός έως έξη ετών αφιερώνουν τουλάχιστο έξη ώρες την εβδομάδα για να παρακολουθούν βίντεο στο διαδίκτυο, τέσσερις ώρες σε βιντεοπαιχνίδια και έξη ώρες στην τηλεόραση. Το αποτέλεσμα; Σύμφωνα με μια μελέτη της Anne-Lise Ducanda, γιατρού του οργανισμού Μητρικής και Παιδικής Προστασίας, όλο και περισσότεροι εκπαιδευτικοί αναφέρουν αδυναμία συγκέντρωσης στην τάξη των παιδιών. Τα παιδιά δεν μπορούν να μείνουν καθισμένα σε μια καρέκλα ή εστιασμένα σε μια δραστηριότητα πάνω από δύο λεπτά, δεν ενδιαφέρονται για τα υπόλοιπα παιδιά ή τους ενήλικες που απευθύνονται σε αυτά. Στις βαρύτερες περιπτώσεις έχουν τάση σε μια διαρκή αναταραχή, αρπάζουν κάθε αντικείμενο γύρω τους, ρίχνουν συρτάρια με υλικό, πετάνε τα παιχνίδια και σκίζουν τα βιβλία.

Οι διανοητικές και κοινωνικές ικανότητες των μικρών παιδιών καταρρέουν. ‘Ολο και περισσότερα παιδιά αρχίζουν το σχολείο χωρίς να μπορούν να μιλήσουν, να καταλάβουν, να χειρισθούν αντικείμενα, να συνδεθούν με τους άλλους. Επαναλαμβάνουν χρώματα, αριθμούς και αγγλικές λέξεις που χρησιμοποιούνται σε διάφορες εφαρμογές που έχουν σχεδιαστεί για να κάνουν πολύ νωρίς τα παιδιά δίγλωσσα. Μερικά νήπια ξυπνάνε το βράδυ για να πάρουν το smartphone των γονιών τους και να δουν βίντεο.

Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, τα παιδιά βρίσκονται σε μια κατάσταση διαρκούς ταραχής και το σχολείο γίνεται εφιάλτης. Οι γονείς τους πρέπει να υποβάλλουν αίτηση στις υπηρεσίες για την φροντίδα των αναπήρων ώστε να εγκριθεί ένας ατομικός βοηθός για τα παιδιά στο σχολείο. Ο αριθμός των παιδιών με τέτοια προβλήματα έχει επταπλασιασθεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.

Πάνω από το 90% των παιδιών που παρουσιάζουν τέτοια συμπτώματα, είναι υπερεκτεθειμένα στις οθόνες, δηλαδή πάνω από τέσσερις ώρες την ημέρα. Στην έκθεση περιλαμβάνεται και η αναμμένη τηλεόραση κάπου στο δωμάτιο.

Το 2021, μια μελέτη του ινστιτούτου Inserm και του οργανισμού για τη Δημόσια Υγεία της Γαλλίας, κατέληξε στο ότι η παρατεταμένη χρήση οθονών από παιδιά 2-3 ετών συνδέεται με κινδύνους διαταραχών του ύπνου και της συμπεριφοράς, όπως και με πρόωρες γνώσεις. Από την πλευρά τους, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα έδειξαν ότι τα παιδιά ηλικίας πέντε ετών που περνάνε πάνω από δύο ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνες, έχουν πέντε έως εννέα φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων που συνδέονται με διαταραχή της ικανότητας συγκέντρωσης.

Για τα πιο μικρά παιδιά, το τι βλέπουν έχει μικρότερη σημασία από τον χρόνο που περνάνε κυττάζοντας. Το παιδί όσο βλέπει δεν αγγίζει, δεν παίζει, δεν βαριέται, δεν παρατηρεί, δεν μιμείται, δεν πέφτει, δεν παρατηρεί τα βλέμματα των άλλων, δεν δέχεται τις χειρονομίες τους. Υποτίθεται ότι η επανάσταση της πληροφορίας θα εγκαινίαζε μια κοινωνία της γνώσης. Αλλά είκοσι χρόνια αργότερα έχει μειώσει τις πιο στοιχειώδεις ικανότητες εκατομμυρίων παδιών: να μιλάνε, να ακούνε, να σκέπτονται, να επικοινωνούν, να δημιουργούν !!!

Σε αντίθεση όμως με άλλες καταστροφές, αυτή εδώ είναι αντιστρέψιμη. Είναι αρκετό να διακοπεί κάθε επαφή του παιδιού με οθόνες και να αποκατασταθεί η προσοχή και ο απευθείας σύνδεσμος. (Πρέπει βέβαια να δοθεί ταυτόχρονα προσοχή στο να διαγνωσθεί επακριβώς η αιτία και να μην υπάρξει σύγχυση μεταξύ των αποτελεσμάτων υπερέκθεσης και συμπτωμάτων αυτισμού). Και οι γονείς πρέπει να αποδεχθούν το κόστος της απεξάρτησης.

Πριν από επτά χρόνια, μόνο το 10% των παιδιών ήταν εξαρτημένα από τις οθόνες. Το 2020 έφτασε στο 90% των παιδιών, αναφέρει ο ειδικός στις εξαρτήσεις παιδοψυχίατρος Δρ. Benjamin Pitrat, του πανεπιστημίου Robert Debré, που εξήγησε στη γαλλική Μοντ ότι, όταν οι γονείς κλείνουν την οθόνη, αυτό οδηγεί συχνά το παιδί σε κρίσεις που μπορεί να γίνουν εντυπωσιακές: προσβολές, πόρτες που τις σπάνε με κλωτσιές, ακόμα και απειλές αυτοκτονίας …

Η γαλλική επιθεώρηση εκτιμά ότι, προκαλώντας μια παρόμοια πτώση του επιπέδου διανοητικής υγείας των παιδιών, η ψηφιακή βιομηχανία θα καταστρέψει το σχολείο, κάνοντάς το ακατάλληλο για τα παιδιά. Η δουλειά των εκπαιδευτικών γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Πως οι μαθητές, διερωτάται, συνηθισμένοι να «σερφάρουν» και να δέχονται κάθε λεπτό μια δόση ντοπαμίνης θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν μια ώρα μαθήματος; Αλλά και πόσοι ενήλικες ακόμα, μπορούν πλέον να ακούσουν μια ομιλία μιας ώρας χωρίς να αρχίζουν να ασχολούνται με το κινητό τους, ή να κάνουν κλίκ αφηρημένοι σε μια σελίδα. Αφού προκάλεσε το πρόβλημα, η βιομηχανία προτείνει και τις λύσεις: εκπαιδευτικές εφαρμογές με μηνύματα συγχαρητηρίων, ακόμα και μπρασελέ που μετράνε την υγεία των μαθητών. Σταδιακά, οι εκπαιδευτικοί αντικαθίστανται από την ψηφιακή εκπαίδευση και η βιομηχανία επιστρατεύει τώρα το επιχείρημα ότι η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει την εκπαίδευση, ισχυριζόμενη ότι «όλα εξαρτώνται από το πως τα χρησιμοποιείς, αρκεί να είναι κανείς λογικός».

‘Ετσι βέβαια η ευθύνη της βιομηχανίας μετατοπίζεται στους γονείς και ιδιαίτερα στους γονείς των λαϊκών τάξεων. Πνιγμένοι στη διαφήμιση, μη μπορώντας να ανταγωνιστούν το ΥouTube et το Fortnite με εξόδους και εκδρομές στην εξοχή, είναι πολύ ευκολότερο να πέσουν μαζικά θύματα της εξαρτησιογόνας αθλιότητας της high tech, αντίθετα από τις εύπορες.

Συμβαίνει το ίδιο που συνέβη με τη διατροφή, όπου οι λαϊκές τάξεις τρώνε συχνά βιομηχανικά τρόφιμα – σκουπίδια και οι πιο εύπορες βιολογικά προϊόντα, ή την υγεία, όπου οι πιο λαϊκές τάξεις κάνουν μαζική κατανάλωση κάθε είδους χημικών φαρμάκων, όπως τα οπιοειδή στις ΗΠΑ, ενώ οι πιο εύπορες δίνουν στον εαυτό τους τη δυνατότητα εναλλακτικών, ηπιότερων ή «ολιστικών» προσεγγίσεων.

Στο τέλος, η βία της μαζικής ηλεκτρονικής τοξίνωσης από τα μέσα που περιγράψαμε καταλήγει αναπόφευκτα να ανακυκλώνεται σε βία μέσα στο σχολείο, υπογραμμίζει η Reporterre, που τονίζει ότι η ψηφιακή βιομηχανία έχει καταφέρει, μέσα σε είκοσι χρόνια, να επιβάλλει μια καινούρια κοινωνική «νόρμα» (κανονικότητα): να ζούμε με έξη οθόνες κατά μέσο όρο στο σπίτι, να συμβουλευόμαστε ένα τηλέφωνο 200 φορές την ημέρα και να κυττάμε You Tube. Η κατάσταση αυτή είναι εξίσου παθολογική με τη διατροφή με βιομηχανικά τρόφιμα, υπογραμμίζει η Reporterre. Ο μόνος τρόπος να προστατευθούν από αυτή την κατάσταση τα παιδιά είναι να τα απομακρύνει κανείς αποφασιστικά από αυτό το ψηφιακό περιβάλλον και να αναδιοργανώσει συλλογικά το όλο περιβάλλον όπου ζουν και εκπαιδεύονται.

Για παράδειγμα υπάρχει στο Facebook σήμερα μια ομάδα «Ενωμένοι γονείς κατά του τηλεφώνου κάτω των 15 ετών» (« Parents unis contre le smartphone avant 15 ans »).

Η εξαιρετικά επιβλαβής επιρροή της επανάστασης στην ηλεκτρονική στα παιδιά έχει διαπιστωθεί εδώ και πολλά χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες (https://www.amna.gr/health/article/275578/Smartphones-kai-Social-Media-Prokaloun-katathlipsi–dieukolunoun-to-mpoulingk–auxanoun-tis-autoktonies.) Στην Κύπρο έγινε απόπειρα δολοφονίας ενός παιδιού από συμπαίκτες του σε ιντερνετικό παιχνίδι (https://cyprustimes.com/diadiktyaka-paichnidia-me-viaies-symperifores-ekpaideytiki-psychologos-sti-ct-meta-tin-apopeira-fonoy-kata-13chronoy/). Η Κίνα έγινε η πρώτη μεγάλη χώρα που αναγνώρισε το πρόβλημα και έθεσε περιορισμούς στην παρακολούθηση βίντεο και στο παίξιμο βίντεο-παιχνιδιών από τα παιδιά, όπως και στην υπερπροβολή ειδώλων κλπ. (https://www.amna.gr/home/article/585473/), σε συνδυασμό με μια μεγάλη προσπάθεια περιορισμού της ισχύος των ιδιωτικών εταιρειών ηλεκτρονικής.

Διαβάζοντας πάντως κανείς το άρθρο του Reporterre, διερωτάται κατά πόσο βρισκόμαστε σε μια εποχή βαθειάς «ανθρωπολογικής» μεταβολής, που καθιστά, όλο και περισσότερο, το ανθρώπινο είδος αντικείμενο των ίδιων των προϊόντων του, το πιο γενικό και αφηρημένο άλλωστε από τα οποία είναι το ίδιο το Χρήμα. Θυμίζει κάπως αυτή η κατάσταση τις «προφητείες» του Καρλ Μαρξ στο λιγότερο γνωστό και λιγότερο μελετημένο, ίσως όμως και το πιο βαθύ από τα μεγάλα έργα του, το Grundrisse.

Against Algebra

0

Students need more exposure to the way everyday things work and are made.

Zak Tebbal

One of the most useless questions you can ask a kid is, What do you want to be when you grow up? The more useful question is: What are you good at? But schools aren’t giving kids enough of a chance to find out.

As a professor of animal science, I have ample opportunity to observe how young people emerge from our education system into further study and the work world. As a visual thinker who has autism, I often think about how education fails to meet the needs of our very diverse minds. We are shunting students into a one-size-fits-all curriculum instead of nurturing the budding builders, engineers, and inventors that our country needs.

Back when I went to school in the 1960s, shop class was the highlight of my day. I can vividly recall the wooden workbenches and the coping saws, hammers, pliers, screwdrivers, and eggbeater drills hung from a pegboard in a neat row. I also loved home economics. Although I was a tomboy, I enjoyed working with my hands in all kinds of ways. The skills I learned by embroidering, sewing, and measuring ingredients, I still use today.

If you went to public school in the ’90s or after, you may not remember such programs, which began to be scrubbed out around that time. In 2001, Congress passed the education-reform bill known as No Child Left Behind. Intended to raise national academic standards through comprehensive testing, it decimated classes that didn’t lend themselves to standardized testing. “Beginning in third grade, the amount of instructional time in the arts, music, science, and history was reduced, because basically what was tested got taught, and these subjects were not equally tested,” writes Nikhil Goyal in his book Schools on Trial. A new philosophy had supplanted hands-on learning: teach to the test, otherwise known as “drill, kill, bubble fill.”

When you buy a book using a link on this page, we receive a commission. Thank you for supporting The Atlantic.

Established by this time as a professor at Colorado State University and a consultant, I was in a position to see the difference. After the shift from hand-drawn to computerized drafting in the mid-’90s, I started noticing strange discrepancies in the engineering and architectural drawings provided by my clients: mis-centered circles, omitted reinforcing rods, a lack of crucial detail. Many of the people who were now designing on computers had never picked up a pencil or touched a piece of drafting paper or built anything.

Maria Siemionow, a transplant surgeon at the University of Illinois, has trained many surgeons. She credits their dexterity to hands-on activities in their early years. She herself crocheted as a child and made elaborate collages with pictures cut out of magazines. The journalist Kate Murphy wrote for The New York Times about a brain surgeon whose piano playing may have helped develop his superior manual dexterity. But recently a doctor told me of encountering interns who had great difficulty learning to sew up cuts, because they were not accustomed to using scissors.

Students need more exposure to the way everyday things work and are made. Nowhere is this more obvious than in the teaching of math, where we persist in a rigid approach that rewards those who “get it” and leaves the rest—including those with the very kinds of minds our economy and our future most desperately need—with a sense of profound failure.

Ididn’t speak until I was 4. I didn’t read until I was 8, and only then with considerable tutoring in phonics. The world doesn’t come to me through syntax and grammar. It comes through pictures, a series of associated visuals, as if I’m scrolling through Google Images or watching videos on Instagram or TikTok.

The fact that some people are visual thinkers while others are auditory- or language-oriented is better understood than it was when I was growing up. There are two types of visual thinkers. Some visual thinkers, like me, are “object visualizers”—we see the world in photorealistic images. Many of us are graphic designers, artists, skilled tradespeople, architects, inventors, mechanical engineers. “Spatial visualizers” see the world in patterns and abstractions. They are the music and math minds—the statisticians, computer coders, electrical engineers, and physicists.

Being an object visualizer means I’m good with my hands, at fixing and making things. But I’m terrible in areas such as algebra, which rely entirely on abstraction and provide nothing to visualize.

The traditional arithmetic I learned in the early grades made sense to me because I could relate it back to real-world things. Later, when I was learning how to design, finding the area of a circle proved essential to practical tasks such as sizing hydraulic and pneumatic cylinders. I could do trigonometry by visualizing, for example, the cables on a suspension bridge. But algebra: no.

A decade ago, an article by the political scientist Andrew Hacker, “Is Algebra Necessary?,” landed like a bombshell in the education world. Hacker assailed the insistence on algebra in schools, pointing out that the math taught there was nothing like the math people use in their jobs. “Making mathematics mandatory,” wrote Hacker, “prevents us from discovering and developing young talent. In the interest of maintaining rigor, we’re actually depleting our pool of brainpower.”

He didn’t advocate dropping things like basic or quantitative skills, and I don’t either. Math is important. But there are different kinds of math and different kinds of learners and different kinds of real-world applications. The issue is what will help students down the road in their career.

The irony has never been lost on me: I teach veterinarians, but I couldn’t get into veterinary school myself, because I couldn’t do the math. In college I had to drop a physics and a biomedical-engineering course. This screened me out of veterinary school and engineering. I had to choose majors with lower math requirements, such as psychology and animal science, and I got tutoring to help me through. Today, even those doors would likely be closed to me, because those degrees now have even higher math requirements. I recently received an email from a student who informed me that he had to take calculus for his undergraduate biology major. Biology was my favorite subject, but I would never have gotten past that barrier.

Not only has our approach failed to help kids find their way in the world; it hasn’t even improved their academic performance. By 2017, two-thirds of community-college students and one-third of four-year-college students needed remedial math. But maybe the decline in performance points to a deficiency not so much in how well students master material, but in what we are asking them to master.

More education experts finally seem to be questioning why, as Hacker put it, we “think of math as a huge boulder we make everyone pull, without assessing what all this pain achieves.” Christopher Edley Jr., for one, is on a mission to move the boulder. A former dean of the UC Berkeley School of Law, Edley wants to close the equity gap and increase graduation rates by eliminating algebra requirements for students who are not on a STEM track, noting that such requirements are “largely arbitrary.” Of the 170,000 California community-college students who are placed into remedial math on the basis of a standardized test, more than 110,000 will not complete the requirements for getting an associate’s degree or transferring to the University of California or California State University. A pilot program at California State University that allows students to substitute a series of statistics courses for algebra has shown that completion rates for math classes increase when algebra isn’t required.

In a paper titled “A Mathematician’s Lament,” Paul Lockhart rails against the modern approach to teaching math, typically three or four years of coursework in high school, starting with algebra and working up the chain: geometry, algebra 2, trigonometry, precalculus, calculus. Lockhart writes, “If I had to design a mechanism for the express purpose of destroying a child’s natural curiosity and love of pattern-making, I couldn’t possibly do as good a job as is currently being done—I simply wouldn’t have the imagination to come up with the kind of senseless, soul-crushing ideas that constitute contemporary mathematics education.”

Margaret Donaldson, the late University of Edinburgh developmental-psychology professor, studied the disconnect between the excitement with which kindergartners and first graders greet learning and the boredom and disaffection that seems to overtake many by high school. “How is it that something that starts off so well regularly ends up so badly?” she asked, way back in 1979. “Why do many children learn to hate school?”

Donaldson and her research partner James McGarrigle found that even children as young as 4 arrive at correct answers when given “humanly meaningful context” (in their case, a naughty teddy-bear protagonist) to make sense of a problem. Children, like many of us, need ideas to be connected to real-world examples in order to grasp and implement them.

Cognitive skills may simply not be developed enough to handle abstract reasoning before late adolescence, which suggests that, at he very least, we’re teaching algebra too early and too fast. But abstract reasoning is also developed through experience, which is a good argument for keeping all those extracurriculars.

American students are failing. And with every failure—on the Program for International Student Assessment test (if it were the Olympics, we wouldn’t even qualify), or on the National Assessment of Educational Progress, the most recent of which showed that only 37 percent of 12th graders can do the math needed to start college—we see renewed calls for “higher standards.” Yet “higher standards” translates into more bubble filling, when what kids need is engagement with real-life projects. The more students fail math, the more math we throw at them, and the more we test them. That has been the illogic of the past two decades.

For all my struggles in school, I’m grateful for the education I had. My success involved one building block after another. Nothing came easily or fast. First, the painstaking work of being taught how to read. Then the boarding school that I didn’t want to leave home for, but where I found doors opened for me. I took care of the stalls and horses, and my reward, getting to ride, cemented my lifelong love of animals. A science teacher intuited that I didn’t think like everyone else, and he gave me visually challenging science experiments, such as constructing an Ames Room—a room that creates the optical illusion that objects of the same size are of different sizes.

When I realized that I thought in pictures, and not everyone did, I also saw that I had skills as a result of the way my mind worked. I’ve been called an “animal whisperer,” though “animal seer” would be more accurate—I have the ability to spot the details, like a slant of sunlight or a chain in the chute that causes livestock unnecessary stress. I was able to draw blueprints just by watching someone else do it. You could say I have a photorealistic memory. When something goes wrong, whether it’s a piece of broken equipment or a plane crash, my mind races to understand why. I don’t get lost in a word salad trying to figure it out. I see the steps that led to the catastrophe through a series of detailed images or videos, and they lead me to solutions.

I value my different way of seeing the world, because it’s made me who I am.

No two people have the same intelligence, not even identical twins. And yet we persist in testing—and teaching—people in the same way. We don’t need Americans to be better at algebra, per se. We need future generations that can build and repair infrastructure, overhaul energy and agriculture, develop robotics and AI. We need kids who grow up with the imagination to invent the solutions to pandemics and climate change. When school fails them, it fails all of us.


This essay has been adapted from Temple Grandin’s new book, Visual Thinking: The Hidden Gifts of People Who Think in Pictures, Patterns, and Abstractions.

theatlantic.com

Γιάννης Ζαχόπουλος: Πολυταξιδεμένος, ατρόμητος και φιλοσοφημένος – Μια σημαντική μορφή στο χώρο του πολιτισμού της Θεσσαλονίκης

0

Ο κινηματογράφος αποτελεί την έβδομη τέχνη δίπλα στη γλυπτική, τη ζωγραφική, το χορό, την αρχιτεκτονική, τη μουσική, τη λογοτεχνία και το θέατρο. Για αυτό και επάξια κατέχει μια θέση και στα φετινά 57α Δημήτρια επί την επίβλεψη φυσικά του Γιάννη Ζαχόπουλου, με το Thessaloniki International Short Film Festival (TiSFF) σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Πολιτισμού του Δήμου.

Στην ψηφιακή πλατφόρμα των 57ων Δημητρίων το φετινό ραντεβού του Thessaloniki Short Film Festival περιλαμβάνει την προβολή 99 έργων από όλο τον κόσμο και στήνεται μια συζήτηση εφ΄ όλης της ύλης για τον κινηματογράφο, και εν τέλει για την ίδια τη ζωή, την αλήθεια και το ψέμα της, τη μαγεία και τον ρεαλισμό της. Η επιλογή των ταινιών από τον ίδιο είναι πυκνή και συνεκτική και αποδεικνύει μια αριστεία στον προγραμματισμό του, ο οποίος υποκινήθηκε από τη βαθιά αγάπη και φροντίδα για τις ανθρώπινες και κινηματογραφικές αξίες.

Το TiSFF είναι ένα διεθνούς φήμης φεστιβάλ, δημιούργημα του Γιάννη Ζαχόπουλου από το 2007 και σύμφωνα με στατιστικές έρευνες της Γερμανίας κατατάσσεται στα 25 καλύτερα φεστιβάλ μικρού μήκους παγκοσμίως. Αυτό που διαφοροποιεί το συγκεκριμένο φεστιβάλ από άλλα είναι η τολμηρή, ριψοκίνδυνη επιμέλεια που ανακαλύπτει νέους και προβάλλει καθιερωμένους καλλιτέχνες του κινηματογράφου, οι οποίοι επιταχύνουν την κατάρρευση των κοινωνικών προκαταλήψεων και των προκατασκευασμένων αντιλήψεων για το τι είναι το σώμα, η πόλη, το φύλο, τα συναισθήματα, το μέλλον ή ακόμα και η τέχνη. Στόχος του TiSFF είναι η προβολή και προώθηση καινοτόμων ιδεών και τάσεων, όπως αυτές αποτυπώνονται στις δουλειές νέων δημιουργών του κινηματογράφου. Να λειτουργήσει ως μεγάφωνο από το οποίο θα εισακουστεί μια φωνή σε ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί μια μέρα να αλλάξουν το τοπίο του Κινηματογράφου.  

φωτογραφία: Αιμιλία Παναγιώτου (Lifo)

Αναμφισβήτητα η επιλογή των ταινιών για το Φεστιβάλ αποτελεί δείγμα ποιητικού -ποιοτικού κινηματογράφου, που λειτουργεί ως θεράπων της τέχνης και του πολιτισμού, που κινητοποιεί τον ανθρώπινο στοχασμό, που δίνει με διαύγεια τις διαθέσεις διαμέσου της σκηνοθεσίας, που διεγείρει τη συναισθηματικότητα και τον ερωτισμό και καλλιεργεί ευαισθησίες, που αναπτερώνει φαντασίες και αναζητήσεις και πλάθει ουμανιστικές συνειδήσεις και ανιχνεύει καινούργια σύνορα στην ανθρώπινη σκέψη.

Ο Γιάννης Ζαχόπουλος αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί μια σημαντική μορφή στο χώρο του πολιτισμού της Θεσσαλονίκης. Πολυταξιδεμένος, ατρόμητος και φιλοσοφημένος. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και μετά την αποφοίτησή του από το κολλέγιο «ΑΝΑΤΟΛΙΑ» σπούδασε με υποτροφία Fulbright στην Αμερική (Φυσικομαθηματικά στο Grinnell College, Ηλεκτρονικός Μηχανικός στο Columbia University). Εργάστηκε στην Αμερική, Ελλάδα και Νιγηρία ως Ηλεκτρονικός Μηχανικός / Τεχνικός Διευθυντής / Γεν. Διευθυντής και Διευθύνων Σύμβουλος (Illinois Institute of Technology, Research Institute * ESSO * CARRIER Air Conditioning* ARCHIRODON). 

Ερασιτέχνης  φωτογράφος στη Γαλλία, 10 χρόνια στην Αφρική, την Carrier, την αμερικανική εταιρεία κλιματιστικών και 12 χρόνια στην Αμερική σε θέσεις ευθύνης μεγάλων εταιρειών ως ηλεκτρονικός μηχανικός στο IITRI, κέντρο ερευνών του Πολυτεχνείου του Σικάγο, στο Τμήμα Magnetic Recording and Instrumentation. Θαυμαστής των Νέλσον Μαντέλα και Γουίνστον Τσόρτσιλ. Ευχάριστος, άμεσος για τις γνώσεις του πάνω στο καλό σινεμά και για την προσπάθειά του να διατηρήσει ζωντανό το ενδιαφέρον των ανθρώπων για αυτό, κρατώντας παράλληλα την ποιότητά του.

Θαυμαστής του Τζον Κασσαβέτη, από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες που επηρέσε τον κινηματογράφο του 20ου αιώνα, του οποίου το καλλιτεχνικό σκηνοθετικό του στυλ φημίζεται για τον αυτοσχεδιασμό των ηθοποιών με τους οποίους συνεργάστηκε και για την ικανότητά του να αφηγείται ρεαλιστικές ιστορίες. Ο Κριστόφ Κισλόφσκι, ο Πολωνός σκηνοθέτης που κινηματογράφησε τον κόσμο με απίστευτη εσωτερικότητα και ομορφιά και ο Αντρέι Αρσένιεβιτς Ταρκόφσκι, ο μεγάλος φιλόσοφος του ποιητικού σινεμά, ο σκηνοθέτης των βασανιστικά υγρών τοπίων, ο ανατόμος των αναμνήσεων και των ονείρων, αποτέλεσαν προσωπικότητες που επηρέασαν την αισθητική και την ιδιοσυγκρασία του Ζαχόπουλου . 

Ο ίδιος θεωρεί δικαίως πως οι κινηματογραφικές ταινίες επηρεάζουν και επιδρούν θετικά στην ψυχοσύνθεση του ατόμου καθώς αποτελούν ένα μικρό διάλειμμα από τα άγχη της καθημερινότητας. Την σχέση του με το κινηματογράφο την παρομοιάζει με έρωτα. Πρώτη φορά που πήγε στο σινεμά στον κινηματογράφο σε ηλικία 10 ετών και παρακολούθησε την ταινία την ταινία Ali Baba and the Forty Thieves με τη Maria Montez και τον Jon Hall. Το -κινηματογραφικό- ειδύλλιο εξελίχθηκε σε ουσιαστική κινηματογραφική παιδεία όταν ο ίδιος ως ευρωπαίος φοιτητής στο Grinnell College και έπειτα στο Columbia University στη Νέα Υόρκη ανέλαβε την επιλογή και την κινηματογραφική προβολή ενός ευρωπαϊκού έργου για τους φοιτητές κάθε μήνα. Για εκείνον μια καλή ταινία μπορεί να θεωρείται αυτή που για κάποιο λόγο άφησε ανεξίτηλο το χαρακτήρα της. 

Το 1984 επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη και αγάπη του για τον κινηματογράφο τον ώθησε στην δημιουργία του AZA Cinema Club, τη σπουδαία ταινιοθήκη της πόλης, με 36 χρόνια λειτουργίας. Σκοπός του ήταν μέσω αυτής να μυήσει τους δημότες της πόλης στον κινηματογράφο μέσω του εναλλακτικού καλλιτεχνικού τρόπου πληροφόρησης και θετικής επιρροής, αλληλεπίδρασης και αλληλοσυμπλήρωσης. Η συλλογή του υλικού του απαρτίζεται από ταινίες γιαπωνέζικες, ρώσικες, ελληνικές, αμερικάνικες, κλασικά φιλμ, που ανάγονται από το 1900. Μια ξεχωριστή και συλλεκτική ταινιοθήκη με πάνω από 14.000 σπάνιους τίτλους στην κατοχή της με σπουδαίες διακρίσεις στην Ευρώπη. Η επιλογή των ταινιών γίνεται από τον ίδιο. Επικεντρώνεται σε ταινίες στις οποίες διαδραματίζονται καθημερινές καταστάσεις που βιώνει κάθε άνθρωπος, με σκοπό την αντανάκλαση και την επικοινωνίας με τον θεατή μίας διαφορετικής φιλοσοφίας για την αντιμετώπιση των δυσχερειών και την . αναδιαμόρφωση του τρόπου σκέψης. Η ταινιοθήκη ως φυσικός χώρος μέχρι το τέλος της λειτουργίας της αποτέλεσε αδιαμφισβήτητα ένα ασφαλές «κινηματογραφικό καταφύγιο» για τους θεατές που αναζητούσαν έκφραση, φαντασία, ρομαντισμό, γέλιο ή και ταύτιση.

Αδιαμφησβήτητα ο Ζαχόπουλος αποτελεί έναν δεινό ερευνητή χάρη στον οποίο ο τεράστιος φιλμογραφικός πλούτος ταξιδεύει από εποχή σε εποχή και από χώρα σε χώρα. Η βιομηχανία ταινιών μικρού μήκους και κατ’ επέκταση του κινηματογράφου χρειάζεται ανθρώπους σαν κι αυτόν. Η μύηση στον πλούτο της Έβδομης Τέχνης διαμορφώνει όχι μόνο κινηματογραφική παιδεία αλλά και προσωπική ματιά πάνω στα πράγματα. 

tetragwno.gr

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΛΟΥΝΑΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΙΔΕΑΣ

4

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ ΣΤΑ ΣΕΡΒΙΑ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Τα αδιέξοδα είναι εμφανή. Και οι αιτίες έχουν τις ρίζες τους στην περίοδο από το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα μέχρι τα πρώτα 20 χρόνια από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Όλα όσα ζούμε σήμερα διαμορφώθηκαν αυτήν την περίοδο.

Η Επανάσταση δεν προέκυψε από παρθενογένεση. Υπήρξε προετοιμασία της. Στην τελική της φάση θα μπορούσε να εντοπιστεί από το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα όταν αναπτύχθηκε το Κίνημα του Φιλελληνισμού το οποίο συμπαθούσε οτιδήποτε ελληνικό και το οποίο κατέληξε στη διαπίστωση πως είναι δυνατή η δημιουργία ενός σύγχρονου ελληνικού κράτους το οποίο θα συνομιλεί με τα πολιτισμένα έθνη της Ευρώπης.

Αυτό ήταν το ζητούμενο. Η ικανοποίηση μιας ευρωπαϊκής επιθυμίας.

Στον Ρήγα Φερραίο και στον Κοραή θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε τις δύο σύγχρονες τάσεις.  Μια οικουμενική αντίληψη για τον ελληνισμό (Ο Ρήγας έλεγε πως Έλληνας είναι όποιος μιλά ελληνικά και υποστηρίζει την Ελλάδα) και μια στενή εθνική αντίληψη που εκφράστηκε από τον Κοραή ο οποίος δεν θεωρούσε ελληνικό ούτε το Βυζάντιο. Αυτές οι τάσεις αντιπαλεύουν και σήμερα.

Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης οι δύο εμφύλιοι εισήγαγαν το στοιχείο της διχόνοιας. Και το δάνειο, νωρίς κατά την εξέλιξή της, το στοιχείο της εξάρτησης.

Και τα δύο χαρακτηριστικά μας κατατρύχουν και σήμερα.

Η συσπείρωση, περί τον Μαυροκορδάτο, των εκσυγχρονιστών και η αντίθεσή τους με τους παραδοσιακούς που υποστηρίζονταν από τον Κολοκοτρώνη, προβάλλεται και στο σήμερα.

Χωρίς τον Κολοκοτρώνη, η Επανάσταση θα είχε εκπνεύσει. Αλλά και χωρίς τον Μαυροκορδάτο δεν θα είχε λάβει την διεθνή της διάσταση η οποία κατά ορισμένους ιστορικούς αποτέλεσε το καθοριστικό στοιχείο για τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.

Ακόμη και η δημιουργία και οι προσανατολισμοί των σημερινών κομμάτων έχουν τις ρίζες τους στις αντιπαλότητες της Επανάστασης.

Την Ανεξαρτησία την έφεραν τα όπλα των επαναστατών. Αλλά δεν θα αρκούσαν αν δεν υπήρχε και η διπλωματία. Και αυτό είναι ένα μάθημα και για σήμερα.

Ας ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με την διπλωματία.

Ο Μαυροκορδάτος ήθελε να εμπλέξει τις δυνάμεις στην ελληνική υπόθεση. Πίστευε πως ο ανταγωνισμός τους θα ευνοούσε την ελληνική ανεξαρτησία.  Έστειλε επιστολή στο Λονδίνο υποστηρίζοντας πως η Βρετανία θα ευνοούνταν αν η Ελλάδα γινόταν ανεξάρτητο κράτος. Και έπρεπε να το επιδιώξει.

Στο Λονδίνο ήταν, ακόμη, επιφυλακτικοί. Δεν απάντησαν στην επιστολή Μαυροκορδάτου.

Όμως, αργότερα, στις 9 Ιανουαρίου 1826 σε μια ερημική ακτή της Πελοποννήσου, απέναντι από την Ύδρα, για πρώτη φορά τέθηκαν τα θεμέλια για διεθνή παρέμβαση. Ο Μαυροκορδάτος έκανε μια παραχώρηση την οποία οι Έλληνες δεν θα του τη συγχωρούσαν όταν αυτή θα γινόταν γνωστή.

Από τη μία όλοι οι «Τούρκοι» (( δηλαδή οι μουσουλμάνοι) θα απομακρύνονταν από την «Ελλάδα» της οποίας η έκταση δεν προσδιοριζόταν. Από την άλλη η Ελλάδα θα έπρεπε να πληρώνει ετήσιο φόρο υποτέλειας στον σουλτάνο και θα παρέμενε τμήμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Αυτή δεν ήταν η πλήρης ανεξαρτησία για την οποία είχαν πολεμήσει οι Έλληνες. Τα επόμενα τέσσερα χρόνια το ζήτημα αυτό θα παρέμενε αντικείμενο της διπλωματίας. Ο Μαυροκορδάτος ήταν αρκετά διπλωμάτης και έτσι ήξερε ότι έπρεπε να κάνει υπομονή.

Στις 4 Απριλίου 1826 ενώ η πολιορκία του Μεσολογγίου έμπαινε στην τελική της φάση στην Αγία Πετρούπολη υπογράφτηκε ένα πρωτόκολλο. Η κυβέρνηση της Ρωσίας και η κυβέρνηση της Μεγάλης Βρετανίας δεσμεύονταν να διαπραγματευτούν για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης με τον σουλτάνο με στόχο να εξασφαλίσουν τον διακανονισμό με τον οποίο είχε συμφωνήσει ο Μαυροκορδάτος.

Η Γαλλική κυβέρνηση είχε λάβει και αυτή εκκλήσεις από την Ελλάδα.

Ναυμαχία Ναυαρίνου

Στις 6 Ιουλίου 1827 με τον Κάννινγκ πρωθυπουργό, οι εκπρόσωποι της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας υπέγραψαν στο Λονδίνο μια τριμερή συνθήκη. Και στις 20 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου στη Ναυμαχία του Ναβαρίνου κατατρόπωσαν τις κοινές δυνάμεις Οθωμανών και Αιγυπτίων.

Στο εξής η έκβαση της Ελληνικής Επανάστασης θα συνυφαινόταν αξεδιάλυτα με τη διπλωματία και την υψηλή πολιτική των ευρωπαϊκών δυνάμεων, όχι, όμως, μιας μόνο δύναμης.

Αυτή ήταν η πραγματική σημασία της μόνιμης διάσκεψης των εκπροσώπων των τριών Μεγάλων Δυνάμεων, γνωστής ως Διάσκεψης του Λονδίνου για την Ελλάδα η οποία συνεκλήθη για πρώτη φορά στα τέλη του 1826 και θα διαρκούσε μέχρι το τέλος του 1832.

Ο υποκειμενικός παράγων στην ιστορία είναι σημαντικός. Η παρουσία του Κάννινγκ έπαιξε καθοριστικό ρόλο.

Ένα χρόνο μετά τη  Ναυμαχία του Ναβαρίνου στη Βρετανία μεγάλο μέρος της πολιτικής του άρχισε να αλλάζει αλλά η μαγιά της ανεξαρτησίας δημιουργήθηκε.

Το 1829 οι δυνάμεις του τσάρου έφθασαν στην Αδριανούπολη και μπροστά στον κίνδυνο να εισβάλλουν στην Κωνσταντινούπολη ο σουλτάνος ζητά ειρήνη υπογράφοντας την Συνθήκη της Αδριανούπολης με ταπεινωτικούς όρους στους οποίους περιλαμβανόταν η αυτοκυβέρνηση της Ελλάδας αλλά ως τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην οποία θα πλήρωνε ετήσιο φόρο υποτέλειας.

Ο βρετανός πρωθυπουργός Ουέλλινγκτον με καθόλου καλά αισθήματα απέναντι στην Ελλάδα πείθεται ότι καθώς πνέει τα λοίσθια η Οθωμανική Αυτοκρατορία η Ελλάδα είναι το μόνο αντίβαρο απέναντι στη Ρωσία. Προώθησε την ιδέα μιας πλήρως ανεξάρτητης Ελλάδας. Κανένας δεν τόλμησε να φέρει αντιρρήσεις.

Ούτε καν οι Έλληνες ρωτήθηκαν.

Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το οποίο υπέγραψαν στις 3 Φεβρουαρίου 1830 οι κυβερνήσεις της Μεγάλης Βρετανία, της Γαλλίας και της Ρωσίας δήλωνε για πρώτη φορά ότι η Ελλάδα θα αποτελέσει ανεξάρτητο κράτος υπό την εγγύηση των τριών δυνάμεων.

Κυβερνήτης της Ελλάδας έγινε ο Ιωάννης Καποδίστριας με το γνωστό τέλος.

Στις αρχές του 1832 η Διάσκεψη του Λονδίνου προσέφερε τον θρόνο της Ελλάδας στον Όθωνα.

Με την αναγνώριση της ελληνικής ανεξαρτησίας το 1830 μια νέα δυναμική εκδηλώθηκε στην ευρωπαϊκή γεωπολιτική: η δυναμική του έθνους κράτους.

Η Ελλάδα ήταν ο σκαπανέας αυτής της νέας εποχής.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος της πρώτης δεκαετίας το ελληνικό κράτος θα διοικούνταν, μάλλον, ως αποικία παρά ως κυρίαρχο ανεξάρτητο κράτος.

Ύψιστη προτεραιότητα της Βαυαροκρατίας ήταν η δημιουργία εθνικού στρατού. Ο εχθρός ήταν στο εσωτερικό. Οι οπλαρχηγοί και τα άτακτα σώματα πιστά μόνο στον αρχηγό.

Από το 1843 ως το 1974 ο στρατός θα παρενέβαινε επανειλημμένα στην πολιτική ζωή της Ελλάδας. Αυτή ήταν η κληρονομιά της Βαυαροκρατίας.

Στη διάρκεια της Επανάστασης πολλοί θεωρούσαν ότι ο αγώνας έπρεπε να συνεχιστεί μέχρι να απελευθερωθεί όλος ο ελληνόφωνος ορθόδοξος κόσμος. Η ιστορική πρωτεύουσα αυτού του κόσμου ήταν η Κωνσταντινούπολη.

Όταν το 1833 τέθηκε για πρώτη φορά το ζήτημα της μεταφοράς της πρωτεύουσας από το Ναύπλιο στην Αθήνα ο βετεράνος επαναστάτης ηγέτης Ιωάννης Κωλέττης αντιτάχθηκε με το επιχείρημα ότι μόνο η Κωνσταντινούπολη θα μπορούσε να γίνει πρωτεύουσα της Ελλάδας και μέχρι τότε το κράτος δεν θα έπρεπε να μην έχει πρωτεύουσα.

Η δυσφορία από την διακυβέρνηση του Όθωνα οδήγησε στην Επανάσταση του 1844 και την δημιουργία Συντάγματος.  Κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων για την σύνταξή του είχε ειπωθεί μια φράση που έμελε να αποτελέσει την ιδεολογία του ελληνισμού ως το 1922. Η Μεγάλη Ιδέα. Πρόεδρος της συνέλευσης ήταν ο εβδομηντάχρονος Κωλλέτης

Η Μεγάλη Ιδέα ήταν η αντιπρόταση στον ισχυρισμό ότι πλήρη πολιτικά δικαιώματα έπρεπε να έχουν μόνο όσοι είχαν γεννηθεί εντός του βασιλείου. Στένευε ακόμη περισσότερο τον ορισμό του έθνους περιορίζοντάς τον στα όρια του κράτους. Αν υιοθετούνταν αυτή η πρόταση, ο Κωλλέτης, ο Μαυροκορδάτος και πολλά άλλα μέλη της συνέλευσης που είχαν γεννηθεί στην Κωνσταντινούπολη κινδύνευαν να αποκλειστούν.

Ο Κωλλέτης δεν όριζε το έθνος με βάση τα σύνορα του κράτους.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1840 τα τρία κόμματα το αγγλικό, το γαλλικό και το ρωσικό διαλύθηκαν στη βάση ενός νέου διπολισμού όχι μεταξύ των μεγαλοϊδεατιστών και μη αλλά μεταξύ των πολιτικών που θα μπορούσαν να πετύχουν την Μεγάλη Ιδέα. Η μικρά, πλην τίμια Ελλάς είναι προϊόν μεταγενέστερο.

Ο Μαυροκορδάτος θα ήταν ο πρώτος από μια σειρά ηγετών οι οποίοι τις επόμενες οκτώ δεκαετίες θα υποστήριζαν μια ήπια προσέγγιση και ο Κωλλέτης, ο πρώτος πρωθυπουργός μετά το Σύνταγμα του 1844 θα ταυτιζόταν με μια πιο φιλοπόλεμη στάση.

Από το θάνατο του Κωλλέτη το 1847 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 20 η Μεγάλη Ιδέα θα ήταν συντομογραφία για ένα πρόγραμμα εθνικής επέκτασης.

Το 1863 η Ελλάδα αποκτά νέο βασιλιά, τον Γεώργιο, και από το 1864 ως το 1882 είχε 33 διαφορετικές κυβερνήσεις.

Ο ατυχής πόλεμος του 1897

Ο πόλεμος του 1897 διήρκεσε λίγο πάνω από ένα μήνα. Ο ελληνικός στρατός κατατροπώθηκε από τον υπέρτερο οθωμανικό ο οποίος εκπαιδεύθηκε και εξοπλίσθηκε από τους Γερμανούς. Η παρέμβαση των Δυνάμεων έσωσε τον πρίγκιπα Κωνσταντίνο ο οποίος ηγείτο του ελληνικού στρατού και τα στρατεύματά του.

Το τίμημα ήταν μια τεράστια πολεμική αποζημίωση και μερικές μικρές αλλαγές των συνόρων.

Εδώ κάπου εμφανίζεται ο Μουσταφά Κεμάλ ο οποίος έβγαλε ένα σκληρό δίδαγμα: οι Δυνάμεις παρενέβησαν όταν κέρδισαν οι οθωμανοί ενώ δεν παρενέβησαν όταν έχασαν.

Ηττήθηκε το κράτος, όχι το έθνος.

Αυτή η ιδέα βρήκε απήχηση στο πρόσωπο ενός νεαρού διπλωμάτη, του Ίωνα Δραγούμη.

Στη διάρκεια της τρισχιλιετούς ιστορίας του το ελληνικό έθνος είχε φορέσει το ένδυμα πολλών διαφορετικών πολιτικών συστημάτων. Το τοτινό βασίλειο ήταν, απλώς, το τελευταίο ένδυμα. Όλα τα ενδύματα ήταν προσωρινά και τελικά αναλώσιμα.

Σημασία είχε το έθνος.

Στις αρχές του 20ου αιώνα το κράτος και το έθνος δεν ήταν ποτέ τόσο απομακρυσμένα το ένα από το άλλο και τόσο δύσκολο να συνενωθούν μεταξύ τους.

Το κράτος ήταν πολύ αδύναμο για να επεκταθεί. Το έθνος ήταν πολύ διάσπαρτο και αδιαμόρφωτο πολιτικά για να ενταχθεί στο ενιαίο κράτος που για πάνω από μισό αιώνα ήταν ο στόχος της Μεγάλης Ιδέας.

Κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει ούτε τη φονική σύγκρουση ανάμεσα σε αυτές τις δύο έννοιες του τι σήμαινε να είναι κάποιος Έλληνας ούτε τις διαδοχικές συγκρούσεις οι οποίες θα έφερναν τελικά σχεδόν ολόκληρο το ελληνικό έθνος εντός των συνόρων ενός ελληνικού κράτους το οποίο στο μεταξύ είχε επεκταθεί.

Το 1908 έγινε η Επανάσταση των Νεοτούρκων οι οποίοι στην αρχή δημιούργησαν εκσυγχρονιστικές ελπίδες αλλά στην πορεία εξέφρασαν την βαθιά Τουρκία και ο κύριος στόχος τους ήταν η γενοκτονία των χριστιανικών λαών της Ανατολής.

Και το 1909 μια στρατιωτική Επανάσταση στο Γουδί καλεί τον Βενιζέλο να αναλάβει τα ηνία της χώρας.

Ο Βενιζέλος υπήρξε η σημαντικότερη πολιτική φυσιογνωμία της Ελλάδας. Διεύρυνε τα σύνορά της αλλά παράλληλα η παρουσία του δίχασε.

Η ελληνική κοινωνία πολώθηκε ανάμεσα σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς. Ο διχασμός ήταν η αιτία που τάφηκε η Μεγάλη Ιδέα.

Ο Βενιζέλος όπως ο Μαυροκορδάτος και ο Καποδίστριας ήταν ταυτόχρονα Έλληνας και ξένος,

Με την άφιξη του Βενιζέλου από την Κρήτη το ευρύτερο μακρινό έθνος ανέλαβε την διεύθυνση του κράτους. Και αυτό δεν άρεσε στους πάντες.

Ακόμη και σήμερα το κράτος και οι υψηλές θέσεις του έχουν ιδιοκτήτες.

ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1911 άρχισε ο πόλεμος ανάμεσα στην Ιταλία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη βόρεια Αφρική.

Επειδή η εκστρατεία στις αφρικανικές χώρες δεν πήγε καλά για τους Ιταλούς, το επόμενο έτος η Ιταλία διεύρυνε το πεδίο των επιχειρήσεων στο Αιγαίο.

Προσάρτησε τα Δωδεκάνησα και ιταλικά πολεμικά πλοία εμφανίσθηκαν κοντά στον Ελλήσποντο.

Είχε αρχίσει το τέλος του παιχνιδιού για τους Οθωμανούς.

Αυτό ήταν το υπόβαθρο των διμερών συνομιλιών πολλές από τις οποίες ήταν μυστικές, ανάμεσα στα αντίπαλα χριστιανικά κράτη των Βαλκανίων.

Τον Μάρτιο του 1912 η Βουλγαρία και η Σερβία υπέγραψαν επίσημη συνθήκη.

Ο Βενιζέλος άρχισε τα προσεκτικά ανοίγματά του προς την κυβέρνηση της Βουλγαρίας.

Ήταν μια στρατηγική υψηλού κινδύνου λόγω του μακεδονικού Αγώνα που προηγήθηκε και εν μέρει συνεχιζόταν.

Στις 30 Μαίου η Ελλάδα υπέγραψε συνθήκη αμοιβαίας στήριξης με τη Βουλγαρία.

Τώρα ο Βενιζέλος έστρεψε την προσοχή του στην επίτευξη παρόμοιας συνεννόησης με τη Σερβία.

Από μόνες τους οι διπλωματικές αυτές κινήσεις δεν αρκούσαν για να καταστήσουν αναπόφευτκο τον πόλεμο στα Βαλκάνια.

Όμως οι Οθωμανοί δέχονταν πίεση και σε ένα άλλο μέτωπο.

Στις Οθωμανικές επαρχίες της Αδριατικής ήταν η σειρά των αλβανόφωνων να απαιτήσουν ανεξαρτησία και δικό τους έθνος- κράτος.

Τα χριστιανικά κράτη της περιοχής δεν είχαν κανέναν λόγο να συμπαθούν τους Αλβανούς.

Τα εδάφη που διεκδικούσαν οι αλβανόφωνοι για μια νέα Αλβανία ήταν εις βάρος της Ελλάδας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου. Επι πλέον το αλβανικό εθνικό κίνημα δεν βασιζόταν σε μια κοινή θρησκεία όπως τα εθνικά κινήματα αυτών των χωρών αφού οι αλβανόφωνοι ήταν διαιρεμένοι σχεδόν σε ίσα μερίδια ανάμεσα σε ορθόδοξους χριστιανούς, καθολικούς χριστιανούς και μουσουλμάνους.

Όπως, όμως, είχε συμβεί το 1821, όταν η εξέγερση του Αλή Πασά βοήθησε τους Έλληνες εξεγερμένους στην Πελοπόννησο, η δράση των Αλβανών δέσμευε πολυάριθμους Οθωμανούς στρατιώτες στη διάρκεια του 1912.

Στην Κωνσταντινούπολη ένα ακόμη πραξικόπημα εκδίωξε προσωρινά τους Νεότουρκους από την εξουσία. Για αρκετούς μήνες από τον Ιούλιο ως τον Οκτώβριο η Οθωμανική πρωτεύουσα είχε περιέλθει σε κατάσταση «άτυπου εμφύλιου πολέμου».

Η αδυναμία της αυτοκρατορίας ήταν φανερή σε όλους.

Παρόλα αυτά το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης έμοιαζε να αιφνιδιάστηκε όταν ξέσπασε ο Α! Βαλκανικός Πόλεμος.

Οι Βούλγαροι θεωρούσαν ότι το κλίμα ήταν εξαιρετικά ευνοϊκό για την κήρυξη πολέμου. Έψαχναν μόνο την αφορμή.

Το Κρητικό ζήτημα θα μπορούσε να αποτελέσει την ευκαιρία που αναζητούσαν οι βαλκανικές χώρες για να πάρουν τα όπλα.

Η προοπτική αυτή μετέβαλε την στάση της Σόφιας η οποία άρχισε να πιέζει τον Βενιζέλο να επιτρέψει την είσοδο των Κρητών αντιπροσώπων στη Βουλή των Ελλήνων ώστε να εξωθηθεί η Τουρκία να ξεκινήσει τις εχθροπραξίες.

Ήθελαν να αρχίσει η Τουρκία και όχι οι βαλκανικές χώρες τον πόλεμο.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ο οποίος εναγωνίως επεδίωκε την αναβολή του πολέμου διότι θεωρούσε ότι η χώρα δεν ήταν έτοιμη πριν από την άνοιξη του 1913 ή τις αρχές του 1914 όπως είχε εκμυστηρευτεί στον Μεταξά, κάθε άλλο παρά συγκινήθηκε από το δέλεαρ της άμεσης προσάρτησης της Κρήτης και απέρριψε την βουλγαρική πρόταση.

Εκτός αυτού τον φόβιζε η προοπτική να θεωρηθούν οι Έλληνες υπαίτιοι μιας σύρραξης η οποία θα επέσυρε την οργή των Μεγάλων Δυνάμεων.

Στις 17 Σεπτεμβρίου του 1912 πραγματοποιήθηκε η σερβική και η βουλγαρική επιστράτευση και την επομένη η τουρκική και η ελληνική.

Αμέσως στο Λονδίνο, το Παρίσι, και η Πετρούπολη άρχισαν να εξετάζουν το ενδεχόμενο ανακατάληψης της Κρήτης για να εμποδίσουν την Ελλάδα να προσαρτήσει τη μεγαλόνησο και να αποτρέψουν τη μεταφορά και συμμετοχή της κρητικής πολιτοφυλακής στις επικείμενες επιχειρήσεις.

Επιπλέον η Αγγλία κατέβαλε απεγνωσμένες προσπάθειες να αποσπάσει την Ελλάδα από τη βαλκανική συμμαχία συναντούσε, όμως, παγερή υποδοχή από τον Βενιζέλο ο οποίος όπως δήλωσε στον Άγγλο πρεσβευτή στην Αθήνα θεωρούσε πλέον αναπόφευκτο τον πόλεμο.

Την πυρκαγιά στα Βαλκάνια δεν μπόρεσε να την αποτρέψει ούτε το κοινό αυστρορωσικό τελεσίγραφο, που προειδοποιούσε τις βαλκανικές κυβερνήσεις ότι δεν θα επιτραπεί η μεταβολή του εδαφικού status quo όποιο και αν ήταν το αποτέλεσμα του πολέμου.

Το Μαυροβούνιο το πιο μικρό κράτος των Βαλκανίων ήταν αυτό που θρυμμάτισε πρώτο το αυστρορωσικό τελεσίγραφο. Την ίδια μέρα που του επιδόθηκε κήρυξε τον πόλεμο κατά της Τουρκίας.

Πέντε μέρες αργότερα στις 30 Σεπτεμβρίου ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ιβάν Γκέσοφ επινόησε μία αφορμή πολέμου με τη μορφή τελεσιγράφου που απηύθυναν από κοινού Βουλγαρία, Ελλάδα και Σερβία απαιτώντας τέτοιας έκτασης μεταρρυθμίσεις υπέρ των χριστιανών της αυτοκρατορίας που ήταν αδύνατο να τις δεχτεί η Τουρκία.

Είχαν περάσει μόλις δεκαπέντε χρόνια από τη βαριά ήττα που είχε υποστεί η Ελλάδα στον πόλεμο του 1897. Ένα κομμάτι της κοινωνίας ζούσε με το όνειρο να ξεπλύνει την ντροπή και ένα άλλο που εξέφραζε σημαντικό μέρος των πολιτικών και οικονομικών ελίτ διατηρούσε αμφιβολίες για τις δυνατότητες της χώρας να πολεμήσει. Φοβόταν επανάληψη των ζοφερών στιγμών του 1897.

Ο Γάλλος πρεσβευτής στη Γκαμπριέλ Ντεβίλ μας δίνει μία ζωηρή εικόνα του πανικού που επικρατούσε στα ανάκτορα λίγες μέρες πριν από την κήρυξη του πολέμου.

«Μία ελληνίδα σύζυγος ενός από τους κυριότερους αυλικούς με ρωτούσε πολύ σοβαρά εάν  μπορούσε να υπολογίζει ότι θα της επιτρέψω να καταφύγει εις την πρεσβείαν όταν οι Τούρκοι θα έμπαιναν εις τας Αθήνας».

Ο ίδιος ο βασιλιάς Γεώργιος φοβόταν τον πόλεμο. Ο εφιάλτης του 1897 τον κυνηγούσε ακόμη. Από την Κοπεγχάγη όπου βρισκόταν στις αρχές Σεπτεμβρίου τηλεγράφησε στην Αθήνα ζητώντας να ματαιωθεί η ελληνική επιστράτευση. Ο Βενιζέλος προσπάθησε να του μεταδώσει την αυτοπεποίθηση που ο ίδιος αισθανόταν για τη νίκη.  Ο βασιλιάς είχε ανάμεικτα αισθήματα. Εάν ένοιωθε σιγουριά δίπλα στον πρωθυπουργό είχε επιφυλάξεις για το ρόλο της Βουλγαρίας. Φοβόταν μήπως την κρίσιμη στιγμή εγκαταλείψει την Ελλάδα.

Το έθνος είναι έτοιμο απάντησε ο Βενιζέλος ο οποίος εκτιμούσε ότι και οι συμμαχικές δυνάμεις της Αντάντ θα στέκονταν στο πλευρό τους: Θα νικήσουμε μετά από 15  ημέρας θα είμεθα εις Θεσσαλονίκην.

Η πρόβλεψη αυτή του Βενιζέλου κάθε άλλο παρά καθησύχασε του βασιλιά. Δεν ανησυχούσε πλέον μόνο για τη Βουλγαρία αλλά άρχισε να φοβάται και τις αντιδράσεις της αυστροουγγαρίας: Αδύνατον! Τη Θεσσαλονίκη την θέλει η Αυστρία.

Ο βασιλιάς έβλεπε τη μία μόνο διάσταση του προβλήματος. Διότι όπως του εξήγησε αμέσως ο Βενιζέλος υπήρχαν και άλλες δυνάμεις οι οποίες δεν θα ανέχονταν την κάθοδο της αυστροουγγαρίας στο Αιγαίο. Ενώ η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από την Ελλάδα δεν θα έθιγε τα δικά τους συμφέροντα.

Ανησυχίες καθώς και σοβαρές αντιδράσεις είχαν προκληθεί τόσο στις τάξεις των Ελλήνων διπλωματών όσο και στο υπουργικό συμβούλιο. Οι αρχαιότεροι πρέσβεις είχαν ζήσει από κοντά τη βουλγαρική διπροσωπία όταν ο Χαρίλαος Τρικούπης πρότεινε συμμαχία κατά της Τουρκίας ενώ οι νεότεροι αναμεμειγμένοι στο Μακεδονικό Αγώνα είχαν αντιμετωπίσει τις αδηφάγες ορέξεις των Βουλγάρων σε ολόκληρη τη Μακεδονία. Όλοι τους αισθάνονταν από δυσπιστία μέχρι απέχθεια απέναντι στη Βουλγαρία.

Στο υπουργικό συμβούλιο ο Βενιζέλος αντιμετώπιζε τις σοβαρές αντιρρήσεις του Υπουργού Οικονομικών Λάμπρου Κορομηλά διπλωμάτη με δραστήριο ρόλο στον Μακεδονικό Αγώνα που επέμενε ότι σε μία ελληνοβουλγαρική Συνθήκη Συμμαχίας θα έπρεπε να καθορίζεται με σαφήνεια η κατανομή των εδαφών μεταξύ των δύο κρατών. Σε αντίθετη περίπτωση προέβλεπε ότι η Μακεδονία θα περιερχόταν στη Βουλγαρία.

Τον Απρίλιο του 1912 ένα μήνα πριν από την υπογραφή της ελληνοβουλγαρικής συνθήκης είχε συνεδριάσει το υπουργικό συμβούλιο σε ατμόσφαιρα στην οποία κυριαρχούσε η αίσθηση του εθνικού κινδύνου. Τις δυσοίωνες προβλέψεις του Κορομηλά τις είχε υιοθετήσει και ο τότε Υπουργός Δικαιοσύνης Νικόλαος Δημητρακόπουλος ο οποίος ζητούσε εφόσον υπογράφονταν συμφωνία με τη Βουλγαρία να συμπεριληφθεί στα ανταλλάγματα η Κρήτη.

Θεωρούσε περιττή τη σύναψη συμμαχιών και την ελληνική συμμετοχή στον πόλεμο καθώς πίστευε ότι η Θεσσαλονίκη ήταν καταδικασμένη να περιέλθει στην Αυστρία. Η πρόταση του ήταν απλή: Αν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων η πλάστιγγα έγερνε προς την πλευρά της Τουρκίας τότε η Ελλάδα θα πολεμούσε στο πλευρό της. Αν αντίθετα φαινόταν ότι κερδίζουν τα σλαβικά κράτη τότε η ελληνική κυβέρνηση θα αποφάσιζε εισβολή στο τουρκικό έδαφος χωρίς να έχει δεσμευθεί εκ των προτέρων με οποιαδήποτε συμμαχική σχέση με τη Βουλγαρία.

Ελευθέριος Βενιζέλος

Αλλά και η αντιπολίτευση πίστευε στο δόγμα μιας βολικής ουδετερότητας. Στην πραγματικότητα χωρίς να το διατυπώνουν ρητά θεωρούσαν τον Βενιζέλο έναν επικίνδυνο ακροβάτη ο οποίος σχεδίαζε να εμπλέξει τη χώρα σε έναν πόλεμο από τον οποίο μόνο η Βουλγαρία μπορούσε να βγει κερδισμένη. Αυτή άλλωστε ήταν μία βασική κατηγορία που του απηύθυνε η αντιπολίτευση μετά την κήρυξη του πολέμου. Ουσιαστικά πρότειναν μία επιστροφή στο θλιβερό παρελθόν της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Βλέποντας και κάνοντας. Και στο μεταξύ απραξία και αδράνεια οι οποίες τελικά αφαιρούσαν κάθε στόχο από τις εθνικές επιδιώξεις.

Σε αυτό το μείγμα ανασφάλειας, εθνικών προκαταλήψεων και μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων ο Βενιζέλος αντέταξε μία εμπνευσμένη προσέγγιση. Μία αντίληψη που μπορεί να έπαιζε με τα όριά της τόλμης αλλά σίγουρα υπερέβαινε τα σύνορα της φαντασίας μιας φοβικής ηγεσίας συνηθισμένης να χαράσσουν άλλοι ακόμα και ανταγωνιστές το πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής της χώρας.

Οι αυστριακές βλέψεις για τη Θεσσαλονίκη, εξήγησε ο πρωθυπουργός στους δύο διαφωνούντες υπουργούς, δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν εκείνη την ώρα. Ήταν προτιμότερο να την καταλάβει η Ελλάδα και ας την έπαιρνε μετά η Αυστρία από τα ελληνικά χέρια. Και απευθυνόμενος προς τον Κορομηλά ξεκαθάρισε ότι με τη Βουλγαρία δεν ήταν δυνατόν να συμφωνηθεί εκ των προτέρων εδαφική διανομή ούτε να καθοριστούν ζώνες επιρροής Διότι σε αυτή την περίπτωση η συμμαχία θα αποτύχει ασφαλώς ένεκα της Θεσσαλονίκης αφού καμία από τις δύο χώρες δεν θα υποχωρούσε στο ζήτημα αυτό. Επιπλέον μία τέτοια συμφωνία ακόμη και αν υπήρχε δυνατότητα να επιτευχθεί δεν θα αποτελούσε πανάκεια: Η Βουλγαρία μπορούσε να μην τηρήσει τους όρους της εδαφικής διανομής και θα χρειαζόταν νέος πόλεμος για να αναγκαστεί να επιστρέψει τα εδάφη που θα καταλάμβανε πέραν των συμφωνηθέντων.

Επομένως όλα ήταν ρευστά και αβέβαια. Πώς θα εξασφαλιζόταν λοιπόν η Ελλάδα; Μόνο από το αίμα που θα έχυνε στο Πεδίο της μάχης και από τα εδάφη που θα καταλάμβανε κατά τη διάρκεια του πολέμου είπε ο Βενιζέλος.

Ήταν η μοναδική απάντηση που υπαγόρευε το μαχητικό του ένστικτο. Στη συνέχεια προέβη σε μία τολμηρή πρόβλεψη: Έχω την γνώμη ότι στην Θεσσαλονίκη θα φτάσουμε προ αυτής της Βουλγαρίας και ας έρθει τότε να μας βγάλει από εκεί. Σε αυτό το ριψοκίνδυνο εγχείρημα πώς διαγραφόταν η μοίρα της Κρήτης;

Η απάντησή του ήταν προφητική. Η Μεγαλόνησος εξήγησε στους υπουργούς του δεν θα έπρεπε να γίνει αντικείμενο παζαρέματος με τη Βουλγαρία: Αν γίνει πόλεμος η Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα θα επέλθει αυτομάτως.

Κωνσταντίνος Α!

Τελικές αποφάσεις ελήφθησαν στο υπουργικό συμβούλιο της 29ης Αυγούστου σε συνεδρίαση όπου συμμετείχε και ο διάδοχος Κωνσταντίνος ο οποίος εκτελούσε χρέη αντιβασιλέα αναπληρώνοντας τον Γεώργιο που απουσίαζε στο εξωτερικό.

Το σκηνικό του πολέμου, τους ενημέρωσε ο πρωθυπουργός είχε ήδη στηθεί από τη Βουλγαρία και τη Σερβία. Κατά συνέπεια η Ελλάδα έπρεπε να πολεμήσει και αυτή και να μην επιμείνει σε μία συμφωνία διανομής με τη Βουλγαρία. Βέβαια υπήρχε και η λύση της ουδετερότητας. Αλλά σε αυτή την περίπτωση το μέλλον της Ελλάδας προδιαγραφόταν σκοτεινό:

Θα συμβεί ένα εκ των δύο: Ή θα νικήσουν τα σλαβικά κράτη και η Ελλάς μένει εσαεί εις την Μελούναν ή νικά η Τουρκία και χάνεται δια παντός ο Ελληνισμός.

Ούτε ο διάδοχος ούτε τα μέλη του υπουργικού Συμβουλίου διατύπωσαν την παραμικρή διαφωνία.

Εκείνο το βράδυ η Ελλάδα αποφάσιζε οριστικά τη συμμετοχή της στον επερχόμενο πόλεμο. Λίγες μέρες νωρίτερα ο πρωθυπουργός σε ένα τηλεγράφημα του προς τον πρεσβευτή της Ελλάδας στη Σόφια σκιαγράφησε σχεδόν με ακρίβεια τον μεταπολεμικό χάρτη των Βαλκανίων:

Η Βουλγαρία θα υποχρεωθεί να δράσει προς την Αδριανούπολη, η Σερβία στο βιλαέτι του Κοσόβου και η Ελλάδα θα είναι ελεύθερη να καταλάβει τη Θεσσαλονίκη, το Μοναστήρι και τις Σέρρες.

Με όλα αυτά διαφωνούσε ο λοχαγός Ιωάννης Μεταξάς ο οποίος με εντολή του πρωθυπουργού βρέθηκε στη Σόφια για να διαπραγματευτεί το στρατιωτικό σκέλος της Συμμαχίας με τη Βουλγαρία. Η στρατιωτική σύμβαση υπογράφηκε στις 22 Σεπτεμβρίου αλλά ο υπασπιστής του Βενιζέλου κάθε άλλο παρά ενθουσιασμένος ήταν. Στο ημερολόγιο του καταγράφει τη βαθιά ανησυχία που τον είχε κυριεύσει για τον πόλεμο, χρησιμοποιεί προσβλητικούς χαρακτηρισμούς για τους χειρισμούς της κυβέρνησης και εύχεται ολοψύχως την επέμβαση της Ευρώπης ώστε να αποτραπεί ο πόλεμος. Το συμπέρασμα του ήταν απαξιωτικό και οι προβλέψεις του απαισιόδοξες: «Αλλά οι ευλογημένοι πώς αφέθησαν και εμπλέχθησαν; Έκαμαν τόσες ανοησίες Τουλάχιστον θα πάρουμε την Κρήτην; Εγώ αμφιβάλλω πολύ».

Οι  ηττοπαθείς προβλέψεις του Μεταξά θα διαψευστούν πολύ σύντομα στο πεδίο της μάχης. Εκεί από τη θέση του αξιωματικού του Γενικού Επιτελείου θα έχει αποφασιστικό λόγο σε έναν πόλεμο τον οποίον φοβόταν και δεν πίστευε.

Την 1η Οκτωβρίου 2012 η Αθήνα είχε όψη μεθυσμένης πολιτείας. Είχε έρθει η ώρα της Κρήτης. Εξήντα κρητικοί βουλευτές διάβαιναν την κεντρική πύλη της βουλής.

Ο Κρητικός πρωθυπουργός ανέβηκε στο βήμα και είπε: Εν ονόματι του ελληνικού λαού χαιρετίζω τους πληρεξουσίους των Κρητών.

Στις 4 Οκτωβρίου η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Σερβία κήρυξαν τον πόλεμο κατά της Τουρκίας.

Η Κωνσταντινούπολη απάντησε αυθημερόν με κήρυξη πολέμου κατά της Βουλγαρίας και της Σερβίας, όχι όμως και κατά της Ελλάδας. Οι Τούρκοι έκαναν μία ύστατη προσπάθεια να κρατήσουν την Ελλάδα μακριά από τον πόλεμο προσφέροντας λύση στο Κρητικό ζήτημα. Ο Βενιζέλος φρόντισε αμέσως να διαλύσει τις ψευδαισθήσεις τους. Όπως επέβαλαν τα διπλωματικά ήθη της εποχής κάλεσε τον πρεσβευτή Γκαλίπ για να του πει ότι το διαβατήριό του ήταν έτοιμο προκειμένου να αναχωρήσει από την Αθήνα διότι η Ελλάδα για λόγους συμμαχικής αλληλεγγύης βρισκόταν σε πόλεμο με την οθωμανική αυτοκρατορία.

Οι Έλληνες τη στιγμή που ξεκινούσε ο αγώνας είχαν συνειδητοποιήσει ότι είτε θα νικούσαν είτε θα αφανίζονταν.

Την αποφασιστικότητα του ελληνισμού φανέρωνε ο ενθουσιασμός της διασποράς.

Στις 6 Οκτωβρίου αποβιβάστηκαν στον Πειραιά 2400 Κρητικοί εθελοντές. Ήταν τα πρώτα τμήματα της κρητικής πολιτοφυλακής για τη δημιουργία της οποίας ο Βενιζέλος είχε κατηγορηθεί πριν από 10 χρόνια σαν προδότης.

Αλέξανδρος Παπαναστασίου

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου ήταν ένας από τους βουλευτές που εγκατέλειψαν τα κοινοβουλευτικά έδρανα για να πολεμήσουν.

Ο Εμμανουήλ Μπενάκης σε ηλικία 70 ετών δεν μπορούσε να καταταγεί ο ίδιος στο στρατό. Τα παιδιά του όμως Αντώνης και Αλέξανδρος εγκατέλειψαν τις επιχειρήσεις και την άνετη ζωή της Αλεξάνδρειας για να βρεθούν εθελοντές στην πρώτη γραμμή του μετώπου.

Αλλά και η οικογένειά του πρωθυπουργού είχε σπεύσει να δώσει πρώτη το παράδειγμα.

Ο μεγαλύτερος γιος ο Κυριάκος κατατάχθηκε εθελοντής και ο μικρότερος ο Σοφοκλής μαθητής ακόμα στη σχολή Ευελπίδων τοποθετήθηκε υπαξιωματικός σε μάχιμο Σύνταγμα.

Τη στιγμή του αποχωρισμού η οικογένεια συγκεντρώθηκε γύρω από το τραπέζι.

Βουρκωμένος ο Ελευθέριος Βενιζέλος σήκωσε το ποτήρι του και έκανε την ακόλουθη πρόποση:

Είστε τα μόνα τεκνά μου. Ως πατέρας σας εύχομαι να επανέλθετε σόοι και υγιής. Εάν όμως η ανάγκη της πατρίδας το καλέσει σας εύχομαι αν ποτέ επιστρέψετε να επιστρέψετε παρασημοφορημένοι υπό των εχθρικών σφαιρών.

Μερικές μέρες αργότερα χιλιάδες επίστρατοι συγκεντρωμένοι στο σιδηροδρομικό σταθμό θα αντικρίσουν τον Πρωθυπουργό να αγκαλιάζει και να φιλά τα δύο του αγόρια λίγο προτού επιβιβαστούν στο τρένο που αναχωρούσε για το μέτωπο.

Η κεραυνοβόλος δράση των βαλκανικών κρατών διευκολύνθηκε από την αναποφασιστικότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να επέμβουν και να αποτρέψουν τον πόλεμο. Στη διστακτικότητα αυτή των Δυνάμεων συνετέλεσαν και οι προβλέψεις έγκυρων εφημερίδων της Ευρώπης καθώς και στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων η μεγάλη πλειονότητα των οποίων ήταν βέβαιοι για τη νίκη των Τούρκων. Στις Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες οι αναλυτές με επιπολαιότητα υποβάθμισαν τις δυνατότητες των βαλκανικών στρατών υπερτιμώντας την αξία των τουρκικών. Κυρίως όμως δεν απέδιδαν σημασία στον πολεμικό ενθουσιασμό που είχε συνεγείρει τους βαλκανικούς λαούς και τους έκανε να ορμούν με ασυγκράτητο πάθος στη φωτιά του πολέμου για να απελευθερώσουν τους σκλαβωμένους αδερφούς τους.

Η συμμαχία μεταξύ λαών που μέχρι πρότινος μισούνταν θανάσιμα αποτέλεσε ένα σπουδαίο επίτευγμα που δεν στρεφόταν μόνο κατά της Τουρκίας.

Συγχρόνως εμπεριείχε στοιχεία αιφνιδιασμού και αμφισβήτησης του ρόλου των μεγάλων δυνάμεων στο βαλκανικό χώρο. Ήταν η πρώτη φορά που οι χώρες αυτές αρνούνταν εμπράκτως το πλέγμα προστασίας των Ευρώπη.

Αν η Βουλγαρία είχε τον πρώτο λόγο στο επίτευγμα αυτό ο πραγματικός αρχιτέκτονας του υπήρξε ο Βενιζέλος. Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός με ιπποτισμό το αναγνώρισε αμέσως.

Το πρωί της 5ης Οκτωβρίου το σύνολο των ναυτικών μονάδων της χώρας είχε καταπλεύσει στο Φάληρο. Οι αξιωματικοί παρατεταγμένοι στο κατάστρωμα του θωρηκτού Αβέρωφ περίμεναν την ηγεσία της χώρας. Τα μάτια όλων στράφηκαν στην πρύμνη του πλοίου όπου ο υπουργός ναυτικών παρέδωσε στο νέο αρχηγό του στόλου Παύλο Κουντουριώτη το βασιλικό διάταγμα της προαγωγής του σε υποναύαρχο.

Ο πρωθυπουργός σε μία αποστροφή του λόγου του είπε κάτι που έμεινε στην ιστορία:

Η πατρίς άξιοι από υμάς όχι απλώς να αποθάνητε υπέρ αυτής. Αυτό θα ήτο το ολιγότερον. Άξιοι να νικήσετε.

Ο Βενιζέλος είχε πλήρη επίγνωση της σημασίας της υπεροχής στη θάλασσα. Σε αυτό τον πόλεμο εάν ο ελληνικός στόλος δεν κυριαρχούσε απολύτως στο Αιγαίο η Ελλάδα ήταν καταδικασμένη να χάσει τα νησιά.

Εκτός αυτού οι συμμαχικοί στρατοί της Βουλγαρίας της Ελλάδας και της Σερβίας ήταν εξαιρετικά αμφίβολο αν θα μπορούσαν να νικήσουν στην περίπτωση που το σύνολο των τουρκικών δυνάμεων κατάφερνε να διεκπεραιωθεί μέσω θαλάσσης στη Θράκη.

Για αυτό ακριβώς το ελληνικό ναυτικό επωμίστηκε το βαρύ έργο να εμποδίσει τη μεταφορά του μεγάλου όγκου του τουρκικού στρατού που βρισκόταν στη Μικρά Ασία. Αν το πετύχαινε η Τουρκία θα ήταν αναγκασμένη να στηριχθεί μόνο σε μία σιδηροδρομική γραμμή εντελώς ανεπαρκή για τη μεταφορά των στρατευμάτων της από την Ασία στη Θράκη.

Ένα μεγάλο πλεονέκτημα του ελληνικού στόλου ήταν ο αρχηγός του. Τον Κουντουριώτη τον είχε επιλέξει προσωπικά ο Βενιζέλος παρά τις ικεσίες της βασίλισσας Όλγας να διορίσει στη θέση αυτή τον πρίγκιπα Γεώργιο. Ο Βενιζέλος έλαβε υπόψη του την τόλμη, την αποφασιστικότητα και τον θρύλο των Υδραίων ναυμάχων του 1821 που τον περιέβαλλε.

Απέναντι στην υπεροπλία των Τούρκων σε τεχνικά μέσα, εκτόπισμα και πυροβολικό η Ελλάδα εκείνη την ώρα μπορούσε να αντιτάξει τα υπέροχα πληρώματα της όπως τα χαρακτηρίζει ο Βενιζέλος, τη θαλασσινή της παράδοση και το θωρηκτό Αβέρωφ το οποίο ήταν το πιο σύγχρονο και ισχυρό πλοίο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα εκείνες τις κρίσιμες ώρες καλούνταν να επιλέξει μεταξύ της παλιάς κατευναστικής πολιτικής ή μιας νέας πιο ενεργητικής απέναντι στους προστάτες. Είναι αυτό ένα ερώτημα και για σήμερα;

Κάθε ανοχή η χρονοτριβή ισοδυναμούσε με ενταφιασμό των ζωτικών συμφερόντων του έθνους σε ολόκληρο το Αιγαίο. Το ρευστό σκηνικό όπως διαμορφωνόταν ταίριαζε στην ιδιοσυγκρασία του Βενιζέλου.

Ο Κουντουριώτης με μία αστραπιαία κίνηση κατέλαβε τη Λήμνο, εξουδετέρωσε την τουρκική φρουρά του νησιού και εγκατέστησε ναυτική βάση στο Μούδρο. Ξεκινούσε έτσι ο αποκλεισμός του τουρκικού στόλου στα Δαρδανέλια, ενέργεια που δεν είχε ιστορικό προηγούμενο. Η εμφάνιση των Ελλήνων στην είσοδο των Δαρδανελίων αποτέλεσε μία οδυνηρή έκπληξη για τις δυνάμεις προπάντων για την Αγγλία.

Το επόμενο βήμα αφορούσε την Κρήτη.

Στις 12 Οκτωβρίου εντελώς αιφνιδιαστικά στην προκυμαία των Χανίων αποβιβαζόταν ο πρώην πρωθυπουργός Στέφανος Δραγούμης ο οποίος αναλάμβανε τη γενική διοίκηση του νησιού. Το Λονδίνο περιορίστηκε να εκφράσει την έντονη δυσαρέσκεια του. Οι Άγγλοι τηρώντας εφεκτική στάση αποδέχτηκαν ως τετελεσμένο γεγονός την προσάρτηση της Κρήτης.

Δεν είχαν περάσει δέκα ημέρες από την έναρξη του πολέμου και η Ελλάδα έχει καταφέρει να κυριαρχήσει σε δύο από τα πλέον στρατηγικά σημεία των θαλάσσιων δρόμων.

Με την Κρήτη κρατούσε το κλειδί της ανατολικής Μεσογείου ενώ με τη Λήμνο απέκλειε τα στενά φυλακίζοντας τον Τουρκικό στόλο τον οποίων περίμενε ο Αβέρωφ αγκυροβολημένο ακριβώς στο στόμιο των Δαρδανελλίων.

Για το ελληνικό ναυτικό οι θάλασσες ήταν πλέον ελεύθερες. Μέχρι τις 12 Νοεμβρίου απελευθέρωσε τη Θάσο, την Ίμβρο, τον Άγιο Ευστράτιο, τη Σαμοθράκη, την Ικαρία, τη Λέσβο, τη Χίο. Επίσης σε έναν αγώνα δρόμου για να προλάβει τη Βουλγαρία κατέλαβε το Άγιον Όρος.

Στις 29 Σεπτεμβρίου μία σημαιοστολισμένη αμαξοστοιχία μετέφερε τον διάδοχο Κωνσταντίνο στο μέτωπο.

Τα πλήθη, η βασιλική οικογένεια, ο πρωθυπουργός και πολλοί επίσημοι ξεπροβόδισαν τον αρχηγό του Στρατού Θεσσαλίας που σε λίγες μέρες θα επωμιζόταν την ευθύνη της διεξαγωγής των χερσαίων επιχειρήσεων εναντίον των Τούρκων.

Δεν έγινε καμία επίσημη τελετή ούτε εκφωνήθηκαν λόγοι.

Η εικόνα του ηλικιωμένου βασιλιά που δακρυσμένος φιλούσε τον γιο του πρόδιδε συγκίνηση αλλά και αγωνία.

Ο ίδιος και ολόκληρη η Βασιλική οικογένεια που είχε περιτριγυρίσει τον διάδοχο γνώριζαν πολύ καλά ότι μία νέα αποτυχία όμοια με εκείνη του 1897 εκτός όλων των άλλων θα έφερνε το οριστικό τέλος της δυναστείας.

Στα μάτια του λαού ο Κωνσταντίνος δεν ήταν μόνο ο διάδοχος του θρόνου αλλά και ο συνεχιστής του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.

Ο Βενιζέλος είχε διαλέξει για τη θάλασσα του Κουντουριώτη, ένα πρόσωπο που συμβόλιζε το Ναυτικό Θρύλο του 1821 και για αρχιστράτηγο ένα μέλος της Βασιλικής οικογένειας το όνομα του οποίου ενσαρκώνει στη λαϊκή ψυχή τη Μεγάλη Ιδέα .

Λίγο προτού επιβιβαστεί στην αμαξοστοιχία ο Κωνσταντίνος παρέλαβε από τον Βενιζέλο μία εγγραφή διαταγή με την υπογραφή του. Με λακωνικές διατυπώσεις καθορίζει τη σχέση της πολιτικής με τη στρατιωτική ηγεσία κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Το έγγραφο άρχιζε με μία φράση η οποία υπενθύμιζε την ιεραρχική προτεραιότητα του πρωθυπουργού και Υπουργού στρατιωτικών απέναντι στον αρχιστράτηγο και κατέληγε με μία κατηγορηματική διαταγή παρακαλώ δε να με πληροφορείται άνευ αναβολής περί της πορείας των επιχειρήσεων και περί παντός συμβάντος άξιου ενδιαφέροντος.

Ο πρωθυπουργός ο οποίος είχε σχεδιάσει τον πόλεμο ήθελε να έχει και τον πολιτικό έλεγχο της διεξαγωγής του.

Αυτό ήταν το νόημα της εντολής η οποία έμελλε να δοκιμαστεί σκληρά επί του πεδίου της μάχης όταν οι επιχειρησιακοί σχεδιασμοί του επιτελείου θα έρχονταν σε αντίθεση με τον αντικειμενικό σκοπό, την έγκαιρη κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Ο ελληνικός στρατός όφειλε να αποδυθεί σε έναν αγώνα δρόμου για να προλάβει να είναι πρώτος πριν από το βουλγαρικό στη Θεσσαλονίκη.

Στις 8:30 το πρωί της 5ης Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός διέβη τα σύνορα και άρχισε να προχωρεί στο τουρκικό έδαφος. Ο μοναδικός συνοριακός σταθμός που πρόβαλε αντίσταση ήταν αυτός της Μελούνας. Έπειτα από μία αψιμαχία το σύμβολο της ήττας και της ντροπής του 1897 έπεσε στα ελληνικά χέρια.

Την επομένη τα ελληνικά τμήματα στην πεδιάδα της Ελασσόνας παρά τη σαφή υπεροχή τους αρκέστηκαν να εκδιώξουν απλώς τις αντίπαλες δυνάμεις οι οποίες διέφυγαν και οχυρώθηκαν στο Σαραντάπορο.

Είχε παρέλθει η 7η Οκτωβρίου και στην Αθήνα δεν είχε αναφερθεί πολεμικό γεγονός άξιο λόγου εκτός από κάποιες αψιμαχίες δευτερεύουσας σημασίας.

Τον Βενιζέλο ελάχιστα τον ενδιέφερε η αποστολή ενός τυπικού δελτίου συμβάντων. Εκείνο που επιδίωκε με την παρέμβασή του ήταν να υπενθυμίσει τη σχέση πολιτικής και Στρατιωτικής ηγεσίας και να ωθήσει τη δεύτερη σε ταχύτερη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.

Στις 9 Οκτωβρίου, στις 10 το πρωί άρχισε η επιχείρηση για την εκπόρθηση των στενών του Σαρανταπόρου.

Στις Σιδηρές Πύλες οι Έλληνες συνάντησαν σφοδρή αντίσταση και όταν έπεσε το σκοτάδι οι δύο αντίπαλοι διατηρούσαν τις θέσεις τους. Το πρωί της επομένης οι Τούρκοι μπροστά στον κίνδυνο κυκλωθούν από τον ελληνικό στρατό εγκατέλειψαν τις θέσεις τους αφήνοντας πίσω τους πολλούς νεκρούς, αιχμαλώτους, πολεμοφόδια ακόμα και τηλεβόλα ανέπαφο.

Είχαν αποφύγει όμως την περικύκλωση και την καταστροφή.

Η ευκαιρία έχει χαθεί. Η ελληνική πλευρά παρότι είχε σαφή υπέροχη- παρέταξε 60.000 άνδρες και 124 πυροβόλα έναντι 25 χιλιάδων ανδρών 42 πυροβόλων του αντιπάλου- έριξε όλο της το βάρος στην κατά μέτωπο επίθεση και απέτυχε στον πόλεμο των κινήσεων. Ο ελιγμός περικύκλωσης απαιτούσε τόλμη, αποφασιστικότητα και κεραυνοβόλα δράση. Αυτά όμως ήταν τα ασθενέστερα σημεία του ελληνικού επιτελείου το οποίο κάποιες στιγμές έχασε ακόμα και την επαφή με τους μαχόμενους σχηματισμούς.

Τελικά η ατυχής έμπνευση του στρατηγείου να απασχολήσει την ταξιαρχία ιππικού σε δευτερεύουσες επιχειρήσεις και η ατολμία του διοικητή της δεν της επέτρεψαν να καταλάβει εγκαίρως τη γέφυρα του Αλιάκμονα ώστε να αποκόψει τον όγκο του τουρκικού στρατού που υποχωρούσε προς την Κοζάνη.

Ειδάλλως οι Έλληνες από εκείνη την ημέρα αντί να πανηγυρίζουν, μόνο, την κατάληψη των Σερβίων- οι Τούρκοι εκτέλεσαν πριν τα εγκαταλείψουν 75 Έλληνες προκρίτους- θα μπορούσαν να επελάσουν προς τη Θεσσαλονίκη.

Η πρώτη πολεμική επιχείρηση ανύψωσε το ηθικό και δημιούργησε τις συνθήκες για την απελευθέρωση της Κεντρικής Μακεδονίας.

Ο Βενιζέλος ανυπομονούσε να πληροφορηθεί από τον αρχηγό του επιτελείου αν ο Στρατός μετά τα Σέρβια επρόκειτο να προελάσει αμέσως και προς ποια κατεύθυνση.

Η αόριστη απάντηση του Δαγκλή ήταν δηλωτική για τις διαθέσεις του αρχιστράτηγου και του επιτελείου. Δεν είχαν λάβει οριστική απόφαση προς ποια κατεύθυνση θα βάδιζε ο στρατός. Αυτό θα το έκαναν μετά την κατάληψη της Κοζάνης. Στην πραγματικότητα όμως το βλέμμα τους ήταν ήδη στραμμένο προς το Μοναστήρι για αυτό άλλωστε και η αναγνωριστική επιχείρηση του ιππικού θα γινόταν προς βορρά.

Εκτιμούσαν ότι αν οι τουρκικές δυνάμεις υποχωρούσαν προς το Μοναστήρι η ελληνική στρατιά όφειλε για να διασφαλίσει τα νώτα της να την καταδιώξει και κατόπιν να στραφεί προς τη Θεσσαλονίκη.

Αυτές ήταν οι προθέσεις του αρχιστράτηγου το βράδυ της 12ης Οκτωβρίου.

Είναι γνωστή η αντιδικία του Κωνσταντίνου και του Επιτελείου του με την κυβέρνηση μέχρι που παρενέβη ο ίδιος ο Βενιζέλος

Η ηγεσία του στρατεύματος αντιλαμβανόταν τον πόλεμο απλώς ως μια σύγκρουση μεταξύ δύο στρατών ενώ ο πρωθυπουργός έστρεφε το βλέμμα του προς το μεγάλο πολιτικό διακύβευμα που ήταν η Θεσσαλονίκη.

Ο διάδοχος σε τηλεγράφημά του προς τον Βενιζέλο ανακοίνωσε: «Ο στρατός δεν θα οδεύσει κατά της Θεσσαλονίκης. Εγώ έχω καθήκον να στραφώ κατά του Μοναστηρίου, εκτός αν μου το απαγορεύσετε».

Η απάντηση του Βενιζέλου ήταν: Σας το απαγορεύω.

‘Ετσι, για λίγες ώρες η Θεσσαλονίκη έγινε ελληνική.

Ο Β! ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ

Στα τέλη Νοεμβρίου οι Βαλκάνιοι σύμμαχοι νικούσαν σε όλα σχεδόν τα μέτωπα. Μόνο οι Έλληνες οι οποίοι είχαν αναχαιτιστεί για την ώρα έξω από τα Ιωάννινα, την κυρία πόλη της Ηπείρου, αρνούνταν να υπογράψουν τη γενική εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί στις αρχές Δεκεμβρίου.

Εκπρόσωποι των εμπολέμων και των μεγάλων δυνάμεων κλήθηκαν στο Λονδίνο για μία συνδιάσκεψη Ειρήνης. Για να μη μείνει απέξω, παρότι η χώρα του δεν είχε καταθέσει τα όπλα, ο Βενιζέλος πήρε το τρένο από τη Θεσσαλονίκη για το Παρίσι και έφτασε στο Λονδίνο στις 12 Δεκεμβρίου.

Αναμενόταν πως για μια ακόμη φορά το μέλλον της Ελλάδας  θα αποφασιζόταν σε κάποια πρωτεύουσα των μεγάλων δυνάμεων. Μέχρι τότε αυτό συνέβαινε πάντα. Τούτη τη φορά ο Βενιζέλος ήταν αποφασισμένος να συμμετάσχει ο ίδιος. Ήταν από τη φύση του καλός διαπραγματευτής.

Σε αυτή την περίπτωση τα πράγματα εξελίχθηκαν μάλλον διαφορετικά.

Ο πρώτος γύρος των συνομιλιών τον Δεκέμβριο του 1912 και τον Ιανουάριο του 1913 ήταν εξαρχής δύσκολος. Οι διαπραγματεύσεις εκτροχιάστηκαν μοιραία στις 23 Ιανουαρίου όταν στην Κωνσταντινούπολη οι εκδιωχθέντες νεότουρκοι ανέκτησαν τον έλεγχο με ένα αιματηρό αντιπραξικόπημα και αποκήρυξαν αμέσως τους όρους της ειρήνης που τους επιδόθηκαν από το Λονδίνο.

Ο Βενιζέλος θεώρησε ότι αυτό ήταν το σύνθημα για να επιστρέψει στην Ελλάδα. Δεν έφερε μαζί του τους όρους της ειρήνης αλλά κάτι δυνητικά πολύ πιο δελεαστικό και με μεγαλύτερη εμβέλεια.

Λίγες ημέρες μετά την άφιξη του στο Λονδίνο είχαν συστήσει τον Βενιζέλο το David Lloyd George τότε Υπουργό Οικονομικών ο οποίος αργότερα θα γινόταν πρωθυπουργός και στον πρώτο Λόρδο του ναυαρχείου Ουίνστον Τσώρτσιλ.

Σε μία σειρά ιδιωτικών συναντήσεων αναδείχθηκε η δυνατότητα μιας μελλοντικής συνεννόησης με τη Βρετανία και ίσως και με τη Γαλλία. Ήταν η πληρέστερη εκδοχή Συμμαχίας που είχε προτείνει πρώτος ο Μαυροκορδάτος στον υπουργό εξωτερικών Κάνινγκ σχεδόν 100 χρόνια νωρίτερα. Αυτή τη φορά ο ίδιος ο δημοκρατικά εκλεγμένος πρωθυπουργός της Ελλάδας έθεσε το ζήτημα. Ο Lloyd George εντυπωσιάστηκε.

«Είναι ένας σπουδαίος, πολύ σπουδαίος άνθρωπος» λέγεται ότι είπε μία ημέρα μετά την αναχώρηση του Βενιζέλου από το Λονδίνο.

Τα επόμενα δέκα χρόνια μεγάλο μέρος της εξωτερικής πολιτικής του Βενιζέλου θα στηριζόταν στις προοπτικές που είχαν σκιαγραφηθεί σε αυτές τις σημαντικές συζητήσεις στο Λονδίνο υπό τη σκιά της ατελέσφορης συνδιάσκεψης για την Ειρήνη στα Βαλκάνια.

Ο πόλεμος στα Βαλκάνια ήταν μία αποφασιστική νίκη των χριστιανικών κρατών. Όμως για πρώτη φορά στην ιστορία της περιοχής δεν θα υπήρχε κανένας μόνιμος διακανονισμός Ειρήνης τον οποίο θα επέβαλαν από τα επάνω Ευρωπαϊκές δυνάμεις παρότι προσπάθησαν   να τον επιβάλουν.

Ο δεύτερος έγινε μεταξύ των συμμάχων του Α! με αντίπαλο την Βουλγαρία η οποία έχασε πολλά από τα κέρδη της.

Η συνθήκη ειρήνης του Βουκουρεστίου καθόρισε τα νέα σύνορα.

Η ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. ΜΙΑ ΝΕΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ.  

Τα πρώτα 200 χρόνια ήταν, πράγματι, πολύ δύσκολα για τον ελληνισμό. Το 1922 έφτασε στο όραμά του αλλά δεν το εκπλήρωσε. Έφθασε σε στιγμές δόξας αλλά και ήττας και παρακμής. Άφησε εκτός ελληνικής πολιτείας τμήματα του ελληνισμού με χαρακτηριστικότερο τον κυπριακό ελληνισμό.

Η εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση του 1821 έμεινε ανολοκλήρωτη. Μια νέα στρατηγική χρειάζεται ο ελληνισμός για τα επόμενα 100 χρόνια. Θα μπορέσει να την βρει;

Η σημερινή εικόνα δεν δημιουργεί αισιοδοξία. Εδώ και πολλά χρόνια υπάρχει μια συρρίκνωση, εδαφική, πολιτική, πολιτισμική, χωρίς να απασχολεί σοβαρά κανέναν. Η τελευταία έκρηξη του ελληνισμού συνέβη το 1940. Από τότε, αν εξαιρέσει κανείς την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων το 1948, λόγω της συμμετοχής στον πόλεμο με τις νικήτριες δυνάμεις, υπάρχει μια προϊούσα παρακμή.

Η χαρακτηριστικότερη αδυναμία του σύγχρονου ελληνισμού είναι ότι δεν ξέρει τι θέλει. Και ότι οι ελίτ που διαμορφώνουν τις επιλογές του δεν ενδιαφέρονται να αναζητήσουν ένα νέο όραμα. Χωρίς οράματα δεν μπορεί να ζήσουν κοινωνίες.

Αυτήν την έλλειψη οράματος και ηγεσίας την αισθάνεται περισσότερο η κοινωνία από τις ηγετικές ομάδες. Γι αυτό και υπάρχει μια διάσταση, ένας διχασμός μεταξύ ηγεσίας και πολιτών. Ένας διχασμός που πολλές φορές αγγίζει και ανορθολογικά όρια.

1.-Παράλληλα με την οικονομική και πολιτισμική της ανάπτυξη η χώρα πρέπει να φροντίσει και την ασφάλειά της. Δεν είναι δεδομένη αυτή η ασφάλεια. Απειλείται από την Τουρκία. Όποιος πιστεύει πως με την Τουρκία μπορεί να συνδιαλλαγεί με ειρηνικούς όρους δεν έχει καταλάβει τίποτε από τη φύση του τουρκικού καθεστώτος.. Η Τουρκία δεν είναι μια σύγχρονη δημοκρατία όπως θα ήθελαν οι ελληνικές ηγεσίες. Η Τουρκία είναι ένα καθεστώς. Και ανεξαρτήτως ηγεσίας, εκείνο που προτάσσει είναι  η δύναμη.

Η Τουρκία, μάλιστα, ετεροπροσδιορίζεται σε σχέση με τον ελληνισμό όσο και αν θέλει να το κρύψει. Η Τουρκία υπάρχει ως το «άλλο», το αντίθετο του ελληνισμού. Αυτό πρέπει να γίνει συνείδηση στις ελληνικές ελίτ. Μπορεί να υπάρξει σύγκλιση σε πολλά ζητήματα με την Τουρκία, μπορεί οι δύο χώρες να συνεργαστούν στο μέλλον και να μειωθούν οι εντάσεις αλλά φιλικές σχέσεις Ελλάδα και Τουρκία δεν πρόκειται να αναπτύξουν ποτέ. Συνειδητά ή υποσυνείδητα διεκδικούν δυναμικά τον ίδιο χώρο και την ίδια παράδοση. Η Ελλάδα ένα μίγμα κλασικής εποχής και Βυζαντίου και η Τουρκία την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως διάδοχο του Βυζαντίου. Η αντίθεση αυτή δεν βρίσκεται στην καθημερινή ατζέντα αλλά διατρέχει υποσυνείδητες συμπεριφορές.

Αυτή η απειλή από την Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται, μόνο, με διπλωματία. Η Τουρκία σέβεται, μόνο, τη δύναμη της ισχύος. Η δημιουργία ισχυρών ενόπλων δυνάμεων, επιθετικά διατεταγμένων απέναντι στην Τουρκία και μιας πολιτικής ηγεσίας αποφασισμένης να τις χρησιμοποιήσει αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα του νέου ελληνισμού. Η καλύτερη αποτροπή είναι η αίσθηση του αντιπάλου πως θα ηττηθεί κατά κράτος αν επιδιώξει το απονενοημένο. Η ελληνική κοινωνία δεν αντέχει άλλο τους εξευτελισμούς.

Οι ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις είναι το πιο ισχυρό χαρτί στα χέρια μιας ικανής διπλωματίας. Η διπλωματική υπηρεσία δεν μπορεί να αποτελείται από φοβισμένους υπαλλήλους του κράτους. Πρέπει να αναβιώσουμε τις καλύτερες ιστορικές στιγμές της διπλωματικής ιστορίας. Και αυτό προϋποθέτει τη δημιουργία μιας ικανότατης υπηρεσίας από πρόσωπα που θα είναι ικανά και σεβαστά στην κρατική ιεραρχία.

2.-Μέσα στο πλαίσιο αυτής της αυτοδύναμης προστασίας, η Κύπρος κατέχει εξέχουσα θέση. Είναι το μόνο μέρος ενός πολυάριθμου και συνεκτικού ελληνισμού που βρίσκεται εκτός ελληνικής πολιτείας. Υπάρχει και η Βόρεια Ήπειρος αλλά είναι μια άλλη υπόθεση.

Ο βορειοηπειρωτικός ελληνισμός πρέπει να τύχει της προστασίας και των δικαιωμάτων που του αναγνωρίζονται διεθνώς.

3.-Ο τρίτος οραματικός άξονας είναι η ανάπτυξη. Η χώρα πρέπει να μπει στην επιστημονική και εκπαιδευτική πρωτοπορία. Μικρές κοινωνίες όπως η ελληνική δεν έχουν επιλογές μετριοκρατίας. Είναι κοινωνίες ανοικτές, ειρηνικές αλλά αγωνιζόμενες. Αν σταματήσουν τον αγώνα θα έχουν εκλείψει. Φαινόμενα διάλυσης των πανεπιστημίων, τα οποία πρέπει να βρεθούν στην παγκόσμια πρωτοπορία, είναι ανάγκη να περάσουν στην πρόσφατη ιστορία της χώρας. Όποιος θέλει να υλοποιήσει το αναρχικό του όραμα υπάρχουν δημοκρατικοί τρόποι να το κάνει. Αλλά όχι σε βάρος της Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Το σημαντικότερο όμως, είναι το συγκεντρωτικό κράτος που δημιουργήθηκε τα 200 αυτά χρόνια από την ηρωϊκή εξέγερση του 1821 να γίνει ελληνικό.

Η πολιτεία πρέπει να φροντίσει για την ισομερή ανάπτυξη όλων των γεωγραφικών διαμερισμάτων της χώρας. Η επαρχιακή αντίληψη του πολιτικού κατεστημένου ότι αναπτύσσεται μόνο η πρωτεύουσα και τα αποφάγια διαμοιράζονται στην λοιπή επικράτεια,   πρέπει να αναθεωρηθεί.

Προσωπικότητες που έλαμψαν διεθνώς πρέπει να ενθαρρυνθούν να προσφέρουν και στη χώρα και στις πόλεις που αποτελούν τη βάση τους. Ο ομογενειακός ελληνισμός έχει πολλές προσωπικότητες που μπορεί να βοηθήσουν. Και θέλουν να το κάνουν. Φτάνει οι ελίτ της χώρας να απαλλαγούν από τον επαρχιωτισμό τους.

Μου έκανε εντύπωση που το χωριό στο οποίο γεννήθηκε δεν κάλεσε ποτέ τον Βαγγέλη Παπαθανασίου να τον τιμήσει.

Οι πόλεις της χώρας να αναπτύξουν τη δική τους εξωστρέφεια και να ενθαρρυνθούν από την Πολιτεία. Όχι να υπονομεύονται.

4.- Ο εκδημοκρατισμός της Τουρκίας πρέπει να αποτελέσει ελληνικό στόχο. Οι Τούρκοι και η Τουρκία είναι ψευδεπίγραφες οντότητες. Οι Τούρκοι όταν δημιούργησαν την αυτοκρατορία τους ήταν μικρή μειονότητα. Οι βίαιοι εξισλαμισμοί και εκτουρκισμοί δημιούργησαν το σημερινό αυταρχικό μόρφωμα. Πρέπει να βοηθηθούν οι λαοί που συγκροτούν τη σημερινή Τουρκία να ενεργοποιήσουν την εθνική και πολιτισμική αίσθηση που έχουν κρυμμένη στο υποσυνείδητό τους. Τα ελληνικά, δημόσια μέσα ενημέρωσης μπορούν να βοηθήσουν στην κατεύθυνση αυτή ανοίγοντας δημοκρατικό διάλογο με την κοινωνία των πολιτών στις δύο χώρες. Η εικόνα της Ελλάδας ως μιας δημοκρατικής, ειρηνικής δύναμης στην περιοχή επιβάλλει την βοήθεια προς τους καταδιωκόμενους για τα φρονήματα και τις πεποιθήσεις τους τούρκους πολίτες.

5.-Στα Βαλκάνια η Ελλάδα πρέπει να περάσει την ηλικία της παιδικής της συμπεριφοράς. Είναι δύσκολο διότι διακυβεύονται συμφέροντα αλλά αναγκαίο. Η Ελλάδα για τις βαλκανικές χώρες μπορεί να αναδειχθεί σε ένα δημοκρατικό, ειρηνικό και αντιαυταρχικό πρότυπο, εναλλακτική επιλογή της πρότασης που προσφέρει στις χώρες η Τουρκία. Θέλουμε δεν θέλουμε αυτές είναι οι δύο αντιλήψεις στη βαλκανική χερσόνησο. Θέλει δουλειά, όμως, και να συγκροτηθεί συγκεκριμένα, και όχι ως αίσθηση, η ελληνική πρόταση και να διαδοθεί με ήπιο, ειρηνικό και αποδεκτό τρόπο.

6.-Σε συνεργασία με άλλες δυνάμεις της περιοχής ( Κύπρος, Ισραήλ και αραβικές χώρες) θα μπορούσε η Ελλάδα να συμμετάσχει σε μια υπόσταση με τα χαρακτηριστικά ήπιας περιφερειακής δύναμης. Αλλά για να μπορείς να αναπτύξεις ήπια πολιτική πρέπει να μπορείς να την υποστηρίξεις από ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.

7.-Η Ελλάδα δαπανά μεγάλα ποσά για την άμυνά της και πρέπει να συνεχίσει να το κάνει. Στις επιλογές ανάπτυξης οικονομικών τομέων η αμυντική βιομηχανία αναγκαστικά πρέπει να κατέχει υψηλή θέση ώστε μεγάλο μέρος των πόρων να ανακυκλώνεται εσωτερικά και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας.

8.-Θα μπορούσε να προσθέσει κανείς και άλλα πολλά. Αλλά όσα επισημάνθηκαν παραπάνω είναι μερικές επιλογές που δείχνουν ότι δεν μπορεί να σκεπτόμαστε με τον γραμμικό τρόπο που το κάναμε ως σήμερα.

Μπορεί όλα όσα αναφέρθηκαν να είναι ανεδαφικά. Αλλά, σίγουρα, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με τον ίδιο τρόπο που το κάναμε τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Ας αρχίσει ένας δημόσιος διάλογος. Τι θέλουμε, τέλος πάντων;

Ας διατυπωθούν προτάσεις. Ως τομές, όμως. Γιατί τα πρώτα 200 χρόνια ήταν μεν δύσκολα, διαμόρφωσαν το σημερινό κράτος αλλά για πολλούς, η ανολοκλήρωτη επανάσταση συνεχίζεται

 

 

 

ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΕΝΟΣ ΞΥΠΟΛΥΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑ  ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ, ΓΙΑ ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΦΟΡΑ, ΣΤΗΝ ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ !

8

Της Μαρίας Ν.Παπαδοπούλου

Οι ηγέτες των 9 μονίμων μελών του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Πακιστάν, Ιραν, Καζακστάν, Τατζικιστάν, Κυργιστάν και Ουζμπεικστάν) στην Σύνοδο Κορυφής 2022 στην Σαμαρκάνδη.

Στις 15/16 Σεπτεμβρίου 2022 ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) συνεδρίαζε στην Σαμαρκάνδη. (https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/uzbekistan-makes-formal-announcement-of-leaders-attending-sco-summit/articleshow/94122324.cms?from=mdr )

Στην Σύνοδο αυτή, που αυτή την φορά  θα λάμβανε χώρα στο  Ουζμπεκιστάν, η Τουρκία προσκλήθηκε να παραστεί από την Ρωσία. (https://bigasia.ru/en/content/news/politics/vladimir-putin-priglasil-prezidenta-turtsii-na-sammit-shos-v-uzbekistane/).

Στην Σύνοδο της Σαμαρκάνδης η Τουρκία εμφανίστηκε με την ιδιότητα της ως «Εταίρος Διαλόγου».

Ο ρόλος της αυτός , περισσότερο είναι προσχηματικός και επουσιώδης, δεδομένου ότι είναι ήσσονος σημασίας, ακόμα κι από αυτόν του ρόλου χωρών ως Παρατηρητή του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης.

Σήμερα, ρόλο Παρατηρητή στον Οργανισμό έχουν η Λευκορωσία, η Μογγολία και το Αφγανιστάν.

Το Ιράν εγκρίθηκε ως Μόνιμο μέλος του Οργανισμού και θα συμμετάσχει ως τέτοιο στις Συνόδους του από το 2023 και μετά.

Τα παραπάνω βεβαιώνονται και από το ίδιο το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας , που στην επίσημη ιστοσελίδα του (https://www.mfa.gov.tr/shanghai-cooperation-organization.en.mfa) μας ενημερώνει επιπρόσθετα ότι στις 23 Μαρτίου 2011, η Τουρκία υπέβαλε αίτηση για να λάβει το καθεστώς της εταιρικής σχέσης διαλόγου στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) , ο οποίος ενέκρινε την αίτηση της να γίνει Εταίρος Διαλόγου στη Σύνοδο Κορυφής των Αρχηγών Κρατών του, που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο της Κίνας στις 6-7 Ιουνίου 2012. Το δε, μνημόνιο που καθόριζε τις λεπτομέρειες συνεργασίας μεταξύ της Τουρκίας ως εταίρου διαλόγου και του SCO υπογράφηκε στις 26 Απριλίου 2013 στο Αλμάτι. Ενώ, η διαδικασία επικύρωσης του ολοκληρώθηκε με την έκδοση της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου της  Τουρκίας της 1ης Μαΐου 2017  που εγγράφηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Τουρκικής Κυβέρνησης στις 24.05.2017.

Ο Ερντογάν παρέα με τους υπόλοιπους ηγέτες του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, περιηγείται στα νεοκτιστα της Σαμαρκάνδης

Στην φετινή Σύνοδο, από ότι φαίνεται, σύμφωνα με το Anadolu (https://www.aa.com.tr/en/turkiye/turkish-president-holds-talks-with-other-leaders-at-sco-summit/2686427# ) τον περισσότερο χρόνο του ο Ερντογάν τον πέρασε να τριγυρνά στα νεόκτιστα της Σαμαρκάνδης και σε συνομιλίες, άνευ ουσίας και περιεχομένου, με τους υπόλοιπους ηγέτες που παρευρέθηκαν στην συνάντηση.

Αν εξαιρέσεις και μια – δυό φωτογραφίες , που έβγαλε για το prestige του , με τους υπόλοιπους ηγέτες του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, για να τις πουλήσει στο εσωτερικό της Τουρκίας  κατά τα άλλα ο καημός του Ρ.Τ.Ερντογάν που τον οδήγησε στην Σαμαρκάνδη ήταν άλλος, καθώς έπρεπε κατεπειγόντως στα αδιέξοδα, που ο ίδιος  δημιουργούσε κι έφερε την χώρα του, να βρεθεί άμεσα λύση.

Βλέπετε ο Ερντογάν , ασχέτως ποια εικόνα του προσπαθεί να προβάλλει προς τα έξω και ειδικά στο εσωτερικό του, κρύβοντας από τον λαό του την οικτρή  οικονομική κατάσταση  της Τουρκίας και το δυσοίωνο μέλλον της, στην πραγματικότητα  αυτή την φορά βρισκόταν σε εξαιρετικά δεινή θέση, όντας άσχημα στριμωγμένος.

Στην Σύνοδο αυτή ο Ερντογάν πήγαινε ελπίζοντας ότι θα καταφέρει να πείσει τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, η Ρωσία, μέσω Gazprom, να δεχθεί έκπτωση 25% στις τιμές των υδρογονανθράκων που εξάγει στην Τουρκία καθώς και πληρωμή μέρους του υπολοίπου οφειλόμενου ποσού σε τουρκικές λίρες. (https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-09-16/erdogan-wants-russian-help-economy-under-pressure-7357624.html  και  https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-09-16/erdogan-seeks-out-russian-help-for-economy-under-pressure?leadSource=uverify%20wall#xj4y7vzkg )

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν συμμετέχουν σε συνάντηση στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν, 16 Σεπτεμβρίου 2022. Sputnik/Alexander Demyanchuk/Pool via

Η Τουρκία είναι μια χώρα με σοβαρό ενεργειακό έλλειμμα. Δεν διαθέτει δικούς της υδρογονάνθρακες (φυσικό αέριο ή πετρέλαιο ) στο υπέδαφος της ή στον θαλάσσιο πυθμένα της. Είναι αναγκασμένη να  προμηθεύεται το σύνολο των υδρογονανθράκων που χρησιμοποιεί, αγοράζοντας τον από  τρίτες χώρες παραγωγούς .

Προμηθεύεται δε, την ενέργεια που εισάγει, από την Ρωσία , το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν και πρόσφατα από το Κατάρ . Οι εισαγωγές της από τις χώρες αυτές ανέρχονται σήμερα για την Τουρκία σε 45 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως  .

Επομένως η χώρα είναι απόλυτα εξαρτημένη από τρίτους ως προς την προμήθεια ενεργειακών πόρων.

Όταν, επί παραδείγματι, τον Ιανουάριο του 2022, παρουσιάστηκε τεχνικό πρόβλημα , που διήρκησε 10 ημέρες έως την επίλυση του, στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου που προμηθευόταν από το Ιράν, η Τουρκία βρέθηκε σε εξαιρετικά θέση (https://thearabweekly.com/turkey-orders-cuts-gas-use-40-flow-halted-iran ) καθώς  το 40% της ηλεκτρικής της ενέργειας το παρήγαγε από το φυσικό αέριο που προμηθευόταν από το Ιράν.  Η βλάβη αυτή την ανάγκασε, για όλο το διάστημα  μέχρι την επίλυση του τεχνικού προβλήματος από το Ιράν, να περιορίσει την τροφοδοσία στις μεγάλες βιομηχανίες της χώρας στο 60%, γεγονός που είχε μεγάλες συνέπειες στην παραγωγή τους και στις εξαγωγές της χώρας.

Συνθήκες όπως οι παγκόσμιες αυξήσεις των τιμών , τόσο των αγαθών , όσο και των υδρογονανθράκων δημιουργούν τεράστιο πρόβλημα στην Τουρκία ,καθώς πρέπει να τις αντιμετωπίσει με ένα τοπικό νόμισμα , όπως η τουρκική λίρα , που τα τελευταία χρόνια έχει δοκιμάσει δραματική πτώση της αξίας του κι υποτιμάται συνεχώς, υπερδιογκώνοντας έτι περαιτέρω το κόστος προμήθειας τους από την Τουρκία.

Ο Ερντογάν λοιπόν πηγαίνοντας στην Σαμαρκάνδη, ήλπιζε  ότι από τον σύμμαχο του Βλαντιμίρ Πούτιν θα λάμβανε μια χείρα βοηθείας και θα του παρέχονταν έκπτωση 25% στις προμήθειες ρωσικών υδρογονανθράκων , που θα τον βοηθούσαν να ισοφαρίσει με κάποιον τρόπο τις ζημίες που υφίσταται από τις αυξήσεις των τιμών στον τομέα της ενέργειας και την ταυτόχρονη πτώση της τουρκικής λίρας, ζητώντας επιπλέον από τον Πούτιν να δεχθεί η Τουρκία να πληρώνει σε τουρκικές λίρες, που ωστόσο  έχουν καταλήξει σχεδόν στην κατηγορία «σκουπίδια», ένα μέρος από το υπόλοιπο τίμημα που οφείλει στην Ρωσία  από την αγορά ενέργειας..

Αλλά από ότι αποδείχθηκε μετά την συνάντηση του με τον Ρώσο Πρόεδρο στην Σαμαρκάνδη ,ατυχώς για αυτόν, ήλπιζε επί ματαίω…

Ο Πούτιν κατά το κλείσιμο της Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, με τις δηλώσεις τους (https://www.themoscowtimes.com/2022/09/16/putin-says-no-hurry-to-finish-ukraine-military-campaign-a78817  και https://marketnews.com/commodities/turkey-putin-and-erdogan-discuss-energy-agreements-at-sco-meeting  και https://www.reuters.com/world/putin-25-russian-gas-supplies-turkey-will-be-paid-roubles-2022-09-16/ ) ενημέρωσε απαξάπαντες δημοσίως ότι στην ουσία η ενεργειακή συμφωνία. που εντέλει κλείσθηκε με την Τουρκία,  όχι μόνον δεν ικανοποιούσε τα ζητούμενα Ερντογάν, αλλά κι ότι το 25% της πληρωμής του τιμήματος αγοράς υδρογονανθράκων από την Τουρκία θα πληρώνοντας σε ρούβλια, χωρίς ρούβλι έκπτωση !

Eνώ για αποπληρωμή μέρους του υπολοίπου σε τουρκικές λίρες, ούτε καν έγινε λόγος!

Σημειωτέον ότι η Ρωσία παρείχε περίπου το 1/4 των εισαγωγών πετρελαίου της Τουρκίας και αντιπροσώπευε σχεδόν το 1/2 των αγορών φυσικού αερίου της το 2021 (https://ahvalnews.com/natural-gas/turkey-set-pay-25-percent-russian-gas-roubles-says-putin )

Nα τονισθεί δε ότι, μάλλον μετά το πάθημα στις αρχές του χρόνου από το Ιράν, η Τουρκία , για το έτος 2022 διπλασίασε τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου σύμφωνα με στοιχεία της Refinitiv Eikon.

Πιο συγκεκριμένα οι  εισαγωγές πετρελαίου της Τουρκίας από τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων των κλάσεων Urals και Siberian Light, ανέρχονταν κατά το πρώτο εξάμηνο 2022 πάνω από τα 200.000 βαρέλια  την ημέρα (bpd)  σε σύγκριση με τα μόλις 98.000  βαρέλια την ημέρα (bpd) που αφορούσαν την ίδια περίοδο του 2021 (https://www.reuters.com/business/energy/turkey-doubles-russian-oil-imports-filling-eu-void-2022-08-22/ ).

Αυτές οι αυξήσεις στην προμήθεια του ρωσικού φυσικού αερίου , αποτελούσαν συνέπεια των διευκολύνσεων της Τουρκίας προς την Ρωσία , που οδήγησαν σε σύσφιξη έτι περαιτέρω των μεταξύ τους δεσμών λόγω της μη συμμετοχής της  στις κυρώσεις που  επέβαλλαν τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ εις βάρος της Ρωσίας από την 24.2.2022, οπότε ξέσπασε ο Ρωσο-Ουκρανικός πόλεμος. (https://www.offshore-technology.com/comment/twitter-caner-can-turkey-increasing-natural-gas-storage-capacity/ ) .

Εκ των πραγμάτων λοιπόν, ο Ερντογάν , ύστερα από την ενεργειακή συμφωνία που του επέβαλλε ο Πούτιν στην συνάντηση τους στην Σαμαρκάνδη, καλείται πλέον να εξοφλήσει προς την Ρωσία το 75% των αυξημένων , μάλιστα, προμηθειών που λαμβάνει  από αυτήν, σε σκληρό νόμισμα, δηλαδή δολάριο ή ευρώ και το υπόλοιπο 25% σε ρούβλια !

Αν δεν τηρήσει την συμφωνία ο Ερντογάν και φανεί αφερέγγυος στον Πούτιν, αυτονόητο είναι ότι, θα κλείσουν οι Ρωσικές στρόφιγγες που προμηθεύουν την Τουρκία με το 1/4 των αναγκών της σε πετρέλαιο και με το 1/2 των αναγκών της σε φυσικό αέριο.

Εάν, λοιπόν, με την περίπτωση του Ιράν, που κάλυπτε το 16% των αναγκών της Τουρκίας σε φυσικό αέριο  το 2021  , εμφανίστηκε στις αρχές του 2022 δισεπίλυτο πρόβλημα, εξαιτίας αδυναμίας της παροχής αυτού του ποσοστού υδρογονανθράκων προς  την Τουρκία,  που την ανάγκασε, λόγω της έλλειψης του, να  ζητήσει από τους τουρκικούς σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας,  που χρησιμοποιούν ιρανικό φυσικό αέριο, να μειώσουν κατά 40% την παραγωγή τους σε ηλεκτρική ενέργεια, οδηγώντας σε υπολειτουργία την τουρκική βιομηχανία, εύκολα μπορούν να συναχθούν τα συμπεράσματα σχετικά  με το τι ακριβώς θα συμβεί στην Τουρκία εάν κλείσει το 50% των προμηθειών της σε φυσικό αέριο που προέρχεται από την Ρωσία και 25% σε πετρέλαιο.

Στην πραγματικότητα κατέβασμα του ενεργειακού διακόπτη στην Τουρκία συνεπάγεται ότι  οι Τούρκοι ιδιώτες καταναλωτές  κι η Τουρκική βιομηχανική αλυσίδα και μεταφορές, θα αρχίσουν να υπολειτουργούν έχοντας στην διάθεσή τους ηλεκτρικό ρεύμα για ελάχιστες ώρες την ημέρα, με τα νοικοκυριά να παγώνουν και να βρίσκονται το μεγαλύτερο διάστημα του ημερονυχτίου στο σκοτάδι.

Στο εσωτερικό δε της χώρας, η κατάσταση θα μεταφράζονταν σε μια εικόνα όπου σπίτια δεν θα έχουν θέρμανση, αντλίες βενζινάδικων θα παραμένουν άδειες, δημόσιες υπηρεσίες δεν θα λειτουργούν , φωτεινοί σηματοδότες θα βρίσκονται εκτός λειτουργίας, μεταφορές κι αεροδρόμια θα υπολειτουργούν , ενώ εργοστάσια και βιοτεχνίες θα κατεβάζουν ρολά. Γενικά οι τιμές αγοράς αγαθών θα εξακοντιστούν στα ύψη καθιστώντας τα εντελώς απλησίαστα για τον μέσο Τούρκο πολίτη, που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρό ζήτημα επιβίωσης, ενώ εξίσου ανεξέλεγκτα θα αυξάνονται τα ποσοστά της ανεργίας μέσα στην χώρα.

Αντίστοιχες συνθήκες με την σειρά τους θα οδηγήσουν σε  καταστάσεις που  θα ωθήσουν σε αναταραχή και το πιο πιθανόν  θα προκαλέσουν, απροσδιόριστης σήμερα έκτασης, αντιδράσεις στον Τουρκικό πληθυσμό. Επιπλέον θα  σημαίνουν κάθετη πτώση της τουρκικής βιομηχανικής παραγωγής και δραματική μείωση των τουρκικών εξαγωγών , μεταφορών κλπ συμπαρασύροντας σε αθέτηση συμβατικών της υποχρεώσεων  την χώρα  ή διαφορετικά σε εκπρόθεσμη εκτέλεση συμφωνιών, που θα καταστήσουν την Τουρκία εντελώς αφερέγγυα διεθνώς κι υπόχρεη σε τεράστια ποσά αποζημιώσεων προς τρίτους-πελάτες της

Σε μια περίοδο που ο Ερντογάν τυπώνει συνεχώς πληθωριστικό χρήμα για να ανταπεξέλθει  κι η χώρα του βαδίζει προς τις εκλογές, με συνέπεια να κρίνεται το μέλλον του ίδιου και του συστήματος του ως ήδη θνησιγενές, οι επιπτώσεις  πλέον  σε όλα τα επίπεδα της ζωής στην Τουρκία, λόγω ενός ενδεχόμενου ελλείματος ενέργειας που θα παρουσιαστεί εντός αυτής,  θα είναι κυριολεκτικά τραγικές κι οδυνηρές, ώστε εύκολα  πλέον μπορεί να φανταστεί κανείς, η άρνηση Πούτιν στην Σαρμακάνδη στην πρόταση Ερντογάν περί εκπτώσεων , μπροστά σε ποιο και τι είδους εφιαλτικό σενάριο έφερε τον Τούρκο Πρόεδρο.

 

O υπό κατασκευή τουρκικός σταθμός στο Ακουγιού

Σημειωτέον ότι η Τουρκία, στην προσπάθεια της να απεξαρτηθεί από την προμήθεια υδρογονανθράκων , που προμηθεύεται από τρίτες χώρες παραγωγούς, προχώρησε για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών στην κατασκευή του Πυρηνικού Σταθμού στο Άκουγιου (https://globuc.com/news/turkey-targets-nuclear-and-local-gas-to-reduce-energy-imports/ ) κι επιπλέον προσπαθεί να κατασκευάσει αποθηκευτικούς χώρους που θα της επιτρέπουν να καλύψει το 20% των υδρογονανθράκων που σήμερα προμηθεύεται από τρίτους.

Ωστόσο και σε αυτήν την περίπτωση η Τουρκία είναι εξαρτημένη από την Ρωσία καθώς η τελευταία, διαθέτοντας την τεχνογνωσία, έχει αναλάβει την κατασκευή και λειτουργία του Πυρηνικού Σταθμού στο Άκουγιου, ενώ εάν αποφασίσει να κλείσει τις στρόφιγγες των υδρογονανθράκων της που προμηθεύεται η Τουρκία,  προσωπικά δεν βλέπω πως η Τουρκία θα γεμίσει τις αποθήκες φυσικού αερίου   που  κατασκευάζει ώστε να εξασφαλίσει, για τις πρώτες έστω ανάγκες της στοιχειώδη αποθέματα.

Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται, είναι εάν ο Ερντογάν, διαθέτει σήμερα τα ποσά εκείνα που θα εκπληρώσουν τις συμβατικές υποχρεώσεις (με πληρωμή σε δολάριο/ευρώ και ρούβλια) της Τουρκίας προς την Ρωσία για την ενέργεια (υδρογονάνθρακες) που προμηθεύεται από αυτήν.

Από ότι έδειξαν οι εξελίξεις, μάλλον δεν τα διαθέτει…

Ο Ερντογάν με την σύζυγο του, κατά την αποχώρηση του το πρωϊ της 17ης Σεπτεμβρίου 2022 από την Σαμαμαρκάνδη.

Έτσι, θέλοντας και μη ο δυστυχής γέρων , τελειώνοντας η Σύνοδος  15/16 Σεπτεμβρίου 2022 του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, με την πουτινική χυλόπιτα ανά χείρας, πήρε το  πρωί της επόμενης ημέρας , 17ης Σεπτεμβρίου 2022, νωρίς ,νωρίς  το αεροπλάνο του και μαζί με την πολυπληθή κουστωδία του, από Υπουργούς, Υφυπουργούς, Αρχηγούς μυστικών υπηρεσιών, Συμβουλάτορες, σωματοφύλακες και τούρκους επιχειρηματίες,  που είχε μεταφέρει για το ονόρε του στην Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν  και μετακινώντας την άμεσα. κατευθύνθηκε προς την Νέα Υόρκη, χωρίς καν στάση μετεπιβίβασης για να ξαποστάσουν έστω και λίγο στην Τουρκία !

Νέα Υόρκη- Σέντραλ Πάρκ, 19.9.2022

Από την επόμενη δε, ημέρα, έρημος και μόνος, σουλατσάριζε στο Σέντραλ Πάρκ, ξεκινώντας αντικαπνιστική εκστρατεία με θύματα τους ανίδεους Νεοϋορκέζους jokers και λοιπούς περιπατητές που έκπληκτοι τον συναντούσαν αναπάντεχα μπροστά τους , μέσα στο πάρκο , διασκεδάζοντας, με αυτόν τον τρόπο, τον πόνο του έως ότου οι υπόλοιποι σοβαροί ηγέτες επιστρέψουν από το Λονδίνο κι από την κηδεία της εκλιπούσης βασίλισσας Ελισάβετ Β’, όπου προτίμησαν να παρευρίσκονται. ( https://yetkinreport.com/en/2022/09/18/erdogan-is-in-new-york-the-world-leaders-are-in-london/)

Να σημειωθεί ότι τον ίδιο τον Ερντογάν, με  τα οχήματα και την κουστωδία του, δεν τον δέχθηκαν στο Λονδίνο, γιατί δεν τους χωρούσε κανένα Βρετανικό αεροδρόμιο!

Εκεί, λοιπόν στην Νέα Υόρκη από τις 13 Σεπτεμβρίου 2022 μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου 2022 θα διεξαγόταν η 77η Σύνοδος Κορυφής του ΟΗΕ (https://www.un.org/en/ga/77/meetings/ ) κι ο Ερντογάν αποβιβάστηκε

από το αεροπλάνο του με την ελπίδα ότι εάν με την ομιλία του  στον ΟΗΕ απειλήσει πως στην απελπισία  του  απάνω είναι ικανός να τα κάνει λαμπόγυαλο στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Ν/Α Πτέρυγα του ΝΑΤΟ , κάποιος θα βρεθεί τέλος πάντων για να τον βοηθήσει και να ενδιαφερθεί να τον ηρεμήσει ανακουφίζοντας τον από τον πόνο του. Ενώ ενδόμυχα διακατεχόταν από την κρυφή προσδοκία πως αυτός που εντέλει θα τσιμπούσε και θα ήταν πρόθυμος να αποσυμφορήσει με τις ενέργειες του την όλη κατάσταση εξαερώντας την, ίσως και να ήταν  ακόμα κι αυτός ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζοε Μπάϊντεν.

Άλλωστε, ακόμα διακατεχόταν ο Ερντογάν από την ψευδαίσθηση, πως παρόλες τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε, όλοι κατά βάθος τον εκλάμβαναν ως «μεγάλο παίκτη διεθνούς εμβέλειας»,  όπως τον διαβεβαίωνε –κοιμίζονταν τον- ο προηγούμενος Αμερικάνος Πρόεδρος.

Παρόλα αυτά  και φέτος , όπως και πέρσι , ο κύριος Μπάιντεν, απαξίωσε να τον συναντήσει…

Και κάπως έτσι, μ’αυτά και μ’αυτά, κραδαίνοντας φωτογραφίες, που αποσκοπούσαν στην συναισθηματική φόρτιση του κοινού του, ο Ρ.Τ.Ερντογάν ανέβηκε τα σκαλιά του βήματος στον ΟΗΕ στις 20.9.2022 (https://gadebate.un.org/en/77/t%C3%BCrkiye ) επιχειρώντας μια άνευ ορίων κατασυκοφάντηση της Ελλάδας, που την ακούσαμε όλοι, χωρίς να ενδιαφέρεται για τα ψέματα που έλεγε, καθώς αυτά στόχευαν στην δική του πολιτική επιβίωση και στην διάσωση της χώρας του από τα αδιέξοδα που ο ίδιος με τις πολιτικές του επιλογές του την έχει φέρει.

Ο σκοπός , λένε, αγιάζει τα μέσα .

Ο παροξυσμός του, που πήγαζε από τον ισανάλογο βαθμό της απελπισίας στην οποία τον είχε φέρει η άρνηση Πούτιν στην Σαρμακάνδη, οδηγούσε  τον Ερντογάν  σε έναν λυσσαλέο , στο  μυαλό του και μόνον, εκβιασμό τον οποίο θεώρησε ως ευκαιρία για να μεταφέρει στους Δυτικούς, μέσω του ακροατηρίου του στον ΟΗΕ.

Λήψη του ΟΗΕ με τον Ερντογάν να μιλά στο βήμα του και να εξαπολύει συκοφαντικούς μύδρους  κατά της Ελλάδας

Για να ακριβολογούμε όμως και να είμαστε δίκαιοι , ότι θα έπιανε ο εκβιασμός του, δεν ήταν μόνον στο δικό του φαντασιακό υπόβαθρο, αλλά και στο μυαλό κάποιων, ελάχιστων μεν, ωστόσο ψαρωμένων δε (*στην καλύτερη για αυτούς περίπτωση των κρίσεων) Ελλήνων , καθώς και Τούρκων οπαδών του..

Η συνταγή του εκβιασμού, είχε ως προαπαιτούμενο συστατικό επιτυχίας της, για τον Τούρκο Πρόεδρο, όλο το πολεμικό κλίμα που καλλιέργησε κι εισπράξαμε εδώ στην Ελλάδα από την ομιλία του στον ΟΗΕ.

Όπως άλλωστε είχε πει κάποτε κι ο Οττο Φον Βισμαρκ, , η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση…

Το περιεχόμενο του εκβιασμού του, που μόνον ως προκάλυμμα  είχε να εμφανίσει την Τουρκία και τον ηγέτης της ως δήθεν αμυνόμενους έναντι της χώρας μας, στην ουσία υπέκρυπτε πίσω του το μήνυμα που εξέπεμπε διεθνώς ο Ερντογάν από τον βήμα του ΟΗΕ πως, στο αδιέξοδο που είχε φτάσει, ήταν ικανός να τα παίξει πλέον όλα για όλα ,  ρίχνοντας σε ένα απίστευτο αιματοκύλισμα το Αιγαίο κι όλη την Ν/Α πτέρυγα του ΝΑΤΟ  οδηγώντας την στην απόλυτη κατάρρευση, εφόσον δεν έβρισκε πρόθυμα αυτιά ανάμεσα στους δυτικούς «συμμάχους» του να τον ακούσουν και να του λύσουν το απίστευτο ενεργειακό πρόβλημα, που αντιμετώπιζε και στο οποίο ενώπιον τον είχε φέρει η άρνηση του Βλαδίμηρου Πούτιν.

Την άρνηση αυτή  ο τελευταίος είχε φροντίσει, μάλιστα, αριστοτεχνικά να την μεταφέρει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, κοινοποιώντας την πανταχόθεν με τις δημόσιες δηλώσεις του από την Σαμαρκάνδη.

Φρούδες ελπίδες Ερντογάν !

Το κρίσιμο ερώτημα ήταν και παραμένει, μέχρι  αυτήν την στιγμή, εάν η Τουρκία έχει στην διάθεσή της να δαπανήσει τα αναγκαία κεφάλαια για να ανταπεξέλθει σε έναν πόλεμο με την Ελλάδα?

Αντέχει  το κόστος ενός αντίστοιχου πολέμου ο οικονομικός προϋπολογισμός της Τουρκίας  ?

Σκεφτόταν άραγε πράγματι σοβαρά ο Ερντογάν να συγκαλύψει τις δικές του ευθύνες για το ενεργειακό έλλειμμα ενώπιον του οποίου υπήρχε ο κίνδυνος σύντομα να βρεθεί αντιμέτωπη η χώρα του, επιρρίπτοντας το στις συνέπειες ενός πολέμου της Τουρκίας με την Ελλάδα ?

Η λογική υπαγορεύει ότι είτε προχωρούσε ποτέ σε μια στρατιωτική σύγκρουση με την Ελλάδα , είτε όχι, το ενεργειακό έλλειμμα που θα αντιμετώπιζε η Τουρκία, θα βρίσκονταν  πάντοτε εκεί, ενώπιον του, παρόν. Δεν επιλύονταν.

Οι Τούρκοι, είτε έτσι, είτε αλλιώς, θα έριχναν το βάρος της ευθύνης για το κατάντημα της χώρας τους ούτως ή άλλως στις πολιτικές αποφάσεις του Ερντογάν.

Στην μεν  πρώτη περίπτωση θα τον κατηγορούσαν για το ενεργειακό έλλειμμα της Τουρκίας επιρρίπτοντας το στις πολιτικές του  αποφάσεις που επένδυαν  τόσο καιρό στον Βλαδίμηρο Πούτιν ο οποίος βρήκε τα περιθώρια να εξαρτήσει ενεργειακά την Τουρκία από την Ρωσία  καθιστώντας την υποχείριο της.

Στην δε δεύτερη περίπτωση, θα του έριχναν την ευθύνη της απόφασης  να ξεκινήσει έναν πόλεμο με την Ελλάδα, ο οποίος για το κόστος της  τροφοδοσίας και της διεκπεραίωσης του άφησε ολόκληρη την Τουρκία παγωμένη στο σκοτάδι.

Από μια άποψη, εδώ που τα λέμε, είχε δίκιο ο Ερντογάν, που απειλούσε πως θα μας έρθει βράδυ.

Για αυτόν δεν υπήρχε επόμενη ημέρα….

Είναι αλήθεια ότι αυτές τις συνθήκες και τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες εξακόντιζε ο Ερντογάν του εκβιασμούς του, μπορεί να μην μας τις ανέλυσαν λεπτομερώς εδώ στην Ελλάδα και να μην μας διαφώτισαν σχετικά, επενδύοντας τα πολιτικά κόμματα και τα παρακολουθήματα τους ΜΜΕ στην συσπείρωση που επέφεραν οι πολεμικές ιαχές Ερντογάν στο εγχώριο εκλογικό τους ακροατήριο.

Ωστόσο κάποιοι άλλοι, από ότι φαίνεται τις μέτρησαν ορθολογιστικά κι έκριναν ρεαλιστικά τι ήθελε στην ουσία να τους διαμηνύσει ο Ερντογάν από το βήμα του ΟΗΕ…

Γιατί φαντάζομαι δεν ήταν δύσκολο σε κάποιους πιο ψύχραιμους να υπολογίσουν ότι εάν ο Πούτιν έκλεινε την πόρτα στις ενεργειακές προμήθειες κι ανάγκες της Τουρκίας του Ερντογάν, τότε οι μόνες λύσεις που απέμεναν στον τελευταίο για άμεση ανεύρεση πηγών ενέργειας εντοπίζονταν στην Ελλάδα, την Κύπρο και στην Λιβύη.

Στις δύο πρώτες περιπτώσεις, δηλαδή της Ελλάδας και της Κύπρου, ο Ερντογάν θα έπρεπε να διεξάγει έναν πολυέξοδο για την Τουρκία πόλεμο που αμφίβολο εάν ανταπεξερχόταν σε αυτόν το βαλάντιο της χώρας του. Η δε προοπτική ειδικά ενός  αντίστοιχου πολέμου, εκτός από τα αμφίβολα, για την Τουρκία αποτελέσματα της, συν τοις άλλοις θα τον έφερνε σε ακόμα μεγαλύτερη απόσταση κι αντίθεση από τους Δυτικούς- Νατοϊκούς συμμάχους του, που επιχειρούσε, μέσω του εκβιασμού του , να προσεγγίσει και να πείσει να του βρουν κάποια λύση.

Στην τρίτη περίπτωση, δηλαδή της Λιβύης, τα πράγματα , όπως ήδη είχαν διαμορφωθεί από τον Δεκέμβριο του 2019, ήταν πολύ πιο εύκολα και προσβάσιμα για την Τουρκία…

Επομένως το μόνον που έπρεπε να γίνει, για να  λάβουν σύντομα την απάντηση τους οι εκβιασμοί Ερντογάν από το βήμα του ΟΗΕ, ήταν  να τεθεί σε αυτόν ένα δίλημμα.

Και μάλιστα ένα δίλημμα, που θα περιόριζε δραματικά τα χρονικά περιθώρια του να επιλέξει λύση και να δώσει απαντήσεις.

Μολαταύτα, η όποια απάντηση κι η όποια επιλογή  του Ερντογάν στο δίλημμα , δεν επρόκειτο κι ούτε προορισμό της είχε να τον ανακουφίσει από τις πιέσεις.

Αντίθετα θα συνέχιζε να τον συντηρεί υπόλογο, έκνομο και με την πλάτη στον τοίχο, με αντάλλαγμα μια μικρή πίστωση χρόνου..

Κι ούτε  ήταν δύσκολο σε κάποιους να προβλέψουν, μέσω μιας  βάσιμης πιθανολόγησης ποια θα ήταν η τελική επιλογή κι η απάντηση Ερντογάν στο δίλημμα που επέκειτο άμεσα  να του θέσουν…

Στις 22.10.2022 στο περιθώριο  της 77ης Συνδιάσκεψης του ΟΗΕ, 5 Δυτικές Δυνάμεις, συγκεκριμένα  ΗΠΑ , Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία κι Ηνωμένο Βασίλειο συναντήθηκαν για να αποφασίσουν τι θα πράξουν με την Λιβύη .

Συγχρόνως, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, μέσω της απόφασης τους αυτής θα μετρούσαν την Τουρκία του Ερντογάν κατά πόσον ήταν πράγματι ετοιμοπόλεμη – όπως ο Ερντογάν διακήρυσσε από το βήμα του ΟΗΕ- να στραφεί άμεσα και να ξεκινήσει  πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον είτε της Ελλάδας, είτε της Κύπρου.

Εάν δεν ήταν, τότε η μόνη διέξοδος της Τουρκίας του Ερντογάν , θα ήταν η Λιβύη.

Η κοινή δήλωση των 5 Δυνάμεων , όπως αναρτήθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις 23.9.2022 (https://www.state.gov/joint-statement-on-the-situation-in-libya-4/ ) αλλά και όλων των λοιπών Δυνάμεων, περιόριζε τα περιθώρια των πιθανών αντιδράσεων της Τουρκίας, σε στενά περιορισμένα χρονικά όρια.

Τόσα χρονικά όρια , όσα ο νεοδιορισθείς Abdoulaye Bathily ως Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, θα χρειαζόταν για να μεταβεί άμεσα στην Λιβύη ώστε να προωθήσει την πολιτική σταθερότητα και τη συμφιλίωση μεταξύ των Λίβυων, με στόχο την κατάπαυση του πυρός και  την δημιουργία συνταγματικής βάσης, δηλαδή νέας μεταβατικής κυβέρνησης, που θα  επικεντρωθεί στην προετοιμασία, το συντομότερο δυνατόν,  ελεύθερων, δίκαιων και χωρίς αποκλεισμούς  Προεδρικών και Κοινιβουλευτικών εκλογών τα αποτελέσματα των οποίων θα οδηγήσουν την χώρα  σε διαφανή πλέον διαχείριση των εσόδων από  τους φυσικούς της πόρους.

Η κίνηση αυτή των 5 συνεπάγονταν ότι πολύ σύντομα θα έκλεινε για την Τουρκία κι η πόρτα της Λιβύης , καθώς με βεβαιότητα θα ξεριζώνονταν από τον έλεγχο της Λιβύης όλα τα πιόνια που είχε στήσει εκεί ο Ερντογάν τόσο καιρό για να του κάνουν τα θελήματα, με πρώτο και καλύτερο τον Αμπντέλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, που αντιποιούνταν πλέον καταχρηστικά την θέση του δήθεν Πρωθυπουργού της δήθεν Κυβέρνησης  της δήθεν Ενότητας της Λιβύης.

Αμπντέλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά

Συγκεκριμένα ο Αμπντούλ Χαμίν Ντμπεϊμπά  , ένας Τουρκολίβυος επιχειρηματίας , με καταγωγή από την Μισράτα και πρώην συνεργάτης του έκπτωτου ηγεμόνα Μουαμάρ Καντάφι , ανέλαβε την 15.3.2021 τα δοτά από τον ΟΗΕ καθήκοντα του Πρωθυπουργού της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης , κι ως μη εκλεγμένος από τον Λιβυκό λαό, εξουσιοδοτήθηκε να συγκροτήσει κυβέρνηση η οποία θα προετοίμαζε την Λιβύη για τις εθνικές εκλογές ανάδειξης νόμιμου Λιβυκού Κοινοβουλίου που η ημερομηνία διεξαγωγής τους ορίστηκε για την 24.12.2021 (https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/abdul-hamid-dbeibah-who-is-libyas-new-prime-minister ).

Ο διορισμός Ντμπεϊμπά από τον ΟΗΕ έγινε με τους όρους, αυτός ως μεταβατικός πρωθυπουργός, να μην συμμετέχει ως υποψήφιος  στις προγραμματισμένες εκλογές του Δεκεμβρίου 2021 και να μην υπογράψει καμία διεθνή συμφωνία η οποία θα ήταν δεσμευτική για την νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση που θα προέκυπτε από τις εκλογές της 24ης Δεκεμβρίου 2021, δημιουργώντας της τετελεσμένα κι αλλοιώνοντας με τις ενέργειες του την κατάσταση που παρέλαβε αυτός στον χρόνο του διορισμού του.

Η ανάθεση πρωθυπουργικών καθηκόντων στον Ντμπεϊμπά , αντιμετωπίστηκε εξ αρχής με επιφυλακτικότητα  από τις υπόλοιπες  πολιτικές παρατάξεις και φυλές της Λιβύης καθώς ήταν ήδη γνωστός στον λαό του  ως ο επικεφαλής της λιβυκής εταιρείας επενδύσεων και ανάπτυξης την εποχή  Καντάφι,   που ενεπλάκη σε διαφθορά, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, χρηματοδότηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας κι εξαγορά ψήφων.

Επιπλέον όλοι γνώριζαν ότι ο Ντμπεϊμπά ήταν ένας κοινός παραχαράκτης καθώς ψευδώς ισχυριζόταν στο παρελθόν ότι είχε μεταπτυχιακό δίπλωμα πολιτικού μηχανικού από το 1992 του Πανεπιστημίου του Τορόντο, κάτι που το Καναδικό Πανεπιστήμιο το διέψευσε κατά ρητό και κατηγορηματικό τρόπο. (https://en.218tv.net/2021/12/23/toronto-university-denies-that-dbeibeh-has-obtained-a-certificate-from-its-faculties/ ) . Σύμφωνα δε, με τον εκλογικό νόμο της Λιβύης, οι υποψήφιοι απαιτείται να έχουν  πανεπιστημιακό δίπλωμα από διαπιστευμένο πανεπιστήμιο (https://www.lapresse.ca/international/afrique/2021-12-21/libye/une-presidentielle-a-haut-risque-fait-des-vagues-jusqu-au-canada.php ) . Ετσι, όταν ο Ντμπεϊμπά επιχείρησε να θέσει , παράνομα κι υπερβαίνοντας την εντολή που του είχε δοθεί από τον  ΟΗΕ, υποψηφιότητα στις εκλογές της 24.12.2021, το πράγμα οδηγήθηκε στα δικαστήρια .

O Nτμπεϊμπά , σε μια από την πολλές μεταβάσεις του στην Τουρκία και συγκεκριμένα στην τελευταία 3.9.2022 φωτογραφίζεται με τον Τούρκο Πρόεδρο.

Πάντως στην πορεία από τότε που του ανατέθηκαν καθήκοντα, ο Ντμπεϊμπά γρήγορα έδειξε τα φιλοτουρκικά του αισθήματα κι άρχισε να δέχεται εντολές από την Τουρκική ηγεσία (https://www.libyaobserver.ly/news/dbeibah-invites-erdogan-attend-libyan-turkish-forum-they-discuss-relations-istanbul ) , παραβιάζοντας , εξ αντικειμένου, τους όρους του διορισμού του από τον ΟΗΕ. Ενώ κατόπιν δεν οδήγησε την Λιβύη, όπως όφειλε κι είχε την εντολή από τον ΟΗΕ,  την  24.12.2022 σε κοινοβουλευτικές εκλογές , με αποτέλεσμα να έχει χάσει κάθε νομιμοποιητικό έρεισμα τόσο στην πλειοψηφία του Λιβυκού λαού , όσο και στον ΟΗΕ, που εντέλει δεν ανανέωσε την εντολή  του προς τον Ντμπεϊμπά, για την συνέχιση της προετοιμασίας από την κυβέρνηση του των διαδικασιών για την διενέργεια εκλογών Λιβυκού Κοινοβουλίου .

Έκτοτε ο ίδιος  ο Ντμπεϊμπά αντιποιείται πια, χωρίς νόμιμη πλέον αιτία, το δικαίωμα του Πρωθυπουργού της Λιβύης μέχρι  και σήμερα, διατηρώντας πραξικοπηματικά μία κυβέρνηση που εξακολουθεί να την ονομάζει Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, συμπεριφερόμενος ως ένας ακόμα Λίβυος δικτατορίσκος, ανάμεσα στους πολλούς που γεύτηκε στο παρελθόν της η πολύπαθη χώρα.

Στην πραγματικότητα , όσον αφορά τον Ντμπεϊμπά, δεν πρόκειται για τίποτα παραπάνω από ένα πιόνι της Τουρκίας που δεν ανταποκρίνεται στην θέληση του συντριπτικού ποσοστού του Λιβυκού λαού και σκοπό του είχε μέχρι και πρόσφατα να μπλοκάρει την διενέργεια κοινοβουλευτικών εκλογών που θα αναδείξουν την νέα νόμιμη κυβέρνηση της Λιβύης, η οποία εκπροσωπεί πλέον νόμιμα την χώρα και θα συνάπτει σύννομα δεσμευτικές συμφωνίες για λογαριασμό της.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι  καίτοι μη διορισμένος και νομιμοποιημένος πια  ο ίδιος, εξακολουθεί να ενεργεί επ’ονομάτι όλης της Λιβύης ως δήθεν εκπρόσωπος της , ανεχόμενος, ενθαρρύνοντας και συντηρώντας την παρουσία μέσα στην Λιβύη και δη στο Δυτικό τμήμα της που ο ίδιος σφετερίζεται, τρίτες ξένες δυνάμεις και δη την Τουρκία και τους μισθοφόρους τζιχαντιστές της, που εφορμώντας από την δυτική πλευρά της Λιβύης, επεκτείνουν την δράση τους ανεξέλεγκτα στο έδαφος όλης της Λιβύης, προκαλώντας αιματηρές συγκρούσεις, που σκοπό τους έχουν να επιβάλλουν την ηγεμονία Ντμπεϊμπά και μέσω αυτού του ελέγχου της Τουρκίας πάνω σε όλους του Λίβυους κατοίκους.

Αξιο  ιδιαίτερης επισημάνσεως είναι το γεγονός ότι η Λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων , που κυβερνά την ανατολική Λιβύη, ενέκρινε πρόταση μομφής κατά της Κυβέρνησης Ενότητας του Ντμπεϊμπά στις 21 Σεπτεμβρίου 2021, δηλαδή έναν χρόνο πριν την 3.10.2022 , οπότε αυτός εμφανίζονταν ως δήθεν εκπρόσωπος της χώρας κι υπέγραφε τις πρόσφατες  ψευδοσυμφωνίες του με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών (https://www.aljazeera.com/news/2021/9/21/libya-parliament-withdraws-confidence-from-unity-government )

Κεντρικός δρόμος σήμερα στην Μισράτα

 

Οι Τουρκόφωνοι-Τουρκογενείς της Μισράτα , από όπου έλκει ο Ντμπεϊμπά την καταγωγή του, είναι μια από τις φυλές της Λιβύης και συγκριτικά με το σύνολο των υπολοίπων, η μειοψηφική. Η δε Μισράτα αποτελεί την πόλη-λιμάνι όπου εντοπίζεται η μεγαλύτερη συγκέντρωση των τουρκογενών στοιχείων.

Στην δε Μισράτα, με το παράνομο  «Τουρκο-λιβυκό» μνημόνιο αμυντικής συνεργασίας του 2019 , η Τουρκία εγκατέστησε στρατιωτική βάση

Εν ολίγοις αυτόν τον κύριο Ντμπεϊμπά, διαμήνυσαν οι 5 Δυτικές Δυνάμεις (ΗΠΑ , Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία κι Ηνωμένο Βασίλειο) με την κοινή τους  από 22.9.2022 δήλωση ότι σκοπεύουν να αντικαταστήσουν αφής μόλις της ελεύσεως  στην Λιβύη του Νέου Ειδικού Αντιπροσώπου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, κυρίου Abdoulaye Bathily, τον οποίο, όπως ήδη ελέχθη, καλούσαν κι εξουσιοδοτούσαν ανεπιφύλακτα, να διορίσει -σε αντικατάσταση Ντμπεϊμπά κι απεκδύοντας τον από κάθε υπτοιθέμενο του ρόλο- νέα κυβέρνηση στην Λιβύη με μεταβατικό χαρακτήρα,. που θα ήταν αυτή που θα προετοίμαζε πλέον την χώρα για  νατην οδηγήσει στις  εκλογές και θα προχωρούσε στα απαραίτητα για την κατάπαυση του πυρός στο έδαφος της.. Μια κατάπαυση πυρός που επίκειτο να απεγκλωβίσει την Λιβύη από  την αναρχία που δημιουργουν οι αποδιοργανωτικές παρεμβολές κυρίως της Τουρκίας, που σαν τον λύκο μόνον μέσα την αναμπουμπούλα , την οποία προκαλούσε η ίδια, χρησιμοποιώντας πιόνια τύπου Ντμπεϊμπά, μπορούσε ακόμα να χαίρεται.

Γίνεται πλέον αντιληπτό και σαφές,  πόσο στένεψαν με την δήλωση αυτή των 5 Δυτικών Δυνάμεων, τα περιθώρια αντιδράσεων της Τουρκίας.

Η κυβέρνηση Ερντογάν, από την μία μέρα στην άλλη, βρέθηκε να αντιμετωπίζει τον άμεσο πλέον κίνδυνο να χάσει – με το επικείμενο ξήλωμα Ντμπεϊμπά- τα ερείσματα της στην Λιβύη που της εξασφάλιζαν τον έλεγχο της χώρας και των αξιοσημείωτων φυσικών της πόρων, ιδίως αυτών που βρίσκονταν στο δυτικό τμήμα της.

Δεν υπήρχαν πλέον ούτε περιθώρια για εκβιασμούς, ούτε άλλες επιλογές για τον Ερντογάν.

Ανακεφαλαιώνοντας, ο κύριος Ερντογάν , που στις 16.9.2022 ερχόταν από  τα ανατολικά και την Σαμαρκάνδη στα Δυτικά και στην Νέα Υόρκη με τις βαλίτσες του εντελώς άδειες από την ενεργειακή συμφωνία  που του προσέφερε ο κύριος Πούτιν και  την 20.9.2022  ανεβαίνοντας στο βήμα του  ΟΗΕ απειλούσε  θεούς και δαίμονες , αφήνοντας να υπονοηθεί με πειστικό τρόπο ότι σύντομα θα εκκινούσε πολεμική σύγκρουση με την Ελλάδα εξαιτίας της οποίας θα οδηγούσε σε αποσταθεροποίηση όλη την Ν/Α πτέρυγα του ΝΑΤΟ, εντέλει με συνοπτικές διαδικασίες βρέθηκε την 22.9.2022 με την δήλωση των 5 Δυτικών Δυνάμεων, με την πλάτη  στον τοίχο  και προ τετελεσμένων, που καθιστούσαν αδήριτη την ανάγκη, σε σύντομο χρόνο να αποφασίσει τι θα πράξει !

Έχοντας πλέον εμπεδώσει ότι ο εκβιασμός του δεν περνούσε στην Δύση κι ότι όχι μόνον υπήρχε ο επικείμενος κίνδυνος να του γυρίσει η Ρωσία του Πούτιν την πλάτη , αφήνοντας την Τουρκία ενεργειακά ακάλυπτη και τον ίδιο εκτεθειμένο, σε έναν βαρύ, παγωμένο και σκοτεινό χειμώνα, με τον οποίο η Τουρκία θα βάδιζε προς τις εκλογές, τώρα   πλέον αντιμετώπιζε το ίδιο ακριβώς ενδεχόμενο , με βάσει το δίλημμα ενώπιον του οποίου τον έθεταν οι 5 Δυτικοί του σύμμαχοι , με το οποίο του  δηλώναν δημόσια τις προθέσεις τους.

Οι προθέσεις τους υποδήλωναν απερίφραστα πως λίαν συντόμως,  θα γλιστρούσε από τα άρπαγα χέρια της Τουρκικής κυβέρνησης η λεία της Λιβύης . Δηλαδή το ύστατο και μόνον υπαρκτά αποδοτικό καταφύγιο από το οποίο η Τουρκία θα  μπορούσε να αφαιμάξει ενέργεια που θα επέτρεπε στον  Ερντογάν να συντηρήσει την άθλια οικονομία της χώρας του.

Δυστυχώς για αυτόν ,  τα πράγματα όπως εξελίχθηκαν,  τον προσγείωσαν   ανώμαλα  σε μια δεινή πραγματικότητα, χειρότερη από αυτήν που του προετοίμαζε ο Ρώσος Πρόεδρος !

Πέφτοντας από το ρόζ συννεφάκι των εκβιασμών του ο Ερντογάν , που του επέτρεπαν ως τότε  να φαντάζεται ότι μια απειλή άμεσης στρατιωτικής σύρραξης της Τουρκία με την Ελλάδα ή την Κύπρο, ήταν ικανή να κάνει τους Δυτικούς να τρέμουν στην θωριά του και να τους οδηγήσει σε  άνευ όρων παράδοση στο θέλημα του, τώρα πλέον βλέποντας τα χρονικά του περιθώρια για δράση, μέρα με την μέρα να κλείνουν  σταδιακά ερμητικά,  σύρθηκε να εγκαταλείψει πάραυτα τις φούσκες κι τις πομφόλυγες, που διέδιδε από το βήμα του ΟΗΕ, καθοδηγούμενος από την πίεση της ρεαλιστικής  προτεραιότητάς του για πολιτική του επιβίωση , αλλά και της υπαρξιακής ανάγκης των Τούρκων και  συντήρησης των ψηφοφόρων του.

Δέκα  ημέρες, λοιπόν , αργότερα από το ραβασάκι της 22ας Σεπτεμβρίου των 5  Δυτικών Δυνάμεων, συγκεκριμένα στις 3 Οκτωβρίου 2022 η κουστωδία του Ερντογάν, Υπουργοί, Συμβουλάτορες, Επιχειρηματίες και λοιποί Γραμματείς και Φαρισαίοι , έτρεχαν σαν ένα ασύντακτο γκρουπούσκουλο, άρον – άρον,  στην Λιβύη να προλάβουν να υπογράψουν συμφωνίες και να εγγράψουν δικαιώματα , πριν προλάβει ο νέος Ειδικός Αντιπρόσωπος του ΟΗΕ να φτάσει εκεί και να αποκαθηλώσει τον  έκνομο Ντμπεϊμπά από την θέση του και χαθούν τα πάντα πια για αυτούς και κάθε βιώσιμη ελπίδα!

Συμφωνίες, δηλαδή που αποσκοπούσαν στο πως θα βάλλουν, σύντομα και με συνοπτικές διαδικασίες, στο χέρι τους υδρογονάνθρακες της μοναδικής εύκολης και σίγουρης πηγής ενέργειας στην περιοχή, τουτέστιν της αδύναμης Λιβύης, που προορίζονταν, για ακόμα μια φορά, να ενδώσει στην τουρκική λεηλασία ,ώστε  ο  Ερντογάν να καταφέρει τελικά να ζεστάνει το κοκαλάκι των Τούρκων το φετινό χειμώνα, συνεχίζοντας να κινεί την ασθμαίνουσα οικονομία της Τουρκίας (http://www.anixneuseis.gr/%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%ba%ce%af%ce%b1-%ce%bf-%cf%84%cf%83%ce%b1%ce%b2%ce%bf%cf%8d%cf%83%ce%bf%ce%b3%ce%bb%ce%bf%cf%85-%cf%85%cf%80%ce%ad%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%88%ce%b5-%ce%bc%ce%bd%ce%b7%ce%bc/ )

Οι Λήσταρχοι της Τρίπολης!

 

Και κατά τα πρότυπα της ιλαροτραγωδίας του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας τον Γκοντό» , έτσι κι αυτή η Τουρκική ιστορία λεηλασίας, γράφηκε σε δύο πράξεις.

Ο Ντμπεϊμπά , ήταν η δεύτερη πράξη της τουρκικής φαρσοκωμωδίας, η οποία  κατά πως φαίνεται θα συνεχίσει να εξελίσσεται με τραγικές για την Λιβύη συνέπειες , εφόσον δεν βάλει φρένο σε αυτήν ο ίδιος ο Λιβυκός λαός.

Χωρίς όμως η πράξη αυτή να συνεπάγεται ότι οι συνέπειες για την διεθνή εικόνα της Τουρκίας και το προσωρινό ενεργειακό της μέλλον θα είναι αζήμιες για αυτήν και δεν θα της κοστίσουν μελλοντικά σε πολλά επίπεδα..

Την πρώτη πράξη την δημοσίευσε την ίδια μέρα, δηλαδή στις 3.10.2022  το bloomberg

( https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-03/turkey-asks-russia-to-delay-its-gas-payments-until-2024 ) .

Από ότι φαίνεται στο μεσοδιάστημα μεταξύ 22.9.2022 μέχρι την 3.10.2022 , ο Ερντογάν, πριν προχωρήσει στο απονενοημένο με την Λιβύη, είπε να δώσει μια δεύτερη «…ευκαιρία» στον Πούτιν.

Συγκεκριμένα ,  επανήλθε υποβάλλοντας στον Ρώσο Πρόεδρο μια νέα, εναλλακτική  και πιο ανανεωμένη πρόταση , που σκοπό της είχε να εξασφαλίσει στην Τουρκία την συνέχιση της ακώλυτης ροής των ρωσικών υδρογονανθράκων, που θα της έδιναν ανάσα στα  οικονομικά προβλήματα της και θα απέτρεπαν την διαρροή τουρκικών κεφαλαίων προκειμένου να ανταπεξέλθει η Τουρκία σε έναν επόμενο πόλεμο.

Ο κρατικός εισαγωγέας υδρογονανθράκων της Τουρκίας η Botas , ζήτησε να αναβάλλει τις πληρωμές  προς την Ρωσική Gazprom  και να τις παγώσει μέχρι το 2024.

Σάμιουελ Μπέκετ – Περιμένοντας τον Γκοντό :

Ο Βλαντιμίρ κι Εστραγκόν συναντιούνται  κάτω από ένα δέντρο κι ανακαλύπτουν ότι περιμένουν κι οι δύο τον Γκοντό. Αυτό συμβαίναι για ύο βράδια κατά τα οποία ο Γκοντό  δεν εμφανίζεται. Στο τέλος της β’ πράξης  αποφασίζουν να ρίξουν την ζώνη του ενός  στο δέντρο και προσπαθούν να κρεμαστούν και  να αυτοκτονήσουν  Η αυλαία κλείνει πριν αυτοκτονήσουν κι ενόσω βρίσκονται ακόμα κάτω από το δέντρο.

Ακόμα η Botas  περιμένει τον Γκοντό να εμφανιστεί και να της δώσει απάντηση…

Γιατί, έκανε την ανάγκη , φιλότιμο η Τουρκία και  προχώρησε σε αυτήν την δεύτερη  πρόταση της προς την Ρώσικη Gazprom ?

–           Μια πρώτη, σχετικά εύκολη, απάντηση θα ήταν γιατί θέλει  η Τουρκία να συνεχίσει να παίζει το παιχνιδάκι του επιτήδειου ουδέτερου ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, καθώς από το παιχνίδι αυτό εμφανίζεται να  αποκομίζει οφέλη , παριστάνοντας  συγχρόνως την χώρα του ο Ερντογάν, στο εξωτερικό και κυρίως στο εσωτερικό της  ακροατήριο, ως δήθεν ισχυρό διεθνή παίκτη, με σοβαρό εκτόπισμα.

–           Μια δεύτερη απάντηση είναι ότι εάν χάσει τα ερείσματα της προς μία κατεύθυνση η Τουρκία, δηλαδή είτε προς Δύση  είτε προς Ανατολή, θα καταρρεύσει όχι μόνον η εικόνα της και τα μεγαλόπνοα όνειρα της να γίνει περιφερειακή δύναμη, αλλά επιπλέον θα βρεθεί εξαρτημένη απόλυτα κι αλυσοδεμένη στο άρμα της άλλης κατεύθυνσης, έρμαιο στις ορέξεις της.

–           Μια άλλη απάντηση ίσως θα είχε να κάνει με το συνολικό ,απαγορευτικό κόστος εξόρυξης των υδρογονανθράκων της Λιβύης που σε συνδυασμό με τις  επιχειρησιακές , υποστηρικτικές και συμπληρωματικές δαπάνες της όπως π.χ. συντήρησης των πολυάριθμων μισθοφόρων, προβλέπονταν να καταλήξουν στο τέλος της ημέρας, σε μια κατάσταση για την Τουρκία εντός , εκτός κι επί τα αυτά, που θα απαιτούσε ισανάλογη δαπάνη προς αυτήν που απαιτούνταν για την αποπληρωμή των οφειλόμενων της προς την Ρωσία,  τα οποία επιχειρούσε να αποφύγει, ζητώντας για τον λόγο αυτό παρατάσεις.

–           Μια τέταρτη απάντηση, ίσως  θα ήταν ότι εφόσον μια εναλλακτική πρόταση προς την Ρωσία γίνονταν δεκτή από αυτήν, θα βοηθούσε την Τουρκία να εξοικονομήσει προς ώραν τα αναγκαία κεφάλαια για να διεξάγει τους επεκτατικούς κι αναθεωρητικούς  πολέμους της.

Πάντως, προς το παρόν , η Τουρκία ακόμα περιμένει στην πρόταση της. απάντηση από την Ρωσία και μάλλον προθερμαίνει τις μηχανές του γεωτρύπανου της Αμπντουλ Χαμιντ Χαν , που φαίνεται να βρίσκεται ακόμα παρκαρισμένο   στα ανοιχτά του κόλπου της Αττάλειας (https://www.vesselfinder.com/vessels/details/9705093 )

Το Abdülhamid Han είναι ένα γεωτρύπανο έβδομης γενιάς, κατασκευάστηκε το 2014 από την Daewoo Shipbuilding & Marine Engineering (DSME) στο ναυπηγείο της στο Okpo, Geoje , στην Νότια Κορέα και βαφτίστηκε αρχικά ως « Cobalt Explorer» (Εξερευνητής Κοβαλτίου). Τον Μάιο του 2019, η νορβηγική εταιρεία Northern Drilling αποφάσισε να αποκτήσει την Cobalt Explorer αντί περίπου 350 εκατομμύρια δολάριων μετονομάζοντας το σε  «Δυτικό Κοβάλτιο», όμως τον Οκτώβριο του ίδιου έτους η συμφωνία αυτή ακυρώθηκε.

Ακολούθησε, η κρατική εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Turkish Petroleum Corporation, TPAO , που αγόρασε το ρελαντί γεωτρύπανο με σημαία Μπαχάμες τον Νοέμβριο του 2021.

Στο πλοίο έγιναν από την Τουρκία εργασίες για την μετατροπή του σε γεωτρητικό υδρογονανθράκων και δόθηκε στο πλοίο το όνομα «Abdülhamid Han».

Το Abdülhamid Han είναι το πιο σύγχρονο και πιο προηγμένο, από τα συνολικά 4 γεωτρύπανα που διαθέτει η Τουρκία. Τα υπόλοιπα 3 είναι 6ης γενιάς.

Τα χαρακτηριστικά  ειδικά του γεωτρύπανου του (https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/abdulhamid-han-sondaj-gemisi-ilk-sondaj-icin-goreve-hazir/2652289 και https://www.hurriyetdailynews.com/turkiyes-abdulhamid-han-drillship-sails-for-mission-in-med-sea-175999  ) του δίνουν την δυνατότητα να τρυπήσει σε συνολικό βάθος 12.200 μέτρα (40.000 πόδια) και  σε μέγιστο βάθος νερού 3.657,5 μέτρα (12.000 πόδια).

Δηλαδή το γεωτρύπανο μπορεί να βυθιστεί σε βάθος 3,6575 χιλιομέτρων μέσα στο νερό και κατόπιν να τρυπήσει τον βυθό εισχωρώντας κατά το υπόλοιπο τμήμα του σε απόσταση  (12.200 μ. – 3.657,5 μ.=) 8,3425  χιλιομέτρων κάτω από τον πυθμένα.

Επομένως , πριν βιαστούμε να βγάλουμε συμπεράσματα ότι το Abdülhamid Han είναι ικανό να παραβιάσει το δικό μας εν δυνάμει δικαίωμα στο τμήμα της Ελληνικής οιωνεί ΑΟΖ , που συναντάται στο τριεθνές Ελλάδας – Ιταλίας- Λιβύης, εκεί δηλαδή που συναντιούνται οι ΑΟΖ των 3 αυτών χωρών, θα πρέπει να γνωρίζουμε το βάθος νερού που υπάρχει στο συγκεκριμένο σημείο και κατά πόσον αυτόν  ξεπερνά ή όχι τα 3.657,5 χιλιόμετρα βάθος νερού  .

Γιατί στην περίπτωση που ξεπερνά τα 3,657.5 χιλιόμετρα βάθος νερού  , τότε αυτό το βάθος νερού καταλήγει εξ αντικειμένου απαγορευτικό στο Αμπντουλ Χαμίντ  Χαν να φτάσει στον πυθμένα ώστε κατόπιν να καταφέρει να τον τρυπήσει πηγαίνοντας κάτω από αυτόν άλλα 8,3425   χιλιόμετρα

H άμεση ανάγκη της Τουρκίας για εξαγωγή υδρογονανθράκων που προορίζονται να καλύψουν τα δικά της ενεργειακά ελλείμματα,  καθιστά πολυτέλεια για αυτήν μια καθυστέρηση λόγω εμπλοκής της σε αμφισβητούμενης έκβασης πολέμους με την Ελλάδα σε αμφισβητούμενων κυριαρχικών δικαιωμάτων ύδατα.

Σε κάθε περίπτωση , εάν βάλθηκε, υπό την παρούσα κατάσταση υπό την οποία τελεί,  η στριμωγμένη ενεργειακά κι οικονομικά, Τουρκία να λεηλατήσει παράνομα τους Λιβυκούς φυσικούς πόρους , εκτιμώ ότι έχει την δυνατότητα προς το παρόν να το κάνει σε πιο ασφαλή σημεία από το τριεθνές σημείο όπου συναντούνται οι ΑΟΖ Ελλάδας-Ιταλίας- Λιβύης ή  εντός των πεδίων της παράνομης και διεθνώς αμφισβητούμενης «Τουρκο- Σαρατζικής» Α.Ο.Ζ., δηλαδή της δήθεν ΑΟΖ που πέτυχε η Τουρκία τον Δεκέμβριο του 2019, μέσω ψευδοσυμφωνίας, με τον τέως τουρκόφωνο – δικτάτορα και δήθεν Πρωθυπουργό- επίσης σε ρόλο μαριονέτας  της στην Λιβύη, Φαγιέζ αλ-Σάρατζ.

Και το «Τουρκο-Λιβυκό» δήθεν μνημόνιο- συμφωνία χάραξης ΑΟΖ, υπογράφηκε σε χρόνο που ο Σάρατζ –όπως και ο Ντμπεϊμπά σήμερα – σφετερίζονταν την εκπροσώπηση της Λιβύης, δίχως την αποδοχή του Λιβυκού λαού και  χωρίς καμία πλέον νομιμοποίηση του , από το Συμβούλιο Ασφαλείας του  ΟΗΕ ,ως προς το αξίωμα που εμφανιζόταν να κατέχει, δηλονότι το Σ.Α. του ΟΗΕ ήδη από 7.6.2018 , αγνοώντας τον Σάρατζ, καλούσε την Λιβύη, να προχωρήσει σε νόμιμες εκλογές για την ανάδειξη νόμιμης ηγεσίας της (https://www.trt.net.tr/greek/kosmos/2018/06/07/ekklese-apo-sa-ton-ee-gia-te-diexagoge-eklogon-ste-libue-987805 )

Η ίδια η σημερινή ψευδοσυμφωνία Ντμπεϊμπά- Τουρκίας, δεν δόθηκε στην δημοσιότητα.

Εκείνο όμως που δόθηκε ήδη στην δημοσιότητα (https://www.dailysabah.com/business/energy/turkiye-libya-sign-deals-on-maritime-energy-explorations ) είναι οι δηλώσεις Τσαβούσογλου μετά την από 3.10.2022 υπογραφή της  οι οποίες έχουν αυτολεξεί : «Υπογράψαμε Μνημόνιο Συνεννόησης για την εξερεύνηση υδρογονανθράκων στα χωρικά ύδατα της Λιβύης και στο λιβυκό έδαφος, από μικτές τουρκολιβυκές εταιρείες».

Στο χάρτη που ακολουθεί πιο κάτω, αποδεικνύεται σε ποια χωρικά της ύδατα η Λιβύη και σε πιο λιβυκό  έδαφος, διαθέτει υδρογονάνθρακες , με μορφή πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και χερσαίες εγκαταστάσεις  όπως διυλιστήρια , πετρελαιοπηγές, υποδομές αγωγών μεταφοράς υδρογονανθράκων, αποθηκευτικούς χώρους, τερματικούς σταθμούς  συμπίεσης κι υγροποίησης φυσικού αερίου σε LNG και υποθαλάσσιες υποδομές αγωγών, τερματικών σταθμών δεξαμενοπλοίων κλπ (https://aenert.com/countries/africa/energy-industry-in-libya/ και https://www.africa-energy.com/map/libyas-oil-and-gas-infrastructure )

Δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς ότι η πλειονότητα των Λιβυκών υδρογονανθράκων, βρίσκεται στην Ανατολική Λιβύη και δη στην λεκάνη της Σύρτης. Αυτή ξεκινά από το υπέδαφος της Σύρτης  κι επεκτείνεται μέσα στον κόλπο της .

Oπότε δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς που στοχεύει η Τουρκία και ποιες είναι οι τυχόν εναλλακτικές της για να λεηλατήσει τους φυσικούς πόρους της δύσμοιρης χώρας, που την ταράσσουν από το 2011 – ύστερα από το λιντσάρισμα του πρώην ηγεμόνα της Μουαμάρ Καντάφι- και μέχρι σήμερα οι αδιάκοπες πολεμικές συγκρούσεις κι ένα διαρκές αιματοκύλισμα.

Για την κατάσταση στην Λιβύη έως το 2020 πληροφορίες παρέχονται εδώ: https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=&cad=rja&uact=8&ved=2ahUKEwj-5bCvts76AhWFOHoKHdvkDi0QFnoECA0QAQ&url=https%3A%2F%2Fwww.usip.org%2Fpublications%2F2020%2F12%2Fcurrent-situation-libya&usg=AOvVaw3Lu4J6lh4ez7vorNuZhHdd  .

Για την κατάσταση στην Λιβύη από το 2020 μέχρι και σήμερα πληροφορίες παρέχονται εδώ:

https://www.stimson.org/2022/the-situation-in-libya-reflections-on-challenges-and-ways-forward/

Από την τελευταία ιστοσελίδα ως προς τα αντίπαλα στρατόπεδα και τις ξένες δυνάμεις που δρουν στην Λιβύη, συνοψίζοντας την εικόνα που επικρατεί στην χώρα, συγκρατούνται οι παρακάτω επισημάνσεις

«……………..Η πολιτική κρίση κορυφώθηκε με μια ψηφοφορία στο HoR (*HoR ακρωνύμιο του Libyan House of Representatives», δηλαδή της « Λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων»)  τον Φεβρουάριο του 2022 για την εκλογή του Fathi Bashagha ως πρωθυπουργού στη θέση του Abdul Hamid Dbeibah, του προσωρινού πρωθυπουργού στο GNU (*GNU ακρωνύμιο του « Government of National Unity» , δηλαδή της εμφανιζόμενης ως «Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας»).  Έκτοτε, τα δύο παράλληλα στελέχη —Bashagha και HoR στην ανατολική Λιβύη και Dbeibah και το Ανώτατο Συμβούλιο του Κράτους (HCS) στην Τρίπολη— ανταγωνίζονται για την εξουσία, με ολοένα και συχνότερες συγκρούσεις στην πρωτεύουσα και σε άλλα μέρη της δυτικής Λιβύης.

Στο πλαίσιο αυτού του πολιτικού αδιεξόδου, οι συμμετέχοντες τόνισαν την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας στη Λιβύη και την έλλειψη ουσιαστικής προόδου στη μεταρρύθμιση του τομέα της ασφάλειας (SSR). Ο ανταγωνισμός για τον εδαφικό έλεγχο μεταξύ των ενόπλων ομάδων συνεχίζει να απειλεί την κατάπαυση του πυρός, ιδιαίτερα στην Τρίπολη και σε πόλεις στα βορειοδυτικά. Τους τελευταίους μήνες, αρκετές διαμάχες μεταξύ ταξιαρχιών που συνδέονται με τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό του Χαλίφα Χάφταρ, που εδρεύει στο Τομπρούκ, και δυνάμεων που υποστηρίζουν το GNU έχουν κλιμακωθεί, με αποτέλεσμα να υπάρξουν θύματα. Η ένταση αυτή κορυφώθηκε στις 16 Μαΐου όταν ο Bashagha εισήλθε στην Τρίπολη για να εγκαταστήσει την κυβέρνησή του, οδηγώντας σε συγκρούσεις με ένοπλες ομάδες πιστές στην Dbeibah. Τέτοια περιστατικά θα μπορούσαν εύκολα να κλιμακωθούν. Ένας συμμετέχων έκανε παραλληλισμούς με το τοπίο ασφαλείας το 2019 πριν από την επίθεση του Χάφταρ στην Τρίπολη, περιγράφοντας την τρέχουσα κατάσταση ως ακόμη πιο ασταθή, καθώς ένοπλες ομάδες αλλάζουν συνεχώς τις σχέσεις τους και καμία πολιτική φατρία δεν έχει τον πλήρη έλεγχο των δυνάμεων ασφαλείας στην περιοχή τους.     

Μετά από αρκετούς μήνες αναστολής, η Μικτή Στρατιωτική Επιτροπή 5+5 της Λιβύης επανέλαβε τις συνομιλίες στην Τύνιδα τον Ιούνιο του 2022. Οι συμμετέχοντες περιέγραψαν την επιτροπή ως χρήσιμη ως επίσημο κανάλι σε βασικές πολιτικές προσωπικότητες εντός και εκτός της Λιβύης. Για παράδειγμα, τα μέλη της επιτροπής, παράλληλα με τις τοπικές προσπάθειες διαμεσολάβησης, βοήθησαν στην εκτόνωση των εντάσεων μετά την κρίση ασφαλείας στις 16 Μαΐου  , δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για να φύγει ο Μπασάγκα από την Τρίπολη . 10 Ωστόσο, αρκετοί συμμετέχοντες τόνισαν ότι η τροχιά ασφαλείας του διαλόγου παραμένει «ρηχή» λόγω έλλειψης οράματος για ζητήματα όπως η SSR και ο αφοπλισμός, η αποστράτευση και η επανένταξη (DDR), καθώς και η ανεπαρκής πολιτική προσοχή. Ορισμένοι συμμετέχοντες τόνισαν επίσης την έλλειψη μόχλευσης, τεχνογνωσίας και σαφούς εντολής της UNSMIL σε αυτόν τον τομέα. Άλλοι σημείωσαν ότι οι συνομιλίες υπό την ηγεσία του ΟΗΕ για θέματα ασφάλειας είναι πιθανό να παραμείνουν ασήμαντες χωρίς τη ρωσική δέσμευση, καθώς η δέσμευση της Ρωσίας είναι απαραίτητη για να ωθήσει τους πληρεξουσίους της προς μια πολιτική λύση και να εξουδετερώσει τον πιθανό ρόλο τους ως σπόιλερ.

Η παρουσία ξένων μισθοφόρων συνεχίζει να αποσταθεροποιεί τη Λιβύη. Τους τελευταίους μήνες, οι ένοπλες αντιπαραθέσεις μεταξύ του Λιβυκού Εθνικού Στρατού του Χάφταρ, των ένοπλων ομάδων της αντιπολίτευσης του Τσαντ και των Σουδανών μισθοφόρων στην ανατολική Λιβύη απείλησαν να κλιμακωθούν.  Ξένοι μισθοφόροι – που φέρεται να ενεργούν για λογαριασμό της Ρωσίας, της Τουρκίας και αρκετών αραβικών και γειτονικών κρατών – είναι επίσης παρόντες και επωφελούνται από παραβιάσεις του εμπάργκο όπλων. Αυτό συμβαίνει παρά τις προσπάθειες του ειδικού συμβούλου του ΟΗΕ και της UNSMIL, η οποία συγκάλεσε συνεδρίαση της Μικτής Στρατιωτικής Επιτροπής 5+5 στη Σύρτη στις 9 Φεβρουαρίου για να συζητηθεί η  επιχειρησιακή εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης για την απόσυρση μισθοφόρων, ξένων μαχητών και ξένων δυνάμεων από το έδαφος της Λιβύης. Αυτές οι προσπάθειες περιπλέκονται από τις διαιρέσεις μεταξύ των μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, ορισμένα από τα οποία συνεχίζουν να υποστηρίζουν τον Χάφταρ παρά τη ρητορική υποστήριξή τους στη διαδικασία υπό την ηγεσία του ΟΗΕ.».

Συνοπτικά , η χώρα είναι κομμένη στα δύο και η μία πλευρά, είτε με τις στρατιωτικές της δυνάμεις, είτε με τους ιδιωτικούς στρατούς τους και τους πληρωμένους μισθοφόρους της, επιτίθεται στην άλλη, προκειμένου να αποκτήσει τον έλεγχο όλης της χώρας.

Στην Δυτική Λιβύη, δρα ο Ντμπεϊμπά με την δήθεν Κυβέρνηση του δήθεν Εθνικής  Ενότητας , που υποστηρίζεται από την Τουρκία , την βάσης της στην Μισράτα και την αγέλη τζιχαντιστών μισθοφόρων της . Στην Ανατολική Λιβύη, κατοικοεδρεύει η Βουλή των Αντιπροσώπων με Πρόεδρο της τον Ακιλα Σαλεχ κι ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ με τον Εθνικό Στρατό του, με την πλευρά αυτή να υποστηρίζεται από την Ρωσία και τον Αραβικό κόσμο (Αίγυπτο, ΗΑΕ κλπ), αλλά με ετερόκλητες μεταξύ τους επιδιώξεις..

Δυνάμεις όπως η Ιταλία κι η Γαλλία έλκουν αντίστοιχα ενδιαφέροντα στις  προαναφερθείσες γεωγραφικές πλευρές της χώρας, ενώ η Γερμανία στο παρελθόν επιδίωξε να επεκτείνει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες.

Εάν ποτέ η Τουρκία επιχειρήσει να εγκαταστήσει το οποιοδήποτε από τα 4 γεωτρύπανα της στο ύψος του Κόλπου της Σύρτης, αντιλαμβανόμαστε όλοι την συνέχεια…

Σε αυτήν την περίπτωση θα έρθει αντιμέτωπη τόσο με τον Αραβικό κόσμο , όσο και με την Ρωσία, αλλά και με τις δυνάμεις του Λίβυου στρατάρχη Χαφτάρ .

Κάτι ανάλογο ενδέχεται να συμβεί εφόσον χρησιμοποιήσει τις ακτές της Ανατολικής Λιβύης , για την μεταφορά των παρανόμως εξαχθέντων υδρογονανθράκων της.

Αντιδράσεις του ΟΗΕ ή επιμέρους Δυνάμεων, εφόσον θα χρησιμοποιηθούν τα διεθνή ύδατα, ίσως να εκλαμβάνονται ως αναμενόμενες.

Προς το παρόν εμείς ας συγκρατήσουμε ότι μετά την ομιλία του στις 20.9.2022 από το βήμα του ΟΗΕ , ο Ερντογάν προτίμησε να απλώσει εμπράκτως κι άμεσα τα χέρια του στην Λιβύη, παρά να εκπληρώσει τις απειλές που άφησε να υφέρπουν εναντίον της Ελλάδας, προσβλέποντας και σε αυτήν την περίπτωση να αρπάξει τους φυσικούς πόρους της χώρας μας, σε θαλάσσιες εκτάσεις που η Ελλάδα διατηρεί οιωνεί κυριαρχικό δικαίωμα ανακήρυξης ΑΟΖ.

Πιθανόν στις προσλαμβάνουσες που τον οδήγησαν, προς το παρόν , στην συγκεκριμένη επιλογή του να έπαιξε σημαντικό ρόλο το γεγονός ότι στην Λιβύη, παρά την υποστήριξη ξένων προς την χώρα τρίτων δυνάμεων που δρουν αντίπαλα προς τα δικά του, τουρκικά συμφέροντα, εντούτοις δεν δρουν εντός της τακτικοί εθνικοί στρατοί τους, αλλά μισθοφορικές δυνάμεις κι ιδιωτικοί στρατοί..

Ενώ αντίθετα σε μια στρατιωτική εμπλοκή του με την Ελλάδα , θα βρισκόταν αντιμέτωπος με έναν εξοπλισμένο κατάλληλα, τακτικό εθνικό στρατό, που εκ προοιμίου, θα διέθετε την υποστήριξη των Δυτικών Δυνάμεων, σε χρόνους που δεν την έλαβε αυτός.

Μετά την ανακοίνωση της υπογραφής των νέων συμφωνιών μεταξύ Τουρκίας- Ντμπεϊμπά , η ΕΕ δήλωσε επισήμως στις 3.10.2022 (https://www.eeas.europa.eu/eeas/libyaturkey-statement-spokesperson-reported-agreement-hydrocarbons_en )  τα ακόλουθα:

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση σημειώνει τις εκθέσεις που αναφέρουν ότι η Τουρκία και η Λιβυκή Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας έχουν υπογράψει συμφωνία για τους υδρογονάνθρακες με βάση το  Μνημόνιο Συναντίληψης Τουρκίας-Λιβύης του 2019 για την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο .

Η ΕΕ υπενθυμίζει ότι η θέση της σχετικά με αυτό το Μνημόνιο έχει δηλωθεί με σαφήνεια από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2019 και παραμένει αμετάβλητη: Το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας-Λιβύης του 2019 παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να έχει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη.

Η νέα συμφωνία δεν έχει δημοσιοποιηθεί ακόμη. Απαιτούνται περαιτέρω διευκρινίσεις για το περιεχόμενό της. Πρέπει να αποφεύγονται ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την περιφερειακή σταθερότητα.»

Στον Ελληνικό, ελληνόφωνο κι αγγλόφωνο τύπο (https://www.ekathimerini.com/news/1194841/state-dep-states-that-provisional-libyan-government-should-not-be-signing-new-agreements/  και https://greekcitytimes.com/2022/10/05/us-state-department-on-ankara-tripoli-memorandum-libyas-interim-government-is-not-entitled-to-make-new-agreements/ ) ανεγράφη δήλωση στις 4.3.2022 Εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ , ο οποίος δεν κατονομάζεται , η οποία έχει ως ακολούθως:

«Είμαστε ενήμεροι για αναφορές σχετικά με την υπογραφή Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της τουρκικής κυβέρνησης και της προσωρινής κυβέρνησης της Λιβύης, δεν έχουμε δει ακόμη το έγγραφο.Καλούμε όλα τα μέρη να απόσχουν από ενέργειες που κινδυνεύουν να αυξήσουν την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο».

Προς το παρόν στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ φαίνεται να απουσιάζει αντίστοιχη δήλωση.Ωστόσο τα στοιχεία συνηγορούν ότι πράγματι εκφράστηκε κι ελέχθη.

Tην προηγουμένη, 2.10.2022, της υπογραφής της ψευδοσυμφωνίας Τουρκίας-Ντμπεϊμπά, παράγοντες κι ακτιβιστές στην Τρίπολη της Δυτικής Λιβύης , σύμφωνα με τον Λιβυκό τύπο (https://www.libyaobserver.ly/news/several-tripoli-elders-call-presidential-council-freeze-all-current-political-bodies ), σε μία προσπάθεια να αποφευχθούν τα Τουρκικά παρατράγουδα που ακολούθησαν, καλούσαν το Προεδρικό Συμβούλιο να “παγώσει όλα τα τρέχοντα πολιτικά όργανα”.

Παράγοντες και ακτιβιστές στην Τρίπολη, ζήτησαν από την 2.10.2022 από το Προεδρικό Συμβούλιο της Λιβύης να “παγώσει όλα τα τρέχοντα πολιτικά όργανα”.

O δε πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης (HoR), Aguila Saleh, αφής ανακοινώθηκε η υπογραφή συμφωνιών μεταξύ Ντμπεϊμπά- Τουρκίας, έστειλε επίσημη επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σχετικά με την ακυρότητα οποιωνδήποτε μνημονίων συνεννόησης που έχουν συναφθεί από την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNU) με επικεφαλής τον Abdel Hamid. Dbeibeh, σημειώνοντας ότι δεν έχουν νομική ισχύ και δεν δεσμεύουν το λιβυκό κράτος ( https://libyaupdate.com/hor-speaker-to-un-sg-energy-mou-signed-with-turkey-violate-libyan-political-agreement/ ).

Ακίλα Σάλεχ- Πρόεδρος από το 2014 της Λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων , που μεταφέρθηκε στο Τομπρούκ της Ανατολικής Λιβύης

Ο διεθνής τύπος (https://www.aljazeera.com/program/inside-story/2022/10/5/whats-the-fallout-from-the-libyan-turkish-energy-deal και https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-04/turkey-rejects-criticism-from-eu-greece-over-libya-energy-deal#xj4y7vzkg και https://www.euractiv.com/section/energy-environment/news/tension-amid-turkey-libya-hydrocarbon-memorandum/ και https://www.france24.com/en/live-news/20221003-turkey-and-libya-sign-maritime-hydrocarbons-deal-1 ) έκανε απλή αναφορά στις πιο πάνω περιστάσεις .

Ο Υπουργός Εξωτερικών , Νίκος Δένδιας, δήλωσε : «Είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τα εδάφη και την κυριαρχία μας με όλα τα νόμιμα μέσα», συνεχίζοντας ότι «η κλιμάκωση της προκλητικής ρητορικής της Τουρκίας φτάνει συνεχώς σε νέα ύψη. Μερικές φορές σε προσωπικό επίπεδο» και συμπληρώνοντας «Επιτρέψτε μου να είμαι ειλικρινής. Δεν πρόκειται να πτοηθούμε. Αλλά επίσης δεν πρόκειται να παρασυρθούμε σε έναν διαγωνισμό λέξεων. Έχουμε δηλώσει ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να υπερασπιστεί το έδαφός της, την κυριαρχία της, τα κυριαρχικά της δικαιώματα, την ύπαρξή της. Με όλα τα νόμιμα μέσα που διαθέτει» (https://www.ieidiseis.gr/politiki/166391/dendias-se-tourkia-etoimoi-na-yperaspistoyme-ta-edafi-kai-tin-kyriarxia-mas ) .

Ενώ στο προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter , ανήρτησε την παρακάτω δήλωση:

Σε δε συνομιλία του  Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών με τον Αιγύπτιο ομόλογο τους Υπουργό Εξωτερικών, κύριο Σάμεχ Σούκρι , αμφισβήτησαν από κοινού την νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου (https://www.kathimerini.gr/politics/foreign-policy/562074205/dendias-epikoinonia-me-aigyptio-ypex-gia-livyi-amfisvitisan-ti-nomimotita-toy-toyrkolivykoy-mnimonioy/ ).

Ενώ υπήρξαν κι επαφές του Έλληνα ΥπΕΞ, Νίκου Δένδια, με τον Αμερικανό και τον Γάλλο Πρέσβη αντίστοιχα.

Από ότι φαίνεται τα οικονομικά κι ενεργειακά ελλείμματα ενός Ξυπόλυτου και Περιφερόμενου Πρίγκιπα, αναστατώνουν κι ετοιμάζονται να βάλουν  την Κεντρική κι Ανατολική Μεσόγειο σε νέες περιπέτειες….

Αναμένονται εξελίξεις.

Μ.Π.

«Πνίγεται» ο Ερντογάν στα αδιέξοδα που δημιούργησε

1

Γράφει ο Παντελής Σαββίδης

Δ. Μακροδημόπουλος: Γιατί δεν προηγήθηκε η οριοθέτηση της ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης έναντι του τουρκολιβυκού μνημονίου;

0

Δημήτρης Μακροδημόπουλος

Η νέα συμφωνία της Άγκυρας με την κυβέρνηση της Λιβύης που εδρεύει στην Τρίπολη, η οποία βάζει την Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίων (ΤΡΑΟ) στη λιβυκή αγορά στα όρια της ΑΟΖ που οριοθέτησαν Άγκυρα και Τρίπολη τον Νοέμβριο του 2019 με το παράτυπο τουρκολιβυκό μνημόνιο κλιμακώνει περαιτέρω την ελληνοτουρκική κρίση, τις ήδη οξυμμένες σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες. Μάλιστα θα οξυνθούν περαιτέρω διότι η νέα συμφωνία βάζει την ΤΡΑΟ εκεί όπου άλλοτε κυριαρχούσαν γαλλικοί και ιταλικοί κολοσσοί δεδομένου ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις αξιοποιούνται από τη Γαλλία ως παράμετρος της γαλλοτουρκικής σύγκρουσης συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τίθεται όμως εύλογα το ερώτημα: Γιατί επί τόσα χρόνια, δεκαετίες θα λέγαμε, Ελλάδα και Λιβύη δεν προέβησαν στην οριοθέτηση της ΑΟΖ καίτοι η γεωγραφική τους θέση διευκόλυνε σε αυτό χωρίς μάλιστα να εμπλέκουν τρίτες χώρες, όπως συνέβη με το παράτυπο τουρκολιβυκό μνημόνιο; Διότι η οριοθέτηση της ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης δεν θα επέτρεπε στην Τουρκία να αξιοποιήσει τη Λιβυκή κρίση συνομολογώντας με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019 το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Σε τι βάθος χρόνου θα πρέπει να αναζητηθεί αυτή η ευθύνη, η αβελτηρία δηλαδή των κυβερνήσεων της χώρας να ρυθμίσει το θέμα της ΑΟΖ με τη Λιβύη προτρέχοντας της Τουρκίας; Μας το αποκαλύπτει ο Ελμαχντί Ελμαρτζ, μόνιμος αντιπρόσωπος της κυβέρνησης Σάραζ της Λιβύης στον ΟΗΕ, δηλαδή της διεθνώς αναγνωρισμένης τότε κυβέρνησης της Λιβύης. Στην επιστολή του προς τον ΟΗΕ κατηγορούσε την Ελλάδα ότι προσπάθησε στο παρελθόν να διεκδικήσει επήρεια που δεν της ανήκει. «Από το 2004, έγραφε, η Λιβύη διεξήγαγε τέσσερις γύρους διαπραγματεύσεων με την Ελλάδα με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και από τις δύο χώρες. Οι διαπραγματεύσεις αυτές δεν επέφεραν κανένα αποτέλεσμα, διότι η Ελλάδα επέμενε να καθορίσει τη θαλάσσια δικαιοδοσία της έναντι της Λιβύης με βάση τα εξαιρετικά μικρά ακατοίκητα νησιά χωρίς νομική σημασία. Η Ελλάδα επέμενε να σχεδιάσει μια διάμεση γραμμή βασιζόμενη σε αυτές τις υπερβολές των νησιών και αρνήθηκε να εφαρμόσει την αρχή της αναλογικότητας που χρησιμοποιείται διεθνώς σε τέτοιες καταστάσεις. Η αλληλογραφία μεταξύ των δύο πλευρών συνεχίστηκε μέχρι το 2014. Δυστυχώς η Ελλάδα αγνόησε εντελώς τα δικαιώματα της Λιβύης και έσπευσε με τους συμμάχους της στο Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου να συνάψει συμφωνίες και να εκμεταλλευτεί τις περιφερειακές εντάσεις για να επιβάλει de facto μονοπώλιο στην παραγωγή, υγροποίηση και μεταφορά αερίου (προφανώς εννοεί τον East Med)» (Καθημερινή 10/1/2020). Τα ανωτέρω επιβεβαιώνει ο Χρήστος Ροζάκης  στο βιβλίο «Η  Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και το Διεθνές Δίκαιο», εκδ. Παπαζήση, 2013, σελ. 47: «Η αδυναμία προσέγγισης των δύο μερών (Ελλάδας – Λιβύης) στο θέμα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών στην περιοχή πρέπει να οφείλεται στις διαμετρικά διαφορετικές απόψεις τους σε σχέση με τη μέθοδο οριοθέτησης: η Λιβύη υποστηρίζει ότι η μέθοδος οριοθέτησης πρέπει να είναι η ευθυδικία – τη στιγμή που η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη μέση γραμμή – και αντιτίθεται σε απόδοση πλήρους επήρειας των ελληνικών νησιών νοτίως της Κρήτης και των ακτών της Πελοποννήσου». Να σημειώσουμε ότι το 2020 στα πλαίσια της οριοθέτησης της ελληνοιταλικής ΑΟΖ, στις νήσους Στρομφάδες αποδεχθήκαμε επήρεια μόνον 32%. Γιατί όχι τότε;

Εκείνο όμως που εντυπωσιάζει διαβάζοντας άρθρο του Χρήστου Ροζάκη πάλι, με τίτλο «Το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης και τα ελληνικά νησιά» (Καθημερινή 8/12/2019) είναι ότι η Λιβύη προσέφυγε δύο φορές στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, τη μια με την Τυνησία (1982) και την άλλη με τη Μάλτα (1985) επί Καντάφι για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, δηλαδή η Τρίπολη ακολουθούσε τον δρόμο της διεθνούς Δικαιοσύνης για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών με τα γειτονικά κράτη. Στην Αθήνα λοιπόν εναπόκειτο επί τόσες δεκαετίες να συμφωνήσει και να πορευτεί με την Τρίπολη στη Χάγη. Ο Καντάφι το έπραξε, η Αθήνα όχι, διότι όπως αποδεικνύουν οι εξελίξεις οι ελληνικές κυβερνήσεις προτάσσουν το πολιτικό κόστος και την επανεκλογή τους, και παραπέμπουν την επίλυση των εθνικών θέματα στις καλένδες. Όμως οι εξελίξεις τρέχουν και ανατρέπουν το γεωπολιτικό σκηνικό.

Ποιά ήταν η τελευταία ευκαιρία αποτροπής του τουρκολιβυκού συμφώνου; Τον Ιούλιο του 2019 ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί κοινοποίησε στον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας επιστολή του προς  στον Γ.Γ. του ΟΗΕ με την οποία πρότεινε τη συγκρότηση κοινής επιτροπής υδρογονανθράκων, για τον διαμοιρασμό των κερδών και τις υφιστάμενες αδειοδοτήσεις. Η πρόταση του Τουρκοκύπριου ηγέτη απορρίφθηκε ομόφωνα από το Συμβούλιο Αρχηγών που συνήλθε υπό τον πρόεδρο Αναστασιάδη, διότι σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν η πρόταση αυτή, «δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή καθώς αποπροσανατολίζει από την ουσία του Κυπριακού». Ποιά είναι η ουσία του Κυπριακού; Διότι εκεί σήμερα εστιάζεται το κυπριακό πρόβλημα, στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων που είναι ο καταλύτης της κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Μάλιστα,  η πρόταση Ακιντζί είχε την έγκριση της Άγκυρας. Διότι παράλληλα με τη δημοσιοποίηση της συγκεκριμένης κίνησης του κ. Ακιντζί, ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου σε άρθρο του στην τουρκοκυπριακή εφημερίδα Kibris Postasi ανέφερε ότι σε περίπτωση απόρριψης της πρότασης Ακιντζί η Τουρκία θα συνεχίσει τις έρευνες και τις γεωτρήσεις, όπως και έγινε, ενώ αργότερα καυτηρίασε επανειλημμένα την απόρριψή της.

Ποιές ήταν οι συνέπειες της απόρριψης της πρότασης Ακιντζί; Η αποδοχή της πρότασης, η οποία προηγήθηκε μήνες του συμφώνου Ερντογάν – Σάραζ, θα αποστερούσε από την Άγκυρα, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων των δύο κοινοτήτων για την κατανομή των ενεργειακών πηγών, κάθε επιχείρημα ώστε να προβεί στη συνομολόγηση του συμφώνου με τη Λιβύη. Διότι θα ήταν αδιανόητο να συζητούν οι δύο κοινότητες με τη συναίνεση της Άγκυρας για την κατανομή των ενεργειακών πηγών εντός της κυπριακής ΑΟΖ και ταυτόχρονα ο Ερντογάν να συνυπογράφει με τον Σάρατζ το σύμφωνο που αγνοούσε (μηδένιζε) την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μακροδημόπουλος  Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

6/10/2011