Μόνο να στενοχωρηθεί μπορεί κανείς με τα όσα εξόχως θλιβερά και εξόχως ανησυχητικά διαρκώς συμβαίνουν στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της διεθνούς θέσης της χώρας εδώ και χρόνια, αντανακλώντας, φοβόμαστε, ασχετοσύνη, διαφθορά και εξάρτηση της ελληνικής άρχουσας και πολιτικής τάξης.
Είναι μάλιστα τόσο πολλά αυτά που συμβαίνουν, που είναι ανθρωπίνως αδύνατο να τα παρακολουθήσει κανείς, ακόμα και να τα αναφέρει σε καθημερινή βάση.
Υπεγράφη μεταξύ άλλων μια νέα βουλγαρο-τουρκική συμφωνία για την αγορά αερίου από την Τουρκία, στην οποία εγκαθίσταται μετά από συμφωνία με τον Πούτιν ένας μεγάλος αποθηκευτικός χώρος αερίου (στην Ανατολική Θράκη). Από εκεί θα παίρνουν οι Βούλγαροι και το LNG που θέλαμε να τους πουλάμε και για αυτό κατασκευάζουμε και τους σχετικούς τερματικούς σταθμούς. Να δούμε τι θα τους κάνουμε στο τέλος.
Πριν από μερικά χρόνια τον ρόλο του κόμβου ενεργειακών μεταφορών εποφθαλμιούσε για τη Δυτική Θράκη η Ελλάδα, με τους αγωγούς πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη και τον αγωγό φυσικού αερίου South Stream. Ακόμα και μετά το ναυάγιο αυτών των σχεδίων, υπήρχε το σχέδιο να περάσει από την Ελλάδα ο Turkish Stream κατευθυνόμενος προς την Ευρώπη. Πάει και αυτός, ένα ακόμα θύμα στη διαρκώς εντεινόμενη, όλο και πιο καταστροφική εξάρτηση της χώρας. Τον ρόλο μείζονος ενεργειακού κόμβου στη νοτιοανατολική Ευρώπη και πέραν αυτής καταλαμβάνει η Τουρκία.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Βουλγαρία ενδέχεται στο τέλος να πληρώνει πολύ φθηνότερα το αέριό της από ότι η Ελλάδα που προσανατολίζεται στο πανάκριβο αμερικανικό LNG. Όσο για την Τουρκία, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά σχετικά ανεξάρτητη, όχι κολαούζος των Αμερικανών, εξασφαλίζει πολύ φθηνό ρωσικό αέριο (45% των εισαγωγών της), όπως και ιρανικό, τουρκμενικό και ιρακινό (στο μέλλον ίσως και καταριανό).
Και η Ουγγαρία επίσης, σημειωτέον, αν και χώρα μέλος και του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., αγοράζει πάμφθηνα ρωσικό φυσικό αέριο.
Αλλά βέβαια εδώ είναι Ελλάδα, δεν είναι παίξε γέλασε. Δεν πέφτει λόγος στις αποικίες για το τι ενέργεια θα καταναλώνουν και τι διεθνείς συμφωνίες θα κάνουν.
Να δούμε μόνο πώς θα επιβιώσει στο τέλος ο ελληνικός λαός με τους λογαριασμούς που έρχονται, με τις νέες αυξήσεις στα τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, με την άρνηση μείωσης του ΦΠΑ (κατόπιν οδηγιών της τρόικας, που έχοντας γίνει αόρατη είναι και πιο ανεξέλεγκτη), με τα φάρμακα που δεν βρίσκεις στα φαρμακεία και με το Εθνικό Σύστημα Υγείας που κατεδαφίζει συστηματικά η κυβέρνηση.
Σημείωση: Τα ελληνικά μέσα μαζικής (μη) ενημέρωσης κατάφεραν (στην πολύ μεγάλη τους πλειοψηφία) ακόμα μια φορά το ακατόρθωτο. Μετέδωσαν την είδηση της τουρκο-βουλγαρικής συμφωνίας, απέφυγαν όμως οποιαδήποτε αναφορά στη σημασία και τις συνέπειές της για την Ελλάδα.
Γελοιογραφία αθηναϊκής εφημερίδας εμφάνιζε τον υπουργό Οικονομικών να κάθεται στα έδρανα της Βουλής και να προβληματίζεται: “Τί άλλο να δώσω; τί άλλο να δώσω;” σκεφτόταν. Όταν όμως το κομματικό υπερισχύει του δημοσίου συμφέροντος με μοναδική επιδίωξη την κυβερνητική εξουσία, με συνεχείς προεκλογικές παροχές και επιδόματα, αντί παραγωγικών επενδύσεων, που θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις πραγματικής ανάπτυξης, τότε η επόμενη οικονομική κρίση που θα σαρώσει για άλλη μια φορά την κοινωνία αποτελεί θέμα χρόνου.
Παράδειγμα; Μπορεί τα παρακμιακά φαινόμενα να αποτελούν χαρακτηριστικό ολόκληρης της περιόδου της μεταπολίτευσης αλλά αποκορύφωμά της υπήρξε η περίοδος από τον Μάρτιο του 2004 έως τον Σεπτέμβριο του 2009, της διακυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή. Ποιος ήταν ο απολογισμός της καραμανλικής περιόδου; «Ο Κώστα Καραμανλής παρέλαβε χρέος ύψους 183,2 δις ευρώ το 2004 και παρέδωσε χρέος 299,5 δις ευρώ το 2009, δηλ. το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ εκτοξεύτηκε από το 98,9% στο 128,7%. Το δημοσιονομικό έλλειμμα το 2009 ξεπέρασε τα 36 δις ευρώ και έκλεισε στο 15,7% του ΑΕΠ το 2009». (Καθημερινή 27/4/2014). Συνολικά η κυβέρνηση Καραμανλή δανείστηκε 109,3 δις ευρώ αθροιστικά το 2008 και το 2009 (Καθημερινή 27/4/2014). Πρόσθετα: «Παράνομες αμοιβές σε δημοσίους και δημοτικούς υπαλλήλους, προσλήψεις εκτός νόμου, μη νόμιμες καταβολές αποζημιώσεων σε αιρετούς άρχοντες, επιδοτήσεις σωματείων για να κάνουν δημόσιες σχέσεις, κατατμήσεις και απ’ ευθείας αναθέσεις έργων περιγράφει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην έκθεσή του για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2009. Το αποτέλεσμα ήταν τα έξοδα του προϋπολογισμού να υπερβούν το στόχο κατά 47 δις ευρώ» (Καθημερινή 22/3/2013). Όλα αυτά τα επιβεβαίωσε ο Χοακίν Αλμούνια, επίτροπος Οικονομικών της Ε.Ε. τότε, ο οποίος σε συνέντευξή του, είχε δηλώσει: «Το πρόβλημα, είπε, ήταν η καταστροφική διαχείριση των δημοσίων οικονομικών από την ελληνική κυβέρνηση το 2009, λόγω της ανικανότητας αυτής της κυβέρνησης και της ενασχόλησής της με τις εκλογές».
Όμως η περίοδος διακυβέρνησης Καραμανλή ωχριά μπροστά στην τετραετία του Κυριάκου Μητσοτάκη, ιδιαίτερα από την έναρξη της πανδημίας μέχρι σήμερα. Όταν ρίχνεις στην οικονομία 43 δις ευρώ δανεικά χρήματα με αφορμή την πανδημία που αντιστοιχούσαν στο 25% του ΑΕΠ, με τον τρόπο που τα έριξε η κυβέρνηση, δηλ με οριζόντια κριτήρια, τότε η ερμηνεία της “ανάπτυξης” είναι εύλογη. Αυξάνονται οι καταθέσεις, αυξάνεται η κατανάλωση, μαζί όμως αυξάνονται και οι αυταπάτες ότι η οικονομία αλλάζει μοντέλο και τροχιά. Διότι, αν τα 43 δις δόθηκαν με τη λογική να αντιμετωπιστούν τα οικονομικά προβλήματα που δημιούργησε η πανδημία θα έπρεπε να είχαν εξαντληθεί για την αντιμετώπισή των προβλημάτων. Πώς περίσσεψαν χρήματα και κινούν ακόμη και σήμερα την οικονομία μέσω της κατανάλωσης;
Την απάντηση την έδωσε ένα δοκίμιο εργασίας του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ) με τίτλο “Διερεύνηση των προσδιοριστικών παραγόντων των δαπανών COVID – 19 στην Ελλάδα και στη Ευρωζώνη” (Καθημερινή 22/5/2021). Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ που επεξεργάστηκαν οι μελετητές, οι άμεσες δαπάνες της χώρας μας για τη στήριξη της οικονομίας της, σε τομείς πλην της Υγείας, ανήλθαν σε 10,7% του ΑΕΠ της, ποσοστό που άφησε δεύτερη της Γερμανία με 9,8% του ΑΕΠ. Παρόλα αυτά, τα στοιχεία της Eurostat που επεξεργάστηκαν οι μελετητές δείχνουν ότι οι δαπάνες δεν εξασφάλισαν υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης της απώλειας εισοδήματος. Το αντίθετο μάλιστα! Σύμφωνα με τη μελέτη του ΕΔΣ, το ποσοστό αναπλήρωσης ήταν μόλις 41,2%, που τοποθετεί τη χώρα μας στην 11η θέση μεταξύ των 19 της Ευρωζώνης καίτοι πρώτη στις δαπάνες, και στην 16η μεταξύ των 27 της ΕΕ. Αυτά τα συγκριτικά στοιχεία και μόνον, μεταξύ της υπερβολικής δαπάνης και του πενιχρού αποτελέσματος αναπλήρωσης του απολεσθέντος εισοδήματος, αποδεικνύουν ότι η δαπάνη κατευθύνθηκε προς την κοινωνία κατά τρόπο άνισο ευνοώντας προφανώς κάποιες κοινωνικές ομάδες. Έτσι λοιπόν ένα ποσοστό 58,8%, δηλαδή περί τα 25 δις ευρώ, κινήθηκε άστοχα δημιουργώντας την αύξηση των καταθέσεων κατά 22,5 δις, την εκτίναξη της κατανάλωσης και της ανοικοδόμησης. Εξ ου και η ανάπτυξη ≥5% για το 2022 που έχει πλασματικό χαρακτήρα διότι είναι προϊόν της κρατικής χρηματοδότησης και του πληθωρισμού και όχι παραγωγικής ανάπτυξης. Όμως ας μη ξεχνάμε πως ολόκληρη τη δεκαετία του 2000, η αύξηση του ΑΕΠ που στηρίχτηκε στην κατανάλωση και στα στεγαστικά δάνεια προσέγγιζε ετήσια το 4,5% ενώ η χώρα απαξιώνονταν παραγωγικά, οδήγησε στη μεγάλη κρίση και διέλυσε κυριολεκτικά τη χώρα. Αθροιστικά σε περίπου δύο χρόνια η κυβέρνηση μαζί με τα pass διένειμε πάνω από 56 δις, με ισόποση αύξηση του δημοσίου χρέους, ποσό που υπερβαίνει το κούρεμα του χρέους των 53 δις (το PSI) του 2012 για το οποίο θριαμβολογούσαν τότε. Η Ν.Δ. επαγγέλλεται προεκλογικά τη σταθερότητα ως χαρακτηριστικό της πολιτικής της αλλά αυτοδιαψεύδεται πάντα από τον πελατειακό της χαρακτήρα.
Το να αντιτίθεται κανείς στην δήλωση Συρίγου είναι μια αντίληψη ενδιαφέρουσα πολιτικά και διεθνοπολιτικά. Εκφράζει μια σχολή σκέψης. Ο απαξιωτικός τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται ένας νέος πολιτκός με υπόβαθρο δικαιϊκής παιδείας, γνώστης των θεμάτων που απασχολούν την χώρα και της μη αποδομιτικής τάσης, είναι ανεξήγητο.
Ο Συρίγος εξέφρασε μια τάση στην Ελλάδα και, νομίζω, δεν αποτελεί έναν κρίκο σε ενδεχόμενη κυβερνητική προσπάθεια να στείλει θετικό μήνυμα στην Τουρκία που θα ικανοποιεί την ηγεσία της. Όπως, αδίκως, κατηγορήθηκε.
Μας ξένισε η δήλωσή του διότι, πράγματι, η χρονική στιγμή που έγινε ήταν άκαιρη και διότι στον δημόσιο λόγο της χώρας και δεν τίθενται ουσιαστικά ζητήματα μεζονος σημασίας και, γενικώς, αρκούμεθα στην μοναδική, κυρίαρχη σκέψη. Δεν θέλουμε πολλά πολλά. Είμαστε ικανοποιημένοι με την αναπαραγωγή των στερεοτύπων μας.
Οι αντιδράσεις της Ομογένειας δείχνουν πως η δήλωση δυσκολεύει τις προσπάθειές της. Αλλά ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ θέλει να δώσει τα F-16 στην Τουρκία. Εκμεταλλεύεται, όμως, τις αντιδράσεις για να πιέσει και να επιβάλλει στην Άγκυρα ορισμένους όρους. Θα είναι μεταξύ των όρων αυτών και η μη υπέρπτηση πάνω απο ελληνικό εναέριο χώρο;
Τα μηνύματα που εκπέμπονται απο την Ουάσιγκτον δεν είναι ενθαρρυντικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Επιχειρείται να δημιουργηθεί η αίσθηση πως πρέπει να αρκεσθούμε στο γεγονός ότι για πρώτη φορά τέθηκε τόσο έντονα το ζήτημα στο αμερικανικό κογκρέσο και έγινε κοινωνός του προβλήματος το σύνολο του νομοθετικού σώματος των ΗΠΑ.
Ενώ απο πλευράς Τουρκίας οι όροι του παιχνιδιού είναι ξεκάθαροι, (θα κινείται μεταξύ Ανατολής και Δύσης και θα εισπράττει ωφέλεια και απο τις δύο πλευρές) οι Αμερικανοί δεν είναι διατεθειμένοι να το ξεκαθαρίσουν.
Όπως έγραψε στο άρθρο του στο War on the Rocks ο καθηγητής στη Ναυτική Σχολή των ΗΠΑ Ράινα Τζιντζέρας, ο χαρακτηρισμός, απο τις ΗΠΑ, της Τουρκίας ως αποσταθεροποιητικού κράτους στην περιοχή θα σημάνει αλλαγή της οριστικής σύλληψης της Τουρικής παρουσίας. Σήμερα η αμερικανική γραφειοκρατία αντιμετωπίζει την Τουρκία ως σύμμαχο στο ΝΑΤΟ. Ο επαναπροσδιρισμός αυτής της θέσης είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα και δεν φαίνεται να απασχολεί την παραγωγή πολιτικής της Ουάσιγκτον.
Δηλαδή, με λίγα λόγια, μόνο σε ακαδημαϊκό επίπεδο έχει τεθεί το δίλημμα: θέλουμε μια Τουρκία στη Δύση ή στην Ανατολή; Σε επίπεδο παραγωγής πολιτικής τέτοιο δίλημμα δεν υφίσταται.
Η δήλωση Συρίγου έθεσε, δημοσίως, στην Ελλάδα αυτό το ζήτημα αλλά η βαρύτητα της ελληνικής απόφανσης είναι μικρή. Σημασία έχει να τεθεί απο την Ουάσιγκτον, και δευτερευόντως απο την Ευρώπη, αλλά ούτε στην αμερικανική πρωτεύουσα, ούτε στις ευρωπαϊκές συζητείται κάτι τέτοιο. Που και που τίθεται στην Ελλάδα διότι τους Έλληνες καίει και ενδιαφέρει.
Βεβαίως, η Τουρκία, προς το παρόν, θέτει διαφορετικά το θέμα. Όχι με το δίλημμα Δύση ή Ανατολή αλλά και Δύση και Ανατολή. Με βάση αυτό κινείται και δεν κινείται άσχημα γι αυτήν. Κερδίζει και απο τις δύο πλευρές.
Ο Συρίγος έθεσε ένα θέμα για το οποίο δεν προβληματίζονται τα δυτικά κέντρα.
Η ουσία και το ενδιαφέρον της επιμονής της Ομογένειας και του Γερουσιαστή Μενέντεζ στις προϋποθέσεις παραχώρησης των F-16 στην Τουρκία βρίσκεται στο να κερδίσει χρόνο η Ελλάδα και να ολοκληρώσει το εξοπλιστικό της πρόγραμμα.
Ακόμη και με τη σημερινή ισορροπία δυνάμεων η Τουρκία το σκέφτεται να προκαλέσει ένα τυχοδιωκτικού χαρακτήρα επεισόδιο με την Ελλάδα. Η ολοκλήρωση του εξοπλιστικού προγράμματος θα ενισχύσει τις αποτρεπτικές δυνατότητες της χώρας.
Το ερώτημα, λοιπόν, που έθεσε η παρέμβαση Συρίγου, αν δηλαδή μας συμφέρει μια Τουρκία στη Δύση ή την Ανατολή δεν φαίνεται να απασχολεί τη Δύση και η Τουρκία το θέτει διαφορετικά: και στη Δύση και στην ανατολή. Βεβαίως, η τάση της βαθιάς τουρκικής ψυχής είναι ανατολίτικη αλλά η ηγεσία της, είτε η σημερινή είτε η αυριανή, δεν φαίνεται διατεθειμένη να απωλέσει το ΝΑΤΟϊκό χαρτί. Και θα ήταν αφέλεια να το κάνει. και, βεβαίως, το ΝΑΤΟ και η Δύση θα έχει την ψευδαίσθηση ότι η Τουρκία είναι σύμμαχός τους. Και έτσι θα σχεδιάζει.
Δεν είναι εύκολο να αποφανθεί κάποιος αν μας συμφέρει μια Τουρκία στη Δύση ή στην Ανατολή. Για την ενταγμένη στη Δύση Τουρκία, τα επιχειρήματα έχουν ακουστεί. Για την ενταγμένη στην Ανατολή Τουρκία το επιχείρημα είναι ότι μετά απο αυτό η γραμμή άμυνας της Δύσης θα είναι η Ελλάδα. Είναι κάτι που σίγουρα το επιθυμούμε;
Αυτή είναι η κατάσταση. Αυτήν την κατάσταση ας διαχειριστεί η ελληνική πολιτική ηγεσία. Μπορεί;
Σε λίγες ημέρες -ίσως σε ώρες- ένα πράγμα που έχω ανεβάσει στο ίντερνετ θα ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο θεάσεις. Δεν είναι ένα viral tweet για τις πυρκαγιές ή για τα πολιτικά, ούτε ένα άρθρο στη μεγαλύτερη εφημερίδα της Ελλάδας για κάποιο συμπαθές μαλάκιο. Είναι ένα βίντεο διάρκειας εκατό δευτερολέπτων, απόσπασμα μεγαλύτερης συνέντευξης, το οποίο δείχνει την ιστορικό Μαρία Ευθυμίου να μου μιλάει για την ελληνική γλώσσα ως κομμάτι της ελληνικής ταυτότητας. Το βιντεάκι, που μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι λέξεις έχουν δει 830.000 διαφορετικοί άνθρωποι 940.000 φορές, δεν το ανέβασα στο Facebook. Ούτε στο Twitter. Ούτε στο Instagram, ούτε στο YouTube. Το ανέβασα στο TikTok, μια πλατφόρμα κινέζικης κατασκευής, πολύ δημοφιλή τελευταία. Άνοιξα λογαριασμό στο TikTok μόλις λίγους μήνες πριν, για να μάθω κι εγώ, ο μεσήλικας, πολύ καθυστερημένα, περί τίνος πρόκειται. Δεν έχω πολλές χιλιάδες ακολούθους εκεί, ούτε ανεβάζω πολύ ή ιδιαίτερα συναρπαστικό περιεχόμενο. Κι όμως, τίποτε από όσα έχω ανεβάσει τα τελευταία 15 χρόνια στις άλλες, παραδοσιακές διαδικτυακές πλατφόρμες, στις οποίες έχω δεκάδες χιλιάδες ακολούθους και όπου έχω αναρτήσει δεκάδες χιλιάδες σκέψεις, κείμενα, τσιτάτα, φωτογραφίες και βιντεάκια, δεν το έχουν δει όσοι άνθρωποι έχουν δει αυτά τα εκατό δευτερόλεπτα τις τελευταίες 40 ημέρες, στο TikTok.
Πώς έγινε αυτό; Θα σας πω.
Αυτή τη στιγμή συμβαίνει μια σημαντική στροφή στον τρόπο με τον οποίο παράγεται και καταναλώνεται η πληροφορία στο ίντερνετ -μια μετάβαση εξίσου σημαντική με την εμφάνιση των μέσων “κοινωνικής δικτύωσης” που ξεκίνησε πριν από περίπου 20 χρόνια.
Τότε, όπως ίσως θυμάστε οι μεγαλύτεροι, άρχισαν να εμφανίζονται online πλατφόρμες με ονόματα όπως Friendster, MySpace, Hi5, LinkedIn, Facebook, Orkut, Bebo,Twitter ή Tumblr. Όλες αυτές οι εφαρμογές κυκλοφόρησαν την πενταετία 2002-2007 και είχαν ως κοινό χαρακτηριστικό το ότι “άνοιγαν” την δυνατότητα δημοσίευσης κειμένων, φωτογραφιών και αργότερα και βίντεο στον οποιονδήποτε. Όσοι συμμετείχαν σε αυτές ως καταναλωτές περιεχομένου, ήταν και δυνητικοί παραγωγοί περιεχομένου. Στην αρχή εκείνες οι πλατφόρμες ονομάστηκαν “κοινωνικά δίκτυα”, καθώς βασίζονταν στη δημιουργία δικτύων φίλων, συγγενών και γνωστών που μοιράζονταν λόγια, εικόνες, ιδέες και ευχές μεταξύ τους. Ο χρήστης έβλεπε μόνο όσα αναρτούσαν οι “φίλοι” που ακολουθούσε, και τότε η έμφαση ήταν λιγότερο στο περιεχόμενο καθαυτό και περισσότερο στο“δίκτυο”. Αυτή ήταν η μεγάλη καινοτομία, κι εκεί θεωρούσαν ότι βρίσκεται η αξία: στην ίδια τη σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων. Οι πλατφόρμες αυτές έβλεπαν τον εαυτό τους περισσότερο ως δίκτυα, επιπλέον, επειδή ένιωθαν και την ανάγκη να αυτοπροσδιοριστούν ως κάτι νέο, σε αντιδιαστολή με κάτι προϋπάρχον (τα παραδοσιακά ΜΜΕ, τα blogs, ή το πρότερο “μονόδρομο” Web 1.0). Σταδιακά, όμως, αυτό άλλαξε. Τα “κοινωνικά δίκτυα” μετατράπηκαν σε “social media” -κυριολεκτικά σε ΜΜΕ. Η αλλαγή αυτή ήρθε μετά από δύο σημαντικές τεχνολογικές αλλαγές: την έλευση των smartphones και την ανάπτυξη αλγόριθμων για τη βελτιστοποίηση του περιεχομένου που εμφάνιζαν τα “δίκτυα”.
Οι λιγοστές εταιρείες που κυριάρχησαν σταδιακά στο χώρο, στην πορεία τροποποίησαν το μοντέλο τους. Άρχισαν να συλλέγουν και να εκμεταλλεύονται εμπορικά κάθε είδους δεδομένα από τους ανύποπτους χρήστες (καθώς κανείς ποτέ δεν διαβάζει τους όρους χρήσης) και να χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τεχνικά μέσα για να κρατήσουν αυτούς τους χρήστες για όσο το δυνατό περισσότερο χρόνο στην πλατφόρμα, ώστε να βλέπουν και να κλικάρουν όσο το δυνατό περισσότερες διαφημίσεις. Στην πορεία, ο αλγόριθμος κάθε πλατφόρμας (με μικρές διαφορές σε κάθε περίπτωση) άρχισε να αποφασίζει ολοένα και περισσότερο το τι θα βλέπουμε και τι όχι σε όλα αυτά τα social media, και μάλιστα με μόνο κριτήριο το τι είναι πιο πιθανό να διαβάσουμε, να κλικάρουμε, να σχολιάσουμε και, εδώ που τα λέμε, να μας κάνει έξαλλους. Παρ’ όλα αυτά, πάντα στον πυρήνα κάθε πλατφόρμας υπήρχε το “δίκτυο”. Αυτό έθετε το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο κάθε αλγόριθμος έκανε τη δουλειά του.
Στο TikTok, όμως, η σημασία του “κοινωνικού δικτύου” έχει πλέον σχεδόν εκμηδενιστεί. Οι περισσότεροι χρήστες της εφαρμογής περνούν τον περισσότερο χρόνο τους στη σελίδα “For You”, όπου ο αλγόριθμος επιλέγει και εμφανίζει αλλεπάλληλα βίντεο επιλεγμένα από ολόκληρο το περιεχόμενο που έχει ανέβει στην πλατφόρμα από όλους τους χρήστες σε όλο τον κόσμο, ανεξαρτήτως του ποιους ακολουθούν. Γιατί κοιτάζει τόσος κόσμος περιεχόμενο από ανθρώπους που δεν γνωρίζει και τους οποίους δεν έχει επιλέξει να παρακολουθεί; Επειδή ο αλγόριθμός που έχει αναπτύξει η εταιρεία στην οποία ανήκει το TikTok μπορεί να διαπιστώνει πάρα πολύ γρήγορα -σχεδόν μαγικά- το τι αρέσει στον κάθε χρήστη της υπηρεσίας ξεχωριστά και να του το δείχνει.
Για να γίνει αυτό, ο χρήστης του TikTok δεν χρειάζεται να κάνει πολλά πράγματα ενεργητικά. Δεν χρειάζεται να “ακολουθήσει” καμία και κανέναν απαραίτητα. Αρκεί απλά να κοιτάζει την οθόνη. Γιατί καθώς εσείς παρακολουθείτε ό,τι σας δείχνει το TikTok, την ίδια στιγμή το TikTok παρακολουθεί εσάς. Μελετάει πού κοιτάζετε και πόσο, τι πατάτε και πότε, και καταλαβαίνει τι σας αρέσει, τι προτιμάτε να βλέπετε. Και σας δίνει κι άλλο. Και επαναξιολογεί, και δοκιμάζει καινούργια πράγματα και προσαρμόζεται, απίστευτα γρήγορα. Πριν καταλάβετε τι έχει συμβεί, σας έχει φτιάξει ένα πρόγραμμα με βιντεάκια επιλεγμένα ειδικά για εσάς από δισεκατομμύρια βίντεο από όλο τον κόσμο, το οποίο βελτιώνεται ολοένα καθώς το παρακολουθείτε, δεν μοιάζει με κανενός άλλου στον κόσμο, και δεν τελειώνει ποτέ.
Το αποτέλεσμα: σήμερα το TikTok είναι η πλατφόρμα στην οποία οι χρήστες των social media περνούν τον περισσότερο χρόνο -περισσότερο κι από ό,τι στο Instagram ή στο YouTube.
Αυτή η μετάβαση είναι σημαντική, όχι μόνο επειδή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πολύς κόσμος παρακολουθεί περιεχόμενο, αλλά και επειδή αλλάζει και τη δυναμική με την οποία παράγεται αυτό το περιεχόμενο. Μπροστά στον αλγόριθμο οι διασημότητες ή οι influencers με τους πάρα πολλούς ακολούθους δεν έχουν ανυπολόγιστα μεγαλύτερη ισχύ από οποιονδήποτε άγνωστο “creator” με ένα κινητό που έχει κάτι το αξιοσημείωτο να πει στην κάμερα. Ο πιο επιτυχημένος λογαριασμός στο TikTok δεν ανήκει σε κάποια ηθοποιό ή κάποιον ποδοσφαιριστή, αλλά σε έναν Σενεγαλέζο μετανάστη που ζει στην Ιταλία κι άρχισε να ανεβάζει βιντεάκια όταν έχασε τη δουλειά του στην αρχή της πανδημίας. Ο αλγόριθμος τους αντιμετωπίζει όλους λίγο-πολύ το ίδιο, και τους θέτει καθημερινά, αυτόματα και διαρκώς προς αξιολόγηση, απαιτώντας μόνο την αέναη παραγωγή νέου, ευφάνταστου, πιασάρικου και σύντομου περιεχομένου, σε όλο και μεγαλύτερες ποσότητες, για να γεμίζει τις ατέλειωτες, αχόρταγες “For You” σελίδες ολοένα και περισσότερων εκατοντάδων εκατομμυρίων χρηστών.
Αυτή η αλλαγή έρχεται και σχηματοποιείται σε ένα περιβάλλον ήδη ρευστό. Οι εταιρείες τεχνολογίας στις οποίες ανήκουν οι παραδοσιακές social media πλατφόρμες έχουν χάσει την παλιά τους αίγλη, μεγάλο μέρος της χρηματιστηριακής τους αξίας, αλλά και κάθε ψήγμα αξιοπιστίας. Κανένας πια δεν πιστεύει ότι όλοι αυτοί θέλουν “να κάνουν τον κόσμο καλύτερο” όπως βροντοφώναζαν στα TED προ δεκαπενταετίας. Κάπου εκεί μέσα στη ραγδαία διάχυση θεωριών συνομωσίας, εκείνη τη βιομηχανία trolls στην Αγία Πετρούπολη, την Cambridge Analytica, την άνοδο του Τραμπισμού και τη γενοκτονία των Ροχίνγκια, εκείνο το αφήγημα πήγε περίπατο. Σήμερα το Twitter αυτοκαταστρέφεται με το γνωστό δραματικό τρόποενώ το Facebook αφήνεται στη φυσική φθορά του χρόνου, καθώς η εταιρεία που το έφτιαξε επενδύει δισεκατομμύρια σε ένα νέο (ελάχιστα πειστικό) αφήγημα περί “Metaverse” για να σταματήσει την κατάρρευση της μετοχής της (-62% το 2022). Την ίδια ώρα, το Instagram αντιγράφει το TikTok, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στα βίντεο που βρίσκει ο αλγόριθμος, αντί για τις φωτογραφίες των “φίλων” που ακολουθεί κάποιος. Το δε TikTok, εξάλλου, έχει άλλου είδους προβλήματα: καθώς όπως είπαμε ανήκει σε κινέζικη εταιρεία με ομιχλώδες ιδιοκτησιακό καθεστώς, αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη από τις κυβερνήσεις της Δύσης και για γεωπολιτικούς λόγους.
Ακόμα όμως κι αν το TikTok απαγορευτεί, κάτι άλλο θα έρθει να το αντικαταστήσει, και αυτό θα ακολουθήσει την ίδια τάση. Οι αλγόριθμοι θα γίνονται όλο και καλύτεροι. Το “κοινωνικό” στοιχείο των κοινωνικών δικτύων που ξέραμε αναπόφευκτα χάνεται. Είναι κάτι σαν τέλος εποχής. Γιατί τώρα οι μηχανές γνωρίζουν καλύτερα τις επιθυμίες και τα γούστα μας από ό,τι οι φίλοι και οι γνωστοί μας (θα έλεγε κανείς, καλύτερα κι από ό,τι εμείς οι ίδιοι) και πλέον αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου να μας βρίσκουν περιεχόμενο για να ψυχαγωγηθούμε και να ενημερωθούμε. Σύντομα θα το αναλαμβάνουν και από άλλες πλατφόρμες, και με άλλες μορφές. Και μετά; Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα;
Όσες και όσοι έχουν δοκιμάσει το ChatGPT, για το οποίο γράφαμε πρόσφατα, μπορούν να μαντέψουν και το επόμενο στάδιο της μετάβασης. Για λίγο καιρό ακόμα πλατφόρμες όπως το TikTok θα ξεζουμίζουν εξουθενωμένους “creators” για να παράγουν το περιεχόμενο που χρειάζονται οι αδηφάγοι αλγόριθμοι. Σε ένα πιθανό κοντινό μέλλον, όμως, οι μηχανές δεν θα τους χρειάζονται ούτε αυτούς.
Στην ανθρώπινη ιστορία τα προεθνικά, προμοντέρνα κράτη ήταν ο κανόνας . Χαρακτηρίζονταν από τον πολυφυλετισμό και την πολυεθνική ταυτότητα των άλλοτε αυτοκρατοριών .
Τα σύγχρονα εθνικά κράτη, που στην ουσία έλκουν την δημιουργία τους από τα τέλη του 18ου αιώνα με αρχές του 19ου αιώνα, αποτελούν την εξαίρεση στην ανθρώπινη ιστορική διαδρομή κι αποτελούν πρόσφατη μορφή κοινωνικοπολιτικού σχηματισμού..
Η δε πολυδιαφημισμένη “παγκοσμιοποίηση” στην ουσία επιδιώκει να τα καταργήσει, μεταβάλλοντας τα σε μια παρένθεση μέσα στην ιστορία…
*
Την Μεσολιθική Εποχή, περί το 5.000πΧ στα Βαλκάνια και στον Αιγαιοπελαγίτικο χώρο οι μελέτες αναφέρουν ότι πληθυσμός δεν υπερέβαινε τις 250.000.Με την έλευση των Ελληνικών φύλων, που η μαζικότητα των μετακινήσεων τους εντοπίζεται περίπου μεταξύ του 1800-1500 πΧ στην εποχή του Χαλκού , ο πληθυσμός στον ίδιο χώρο ανήλθε στα 2.000.000.Από αυτούς μόνον την εποχή του Τρωικού πολέμου (1250-1198 πΧ) το 1.000.000 κατοικούσαν στο χώρο της σημερινής ηπειρωτικής Ελλάδας.
Μετά τους Σκοτεινούς Αιώνες (1.200-800 πΧ) ο πολιτισμός (τέχνες, επιστήμες, φιλοσοφία, παιδεία, πολίτευμα) στην περιοχή γνώρισε αιφνίδια ανάπτυξη κι άνθηση που κορυφώθηκε μεταξύ 6ου και 5ου πΧ αιώνα με τους Έλληνες μόνον στον Αιγαιοπελαγίτικο χώρο να αριθμούν πλέον περί τα 3.000.000 από το σύνολο των 5.000.000 ατόμων που κατοικούσαν σε όλη την Βαλκανική, συμπεριλαμβανομένων σε αυτούς και των Ελλήνων της ενδοχώρας.
Με τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου στα Ελληνιστικά χρόνια (326-30 πΧ) τα άτομα που στα 200 πΧ αναγνώριζαν τους εαυτούς τους ως Έλληνες , ειδικά στην Μικρασία ανέρχονταν στα 6.000.000 . Ο δε Ελληνισμός , δηλαδή η Ελληνική παράδοση που συνδέεται με την γλώσσα, την θρησκεία, τα ήθη και τα έθιμα και την θεώρηση του ατόμου απέναντι στο Σύμπαν και στην Πολιτεία εξαπλώθηκε μέχρι την Κεντρική Ασία (Δυναστεία Σελευκιδών)
και την Αίγυπτο (Δυναστεία Πτολεμαίων), με τα πνευματικά του κέντρα (Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια, Πέργαμος, Έφεσος κλπ) να εντοπίζονταν πλέον εκτός του σύγχρονου Ελλαδικού χώρου.
O βωμός του Δία στην Πέργαμο, ένα από τα εφτά θαύματα του κόσμου (αναπαράσταση του βωμού στο Μουσείο της Περγάμου στο Βερολίνο)
Σε όλα τα παραπάνω χρονικά στάδια ένα ήταν από τα βασικά χαρακτηριστικά του Ελληνικού πληθυσμού , ο Αποικισμός.
Ο πρώτος Ελληνικός αποικισμός αφορά την περίοδο 11ου έως και το τέλος του 9ου αιώνα και διακρίνεται στον Ιωνικό, τον Δωρικό , τον Αιολικό και τον Αρκαδικό που οδήγησαν άπαντες στην εξάπλωση των Ελλήνων σε όλο τον Ελλαδικό χώρο, στα νησιά του Αρχιπελάγους , την Κρήτη , τα Δωδεκάνησα και όλη την Μικρασία.
Ο δεύτερος Ελληνικός αποικισμός που σημειώνεται μεταξύ 8ου έως και 6ου πΧ αιώνα , οδηγεί στην εξάπλωση των Ελλήνων στις εκατέρωθεν ακτές του Εύξεινου Πόντου , στην Κάτω Ιταλία κι ευρύτερα στον χώρο της Μεσογείου και παραλιών Β..Αφρικης.
Ελληνικές αποικίες μετά τον πρώτο και δεύτερο αποικισμό
Σκοπός του Ελληνικού αποικισμού ήταν ανέκαθεν η ανεύρεση χερσαίων και θαλάσσιων εμπορικών δρόμων και πλουτοπαραγωγικών πηγών .Ο αποικισμός γίνονταν συγκροτημένα με αρχηγό της ομάδας τον οικιστή. Όπου εγκαθίσταντο οι αποικιστές εφάρμοζαν το πολίτευμα της μητροπολιτικής πατρίδας με την οποία παρέμεναν ενωμένοι.
Στα Ρωμαϊκά χρόνια η μεν Ρώμη επικράτησε διοικητικά στον Ελλαδικό χώρο ο μεν Ελληνικός πολιτισμός επικυριάρχησε επί της Ρώμης,ενώ οι μετακινήσεις Ελληνικών πληθυσμών εντός της Ρωμαΐκης επικρατείας συνεχίζονταν , πάντα για τους ίδιους σκοπούς (εμποριο-φυσικοι πόροι).
Μετά την διαίρεση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας σε Δυτική κι Ανατολική (395μχλΧ) ο Ελληνισμός έφτασε πληθυσμιακά στο απόγειο του μεταξύ 400-650 μΧ , οπότε οι δηλώνοντες Ελληνικής καταγωγής ανήλθαν στα 20.000.000 εντός της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας- Ρωμανίας (σσ: Βυζάντιο) που καταμετρούσε συνολικά με τις υπόλοιπες, ,ελληνόφωνες, εθνότητες στο εσωτερικό της περί τα 26-30.000.000 πληθυσμού την εποχή του Ηρακλείου (600-650 μΧ). Το φαινόμενο του αποικισμού συνεχίστηκε με την μορφή των Ελληνικών παροικιών,που στα επόμενα χρόνια είχαν επεκταθεί από την Ρωσία μέχρι την Βόρεια την Κεντρική και Νότια Ευρώπη .Οι Ελληνικές παροικίες ήταν πολυάριθμες κι ακμάζουσες.
Η περιφέρεια της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας την εποχή Ιουστινιανού
Η πρώτη Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Δυτικούς Σταυροφόρους (1204-1261 μΧ) , βρήκε την Ρωμανία στο εσωτερικό της , με μειωμένο το Ελληνικό στοιχείο περίπου στα 9.000.000 άτομα από τα 12.000.000 άτομα που καταμετρούνται το 1025 μΧ έτος θανάτου του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου. Η μείωση αυτή , από τα χρόνια του Ηρακλείου (7ος αιώνας μΧ) μέχρι τον 13ο αιώνα ήταν αποτέλεσμα τόσο των επιδρομών που δέχθηκε στο διαδραμον διάστημα η Ρωμανία, οι οποίες περιόρισαν τα σύνορα της γεωγραφικής της επικράτειας, όσο και των διαφόρων θανατηφόρων πανδημιων, λοιμών κλπΣε συνδυασμό δε, με την Αλωση της Ρωμανίας από τους Δυτικούς , οδήγησαν σε βίαιες και μαζικές μετακινήσεις των Ελλήνων εκτός συνόρων της, κυρίως προς Ιταλία , προς το Βασίλειο των Αψβούργων, αλλά και προς την Τσαρική Ρωσία.
1204-1261 μΧ. Αλωση της Πόλης από τους Φραγκολατίνους-Δ’Σταυροφορία
Το φαινόμενο επιτάθηκε ακόμα περισσότερο στα χρόνια που ακολούθησαν μετά την Δυτική Άλωση της Πόλης κι έτσι όταν πλέον φτάσαμε στα 1453 στην δεύτερη Άλωση της από τους Σελτζούκους -Τούρκους ο εντός Ρωμανίας καθαρά Ελληνικής καταγωγής πληθυσμός ανέρχονταν μόλις περί τα 2.000.000. Όλος ο υπόλοιπος Ελληνικός πληθυσμός βρίσκονταν πλέον εκτός οθωμανικών συνόρων.
Οι Οθωμανοί Ρωμιοί απομειώθηκαν σταδιακά εντός Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα 1.500.000 με 1.700.000 άτομα. Ήταν Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί που ανήκαν στο Rum Millet , στο Ελληνικό δηλαδή Βιλαέτι και μιλούσαν την Ελληνική γλώσσα, ενώ χαρακτηρίζονταν από τα ίδια ήθη κι έθιμα και παραδόσεις. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών συγκεντρώθηκαν στην ανατολική Θράκη και κυρίως γύρω από την Κωνσταντινούπολη και τη δυτική, κεντρική και βορειοανατολική Ανατολία, ιδιαίτερα στην Σμύρνη , την Καππαδοκία και το βιλαέτι του Ερζερούμ , στον Πόντο, στην Μαιωτιδα ,στην Κριμαία, στην Μολδοβλαχία και στον Οθωμανικό και Ρωσικό Καύκασο.Οι υπόλοιποι βρίσκονταν σε διάσπαρτες παροικίες σε όλη την Ευρώπη . Η Ελληνική παροικία στο Λονδίνο επί παραδείγματι χρονολογείται βάσει επισήμων στοιχείων απο τον 15ο αιώνα κι αποτέλεσε μια ακμάζουσα κοινότητα .
Φτάνοντας στα 1821 ο πληθυσμός Πελοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας και των νησιών που επαναστάτησαν ανέχονταν μόλις σε 938.000 άτομα. Οι υπόλοιποι βρίσκονται έξω και βοηθούσαν με κάθε τρόπο και με όλα τα δυνατά μέσα την ευόδωση του σκοπού.Χωρις την συνδρομή τους δεν ξέρουμε ποια θα ήταν η κατάληξη της Ελληνικής Επανάστασης.Στα 1834 στην πρώτη απογραφή του Βασιλείου της Ελλάδος ο πληθυσμός που δήλωνε Ελληνικός, ύστερα και από τις απώλειες και των πολέμων της Επανάστασης , ανέρχονταν στα 693.500 άτομα.
1821 , Χάρτης Επαναστατημένων Περιοχών
Άρχισε να προσαυξάνεται και πάλι μετα την προσάρτηση των Επτανήσων , της Θεσσαλίας, της Μακεδονίας, της Ηπείρου, των νησιών του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου, της Θράκης ,της Κρήτης και με τις ανταλλαγές των πληθυσμών της Συνθήκης της Λωζάνης Ιανουαρίου/1923, οπότε πλέον στα 1928, μετά την ενσωμάτωση και των Ελλήνων προσφύγων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, αριθμούσε περί τα 6.200.000 άτομα . https://en.wikipedia.org/wiki/Demographic_history_of_modern_Greece*
Στο απόγειο μας οι Έλληνες φτάσαμε εντός του σύγχρονου Ελλαδικού χώρου περίπου στα 11.234.000 άτομα το 2004 !Έκτοτε μέχρι και σήμερα απομειωνόμαστε και πάλι γιατί ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού μας συνεχίζουμε να το στέλνουμε έξω !
Η Ελληνική διασπορά βρίσκεται διασκορπισμένη σε όλο τον πλανήτη, σε όλα τα Βαλκάνια, στην Ευρώπη , στην Αφρική, στην Κεντρική Ασία, την Νότια Αμερική, τον Καναδά, την Αυστραλία και στις ΗΠΑ. Στις ΗΠΑ μόνον ζουν 3.000.000 εξ’αυτων.
Τώρα γιατί τα γράφω όλα αυτά ….
1- Γιατί αποδεδειγμένα από την αρχή της διαδρομής του Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΌΣ ΕΊΝΑΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΆ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΌΣ, προορισμένος να αναπτυχθεί σε όλον τον πλανήτη. Τον Έλληνα τον στενεύουν τα γεωγραφικά όρια.
2- Γιατί τα ιστορικά πνευματικά κέντρα του Ελληνισμού διαχρονικά και κατά το μεγαλύτερο μέρος της Ελληνικής ιστορίας στην πλειοψηφία τους δεν εντοπίζονταν στην σύγχρονη Ελλαδική επικράτεια , αλλά στην Μικρά Ασία .Ας μην ξεχνάμε ότι οι Έλληνες ανήκουν στην Καυκάσια φυλή.. Οι αρχαίοι κλασικοί χρόνοι(480-323 π.Χ) υπήρξαν μια φωτεινή αναλαμπή της Ελληνικής ιστορίας, ανάμεσα σε πολλές άλλες.
3- Γιατί στα γονιδιακά χαρακτηριστικά του Έλληνα συγκαταλέγεται η μετακίνηση με την αναζήτηση εμπορικών δρόμων και πλουτοπαραγωγικών πηγών, με την δημιουργία αποικιών και Ελληνικών παροικιών.
4- Γιατί με τον αποικισμό αυτό οι Έλληνες επικοινώνησαν τον πολιτισμό τους και μεταλαμπάδεψαν το Ελληνικό πνεύμα σε όλο τον κόσμο εμπνέοντας άλλους λαούς και διαδραματίζοντας αναμφίβολα καθοριστικό ρόλο στην ανθρώπινη ιστορία.
5- Γιατί από την δημιουργία του νεότερου Ελληνικού κράτους ένα μεγάλο τμήμα του Ελληνικού λαού και δη (το τονίζω αυτό) του υποδουλωμένου ως τότε στην Οθωμανική αυτοκρατορία πληθυσμού, εγκλωβίστηκε μέσα στα στενά γεωγραφικά όρια του σύγχρονου Ελλαδικού χώρου κι απεμπόλισε σε μεγάλο βαθμό την ιστορική του διαδρομή και την ελευθερία του, υιοθετώντας ξένα προς αυτό πολιτειακά πρότυπα και συστήματα (βλ. ελέω θεού μοναρχία, βασιλευομένη μοναρχία,. βασιλευομένη δημοκρατία, προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία κλπ) που δεν στηρίζονταν στις δικές του πολιτειακές συλλήψεις, πεποιθήσεις και παραδόσεις.
Το μέρος αυτό του Ελληνικού πληθυσμού ακόμα κι όταν βρίσκονται υπό τον οθωμανικό ζυγό , μέσα από τις Ελληνικές κοινότητες (που ενείχαν κατά κάποιον τρόπο ρόλο της άλλοτε Εκκλησίας του Δήμου) αποφάσιζε για τα κοινά, συνεχίζοντας τον αμιγώς ελληνικό τρόπο θεώρησης των πραγμάτων, που προϋπέθετε τον πολίτη ενεργό συμμέτοχο στα ζητήματα και στις αποφάσεις που αφορούσαν την κοινότητα.
Αυτή η παράδοση χάθηκε βίαια, με την δημιουργία του Ελλαδικού κράτους. Την αντικατέστησαν οι ξένοι βασιλείς, οι ξένοι αντιβασιλείς, οι ξένοι μυστικοσύμβουλοι, πράκτορες κι αλλογενείς αξιωματούχοι που κατέστησαν τον Ελλαδικό λαό άβουλο κι αμέτοχο των αποφάσεων που τον αφορούσαν, καθώς κι ένας θίασος ντόπιων
Όθωνος και Αμαλία
σφουγγοκωλάριων τους στους οποίους τα ξένα διευθυντήρια μοίραζαν ρόλους εντολοδόχων τους. Κι έτσι έκτοτε και μέχρι τις μέρες μας σόι πάει πλέον το βασίλειο, βαδίζοντας με ξένες νοοτροπίες κι εκτελώντας αλλότριες εντολές…
Τα φαινόμενα της διαφθοράς, του ανεπαρκούς κι ενδοτικού στις ξένες επιταγές πολιτικού προσωπικού , της αναξιοκρατίας, του κατακερματισμού των κοινωνικών αξιών, του δημοσίου χρέους , της διαρκούς φτωχοποίησης του Ελλαδικού πληθυσμού κλπ είναι όλα εισαγόμενα, ευθέως αλληλένδετα προς τις πιο πάνω βαθιά ριζωμένες παθογένειες επί των οποίων δομήθηκε και λειτουργεί από της ιδρύσεως του το σύγχρονο Ελληνικό κράτος και τελούν σε άμεση αιτιώδη συνάφεια προς αυτές.
Το κράτος αυτό έχει μεταβληθεί σε φυλακή κι αποτεφρωτήριο των Ελληνικών ψυχών που ζουν μέσα σε αυτό. Η σκλαβιά άλλαξε πρόσωπο και μαζί άλλαξε ταυτότητα ο δυνάστης.Ο εγκλωβισμένος σε αυτό Ελληνικός πληθυσμός ασφυκτιά μέσα στα συγκεκριμένα γεωγραφικά όρια που τον έχουν μαντρώσει κι αργοσβήνει μέρα την μέρα.
Οι έννοιες έχουν διαστρεβλωθεί.
Ο ρόλος τον Ελλαδιτών σε αυτό που ονομάζεται Δύση είναι κυριολεκτικά αμελητέος κι αναλώνεται στις έννοιες “παρακολούθημα” κι “ουραγός”.Ο τόπος μας , είναι ένα μόνο τμήμα αυτού που διαφεντεύαμε κάποτε κι οι σύγχρονοι Έλληνες μένουμε σε αυτόν ως τοποτηρητές άλλων .
Υπό αυτές τις συνθήκες λογικό είναι μέρος του Ελλαδικού πληθυσμού να βλέπει μπροστά του ένα ζοφερό μέλλον, να σκέφτεται με όρους υποχωρητικότητας , ξορκίζοντας το ενδεχόμενο ενός πολέμου με την Τουρκία και να φοβάται μήπως χάσει το τελευταίο εδαφικό αποκούμπι που του απένειμε από το άλλοτε μεγαλείο του.
Αυτό που φταίει είναι ότι χάσαμε την ταυτότητα μας . Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να φροντίσουμε να την ξαναβρούμε , ορίζοντας δυναμικά εμείς την μοίρα μας.
Το πρώτο που πρέπει να θυμηθούμε είναι ότι Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΌΣ ΕΊΝΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΌΣ.
Η κεκτημένη έως τώρα εδαφική επικράτεια ( βλ Ελλάδα), μόνον ως το Μητροπολιτικό του κέντρο μπορεί να εκληφθεί κι αυτό προσωρινά ώσπου ο Ελληνισμός να ανακτήσει την άλλοτε δύναμη του και τα πνευματικά και διοικητικά του κέντρα.
Ο εντός των τειχών Ελλαδικός πληθυσμός πρέπει να οργανωθεί και να ενώσει τις δυνάμεις του με τον Ελληνισμό εκτός των τειχών. Ο συντονισμός πρέπει να γίνει στα πλαίσια λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος και στα πρότυπα που συνέλαβε και υλοποίησε στο παρελθόν η Ελληνική διάνοια. Οι κοινότητες της Ελληνικής διασποράς πρέπει να συμμετέχουν ενεργά , με την ψήφο τους, στα τεκταινόμενα της Μητρόπολης και στην λήψη αποφάσεων που αφορούν την πορεία και το σύνολο όλου του Ελληνισμού.
Ελληνοαμερικάνοι εθελοντές στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913)
Ψήφος στην ομογένεια συνεπάγεται την κατάρρευση, μέσα σε σύντομο χρόνο, του υπάρχοντος σάπιου εγχώριου κομματικού συστήματος που νέμεται την Ελλαδίτσα σαν τσιφλίκι του, κληρονομικό δικαιώματι, από ιδρύσεως του σύγχρονου Ελλαδικού κράτους. Μόνον έτσι, μέσα από αυτήν την αναμόχλευση, θα απελευθερωθούν δυνάμεις από το παλιό και θα ενωθούν με το καινούργιο , ωθώντας στην δημιουργία ενός εντελώς νέου σχήματος.
Μόνον έτσι θα μπορέσει να αναδειχθεί μια πεφωτισμένη ηγεσία , που σήμερα θάβεται κάτω από την λάσπη των παθογενειών οι οποίες επουδενί θα της επιτρέψουν να αναδυθεί και να παράξει έργο.
Καθε τι το νέο και δημιουργικό στραγγαλίζεται και θυσιάζεται για να βρει χώρο να υπάρξει το παλιό, ανήμπορο και αποσαθρωμένο.
Η πολιτειακή οργάνωση της ίδιας της Μητρόπολης πρέπει να αλλάξει, ακολουθώντας τα αποκεντρωμένα πρότυπα και μάλιστα αυτά να εντοπίζονται πλέον σε πλανητικό επίπεδο, συμπεριλαμβάνοντας στο σύνολο της την Ελληνική διασπορά.
Ένα νέο είδος κρατικής δομής. με εθνικά ωστόσο χαρακτηριστικά. πρέπει να συγκροτηθεί που οι πολίτες της να καταλαμβάνουν όλο το παγκόσμιο γεωγραφικό φάσμα που δραστηριοποιείται ο Ελληνισμός .
Χρειαζόμαστε ένα Πανελλήνιο Ανώτερο Συμβούλιο -κι όχι Πανελλαδικό- που θα αγκαλιάζει όλους τους Έλληνες, πολλαπλασιάζοντας την δυναμική τους.Ένα κοινό Συμβούλιο που θα δίνει τις γενικότερες κατευθύνσεις , θα θέτει τους στόχους και θα ελέγχει την υλοποίηση τους από τα διάφορα κέντρα του Ελληνισμού ανά τον κόσμο, συντονίζοντας τις ενέργειες και τις στοχεύσεις όλου του Ελληνισμού .
Σήμερα συζητάμε αποσπασματικά, για μεμονωμένες προσπάθειες πχ του Ελληνικού λόμπι της Αμερικής , της Γερμανίας κλπ.
Όλες αυτές οι προσπάθειες πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα με την Μητρόπολη κι αντίστροφα, , αλληλοσυμπληρώνοντας η μία την άλλη , κάτω από ένα οργανωτικό, πατριωτικό κέντρο που στόχο του θα έχει την προώθηση των ευρύτερων πολιτικών , καθώς και πολιτισμικών παραδόσεων και της οικονομικής προόδου του απανταχού Ελληνισμού σε όλο τον πλανήτη και σε όλους τους τομείς με προεξάρχουσες τις νέες τεχνολογίες, την ναυτιλία, την άμυνα, το διάστημα.
Η Μητρόπολη πρέπει να αποδεχθεί τον ρόλο της πρώτης τη τάξει μεταξύ ίσων.
Σήμερα παρουσιάζεται το φαινόμενο της ασυνεννοησίας, με την Μητρόπολη να λειτουργεί αυθαίρετα κι ενίοτε ανταγωνιστικά , κλαδεύοντας κι ακυρώνοντας προσπάθειες της Ελληνικής ομογένειας.
Μια Ελλάδα, εντός συνόρων, στην προσπάθεια της να διαφεντεύσει μόνη αυτή τα γεωγραφικά σύνορα, τον πληθυσμό και την ζωή εντός του Ελλαδικού χώρου , αρνείται να δώσει ρόλο και συμμετοχή στα κοινά, σε μία Ελλάδα εκτός συνόρων.
Χρειαζόμαστε τα καλύτερα μυαλά μας, που τώρα βρίσκονται στο εξωτερικό να επικοινωνήσουν με τον υπόλοιπο Ελληνισμό τις γνώσεις, την πείρα , τις διασυνδέσεις,την εμπειρία τους και να μετατραπούν σε ενεργούς Πρεσβευτές μας στις χώρες που σήμερα εγκαταβιούν.
Απαιτείται η Μητρόπολη να γίνει ένας Φάρος Πολιτιστικών Αξιών για τους λαούς που κατοικούν σε αυτόν τον πλανήτη κατά τρόπον που να συγκεντρωθούν εδώ τα παραρτήματα όλων ή του μεγαλύτερου μέρους των διεθνών Οργανισμών, διεθνών Πανεπιστημίων κι Ερευνητικών προγραμμάτων.
Η Μητρόπολη δηλαδή να μετατραπεί σε Ιερό Τόπο για όλον τον πλανήτη.
Χρειαζόμαστε θέληση, ενότητα, αποφασιστικότητα, στόχο, πίστη στον σκοπό και νέο όραμα ώστε ο Οικουμενικός Ελληνισμός να ανοίξει για ακόμα μια φορά τα φτερά του και να πετάξει ψηλά, εκεί όπου ανήκει.
Οι ιδέες που γεννήθηκαν από τον Ελληνικό νου προορίζονταν πάντα να μιλήσουν, να καταλάβουν και να εμπνεύσουν τις καρδιές όλων των ανθρώπων της οικουμένης, ανεξαρτήτως φυλής και θρησκεύματος.
Αυτά πρέπει να τα υλοποιήσουμε όλοι μαζί και πάλι, για ακόμα μια φορά, αντί να ασχολούμαστε με τους βαρβάρους και μοιραία αυτοί να μας τραβούν μαζί τους όλο και πιο πίσω.
Αν μείνουμε στο Ελλαδικό κράτος, προσπαθώντας να το συμμαζέψουμε, η άποψη μου είναι ότι μοιραία αργά ή γρήγορα θα σβήσουμε σαν κεράκι και θα χαθούμε.
Τα στρεβλά δεν διορθώνονται, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να τα διαγράψεις.Τα μπαλωμένα ρούχα πάντα μπαλωμένα παραμένουν..Επιβάλλεται να ξαναπιάσουμε το νήμα από την αρχή.
Ο Ελληνισμός συνολικά, ενώνοντας τις δυνάμεις του πρέπει να συντονιστεί και να οργανωθεί σε ένα εντελώς νέο ξεκίνημα , εναρμονισμένο απόλυτα προς τις δικές του πολιτισμικές παραδόσεις.
Όλοι οι Έλληνες πρέπει, οφείλουμε να συμμετέχουμε στα κοινά και στην συνδιαμόρφωση των αποφάσεων που αφορούν το μέλλον μας . Κανείς δεν περισσεύει, κανείς δεν εξαιρείται
*Σήμερα περίπου 7.000.000 Έλληνες ζουν εκτός συνόρων σε 140 χώρες κι είναι δηλωμένοι Έλληνες, μιλούν την Ελληνική γλώσσα , έχουν την ίδια θρησκεία και τα ίδια ήθη κι έθιμα με όσους ζουν εντός Ελλαδικού χώρου. https://www.hellenicparliament.gr/Diethneis-Drastiriotites/Diethnes-Perivallon/Ellinismos-tis-Diasporas/Δηλαδή ένα ποσοστό Ελλήνων που αναλογεί στο 70% του εγχώριου πληθυσμού κι έχει Ελληνική συνείδηση κι αυτοπροσδιορισμό, ζει εκτός Ελλαδικού χώρου!
Η ενόχληση που προκλήθηκε στην Άγκυρα από αναφορές ελληνικών ΜΜΕ για πιθανή επέκταση των Χωρικών Υδάτων (Χ.Υ.) νοτίως της Κρήτης με τις προκλητικές δηλώσεις που ακολούθησαν από κυβερνητικούς αξιωματούχους αλλά και από αναλυτές της γειτονικής χώρας, αποκαλύπτουν όχι μόνο τη νευρικότητα που διακατέχει την τουρκική πλευρά κάθε φορά που η Αθήνα διατηρεί την πρωτοβουλία των εξελίξεων αλλά και τις κόκκινες γραμμές της Τουρκίας σε θέματα του αναθεωρητικού πλαισίου καθώς και την κεντρική σημασία που έχει το Αιγαίο στη γεωπολιτική εξίσωση.
Η ενόχληση αυτή συνοδεύτηκε και από την επίσκεψη συμβολικού χαρακτήρα του Τούρκου Υπουργού Άμυνας σε αεροπορικές Μονάδες του Αιγαίου και της Μεσογείου, ως μία πράξη στρατιωτικής ετοιμότητας από πλευράς Άγκυρας, «ανταποδίδοντας» τις τελευταίες επισκέψεις Ελλήνων αξιωματούχων σε Μονάδες της μεθορίου και του Αιγαίου.
Οι δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου, του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Χ. Ακάρ αλλά και του Συμβούλου του Ερντογάν Ι. Καλίν σε σχετικές ερωτήσεις για την επέκταση των Χ.Υ. στην Κρήτη από την Ελλάδα, τόνιζαν την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να μην επιτρέψει επέκταση των Χ.Υ. πέραν των 6 ν.μ. Οι δύο πρώτοι επικαλούμενοι την απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης (Ιούνιος 1995) ενώ ο Καλίν αν και αναφέρθηκε στην ίδια αποφασιστικότητα της Άγκυρας για αντίδραση σε επέκταση των Χ.Υ. στην Κρήτη, προσέθεσε δεικτικά ότι, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό η Τουρκία να δεχτεί ότι οι θαλάσσιες διελεύσεις τουρκικών και ξένων πλοίων από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Μεσόγειο να διέρχονται μόνο από ελληνικά Χ.Υ. δηλαδή από το Αιγαίο. Θυμίζουμε ότι τον Ιούνιο του 1995 με απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, εκφράσθηκε η αντίθεση της Άγκυρας σε πιθανή πρόθεση της Αθήνας να επεκτείνει τα Χ.Υ. πέραν των 6 ν.μ. στο Αιγαίο, αναφέροντας χαρακτηριστικά στο σχετικό κείμενο ότι, δόθηκαν όλες οι αρμοδιότητες στην τουρκική κυβέρνηση για την προστασία και υπεράσπιση των ζωτικών συμφερόντων της χώρας, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που κρίνονται στρατιωτικά απαραίτητες.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι, γιατί οι δύο Τούρκοι Υπουργοί και ο Σύμβουλος του Ερντογάν ενώ ερωτήθηκαν για τις αντιδράσεις της Άγκυρας σε περίπτωση επέκτασης των Χ.Υ. στην Κρήτη, οι δύο πρώτοι απάντησαν κάνοντας επίκληση την απόφαση του Ιουνίου 1995 η οποία αποτελεί Casus Belli αλλά αφορά μόνο το Αιγαίο και όχι το Λιβυκό Πέλαγος, ενώ ο τρίτος μίλησε για θαλάσσιες διελεύσεις μέσω του Αιγαίου προς τη Μεσόγειο που όμως δεν αφορά τη νότια Κρήτη;
Η απάντηση στο ερώτημα δόθηκε από τον αρθρογράφο της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Yeni Şafak, Γ. Μποστάν, ο οποίος σε σχετικό άρθρο της 30 Δεκεμβρίου 2022 υποστήριξε ότι, η θέση της Άγκυρας σε επέκταση των Χ.Υ. στην Κρήτη είναι ξεκάθαρη και αφορά μόνο την ανατολική ακτή του νησιού, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι, εάν η Ελλάδα αποφασίσει επέκταση στα 12 ν.μ. και συμπεριλάβει την ανατολική ακτή του νησιού της Κρήτης κάνοντας ένα βήμα που θα επηρεάσει και το Αιγαίο, αυτό θα σημαίνει αιτία πολέμου για την Τουρκία. Σχετικά με την πιθανή επέκταση των Χ.Υ. στα νότια της Κρήτης ο ίδιος ανέφερε ότι, η Άγκυρα αναμφίβολα δεν θα αρνηθεί την πολιτική, διπλωματική και στρατιωτική της υποστήριξη στη Λιβύη σε αυτή την ένταση.
Λόγοι που η Άγκυρα δεν επεκτείνει επίσημα το CasusBelliπέραν του Αιγαίου
Διακρίνεται μία επιφυλακτικότητα της Άγκυρας να διευρύνει επίσημα το Casus Belli ώστε να περιλάβει και τη νότια Κρήτη. Πιθανότατα η τουρκική πλευρά δεν επιθυμεί να ανεβάσει τους τόνους για μία περιοχή όπου φαίνεται ότι ο αμερικανικός παράγοντας «έχει δώσει τις ευλογίες του» για ελληνικές έρευνες. Επιπρόσθετα, η τουρκική κυβέρνηση πιθανότατα επιθυμεί να αποφύγει δέσμευση ένοπλης αντίδρασης σε πιθανή απόφαση της Αθήνας για επέκταση των Χ.Υ. νοτίως Κρήτης αφού σε περίπτωση αμερικανικής δυσφορίας λόγω των εν εξελίξει ερευνών και αναγκαστικής τουρκικής αναδίπλωσης, θα έδινε προεκλογικά στην αντιπολίτευση τη δυνατότητα να επικρίνει τον κυβερνητικό συνασπισμό για εθνική μειοδοσία και υποχωρητικότητα εκμεταλλευόμενη το θέμα ψηφοθηρικά. Έτσι εξηγείται και ο λόγος που δεν τίθεται στο Τουρκικό Κοινοβούλιο θέμα επέκτασης της απόφασης του 1995 και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές εκτός Αιγαίου.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η περιοχή νοτίως της Κρήτης, όχι μόνο δεν συμπεριλαμβάνεται στην απόφαση «απειλής πολέμου» του 1995 αφού όπως προαναφέρθηκε αυτή ανήκει στο Λιβυκό Πέλαγος, αλλά βρίσκεται και εκτός του χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας». Συνεπώς σε περίπτωση επέκτασης των Χ.Υ. από πλευράς Αθήνας νοτίως Κρήτης, η τουρκική κυβέρνηση δεν κινδυνεύει να βρεθεί «με την πλάτη στον τοίχο» και να εκτεθεί σε πιθανή κριτική από την αντιπολίτευση για εθνική μειοδοσία ενόψει και των επερχόμενων εκλογών.
Επέκταση των Χ.Υ. ανατολικά Κρήτης
Η τουρκική θεώρηση είναι εντελώς διαφορετική επικαλούμενη την απειλή πολέμου (Ιούνιος 1995), σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα Χ.Υ. ανατολικά Κρήτης, αφού αν και για την Τουρκία δεν θεωρείται Αιγαίο η περιοχή ανατολικά της γραμμής Κρήτη – Κάσος – Κάρπαθος – Ρόδος, ωστόσο υφίσταται μία σειρά από λόγους που μπορεί η Άγκυρα να θεωρεί ότι μπορεί να επικαλεστεί «διαστρεβλώνοντας» τη γεωγραφία προκειμένου να μην απειληθούν «ζωτικά της συμφέροντα». Σημειώνεται ότι ο έλεγχος της περιοχής αυτής επηρεάζει τις θαλάσσιες διελεύσεις από το Αιγαίο προς την ανατολική Μεσόγειο και αντίστροφα όπως εξάλλου το επιβεβαίωσε στη συνέντευξή του και ο Ι. Καλίν. Επίσης η περιοχή αυτή, επηρεάζει τις θαλάσσιες περιοχές του Τουρκολυβικού Μνημονίου (2019) καθώς σχεδιάστηκε αποδίδοντας στα νησιά αυτά δικαίωμα Χ.Υ. 6 ν.μ. ενώ ταυτόχρονα οδηγεί στις θαλάσσιες ζώνες νοτίως του συμπλέγματος Μεγίστης όπου εκτείνεται η δυνητική ελληνική ΑΟΖ και η κοινή γραμμή επαφής με την Κυπριακή ΑΟΖ, δηλαδή οι περιοχές όπου εξελίχθηκε η κρίση του πλοίου σεισμικών ερευνών O. Ρέις το καλοκαίρι του 2020. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας Χ. Ακάρ συμπεριέλαβε στις προκλητικές του δηλώσεις των τελευταίων ημερών και το Καστελόριζο.
Ο παράγοντας Τρίπολη
Το Μνημόνιο για τα Θαλάσσια Όρια με τη Συμφωνία Στρατιωτικής Συνεργασίας – Ασφάλειας (2019) καθώς και το Μνημόνιο Συνεργασίας για τους Υδρογονάνθρακες με τη Συμφωνία Στρατιωτικής Συνεργασίας με το πρόσθετο Πρωτόκολλο (2022) μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης, δεν δίνουν στην τουρκική πλευρά έρεισμα για παροχή στρατιωτικής βοήθειας στην κυβέρνηση της τελευταίας με αφορμή πιθανή επέκταση των Χ.Υ. νοτίως της Κρήτης. Η υπογραφή του τελευταίου Μνημονίου Συνεργασίας για την εκμετάλλευση περιοχών υδρογονανθράκων μεταξύ των δύο πλευρών, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Τουρκία ως μέσο άσκησης πίεσης προς την Ελλάδα μόνο όμως σε θέματα που αφορούν τη διαχείριση θαλασσίων ζωνών με τη χρήση των τουρκικών πλοίων σεισμικών ερευνών και γεώτρησης σε περιοχές όμως πολύ νοτιότερα που δεν επηρεάζουν το εύρος και το θέμα των Χ.Υ.
Συμπεράσματα
Με αφορμή τις δημοσιογραφικές αναφορές περί ελληνικής πρόθεσης επέκτασης των Χ.Υ. νοτίως Κρήτης, γίνεται αντιληπτό ότι:
α. Η Άγκυρα αν και αναφέρεται μέσω δηλώσεων κυβερνητικών αξιωματούχων της σε όλη την Κρήτη:
(1) Προσπαθεί να ασκήσει πίεση για αποτροπή επέκτασης των Χ.Υ. νοτίως Κρήτης φοβούμενη κυρίως ότι μία τέτοια εξέλιξη θα επιφέρει επέκταση στα ανατολικά της νήσου.
(2) Επιδιώκει αποτροπή επέκτασης των Χ.Υ. στα ανατολικά της νήσου αφού η περιοχή αυτή ως ενιαίο σύνολο με τη γραμμή ανατολικά των νήσων Κάσο, Κάρπαθο και Ρόδο, αποτελεί γεωγραφικό κόμβο στρατηγικής σημασίας ως συνέχεια του Αιγαίου και διέλευση προς τις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
(3) Αποφεύγει να δηλώσει επίσημα επέκταση του Casus Belli και στο Λιβυκό Πέλαγος, προκειμένου να αποφύγει αντιδράσεις από ΗΠΑ και Ε.Ε.
β. Αποκαλύπτεται η στρατηγική σημασία που διατηρεί το Αιγαίο σε όλους τους αναθεωρητικούς σχεδιασμούς της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή.
γ. Κεντρικό σημείο αναφοράς στις επιθετικές ορέξεις της Άγκυρας αποτελεί η απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του Ιουνίου 1995, η οποία αφορά μόνο το Αιγαίο και τηρείται με ιδιαίτερη προσοχή από όλες τις μετέπειτα τουρκικές κυβερνήσεις.
δ. Οι Συμφωνίες Άγκυρας – Τρίπολης δεν προσδίδουν κανένα έρεισμα στην Τουρκία για στρατιωτική της εμπλοκή σε περίπτωση επέκτασης των Χ.Υ. νοτίως Κρήτης.
Δημοσιεύεται, παράλληλα, στην εφημερίδα «Μακεδονία της Κυριακής»
*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Καμπουρίδης είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας, κάτοχος MBA από το Nottinngham Trend University, Πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας & Εθνολογίας του ΔΠΘ, και υποψήφιος Διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου, ενώ διετέλεσε μέλος της Ελληνικής Διπλωματικής Αντιπροσωπείας στην Κωνσταντινούπολη την περίοδο 1995-1999, Ακόλουθος Άμυνας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Άγκυρα την περίοδο 2013-2017. Αποστρατεύθηκε τον Μάρτιο / 2022.
Σε περίπτωση κρίσης της Ελλάδας με την Τουρκία, η Αμερική πρέπει να κάνει περισσότερα από το να είναι απλώς παρούσα, αναφέρει σε συνέντευξή του στην «Κ» ο Αμερικανός συγγραφέας και αναλυτής.
Το θηριώδες οχηματαγωγό «Liberty» και αμερικανικά ελικόπτερα στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης. «Η παρουσία των Αμερικανών στην περιοχή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αποτρεπτικός παράγοντας για την Τουρκία», τονίζει ο Ράιαν Τζιντζέρας.
Είτε η Ουάσιγκτον πάρει το μέρος της Ελλάδας είτε της Τουρκίας σε περίπτωση σύγκρουσης, οι συνέπειες θα είναι σοβαρότατες, τονίζει ο Ράιαν Τζιντζέρας, καθηγητής στο τμήμα Εθνικής Ασφαλείας στη Σχολή Ναυτικών Μεταπτυχιακών Σπουδών της Καλιφόρνιας. Ο κ. Τζιντζέρας εκτιμά ότι η ενισχυμένη αμερικανική παρουσία στη χώρα μας και ειδικότερα στην Αλεξανδρούπολη, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αποτρεπτικός παράγοντας για την Τουρκία. Ο Αμερικανός συγγραφέας και αναλυτής εξηγεί στην «Κ» τι θα μπορούσαν να κάνουν οι ΗΠΑ πριν, αλλά και ύστερα από μια ενδεχόμενη σύγκρουση.
– Στο πρόσφατο άρθρο σας, «Ενας έντιμος διαμεσολαβητής, όχι πια: οι ΗΠΑ ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα», περιγράφετε ορισμένα δεδομένα, τα οποία, όπως υποστηρίζετε, μπορεί να ωθήσουν την Τουρκία σε πόλεμο με την Ελλάδα στο προσεχές μέλλον. Πόσο πιθανό είναι αυτό το σενάριο;
– Θα έλεγα, συντηρητικά μιλώντας, πως ένα τέτοιο σενάριο δεν είναι απίθανο. Δεν ξέρω όμως και πόσο πιθανό είναι. Η σημερινή κρίση βασίζεται στη ρητορική και όχι σε πράξεις. Η ρητορική έχει κλιμακωθεί, αλλά δεν έχει συνοδευθεί από καμία ενέργεια. Δεν γνωρίζουμε αν ο Ερντογάν μείνει εκεί, είναι πιθανό να προβεί σε εχθρικές ενέργειες και να χρησιμοποιήσει ίσως στρατιωτικά μέσα. Δεν χρειάζεται πολύ χρόνο ή προετοιμασία για να το κάνει, μπορεί να το κάνει με πολλούς τρόπους και αρκετά γρήγορα. Ετσι, θα μπορούσαμε να βρεθούμε αντιμέτωποι με μια πολύ σοβαρή κρίση σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς καμιά προειδοποίηση. Αυτό είναι ένα από τα δεδομένα που δυσκολεύει τις σχετικές προβλέψεις.
– Λέτε, μπορεί να το κάνει με πολλούς τρόπους και αρκετά γρήγορα. Στο απευκταίο αυτό σενάριο, τι θα μπορούσε δηλαδή να συμβεί;
– Θα προτιμούσα να μην κάνω εικασίες. Ομως, οι Τούρκοι σχολιαστές και ο ίδιος ο Ερντογάν έχουν περιγράψει αρκετά σενάρια. Ενδεχόμενος αποκλεισμός νησιών από το τουρκικό ναυτικό, είναι ένα. Η χρήση βαλλιστικών πυραύλων εναντίον ελληνικού εδάφους είναι ένα άλλο, διά στόματος Ερντογάν. Εννοεί την Αθήνα; Δεν γνωρίζω. Το γεγονός όμως ότι έχει αναφερθεί επανειλημμένα σε αυτό, το κάνει σοβαρό ως πιθανότητα. Η στρατιωτική κατάληψη κατοικημένων νησιών μοιάζει το λιγότερο πιθανό σενάριο, αφού κάτι τέτοιο θα απαιτούσε σημαντικά μέσα και μεγάλη προετοιμασία.
– Τι μπορούν να κάνουν οι ΗΠΑ σήμερα για να αποτρέψουν αυτά που περιγράψατε;
– Δεν είναι ξεκάθαρο τι λένε πίσω από κλειστές πόρτες οι Αμερικανοί στην Τουρκία ή στην Ελλάδα, ούτε πώς βλέπουν πραγματικά την κατάσταση και την κλιμάκωση. Πράγματι, στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ, όχι μόνο επιχειρεί στην Ελλάδα αλλά σταθμεύει και σε ελληνικό έδαφος. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, οι ΗΠΑ έχουν ρόλο στην ασφάλεια της Ελλάδας. Και θα πίστευε ή θα ήλπιζε κανείς ότι αυτό θα λειτουργούσε ως δυνητικός αποτρεπτικός παράγοντας – αλλά είναι έτσι; Δεν γνωρίζουμε πώς σκέφτεται ο Ερντογάν, πώς βλέπει πραγματικά τις ΗΠΑ και πώς αξιολογεί την πιθανή αντίδρασή τους. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το τι είναι πραγματικά διατεθειμένες να κάνουν οι ΗΠΑ σε περίπτωση κρίσης.
– Πιστεύετε όμως ότι, για παράδειγμα, περισσότερες ναυτικές ασκήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή μας θα βοηθούσαν;
– Πριν σας απαντήσω θέλω να διευκρινίσω ότι αυτή είναι η άποψή μου και δεν εκφράζει την αμερικανική κυβέρνηση. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διεξάγουν ασκήσεις ελεύθερης ναυσιπλοΐας (freedom of navigation exercises) στο Αιγαίο. Ομως, πρέπει να αντιληφθούν ότι για την Τουρκία πρόκειται για παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Είτε η Ελλάδα θα κερδίσει είτε η Τουρκία. Δεν υπάρχει μέση λύση. Σε περίπτωση κρίσης, οι ΗΠΑ θα πρέπει να κάνουν περισσότερα από το να είναι απλώς παρούσες. Υποθέτω ότι σε κάποιον σημαντικό βαθμό η παρουσία τους στην περιοχή και κυρίως στην Αλεξανδρούπολη, λόγω της Ουκρανίας, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αποτρεπτικός παράγοντας για την Τουρκία.
Στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ σταθμεύει και σε ελληνικό έδαφος. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, οι ΗΠΑ έχουν ρόλο στην ασφάλεια της Ελλάδας.
– Είπατε ότι σε περίπτωση πραγματικής κρίσης οι ΗΠΑ πρέπει να κάνουν κάτι περισσότερο από το να είναι απλώς παρούσες. Τι ακριβώς;
– Οι ΗΠΑ σε περίπτωση σύγκρουσης δεν θα έχουν να αντιμετωπίσουν απλώς τις βραχυπρόθεσμες συνέπειες. Οι μεσοπρόθεσμες και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες, καθώς επίσης και οι αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της ίδιας της αμερικανικής κυβέρνησης, θα είναι δομικού χαρακτήρα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ, το διπλωματικό σώμα, ο στρατός και κάθε υπηρεσία που ασχολείται με την εξωτερική πολιτική, λειτουργούν σήμερα με το βασικό δεδομένο ότι η Τουρκία είναι σύμμαχος. Για να γίνει ένας σύμμαχος πιθανός αντίπαλος ή δυνητικός ανταγωνιστής, θα πρέπει να υπάρξουν σοβαρότατες διεργασίες σε κάθε δυνατό επίπεδο της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Σε ένα τέτοιο σενάριο θα έπρεπε να υπάρξει επαναχάραξη της στρατηγικής στη Μέση Ανατολή, στην Ευρώπη, στην ανατολική Μεσόγειο, στη Μαύρη Θάλασσα. Επανατοποθέτηση των αμερικανικών δυνάμεων, επανεκτίμηση στις σχέσεις των ΗΠΑ διμερώς με κράτη της Ευρώπης, αλλά κυρίως εντός του ΝΑΤΟ.
– Αυτό που περιγράφετε θα συνέβαινε αν η Ουάσιγκτον αποφάσιζε υποθετικά να τηρήσει σκληρή στάση απέναντι στην Τουρκία. Το σενάριο να πιέσει την Ελλάδα να κάνει παραχωρήσεις;
– Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αναγκάσουν την Αθήνα να κάνει παραχωρήσεις σε θέματα κυριαρχίας στο Αιγαίο ή ίσως αλλού. Ή θα μπορούσαν να επανεξετάσουν τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας με την Ελλάδα. Αυτές οι επιλογές δεν είναι πιθανές, αλλά είναι δυνατές. Θα είχαν όμως πολύ σοβαρές συνέπειες. Θα έπλητταν τις σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας και βεβαίως τον ηγετικό ρόλο της Ουάσιγκτον στην περιοχή. Θα υπονόμευαν επίσης τον αμερικανικό ρόλο στην Ουκρανία, καθώς αυτός ο πόλεμος αφορά ουσιαστικά την κυριαρχία ενός κράτους. Είτε λοιπόν οι ΗΠΑ ενεργήσουν υπέρ είτε κατά της Ελλάδας, θα υπάρξουν σοβαρότατες συνέπειες. Η κατάσταση όμως εξαρτάται από τον Ερντογάν. Επομένως, μπορεί να μην έχει σημασία τι προσφέρουν, τι θέλουν ή τι είναι πρόθυμες να διαπραγματευθούν οι ΗΠΑ. Το θέμα είναι τι τελικά θέλει ο Ερντογάν.
– Τελικά, τι θέλει ο Ερντογάν;
– Γνωρίζουμε τι θέλει γενικά. Δεν είναι ξεκάθαρο τι θέλει ειδικά. Αυτό που θέλει γενικά είναι να έρθει η Ελλάδα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να παραχωρήσει στην Τουρκία τμήμα της κυριαρχίας της, σε σχέση με τα δικαιώματά της στον θαλάσσιο χώρο στο Αιγαίο και ίσως στην Aνατολική Μεσόγειο. Θέλει επίσης την πλήρη απομάκρυνση κάθε είδους στρατιωτικού εξοπλισμού από τα νησιά. Τι θέλει ειδικά, δεν είναι απολύτως σαφές. Δεν είναι απολύτως σαφές εάν κάποιος στην Αγκυρα βλέπει πράγματι μια στρατιωτική απειλή στα νησιά και έχει κάτι πολύ συγκεκριμένο στο μυαλό του, που θέλει να δει να απομακρύνεται. Αυτό που υποδεικνύουν τα πρόσφατα γεγονότα είναι ένα γενικότερο κλίμα εκνευρισμού στην Αγκυρα. Σαν να ήρθε η ώρα. Σαν να υπάρχει η πεποίθηση ότι ένας ολοκληρωτικός πόλεμος δεν είναι απαραίτητος –αυτό είναι μια υπόθεση– για να αναγκαστεί η Αθήνα να αναδιπλωθεί. Σαν να υπάρχει η πεποίθηση ότι αυξάνοντας την πίεση η Αθήνα θα κάνει πίσω. Η Ελλάδα στο μυαλό του Ερντογάν και των ανθρώπων που βρίσκονται στην εξουσία στην Αγκυρα είναι πιο αδύναμη, πιο μικρή, πιο φτωχή, είναι κατώτερη ως κράτος από την Τουρκία.
– Στο παρελθόν οι ΗΠΑ παρενέβησαν για να εκτονώσουν εντάσεις, τώρα υποστηρίζετε ότι η Τουρκία δεν βλέπει τις ΗΠΑ ως έντιμο μεσολαβητή. Πόσο επικίνδυνο είναι αυτό;
– Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία για τις ΗΠΑ είναι η σταθερότητα και η αλληλεγγύη εντός του ΝΑΤΟ. Φαίνεται πως στην Αγκυρα επικρατεί η άποψη πως σε μια πραγματική κρίση, που θα πυροδοτήσουν οι ίδιοι, οι ΗΠΑ δεν θα ενεργήσουν απερίσκεπτα και θα προσπαθήσουν με κάποιον τρόπο να εκτονώσουν την κατάσταση. Ο,τι περίπου έκαναν το 1974, οπότε και δεν έγινε γνήσια προσπάθεια να εξαναγκαστεί η Τουρκία να αποσυρθεί από την Κύπρο. Δεν υπήρξε ουσιαστική τιμωρία. Ακόμη και το εμπάργκο όπλων του Κογκρέσου δεν υποστηρίχθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση. Πιστεύω, λοιπόν, ότι στην Αγκυρα έχουν κάποιον βαθμό βεβαιότητας, που πηγάζει από το παρελθόν, ότι αν συμβεί κάτι η Τουρκία θα έχει το πάνω χέρι.
– Πιστεύετε ότι η σημερινή κατάσταση έχει περισσότερες ομοιότητες με την περίοδο πριν από τα γεγονότα του 1964 ή του 1974;
– Μην ξεχνάτε τα γεγονότα του ’55. Είναι κάπως διαφορετικά τα πράγματα γιατί τα γεγονότα του ’55, του ’64 και του ’74 είχαν σχέση με την Κύπρο. Ακόμη κι αν μιλήσουμε για το ’96, το πλαίσιο και η αφετηρία της κρίσης είναι πολύ διαφορετικά. Σήμερα είναι ξεκάθαρα μια κρίση που έχει δημιουργήσει ο Ερντογάν, ο οποίος έχει φέρει την Τουρκία σε πολύ συγκεκριμένη τροχιά. Να εξαναγκάσει την Αθήνα να αποδεχθεί τις απαιτήσεις της. Το πραγματικό ερώτημα είναι πού ακριβώς είναι διατεθειμένος να φθάσει ο Ερντογάν.
There are hundreds of rivers on Earth’s surface, moving freshwater from hills and mountains down to larger rivers, lakes, and oceans.
Thanks to the planet’s natural slopes and ridges, falling rain that isn’t absorbed by soil or evaporated also ends up in nearby rivers. This area—where all flowing surface water converges—is called a river basin, drainage basin, or watershed.
These maps by Adam Symington show the world’s many rivers and major river basins, using the HydroSHEDS database and broken down by continent.
Mapping River Basins By Continent
The Americas
North and Central America have many different river basins, but a few major rivers stand out.
To the North, Canada’s Mackenzie River runs from British Columbia through the Northwest Territories and ending up at the Arctic Ocean.
Of course, the Mississippi River and the Missouri River which flows into it both stand out as well, draining water from much of the U.S. to the Gulf of Mexico.
A few rivers and basins also start in the U.S. and end up in Mexico, including the Rio Grande from Colorado to Tamaulipas. Further south in Central America and the Caribbean, most of the basins don’t have major rivers and empty into the nearby oceans.
It’s well-known that the Amazon River is the largest river in the world by volume and the second largest by length.
Likewise, its reach and impact can be seen in these maps. The Amazon basin is the largest river basin in the world with an area of 6,300,000 km², covering just over one-third of the entire South American continent.
That is almost double the sizable Río de la Plata basin, the 5th largest river basin in the world, which includes the Uruguay River and the Paraná River and meets at the border between Uruguay and Argentina.
Europe and Africa
Despite being the second smallest continent, Europe’s proximity to many different bodies of water and great variation of terrain in small areas gives it many different drainage basins.
But a few notable rivers stand out in Central and Eastern Europe. The Danube, a historically important trade route and once a frontier of the Roman Empire, originates in Germany and flows eastwards to the Black Sea, passing through 10 total countries.
The longest river in Europe, the Volga in Russia, is also the cornerstone of the continent’s largest river basin, draining into the Caspian Sea. Its tributaries include the Moskva which runs through Moscow in Western Russia before flowing eastwards.
One of Africa’s most notable features is the lack of drainage in the Sahara Desert. But the continent also has a few clear major river systems, including two of the world’s largest rivers.
In the northeast, the Nile River is the world’s longest river, flowing from Lake Victoria and Lake Tana in the south to Egypt and the Mediterranean Sea. In total, its basin covers 11 countries.
In Central Africa, the Congo River (formerly the Zaire River) is the second largest river in the world by volume. It also is central to the Congo Basin, the second largest river basin with an area of 4,014,500 km².
And in West Africa, the Niger River creates a crescent shaped basin from the Guinea Highlands, northeast to Mali, then southwest through Niger and Nigeria. It ends in the massive (and massively important and populated) Niger Delta.
Asia and Oceania
The world’s largest continent also has one of the largest varieties of river basins. From large sweeping basins in North Asia, to deserts in mountainous Central Asia and the Arabian Peninsula, to the multitude of basins draining into the Indian Ocean.
One of the major standouts is the Yangtze in China, the world’s third-longest river and largest plastic emitting river. Flowing from the Tibetan Plateau to the East China Sea, its wide basin covers one-fifth of China’s land area and one-third of its population.
The largest by volume is the Ganges–Brahmaputra–Meghna system, three major rivers running through India, China, Nepal, and Bangladesh. Their combined basin is home to around 400 million people, making it the most populous river basin in the world, ultimately draining into the Ganges Delta and ending up at the Bay of Bengal.
But the largest river basins in Asia are those of the “great Siberian rivers,” the Ob, the Yenisei, and the Lena, which all flow north to the Arctic Ocean.
Comprised of many archipelagos and islands with a high ratio of coast along the Pacific Ocean, Oceania understandably has fewer long rivers and major river basins.
But there are still a few standouts, especially in the deserts of Australia. The Murray–Darling basin in the country’s southeast includes six of Australia’s seven longest rivers (including the namesake Murray), draining west to the Southern Ocean near Adelaide.
Towards the center of the country is the Lake Eyre basin, which covers 1,210,000 km² or just under one-sixth of the country’s landmass. This mostly flat and often dry basin drains into Lake Eyre, Australia’s largest lake, which only fills up with water about four times a century.
If you want to see higher resolution versions of these maps and do more river exploration for yourself, head to the PythonMaps Twitter. For full-size prints, check out the PythonMaps Etsy.
This article was published as a part of Visual Capitalist’s Creator Program, which features data-driven visuals from some of our favorite Creators around the world.
On 3 January 2020, the US military assassinated Iranian Major General Qassem Soleimani, the commander of the elite Quds Force in the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), along with his companion, the deputy head of Iraq’s Popular Mobilization Units, Abu Mahdi al-Muhandis.
Three years later, the motives for this decision – and its timing – are still being debated. The reasons for the US’s shock killing, however, may not be solely related to Soleimani’s role in regional conflicts, but could also arguably stem from his growing international clout.
Why was Soleimani assassinated?
Soleimani was reportedly responsible for leading Iran’s plan to surround Israel with an arc of missiles and precision drones in the West Asian region – from Lebanon to Syria, Iraq and Gaza, all the way to Yemen – which was viewed by Israeli officials as an existential threat to the Jewish state.
The US has long accused Soleimani of being behind much of the resistance it faced after invading Iraq in 2003, as well as allegedly ordering operations against US forces in the period leading up to his assassination.
The Quds Force commander – along with Muhandis – were critical in the Iraqi effort to defeat ISIS, outside of the control and agenda of the US and its regional allies, who often used the terrorist group to secure political and geographic gains.
Furthermore, the US held Iran, and by extension Soleimani, responsible for the Yemeni attack on Saudi Arabia’s Aramco oil facilities on 14 September, 2019. The Aramco attack was so massive that it disrupted half of Saudi oil production, and was the largest of its kind since former Iraqi President Saddam Hussein’s invasion of Kuwait in 1990.
A leader in the Resistance Axis
Soleimani was the “keyholder” in the Axis of Resistance, according to an Arab politician with strong ties to decision-making circles in both Washington and Riyadh.
“Hajj Qassem,” says the politician, was uniquely capable of making decisions and then implementing them, which is considered a “rare advantage” among leaders. He was able to achieve significant strategic results – rapidly – by moving freely and negotiating directly with various statesmen, militias, and political movements.
Examples of this are rife: The Quds Force commander persuaded Russian President Vladimir Putin in 2015 to intervene militarily in Syria, and organized the complex ‘frenemy’ relationship between Turkiye and Tehran through Turkish intelligence director Hakan Fidan.
Soleimani played a pivotal role in preventing the fall of Damascus, maintained and developed important links with Lebanese resistance movement Hezbollah in Beirut, led a region wide campaign to defeat ISIS, and successfully managed the delicate balances between various political components in Iraq. In Yemen, he was able to supply the Ansarallah movement with training and arms that arguably changed the course of the Saudi-led aggression.
Together or separately, the aforementioned points made him a desired target of assassination for both the US government and the security establishment in Israel.
A visit to Venezuela
There may, however, be additional factors that contributed to the US decision to assassinate Soleimani on 3 January, 2022. While some analysts cite, for instance, the storming of the 2019 US embassy in Baghdad by demonstrators three days before the extrajudicial killing, US decision makers were unlikely to have mobilized its assassins in reaction to this relatively benign incident.
More significant for them would have been Soleimani’s unannounced trip to Venezuela in 2019, which crossed Washington’s red lines within its own geographic sphere of influence.
His visit to the South American country was publicly revealed more than two years later by Venezuelan President Nicolas Maduro, during an interview with Al-Mayadeen in December 2021.
Maduro stated that Soleimani visited Caracas between March and April 2019, during which time the US launched a cyber and sabotage attack on Venezuela, resulting in widespread power outages. He glorified the Iranian general as a military hero who “combated terrorism and the brutal terrorist criminals who attacked the peoples of the Axis of resistance. He was a brave man.”
Although Maduro did not reveal the exact date of the visit, it can be assumed that it took place on 8 April, 2019, and that Soleimani came on board the first direct flight of the Iranian airline Mahan Air between Tehran and Caracas.
At that time, the US attack on Caracas was at its peak: Washington’s recognition of Juan Guaidó as president of Venezuela, comprehensive economic sanctions, and then, at the end of April, the organization of a coup attempt that succeeded only in securing the escape of US-backed opposition leader Leopoldo Lopez to the Spanish embassy.
Expanding military ties with Caracas
During Soleimani’s Caracas visit, military cooperation between Iran and Venezuela was likely a key topic of discussion. Prior to his visit, Maduro had announced the establishment of “Popular Defense Units,” or revolutionary militias, to maintain order in the face of US-backed coup attempts.
Both Iranian and Latin American sources confirm that Tehran had a role in organizing these militias. However, the most significant military cooperation between the two countries has been in the field of military industrialization.
Since the tenure of late, former President Hugo Chavez, Venezuela has been working on a project to manufacture drones. This was announced by Chavez on 13 June, 2012, noting that “We are doing this with the help of different countries including China, Russia, Iran, and other allied countries.”
A few months earlier, the commander of the US Army’s Southern Command SOUTHCOM (its assigned area of responsibility includes Central and South America), General Douglas Fries, spoke about the same project, downplaying its importance by claiming that Iran was building drones with “limited capabilities” in Venezuela for internal security purposes.
Developing drones
In fact, Iran, represented by Soleimani’s Quds Force, was busy increasing military cooperation with Venezuela by developing new generations of drones and providing Caracas with spare parts for its existing American-made aircrafts. Interestingly, the raising of the Iranian flag has become routine in the Venezuelan Air Force’s military ceremonies.
On 20 November, 2020, President Maduro delivered a speech announcing plans to produce different types of drones. Near him, on display, was a miniature model of a drone which appeared to be that of the Iranian “Muhajer 6” aircraft that entered service in Iran in 2018.
This issue was raised by then-Israeli Minister of Defense, Benny Gantz, while receiving the heads of American Jewish organizations in February 2022.
Soleimani’s legacy in Latin America
These developments were the direct result of Qassem Soleimani’s efforts. A Venezuelan official has confirmed to The Cradle that the country’s drone project was built with full Iranian support: from training engineers to setting up research and manufacturing centers, all the way to production.
In October 2019, the commander of US Southern Command, Navy Admiral Craig S. Faller, warned that Russia, China, Iran and Cuba were operating in varying capacities in SOUTHCOM’s area of responsibility. He noted, specifically, that Iran’s influence and presence is being felt in South America.
In March 2020, the US SOUTHCOM commander repeated the same warning, placing Iran at the “top of the list of countries” that have assisted Venezuela in skirting US sanctions.
The US has long viewed Latin America as its “backyard” and has sought to prevent the influence of rival or hostile powers in the region through its adherence to the Monroe Doctrine. The influence of Soleimani in the western hemisphere may have been viewed as a threat to US interests and a crossing of this “red line.”
His role in assisting Venezuela in developing military capabilities, including the production of drones, was seen in Washington as a qualitative leap in Iran’s foreign relations and was likely a factor in the decision to assassinate Soleimani.
The views expressed in this article do not necessarily reflect those of The Cradle.
As Beijing’s Belt and Road Initiative enters its 10th year, a strong Sino-Russian geostrategic partnership has revitalized the BRI across the Global South.
The year 2022 ended with a Zoom call to end all Zoom calls: Presidents Vladimir Putin and Xi Jinping discussing all aspects of the Russia-China strategic partnership in an exclusive video call.
Putin told Xi how “Russia and China managed to ensure record high growth rates of mutual trade,” meaning “we will be able to reach our target of $200 billion by 2024 ahead of schedule.”
On their coordination to “form a just world order based on international law,” Putin emphasized how “we share the same views on the causes, course, and logic of the ongoing transformation of the global geopolitical landscape.”
Facing “unprecedented pressure and provocations from the west,” Putin noted how Russia-China are not only defending their own interests “but also all those who stand for a truly democratic world order and the right of countries to freely determine their own destiny.”
Earlier, Xi had announced that Beijing will hold the 3rd Belt and Road Forum in 2023. This has been confirmed, off the record, by diplomatic sources. The forum was initially designed to be bi-annual, first held in 2017 and then 2019. 2021 didn’t happen because of Covid-19.
The return of the forum signals not only a renewed drive but an extremely significant landmark as the Belt and Road Initiative (BRI), launched in Astana and then Jakarta in 2013, will be celebrating its 10th anniversary.
BRI version 2.0
That set the tone for 2023 across the whole geopolitical and geoeconomic spectrum. In parallel to its geoconomic breadth and reach, BRI has been conceived as China’s overarching foreign policy concept up to the mid-century. Now it’s time to tweak things. BRI 2.0 projects, along its several connectivity corridors, are bound to be re-dimensioned to adapt to the post-Covid environment, the reverberations of the war in Ukraine, and a deeply debt-distressed world.
Map of BRI (Photo Credit: The Cradle)
And then there’s the interlocking of the connectivity drive via BRI with the connectivity drive via the International North South Transportation Corridor (INTSC), whose main players are Russia, Iran and India.
Expanding on the geoeconomic drive of the Russia-China partnership as discussed by Putin and Xi, the fact that Russia, China, Iran and India are developing interlocking trade partnerships should establish that BRICS members Russia, India and China, plus Iran as one of the upcoming members of the expanded BRICS+, are the ‘Quad’ that really matter across Eurasia.
The new Politburo Standing Committee in Beijing, which are totally aligned with Xi’s priorities, will be keenly focused on solidifying concentric spheres of geoeconomic influence across the Global South.
How China plays ‘strategic ambiguity’
This has nothing to do with balance of power, which is a western concept that additionally does not connect with China’s five millennia of history. Neither is this another inflection of “unity of the center” – the geopolitical representation according to which no nation is able to threaten the center, China, as long as it is able to maintain order.
These cultural factors that in the past may have prevented China from accepting an alliance under the concept of parity have now vanished when it comes to the Russia-China strategic partnership.
Back in February 2022, days before the events that led to Russia’s Special Military Operation (SMO) in Ukraine, Putin and Xi, in person, had announced that their partnership had “no limits” – even if they hold different approaches on how Moscow should deal with a Kiev lethally instrumentalized by the west to threaten Russia.
In a nutshell: Beijing will not “abandon” Moscow because of Ukraine – as much as it will not openly show support. The Chinese are playing their very own subtle interpretation of what Russians define as “strategic ambiguity.”
Connectivity in West Asia
In West Asia, BRI projects will advance especially fast in Iran, as part of the 25-year deal signed between Beijing and Tehran and the definitive demise of the Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) – or Iran nuclear deal – which will translate into no European investment in the Iranian economy.
Iran is not only a BRI partner but also a full-fledged Shanghai Cooperation Organization (SCO) member. It has clinched a free trade agreement with the Eurasia Economic Union (EAEU), which consists of post-Soviet states Russia, Armenia, Belarus, Kazakhstan and Kyrgyzstan.
And Iran is, today, arguably the key interconnector of the INSTC, opening up the Indian Ocean and beyond, interconnecting not only with Russia and India but also China, Southeast Asia, and even, potentially, Europe – assuming the EU leadership will one day see which way the wind is blowing.
Map of INSTC (Photo Credit: The Cradle)
So here we have heavily US-sanctioned Iran profiting simultaneously from BRI, INSTC and the EAEU free trade deal. The three critical BRICS members – India, China, Russia – will be particularly interested in the development of the trans-Iranian transit corridor – which happens to be the shortest route between most of the EU and South and Southeast Asia, and will provide faster, cheaper transportation.
Add to this the groundbreaking planned Russia-Transcaucasia-Iran electric power corridor, which could become the definitive connectivity link capable of smashing the antagonism between Azerbaijan and Armenia.
In the Arab world, Xi has already rearranged the chessboard. Xi’s December trip to Saudi Arabia should be the diplomatic blueprint on how to rapidly establish a post-modern quid pro quo between two ancient, proud civilizations to facilitate a New Silk Road revival.
Rise of the Petro-yuan
Beijing may have lost huge export markets within the collective west – so a replacement was needed. The Arab leaders who lined up in Riyadh to meet Xi saw ten thousand sharpened (western) knives suddenly approaching and calculated it was time to strike a new balance.
That means, among other things, that Saudi Crown Prince Mohammad bin Salman (MbS) has adopted a more multipolar agenda: no more weaponizing of Salafi-Jihadism across Eurasia, and a door wide open to the Russia-China strategic partnership. Hubris strikes hard at the heart of the Hegemon.
Pozsar fully understood what Xi meant when he said China is “ready to work with the GCC” to set up a “new paradigm of all-dimensional energy cooperation” within a timeline of “three to five years.”
China will continue to import a lot of crude, long-term, from GCC nations, and way more Liquified Natural Gas (LNG). Beijing will “strengthen our cooperation in the upstream sector, engineering services, as well as [downstream] storage, transportation, and refinery. The Shanghai Petroleum and Natural Gas Exchange platform will be fully utilized for RMB settlement in oil and gas trade…and we could start currency swap cooperation.”
Pozsar summed it all up, thus: “GCC oil flowing East + renminbi invoicing = the dawn of the petroyuan.”
And not only that. In parallel, the BRI gets a renewed drive, because the previous model – oil for weapons – will be replaced with oil for sustainable development (construction of factories, new job opportunities).
And that’s how BRI meets MbS’s Vision 2030.
Apart from Michael Hudson, Poszar may be the only western economic analyst who understands the global shift in power: “The multipolar world order,” he says,” is being built not by G7 heads of state but by the ‘G7 of the East’ (the BRICS heads of state), which is a G5 really.” Because of the move toward an expanded BRICS+, he took the liberty to round up the number.
And the rising global powers know how to balance their relations too. In West Asia, China is playing slightly different strands of the same BRI trade/connectivity strategy, one for Iran and another for the Persian Gulf monarchies.
China’s Comprehensive Strategic Partnership with Iran is a 25-year deal under which China invests $400 billion into Iran’s economy in exchange for a steady supply of Iranian oil at a steep discount. While at his summit with the GCC, Xi emphasized “investments in downstream petrochemical projects, manufacturing, and infrastructure” in exchange for paying for energy in yuan.
How to play the New Great Game
BRI 2.0 was also already on a roll during a series of Southeast Asian summits in November. When Xi met with Thai Prime Minister Prayut Chan-o-cha at the APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) Summit in Bangkok, they pledged to finally connect the up-and-running China-Laos high-speed railway to the Thai railway system. This is a 600km-long project, linking Bangkok to Nong Khai on the border with Laos, to be completed by 2028.
And in an extra BRI push, Beijing and Bangkok agreed to coordinate the development of China’s Shenzhen-Zhuhai-Hong Kong Greater Bay Area and the Yangtze River Delta with Thailand’s Eastern Economic Corridor (EEC).
In the long run, China essentially aims to replicate in West Asia its strategy across Southeast Asia. Beijing trades more with the ASEAN than with either Europe or the US. The ongoing, painful slow motion crash of the collective west may ruffle a few feathers in a civilization that has seen, from afar, the rise and fall of Greeks, Romans, Parthians, Arabs, Ottomans, Spanish, Dutch, British. The Hegemon after all is just the latest in a long list.
In practical terms, BRI 2.0 projects will now be subjected to more scrutiny: This will be the end of impractical proposals and sunk costs, with lifelines extended to an array of debt-distressed nations. BRI will be placed at the heart of BRICS+ expansion – building on a consultation panel in May 2022 attended by foreign ministers and representatives from South America, Africa and Asia that showed, in practice, the global range of possible candidate countries.
Implications for the Global South
Xi’s fresh mandate from the 20th Communist Party Congress has signaled the irreversible institutionalization of BRI, which happens to be his signature policy. The Global South is fast drawing serious conclusions, especially in contrast with the glaring politicization of the G20 that was visible at its November summit in Bali.
So Poszar is a rare gem: a western analyst who understands that the BRICS are the new G5 that matter, and that they’re leading the road towards BRICS+. He also gets that the Quad that really matters is the three main BRICS-plus-Iran.
Acute supply chain decoupling, the crescendo of western hysteria over Beijing’s position on the war in Ukraine, and serious setbacks on Chinese investments in the west all play on the development of BRI 2.0. Beijing will be focusing simultaneously on several nodes of the Global South, especially neighbors in ASEAN and across Eurasia.
Think, for instance, the Beijing-funded Jakarta-Bandung high-speed railway, Southeast Asia’s first: a BRI project opening this year as Indonesia hosts the rotating ASEAN chairmanship. China is also building the East Coast Rail Link in Malaysia and has renewed negotiations with the Philippines for three railway projects.
Then there are the superposed interconnections. The EAEU will clinch a free trade zone deal with Thailand. On the sidelines of the epic return of Luiz Inácio Lula da Silva to power in Brazil, this past Sunday, officials of Iran and Saudi Arabia met amid smiles to discuss – what else – BRICS+. Excellent choice of venue: Brazil is regarded by virtually every geopolitical player as prime neutral territory.
From Beijing’s point of view, the stakes could not be higher, as the drive behind BRI 2.0 across the Global South is not to allow China to be dependent on western markets. Evidence of this is in its combined approach towards Iran and the Arab world.
China losing both US and EU market demand, simultaneously, may end up being just a bump in the (multipolar) road, even as the crash of the collective west may seem suspiciously timed to take China down.
The year 2023 will proceed with China playing the New Great Game deep inside, crafting a globalization 2.0 that is institutionally supported by a network encompassing BRI, BRICS+, the SCO, and with the help of its Russian strategic partner, the EAEU and OPEC+ too. No wonder the usual suspects are dazed and confused.
The views expressed in this article do not necessarily reflect those of The Cradle.
Geopolitical interests between the Anglo-American establishment and the Sino-Russian-led axis will clash over the Trans-Caspian International Transport Route.
On 12 December 2022, the United States Agency for International Development (USAID) hosted a conference on the future of Eurasia’s Middle Corridor, a transport and energy infrastructure development project that stretches from the resource-rich Caspian Sea to Europe.
At the meeting, leading Atlanticist officials paid particular attention to how to ‘frame’ this strategic global transportation hub developing outside of their control.
They emphasized that the nations standing most to gain by the inevitable growth of the Middle Corridor should not characterize themselves as an east-west “regional hub” connecting Europe to China, but rather as a standalone zone of wealth – independent of China, and supportive of a declining EU.
The value of the Middle Corridor has increased significantly in the past year due to two main factors. First, the Russian military intervention in Ukraine, and second, the urgency to “decarbonizing” those nations still trapped within the Atlanticist sphere of influence.
Map of the Middle Corridor (Photo Credit: The Cradle)
The Middle Corridor gets its name from China’s Belt and Road Initiative (BRI), which was launched in 2013. It consists of three corridors of development designed to promote trade and inter-civilizational commerce on an east-west basis. These corridors are the Northern Corridor, the Southern Corridor, and the Middle Corridor.
Map of BRI Corridors (Photo Credit: The Cradle)
The Three Arteries of the New Silk Road
The Northern Corridor: Currently the most developed and utilized of the three corridors, it consists of railways and pipelines that run from China to Kazakhstan, Russia, and Europe. Some Atlanticist geopoliticians would like to see this corridor shut down to further isolate ‘new enemy’ Russia’s transportation and commercial routes.
The Southern Corridor: Less developed but still important, this corridor involves the construction of continuous rail connections from China to Pakistan, Afghanistan, Iran, Iraq, Syria, Lebanon, and potentially Turkey, before reaching Europe through ports in Lebanon and Syria, and via land-based connections in Turkey.
This route has the potential to promote sustainable peace and reconstruction in West Asian nations, and could possibly be extended to integrate and industrialize the Persian Gulf states through large-scale high-speed railway projects like the 2000 km Persian Gulf-Red Sea high-speed railway, and hasten development prospects in the strategic Horn of Africa.
The Middle Corridor: The most complicated but no less essential of these arteries is the Trans-Caspian International Transport Route (TITR), dubbed “the Middle Corridor” and features multimodal rail and sea transit of goods from China to Europe via Kyrgyzstan, Turkmenistan, Azerbaijan, Armenia, Georgia, and Turkey.
Although this path involves the shortest distance, complications and additional costs arise with the complex process of transitioning from land routes to sea routes via ports in the Caspian Sea.
In recent months, the nations along the Middle Corridor have worked to harmonize their interests and coordinate their efforts to tap, process, and move the energy resources in the Caspian Sea (which contains the fourth largest natural gas reserves in the world).
On 30 March 2022, a quadrilateral agreement was signed between Turkey, Azerbaijan, Kazakhstan, and Georgia to advance the construction of the Baku-Tbilisi-Kars railway system, the Baku-Tbilisi-Ceyhan pipeline, and the Trans Anatolian National Gas Pipeline (TANAP), which is already in operation. The TANAP is part of the larger Southern Gas Corridor, which involves seven countries and consists of 3500 km of pipelines worth $35 billion.
Gas pipelines from Russia and the South Caucasus to Europe, via Turkey (Photo Credit: The Cradle)
Some of the key projects within the Southern Gas Corridor include:
The Shah Deniz 2 offshore gas and oil well operations in the Caspian Sea, where Azerbaijan, Iran, Turkmenistan, and Kazakhstan are working towards finalizing a broader agreement to resolve long-standing disputes.
The expansion of natural gas processing plants at the Sangachal Terminal in the Caspian Sea.
The expansion of gas transmission networks in Italy.
The development of new connections into the gas networks of southern and western Europe.
Four major pipelines, including the South Caucasus Pipeline (SCPX) involving Azerbaijan and Georgia, the TANAP involving Turkey, the Trans Adriatic Pipeline (TAP) involving Greece, Albania, and Italy, and the Greece-Bulgaria Gas Interconnector.
The importance of the INSTC
In addition to these three east-west corridors, the much anticipated Russia-Azerbaijan-Armenia-Iran-India International North-South Transport Corridor (INSTC) has also seen significant growth in recent years, with an additional eastern extension now stretching from Russia to Kazakhstan, Turkmenistan, Kyrgyzstan, Iran, and India.
Map of INSTC (Photo Credit: The Cradle)
Once goods from Russia reach Iran via either the western or eastern branches of the INSTC, they can be delivered to markets in India, South Asia, and East Africa through the Ports of Chabahar and Bandar Abbas on the Indian Ocean.
Contrary to the claims of some Atlantic Council-affiliated analysts, the east-west BRI corridors and the north-south INSTC are highly synergistic and united in a grand strategic outlook for broad Eurasian growth and integration in a post-zero sum game world order.
The “Green Belt Initiative”
After US President Joe Biden’s inauguration in January 2020, a new concept called “Build Back Better” was introduced from the corridors of highly paid commercial agencies. The oft-repeated term was ambiguously defined, but it was embraced by technocratic leaders of Atlanticist states, including Canada’s Justin Trudeau, the UK’s Boris Johnson, and the EU’s Ursula von der Leyen. The concept was later rebranded as “Build Back Better for the World” (B3W).
Despite its warm and fuzzy image, the Global Green New Deal and B3W failed to gain traction due to a lack of concrete action plans or details on how to finance and demonstrate the viability of the grand vision.
In March 2021, Biden and Boris Johnson unveiled a new program called the “Green Belt Initiative,” which they described as a response to China’s Belt and Road Initiative. When asked for details on how to fund the $3 trillion in investments required to make the “green transition” to a world dependent on solar panels and windmills, no specifics were provided.
Once again, the concept was under defined, but the image presented was one of a green revolution expected to usher in a new era of “clean zero carbon infrastructure” led by utopian rules-based orderistas of the transatlantic west.
Within the framing of the B3W branding, “Global Green New Deal” was often celebrated as a warm and fuzzy concept which former Bank of England Governor Mark Carney heralded as a $130 trillion renaissance into a post-hydrocarbon age.
In September 2021, the EU’s Ursula von der Leyen announced the “Global Green Gateway” as Europe’s response to the BRI. However, this initiative faced criticism for ignoring the hundreds of thousands of engineers trained by China in Africa over the past decade, and for projecting the historic predatory lending practices of Europe onto China.
Von der Leyen stated: “We want to create links and not dependencies… It does not make sense for Europe to build roads between a Chinese-owned copper mine and a Chinese-owned harbor.”
Despite this, the Global Green Gateway failed to propose a viable lending mechanism or staff, and soon faded away, similar to the Build Back Better and Global Green New Deals before it.
On 26 June, 2022, the global situation had changed dramatically as Russia’s military intervention in Ukraine was already four months old and the erection of a new Iron Curtain attempting to cut Europe off from both Russia and China was in full swing. Despite these developments, the demand for nations to access affordable and reliable energy and food had risen higher than ever.
This program promised $600 billion over five years to recipient nations in Africa, Southwest Asia, Latin America, East Asia, and Eastern Europe to build digital infrastructure, telecommunications, green energy, and soft infrastructure with a focus on gender equity.
The goal of this program was to provide poor nations with an alternative to China’s alleged predatory lending ambitions. However, few of the nations offered this “life raft” have shown much interest so far.
The Three Seas Initiative
In Eastern Europe, the Caucasus and Central Asia, the NATO-led Three Seas Initiative (3SI) was founded in 2014 as an ambitious effort to thwart the Middle Corridor. The 3SI includes 12 Eastern European states within the Black Sea-Adriatic Sea-Baltic Sea region.
While many of the dozens of highways, rail, and gas projects featured in the 3SI are objectively beneficial to participating nations and all of Eurasia, the fact is that those NATO and Atlantic Council operatives promoting the grand design are only doing so from an anti-Eurasian geopolitical agenda.
In June 2022, Ukraine was made a partner member of the 3SI group, and funds were set up to accumulate private capital to invest in this trillion-dollar investment scheme to integrate the energy and transportation corridors of the region as a hub for supplying Europe with energy while also building a wall to cut off the broader New Silk Road corridors.
During a 3SI Summit that month, the foreign ministers of Poland and Romania released a joint statement saying:
“The 3SI is part of our response to the need for developing energy, transport, and digital infrastructure that will be more climate-friendly, fully aligned with the goals of the Paris Agreement and the European Green Deal.”
While the 3SI is directed towards consolidating controls over the Eastern European EU member states (plus Ukraine), once again, very little information has been made public regarding how the various infrastructure projects will be funded.
The 3SI Fund, created in 2019 to gain support from the private sector (which is expected to provide the vast majority of financing for these green new deal projects), is still far from achieving even a fraction of its goals.
Building a “Green Barrier” to Actual Development
On 7 December, 2022, the World Bank released a report titled “Azerbaijan: Towards Green Growth” in which the authors stated that the:
“Global transition towards a low-emissions economic model offers opportunities for Azerbaijan to be globally and regionally competitive. To make the best of it, Azerbaijan needs to focus on decarbonizing and diversifying the economy, bolstering innovation, and natural and human capital development.”
From this Green New Deal agenda, Azerbaijan would certainly receive funding, but in doing so, it would be handicapped from developing its vast resources or playing a positive role in either the Middle Corridor or the INSTC.
Five days later, the World Bank agenda was re-emphasized by USAID at a conference co-sponsored with the Azerbaijan-US Chamber of Commerce, the White House, and the Embassy of Azerbaijan.
Sentiments of those wishing to cut Russia and China off the Middle Corridor hub could be heard in the words of Ian Rawlinson CCO at APM Terminals in Poti, Georgia who stated:
“It [Georgia] has always been considered as a satellite region of Russia. However, the region is very western centric. There are a lot of western companies settled in Central Asia, and there is a strong drive for western products… APM considers Central Asia as the last container is able region, with the biggest potential in terms of logistics. As it is landlocked, it is only reachable by rail. Kazakhstan for example exports 60 million tonnes of cargo to Europe. Much of it is still moving through Russia, but that can be changed to the Middle Corridor. This is also true for eastbound cargo to Kazakhstan.”
Efforts to intimidate, bribe, and threaten nations like Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, and Turkey into abandoning the concept of the Middle Corridor as a hub of China-led development are both self-destructive and absurd.
Ignoring the fact that the Middle Corridor would not exist if not for China’s leadership in the first place, these nations are being asked to see themselves as the end and starting point of a new pro-Atlanticist exclusive hub.
The leaders of the nations along the Middle Corridor have made it clear that they are happy to do business with Europe, but not at the expense of their relationships with either Russia or China.
Eurasian Integration Moves Forward
On 20 December, Russia, Iran, Turkmenistan, and Kazakhstan released a joint statement offering all public and private interests across the globe a 20 percent discount on all freight transit costs for goods moving along the eastern branch of the INSTC.
This discount would apply to all goods moving across the Middle Corridor (involving the Russia-Kazakhstan-China connection), as well as the eastern INSTC (involving Russia, Turkmenistan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, and China), and also the South-Eastern INSTC featuring Russia, Iran, West Asia, East Africa, India, and South Asia.
While many Atlanticists would love nothing more than to see Georgia pried out of the grip of Eurasian influence, it is clear that Tbilisi’s interests lie in the east.
Last week it was reported that trade between Georgia, Russia, China, and Turkey grew by 32 percent (from January to September) over the same period in 2021, and that Georgia also enjoys the benefits of having signed an important free trade agreement with the Commonwealth of Independent States (CIS), which includes Armenia, Azerbaijan, Belarus, Kazakhstan, Moldova, Russia, Tajikistan, Uzbekistan, and Turkey.
Meanwhile, Turkmenistan-Azerbaijan trade volumes have increased over 620 percent (from $48 million in 2021 to $305.5 million in 2022) with much more room for growth as the Caspian development continues to grow with flows of energy resources to both Europe and China increasing significantly.
If Europe wishes to survive the coming decades, leadership will have to emerge that shrugs off the imposing pressures of the Anglo-American establishment, which seeks to stop the potential Europe-Russian-Chinese economic cooperation at all costs, even if it means the willful murder of millions of European citizens under an artificial imposition of energy scarcity, food scarcity, and war.
Nations of Central Asia and Southwest Asia have felt the burn of transatlantic imperial grand strategy for far too long and increasingly have come to recognize which pathway to the future is befitting their true interests – that of Eurasian integration.
The views expressed in this article do not necessarily reflect those of The Cradle.
Armenia is far from perfect, but it’s a democracy. Two of Armenia’s closest partners are Russia and Iran. The Islamic Republic of Iran is characterized by its repression of women and minority groups. The Russian Federation is defined by its imperialist ambitions to invade and annex former Soviet republics. Whether good or bad options, these are existential partnerships for Armenia due to the threat posed – and the strategic advantage held – by Azerbaijan. To be clear: Armenia’s geopolitical predicament is precarious, and it needs alternatives to Russia and Iran.
Armenia’s partnership with Iran is pragmatic. Armenia is cursed by geography. Blockaded by an antagonistic Turkey to the west and an even more hostile Azerbaijan to the east, Armenia’s connection to the world depends on Georgia to the north and one border crossing with Iran to the south. Although Iran’s direct military support to Armenia is limited, Armenia and Iran share a common cause in their respective disputes with Azerbaijan.
While Armenia’s conflict with Azerbaijan is common knowledge, tensions between Azerbaijan and Iran are not as well-known. Put simply, Baku and Tehran have quasi territorial disputes based on incompatible worldviews. On the one hand, the Azeri concept of Bütöv Azərbaycan – Greater Azerbaijan – is predicated on unifying the lands historically inhabited by Azerbaijanis into one state. This includes Armenian territory to the west of Azerbaijan and Iranian territory to the south of Azerbaijan. On the other hand, Iran has long viewed Azerbaijan as a lost territory that belongs within its sphere of influence. Like Iran’s connection to Iraq and Lebanon, this is mainly due to Azerbaijan’s Shia majority.
Historically, Azeri peoples resided at the intersection of the Russian Empire, Ottoman Empire, and Persia. Today, Azerbaijan’s population is roughly 10 million. While Iran counts over 85 million inhabitants, more than 15 percent of Iranians identify as Azerbaijanis. In fact, there are more Azerbaijanis living in Iran than in Azerbaijan itself. Clearly, the potential for Iranian Azerbaijani separatism threatens Iran’s territorial integrity. Likewise, Iran’s vision of incorporating the Azeri Shiites under the Iranian banner also imperils Azerbaijan’s sovereignty.
Given that “the enemy of my enemy is my friend,” Iran’s disputes with Azerbaijan translate into a strategic partnership with Israel. For example, Israel accounted for more than 25% of all arms transfers to Azerbaijan between 2011 to 2020. In exchange, Azerbaijan provides Israel with access to airfields near the roughly 420-mile-long border with Iran. If war were to erupt between Tel Aviv and Tehran, this access would enable Israeli fighter jets to bypass Jordanian, Syrian, and Iraqi airspace and reach military targets in Iran more easily.
Azerbaijan is also allied with Turkey. A regional power at the intersection of Europe and Asia, Turkey is an important transit hub at the mouth of the Black Sea and East Mediterranean. Turkey also wields significant influence within NATO. Azerbaijan and Turkey are both Turkic speaking countries, and members of the Organization of Turkic States (OTS).
Azerbaijan’s strategic advantage over Armenia extends beyond its special relationship with Israel and “brotherly” alliance with Turkey. In contrast to Armenia, Azerbaijan also has natural gas and oil.
Eurasia’s appetite for energy made Azerbaijan one of the 21st century’s fastest growing economies. For example, the British Petroleum-owned Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) pipeline can carry more than one million barrels of oil per day from Azerbaijan to Georgia through Turkey to the Turkish port of Ceyhan for export to international markets. Likewise, the Southern Gas Corridor(SGC) transports gas from Azerbaijan through Georgia and Turkey to Greece, Albania, and Italy. Rest assured, Azerbaijan will continue benefiting from Europe’s diversification away from Russian fossil fuels.
Armenia’s alliance with Russia has historic roots. Armenia was the first Christian state. Russia was viewed as the defender of Asia Minor’s Christian minorities. After the Armenian genocide, the dissolution of the Ottoman Empire, the fall of the Russian Empire, and the failure of independence movements in the Caucasus, the Soviets took control of Armenia and incorporated it into the Soviet Union. Armenia only gained its independence and began its transition to democracy after the collapse of the Soviet Union in 1991. Today, Armenia is a member of the Collective Security Treaty Organization (CSTO), has a bilateral defense agreement with Russia, hosts several Russian military bases, and relies on Russian guards to secure its borders.
The CSTO is Russia’s equivalent of NATO. Its members are Russia, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, and Armenia. While NATO has its problems, CSTO cohesion is nonexistent. For example, conflict erupts between Tajikistan and Kyrgyzstan every few months. Likewise, Kazakhstan and Kyrgyzstan are also members of the Organization of Turkic States (OTS). In other words, both share close diplomatic ties with Azerbaijan and Turkey despite owing security guarantees to Armenia. Clearly, this arrangement does not work in Armenia’s favor.
Article 4 of the CSTO states that an attack on one member state is considered an attack on all member states. When President Tokayev requested assistance to quell protests in January 2022, the CSTO – including Armenia – sent peacekeepers to Kazakhstan. When Prime Minister Pashinyan invoked Article 4 following Azerbaijan’s violation of the ceasefire agreement in September 2022, the CSTO did not respond to Armenia’s request for help let alone condemn Azerbaijan’s aggression. As far as Armenia is concerned, the CSTO’s security guarantees are not worth the paper they are written on.
Moscow brokered the November 2020 ceasefire agreement between Armenia and Azerbaijan. Russia’s obligations include deploying peacekeepers and protecting the Lachin Corridor that serves as a lifeline for more than 120,000 Armenians in Nagorno Karabakh. Unlike peacekeeping operations in Cyprus and Kosovo, Russia’s deployment in Nagorno Karabakh is not mandated by the UN and is devoid of international engagement. Evidently, Russia’s unilateralism lacks the civilian oversight and accountability mechanisms that make other peacekeeping arrangements work. Given that the Lachin Corridor has been blockaded by Azerbaijanis since December 12, 2022, the Russian peacekeeping mission is clearly not working.
To make matters worse for Armenia, Moscow’s unilateralism is complemented by Russian both-siderism. To Armenia, Russia is an ally. To Russia, Armenia is a client. In terms of Russian grand strategy, Moscow wants to maintain its influence in Baku while limiting that of Ankara – at the expense of Armenia. Thus, Russia is still the largest arms exporter to both Armenia and Azerbaijan despite its security guarantees to Yerevan. For example, Russia accounted for 60% of arms transfers to Azerbaijan and a whopping 94% of arms transfers to Armenia in the leadup to the Second Nagorno Karabakh War.
From a geopolitical perspective, it seems Russia and the CSTO have helped Azerbaijan checkmate Armenia. Admittedly, Baku maintains a strategic advantage over Yerevan. Nevertheless, Armenia still has options at its disposal to salvage the situation. The key lies in Armenia’s democratic orientation, and the influence wielded by the Armenian diaspora in fellow democracies like the U.S. and France.
The West has repeatedly signaled its intention to increase engagement with Armenia. In September 2022, Speaker Nancy Pelosi became the highest-ranking U.S. official to visit Armenia since it gained independence. In October 2022, President Macron and President Michel negotiated an EU Fact-Finding Mission to the Armenia-Azerbaijan border with Prime Minister Pashinyan and President Aliyev. In December 2022, Canada opened its Consulate to Armenia in Yerevan. The list goes on and on, but fallout from Russia’s invasion of Ukraine will either push Armenia closer to the West for the better or deepen Armenia’s dependence on Russia for the worse.
There are two policies Armenia could pursue to improve its strategic position. First, Armenia should push for increased international engagement in Nagorno Karabakh. Calling for an international fact-finding mission to the Lachin Corridor is a step in the right direction. Nevertheless, Yerevan must go further. Armenia’s hardline should be demanding that an international peacekeeping force be deployed to replace or accompany the Russian peacekeepers in the Lachin Corridor. Armenia’s red line should be a permanent, multilateral civilian monitoring mission in Stepanakert to complement the Russian-Turkish Joint Monitoring Centre in Aghdam. Increasing the number of international stakeholders and deepening their engagement is crucial for improving Armenia’s strategic position and reducing the likelihood of Azerbaijani aggression.
Second, Armenia should withdraw from the CSTO. Unfortunately, CSTO security guarantees are compromised by divergent allegiances and interests within the alliance. Armenia cannot rely on Russia and the CSTO to prevent – nor protect it from – Azerbaijani aggression because Yerevan’s national security concerns diverge from Moscow’s strategic designs. Even worse, CSTO membership makes it difficult – if not impossible – for Armenia to diversify its supply of military equipment, modernize its armed forces, and seek alternate bilateral or multilateral security arrangements from the West or elsewhere. Evidently, withdrawing from the CSTO would enable Armenia to pursue a policy of strategic ambiguity. Put simply, this would provide Yerevan with the flexibility to cooperate with whoever it deems appropriate on an issue-by-issue basis rather than limiting its options to Russia.
One thing is certain: Azerbaijan maintains a strategic advantage over Armenia. If the balance of power remains unchanged, Baku is unlikely to wait 26 years before launching the next war; this time, aimed at building a land bridge from Azerbaijan to Nakhichevan.
The views expressed in this article belong to the authors alone and do not necessarily reflect those of Geopoliticalmonitor.com.
George Monastiriakos is a lawyer licensing candidate and political science and history graduate who writes about global affairs and politics.