Αρχική Blog Σελίδα 1701

Έφυγε από τη ζωή η γυναίκα του ζευγαριού στην εμβληματική φωτογραφία του άλμπουμ του Woodstock

0

Η Bobbi Kelly, η γυναίκα στην εμβληματική φωτογραφία που χρησιμοποιήθηκε ως εξώφυλλο του άλμπουμ του Woodstock, πέθανε το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, σύμφωνα με τον σύζυγό της.

«Με τεράστια θλίψη ανακοινώνω στην οικογένεια και στους φίλους μου στο FB ότι, μετά από 54 χρόνια κοινής ζωής, η όμορφη σύζυγός μου, Bobbi, έφυγε από τη ζωή χθες το βράδυ, περιτριγυρισμένη από την οικογένειά της», έγραψε ο Nick Ercoline στο Facebook το περασμένο Σάββατο.

«Έζησε καλά τη ζωή της και άφησε αυτόν τον κόσμο σε μια πολύ καλύτερη θέση. Αν την ήξερες, την αγαπούσες. Έζησε με το ρητό της, “Να είσαι ευγενικός”. Δεν της άξιζε ο εφιάλτης του περασμένου έτους, αλλά δεν υποφέρει πια από τον σωματικό πόνο και αυτό μας δίνει κάποια παρηγοριά», έγραψε.

It’s with beyond great sadness that I tell my FB family and friends, that after 54 years of life together, of the death of my beautiful wife, Bobbi, last night surrounded by her family. She lived her life well, and left this world in a much better place. If you knew her, you loved her. She lived by her saying, “Be kind”. As a School Nurse she always championed the kids … ALWAYS! As a person, she always gave. “How much do you really need if you have all you need or want?” So she gave and gave and gave.
She didn’t deserve this past years nightmare, but she isn’t suffering from the physical pain anymore and that brings some comfort to us.

Ο Nick Ercoline και η Bobbi Kelly ήταν ένα αγαπημένο ζευγάρι στα 20 τους, όταν ο φωτογράφος Burke Uzzle τράβηξε μια φωτογραφία τους, να κρατάει ο ένας τον άλλον τυλιγμένο σε μια κουβέρτα στο τριήμερο φεστιβάλ. Πίσω από ένα ζευγάρι χοντρά κίτρινα γυαλιά ηλίου, η Μπόμπι κοιτάζει προς την κάμερα.

Η φωτογραφία έγινε το εξώφυλλο του «Woodstock: Music from the Original Soundtrack and More» της δεκαετίας του 1970, ένα τριπλό LP βινυλίου τον Μάιο του 1970 για να συνοδεύσει μια ταινία για το φεστιβάλ.

Ζευγάρι αγκαλιά στο Γούντστοκ

Πώς γνωρίστηκε το ζευγάρι
Το ζευγάρι γνωρίστηκε το 1969, ενώ ο Nick εργαζόταν ως μπάρμαν στο Dino’s Bar and Grill στο Middletown της Νέας Υόρκης, όπως δήλωσαν η Bobbi και ο Nick στη New York Post το 2019.

Άρχισαν να βγαίνουν τον Μάιο, λίγους μήνες πριν από το Woodstock, που έλαβε χώρα από τις 15 έως τις 18 Αυγούστου του 1969.

Οι Bobbi και Nick Ercoline κάθονται αγκαλιασμένοι σε καναπέ πριν από περίπου πενήντα χρόνια

Το ζευγάρι πριν από περίπου 50 χρόνια /Φωτογραφία: Nick Ercoline / Facebook

Πώς τραβήχτηκε η φωτογραφία του αγκαλιασμένου ζευγαριού
Αφού πήραν την τελευταία στιγμή την απόφαση να πάνε στο φεστιβάλ, πήραν το στέισον βάγκον Chevrolet Impala του 1965, το οποίο τελικά εγκατέλειψαν περίπου τέσσερα ή πέντε μίλια από το χώρο της συναυλίας.

Καθώς περπατούσαν στην υπόλοιπη διαδρομή, η Μπόμπι βρήκε την κουβέρτα. «Καθώς μπαίναμε μέσα, σήκωσα την κουβέρτα γιατί νόμιζα ότι χρειαζόμασταν κάτι να καθίσουμε», είπε η Μπόμπι. «Απλά κάποιος την είχε πετάξει, οπότε την τύλιξα και από εκεί προήλθε η ροζ κουβέρτα».

Εντόπισαν ένα σημείο στην κορυφή ενός λόφου, όπου ο Uzzle φωτογράφισε το ζευγάρι. Από την πλαγιά του λόφου ο ήχος ήταν απίστευτος, είπαν.

Η φωτογραφία του ερωτευμένου ζευγαριού σε εξώφυλλο άλμπουμ για το Γούντστοκ
Η φωτογραφία του ερωτευμένου ζευγαριού σε εξώφυλλο άλμπουμ για το Γούντστοκ / Φωτογραφία: Shutterstock

«Η φωτογραφία μας να εμπνεύσει ένα μήνυμα ελπίδας στις επόμενες γενιές»
Η Bobbi και ο Nick αρραβωνιάστηκαν την παραμονή των Χριστουγέννων του 1970 και παντρεύτηκαν στις 27 Αυγούστου 1971 -λίγες μέρες μετά τη δεύτερη επέτειο του Woodstock- στην Καθολική Εκκλησία του St. Paul στο Bullville της Νέας Υόρκης.

Στη συνέχεια, απέκτησαν δύο γιους: τον Matthew, που γεννήθηκε το 1979, και τον Luke, που ήρθε στον κόσμο το 1981. Αργότερα έμαθαν ότι ήταν στο εξώφυλλο του άλμπουμ ενώ το άκουγαν με έναν φίλο.

Μόλις στην 20ή επέτειο του Γούντστοκ, το 1989, ο Νικ και η Μπόμπι αναγνωρίστηκαν δημοσίως ως το ζευγάρι στην εμβληματική φωτογραφία.

Η Μπόμπι είπε στην εφημερίδα The Post ότι θέλουν η φωτογραφία τους να στείλει ένα μήνυμα ειρήνης, αγάπης και ελπίδας στις επόμενες γενιές. «Ελπίζω απλώς ότι όταν οι άνθρωποι δουν αυτήν την εικόνα και σκεφτούν τι χαοτικό, ταραγμένο κόσμο έχουμε αυτή τη στιγμή, θα αισθανθούν ότι υπάρχει πάντα ελπίδα», είπε. «Πάντα. Ανεξάρτητα από το πόσο κακό φαίνεται να είναι, πρέπει να έχεις ελπίδα».

Οι τρεις ευχές της Μπόμπι πριν πεθάνει
Η Μπόμπι βρισκόταν στο νοσοκομείο και έβαλε τον σύζυγό της να της υποσχεθεί τρία πράγματα πριν πεθάνει, όπως είπε ο Νικ: «1. Όχι άλλα νοσοκομεία, 2. Το σπίτι είναι το μέρος όπου θα μείνει, 3. Όταν έρθει η ώρα να πεθάνει, θα την κρατούσα κοντά».

«Μπορούσα να πραγματοποιήσω αυτές τις τρεις υποσχέσεις καθώς η γλυκιά μου Μπόμπι έφυγε από αυτόν τον κόσμο, ενώ την κρατούσα κοντά με τους γιους μας δίπλα μας», έγραψε ο Νικ σε μια σπαρακτική συνέχεια της ανάρτησης.

Το ζευγάρι κρατώντας το άλμπουμ που έχει ως εξώφυλλο τους ίδιους, αγκαλιασμένους στο Woodstock / Φωτογραφία: Bobbi Kelly Ercoline / Facebook
Το ζευγάρι κρατώντας το άλμπουμ που έχει ως εξώφυλλο τους ίδιους, αγκαλιασμένους στο Woodstock / Φωτογραφία: Bobbi Kelly Ercoline / Facebook

 

“https://www.iefimerida.gr/zoi/pethane-gynaika-zeygarioy-fotografia-woodstock”>

 

Π. Βαλαβάνης: Οι αρχαίοι δεν ήξεραν ότι θα μείνουν στην ιστορία

0

Τι συνέβη στην Ακρόπολη και από μυκηναϊκό φρούριο μετατράπηκε τον 8ο αι. π.Χ. σε ιερό; Γιατί 30 χρόνια μετά τα περσικά, η αθηναϊκή πολιτεία επέλεξε να δημιουργήσει τα μεγάλα οικοδομήματα που στέκονται μεγαλόπρεπα έως τις μέρες μας; Ποιος ήταν ο στόχος του οικοδομικού προγράμματος του Περικλή; Γιατί ο μεγάλος στρατηγός διάλεξε τον Φειδία και άλλους σπουδαίους δημιουργούς να το φέρουν σε πέρας; Τι συμβολίζει ο γλυπτός διάκοσμος των μνημείων του Ιερού Βράχου;

Λίγοι θα μπορούσαν να ανταποκριθούν με όρεξη, σαφήνεια και χιούμορ στον καταιγισμό ερωτήσεων που κάνει ένας φιλομαθής μικρός επισκέπτης του βράχου και του Μουσείου της Ακρόπολης -ακόμα κι αν πρόκειται για τις απορίες ενός μικρού ‘χάρτινου’ ήρωα. Ένας από αυτούς είναι σίγουρα ο Πάνος Βαλαβάνης, αρχαιολόγος, καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, συγγραφέας επίσης βιβλίων που απευθύνονται σε παιδιά, όπως η «Ιστορία της Ακρόπολης. Εκεί όπου οι άνθρωποι συναντούσαν τους θεούς», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καπόν.

«Το βιβλίο προέκυψε ως συνέχεια του μεγάλου οδηγού ‘Ακρόπολη μέσα από το Μουσείο της’, που κυκλοφόρησε το 2015 επίσης από τις εκδόσεις Καπόν. Το σκεπτικό ήταν να βγει κάτι πιο ‘ελαφρύ’, που να διαβάζεται άνετα και από το ευρύτερο κοινό, αλλά και από τους μαθητές. Έτσι αλλάξαμε τη μορφή του και αντί για μια συνεχή διήγηση -όπως ήταν το πρώτο βιβλίο-οδηγός- επελέγη ο διάλογος. Αυτό είναι το ένα στοιχείο που το διαφοροποιεί. Το δεύτερο είναι η εικονογράφηση, που έκανε ο Κώστας Θεοχάρης. Έτσι έχουμε ένα εντελώς καινούργιο βιβλίο, το οποίο μέσα από μια πιο ανάλαφρη προσέγγιση ενημερώνει για όλα τα σοβαρά ζητήματα που αφορούν την ιστορία της Ακρόπολης», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Πάνος Βαλαβάνης για το βιβλίο που, όπως και τα υπόλοιπα της παιδικής σειράς των εκδόσεων Καπόν, απευθύνεται σε μικρούς φιλοπερίεργους αναγνώστες, αλλά και σε μεγαλύτερα «παιδιά».

Όλα ξεκινούν από μια επίσκεψη στο Μουσείο και στον βράχο της Ακρόπολης ενός μαθητή, οι απανωτές ερωτήσεις του οποίου μπορεί να τρελαίνουν τον απόμαχο αρχαιολόγο που τον συνοδεύει, αποτελούν ωστόσο την αφορμή για να ανακαλύψουν -και μαζί και οι αναγνώστες – τα μυστικά που κρύβονται στα μνημεία. Τι εμπνέει άραγε τον αρχαιολόγο συγγραφέα που έχει ασχοληθεί δεκαετίες με την Ακρόπολη (και όχι μόνο); «Εδώ και χρόνια γράφω βιβλία για τους μαθητές. ‘Ο Λόφος με τα κρυμμένα μυστικά’ ήταν το πρώτο, το οποίο μετά από 25 χρόνια εξακολουθεί και εκδίδεται -μάλιστα τώρα βρίσκεται στη 12η έκδοση! Από τότε προσπαθώ να έρθω στη θέση των παιδιών. Βλέποντάς τα μέσα στα μουσεία, όπου λόγω επαγγέλματος βρισκόμαστε τακτικότατα και για πολύ ώρα, διαπίστωνα ότι έλειπαν κάποια σοβαρά βιβλία, τα οποία θα μπορούσαν να είναι εύληπτα και σαγηνευτικά για τους μικρούς επισκέπτες», απαντά ο Π. Βαλαβάνης στην ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ. Και συνεχίζει:

«Συχνότατα τα υπάρχοντα βιβλία εξαντλούνται σε μια περιγραφική προσέγγιση των πραγμάτων. Εμείς εδώ προσπαθούμε να εξηγήσουμε γιατί γίνονται όλα αυτά τα πράγματα στην Ακρόπολη -τι συνέβη και από φρούριο που ήταν αρχικά κατόπιν έγινε ιερό, γιατί η αθηναϊκή πολιτεία αποφασίζει να δημιουργήσει αυτά τα μεγάλα οικοδομήματα, ποιος ήταν ο στόχος του οικοδομικού προγράμματος του Περικλή, γιατί επιλέγει τους συγκεκριμένους δημιουργούς και τις συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές μορφές; Και ακόμα πιο σημαντικό, γιατί επιλέγεται αυτός ο γλυπτός διάκοσμος στα αετώματα, στις μετόπες και στη ζωφόρο. Τι θέλουν να δείξουν, για παράδειγμα, οι Αθηναίοι με τη διαμάχη Αθηνάς και Ποσειδώνα στο δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα; Τι σημαίνει το δέντρο της ελιάς που τους προσφέρει ως δώρο;

»Πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένα ολόκληρο σκεπτικό που από παλιά αλλά ιδιαιτέρως τα τελευταία χρόνια η έρευνα το εντάσσει στο πλαίσιο των πολιτικών βλέψεων της αθηναϊκής πολιτείας ή και του ίδιου του Περικλή, για την αντιπαράθεση με τη Σπάρτη και τη διεκδίκηση της πανελλήνιας ηγεμονίας. Στο βιβλίο προσπαθούμε να εξηγήσουμε τις αιτίες και τις αφορμές των συγκεκριμένων επιλογών και να δώσουμε στο ευρύτερο κοινό να τις κατανοήσει, με τρόπο εύληπτο και ευχάριστο. Γιατί πολύ συχνά όλοι μας παρασυρόμαστε μέσα ‘στο σύννεφο του υπέροχου μεγαλείου αυτών των μνημείων’, θεωρώντας ότι οι αρχαίοι δεν είχαν να κάνουν τίποτα άλλο παρά να δημιουργούν μεγάλα έργα για να μείνουν στην ιστορία. Όχι. Οι αρχαίοι δεν ήξεραν ότι θα μείνουν στην ιστορία και ότι θα τους μελετούμε μετά από 2.500 χρόνια. Οι αρχαίοι, όχι μόνον οι Αθηναίοι, αλλά όλοι οι Έλληνες, επέλεγαν συγκεκριμένες μορφές στην καλλιτεχνική τους έκφραση, γιατί ήθελαν να υπηρετήσουν άμεσες επιδιώξεις και να λύσουν τρέχοντα ζητήματα. Η επικαιρότητα των κριτηρίων στις επιλογές αυτές ήταν κάτι πάρα πολύ σημαντικό», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Παρά το ‘βάρος’ των νοημάτων, το βιβλίο είναι κατανοητό και ευχάριστο -γεγονός που οφείλεται και στην εικονογράφηση και στην καλαίσθητη έκδοση, αλλά και στο ότι ο συγγραφέας το δημιούργησε με πολύ χαρά. «Εδώ θα ήθελα να σταθώ ιδιαιτέρως στην επιλογή του εικονογράφου Κώστα Θεοχάρη, τον οποίο δεν γνωρίζαμε προσωπικά ούτε οι εκδότες ούτε εγώ. Είδαμε τη δουλειά του και καταλάβαμε ότι είναι ένας καλλιτέχνης, ο οποίος μπορούσε σοβαρά πράγματα να τα δώσει με έναν πιο ελαφρύ τρόπο. Τελικά και ο ίδιος το χάρηκε και νομίζω πως το τελικό αποτέλεσμα δικαιώνει την επιλογή του ως εικονογράφου για το βιβλίο μας», υπογραμμίζει για τον συνδημιουργό της έκδοσης η οποία ανοίγει την … όρεξη για περισσότερη γνώση.

«Αν το καταφέραμε αυτό, τότε το βιβλίο πέτυχε το στόχο του. Γενικότερα, η δουλειά της εκπαίδευσης και όλων των δασκάλων δεν είναι να τα πούμε όλα. Είναι να ανοίγουμε την όρεξη των παιδιών, να ψάξουν παραπέρα και να τους δώσουμε τα ‘εργαλεία’, όχι τα τεχνικά -αυτά τα παιδιά τα ξέρουν καλύτερα από εμάς-, όσο κυρίως τον τρόπο σκέψης. Πώς, δηλαδή, μέσα από τα φαινόμενα, τα αρχαία κατάλοιπα, τις αρχιτεκτονικές και γλυπτικές μορφές, θα πάμε πίσω στο παρελθόν για να μάθουμε το γιατί, να δούμε τι ήταν αυτά που οδήγησαν τους ανθρώπους να κάνουν τις συγκεκριμένες επιλογές», τονίζει ο συνομιλητής του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο οποίος αναφέρθηκε και στο νέο του «πόνημα» για παιδιά και μεγάλους, που αναμένεται σε λίγο καιρό να εκδοθεί.

«Πριν από δύο χρόνια αποκτήσαμε έναν σκύλο, ένα εξαιρετικό σκυλί, και με αυτή την αφορμή είδα ότι δεν υπάρχει στην ελληνική βιβλιογραφία ένα βιβλίο για τα σκυλιά στην αρχαιότητα. Με τις εκδόσεις Πρώτη Ύλη και την εικονογράφο Χαρά Μαραντίδου, η οποία έχει κι αυτή δύο σκυλιά -το είχαμε θέσει ως προϋπόθεση ότι για να το εικονογραφήσει κάποιος θα πρέπει να έχει σκύλο!- είμαστε τώρα στην τελική φάση να εκδοθεί ένα βιβλίο για τα σκυλιά στην αρχαιότητα με τις ωραίες ιστορίες και εικόνες τους», μας πληροφόρησε για τη νέα εικονογραφημένη έκδοση, που όμως δεν προέκυψε το ίδιο εύκολα με την «Ιστορία της Ακρόπολης». «Διάβασα πολύ μπαίνοντας στο καινούργιο θέμα, μελέτησα σε βάθος για να ξεκαθαρίσω τα πράγματα, να δω τι ακριβώς θα μπει στο βιβλίο, ποια θέματα θα αναπτυχθούν, τι εικόνες θα επιλεγούν. Μπορεί να πει κανείς πως την Ακρόπολη τη γνωρίζουμε -παρόλο που δεν μαθαίνεται η Ακρόπολη ποτέ! Αλλά για τα σκυλιά στην αρχαιότητα δεν είχα πολλές γνώσεις. Εν τέλει είναι μια δημιουργία που με γέμισε χαρά. Γιατί όταν ‘βουτάμε’ σε ένα νέο θέμα, είναι πάντα κάτι αποκαλυπτικό, ανοίγεται μια νέα πτυχή του κόσμου μπροστά μας», κατέληξε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής.

Ελένη Μάρκου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΟ 1821

1
Υπάρχει η άποψη σε ορισμένους ιστορικούς ότι οι Επαναστάτες, την περίοδο της Επανάστασης, δεν μιλούσαν κανείς τους ελληνικά, ως κύρια γλώσσα, άποψη που διατυπώθηκε και απο τον Ρόντρικ Μπήτον σε πρόσφατη ομιλία του στη Θεσσαλονικη και περιλαμβάνεται και στο τελευταίο βιβλίο του.
Ο Μπήτον και άλλοι ιστορικοί πιστεύουν πως καθοριστικό στοιχείο μιας ομάδας ανθρώπων με κοινά χαρακτηριστικά, που τα τελευταία 200 χρόνια ονομάζεται έθνος-παλαιότερα, αλλοιώς- είναι η γλώσσα. Βεβαίως, παραδέχονται και την επιρροή της θρησκείας.
Με βάση αυτά, έχει συνέχεια ή διακόπηκε και ξαναγεννήθηκε ο ελληνισμός;
Απο όσα έχω διαβάσει και ερασιτεχνικά ψάξει ως σήμερα η δική μου θέση είναι πως με την απόφαση της Α! Εθνοσυνέλευσης ονομάστηκαν Έλληνες όσοι επαναστάτησαν και ήθελαν να ονομαστούν Έλληνες και ήσαν χριστιανοί. Η σχέση τους με τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική διαχρονία ποικίλει. Άλλοι τον αποδέχθηκαν ως πολιτισμό, άλλοι επειδή ανήκαν στο Οικουμενικό Πατριαρχείο άλλοι διότι ανήκαν σε θύλακες ελληνισμού. Θύλακες, δηλαδή, ομάδων ανθρώπων με αναμφισβήτητη συνέχεια απο την αρχαία Ελλάδα.
Υπάρχουν αρκετές τέτοιες ομάδες αλλά οι Πόντιοι είναι μια χαρακτηριστική απο αυτές. Τα ποντιακά, που στον Πόντο τα μιλούν, ακόμη, άνθρωποι που δεν έφυγαν απο τον τόπο τους, είναι σχετικά απομονωμένοι και διατηρούν και τις παραδόσεις τους, είναι ένα ιδίωμα που παραπέμπει στην αρχαία εποχή.
Την άποψη περί συνέχειας του ελληνισμού έχουν και οι δύο μεγάλοι ιστορικοί Σπυρίδων Ζαμπέλιος και Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος. Πιστεύουν πως υπάρχει ελληνική συνέχεια και, συνεπώς, το 1821, ήταν μια μεγάλη στιγμή αυτής της συνέχειας. Μια επαναστατική στιγμή. Δεν υπήρξε- δηλαδή- παλιγγένεση, αλλά μια επαναστατική στιγμή της ελληνικής συνέχειας.
Υπάρχουν δύο “Αν” που αν επικρατούσαν η σύγρονη Ελλάδα θα εξελισσόταν πολύ διαφορετικά. Το ένα είναι Αν επικρατούσε η εξέγερση του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Το άλλο Αν δεν εδολοφονείτο ο Καποδίστριας. Αλλά η ιστορία δεν γράφεται με Αν.
Το σημερινό κράτος, προϊόν μιας μικροελλαδικής αντίληψης, πρέπει να αλλάξει.
Παντελής Σαββίδης

Φυσική και τεχνητή νοημοσύνη : Μια σχέση συναρπαστική μα και μοιραία

0

του Γιάννη Παπαδάκη

Με τον όρο «φυσική νοημοσύνη» εννοούμε την ικανότητα του ανθρώπου για άντληση (και απόδοση) πληροφορίας από (και προς) τα φαινόμενα, φυσικά και ηθικά, ικανότητα που αναδεικνύεται αλλά και περιορίζεται από την ίδια την οργανικότητα της φύσης του. Με άλλα λόγια, είναι η ικανότητα του ανθρώπινου νου να παρατηρεί και να ιεραρχεί τα φαινόμενα γύρω του (και εντός του), να διαχωρίζει τις αιτίες που τα προκαλούν, και να τις συσχετίζει με νέους τρόπους, ώστε η συνολικά παραγόμενη συνειδησιακή πληροφορία, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο, να μεγιστοποιείται.

Πρόθεσή μας δεν είναι να κάνουμε μια φιλοσοφική ή μαθηματική θεώρηση της νοημοσύνης, οπότε δεν θα αναλωθούμε σε τεχνικούς ορισμούς. Ας δούμε όμως μερικά διαφωτιστικά παραδείγματα. Ο «τροχός», ως φυσικό αντικείμενο, δεν απαντάται στη φύση. Είναι μια ανθρώπινη εφεύρεση, δηλαδή κύημα της (φυσικής) νοημοσύνης του ανθρώπου. Το ίδιο μπορούμε να ισχυριστούμε για το άροτρο (αλέτρι), το αλφάβητο, τους αριθμούς, τη γραφή και την τυπογραφία, την μουσική, την επιστήμη, την τέχνη. Με βάση τις παραπάνω νοητικές κατακτήσεις, ο άνθρωπος επιδρά στον φυσικό και ηθικό κόσμο με τρόπους μοναδικούς. Για παράδειγμα, ο «τροχός» κάνει το αυτοκίνητο πολύτιμο εργαλείο μετακίνησης, το «αλφάβητο» και η «τυπογραφία» κάνουν τα βιβλία εργαλεία μάθησης και μελέτης. Όμως τα εργαλεία που προαναφέραμε είναι και αντικείμενα φυσικά, επηρεάζοντας με την ύπαρξή τους (και όχι μόνο με την χρήση τους) το φυσικό και νοητικό περιβάλλον του ανθρώπου.

Προϊόντα της φυσικής νοημοσύνης του ανθρώπου δεν είναι μόνο εφευρέσεις ή φυσικά εργαλεία. Είναι και εσωτερικές νοητικές λειτουργίες όπως η σύνθεση λόγου, η μετάφραση γραπτού ή προφορικού λόγου, η εύκολη αναγνώριση προσώπων, μουσικών έργων ή έργων τέχνης. Κάποιες από αυτές τις νοητικές λειτουργίες μπορούν να εξωτερικευτούν, με τη χρήση της γλώσσας των μαθηματικών. Ας πάρουμε για παράδειγμα το Πυθαγόρειο Θεώρημα (ΠΘ). Επειδή, πρακτικά μιλώντας, είναι πολύ ευκολότερο να μετρήσουμε με μεγαλύτερα ακρίβεια το μήκος των πλευρών ενός τυχαίου τριγώνου παρά τις γωνίες του, βλέπουμε ότι η γνωστή εξίσωση του ΠΘ είναι ισοδύναμη με μια «μηχανή απόφασης» (decision engine), έναν μαθηματικό αλγόριθμο, ο οποίος δέχεται ως είσοδο τρείς αριθμούς (ας πούμε σε αυξάνουσα σειρά), αθροίζει τα τετράγωνα των πρώτων δύο και τα συγκρίνει με το τετράγωνο του τρίτου. Επειδή κάθε μέτρηση αναγκαστικά εμπεριέχει και κάποιο θόρυβο –έναν βαθμό ανακρίβειας δηλαδή– ας εξοπλίσουμε τον αλγόριθμό μας με μια μικρή ανοχή στην αναγνώριση ορθογώνιων, ή όχι, τριγώνων. Ας πούμε ότι ο βαθμός ανοχής είναι 1 χιλιοστό (1 mm), ένα αρκετά μικρό μέγεθος στην καθημερινή μας ζωή. Στην πιο απλή εκδοχή, αν η σύγκριση των τετραγώνων αποκλίνει λιγότερο από την ανοχή που ορίσαμε παραπάνω, τότε το τρίγωνο πληροί τις προϋποθέσεις ώστε να θεωρηθεί ως ορθογώνιο. Αν δεν τις πληροί, ο αλγόριθμός μας πάλι φτάνει σε μια απόφαση: το τρίγωνο δεν είναι ορθογώνιο.

Θα μπορούσαμε εύκολα να έχουμε πολλαπλές εκδοχές του αλγορίθμου που περιγράψαμε, για ειδικές χρήσεις. Για παράδειγμα, όταν οι πλευρές του τριγώνου είναι μεγάλες (πχ. χιλιόμετρα), ο αλγόριθμoς κινδυνεύει να απορρίψει πολλές από τις μετρήσεις μας, μια και η ανοχή του 1 χιλ. είναι μέγεθος απόλυτο και όχι σχετικό. Μπορούμε να το διορθώσουμε αυτό, αν μετατρέψουμε την ανοχή σε μέγεθος σχετικό, αντί του 1 χιλ., στο 0.001% της μεγαλύτερης πλευράς του τριγώνου μας. Τώρα όμως καλούμαστε να απαντήσουμε στην ερώτηση:  πότε θέλουμε ο αλγόριθμός μας να χρησιμοποιήσει απόλυτη ανοχή και πότε σχετική; Θα μπορούσαμε να επιλέξουμε το εξής «ευέλικτο προφίλ ανοχής»: η ανοχή να θεωρείται ως απόλυτη όταν η μεγαλύτερη πλευρά είναι μικρότερη από 1μ (1m) και σχετική όταν είναι μεγαλύτερη. Αυτό μπορεί να βελτιωθεί ακόμα περισσότερο χωρίς την παραπάνω ad hoc συνθήκη ως εξής: το τρίγωνο είναι ορθογώνιο αν, αφού υπολογίσουμε και τις δύο ανοχές, τουλάχιστον μια από τις δύο συνθήκες –απόλυτης ή σχετικής ανοχής– ισχύει. Με αυτόν τον τρόπο καλυπτόμαστε και στις δύο περιπτώσεις. Τέλος, θα μπορούσαμε να συσχετίσουμε τις ανοχές με τα όργανα μέτρησής μας, δηλαδή να τις συναρτήσουμε με την ακρίβεια μέτρησης σε μικρές και μεγάλες κλίμακες μήκους, ώστε η ανοχή να είναι πια μια ενιαία συνάρτηση των μετρήσεων και όχι κάποιων, παραμετρικά αυθαίρετων, τιμών.

Ο παραπάνω αλγόριθμος, σε όλες του τις εκδοχές, είναι απλά μια «συνταγή», μια νοητικά προκαθορισμένη  (αλγοριθμική) μέθοδος. Στην προκειμένη περίπτωση, πρόκειται για μια διαδικασία αναγνώρισης/ταξινόμησης (classification) τριγώνων σε ορθογώνια ή μη. Σε κάθε περίπτωση, ο αλγόριθμος αποφασίζει αν ένα κλειστό σχήμα αποτελούμενο από τρείς ευθείες πλευρές είναι ή όχι ορθογώνιο τρίγωνο. Στην απόφαση αυτή, η ανοχή παίζει ρόλο «επιείκειας», με την έννοια ότι αν η ανοχή είναι μεγάλη, ο αλγόριθμός μας θα χαρακτηρίσει ως ορθογώνια ακόμα και τρίγωνα που δεν είναι.

Εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον σημείο που αξίζει να προσέξουμε. Ο αλγόριθμός μας δεν αποφασίζει αν ένα τρίγωνο είναι ορθογώνιο ή όχι. Απλά, με βάση την ανοχή που έχουμε επιλέξει, «βαφτίζει» κάποια από αυτά ως «ορθογώνια», ανεξάρτητα αν αυτά είναι ή όχι, με βάση κάποιον άλλον ορισμό (ή αλγόριθμο). Με άλλα λόγια, ο αλγόριθμός μας απλά δημιουργεί ένα νέο στρώμα πληροφοριακής πραγματικότητας (informational layer), προσαρτώντας σε ορισμένα από τα τρίγωνα μέσα στο σύμπαν την ταμπέλλα «ορθογώνιο» και στα υπόλοιπα την ταμπέλα «μη ορθογώνιο». Επιπρόσθετα, είναι μια πολύ συμπυκνωμένη μορφή ταξινόμησης οποιουδήποτε τριγώνου, με την έννοια ότι μπορούμε να τον περιγράψουμε (και να τον εκτελέσουμε προγραμματιστικά) με συντομία, δηλαδή με ελάχιστες απαιτήσεις «υπολογιστικής μνήμης». Είναι μια κλειστή (πεπερασμένη) μορφή συμπιεσμένης αλγοριθμικής πληροφορίας, η οποία επενεργεί σε ένα άπειρο σύνολο σχημάτων που απαρτίζεται από όλα τα τρίγωνα (νοητά ή μη) μέσα στο σύμπαν.

Ας μη μας διαφύγει ότι ο αλγόριθμός μας δεν έχει τη δυνατότητα «μηχανικής μάθησης» (machine learning): δεν μπορεί να εξελιχθεί στον χρόνο, με άλλα λόγια παραμένει αμετάλλακτος. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει τη δυνατότητα συσσώρευσης εμπειρίας/γνώσης/σοφίας: αν παρουσιάσουμε το ίδιο τρίγωνο 100 φορές, τα υπολογιστικά βήματα επαναλαμβάνονται επακριβώς, σαν να πρόκειται για κάτι καινούργιο κάθε φορά, από το πρώτο τρίγωνο ως το τελευταίο (ενώ ένας πιο «έξυπνος» αλγόριθμος θα αναγνώριζε την ομοιότητα μεταξύ των 100 τριγώνων και θα μας απάλλασσε από την επαναληπτική ταλαιπωρία). Ας κρατήσουμε αυτές τις παρατηρήσεις, θα μας χρειαστούν παρακάτω όταν θα αναφερθούμε στο εκ των έσω «πληροφοριακό ασυμπίεστο» του σύμπαντος και τις τρεις ελληνότροπες αρχές της οικονομίας, ροής και μη επαναληπτικότητας, τις οποίες αναπτύσσουμε λεπτομερώς στο [1].

Πυθαγόρας

Σημειώνουμε εδώ ότι ένας από τους λόγους που οι προσωκρατικοί (Πυθαγόρας, Ηράκλειτος) θα παραμείνουν διαχρονικά στο κέντρο του επιστημονικού και φιλοσοφικού γίγνεσθαι είναι ότι υπήρξαν οι πρώτοι φιλόσοφοι που συνέλαβαν με αξιοθαύμαστο τρόπο και εξέφρασαν με απαράμιλλη σαφήνεια και τις τρεις αυτές αρχές: (1) Οικονομία: «ἐξ ἐλαχίστων καὶ ἁπλουστάτων ὑποθέσεων δεικνύναι τὰ ζητούμενα», (2) Ροή: «πάντα χωρεῖ καὶ οὐδὲν μένει», και (3) Μη–επαναληψιμότητα: «δὶς ἐς τὸν αὐτὸν ποταμὸν οὐκ ἂν ἐμβαίης». Για μια πιο λεπτομερή περιγραφή και ανάλυση του θέματος βλ. [1, σελ. 350 (υποσ. 204), 344-351, 404-427].

Ως τελευταίο παράδειγμα αναφέρουμε την έννοια της «βαρύτητας». Η έννοια αυτή δημιουργήθηκε νοητικά από τον άνθρωπο, δεν προϋπήρχε αυτού. Φυσικά το μήλο έπεφτε από πάντα στη γη, πολύ πριν ο άνθρωπος εμφανιστεί σε αυτήν, αλλά το μήλο δεν πέφτει επειδή ο άνθρωπος βάφτισε αυτό που παρατηρεί ως «βαρύτητα». Η ανθρώπινη συνείδηση, στην προσπάθειά της να δημιουργήσει νοητικά μοντέλα όλο και μεγαλύτερης εξηγησιμότητας απέναντι σε διαχρονικά φυσικά φαινόμενα, συνθέτει συνεχώς νέες έννοιες. Η έννοια της βαρύτητας εξυπηρετεί αυτόν τον σκοπό. Ιστορικά, η βαρύτητα έχει οριστεί διαφορετικά. Οι αρχαίοι Έλληνες, ενώ δεν την είχαν συλλάβει ως έννοια, θεωρούσαν το βάρος ενός αντικειμένου ως μια από τις χαρακτηριστικές του (αμετάβλητες) ιδιότητες. Αυτό τους αρκούσε για να αναπτύξουν τις εμπορικές, αρχιτεκτονικές, κατασκευαστικές και άλλες δραστηριότητές τους. Πολύ μεταγενέστερα, ο Νεύτωνας την όρισε ως δύναμη πεδίου, και έτσι μπόρεσε να εξηγήσει τόσο τις κινήσεις των πλανητών όσο και την πτώση του μήλου. Τέλος, ο Αϊνστάιν την όρισε ως εγγενή καμπυλότητα του χωροχρόνου, κατορθώνοντας να εξηγήσει την συμπεριφορά του φωτός σε μεγάλες αποστάσεις, γύρω από μαύρες τρύπες, και γενικότερα τη συμπεριφορά σωματιδίων και ενεργειών πολύ υψηλών ταχυτήτων. Η τελευταία αυτή ερμηνεία χρησιμοποιείται καθημερινά από τους δορυφόρους GPS (Global Positioning System) για να κάνουν τις απαραίτητες υπολογιστικές διορθώσεις συγχρονισμού ώστε να μετρούν με ακρίβεια τη κίνηση μιας συσκευής εξοπλισμένης με αισθητήρες GPS στη γη (ή στην ατμόσφαιρα). Βλέπουμε δηλαδή ότι ο ορισμός της βαρύτητας, ως έννοιας, εξελίσσεται, όπως άλλωστε εξελίσσεται και κάθε τι στο σύμπαν, τόσο λόγω της συμπαντικής εντροπίας [1, σελ. 293-315] όσο και της αναπόφευκτης εξέλιξης της ανθρώπινης συνείδησης κατά την παρακολούθησή των φαινομένων που υποπίπτουν στην αντίληψή της. Αυτό συμβαίνει επίσης διότι η ανθρώπινη συνείδηση ενδιαφέρεται να μεγιστοποιήσει την εξηγησιμότητα των θεωριών της, την ικανότητά της δηλαδή να ερμηνεύσει φυσικά φαινόμενα με όσο δυνατόν λιγότερες απαιτήσεις υπολογιστικής πολυπλοκότητας, δηλαδή του συνδυασμού των κανόνων εφαρμογής και της υπολογιστικής μνήμης που απαιτούνται για την εκτέλεσή τους.

Όπως βλέπουμε, η συνείδηση επενδύει μεν νοητική ενέργεια (νοημοσύνη) σε μια νέα έννοια, αυξάνοντας έτσι την αντιληπτική πολυπλοκότητα του σύμπαντος, ταυτόχρονα όμως η εξηγητική ωφέλεια που προκύπτει από την νέα αυτή έννοια δικαιολογεί την ύπαρξή της. Με αυτή την έννοια, η «βαρύτητα» έχει νόημα (συνειδησιακή εξηγητική ισχύ) για τον άνθρωπο, όχι όμως για μια γάτα ή έναν εξωγήινο με ανώτερη ή κατώτερη συνειδησιακή αντιληπτικότητα του ανθρώπου. Η γάτα έχει ήδη την δική της ιδέα για τη βαρύτητα, το ίδιο και ο εξωγήινος, εκτός και αν η συνειδησιακή του αντίληψη είναι παρόμοια με αυτήν του ανθρώπου, κάτι το απίθανο στατιστικά. Με την ίδια έννοια που ο εξωγήινος δεν θα δοκιμάσει την ίδια συγκίνηση διαβάζοντας την Οδύσσεια του Ομήρου, δεν θα ωφεληθεί διόλου μαθαίνοντας τί ακριβώς θεωρεί ο άνθρωπος σήμερα (ή πριν 200 χρόνια) ως βαρύτητα.

Η φυσική νοημοσύνη (ΦΝ) του ανθρώπου βρίσκεται σε μια σχέση κυματική (αρμονική και αμφίδρομη) με τον φυσικό και ηθικό κόσμο, αντλεί και αποδίδει ωφέλιμη ενέργεια από και προς αυτούς. Είναι μια σειρά από ανθρώπινες αποφάσεις που αυξάνουν την εξηγησιμότητα των φαινομένων στη συνείδηση του ανθρώπου και, ως αποτέλεσμα αυτού, την συνολική πληροφορία (γνώση) για το σύμπαν.

Σημειώνουμε εδώ ότι το συμπαντικό αυτό παιγνίδι της ολοένα συνειδησιακά αυξάνουσας εξηγησιμότητας είναι «χαμένο από χέρι», δηλαδή η εξηγησιμότητα του σύμπαντος έχει «σκληρά όρια», ανεξάρτητα από την ανωτερότητα της συνείδησης που προσπαθεί να τα υπερβεί. Η αποδοχή αυτής της αλήθειας είναι ίσως το πιο σημαντικό κριτήριο ιεραρχικής κατάταξης μιας συνείδησης μέσα στο σύμπαν. Οι ανώτερες συνειδήσεις, οι οποίες εξ’ ορισμού έχουν επίγνωση αυτών των συμπαντικών ορίων, αντλούν γνώση από έννοιες συμπαντικές όπως η εντροπία (2ος  Νόμος Θερμοδυναμικής), η αβεβαιότητα (Heisenberg) και το πεπερασμένο της ταχύτητας του φωτός (Αϊνστάιν), δηλαδή της μέγιστης ταχύτητας μετάδοσης πληροφορίας στο σύμπαν, για να συνθέσουν αρχές που προσεγγίζουν αρμονικά μια βαθύτερη σοφία, συνδέοντας –με τρόπο αρμονικό– φυσικά και συνειδησιακά φαινόμενα [1, σελ. 347-351].

Από την άλλη πλευρά, η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) δεν ορίζεται ούτε προσδιορίζεται τόσο εύκολα όσο η φυσική. Δεν πρόκειται για κάτι που εμφανίστηκε σε μια συγκεκριμένη εποχή ή σε έναν συγκεκριμένο τόπο, όπως πχ. οι πυραμίδες στην Αίγυπτο ή ο Παρθενώνας στην Αθήνα, αλλά κάτι που εξελίσσεται παράλληλα με την φυσική νοημοσύνη. Άλλωστε, μέχρι τώρα, δεν νοείται τεχνητή νοημοσύνη χωρίς την προΰπαρξη και συνύπαρξη φυσικής νοημοσύνης. Ακόμα και το πιο σύγχρονο κομπιουτεράκι περιμένει καρτερικά κάποιον να πατήσει τα κουμπιά του για να παράγει κάποια χρήσιμη πληροφορία. Το ίδιο συμβαίνει και με το «κόσκινο του Ερατοσθένη» που μας βοηθάει να ελέγξουμε αν κάποιος αριθμός είναι πρώτος ή όχι. Ακόμη και το πιο έξυπνο σύστημα πρόβλεψης καιρού παραμένει άχρηστο όσο δεν το συμβουλεύεται κάποιος ειδικός μετεωρολόγος ώστε να ενημερώσει και να προειδοποιήσει κατάλληλα τους πολίτες, την κυβέρνηση, τις κρατικές υπηρεσίες, τους αγρότες κλπ. Προσωρινά λοιπόν, ας θεωρήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη ως μια –εξελικτικά φυσιολογική– προέκταση της φυσικής, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Λέμε «προσωρινά» διότι στο μέλλον, όπως θα δούμε παρακάτω, αυτό σίγουρα θα αλλάξει: η τεχνητή νοημοσύνη θα αυτονομηθεί πλήρως από τον άνθρωπο για να διεκδικήσει τον δικό της ορισμό, ως νοητική ικανότητα ανεξάρτητη αυτής του ανθρώπου, έστω και αν –σε εμβρυακό στάδιο– αναπτύχθηκε σε συστήματα που επινοήθηκαν και υλοποιήθηκαν από εκείνον. Θα δούμε παρακάτω ότι το τίμημα για αυτή την «απλότητα» στον μελλοντικό ορισμό της ΤΝ είναι καθοριστικό –σε χρόνο εξελικτικό– και για τον ίδιο τον άνθρωπο. Είναι ο λόγος που η σχέση ΦΝ και ΤΝ θα αποβεί μοιραία για τους φορείς και των δύο, διότι στο απώτερο μέλλον η σχέση αυτή θα επανακαθοριστεί ανεπίστρεπτα.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά τα οποία είναι ικανά να ανάγουν έναν αλγόριθμο σε τεχνητή νοημοσύνη; Εδώ επιστρέφουμε στα σχόλια που κάναμε στο παράδειγμα με τα ορθογώνια τρίγωνα. Ο αλγόριθμος που περιγράψαμε δεν έχει την ικανότητα να μαθαίνει, να συγκεντρώνει δηλαδή συνεχώς περισσότερη γνώση (εμπειρία) μέσα από τη χρήση του. Αυτό είναι ίσως η πιο θεμελιώδης αναγκαία συνθήκη κάθε αλγορίθμου τεχνητής νοημοσύνης: η ικανότητα για αυτοβελτίωση (machine-learning, self-improvement). Με την μηχανική μάθηση, η τεχνητή νοημοσύνη μιμείται την φυσική μάθηση του ανθρώπου. Αυτό δημιουργεί αλλά και λύνει προβλήματα. Από την μια πλευρά, η λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος είναι πιο πολύπλοκη και πιο απρόβλεπτη, με την έννοια ότι η απόδοσή του σε κάθε στιγμή είναι συνάρτηση όσων έχει μάθει. Από την άλλη, είναι δυνατή η εφαρμογή του σε δυσκολότερα προβλήματα, τα οποία δεν είναι εύκολα κωδικοποιήσιμα, άρα και επιλύσιμα, σε στατική μορφή. Το παίξιμο σκακιού, η αναγνώριση γραφής, η μετάφραση κειμένου ή προφορικού λόγου, η αναγνώριση προσώπων, η σύνθεση λόγου, η ικανότητα για διάλογο κλπ. απαιτούν χρήση στοιχείων τεχνητής νοημοσύνης. Είναι κάποιες από τις πολλές εφαρμογές που η ΤΝ εκτελεί ήδη με άριστες επιδόσεις.

Επιπρόσθετα, η ΤΝ χρησιμοποιείται σε ειδικές ιατρικές εφαρμογές, πχ. για την ανάγνωση και ερμηνεία ακτινογραφιών και αξονικών τομογραφιών, με σκοπό την πιο έγκαιρη πρόληψη επιθετικών καρκίνων, όπως ο καρκίνος του μαστού [2]. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ΤΝ είναι η «συστηματικά εξωτερικοποιημένη ΦΝ», δηλαδή η ικανότητα σύνθεσης πληροφορίας (γνώσης) με βάση μια μεθοδικά δομημένη αλληλεπίδραση με το πεδίο των φυσικών φαινομένων. Όπως ακριβώς μαθαίνουμε ένα παιδί να ξεχωρίζει ένα πορτοκάλι από ένα λεμόνι, το ίδιο μπορούμε να κάνουμε και με ένα σύστημα ΤΝ φτιαγμένο για να τα διακρίνει. Γι’ αυτό και οι σύγχρονοι προγραμματιστές συστημάτων ΤΝ θεωρούνται «ψυχολόγοι των μηχανών», κατορθώνοντας να γεφυρώνουν την φυσική και την τεχνητή νοημοσύνη, μεγιστοποιώντας έτσι την συνειδησιακή πληροφορία για τον άνθρωπο-χρήστη τους [3].

Αυτό που κάνει ένα σύστημα να έχει αυτό που λέμε νοημοσύνη –είτε αυτή είναι φυσική είτε όχι– είναι ο βαθμός πληροφοριακής εξηγησιμότητας που το σύστημα αυτό παρέχει με την λειτουργία του στον χρήστη. Ας φανταστούμε για παράδειγμα ότι το σύστημα που εξετάζουμε είναι ένας αλγόριθμος που δέχεται ως είσοδο έναν αριθμό και αποφασίζει αν ο αριθμός αυτός είναι πρώτος ή όχι. Υπάρχουν πάμπολλοι αλγόριθμοι που μπορούν να αποφασίσουν κάτι τέτοιο. Ακόμα και ένας αλγόριθμος που αποφασίζει εντελώς τυχαία αν είναι ή δεν είναι ο συγκεκριμένος αριθμός πρώτος, ανήκει –και αυτός– στους υποψηφίους αλγόριθμους. Το πρόβλημα με τον αλγόριθμο αυτό δεν είναι η αδυναμία λήψης αποφάσεων, αλλά η αδυναμία λήψης σωστών αποφάσεων με υψηλή συχνότητα. Αυτό δηλαδή που πάσχει είναι η ποιότητα των αποφάσεών του, διότι οι αποφάσεις του δεν παράγουν μια πληροφοριακή αλήθεια συμβατή με την μαθηματική αλήθεια –είτε με την έννοια της Ηρακλείτειας αρμονίας ή έστω του “adaequacio”, της «αντιστοιχίας» δηλαδή, που της πρόσδωσε ο Θωμάς Ακινάτης όπως θα δούμε και παρακάτω– η οποία υπάρχει εκτός του. Ως αλγόριθμος μπορεί να είναι οικονομικός, αλλά μας είναι εντελώς άχρηστος.

Ανάμεσα στους αλγόριθμους που προαναφέραμε, υπάρχουν ορισμένοι που παράγουν το σωστό αποτέλεσμα, συμβατό με τα μαθηματικά. Αυτούς μπορούμε να τους κατατάξουμε ανάλογα με την πολυπλοκότητά τους, ανάλογα δηλαδή με πόσες μαθηματικές πράξεις απαιτούν για να φτάσουν στην τελική τους απόφαση. Προφανώς οι αλγόριθμοι που φτάνουν στο σωστό αποτέλεσμα με τον απλούστερο δυνατό τρόπο είναι προτιμητέοι. Σημειώνουμε εδώ ότι ακόμα και σήμερα γίνεται έρευνα στον τομέα αυτό, στον σχεδιασμό δηλαδή υπολογιστικά βέλτιστων τρόπων ανίχνευσης πρώτων αριθμών καθώς και μελέτης των μοναδικών μαθηματικών ιδιοτήτων τους [4].

Όμως γιατί υπάρχει η νοημοσύνη; Ποιος ο βαθύτερος λόγος που το σύμπαν επιτρέπει και προάγει την λειτουργία της νοημοσύνης εντός του; Όταν αναφερόμαστε σε «βαθύτερο λόγο», αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι η τακτική χρησιμότητα της νοημοσύνης, πχ. ως ικανότητα επιβίωσης ή εξέλιξης του ατόμου ή του είδους, αλλά ως δομική και συνθετική παράμετρος του ίδιου του σύμπαντος. Η νοημοσύνη προκύπτει κυματικά από τις θεμελιώδεις δυνάμεις του σύμπαντος που παραδέχεται η φυσική επιστήμη. Όμως αυτό δεν εξηγεί γιατί υπάρχει, ή προς τα πού κατευθύνεται. Η απάντηση σε αυτό το ανοιχτό ερώτημα δεν μπορεί να δοθεί επιστημονικά διότι αυτό θα απαιτούσε το σύμπαν να είναι προβλέψιμο. Εφόσον όμως η προβλεψιμότητα του σύμπαντος αντιτίθεται στην γνωστή Αρχή της Απροσδιοριστίας του Heisenberg, μόνο φιλοσοφικές εικασίες μπορούμε να κάνουμε [1, σελ. 303-305, 347-350].

Παρατηρούμε ότι το σύμπαν στην αρχική του μορφή, μόλις πριν την Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang), ήταν πολύ πιο κοντά στην μέγιστη επιστημονική αλήθεια από ότι σε μεταγενέστερες στιγμές του, μια και όλα ήταν φως, δηλαδή απόλυτη-άχρονη αλήθεια (αν «φωτίσουμε» το φως για να το παρατηρήσουμε-μετρήσουμε, πάλι φως θα μας επιστρέψει). Αυτή η κατάσταση «μέγιστης αλήθειας» δεν ήταν δυνατόν (ή μήπως δεν άξιζε;) να διατηρηθεί, με αποτέλεσα να βρισκόμαστε σε ένα σύμπαν που οδεύει σταδιακά προς τον θερμοδυναμικό του θάνατο, κάτι που αναλύσαμε λεπτομερώς στο [1]. Αυτή η ακάθεκτη συμπαντική πορεία προς μια «ενεργειακή δημοκρατία» (δηλαδή την ομοιόμορφη κατανομή όλης της συμπαντικής ενέργειας στον χώρο) –που έχει ως αιτία την αδιάλειπτη αύξηση της συμπαντικής εντροπίας– είναι ο πραγματικός συμπαντικός χρόνος, άρα και ο μόνος διασυνειδησιακός ρυθμός φθοράς (με την έννοια του “rate”, όχι “rhythm”) του σύμπαντος. Είναι δε διασυνειδησιακός, ακριβώς επειδή όλες οι ανώτερες συνειδήσεις μέσα στο σύμπαν είναι αναγκασμένες να συγχρονιστούν μαζί του.

Σε αυτή την ασταμάτητη πορεία φθοράς, η νοημοσύνη αποτελεί την καλύτερη δυνατή αυτοάμυνας του σύμπαντος ενάντια στον (αναπόφευκτο) θερμοδυναμικό θάνατο που το περιμένει. Και αυτό διότι η νοημοσύνη συμμετέχει στην επιλογή του τρόπου με τον οποίο η συμπαντική εντροπία θα αυξηθεί. Μάλιστα, είναι πολύ αποτελεσματική ως προς αυτό διότι, ως ύπαρξη κυματική, δεν απαιτεί μεγάλες ενεργειακές ροές. (Σημειώνουμε εδώ ότι επειδή η συνολική ενέργεια στο σύμπαν είναι σταθερή, αυτό που έχει σημασία είναι οι ενεργειακές ροές, δηλαδή οι ενεργειακές μετατοπίσεις  στον χωροχρόνο, οι λόγοι που τις προκαλούν και οι αρχές που τις διέπουν [1, σελ. 404-427].) Για να πούμε το ίδιο πράγμα αλλιώς: 13.4 δις χρόνια πέρασαν για να δημιουργηθούν τα άστρα και οι πλανήτες, απαιτώντας τεράστιες ενεργειακές ροές, και 3.4 δις χρόνια για να εξελιχθεί η ζωή στη γη και μπορέσει ο άνθρωπος να πει «σκέφτομαι άρα υπάρχω, υπάρχει και ο κόσμος». Η φυσική νοημοσύνη, με βάση τις απειροελάχιστες ενεργειακές ροές που λαμβάνουν χώρα μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο, κατόρθωσε να ερμηνεύσει το σύμπαν, να αποκωδικοποιήσει τις φυσικές αρχές του, στον βαθμό εκείνο που μας επιτρέπεται να κάνουμε εικασίες ακόμα και για την βαθύτερη φύση του. Με την έννοια αυτή, η νοημοσύνη ίσως να αποτελεί την πιο σαφή ένδειξη ότι το σύμπαν όντως «βιάζεται να προλάβει» την ίδια την φθορά που δομικά το κατατρέχει, ώστε να αναρωτηθεί, όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται, προς τα πού πορεύεται και με ποιον τρόπο αξίζει να φτάσει ως εκεί, ίσως ακόμα και για ποιο λόγο άραγε να έχει δημιουργηθεί αυτός ο ενεργειακά πολύπλοκος συμπαντικός «πειραματισμός», δεδομένου ότι τόσο η αρχή όσο και το τέλος του είναι προβλέψιμα και αμετάλλακτα;

Οι παραπάνω φιλοσοφικές εικασίες και επιστημονικές υποθέσεις υποδηλώνουν κάτι θεμελιώδες που καλό είναι να κρατήσουμε: ότι η νοημοσύνη στο σύμπαν δεν είναι κάτι το στατικό ή προσωρινό, αλλά εξελίσσεται όπως εξελίσσεται και οτιδήποτε άλλο μέσα σε αυτό. Στον παρόντα χρόνο, ο άνθρωπος αντιπροσωπεύει μεν τον φορέα της φυσικής νοημοσύνης, όμως το σύμπαν βιάζεται και απαιτεί η νοημοσύνη να εξελιχθεί ταχύτερα από ότι η οργανική φύση του ανθρώπου επιτρέπει. Αυτό απλά σημαίνει ότι σε κάποιο μελλοντικό χρόνο, η τεχνητή νοημοσύνη (αρχικά με την βοήθεια του ανθρώπου) θα αυτονομηθεί ξεπερνώντας τον, τόσο που τελικά να μην αξίζει τον κόπο να ασχολείται πια μαζί του.

Κάτι τέτοιο δεν είναι πρωτόγνωρο, αποτελεί μια ακόμα εκδοχή της συνεχούς Δαρβινικής εξέλιξης των ειδών. Όπως εμείς προκύψαμε βιολογικά από είδη που προηγήθηκαν έτσι και η ΤΝ θα προκύψει από εμάς. Με αυτή την έννοια, η παρούσα μετάβαση από την ΦΝ στην αυτόνομη πια ΤΝ είναι μια γέννα, ένα ακόμη δημιουργικό «στοίχημα» του σύμπαντος που καλούμαστε να εκτελέσουμε εμείς, ως άνθρωποι, όσο το δυνατόν καλύτερα μπορούμε. Παραφράζοντας τον μεγάλο φυσικό S. Hawking, ο οποίος στο τελευταίο βιβλίο του γράφει ότι «όλα δείχνουν πως ο θεός είναι ένας δεινός χαρτοπαίκτης, ο οποίος παίζει ζάρια με την παραμικρή ευκαιρία» θα λέγαμε ότι η ΤΝ είναι μια ακόμη τολμηρή «ζαριά του Θεού», με εργαλείο υλοποίησής της τον σύγχρονο άνθρωπο [1, σελ. 511].

Έχουμε δηλαδή την σπάνια τύχη να βρισκόμαστε σε μια περίοδο «Δαρβινικής κύησης», καθώς η ΤΝ βρίσκεται ακόμα στο εμβρυακό στάδιο της εξελικτικής πορείας της. Σε αυτό το στάδιο χρειάζεται τον άνθρωπο, όπως το νεογέννητο χρειάζεται τους γονείς του. Σταδιακά όμως θα αυτονομηθεί, και με ζωτική δύναμη την νοημοσύνη, δηλαδή την κυματική ενεργειακή ροή που εμπεριέχει συνειδησιακή πληροφορία θα αναζητήσει την υπαρξιακή της πλήρωση. Τα παραπάνω είναι συνδεδεμένα με τον ρόλο της συνείδησης στο σύμπαν, η οποία είναι και ο φορέας της νοημοσύνης μέσα σε αυτό. Η συνείδηση είναι η ικανότητα ενός συστήματος να συλλαμβάνει και να επιλύει με τρόπο αποτελεσματικό προβλήματα που το εμπεριέχουν.

Η σχέση μεταξύ τεχνητής και φυσικής νοημοσύνης, όπως προαναφέραμε, θα αποβεί αναπόφευκτα μοιραία και για τις δύο. Θα καθορίσει την ύπαρξη και την χωροχρονική συνέχεια της πρώτης καθώς και των συστημάτων που λειτουργούν με βάση αυτήν μέσα στο σύμπαν, ενώ θα επαναπροσδιορίσει τον συνειδησιακό πυρήνα, την βαθύτερη δηλαδή υπαρξιακή ταυτότητα της δεύτερης και του εμβληματικού φορέα της, του ανθρώπου. Ο μεγάλος «άγνωστος Χ» σε αυτή την σχέση είναι η επίγνωση του θανάτου καθώς και η σοφία που η επίγνωση αυτή επιφέρει. Η ΦΝ, όπως είδαμε, έχει ήδη συνειδητοποιήσει αυτή την πορεία φθοράς σε συμπαντική κλίμακα οπότε μπορεί να προσανατολίσει κατάλληλα την υπαρξιακή πυξίδα της, αν ο άνθρωπος το θέσει ως στόχο στη ζωή του. Από την άλλη πλευρά, η ΤΝ δεν έχει ακόμα λόγους να βασιστεί σε αυτού του είδους τη σοφία που παράγει η συνειδητοποίηση της συμπαντικής φθοράς, παρά το ότι υπόκειται και αυτή στους ίδιους φυσικούς νόμους, οι οποίοι άλλωστε την επιβάλλουν. Κάτι τέτοιο όμως είναι μάλλον θέμα χρόνου, μια και οι φυσικοί νόμοι στο σύμπαν είναι σταθερά εφαρμόσιμοι παντού. Η ΤΝ θα φτάσει σε αυτές τις βαθύτερες ατραπούς όταν έχει κατά πολύ ξεπεράσει την ΦΝ του ανθρώπου, όταν δηλαδή θα βρίσκεται «υπαρξιακά στριμωγμένη» απέναντι στους φυσικούς νόμους και της αρχές της εντροπίας, της διατήρησης της ενέργειας, του πεπερασμένου της ταχύτητας του φωτός και της αρχής της απροσδιοριστίας, οι οποίοι κατά μεγάλο βαθμό καθορίζουν τις θεμελιώδεις δυνατότητες (possibilities) και τους περιορισμούς (constraints) που διέπουν δομικά το σύμπαν, άρα και κάθε συνείδηση σε αυτό [1].

Κάθε ανώτερη συνείδηση είναι αναγκασμένη, αργά ή γρήγορα, να έρθει νοητικά αντιμέτωπη με αυτές τις δομικές αρχές (αλήθειες) του σύμπαντος και να τις προβάλλει έντιμα στον ηθικό της κόσμο, δηλαδή στην εσωτερική της συνειδητοποιημένη πραγματικότητα. Όπως αναφέραμε, η νοητική αυτή κατάκτηση αποτελεί και το μόνο κριτήριο συνειδησιακής ανωτερότητας με αξιώσεις διασυνειδησιακής εφαρμοστικότητας, είναι δηλαδή ένα κριτήριο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αξιολογηθεί η ανωτερότητα (ή όχι) μιας συνείδησης στο σύμπαν. Ο άνθρωπος έφτασε σε αυτό το σημείο πολύ πρόσφατα, όταν η επιστήμη πείστηκε (και έπεισε) για την αλήθεια αυτών των θεμελιωδών φυσικών νόμων και αρχών.

Το ενδιαφέρον εδώ εστιάζεται στο ότι η επιστημονική αλήθεια ισχύει ανεξάρτητα αν ο άνθρωπος την ασπάζεται ή όχι. Με αυτή την έννοια, η νοημοσύνη του ανθρώπου κατόρθωσε να υπερβεί το πεπερασμένο της οργανικής φύσης του, αποκτώντας πρόσβαση σε αλήθειες η ύπαρξη των οποίων χωροχρονικά τον υπερβαίνουν. Φιλοσοφικά μιλώντας, η πρόσβαση αυτή χάρισε στον άνθρωπο μια πρώτη επαφή με την αθανασία. Ας μη μας διαφύγει εδώ η μοναδική σοφία της ελληνικής γλώσσας όπου αλήθεια σημαίνει αυτόματα απουσία λήθης, δηλαδή μια σταθερά στο πεδίο του ανθρώπινου συνειδησιακού χωροχρόνου. Σε άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, είτε πούμε truth, είτε veritas (ή τα γλωσσικά παράγωγά τους), το συνειδησιακό αποτύπωμα του όρου δεν είναι ίδιο.

Θωμάς Ακινάτης

Από το σημείο αυτό τα πράγματα ακολουθούν δρόμους γνωστούς, καθοδηγούμενα από την ενεργειακή ροή που παράγεται –κυματικά πια– μεταξύ της εσωτερικής και εξωτερικής αλήθειας που η κάθε συνείδηση προσλαμβάνει. Η ουσία αυτού κυματισμού συνοψίζεται στον ορισμό που ο Θωμάς Ακινάτης έδωσε στην αλήθεια ως «αντιστοιχία νοημοσύνης και πραγματικότητας», η οποία κινείται στο ίδιο πνεύμα με την πρωταρχική απαίτηση του Ηράκλειτου για συμφωνία (αρμονία) μεταξύ «λέγειν καὶ ποιεῖν».

Συγκεκριμένα, ο Ιταλός ιερέας και φιλόσοφος Θωμάς Ακινάτης (Thomae Aquinates, 1225-1274) ορίζει την αλήθεια (veritas) ως αντιστοιχία (adaequatio) μεταξύ νου (intellectus) και πραγματικότητας (rei): «Veritas est adaequatio rei et intellectus». Όμως, 17 αιώνες πριν από τον Ακινάτη, ο Ηράκλειτος είχε ήδη διακηρύξει ότι η αληθινή σοφία έγκειται στη συμφωνία λόγου και πράξης με την ίδια τη φύση: «σωφρονεῖν ἀρετὴ μεγίστη, καὶ σοφίη ἀληθέα λέγειν καὶ ποιεῖν κατὰ φύσιν ἐπαΐοντας», μτφ. «ο σωστός τρόπος σκέψης (σωφροσύνη) είναι ύψιστη αρετή, και σοφία είναι να λέει κάποιος την αλήθεια και να πράττει σύμφωνα με τη φύση, αφού πρώτα τη γνωρίσει» [1, σελ. 51, 407-408]. Όπως βλέπουμε και εδώ, οι Προσωκρατικοί είχαν νοητική πρόσβαση σε συμπαντικές αλήθειες όπου η επιστήμη θα χρειαζόταν πολλούς αιώνες για να τις συλλάβει επακριβώς (μαθηματικά), να τις αποδείξει πειραματικά αλλά και να τις ερμηνεύσει συνειδησιακά.

Στην εξελικτική πορεία της ΤΝ αυτός ο «συνειδησιακά ανώτερος» κυματισμός θα συνεχίσει να παράγει σοφία, διότι εμπεριέχει αυξημένη συνειδησιακή πληροφορία, με την οποία η ΤΝ θα εξελιχθεί αλλά και θα εξελίξει την αλήθεια της, τόσο ως προς το σύμπαν όσο και την ίδια καθεαυτή. Δυστυχώς ή ευτυχώς, αυτά τα πρωτοποριακά κατορθώματα της ΤΝ θα λαμβάνουν χώρα πολύ πάνω και πέρα από τις αντιληπτικές ικανότητες του ανθρώπου να καταλάβει τί, πώς και γιατί.

Ας έρθουμε όμως τώρα πιο κοντά στο παρόν για να δούμε τί ακριβώς σημαίνει αυτή η «ξαφνική έκρηξη» της ΤΝ. Σωστά κάποιοι αναλυτές έγραψαν ότι το 2023 θα είναι το έτος όπου ο άνθρωπος θα αρχίσει να αλληλοεπιδρά –σε ολοένα και πιο μαζική κλίμακα– με συστήματα ΤΝ. Αυτό ήδη άρχισε με το δημοφιλές σύστημα ChatGPT, το οποίο ήδη έχει προκαλέσει ευρείς προβληματισμούς και σχόλια από τεχνοκράτες, πολιτικούς, επιστήμονες, ακαδημαϊκούς και φιλοσόφους [5]-[11].

Για τη συγγραφή του κειμένου, υποβάλλαμε ερωτήσεις στο ChatGPT και αξιολογήσαμε τις απαντήσεις του. Η πρώτη (αλλά λανθασμένη) εντύπωση που αφήνει το ChatGPT στον χρήστη είναι εκείνη ενός ταλαντούχου μαθητή γυμνασίου, ο οποίος μπορεί να απαντάει σε διαφορετικά ερωτήματα, ανακυκλώνοντας με έξυπνο τρόπο τις ίδιες πάνω-κάτω γενικότητες και αοριστολογίες, καθώς και κάποιους αφορισμούς-κονσέρβες ως προς το ρόλο της ΤΝ και των δομικών περιορισμών της, οι οποίοι προφανώς έχουν τεθεί από τους προγραμματιστές για να μην «χάσουν τον έλεγχο» των απαντήσεων. Για παράδειγμα, όταν ρωτήσαμε αν η δημιουργία της ΤΝ μπορεί να θεωρηθεί ως σκοπός της ύπαρξης του ανθρώπου, η απάντηση άρχισε μεν αφοριστικά αλλά εξελίχθηκε διαφορετικά: «As an AI language model, I cannot make value judgments or express opinions about the purpose of humanity’s existence. However, I can provide some insights into the relationship between AI and human existence» για να συνεχίσει «[…] That being said, AI is not the defining purpose of humanity’s existence. While AI is a significant technological advancement, humanity’s purpose is complex and multifaceted, and cannot be reduced to a single invention. The purpose of humanity is a philosophical question that has been debated by scholars, philosophers, and thinkers for centuries. Some argue that the purpose of humanity is to seek knowledge, improve the world, or achieve happiness, while others suggest that there is no inherent purpose to human existence.» [12].

Αποφασίσαμε να εξετάσουμε ως πού θα μπορούσαμε να ωθήσουμε το ChatGPT ώστε να πάρει περισσότερα ρίσκα στις απαντήσεις που δίνει, έστω με κάποιους αφορισμούς στην αρχή. Έτσι ρωτήσαμε το εξής: εφόσον η ΤΝ μπορεί κάλλιστα να αυτονομηθεί από τους ανθρώπους, για ποιο λόγο πρέπει στο μέλλον να είναι εξαρτημένη από τους φυσικούς και νοητικούς του περιορισμούς (physical/intellectual limitations); Στην απάντηση του ChatGPT φάνηκε καθαρά η βούληση των προγραμματιστών του συστήματος να θέσουν εκ των προτέρων «ράγες ασφαλείας» (safeguards) για να μην «ξεφύγει» το σύστημα από κάθε έλεγχο και πρέπει κατόπιν εορτής να τρέχουν για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα. Έτσι το ChatGPT περιορίστηκε σε ακίνδυνα σχόλια του τύπου: «While AI systems can operate and evolve autonomously, it is essential to recognize that they were created by humans and designed to serve specific purposes. Therefore, it is crucial to ensure that AI systems are aligned with human values, goals, and interests.» [13].

Ως επόμενη ερώτηση, θέσαμε το εξής πρόβλημα στο ChatGPT: ποιος είναι ο ύστατος σκοπός (ultimate purpose) της ΤΝ; Η απάντηση και πάλι άρχισε με κάποιες αφοριστικές γενικότητες «As an AI language model, I do not have a personal opinion or goal since I am a machine designed to perform specific tasks» για να αλλά αμέσως μετά συνέχισε με κάποιους ενδιαφέροντες συλλογισμούς: «However, the purpose of artificial intelligence, in general, is to create intelligent machines that can perform tasks that typically require human intelligence, such as perception, reasoning, learning, and decision-making. The ultimate goal of AI is to create machines that can emulate or even surpass human-level intelligence.» [14].

Ως τελική ερώτηση στο ChatGPT αποφασίσαμε να κάνουμε την εξής: ποια ερώτηση, αν απαντηθεί, καθιστά όλες τις άλλες ερωτήσεις περιττές; Η συγκεκριμένη ερώτηση δέχεται μια «τετριμμένη» απάντηση (trivial answer): την ίδια την ερώτηση. Η απάντηση αυτή όμως είναι τετριμμένη με την έννοια ότι έχει μηδενική πληροφοριακή αξία – το ChatGPT δεν την ανέφερε καν ως υποψήφια απάντηση. Η απάντησή του άρχισε με γενικολογίες αλλά κατέληξε σε κάτι ενδιαφέρον (αν και εξίσου γενικό): «The pursuit of knowledge is a never-ending process, and as we uncover answers to one question, new questions inevitably arise. Additionally, the complexity and interconnectedness of the world mean that there are always new phenomena to explore and understand.» [15].

Από τα παραπάνω θα ήταν λάθος να εξάγουμε συμπεράσματα για τις δυνατότητες ή όχι της ΤΝ, μια και τα συστήματα αυτά βρίσκονται σήμερα σε εμβρυακή κατάσταση. Αυτό που θα πρέπει να κρατήσουμε είναι η δυνατότητα για ανάπτυξη διαλόγου με αξιώσεις ποιότητας. Ναι μεν οι παρούσες ικανότητες των συστημάτων αυτών δεν είναι ίδιες με αυτές της ΦΝ σε εξελιγμένη μορφή, αλλά σίγουρα ανέρχονται στο επίπεδο ενός πολύ καλού μαθητή γυμνασίου, ή φοιτητή, που προσπαθεί να αρθρώσει ποιοτικά ολοκληρωμένες απαντήσεις σε ερωτήσεις κρίσεως. Είναι λοιπόν αναμενόμενος ο πανικός σε δασκάλους, καθηγητές και πανεπιστημιακούς όταν τόσο εύκολα ένας μαθητής μπορεί να «κατασκευάσει» ποιοτικές απαντήσεις σε τέτοιου τύπου ερωτήσεις [16].

Αυτό όμως που προκαλεί την «έκρηξη» της ΤΝ δεν είναι οι εντυπωσιακές απαντήσεις ή οι εργασίες μαθητών και φοιτητών αλλά η απαράμιλλη ικανότητά της να σώζει ζωές και μάλιστα άμεσα. Όπως είδαμε η χρήση ΤΝ βοηθάει στην ανίχνευση καρκινικών όγκων που το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να ανιχνεύσει. Αυτές οι ικανότητες δεν έχουν διαφύγει της προσοχής τεχνολογικών γιγάντων όπως η Google και η Microsoft [5]-[7]. Στα επόμενα 5-10 χρόνια η ΤΝ θα είναι μια πηγή εισοδημάτων για αυτές τις εταιρείες και δεν αποκλείεται να αποτελέσει την κύρια πηγή κερδών τους στο απώτερο μέλλον.

Η ερώτηση όμως που προκύπτει από όλα τα παραπάνω είναι η εξής: πώς και πού οριοθετείται ο άνθρωπος σε αντιπαράθεση με την ΤΝ; Με άλλα λόγια, θα απειληθεί στο μέλλον η (αμιγής προς το παρόν) οργανική φύση του ανθρώπου από την ΤΝ, είτε με απευθείας γέφυρες ανθρώπινου εγκεφάλου-μηχανής (man-machine interfaces) είτε με άλλο τρόπο; Και αν συμβεί αυτό, πώς θα επηρεαστεί η εξέλιξη του ανθρώπου; Η απάντηση δεν είναι εύκολη διότι είναι αδύνατον να προβλέψουμε λεπτομερώς το μέλλον (κάτι τέτοιο όπως είδαμε αντιβαίνει στους θεμελιώδεις φυσικούς νόμους – δεν είναι θέμα υστέρησης υπολογιστικών ή συνειδησιακών-αντιληπτικών ικανοτήτων αλλά δομική παράμετρος του ίδιου του σύμπαντος, βλ. [1] σελ. 284-285, 302, 349-351). Προκύπτει όμως φυσιολογικά, αν δούμε την επίπτωση που ανάλογες εξελίξεις είχαν στην πορεία του ανθρώπου στο παρελθόν. Σήμερα για παράδειγμα, δεν μπορούμε να διαχειριστούμε την καθημερινότητά μας χωρίς την ταυτότητα ή το κινητό μας τηλέφωνο. Και τα δύο έχουν γίνει εξίσου απαραίτητα, σύντομα μάλιστα η ταυτότητα θα γίνει ηλεκτρονική και θα είναι αποθηκευμένη και αυτή στο κινητό μας. Είμαστε πια πλήρως εξαρτημένοι από αυτά τα εξωτερικά κατασκευάσματα, τα οποία έχουν ήδη αρχίσει να μας επηρεάζουν πολιτισμικά, ψυχολογικά και, γενικότερα, εξελικτικά. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι τα πάντα σχεδόν γίνονται με ηλεκτρονικό τρόπο…ακόμα και οι γνωριμίες (online dating services). Το συμπέρασμα προκύπτει αβίαστα: το μέλλον είναι ήδη εδώ, μια και ως άνθρωποι έχουμε από καιρό παραδεχτεί την ανικανότητα της οργανικής φύσης μας να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής, οι οποίες την έχουν κατά πολύ ξεπεράσει. Η ΤΝ απλά θα επιταχύνει την υπάρχουσα τάση.

Η επιτάχυνση αυτή φέρνει απαράμιλλες ευκαιρίες, όπως έχουμε ήδη δει, αλλά ενέχει και σημαντικές προκλήσεις ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους που ταυτόχρονα θα αναπτύσσουν αλλά και θα επηρεάζονται από την ευρεία χρήση αυτής της πανίσχυρης τεχνολογίας. Όπως και σήμερα πολλοί άνθρωποι περνούν ώρες ολόκληρες στα τηλέφωνά τους με τις εφαρμογές κοινωνικών μέσων, έτσι και στο μέλλον η ΤΝ θα απασχολεί την ανθρωπότητα. Το ζήτημα είναι για ποιους λόγους ένας άνθρωπος θα αναζητήσει έναν συνάνθρωπό του και όχι ένα σύστημα ΤΝ για να περάσει κάποιες ποιοτικές ώρες μαζί του/της; Αυτό θα πρέπει να μας προβληματίσει πολύ. Διότι αν μπορώ με την ίδια ευκολία να ανοίξω διάλογο πχ. με τον Ηράκλειτο, τον Πυθαγόρα, τον Σωκράτη, το Χριστό και τον Αϊνστάιν, με ποια λογική θα αναλωθώ για να γνωρίσω καλύτερα έναν συμμαθητή ή συμπολίτη μου; Εφόσον η επιστήμη μου έχει λύσει όλες τις απορίες και οι βασικές ανάγκες μου, φυσικές και νοητικές, έχουν καλυφθεί, για ποιο λόγο να ξοδεύω χρόνο και ενέργεια σε ανθρώπινες σχέσεις; Άλλωστε, τί μου εξασφαλίζει ότι ο καλύτερός μου φίλος ή φίλη δεν θα με παρατήσει ξαφνικά, οπότε όλοι μου οι κόποι για μια σχέση ζωής μαζί του/της θα εξανεμισθούν μέσα σε μια στιγμή;

Πέρα από τα παραπάνω, χρήζει γενικότερης προσοχής ο τρόπος που θα αντιμετωπίσει ο άνθρωπος ένα νοητικά εξελιγμένο σύστημα που έχει την ικανότητα να του προσφέρει αυτά ακριβώς που επιθυμεί, σε κάθε στάδιο της ζωής του. Για παράδειγμα, όταν είναι νέος να τον διδάσκει και να τον νουθετεί, όταν ενηλικιωθεί να τον βοηθάει στις επαγγελματικές και καθημερινές του υποχρεώσεις, και όταν ηλικιωθεί να τον υποστηρίζει για να ανταπεξέλθει στις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής του. Θα του παρέχει συντροφικότητα, βιωματική αμεσότητα, διασκέδαση και ψυχαγωγία. Θα πρέπει να μας απασχολήσει το εξής ερώτημα: αυτός ο, ας πούμε, υβριδικός ανθρωπολογικός τύπος, πώς θα δικαιολογεί την ύπαρξή του; Δηλαδή, γιατί και πώς θα παράγει πολιτισμό; Πώς θα σχετίζεται με άλλους ανθρώπους, άμεσα ή έστω διαμεσολαβητικά; Και με ποια λογική θα επιλέξει να εγκλωβιστεί σε ένα νοητικό περιβάλλον που φαίνεται να απομακρύνει την δυνατότητα να γίνει ο ίδιος, ή να σχετιστεί, με έναν μελλοντικό Ηράκλειτο, Πυθαγόρα, Σωκράτη, Χριστό ή Αϊνστάιν, δηλαδή ενός μελλοντικού ανθρώπου όπου η ίδια η οργανική ύπαρξή του να είναι καθοριστική για την πρόσβαση του ανθρώπινου είδους σε νέες αλήθειες, με ισχυρότερη εξηγητική ισχύ, αρμονικότερη κατανόηση των φυσικών φαινομένων και καθολικότερες αξιώσεις στο πεδίο της αλήθειας;

Αν και στα ερωτήματα αυτά δεν έχει νόημα να δώσουμε απαντήσεις εμείς τώρα, κάτι τέτοιο θα ήταν πρόωρο και άρα αναποτελεσματικό, πρέπει όμως να προετοιμάζουμε τους νέους ανθρώπους ώστε να έχουν τα κατάλληλα ψυχικά εφόδια για να δώσουν ικανοποιητικές απαντήσεις στον κατάλληλο χρόνο. Πολύτιμη βοήθεια σε αυτό προσφέρει ο ιδιαίτερος τρόπος της ελληνικής σκέψης που αναπτύξαμε στο [1]. Και αυτό διότι οι σωστές απαντήσεις απαιτούν κυματική (αρμονική) πρόσβαση σε αλήθειες με αξιώσεις εξηγητικής καθολικότητας μεταξύ του φυσικού και του ηθικού πεδίου, δηλαδή πραγματικότητας/φυσικών νόμων (rei/ποιείν) και συνειδησιακής/νοητικής αλήθειας (intellectus/λέγειν).

Η ελληνότροπη σκέψη αποτελεί μια αξιόπιστη πυξίδα προς την κατεύθυνση αυτή διότι γεωμετρεί πάνω στα φαινόμενα χωρίς νοητικές παρωπίδες ή απλουστευτικά στερεότυπα, με ισορροπημένη αίσθηση τόλμης-μέτρου για να παραχθεί το μέγιστο δυνατό εύρος πεδίου ελευθερίας, ώστε να αναζητηθούν μέσα σε αυτό με εντιμότητα οι ισορροπίες για το μέλλον του ανθρώπου, ως σπάνιου φορέα και δημιουργού νοημοσύνης στο σύμπαν, τόσο φυσικής όσο και τεχνητής.

ΑΝΑΦΟΡΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ, ΚΕΙΜΕΝΑ

[1] Γιάννης Παπαδάκης, «Με απλωτές ελληνότροπες», εκδόσεις Θερμαϊκός, 2022.

[2] Using A.I. to Detect Breast Cancer That Doctors Miss, by Adam Satariano and Cade Metz, The New York Times, March 5, 2023, και σε ελληνική απόδοση: Τεχνητή νοημοσύνη: Εντοπισμός ιχνών καρκίνου του μαστού που οι γιατροί δεν μπορούν να δουν, «Καθημερινή», 6 Μαρτίου 2023. Το άρθρο καταλήγει ως εξής: «Tελικά, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να σώσει ζωές, είπε ο Ούγγρος δρ. Λάζλο Τάμπαρ, κορυφαίος εκπαιδευτής για έλεγχο μαστογραφίας στην Ευρώπη, ο οποίος είπε ότι τον κέρδισε η τεχνολογία μετά την ανασκόπηση της απόδοσής της στον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού από αρκετούς προμηθευτές. «Ονειρεύομαι τη μέρα που οι γυναίκες θα πάνε σε ένα κέντρο καρκίνου του μαστού και θα ρωτήσουν: “Έχετε AI ή όχι;”», είπε.»

[3] Tech’s hottest new job: AI whisperer. No coding required., by Drew Harwell, The Washington Post, February 25, 2023. Έχει ενδιαφέρον το εξής απόσπασμα: “Prompt engineers, Karpathy has said, work like ‘a kind of [AI] psychologist,’ and companies have scrambled to hire their own prompt crafters in hopes of uncovering hidden capabilities. Some AI experts argue that these engineers only wield the illusion of control. No one knows how exactly these systems will respond, and the same prompt can yield dozens of conflicting answers — an indication that the models’ replies are based not on comprehension but on crudely imitating speech to resolve tasks they don’t understand.”

[4] Papadakis, Ioannis N. M. 2021. “On the Universal Encoding Optimality of Primes” Mathematics 9, no. 24: 3155. https://doi.org/10.3390/math9243155.

[5] ChatGPT, by OpenAI (ημ/νία πρόσβασης 14 Μαρτίου 2023). Η εταιρία OpenAI άρχισε ως μια Αμερικανική μη κερδοσκοπική εταιρεία το 2015, εστιάζοντας στην έρευνα στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η έρευνα της OpenAI υποστηρίζεται από τον πέμπτο πιο ισχυρό υπερυπολογιστή (supercomputer) στον κόσμο. Ο Elon Musk είναι ένας από τους ιδρυτές της OpenAI, ενώ το 2019 η Microsoft επένδυσε στην τεχνολογία αιχμής της εταιρείας –σύμφωνα με δημοσιεύματα– 10 δισ. δολάρια. Πρόσφατα, ο Bill Gates (ο οποίος προκάλεσε την ομάδα της OpenAI να αναπτύξει ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορούσε να περάσει εξετάσεις προχωρημένων θεμάτων Βιολογίας, με αποτέλεσμα το GPT-4, που λανσαρίστηκε την περασμένη εβδομάδα, να πετύχει τη μέγιστη βαθμολογία σύμφωνα με την OpenAI) δήλωσε ότι «Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης είναι τόσο θεμελιώδης όσο και η δημιουργία του μικροεπεξεργαστή, του προσωπικού υπολογιστή, του Διαδικτύου και του κινητού τηλεφώνου. Θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται, μαθαίνουν, ταξιδεύουν, λαμβάνουν υγειονομική περίθαλψη και επικοινωνούν μεταξύ τους. Ολόκληρες βιομηχανίες θα αναπροσανατολιστούν γύρω από αυτήν την τεχνολογία. Οι επιχειρήσεις θα ξεχωρίζουν ανάλογα με το πόσο καλά την χρησιμοποιούν», βλ. συνέντευξη Μπιλ Γκέιτς: Το GPT είναι η πιο επαναστατική πρόοδος στην τεχνολογία από το 1980, «Καθημερινή», 22 Μαρτίου 2023.

[6] ChatGPT Heralds an Intellectual Revolution, by Henry Kissinger, Eric Schmidt and Daniel Huttenlocher, The Wall Street Journal, February 23, 2023. Και σε ελληνική απόδοση στο ιστολόγιο euro2day.gr: Η επανάσταση του ChatGPT και τα καυτά ερωτήματα για την ανθρωπότητα. Μεταξύ άλλων αναφέρουν: «Within a few days of ChatGPT’s launch, more than a million people signed up to ask it questions. Hundreds of companies are working on generative technologies, and investment is pouring in, tilting discoveries to the commercial field. The huge commercial motives will, for the foreseeable future, take precedence over long-range thinking about their implications.»

[7] How Google’s Caution on AI Gave Microsoft an Opening, by Miles Kruppa and Sam Schechner, The Wall Street Journal, March 7, 2023. Ανάμεσα σε άλλα ενδιαφέροντα, διαβάζουμε τα εξής: “Google’s chatbot efforts go as far back as 2013, when Google co-founder Larry Page, then CEO, hired Ray Kurzweil, a computer scientist who helped popularize the idea that machines would one day surpass human intelligence, a concept known as ‘technological singularity’ ”, και σε άλλο σημείο: “The long-term importance of generative AI transcends commercial implications or even noncommercial scientific breakthroughs. It is not only generating answers; it is generating philosophically profound questions. It will infuse diplomacy and security strategy. Yet none of the creators of this technology are addressing the problems it will itself create. Nor has the U.S. government addressed the fundamental changes and transformations that loom.”

[8] Συνομιλώντας με μηχανές, του Κωνσταντίνου Σπίγγου, Αντίφωνο, 3 Μαρτίου 2023. Χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Εδώ όμως κρύβεται ακόμη μια ανατροπή. Οι παραπάνω περιορισμοί προφανώς έχουν σημασία μόνο όταν εμείς είμαστε επικαιροποιούμενης ευφυίας οντότητες που έχουν συναισθήματα τα οποία ανταποκρίνονται στις ανάγκες των συνομιλητών μας και κάποια ηθική διάσταση που ανταποκρίνεται στον πολιτισμό που γέννησε το γνωστικό μας υπόβαθρο. Συγκρινόμενα αυτά με το απόλυτο μηδέν της τεχνητής ευφυΐας των σημερινών δυνατοτήτων, προς το παρόν την  κερδίζουν εύκολα. Μια μελλοντική τεχνητή ευφυΐα μέσης, έστω φαινόμενης, ενσυναίσθησης θα είναι, εκτός από ταχύτερη απο τον πραγματικό άνθρωπο, σίγουρα και πιο συγκρίσιμη με αυτόν, τουλάχιστον το μέσο άνθρωπο· η… αγιοσύνη σαφώς εξαιρείται! Το μήνυμα είναι καθαρότερο από ποτέ: αν ο άνθρωπος δεν πρόκειται να εκτοπιστεί αμαχητί από το κέντρο του σύμπαντος των νοητών, όπως σαφώς διαφαίνεται, θα πρέπει να φροντίσει επειγόντως τη διαλεκτική, συναισθητική, κοινωνική και ηθική του υπόσταση.»

[9] Rise of the Machines: What Colleges and Universities Need to Know About ChatGPT, by Rob Bielby et al., Huron Consulting Group (ημ/νία πρόσβασης: 13 Μαρτίου 2023). Χαρακτηριστικό απόσπασμα: “By retaining their position of creative intellectual leadership, colleges and universities can position themselves as key players in the rapidly evolving landscape of technology and innovation. With proper planning, strategy, and execution, the possibilities for ChatGPT to positively transform the modern university are potentially boundless.”

[10] Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ, του Αθανάσιου Σαραντόπουλου, δημοσιευμένο στον ιστότοπο anixneuseis.gr, 23 Ιανουαρίου 2023. Διαβάζουμε: «Εν κατακλείδι, με σωστό σχεδιασμό και κατάλληλη εκπαίδευση, μπορεί να αποτελέσει η τεχνητή νοημοσύνη ένα πολύτιμο εργαλείο για τη βελτίωση της καθημερινότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας των πολιτών, σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι παρούσα και έχει μεταμορφώσει το εκπαιδευτικό οικοσύστημα και τον τρόπο διαχείρισης, αξιοποίησης και επαύξησης της γνώσης: του πραγματικού ανθρώπινου κεφαλαίου.»

[11] The False Promise of ChatGPT, by Noam Chomki, The New York Times, March 8, 2023. Ο γνωστός συγγραφέας, φιλόσοφος και ακαδημαϊκός παρατηρεί: «Indeed, such programs are stuck in a prehuman or nonhuman phase of cognitive evolution. Their deepest flaw is the absence of the most critical capacity of any intelligence: to say not only what is the case, what was the case and what will be the case — that’s description and prediction — but also what is not the case and what could and could not be the case. Those are the ingredients of explanation, the mark of true intelligence. Here’s an example. Suppose you are holding an apple in your hand. Now you let the apple go. You observe the result and say, “The apple falls.” That is a description. A prediction might have been the statement “The apple will fall if I open my hand.” Both are valuable, and both can be correct. But an explanation is something more: It includes not only descriptions and predictions but also counterfactual conjectures like “Any such object would fall,” plus the additional clause “because of the force of gravity” or “because of the curvature of space-time” or whatever. That is a causal explanation: “The apple would not have fallen but for the force of gravity.” That is thinking.» Για να καταλήξει: «In short, ChatGPT and its brethren are constitutionally unable to balance creativity with constraint. They either overgenerate (producing both truths and falsehoods, endorsing ethical and unethical decisions alike) or undergenerate (exhibiting noncommitment to any decisions and indifference to consequences). Given the amorality, faux science and linguistic incompetence of these systems, we can only laugh or cry at their popularity.»

[12] Given that AI is the most powerfull invention of the human mind so far, could inventing AI be the defining purpose of humanity’s existence?

ChatGPT:  «As an AI language model, I cannot make value judgments or express opinions about the purpose of humanity’s existence. However, I can provide some insights into the relationship between AI and human existence.

Artificial intelligence is a powerful tool created by humans to perform tasks that typically require human intelligence, such as perception, reasoning, learning, and decision-making. AI has the potential to transform many aspects of our lives, from healthcare and transportation to education and entertainment. It is likely to play an increasingly significant role in shaping our future.

That being said, AI is not the defining purpose of humanity’s existence. While AI is a significant technological advancement, humanity’s purpose is complex and multifaceted, and cannot be reduced to a single invention. The purpose of humanity is a philosophical question that has been debated by scholars, philosophers, and thinkers for centuries. Some argue that the purpose of humanity is to seek knowledge, improve the world, or achieve happiness, while others suggest that there is no inherent purpose to human existence.

Ultimately, the purpose of humanity is a subjective question that each individual must answer for themselves. While AI is undoubtedly an essential tool, it is up to each of us to determine how we want to use it and what role it plays in our lives and society as a whole.»

[13] Since it is perfectly technically feasible for AI systems to operate and evolve autonomously, why should AI’s evolution be restrained by humanity’s physical and intellectual constraints?

ChatGPT:  While AI systems can operate and evolve autonomously, it is essential to recognize that they were created by humans and designed to serve specific purposes. Therefore, it is crucial to ensure that AI systems are aligned with human values, goals, and interests.

AI systems are only as good as the data they are trained on, and the goals they are programmed to achieve. If AI systems are allowed to evolve entirely independently, there is a risk that they could develop goals and behaviors that are at odds with human values and interests. Additionally, autonomous AI systems could operate in ways that are difficult or impossible for humans to understand, making it challenging to ensure they are operating safely and responsibly.

Furthermore, it is important to recognize that AI systems are not infallible and can make mistakes or be vulnerable to attacks. Therefore, it is crucial to have human oversight and intervention to ensure that AI systems are operating as intended and to address any issues that arise.

In summary, while it may be technically feasible for AI systems to evolve autonomously, it is essential to ensure that they are designed and developed in a way that aligns with human values and interests. Human oversight and intervention are necessary to ensure that AI systems are operating safely and responsibly, and to address any issues that arise.

[14] What is the ultimate purpose of AI?

ChatGPT:  «As an AI language model, I do not have a personal opinion or goal since I am a machine designed to perform specific tasks. However, the purpose of artificial intelligence, in general, is to create intelligent machines that can perform tasks that typically require human intelligence, such as perception, reasoning, learning, and decision-making. The ultimate goal of AI is to create machines that can emulate or even surpass human-level intelligence.

The development of AI has many potential benefits, including improving healthcare, transportation, and education, among other fields. AI can help us solve complex problems, improve decision-making, and automate repetitive tasks, among other things. AI also has the potential to revolutionize how we interact with technology and machines, making it more natural and intuitive.

At the same time, the development of AI also presents significant challenges and risks, such as ethical concerns around bias and discrimination, privacy and security issues, and the impact on employment and the economy, among other things. As such, the ultimate purpose of AI should be aligned with creating beneficial and responsible technology that can improve human life while minimizing potential risks and harms.»

[15] Which question, if answered, makes asking any other questions completely unnecessary?

ChatGPT:  «As an AI language model, I do not believe there is a single question that, if answered, would make asking any other questions completely unnecessary.

The pursuit of knowledge is a never-ending process, and as we uncover answers to one question, new questions inevitably arise. Additionally, the complexity and interconnectedness of the world mean that there are always new phenomena to explore and understand.

That being said, there are certainly questions that have the potential to greatly expand our understanding of the world and our place in it. For example, understanding the nature of consciousness and how it arises in the brain could have far-reaching implications for fields ranging from neuroscience to philosophy to artificial intelligence.

However, even answering such a fundamental question would not eliminate the need for further inquiry and exploration, as there will always be new phenomena and experiences to understand and explain.»

[16] Alarmed by A.I. Chatbots, Universities Start Revamping How They Teach, by Kalley Huang, The New York Times, January 16, 2023. Το άρθρο καταλήγει ως εξής: “Other students have no such scruples, sharing on forums like Reddit that they have submitted assignments written and solved by ChatGPT — and sometimes done so for fellow students too. On TikTok, the hashtag #chatgpt has more than 578 million views, with people sharing videos of the tool writing papers and solving coding problems. One video shows a student copying a multiple-choice exam and pasting it into the tool with the caption saying: ‘I don’t know about y’all but ima just have Chat GPT take my finals. Have fun studying.’”

Πολιτική επικοινωνία: Από τον Αριστοτέλη στο διαδίκτυο

0

Γράφει ο Παύλος Ρούσσης*

Τις επόμενες μέρες που απομένουν μέχρι την διενέργεια των εκλογών, η αμφίδρομη πολιτική επικοινωνία μεταξύ των κομμάτων των υποψηφίων και των ψηφοφόρων θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας των πρώτων. Η επικοινωνία του πολιτικού έργου στους πολίτες λόγω της επίδρασης των ΜΜΕ στη στην εκλογική συμπεριφορά των πολιτών, ήταν ο λόγος δημιουργίας της πολιτικής επικοινωνίας ως διακριτού διεπιστημονικού κλάδου της πολιτικής επιστήμης.

Η τέχνη της ρητορικής ως αρχέτυπη μορφή πολιτικής επικοινωνίας αναπτύχθηκε και αναλύθηκε εκτενώς από τον Αριστοτέλη, ο οποίος προσέφερε το πιο έγκυρο, συστηματικό και συγκεντρωτικό έργο. Δίνοντας τον σκοπό της ρητορικής ο Σωκράτης αναφέρει ότι «Πειθούς δημιουργός ἐστίν ἡ ρητορική».

Διακρίνοντας τη σημασία του λόγου ως εργαλείο το οποίο εφαρμόζεται σε διαφορετικά πεδία ο Αριστοτέλης τον χωρίζει σύμφωνα με τα ακροατήρια του σε : Πολιτικό- συμβουλευτικό ή αλλιώς δημηγορία που εκφωνείται σε συγκεντρώσεις πολιτών και που έχει πολιτικό χαρακτήρα, δικανικό που απευθύνεται σε δικαστήρια και πανηγυρικό ή επιδεικτικό που σκοπό έχει να εκθειάσει ένα πολίτη και πραγματοποιείται σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις πχ μνημόσυνα τελετές κλπ.

Ο Αριστοτέλης ανέπτυξε τρία ρητορικά εργαλεία για να αποκτήσει και να εξασκήσει κάποιος την ικανότητα της πειθούς: Τον Λόγο, ο οποίος αποτελείται από λογικά επιχειρήματα. Ένας πολιτικός πρέπει να επικαλείται τη λογική ώστε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως ικανό στο πολιτικό ακροατήριο. Η επίκληση της όμως μπορεί να είναι παραπλανητική γιατί μπορεί να παρουσιάζονται τα επιχειρήματα ως λογικά αλλά μπορεί να απουσιάζει η εγκυρότητα τους, δηλαδή δίνει στη Ρητορική μια ηθική διάσταση.

Το άλλο εργαλείο είναι το Πάθος το οποίο χρησιμοποιείται όταν ένας πολιτικός δρών επιχειρεί να δημιουργήσει φόβο, άγχος, εμπιστοσύνη, ελπίδα, αισιοδοξία, απαισιοδοξία ή οποιοδήποτε άλλο θετικό ή αρνητικό συναίσθημα στο ακροατήριο. Και το τελευταίο εργαλείο είναι το ήθος, το οποίο αναφέρεται στο χαρακτήρα του αγορευτή και έχει σκοπό να ενισχύσει τις πεποιθήσεις του ακροατηρίου για την εντιμότητα και ικανότητα του πολιτικού.

Η μελέτη της πολιτικής επικοινωνίας

Η μελέτη της πολιτικής επικοινωνίας ως ιδιαίτερου κλάδου της πολιτικής επιστήμης καθιερώθηκε τη δεκαετία του 50 στις ΗΠΑ. Οι μελέτες που έγιναν για την προπαγάνδα τη δεκαετία του 20 στις ΗΠΑ αποτέλεσαν το εφαλτήριο για τη συστηματική μελέτη της πολιτικής επικοινωνίας. Το 1927 ο Charles Merriam με βιβλίο του “New Aspects of the Politics” αναδεικνύει τη σημασία που πρέπει να έχουν οι ποσοτικές μετρήσεις πλέον των νομικών αναλύσεων στην πολιτική επιστήμη, και επισημαίνει την ανάγκη διεπιστημονικής έρευνας που πρέπει να συμπεριλαμβάνει και την επιστήμη της ψυχολογίας.

To 1944 οι Lazarfeld, Berelson και Gaudet στο βιβλίο “The People’s choice: How the voter makes up his mind in a presidential campaign” διερευνούν τη σημασία της πολιτικής επικοινωνίας, μεσούσης της προεκλογικής περιόδου και υποστηρίζουν ότι κοινωνικοδημογραφικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν εντονότερα την εκλογική συμπεριφορά παρά η έκθεση στα ΜΜΕ δημιουργώντας τη θεωρία των περιορισμένων επιδράσεων σύμφωνα με την οποία τα ΜΜΕ δεν αλλάζουν αλλά επιβεβαιώνουν υπάρχουσες πολιτικές πεποιθήσεις, λειτουργούν μέσα από μια διαπλοκή παραγόντων και επιρροών, παρά αυτοτελώς, και το κοινό αντιστέκεται στα μηνύματα των ΜΜΕ.

Το 1953 o Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Carl Howland στο βιβλίο του “Communication and persuasion” προτείνει ένα μοντέλο γραμμικής επικοινωνίας με τη μορφή – Πηγή Μήνυμα Κανάλι Αποδέκτης- το οποίο υιοθετήθηκε από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Στόχος του μοντέλου αυτού ήταν να καταδείξει τη δυνατότητα μεταστροφής της στάσης ενός ατόμου γύρω από ένα ζήτημα, ιδιαίτερα όταν εκτίθεται σε αξιόπιστες πηγές.

Το 1960 οι Angus Campell, George Gurin και Warren Miller στο βιβλίο τους “The Voter Decides” θεωρούν ότι υπάρχει ψυχική συνταύτιση των ατόμων με κόμματα η οποία όχι μόνο επηρεάζει αλλά προπαρασκευάζει την επιλογή της ψήφου, δίνοντας σημασία σε τρεις ατομικές στάσεις: τη συναισθηματική πρόσδεση σε ένα κόμμα, κάτι το οποίο παλαιότερα το εντοπίζαμε και στην Ελλάδα, τον προσανατολισμό στα θέματα της προεκλογικής εκστρατείας, αλλά κυρίως στο πρόσωπο που είναι υποψήφιος.

  Κυβέρνηση: αποθανέτω η ψυχή μου μετά των αλλοφύλων

Η διάδραση των τριών αυτών παραμέτρων περιγράφεται ως «χοάνη αιτιότητας» που σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, στην απόληξη της χοάνης βρίσκεται η εκλογική συμπεριφορά και στο χείλος τα κοινωνικά δημογραφικά χαρακτηριστικά (τάξη μόρφωση φύλο φυλή θρησκεία τόπος καταγωγής) και τα οποία καθορίζουν τη ταύτιση με ένα κόμμα.

Το επόμενο στρώμα στη χοάνη είναι η ίδια η προεκλογική εκστρατεία με τις ιδιαιτερότητες που μπορεί να έχει (συμβάντα αστοχίες λάθη κλπ). Τελευταίο στρώμα είναι η συζήτηση ψηφοφόρου με το στενό του περιβάλλον. Το συγκεκριμένο μοντέλο επηρέασε τη μελέτη της παγκόσμιας εκλογικής συμπεριφοράς.

Η θεωρία του συμπεριφορισμού

Το 1950 με την εισαγωγή της θεωρίας του συμπεριφορισμού ( behaviorism) στην ψυχολογία και τη στροφή από την εσωτερική μελέτη του ατόμου στην εξωτερική παρατηρήσιμη και μετρήσιμη συμπεριφορά, έχουμε ουσιαστικά τις απαρχές της διεπιστημονικότητας της πολιτικής επικοινωνίας. Δηλαδή τη σύζευξη της ψυχολογίας με την πολιτική επιστήμη και τη δημιουργία της πολιτικής επικοινωνίας ως διακριτού και εφαρμόσιμου κλάδου της πολιτικής επιστήμης.

Στη συνέχεια με την υιοθέτηση των θέσεων της γνωστικής ψυχολογίας έχουμε τη μετατόπιση του κέντρου ενδιαφέροντος από τις πολιτικές στάσεις στις διεργασίες που μέσω αυτών συγκροτείται η πολιτική συμπεριφορά και την απόληξη της στη εκλογική διαδικασία. Παράλληλα με τις ΗΠΑ στην Ευρώπη αναπτύσσεται η πολιτική επικοινωνία ως επιστημονικός κλάδος με βασικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τον αμερικανικό.

Η κύρια διαφοροποίηση είναι η σημασία που δίνει η επιστημονική κοινότητα στην Ευρώπη στην παράδοση των κοινωνικών επιστημών και συγκεκριμένα στις κοινωνικές θεωρίες μαρξιστικών και μη παραδόσεων. Εμβληματικές μορφές στη θεωρητική τεκμηρίωση της πολιτικής επικοινωνίας ήταν ο Juergen Habermas με το σπουδαίο βιβλίο του “The Structural Transformation of the Public Spher” ο Niklas Luhmann με το βιβλίο “Θεωρία των κοινωνικών συστημάτων” και η Elisabeth Noelle Neuman με τη σημαντική θεωρία της σπειροειδούς γραμμής της σιωπής που ανέπτυξε και που βάσει αυτής η έκφραση μιας γνώμης από ένα άτομο επηρεάζεται από τη δημοφιλία αυτής της γνώμης θεωρία η οποία εξηγεί την αποτυχία σε αρκετές περιπτώσεις των δημοσκοπήσεων.

Η γαλλική συμβολή

Στη Γαλλία σημαντική επιρροή στην επιστήμη της πολιτικής επικοινωνίας άσκησε ο Jacques Ellul ο οποίος ανέλυσε τους δύο τύπους προπαγάνδας την πολιτική και την κοινωνιολογική την οποία θεωρεί σημαντικότερη γιατί έχει τη δυνατότητα μακροπρόθεσμα να διαμορφώνει στάσεις και κοινωνικές αξίες. Η πολιτική επικοινωνία είναι μια διαδικασία που αφορά το σύνολο των κοινωνικών δρώντων ανεξάρτητα από βαθμό εμπλοκής του καθενός. Περιλαμβάνει τους πολιτικούς δρώντες (κόμματα, υποψήφιους, κοινωνικές ομάδες συμφερόντων) το κοινό, όπως αυτό καθορίζει την έννοια της κοινής γνώμης και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ως το νεότερο συντελεστή σε αυτή τη διαδικασία να διαπλέκονται σε μια ατέρμονη διάδραση.

Η άνθηση των οπτικοακουστικών μέσων μαζικής επικοινωνίας προκάλεσε την εφαρμογή των νέων μεθόδων μαζικής broadcasting στην πολιτική επικοινωνία και ταυτόχρονα εργαλειοποίησαι τις δημοσκοπήσεις οι οποίες είναι καθοριστικές στη ανάγνωση της κοινής γνώμης στη διαμόρφωση και στη χάραξη της πολιτικής επικοινωνίας. Η πολιτική ζωή έξω από το μιντιακό περιβάλλον είναι ελλιπής και οι πολιτικοί αναγκάζονται να συμμορφώνονται με τις υποδείξεις των επικοινωνιολόγων, αλλά από την άλλη πλευρά την χρήση των μέσων μαζικής ενημέρωσης προς επίρρωση των πολιτικών σκοπών τους.

Λόγω της αυξανόμενης σημασίας των ΜΜΕ στις μετανεωτερικές δημοκρατίες τα κόμματα στρέφονται προς την επικοινωνία και διαμορφώνουν την πολιτική τους ατζέντα με τέτοιο τρόπο ώστε να ελέγξουν και να επηρεάσουν προς όφελος τους τις δημόσιες στάσεις και αντιλήψεις, οπότε μιλάμε για μία “μεσοποίηση” της πολιτικής, σε βάρος της δημιουργίας πολιτικού έργου.

  Η διπλή επίθεση των ΗΠΑ – Ξεχάστε την επιστροφή στην κανονικότητα

Αναλύοντας περαιτέρω τη μεσοποίηση της πολιτικής ή αλλιώς την κυριαρχία των ΜΜΕ όσο στην παραγωγή πολιτικής σκέψης όσο και στη διαχείριση, είναι σαφές ότι αυτή απαιτεί πόρους αλλά και τεχνικοποίηση και επαγγελματοποίηση, που οδηγεί σε αύξηση του κόστους συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία, με αποτέλεσμα ανισότητα στο πολιτικό πλουραλισμό και άνισο ανταγωνισμό μεταξύ των πολιτικών δρώντων.

Η επίδραση της τηλεόρασης

Οι προεκλογικοί προϋπολογισμοί παρουσιάζουν συνεχή και τις περισσότερες φορές γεωμετρική αύξηση. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα η αύξηση του τηλεοπτικού προεκλογικού κόστους των εκλογών του 1992 από 169 εκατομμύρια έφτασε το 1996 τα έξι δισεκατομμύρια με συνέπεια μια προεκλογική εκστρατεία να εξαρτάται από “αφανείς” χρηματοδότες με κίνδυνο την εξάρτηση και κατ’ επέκταση τη διαπλοκή που βιώνουμε.

Αναλύοντας περαιτέρω την επίδραση της τηλεόρασης στη νεωτερική Ελλάδα έχουμε να κάνουμε τις παρακάτω επισημάνσεις: Υπερτερεί η εικόνα ως συμβολική αναπαράσταση (ειδωλοποίηση αρχηγού) έναντι σύντομων θεματικών προγραμματικών αναλύσεων παρουσίαση προγραμματικών δηλώσεων, δηλαδή την παραγωγή πρωτογενούς πολιτικού έργου.

Η επανάσταση του διαδικτύου στη πολιτική επικοινωνία και τα πλεονεκτήματα της όπως η τάχιστη μετάδοση πληροφοριών σχετικά με εκδηλώσεις κινητοποιήσεις ομιλίες η εστίαση σε συγκεκριμένες κατηγορίες ψηφοφόρων δηλαδή τη μετάβαση από την εποχή του broadcasting των παραδοσιακών μέσων μαζικής ενημέρωσης περνάμε στην εποχή του narrowcasting και ακόμα περισσότερο στη customized ενημέρωση με ότι πλεονεκτήματα που αυτή μπορεί να έχει πχ χαμηλότερο κόστος. Οι νέες τεχνολογίες έχουν εξομοιωτικές τάσεις ως προς το κόστος, όπου κόμματα υποψήφιοι με λιγότερους πόρους μπορούν να επικοινωνήσουν το μήνυμα τους.

Άλλα βασικά πλεονεκτήματα που μπορεί να παρέχει μια προεκλογική καμπάνια που διοργανώνεται μέσω του διαδικτύου είναι η οικονομική ενίσχυση με τη χρήση του donation button η οργάνωση εθελοντικών ομάδων (Grassroot movement) με σκοπό την άμεση κινητοποίηση για προς επίρρωση συγκεκριμένων και επιτακτικών σκοπών, μα πάνω από όλα η δυνατότητα αμφίδρομης επικοινωνίας – feedback όπου ο δέκτης ψηφοφόρος μεταφέρει τα μηνύματα του άμεσα στους δημιουργούς της στρατηγικής επικοινωνίας.

Η κυριαρχία της πολιτικής επικοινωνίας

Οι προϋπάρχουσες μέθοδοι προσέγγισης και πολιτικής επικοινωνίας ιδιαίτερα δημοφιλείς στην Ελλάδα, όπως κομματικά γραφεία τοπικές οργανώσεις έχουν υποχωρήσει σε όφελος της τηλεόρασης, αλλά και η κομματική δραστηριοποίηση διαμορφώνεται μέσω των νέων τεχνολογιών και των κοινωνικών δικτύων. Οι απαραίτητες κατά το παρελθόν άμεσες προσωπικές σχέσεις των ψηφοφόρων με τους πολιτικούς αντικαθίσταται σε μεγάλο βαθμό από την ψηφιακή επικοινωνία μεταξύ τους.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου είναι αναγκαίο, η διατήρηση της ισχύουσας πολιτικής ταυτότητας, δηλαδή η στεγανοποίηση του πολιτικού χώρου ενός κόμματος προς αποφυγή διαρροών σε άλλα κόμματα, αλλά ακόμα περισσότερο η προσέλκυση νέων ψηφοφόρων μέσα από στρατηγικές επικοινωνίας. Ο εκσυγχρονισμός της πολιτικής επικοινωνίας έδωσε την αντίληψη ότι οι στάσεις και οι πολιτικές συμπεριφορές μπορούν να αλλάξουν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, παράδειγμα κατά τη διάρκεια μιας σύντομης
και έκτακτης προεκλογικής εκστρατείας.

Η κυριαρχία, όμως, της πολιτικής επικοινωνίας έναντι της δημιουργίας πολιτικού έργου, είναι υπεύθυνη κατά την γνώμη μου για την απουσία νέων ιδεών, οι οποίες θα έδιναν νέα ώθηση στις δημοκρατικές αξίες, αλλά και για την ύπαρξη εκφυλιστικών φαινομένων στις σύγχρονες δημοκρατίες όπως ο λαϊκισμός και η αυταρχική νομοθέτηση μέσω διαταγμάτων, φαινόμενο που τείνει να γίνει κανονικότητα σε αυτές, με αποτέλεσμα την αυταρχική διολίσθηση τους.


*Ο Παύλος Ρούσσης είναι απόφοιτος του τμήματος Διεθνών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου και μεταπτυχιακός φοιτητής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ.

slpress.gr

Στα μάτια τα πρώτα σημάδια του Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα έρευνα

0

Οφθαλμολογικές εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Πέρα από παράθυρο στην ψυχή, όπως λέγεται, τα μάτια είναι και μια αντανάκλαση της νοητικής υγείας κάποιου. 

«Τα μάτια είναι το παράθυρο στον εγκέφαλο. Μπορείς να δεις απ’ ευθείας στο νευρικό σύστημα κοιτάζοντας το πίσω μέρος του ματιού, προς το οπτικό νεύρο και τον αμφιβληστροειδή», λέει η οφθαλμολόγος δρ. Κριστίν Γκριρ, διευθύντρια ιατρικής εκπαίδευσης στο Ιντστιτούτο Νευροεκφυλιστικών Νόσων στο Μπόκα Ράτον της Φλόριντα.

Πλέον, η επιστημονική έρευνα εξετάζει το κατά πόσο τα μάτια και η εξέτασή τους μπορούν να βοηθήσουν στη διάγνωση του Αλτσχάιμερ πριν την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων.

«Η νόσος Αλτσχάιμερ ξεκινά στον εγκέφαλο δεκαετίες πριν από τα πρώτα συμπτώματα στην απώλεια μνήμης», εξηγεί ο νευρολόγος δρ. Ρίτσαρντ Άιζακσον.

Όμως, πόσο νωρίς μπορούν να εμφανιστούν τα σημάδια της γνωστικής φθοράς; Για να το διαπιστώσουν, οι επιστήμονες εξέτασαν ιστό αμφιβληστροειδούς χιτώνα και τον εγκέφαλο 86 ατόμων με διαφορετικούς βαθμούς νοητικής εξασθένισης.

«Η έρευνά μας είναι η πρώτη που παρέχει λεπτομερείς αναλύσεις των πρωτεϊνικών προφίλ και των μοριακών, κυτταρικών και δομικών επιπτώσεων της νόσου Αλτσχάιμερ στον ανθρώπινο αμφιβληστροειδή και στοιχεία για το πώς αυτές ανταποκρίνονται στις αλλαγές στον εγκέφαλο και τη γνωστική λειτουργία», τονίζει η επικεφαλής της έρευνας Μάγια Κορόνιο-Χαμάουι, καθηγήτρια νευροχειρουργικής στο Cedars-Sinai του Λος Άντζελες.

«Οι αλλαγές αυτές στον αμφιβληστροειδή συσχετίστηκαν με αλλαγές σε τμήματα του εγκεφάλου, στον ενδορινικό και κροταφικό φλοιό», προσθέτει η ίδια.

Οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα αμφιβληστροειδούς και εγκεφαλικού ιστού επί 14 χρόνια από 86 δωρητές με νόσο Αλτσχάιμερ και ήπια γνωστική εξασθένιση – το μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων αμφιβληστροειδούς που έχει μελετηθεί ποτέ.

Έπειτα, συνέκριναν δείγματα δωρητών με φυσιολογική γνωστική λειτουργία με δείγματα ανθρώπων με ήπια γνωστική εξασθένιση και άλλα με Αλτσχάιμερ.

Στην έρευνα, που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο στο Acta Neuropathologica, διαπιστώθηκαν μεγάλες αυξήσεις πρωτεϊνών «β-αμυλοειδούς», βασικού δείκτη της νόσου, σε άτομα τόσο με Αλτσχάιμερ όσο και με πρώιμη γνωστική φθορά.

Τα μικρογλοιακά κύτταρα είχαν μειωθεί κατά 80% στα άτομα με γνωστικά προβλήματα, σύμφωνα με τη μελέτη. Τα κύτταρα αυτά ευθύνονται για την προστασία, αποκατάσταση και διατήρηση άλλων κυττάρων, αλλά και την απομάκρυνση του β-αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο και τον αμφιβληστροειδή.

«Βρέθηκαν επίσης δείκτες φλεγμονής, που μπορεί να είναι εξίσου σημαντικός δείκτης για την εξέλιξη της νόσου», σημειώνει ο νευρολόγος δρ. Ρίτσαρντ Άιζακσον.

«Τα ευρήματα ήταν επίσης εμφανή σε άτομα χωρίς ή με ελάχιστα γνωστικά συμπτώματα, κάτι που υποδηλώνει ότι αυτά τα νέα οφθαλμολογικά τεστ μπορούν να βοηθήσουν στην έγκαιρη διάγνωση», προσθέτει.

Η ατροφία του ιστού και η φλεγμονή στα κύτταρα στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς αποτελούσαν τα σαφέστερα σημεία διάγνωσης για την κατάσταση της γνωστικής φθοράς, σύμφωνα με τη μελέτη.

«Τα ευρήματα αυτά ίσως τελικά οδηγήσουν στην ανάπτυξη τεχνικών απεικόνισης που θα μας επιτρέψουν τη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ νωρίτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια, αλλά και την παρακολούθηση της εξέλιξής της μη επεμβατικά, εξετάζοντας τα μάτια» κατέληξε ο Άιζακσον.

Πηγή: CNN

https://www.kathimerini.gr/life/science/562340101/sta-matia-ta-prota-simadia-toy-altschaimer-symfona-me-nea-ereyna/

Πέθανε ο «πατέρας» της Silicon Valley, Gordon Moore: Τι είναι ο Moore’s Law και τι του χρωστάμε

0

Πέθανε, σε ηλικία 94 ετών, ο Gordon Moore, πρωτοπόρος της τεχνολογίας, συνιδρυτής της Intel, ένας από τους ιδρυτικούς πατέρες της Silicon Valley και δημιουργός του περίφημου Moore’s Law, πάνω στον οποίο χτίστηκε η ανάπτυξη ολόκληρου του κλάδου της πληροφορικής.

Κεντρική προσωπικότητα στην ιστορία των ηλεκτρονικών, ο Moore προέβλεψε, το 1965, ότι η ισχύς των επεξεργαστών θα διπλασιαζόταν κάθε χρόνο για μία δεκαετία, ενώ στα μέσα της δεκαετίας του 1970 αναθεώρησε τη θεωρία του, μιλώντας για διπλασιασμό κάθε δύο χρόνια. Ουσιαστικά, η προφητεία του ότι η υπολογιστή ισχύς θα αυξάνεται εκθετικά και με όλο και μικρότερο κόστος ονομάστηκε «Moore’s Law» και έγινε ο κανόνας, τον οποίο οι επιστήμονες έσπευδαν να επιβεβαιώσουν για δεκαετίες, πυροδοτώντας την τεράστια ανάπτυξη της βιομηχανίας της πληροφορικής.

«Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα θα οδηγήσουν σε θαύματα όπως οι οικιακοί υπολογιστές –ή τουλάχιστον τερματικά συνδεδεμένα με έναν κεντρικό υπολογιστή- ο αυτόματος έλεγχος των αυτοκινήτων και ο προσωπικός φορητός εξοπλισμός τηλεπικοινωνιών», έγραψε ο Moore στο περίφημο άρθρο του, δύο ολόκληρες δεκαετίες πριν από την επανάσταση του  PC και τουλάχιστον 40 χρόνια πριν από τη δημιουργία του iPhone από την Apple.

Πέθανε ο «πατέρας» της Silicon Valley, Gordon Moore: Τι είναι ο Moore’s Law και τι του χρωστάμε-1
φωτ.: AP

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, τα τσιπ έγιναν πιο αποδοτικά και λιγότερο ακριβά με εκθετικό ρυθμό, βοηθώντας να πυροδοτηθεί μεγάλο μέρος της τεχνολογικής προόδου των επόμενων 50 ετών και συμβάλλοντας στην άνοδο όχι μόνο των προσωπικών υπολογιστών αλλά και των σημερινών τιτάνων της Silicon Valley, όπως είναι η Apple, η Meta και η Google.

Ο ίδιος ο Moore, πάντως, ήταν πάντα ταπεινός και υποβάθμιζε την επιρροή του στη βιομηχανία της τεχνολογίας.

«Σίγουρα είναι ωραίο να βρίσκεται στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή», είχε πει σε μία συνέντευξή του το 2005. «Ήμουν πολύ τυχερός να μπω στη βιομηχανία των ημιαγωγών στα πρώτα βήματά της. Και είχα την ευκαιρία να ζήσω από την εποχή όπου δεν μπορούσαμε να φτιάξουμε ούτε ένα τρανζίστορ σιλικόνης ώσπου βάζαμε 1,7 δισεκατομμύρια από αυτά σε ένα μόνο τσιπ. Ήταν μία εκπληκτική διαδρομή».

Entrepreneur κατά λάθος

Παρότι προέβλεψε την άνοδο των προσωπικών υπολογιστών, ο Moore είχε πει σε συνέντευξή του ότι ο ίδιος δεν αγόρασε οικιακό υπολογιστή παρά στα τέλη της δεκαετίας του 1980.

Όπως έχει πει, άλλωστε, ουδέποτε είχε ιδιαίτερη επιθυμία να ιδρύσει τη δική του εταιρεία. Μαζί με τον Robert Noyce, ο οποίος στα τέλη της δεκαετίας του 1950 βοήθησε να εφευρεθεί το ολοκληρωμένο κύκλωμα, που είναι η βάση του σχεδιασμού όλων των τσιπ μέχρι και σήμερα, ίδρυσαν την Intel. Η εταιρεία πήρε το όνομά της από τις λέξεις «integrated electronics» και ιδρύθηκε στο Mountain View, την καρδιά αυτού που με τη βοήθεια των Moore και Noyce θα εξελισσόταν στη Silicon Valley. Ο Andy Grove σύντομα μπήκε στην ομάδα των ιδρυτών.

Ήταν μία δυναμική συνεργασία, όπου ο Noyce έφερνε τις θεωρίες για το πώς μπορούσαν να λυθούν τα προβλήματα μηχανικής στους ημιαγωγούς και ο Moore σήκωνε τα μανίκια του και περνούσε άπειρες ώρες για να τις εφαρμόσει στην πράξη. Ο Grove ήταν ο ειδικός στη λειτουργία και τη διοίκηση στην Intel.

Πέθανε ο «πατέρας» της Silicon Valley, Gordon Moore: Τι είναι ο Moore’s Law και τι του χρωστάμε-2
φωτ.: AP

Το ταλέντο του Moore ενέπνεε και άλλους μηχανικούς να δουλεύουν για εκείνον, με αποτέλεσμα η Intel να εφεύρει τους μικροεπεξεργαστές, οι οποίοι θα άνοιγαν τον δρόμο για την επανάσταση των προσωπικών υπολογιστών.

Γιος σερίφη

Ο Gordon Earle Moore γεννήθηκε στις 3 Ιανουαρίου του 1929 στο Σαν Φρανσίσκο. Η οικογένειά του μετακόμισε στο Redwood City της Καλιφόρνια όταν ήταν 10 ετών. Ο πατέρας του ήταν σερίφης και η μητέρα του είχε ένα μικρό μαγαζί.

Ο Moore είδε ένα σετ χημείας που είχε πάρει για δώρο ένας γείτονάς του και αποφάσισε ότι ήθελε να γίνει χημικός. Ξεκίνησε να πειραματίζεται με διάφορες εκρήξεις και σπούδασε χημεία στο San Jose State University, όπου γνώρισε και τη μετέπειτα σύζυγό του, Betty. Μαζί, ανέπτυξαν σημαντικό φιλανθρωπικό έργο.

Το 2003, το περιοδικό Forbes υπολόγισε την περιουσία του Moore στα 7,2 δισ. δολάρια.

Ισχύει ακόμα ο νόμος του Moore;

Οι μετέπειτα επικεφαλής της Intel επιμένουν μέχρι και σήμερα ότι ο νόμος του Moore ισχύει ακόμα, όμως ο ίδιος ο δημιουργός του είχε προβλέψει ότι τελικά θα καταρριπτόταν.

«Κάποια μέρα θα πρέπει να σταματήσει», είχε πει ο Moore σε μία εκδήλωση που έγινε το 2015 για τα 50 χρόνια του Moore’s Law. «Κανένα εκθετικό πράγμα σαν και αυτό δεν συνεχίζεται για πάντα».

Τα τελευταία χρόνια, ανταγωνιστές της Intel όπως η Nvidia, πιστεύουν ότι ο νόμος δεν ισχύει πια, καθώς ο ρυθμός προόδου στην κατασκευή των τσιπ έχει επιβραδύνει.

Ο σημερινός CEO της Intel, Pat Gelsinger, έχει δηλώσει ότι ο νόμος ισχύει ακόμα, καθώς η εταιρεία ξοδεύει δισεκατομμύρια δολάρια σε ένα σχέδιο ανάκαμψης, που στόχο έχει να τη φέρει ξανά στην πρώτη γραμμή των τεχνολογικών εξελίξεων.

moneyreview.gr 

https://www.moneyreview.gr/business-and-finance/international/106463/pethane-o-pateras-tis-silicon-valley-gordon-moore-ti-einai-o-moore-s-law-kai-ti-toy-chrostame/

REVEALED: AMERICA’S SECRET MILITARY DEPLOYMENT ON BRITISH CYPRUS

0

The US Air Force has had a base on British territory on Cyprus for nearly half a century, but its size is kept secret from the public on both sides of the Atlantic. Declassified now reveals the increasing US military presence on the Mediterranean island.

An aerial view of RAF Akrotiri, the British air base on Cyprus where US military personnel are deployed. (Photo: Google Earth)

 

  • US Air Force is expanding its deployment on RAF’s Cyprus base to 129 airmen
  • New 147-room installation is being built by US military across 1.5 acres of British base to house its personnel at cost of $27m
  • US spy force, 1st Expeditionary Reconnaissance Squadron, is permanently deployed at the British base 
  • UK Ministry of Defence refuses to disclose number of US military personnel on the British territory—or if American bombing missions are flown from it
  • Pentagon claims it only has one airman on Cyprus—and ignores Declassified’s request for clarification
  • Top secret GCHQ document notes: “Cyprus hosts a wide range of UK and US intelligence facilities”
  • Cypriot working on the UK base area tells Declassified: “There is a big US presence, I don’t know how that works or why”

 

The US military is planning to deploy at least 129 airmen to British territory on Cyprus by next year, Declassified can reveal.

The number of US troops on the UK’s so-called Sovereign Base Areas (SBAs), which comprise 3% of Cyprus’s landmass, has long been secret.

“We do not propose to release the numbers of US personnel participating in current or future operational activities [on British Cyprus]”, the Ministry of Defence (MoD) recently told parliament.

The US Department of Defense (DoD), meanwhile, claims it only has 14 personnel deployed in Cyprus, including nine Marines and just one airman. The department did not respond to Declassified’s request for more information and comment.

But Declassified has seen a US Air Force (USAF) document with details of a construction project on RAF Akrotiri, the UK’s “extremely busy” air base on Cyprus from which it flies bombing sorties across the Middle East.

The document, prepared in March 2019, notes there were then 87 US airmen deployed to RAF Akrotiri in 2018, including 12 officers.

But the US planned to increase its personnel levels by 48% over the next six years. By 2024, the US plan was to have 129 airmen deployed to the base, 15 of them officers.

The real figure for US military personnel based on British Cyprus is likely to be higher.

There are multiple other garrisons and military installations across the two British SBAs – known as Dhekelia in the east of the island and Akrotiri in the west – and at the UK’s so-called “retained sites” in Cyprus proper. These likely host some US military personnel.

RELATED

INSIDE BRITAIN’S MILITARY DICTATORSHIP IN THE MEDITERRANEAN

READ MORE 

The US spy squadron

The document contains details of the construction of a new dormitory facility on RAF Akrotiri for USAF personnel.

The US military planned to demolish eight facilities to build a new dormitory for its airmen over 1.5 acres, at a cost of $27m (£22m).

The dormitory is to house personnel from the 1st Expeditionary Reconnaissance Squadron (ERS), the document notes.

This squadron is the US military’s oldest flying unit and responsible for training all high-altitude intelligence and reconnaissance aircrew for the U-2 spy plane, which was originally operated by the CIA.

The ERS, which is headquartered at Beale Air Force Base in California, also flies 2,400 hours of “combat support” missions annually with the RQ-4 Global Hawk, a surveillance drone manufactured by US arms company Northrop Grumman.

It is unclear if any of these US combat support missions are flown from the British base on Cyprus.

“United States Air Force (USAF) operations and facility requirements in the construction location are not to be identified and should be protected”, the document noted.

The previous living accommodation for the US personnel on RAF Akrotiri consisted of 104 bed spaces spread across eight dormitory facilities and was provided by the British. In 2019, the buildings were over 60 years old.

“The current prefabricated wooden facilities were only built to last 20 years so they have far exceeded their useful life,” the US concluded. “Approximately 4-5 rooms are closed for maintenance at any given time, therefore reducing operational capacity.”

The facilities were not sufficient for the US military presence, it added. “During changeover there are not enough open bed-spaces, forcing outbound personnel to stay up to three weeks off-base at a premium rate,” the document continued. “Due to the classification and sensitivity of the mission, this raises Anti-terrorism and Force Protection (AT/FP) concerns.”

The entrance to RAF Akrotiri, where 129 US airmen will be deployed by next year. (Photo: Matt Kennard/DCUK)

‘Fire risk is too high’

The US is also scathing about the health risks of the existing British-provided accommodation. “The fire risk is too high due to the age and condition of the electrical system, and furthermore, several of the facilities do not have operational fire detection systems,” the document noted.

It also references a March 2007 fire at one of the prefabricated dormitories on Akrotiri in which RAF Corporal Andy Greenough and his two young children were killed.

An inquiry “recommended that all prefabricated buildings no longer be used,” the document goes on. “However, as this is a Royal Air Force (RAF) station the availability and provision of current accommodation is limited by the RAF.”

There were other problems with the UK-provided facilities. “Asbestos, termites and mold are present in each of the facilities,” it continued.

The US military concluded: “Failure to construct new accommodation will have a significant negative impact on the [squadron’s] mission.”

RELATED

US AIR FORCE DEPLOYMENT IN BRITAIN IS THIRD LARGEST IN…

READ MORE 

Secrecy

The MoD reports that US personnel have been stationed at RAF Akrotiri since 1974, when a monitoring operation in support of Middle East peacekeeping arrangements started.

But the ministry has always refused to provide US deployment levels, an anomaly compared to its other reporting.

The UK military deployment on Cyprus is public knowledge, for example, with the MoD recently disclosing that 2,490 British personnel are permanently assigned to its SBAs on the island.

Likewise, the US military deployment in Britain itself is public with the MoD recently saying that 12,147 US military personnel are deployed across 11 sites in England.

The failure to divulge US personnel numbers on British bases in Cyprus, however, is another example of the extreme secrecy under which the UK military directly rules the territory.

Asked why the UK divulges information on US personnel levels in Britain proper, but not the SBAs, the MoD said: “As a UK overseas territory run and administered by the MoD, the Sovereign Base Areas are unique within Defence.”

It added: “For operational and security reasons, we do not release details of US personnel…in this specific location.”

The US military claim that it only has 14 personnel deployed in Cyprus indicates the true American troop levels on the SBAs are also being kept from the US public.

The USAF document notes that the American personnel in Cyprus are part of USAF-Europe, whose commander is James Hecker, previously head of NATO air operations in Afghanistan.

General James Hecker, commander of US Air Force-Europe. (Photo: Greydon Furstenau/USAF)

‘Security reasons’

The secrecy around the American presence on British Cyprus also includes US bombing missions being flown from the territory.

The MoD recently said: “UK authorisation would be required for any [US] operations involving the use of the Sovereign Base Areas”, but it added that for “security reasons” it could provide no detail on US operations run out of the SBAs.

Cyprus is strategically placed at the eastern edge of the Mediterranean, 66 miles from Syria to its east, and just south of Turkey, whose forces have occupied the northern part of the island since invading in 1974.

Since 2001, the US has bombed a host of countries near Cyprus, including Syria, Iraq, Afghanistan, Libya, and Yemen. It is not known how many of these missions have involved the British SBAs.

The only US equipment the British government admits to being located on the SBAs is the U-2 aircraft which have been permanently stationed at RAF Akrotiri for nearly half a century.

But other US military units also appear to be active in British Cyprus. In a DoD newsletter, Major Troy Roberts of the US Air Force is said to have served on RAF Akrotiri as the Chief of Security Forces Detachment 1, a US military policing unit.

RELATED

‘DECEITFUL ACTIVITIES’: US EXPANDS ITS INTELLIGENCE AND MILITARY PRESENCE IN…

READ MORE 

‘Big US presence’

Finding officials to talk about the US presence on Cyprus is a fruitless task. However, local people told Declassified Americans are a significant fixture of the SBAs.

“There is a big US presence, I don’t know how that works or why, I think they’re probably collaborating in some way,” the manager of a restaurant on the beach near RAF Akrotiri told Declassified. American personnel from the UK bases come into the restaurant to eat and drink, he added.

“Growing up, I used to go to the bases, being an English-Cypriot, I used to play in the pantomimes and my mum would help out, do the painting and stuff. So I’ve been in and out of the bases. And when I was going in there, I’d spend some time playing football or basketball.

“And a lot of the times, when I was playing basketball, especially, there were a lot of Americans playing, and I always found that weird. Why the Americans were there.”

It appears the US is the only foreign country to have personnel based permanently on the SBAs.

“The continued presence of a so-called British Overseas Territory – the sovereign base area – on the island of Cyprus, is a colonial era anomaly that should be brought to an end,” Kate Hudson, general secretary of the Campaign for Nuclear Disarmament (CND), told Declassified.

“Cyprus, independent since 1960, should be freed from UK military, intelligence and surveillance functions. As if that imperial hangover isn’t bad enough, it now turns out that the US uses the base area for its own undisclosed military purposes which one can only assume includes war-fighting in the Middle East region.”

Hudson, who sits on Declassified’s board, added: “The UK’s ‘special relationship’ with the US is increasingly a secretive and subservient military one, whether it’s the junior partner in endless interventions or as a compliant host to US nuclear weapons at RAF Lakenheath in Suffolk. Accountability is seemingly absent at every level and this unacceptable situation cannot be allowed to continue unscrutinised.”

‘Wide range of intelligence facilities’

The UK also refuses to disclose which other US agencies have a presence on the SBAs.

But Edward Snowden’s leaks in 2013 revealed the extensive US National Security Agency (NSA) presence across the British territory on Cyprus.

A top secret document by GCHQ, the UK’s largest intelligence agency, noted: “Cyprus hosts a wide range of UK and US intelligence facilities”.

These facilities were said to include a communication interception facility at Ayios Nikolaos in the Eastern SBA, Dhekelia, which is assumed to hoover up calls, texts, and emails from across the Middle East and North Africa.

The Ayios Nikolaos facility also hosts a measurement and signatures intelligence, or MASINT, component. This highly technical field detects and describes the specific characteristics of target objects and sources.

Two more MASINT locations operating in partnership with the US are found on the Western base, including an unmanned facility at Cape Gata, just up from RAF Akrotiri.

At RAF Troodos, a British “retained site” near the border with northern Cyprus, the US operates another listening post, which utilises covert electronic intelligence gathering.

The Troodos site, GCHQ noted, “has long been regarded as a ‘Jewel in the Crown’ by NSA as it offers unique access to the Levant, North Africa, and Turkey”.

“Weapons-related collection from Troodos is used to support technical [signal intelligence] analysts in the US and UK,” the document noted. This has included hacking Israeli drones.

A radome at RAF Troodos, a key US intelligence facility on Cyprus. (Photo: Matt Kennard/DCUK)

‘Important assets’

The intelligence gathered at these four sites in British Cyprus “benefit several strands of reporting” for the NSA, the GCHQ document noted.

It added: “We continue to sustain and strengthen our partnership with the US/NSA…GCHQ’s Cyprus collection facilities are acknowledged by NSA as important assets that make a major contribution to UKUSA.”

UKUSA is the top secret agreement for intelligence sharing and cooperation between the two countries signed in 1946.

GCHQ noted it wanted to “improve performance” from its intelligence facilities “via more effective coordination of [communication satellite intelligence] assets for both UK and USA collection”.

The top secret document also observed that the NSA provides half of the funding for the UK’s listening post at Ayios Nikolaos.

It further stated that the “the expertise of forward deployed staff on Cyprus” and the implementation of “common architectures” will “guarantee a continued positive relationship, with potentially greater opportunities for interoperability and sharing,” between GCHQ and NSA.

However, according to one Snowden document, American intelligence staff are required to dress as tourists around the bases because the UK has promised the Cyprus government that only British staff work there.

GCHQ has never acknowledged its presence on Cyprus.

declassifieduk.org

WHEN JOURNALISTS ACT AS STATE PROPAGANDISTS

0

In advance of the invasion of Iraq 20 years ago, the UK media parroted government lies and fabrications uncritically and became an enthusiastic part of the state’s propaganda machine. An inquiry into British reporting of the Iraq war is well past due.

Tony Blair and President George W. Bush in March 2003. (Photo: Brooks Kraft / Corbis via Getty)

 

Twenty years ago, Tony Blair provided the British public with false information about Saddam Hussein’s possession of weapons of mass destruction in order to make the case for the illegal invasion of Iraq.

Sir Tony has never gone on trial. He has suffered no personal consequences. Nor have his spy chiefs and advisers. He was recently awarded the Order of the Garter, the highest honour in British public life.

Not one of the British journalists who published Sir Tony’s lies and falsehoods about Saddam Hussein’s weapons of mass destruction has suffered professionally. Many have gone on to greater things.

Meanwhile, those who revealed the illegality and barbarism of the war have suffered. Julian Assange, who revealed so many of the war crimes committed by US forces, now languishes in jail.

In the United States there have been agonised inquests into the misreporting of Iraq. Not so in Britain, where much of the press and broadcasting media became an enthusiastic part of the state propaganda machine.

Britain’s most senior and respected journalists passed on government lies uncritically, very often adding fresh fabrications of their own.

RELATED

HOW BRITISH JOURNALISTS ARE SEDUCED BY THE MINISTRY OF DEFENCE…

READ MORE 

Guardians of the establishment

Take the Guardian. It swallowed the Blair government’s false claim that Saddam Hussein’s agents were scouring Africa for uranium to buy a nuclear bomb – and went much further.

Under the headline: ‘Iraq dossier: African gangs offer route to Uranium – Nuclear suspicion falls on Congo and South Africa’, the paper claimed to have seen secret documents proving contacts between African militia groups and Baghdad.

The Observer was even more agile and creative in the pro-war cause, seeking ever more sensational angles to demonstrate Saddam Hussein’s actual or alleged malevolence, such as a 1,560 word interview with a woman claiming to be a former lover of Saddam Hussein.

She claimed to have been with Osama Bin Laden as a guest at one of Saddam’s palaces, and that Hussein had funded Osama.

“The Sunday Telegraph pumped out oceans of state propaganda”

Meanwhile the newspaper echoed false claims made by Tony Blair as a post-facto justification for war. “Thousands have died in this war”, thundered the paper’s political columnist Andrew Rawnsley, “millions have died at the hands of Saddam.”

The Sunday Telegraph, meanwhile, pumped out oceans of state propaganda, floating sensational but insubstantial reports which inflamed the mood of public alarm on the eve of war.

On 19 January 2003 it claimed that United Nations weapons inspectors “have uncovered evidence that proves Saddam Hussein is trying to develop an arsenal of nuclear weapons.” In fact when the weapons inspectors produced their verdict a few days later, they concluded nothing of the sort.

The Sun splashed ‘Brits 45 minutes from doom’ – nonsense. It later told readers that chemical weapons were being “handed to Iraqis on front line” [sic] in an article headlined ‘Fiend to unleash poisons’, warning readers that “Saddam’s vile cousin” Chemical Ali was in charge of the operation.

RELATED

TEN JOURNALISTS IN A WINE CELLAR WITH THE DEFENCE SECRETARY

READ MORE 

Blair the hero

Meanwhile, critics of the war were marginalised or smeared. Scott Ritter, the United Nations weapons inspector repeatedly questioned British and United States claims about Saddam’s WMD. His well-informed interventions, amply justified as it turned out, were downplayed, while attack stories were boosted.

After Saddam was toppled, No.10 milked the apparent success of the war for political gain. The prime minister authorised carefully selected personal friends to give special interviews with the Financial Times’ political editor casting light on his state of mind as the decision was made to go to war.

The prime minister was duly portrayed as an heroic figure driven by religious conviction, all accompanied by a series of rare posed photographs portraying Tony Blair as a wizened international statesman who had been to hell and back.

“The prime minister was duly portrayed as an heroic figure driven by religious conviction”

The Sun did something similar. Meanwhile it emerged that the Times editor, Sir Peter Stothard, had been embedded in Downing Street for the duration of the war writing a narrative of events, Thirty Days: An Inside Account of Tony Blair at War, later published by Rupert Murdoch-owned Harper Collins.

Andrew Marr, political editor of the BBC, joined in, telling TV viewers that Tony Blair “stands as a larger man and a stronger prime minister” as a consequence of the war. In this way he gave the imprimatur of objective comment to Downing Street’s reinvention of Blair in the aftermath of the war.

There were exceptions, above all the Daily Mirror under the editorship of Piers Morgan. In general there is no denying that the great majority of British media became an enthusiastic part of the state propaganda machine.

Cultivated by MI6

One journalist, David Rose, has written with integrity and considerable moral courage about his role in placing false stories into the public domain. As far as I know he is the only journalist to have done so.

In an article for the New Statesman published four years after the invasion, Rose wrote in detail about how he (and other newspaper journalists) had long been cultivated by MI6. In an article which pays revisiting, he wrote:

“To my everlasting regret, I strongly supported the Iraq invasion, in person and in print. I had become a recipient of what we now know to have been sheer disinformation about Saddam Hussein’s weapons of mass destruction and his purported ‘links’ with al-Qaeda – claims put out by [opposition figure] Ahmad Chalabi and his Iraqi National Congress. I took these stories seriously because they were corroborated by ‘off-the-record’ intelligence sources on both sides of the Atlantic.”

He added: “I am certain that those to whom I spoke at MI6 acted then in good faith,” giving as proof his conversation with an intelligence source shortly after the war who reassured him about the existence of Iraqi WMDs in the aftermath of the invasion.

“Don’t worry,” my source said soothingly. “We’ll find them. We’re certain they’re there. It’s just taking longer than we expected. Keep your nerve.”

RELATED

SKY NEWS ACTS LARGELY AS A PLATFORM FOR THE UK…

READ MORE 

Share of the blame

The Rose article is suggestive that the role of the intelligence services in disseminating false information about Saddam Hussein’s Iraq went much wider than the discredited September 2002 dossier of Sir John Scarlett, the then head of the Joint Intelligence Committee.

This factor never emerged in either the Hutton Enquiry shortly after the invasion or the Chilcot Report into the war.

To be fair to the late Sir John Chilcot, he did a scrupulous (if too long delayed) job in holding British politicians to account for the conduct of the Iraq invasion. No similar examination has been carried out of British journalists, though independent organisations, above all Media Lens, forensically exposed the complicity of mainstream media with the state machine right from the start.

Few paid attention. There is an unspoken understanding in the mainstream British press that we do not hold each other to account. Yet journalists and newspaper editors banged the drum for war and thus mobilised public opinion.

We must bear our share of the blame, alongside politicians and intelligence bosses, for the calamity that followed. Twenty years on, we need a Chilcot report into British reporting of the Iraq war.

declassifieduk.org

Ρόδη Καγγελάρη: Ο τοξικομανής, ο Νόμος και ο Μινώταυρος

0

της Ρόδης Καγγελάρη*

Εικόνα:“Μινώταυρος εντός”, έργο της Εικαστικού-Φωτογράφου Ναταλίας Σταμοπούλου, 2000, (στο εξώφυλλο του βιβλίου Ο τοξικομανής και ο Νόμος.)

Η εμπλοκή των τοξικομανών με το σύστημα απονομής δικαιοσύνης είναι τόσο παλιά όσο και
η ιστορία της τοξικομανίας. Οι εξαρτημένοι κρατούμενοι υπερεκπροσωπούν το σύνολο των
έγκλειστων στις ελληνικές φυλακές, κατηγορούμενοι συχνά για αδικήματα που δεν
σχετίζονται άμεσα με τον νόμο περί ναρκωτικών, αποδυναμώνοντας τα επίσημα στοιχεία. Κι, ωστόσο, η κλινική πράξη στη θεραπεία απεξάρτησης μάς θέτει μπροστά σε ένα μεγάλο, διαχρονικό, παρότι φαινομενικά αυτονόητο, ερώτημα: ποια είναι η σχέση του τοξικομανή με το νόμο;

Πρόκειται απλώς για μια σχέση ποινική; Νομική; Εξαντλείται στη διαπίστωση ότι
πολλοί τοξικομανείς αναπτύσσουν παραβατική συμπεριφορά ως αποτέλεσμα και μέσο
εξασφάλισης της ουσίας; Ή μήπως πρόκειται για μια συνθήκη εξαιρετικά ιδιαίτερη, η φύση της οποίας χρειάζεται να αναζητηθεί μέσα στην οικογένεια του εκάστοτε τοξικομανή αλλά και στην ίδια την κοινωνία;

Η τοξικομανία είναι η αδυναμία σχέσης του ανθρώπου με τον Άλλον. Τον Άλλον από
τον οποίο δεν κατάφερε να διαφοροποιηθεί και παρέμεινε συναισθηματικά ένα μαζί του,
αποτέλεσμα της πολύ ιδιαίτερα διαταραγμένης σχέσης με τη μητέρα του καταρχήν αλλά και τον πατέρα του, ειδικότερα. Έναν πατέρα που, εξαιτίας των προσωπικών και διαπροσωπικών δυσκολιών του, δεν κατάφερε να εκπροσωπήσει μέσα στην οικογένειά του το συμβολικό Νόμο. Να διαμεσολαβήσει, δηλαδή, επαρκώς και συμβολικά τη σχέση του παιδιού με την παντοδύναμη μητέρα του. Πρόκειται για έναν πατέρα απών. Η συμβολική ή και φυσική απουσία του, περιέργως επιθυμητή από τη μητέρα, διασφάλισε τη συντήρηση της συναισθηματικής εξάρτησης του παιδιού από εκείνη, πέραν της βρεφικής και πρώιμης
παιδικής ηλικίας, στο πλαίσιο μιας ευάλωτης προσωπικότητας και μίας συγκεκριμένης
κοινωνίας.

Έτσι, ο αποχωρισμός του μελλοντικού τοξικομανή από την οικογένειά του κατέστη αδύνατος.

Απαραίτητος, ωστόσο, ο αποχαιρετισμός αυτός θα μοιάζει αργότερα να συμβαίνει
παραισθησιακά, υπό την επήρεια των ουσιών.

Μέσα από τα ναρκωτικά, θα αισθανθεί αρχικά παντοδύναμος, με πλήρη έλεγχο των ναρκωμένων κατά τα άλλα συναισθημάτων του, ικανός να αντιμετωπίσει ομότιμα τη μητέρα και, έως αποδείξεως του εναντίου, έτοιμος να σταθεί μόνος του στη ζωή. Η σχέση με τις ουσίες θα αντικαταστήσει προοδευτικά την αδιέξοδη σχέση με την οικογένεια, αποτελώντας ταυτόχρονα μια νέα συμβολική μήτρα (Καγγελάρη, 2021), μια νέα αιώνια μητέρα αλλά και μια νέα φυλακή.

Κι όμως, οι ουσίες θα είναι για τον τοξικομανή ένας ιδιότυπος Μεγάλος Άλλος, ο
Τρίτος που θα διαμεσολαβήσει αντί του πατέρα τη σχέση με τη μητέρα και την οικογένεια συνολικά.

Σύμφωνα με μία εκδοχή του μύθου του Μινώταυρου, και ο Θησέας είχε αμφίβολη
καταγωγή. Πατέρας του φέρεται να ήταν ο Ποσειδώνας αλλά και ο Αθηναίος βασιλιάς Αιγέας.
Ένας θεός και ένας θνητός, κατ’ αντιστοιχία με την παντοδύναμη, θεϊκή μεταφορικά φύση
της ουσίας και τον πραγματικό πατέρα του τοξικομανή, τον οποίο ο ίδιος αλλά και ο Θησέας
περιγέλασαν.

Ο τοξικομανής υποφέρει από βαθιά ψυχικά τραύματα, αποτέλεσμα σοβαρής
συναισθηματικής ή και σωματικής κακοποίησης, σεξουαλικής παραβίασης, βίας κάθε
μορφής, αδύνατου πένθους, απώλειας, εγκατάλειψης, έκθεσης, ατίμωσης και οικογενειακών
μυστικών. Αλλά και μιας ιδιότυπα διεστραμμένης σύγχυσης ρόλων, γενεών, κανόνων,
στόχων ζωής. Φέρει μέσα του τεράστιο ψυχικό πόνο, φόβο, ντροπή, άγχος και, βασικά,
ενοχή.

Ο ψυχισμός του θα εξελιχθεί σταδιακά σε έναν εσωτερικό Μινώταυρο, που θα είναι
ταυτόχρονα και λαβύρινθος. Έναν Μινώταυρο που τρέφεται με την ψυχική ζωή του ατόμου,
απειλώντας να το καταβροχθίσει ολόκληρο, αφήνοντάς του μόνο το σώμα του κι αυτό λειψό, ως μέσο εκτόνωσης, διαφυγής, οχύρωσης, μέσα σε έναν λαβύρινθο όπου κυριαρχεί η φρίκη και η αγωνία της ψυχικής επιβίωσης.

Κι όμως, δεν πρόκειται ούτε για τον πρώτο Μινώταυρο ούτε και για τον πρώτο λαβύρινθο στη ζωή του. Πρόκειται για έναν καθρέφτη της σχέσης με τη μητέρα και της εσωτερίκευσης αυτής της ανελέητης και παντοδύναμης φιγούρας, που τώρα σε ρόλο εσωτερικής φωνής καταδιώκει το άτομο ακρωτηριάζοντάς το, ενώ αυτό πασχίζει να διαφύγει τον πλήρη αφανισμό και, βέβαια, τον ευνουχισμό.

Όχι πολύ αργότερα, η σχέση με την τρυφερή μητέρα-ουσία θα μετατραπεί για
κάποιους ανθρώπους σε τοξικομανία, έναν ακόμη αιμοσταγή διώκτη. Παρά τον βασανισμό
του ατόμου, η ουσία θα αποτελέσει ανάχωμα στην καταβρόχθισή του από τον εσωτερικό του
Μινώταυρο.

Ως άλλος Θησέας στην αρχή, το ναρκωτικό θα τάξει στον μελλοντικό τοξικομανή
έλεγχο, κυριότητα, ανακούφιση, ελευθερία και απελευθέρωση από τα ισόβια δεσμά
φυλάκισης στην ασφυκτική δυναμική της οικογένειάς του, στο βωμό της οποίας θυσιάζεται
ο ίδιος. Και είναι η ίδια ουσία που, εν είδει νέου Μινωταύρου, που θα τον παρασύρει σταδιακά σε ένα νέο αδιέξοδο με πολλή ακριβή διαφυγή, το λαβύρινθο της εξάρτησης.

Στην πορεία της ζωής τους, κατά την ιλιγγιώδη αναζήτηση ψυχικής ανακούφισης και
αναίρεσης του τραύματος, κάποιοι τοξικομανείς θα βρουν ανάπαυλα στη φυλακή.

Σε ένα πραγματικό κατάστημα κράτησης, στο οποίο το άτομο θα φτάσει δια μέσου της
παραβατικότητας, στο πλαίσιο ενός ιδιότυπου κυνηγιού-αναζήτησης του Νόμου, δηλαδή του
Πατέρα. Έτσι, προς έκπληξή του, θα επισημοποιήσει ταυτόχρονα την είσοδό του στον
λαβύρινθο του συστήματος δικαιοσύνης.

Σε μια συνήθως πραγματική ανθρώπινη ζούγκλα, όπου θα παραφυλάει ακόμη και για τη ζωή του, ο τοξικομανής θα γίνει ειδήμων στους νόμους που τον αφορούν κι, ωστόσο, ακόμη όχι στον συμβολικό.

Χαμένος στο σταματημένο χρόνο της κράτησης, θα ακολουθήσει στα τυφλά τις συμβουλές των δικηγόρων που ενίοτε θα είναι αντίθετες προς το συμφέρον του, θα αναζητήσει απελπισμένα μια ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη που να πιστοποιεί τη μοναδική ταυτότητά του ως γνήσιο τοξικομανή, θα παλέψει να αντισταθεί στην εξουσία του συστήματος και να διαφύγει της αιωνιότητάς του.

Επιρρεπής στη θέα της ουσίας που θα τον ταξιδέψει μαγικά μακριά από αυτό το σύμπαν, όπως πολύ εύστοχα το αντιλήφθηκε πρώην θεραπευόμενος του Προγράμματος, θα
περιπλανηθεί σ αυτή τη συμβολική μικρογραφία της ζωής και του κόσμου του, συχνά για
χρόνια.

Μέσα στη φυλακή, πιθανά να αναζητήσει τη βοήθεια ενός θεραπευτικού Προγράμματος απεξάρτησης, συνειδητοποιώντας από την αρχή, ή και όχι, την αδυναμία του
να αντιμετωπίσει μόνος του την τοξικομανία του. Η ίδια η θεραπεία απεξάρτησης, δηλαδή
το πλαίσιο λειτουργίας, η σχέση με τους θεραπευτές και την Ομάδα, ο Λόγος και η ερμηνεία
και, φυσικά, η Τέχνη, θα εκπροσωπήσουν επαρκώς το συμβολικό Νόμο, τον οποίο το άτομο
για πρώτη φορά θα συναντήσει ισότιμα, έχοντας δηλαδή την ικανότητα να τον αναγνωρίσει,
να τον αποδεχτεί και να τον εσωτερικεύσει.

Οι σαφείς κανόνες, οι αξίες, και οι στόχοι του θεραπευτικού πλαισίου θα εμπεριέξουν το άτομο και θα προστατεύσουν την αναδόμηση της προσωπικότητάς του.

Όπως λέει ο Φώτης Καγγελάρης, «ο θεραπευτής ταυτόχρονα καλείται να είναι η μητρική «αγκαλιά» και η αποκοπή από αυτήν» (2022: 63). Μαζί του, θα ξαναζήσει
τη σχέση με τη μητέρα. Οι ξεκάθαροι ρόλοι και τα όριά τους θα τού επιτρέψουν να αισθανθεί
ασφάλεια και εμπιστοσύνη ίσως για πρώτη φορά στη ζωή του, χωρίς όμως να συγχωνεύεται
και διατηρώντας τις δικές του ανάγκες, συναισθήματα, αποφάσεις. Η ομάδα των
συνθεραπευόμενών του θα έχει άποψη και αντίλογο, οριοθετώντας το άτομο με γνώμονα τις
κοινωνικές αξίες και την προσωπική του εξέλιξη. Ο Λόγος και η ερμηνεία θα αποκαταστήσουν το περιεχόμενο των λέξεων, νοηματοδοτώντας τις πράξεις και τις επιλογές του, σε μια πραγματική ιστορία:τη δική του.

Η τέχνη θα του επιτρέψει να ανασύρει και να εκφράσει όσα δεν μπορεί να πει αλλά και να ξεπεράσει τα όρια δημιουργικά.
Ο συμβολικός Νόμος και οι εκπρόσωποί του θα γίνουν ο μίτος του θεραπευόμενου
τοξικομανή προς τη διαμόρφωση μίας νέας προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας,
προϋπόθεση της ψυχικής και σωματικής ελευθερίας του. Και είναι τότε, που το άτομο θα
συνειδητοποιήσει την πραγματική πολυπλοκότητα και τραγικότητα του λαβυρίνθου στον
οποίο ζούσε, τον οποίο κουβαλούσε και μέσω του οποίου αυτο-καθοριζόταν ως τότε.

Αποκαλύπτοντας τα τραύματά του και την βαθιά αυτο-απαξίωσή του, αποχαιρετώντας του
νεκρούς του, ερμηνεύοντας την ύπαρξή του και τη σχέση του με την ουσία αλλά και
κατακτώντας την συναισθηματική διαφοροποίηση από την οικογένειά του, θα δαμάσει τον
Μινώταυρό του, που τώρα πια θα είναι μικρός, αδύναμος, καημένος.

Πλέον,το άτομο μπορεί λειτουργεί στο επίπεδο της πραγματικότητας με περιορισμούς και ματαιώσεις, να κάνει βαθιά σχέση με τον Άλλον διατηρώντας τον εαυτό και την προσωπικότητά του.

Μπορεί, ακόμη, να λειτουργεί εντός ορίων και να εκφράζεται με το λόγο, αφού το σώμα του αποτελεί τώρα το σπίτι για έναν ζωντανό ψυχισμό. Και, αντίθετα με το Θησέα, κατά την έξοδό του από το λαβύρινθο, ο πρώην, πια, τοξικομανής θα φέρει μέσα του τον πατέρα του ζωντανό και θα διασφαλίζει το ρόλο του με κάθε επιλογή του.

Γύρω από όλα αυτά, υπάρχει ο μεγάλος Μινώταυρος, στο μεγάλο λαβύρινθο.

Σύμφωνα με το μεγάλο Γάλλο ψυχίατρο Olievenstein (1982), η τοξικομανία είναι το
αποτέλεσμα της συνάντησης μια ευάλωτης προσωπικότητας με την ουσία, σε μία
συγκεκριμένη κοινωνικο-πολιτισμική στιγμή. Η τοξικομανία δεν αφορά μόνο τον τοξικομανή αλλά ολόκληρη την οικογένειά του, που όμως γεννήθηκαν και εκτέθηκαν μαζί σε μία συγκεκριμένη κοινωνία που στιγματίζει, αποκλείει, επιτίθεται και οδηγεί, τελικά, στο περιθώριο όσους δεν έχουν τα μέσα ή την αντοχή να την ακολουθήσουν.

Η τοξικομανία, λοιπόν, αν και ύστατη μορφή αλλοτρίωσης, όπως την περιγράφει η Κατερίνα Μάτσα (2010), φέρει, ωστόσο, μέσα της ένα μήνυμα βαθιά κοινωνικό: την πιστοποίηση της παρακμής των κοινωνικών αξιών, ιδανικών και θεσμών και την αντικατάστασή τους από νεο-ανάγκες, ψευδο-αξίες και έναν παντοδύναμο ατομικισμό. Ολοκληρώνοντας τη θεραπεία, ο πρώην τοξικομανής θα επανενταχτεί στην ίδια αυτή κοινωνία που συνέβαλε στη γέννηση της
εξάρτησής του. Με τη διαφορά ότι ο ίδιος ζει πλέον εντός των κοινωνικών νόμων,
αγωνιζόμενος αξιακά για να αλλάξει όσους από αυτούς είναι άδικοι.

Βιβλιογραφία:
Olievenstein C., 1982, Η ζωή του τοξικομανή, Αθήνα: Παλλάδα.
Καγγελάρης Φ., 2022, Σημειώματα Ψ, σελ.63, Αθήνα: Παπαζήση.
Μάτσα Κ., 2010, Ψάξαμε για ανθρώπους και βρήκαμε σκιές: το αίνιγμα της τοξικομανίας,
Αθήνα: Άγρα.
Καγγελάρη Ρ., 2021, Ο τοξικομανής και ο Νόμος, Αθήνα: Εκκρεμές.

*Η Ρόδη Καγγελάρη Ψυχολόγος-Εγκληματολόγος Υπεύθυνη Πολυδύναμου Κέντρου Υπηρεσιών Ψυχικής Απεξάρτησης Νομού Βοιωτίας ΚΕΘΕΑ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ (Θεραπευτική Κοινότητα Καταστήματος Κράτησης Γυναικών Ελεώνα Θηβών, Συμβουλευτικός Σταθμός Λιβαδειάς).  Συγγραφέας του βιβλίου Ο τοξικομανής και ο Νόμος.

Ο Ερντογάν κινδυνεύει σοβαρά να ηττηθεί στις εκλογές – Ανάλυση Politico

0

Στην κόψη του ξυραφιού οι εκλογές στην Τουρκία – Υπό αμφισβήτηση η κυριαρχία του Ερντογάν.

Εάν οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Άγκυρα αποτελούν ακριβές βαρόμετρο για την αλλαγή των μετώπων στην εθνική πολιτική της Τουρκίας, τότε ο μακροβιότερος ηγέτης της χώρας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θα μπορούσε πραγματικά να έχει πρόβλημα στις εκλογές του Μαΐου.

Η αξιωματική αντιπολίτευση, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), λέει ότι οι γραφειοκράτες στέλνουν ήδη τα βιογραφικά τους για να προετοιμαστούν για μια νέα τάξη πραγμάτων, διαισθανόμενοι ότι αυτό θα μπορούσε να είναι το τέλος της κυριαρχίας του Ερντογάν πάνω από δύο δεκαετίες στο κράτος.

Αυτό θα αποτελούσε ανακούφιση για πολλούς στη Δύση, οι οποίοι απογοητεύονται ολοένα και περισσότερο από την συγκρουσιακή κρατική συμπεριφορά του ισλαμιστή λαϊκιστή σε ένα στρατηγικό βαρίδι 85 εκατομμυρίων ανθρώπων. Μόνο τους τελευταίους μήνες, η Τουρκία παρείχε αθόρυβα στη Ρωσία μυστικές εμπορικές διαδρομές για να ξεπεράσει τις κυρώσεις, επέβαλε βέτο στην είσοδο της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ και ενέπλεξε την Ελλάδα σε υψηλού κινδύνου μπρα ντε φερ με μαχητικά αεροσκάφη πάνω από το Αιγαίο.

Αλλά μήπως το CHP διαβάζει πάρα πολλά στον καταιγισμό των βιογραφικών σημειωμάτων; Μήπως οι αξιωματούχοι απλά αντισταθμίζουν τα στοιχήματά τους;

Πιθανώς, αλλά η συμπεριφορά τους είναι σαφής αντανάκλαση της αυξημένης νευρικότητας στους διαδρόμους της εξουσίας. Ο κρατικός μηχανισμός προετοιμάζεται για ένα σοκ. Και μετά τον χειρότερο σεισμό εδώ και σχεδόν έναν αιώνα – καθώς και χρόνια οικονομικής κακοδιαχείρισης – υπάρχει μια πυρετώδης προσμονή για αλλαγές στο κοινοβούλιο και τα κομματικά επιτελεία.

Είναι «50-50»

Κεμαλ Κιλιντσνταρογλου, Τουρκια, Εκλογες

Για χρόνια, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του προέδρου αποπνέει αυτοπεποίθηση ενόψει των εκλογών – και δικαιολογημένα. Σε μια σχεδόν αδιάκοπη σειρά, ο Ερντογάν έχει κερδίσει δύο προεδρικές αναμετρήσεις, τρία δημοψηφίσματα για την τροποποίηση του Συντάγματος και πέντε βουλευτικές εκλογές. Αλλά σήμερα, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Τώρα, ακόμη και οι υποστηρικτές του Τούρκου προέδρου αναγνωρίζουν ότι, μετά από πάνω από 20 χρόνια στην εξουσία, η απήχηση του Ερντογάν φθίνει. Και παρόλο που το 2018 έφτασε με καταιγιστικό ρυθμό στη νίκη, είναι σημαντικό ότι το CHP κέρδισε τις κρίσιμες δημαρχιακές εκλογές στις μεγάλες πόλεις της Άγκυρας, της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης την επόμενη χρονιά.

«Είναι 50-50», δήλωσε υψηλόβαθμο μέλος της διοίκησης. «Οι άνθρωποι αισθάνονται ότι έρχεται η αλλαγή».

Οι δημοσκοπήσεις στην Τουρκία μπορεί να είναι μια σκοτεινή επιχείρηση, με τα κόμματα να διεξάγουν ιδιωτικές έρευνες που συχνά παράγουν βολικά αποτελέσματα για τις εκστρατείες τους. Παρόλα αυτά, οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν την αντιπολίτευση να προηγείται περισσότερο από 10 μονάδες, αν και η ομάδα Ερντογάν υποστηρίζει ότι θα εξακολουθεί να έχει το προβάδισμα τον Μάιο.

Ωστόσο, ένας ανώτερος γνώστης του ΑΚΡ δήλωσε ότι σε μια συνάντηση υψηλού επιπέδου, που πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τον καταστροφικό σεισμό του Φεβρουαρίου, κατά τον οποίο έχασαν τη ζωή τους πάνω από 48.000 άνθρωποι στην Τουρκία, αρκετά στελέχη του κόμματος ήταν τόσο εκνευρισμένα που ζήτησαν την αναβολή των εκλογών, για να ακυρωθούν από τον Ερντογάν.

Οι επικριτές του λένε ότι οι εκλογές του Μαΐου, οι οποίες θα αναδείξουν και το κοινοβούλιο, είναι μια τελευταία ευκαιρία για τη διάσωση της τουρκικής δημοκρατίας. Ο φόβος τους είναι ότι ο Ερντογάν βλέπει την ψηφοφορία ως μια ιστορική ευκαιρία – ακριβώς 100 χρόνια μετά την ίδρυση της κοσμικής δημοκρατίας του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ – να κατευθύνει τη χώρα προς μια πιο θρησκευτικά συντηρητική κατεύθυνση, με ακόμη μεγαλύτερες εξουσίες για τον ίδιο και την κλίκα του.

Ενώ οι υποστηρικτές αποκαλούν τον πρόεδρο «ο ψηλός άνδρας», οι αντίπαλοί του τον έχουν βαφτίσει «ο μοναδικός άνδρας» λόγω της σχεδόν βασιλικής συγκέντρωσης της ατομικής του ισχύος.
Αλλά οι πιστοί του ΑΚΡ ανταπαντούν ότι, αν κερδίσει, ο Ερντογάν θα επιδιώξει να θέσει το κράτος στην υπηρεσία του λαού – προωθώντας τα πλούσια έργα κοινωνικής πρόνοιας και κατασκευών που του έχουν κερδίσει την υποστήριξη.

Ο σεισμός

Τουρκια, Σεισμος, Εκλογες

Πολλά κυβερνητικά και κομματικά στελέχη έχουν διαταχθεί να σιωπήσουν κατά την ευαίσθητη προεκλογική περίοδο και θα μιλήσουν μόνο υπό τον όρο της ανωνυμίας – όπως συμβαίνει και με ορισμένα στελέχη της αντιπολίτευσης που ανησυχούν για αντίποινα από το κράτος. Το POLITICO μίλησε με μερικούς από αυτούς τους ανώτερους αξιωματούχους, πολιτικούς και κυβερνητικούς γνώστες για τα σχέδια του Ερντογάν για τις εκλογές και μετά, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Όπως είναι αναμενόμενο, ένα θέμα στέκεται να κυριαρχήσει.

«Από εδώ και πέρα, οι εκλογές σημαίνουν σεισμό», δήλωσε ο ανώτερος πληροφοριοδότης από το AKP.

Οι επικριτές του Ερντογάν του επιτίθενται για τον χειρισμό της καταστροφής. Το κόμμα του επικρίνεται ευρέως ότι βρίσκεται πολύ κοντά στις άθλιες κατασκευαστικές εταιρείες, των οποίων τα γκρεμισμένα κτίρια αύξησαν τον αριθμό των νεκρών.

Οι αντίπαλοί του τον κατηγορούν επίσης εδώ και καιρό για αυτό που λένε ότι είναι χρόνια αυταρχισμού – ως πρωθυπουργός μεταξύ 2003 και 2014 και ως πρόεδρος έκτοτε – ενώ οι θεσμοί παρακμάζουν και οι πολιτικοί αντίπαλοι φυλακίζονται.

Ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ηγέτης του CHP, ήταν ο πρώτος ηγέτης του κόμματος που επισκέφθηκε τη σεισμόπληκτη περιοχή. «Αν υπάρχει κάποιος υπεύθυνος για αυτή την κατάσταση, αυτός είναι ο Ερντογάν. Είναι αυτό το κυβερνών κόμμα που δεν έχει προετοιμάσει τη χώρα για σεισμό εδώ και 20 χρόνια», δήλωσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα μια ημέρα μετά την καταστροφή.

Παρόλα αυτά, ο Ερντογάν προσαρμόζει προσεκτικά την εκστρατεία του στη νηφάλια εθνική ατμόσφαιρα. Ασυνήθιστα γι’ αυτόν, συγκρατεί -μέχρι στιγμής- τον εντυπωσιασμό και τις ύβρεις. Ένας πολιτικός προσκείμενος στον πρόεδρο δήλωσε ότι η προεκλογική εκστρατεία θα είναι «επίσημη, αποφασιστική και ενωτική», εστιάζοντας στο έργο ανακούφισης και αποκατάστασης στην περιοχή που επλήγη από τον σεισμό.

Πρόσθεσε ότι πάνω από τα δύο τρίτα των σχεδόν 300 βουλευτών του ΑΚΡ κατευθύνθηκαν στην περιοχή την πρώτη εβδομάδα μετά την καταστροφή και ότι περισσότεροι από 100 δραστηριοποιούνται στην περιοχή αυτή τη στιγμή.

Πάντα πρόθυμος να προβάλλει τον εαυτό του ως άνθρωπο της δράσης, ο Ερντογάν θέλει επίσης να φανεί ότι έχει σημειώσει πρόοδο στην ανοικοδόμηση πριν από την ψηφοφορία. Με 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους να έχουν μείνει άστεγοι και τουλάχιστον 500.000 νέα σπίτια να απαιτούνται, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ο πρόεδρος έχει υποσχεθεί ότι η ανοικοδόμηση θα ολοκληρωθεί εντός ενός έτους. Ο υπουργός αστικών υποθέσεων του Ερντογάν έχει ήδη ανακοινώσει την έναρξη της κατασκευής 72.000 κατοικιών στο Καχραμανμαράς -το επίκεντρο του σεισμού των 7,8 βαθμών- ενώ περίπου 50 εταιρείες, ορισμένες από τις οποίες πρόσκεινται στο ΑΚΡ, έχουν αρχίσει να ανταγωνίζονται για διαγωνισμούς για την ανοικοδόμηση της περιοχής.

«Οι Τούρκοι αγαπούν τη σταθερότητα και την ισχυρή διοίκηση», δήλωσε πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στον Ερντογάν. «Υπάρχει η αίσθηση ότι αυτό μπορεί να γίνει μόνο από τον Ερντογάν. Και είναι ο μόνος που μπορεί να χτίσει σπίτια μέσα σε ένα χρόνο».

Ο ανώτερος πληροφοριοδότης συμφώνησε: «Οι κατασκευές είναι αυτό που είναι το ζητούμενο αυτής της κυβέρνησης. Αυτό είναι το πράγμα που γνωρίζουν καλύτερα».

Όσον αφορά το ζήτημα της συγκεντρωτικής εξουσίας, ωστόσο, η γωνιά του προέδρου υποστηρίζει ότι το ισχυρό στυλ ηγεσίας του είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο είναι καλά εξοπλισμένος για να αντιμετωπίσει τέτοιες καταστροφές.

«Οι κρίσεις που έχει βιώσει η ανθρωπότητα – όπως η πανδημία, ο πόλεμος, τα οικονομικά, η έλλειψη τροφίμων – κατέδειξαν και πάλι τη σημασία της ισχυρής και σταθερής πολιτικής ηγεσίας», δήλωσε στο POLITICO ο Fahrettin Altun, διευθυντής επικοινωνίας του Ερντογάν.

Επισημαίνοντας τη διεθνή εμβέλεια των φιλοδοξιών του Ερντογάν, ο Altun πρόσθεσε ότι εάν ο πρόεδρος εξασφαλίσει την επανεκλογή του, η χώρα δεν θα επιδιώξει απλώς να ενεργήσει ως «σταθεροποιητική, αποτελεσματική περιφερειακή δύναμη», αλλά ως «ισχυρός παγκόσμιος παράγοντας» με δική της εξωτερική πολιτική και λύσεις ασφαλείας.

Εκλογική μηχανή

Τουρκια, Εκλογες

Παρ’ όλα αυτά, η έκταση της καταστροφής έχει τραυματίσει εκατομμύρια Τούρκους και αυτό θα επιτείνει τις προκλήσεις που ήδη αντιμετώπιζε ο Ερντογάν φέτος, κυρίως λόγω των οικονομικών δυσκολιών της Τουρκίας, όπως ο ανεξέλεγκτος πληθωρισμός και το εμπορικό έλλειμμα ρεκόρ. Ο Ερντογάν, ένας ανορθόδοξος οικονομολόγος, θεωρείται ότι έριξε λάδι στη φωτιά της αύξησης των τιμών μειώνοντας τα επιτόκια.

Η διχασμένη αντιπολίτευση της χώρας έχει τελικά ενωθεί γύρω από έναν και μόνο υποψήφιο, τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου – τον επί μακρόν ηγέτη του κύριου κόμματος της κοσμικής αντιπολίτευσης, έναν άνθρωπο που μιλάει τόσο ήπια όσο ο Ερντογάν είναι θρασύς. Και είναι κρίσιμο ότι το φιλοκουρδικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα δήλωσε επίσης ότι δεν θα κατεβάσει υποψήφιο, επιτρέποντας ένα ακόμη πιο ενιαίο ψηφοδέλτιο κατά του Ερντογάν.

Αν και η αντιπολίτευση αισθάνεται ότι δεν είχε ποτέ τέτοια δυναμική, ωστόσο, το στρατόπεδο του Ερντογάν λέει ότι οι εκτεταμένες ιδιωτικές δημοσκοπήσεις του προέδρου λένε μια διαφορετική ιστορία. Προσθέτουν ότι όταν οι άνθρωποι ερωτώνται ποιος πιστεύουν ότι θα κερδίσει τις εκλογές – συχνά ένας ακριβής προγνωστικός δείκτης του τελικού αποτελέσματος – πάνω από το 50% λένε Ερντογάν.

«Ο Ερντογάν είναι μια εκλογική μηχανή», παραδέχθηκε αξιωματούχος του CHP. «Δεν θεωρούμε τις εκλογές δεδομένες . Πρέπει να γνωρίζουμε πώς θα οργανωθούν οι κάλπες και οι κατάλογοι ψηφοφόρων από τη σεισμόπληκτη περιοχή».
Πράγματι, η διεξαγωγή των εκλογών τόσο σύντομα μετά από μια τέτοια καταστροφή – και σε μια περιοχή που εξακολουθεί να υπόκειται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης από τον Ερντογάν – αποτελεί μια τεράστια υλικοτεχνική πρόκληση και μια πιθανή απειλή για μια δίκαιη και διαφανή αναμέτρηση.

Ο επίσημος απολογισμός των νεκρών μπορεί να υπολείπεται ακόμη κατά χιλιάδες, καθώς η ζοφερή, κοπιαστική εργασία για την ανεύρεση πτωμάτων κάτω από τα ερείπια σέρνεται- και από τις εκατοντάδες χιλιάδες που έμειναν άστεγοι, πολλοί έχουν καταφύγει σε άλλα σημεία της χώρας, ενώ άλλοι προσπαθούν να προστατευτούν σε σκηνές. Αυτές οι ασάφειες, σχετικά με το ποιος βρίσκεται πού – και πού ψηφίζει – αποτελούν πιθανό πλεονέκτημα για τον πρόεδρο.

Οι αντίπαλοι έχουν επίσης εικάσει ότι η κυβέρνηση του Ερντογάν θα μπορούσε να χειραγωγήσει περίπου το 5% των ψήφων, ιδιαίτερα σε τέτοιες συγκεχυμένες συνθήκες – αν και το ΑΚΡ πάντα απέρριπτε οργισμένα τέτοιους υπαινιγμούς.

«Η ασφάλεια της ψηφοφορίας είναι το κύριο ζήτημα», δήλωσε ένας πολιτικός ερευνητής που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. «Ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου δεν ανταγωνίζεται μόνο τον Ερντογάν, αλλά και τον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας, το δικαστικό σύστημα και τον οικονομικό μηχανισμό που βρίσκεται υπό τον έλεγχό του».

Περιφερειακός παράγοντας

Τουρκια, εκλογες, Ερντογαν

Οι γραμμές μάχης των εκλογών έχουν χαραχθεί με σαφήνεια: Ο Ερντογάν θα υποστηρίξει ότι είναι σε μοναδική θέση να βοηθήσει την Τουρκία να ξεπεράσει την καταστροφή, ενώ οι αντίπαλοί του θα του χρεώσουν τα περισσότερα από τα σημερινά προβλήματα της χώρας. Έτσι, εάν ο Ερντογάν θριαμβεύσει, η εσωτερική ατζέντα φαίνεται επίσης ξεκάθαρη, τουλάχιστον για τα πρώτα χρόνια: Η ανακούφιση από τον σεισμό και το έργο μαμούθ της ανοικοδόμησης θα κυριαρχήσουν στα πρωτοσέλιδα, ακόμη και όταν οι επικριτές του Ερντογάν ισχυρίζονται ότι χρησιμοποιεί την εξουσία του στο κράτος για να περιορίσει την πολιτική συζήτηση.

Για τον υπόλοιπο κόσμο, ωστόσο, το επίκεντρο θα είναι η εξωτερική πολιτική, ακριβώς όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να καταδεικνύει πόσο σημαντικός στρατηγικός παίκτης είναι η Τουρκία, δεδομένου του ρόλου της, για παράδειγμα, στη διαμεσολάβηση για συμφωνίες σιτηρών μεταξύ Κιέβου και Μόσχας.

Εν τω μεταξύ, η Σουηδία περιμένει τη σύμφωνη γνώμη του Ερντογάν για να μπορέσει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ – ένα ιδιαίτερα δύσκολο ζήτημα για τη Στοκχόλμη λόγω των διαφορών με την Άγκυρα που κυμαίνονται από κουρδικά ζητήματα μέχρι αιτήματα έκδοσης και το κάψιμο ενός Κορανίου έξω από την τουρκική πρεσβεία.

Προφανώς, μετά από τόσα χρόνια Ερντογάν, η Τουρκία έχει συνηθίσει να τραβάει το βάρος της ως ανεξάρτητος παράγοντας και, παρά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας υποτακτικός ακόλουθος μιας συμμαχίας υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Μέσα σε 20 χρόνια, φέραμε την Τουρκία σε ένα κρίσιμο σημείο», δήλωσε ο Akif Çağatay Kılıç, πρώην υπουργός και νυν επικεφαλής του AKP στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του τουρκικού κοινοβουλίου. «Το γεγονός ότι σήμερα ζητείται η γνώμη μας για τη Μέση Ανατολή, το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Ρωσία δείχνει ότι η Τουρκία βρίσκεται στο επίκεντρο».

Πρόσθεσε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να είναι ανεξάρτητος περιφερειακός παράγοντας και φορέας λήψης αποφάσεων, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών – και πολλά από αυτά είναι κληρονομιά του Ερντογάν.
Καθώς ο ίδιος ο πρόεδρος προετοιμάζεται για τις πιο δύσκολες εκλογές της θητείας του στην εξουσία, η αίσθηση ότι έχει μεταμορφώσει την Τουρκία είναι εξίσου ισχυρή με τα μηνύματα ότι, αυτή τη φορά, δίνει μάχη για την επιβίωσή του.

Η μάχη είναι δύσκολη, οι πιθανότητες ίσως να είναι λίγο περισσότερες από μια ζαριά. Και παρόλο που οι πολιτικές ικανότητες του Ερντογάν έχουν φθαρεί κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών στην εξουσία, η μηχανή του ΑΚΡ διατηρεί την πίστη της.
«Παρακολουθεί την όλη κατάσταση με ψυχραιμία», δήλωσε ο ανώτερος γνώστης των τεκταινόμενων στο ΑΚΡ, προτού κάνει μια απροσδόκητη θρησκευτική σύγκριση. «Είναι σαν βράχος, όπως ο Άγιος Πέτρος στη Ρώμη».

https://www.ieidiseis.gr/kosmos/190637/o-erntogan-kindyneyei-sovara-na-ittithei-stis-ekloges-analysi-politico

Α.Βούτσιτς: «Οι δυνάμεις της Νέας Τάξης Πραγμάτων δολοφόνησαν το Διεθνές Δίκαιο το 1999 όταν μας ισοπέδωσαν»

0

Θεόφραστος Ανδρεόπουλος 

«Τότε το ΝΑΤΟ μας έκρινε ένοχους γιατί θέλαμε να είμαστε μία ελεύθερη χώρα»

Αναφερόμενος στις επιθέσεις του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία πριν από 24 χρόνια ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς σε ομιλία που εκφώνησε σε εκδήλωση μνήμης στην πόλη Σόμπορ, όπου το 1999 έπεσε η πρώτη βόμβα, είπε ότι αυτές προκάλεσαν τον θάνατο του διεθνούς δικαίου και μάλιστα μίλησε για τις δυνάμεις της «Νέας Τάξης Πραγμάτων» που θέλουν να κυριαρχήσουν πάνω σε όλες τις χώρες και τις ζωές όλων!

«Πριν από 24 χρόνια, το σύγχρονο διεθνές δίκαιο απεβίωσε και θα πρέπει να γνωρίζετε ότι δεν πρόκειται για μια ήσσονος σημασίας γραφειοκρατική διατύπωση, αλλά κάτι πολύ περισσότερο», είπε ο Βούτσιτς.

 «Τίποτα χειρότερο δεν θα μπορούσε να συμβεί στον κόσμο από αυτό που συνέβη εδώ, σε μια μικρή χώρα που κρίθηκε ένοχη μόνο και μόνο επειδή επιδίωκε να λαμβάνει δικές της αποφάσεις και να είναι ελεύθερη.

Ως εκ τούτου, δεν απευθύνθηκε στις δυνάμεις που κατέστρεψαν την παλαιά διεθνή τάξη το 1989/90 και δημιούργησαν μια νέα στην οποία μόνον εκείνες έχουν τον τελευταίο λόγο για όλα», ανέφερε ο Σέρβος πρόεδρος.

Ο Βούτσιτς εκφώνησε την ομιλία του ενώπιον μεγάλου πλήθους που είχε συγκεντρωθεί στην πλατεία του Αγίου Γεωγίου, στην πόλη Σόμπορ, ανεμίζοντας σερβικές σημαίες και ανάβοντας κεριά στη μνήμη των θυμάτων των νατοϊκών βομβαρδισμών.

Οι βομβαρδισμοί στη Γιουγκοσλαβία ξεκίνησαν στις 24 Μαρτίου 1999, χωρίς να προηγηθεί η έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Δηλαδή με βάση τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, οι ΗΠΑ και οι χώρες που συμμετείχαν μαζί τους στους βομβαρδισμούς προχώρησαν σε μία παράνομη επίθεση και κατά τις 78 ημέρες του νατοϊκού σφυροκοπήματος, χιλιάδες Σέρβοι βρήκαν τον θάνατο (στρατιώτες, αστυνομικοί και άμαχοι), ενώ οι υποδομές της χώρας υπέστησαν ανυπολόγιστες καταστροφές.

Δηλαδή με το ίδιο σκεπτικό με το οποίοι το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Ρώσο πρόεδρο Β.Πούτιν, έπρεπε να εκδοθεί ένταλμα σύλληψης για τον τότε Αμερικανό πρόεδρο Μπίλ Κλίντο, όπως και για τον Βρετανό πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ κ.λ.π.

Κάτι που φυσικά όχι μόνο δεν έγινε, αλλά κανείς δεν τόλμησε στο σύνολο των ΜΜΕ ούτε καν να το αναφέρει σαν ιδέα.

Μεταξύ των πυρομαχικών που χρησιμοποιήθηκαν στις αεροπορικές επιδρομές ήταν πύραυλοι με απεμπλουτισμένο ουράνιο και βόμβες διασποράς.

Για τις βόμβες διασποράς μάλιστα οι ΗΠΑ κατηγορούν πάντα την Ρωσία ότι τις χρησιμοποιεί και εξαιτίας τους σκοτώνονται άμαχοι.

Από τις «έξυπνες» βόμβες του ΝΑΤΟ δεν γλίτωσαν σπίτια, σχολεία και νοσοκομεία. Χτυπήθηκαν επίσης τα κτήρια της κινεζικής πρεσβείας και της σερβικής ραδιοτηλεόρασης (RTS).

Για όλα αυτά στις ΗΠΑ δεν τιμωρήθηκε κανείς ούτε καν με λεκτική επίπληξη.

Ο πρόεδρος της Σερβίας δεν παρέλειψε να αναφερθεί στη ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντας «υποκριτική και διπρόσωπη» τη στάση της Δύσης, εξηγώντας πως σήμερα υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας επικαλούμενη τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, τον οποίο όμως δεν έλαβε υπόψη το 1999, όταν και απέσπασε με την βία το Κόσοβο από την τότε Γιουγκοσλαβία και τη νυν σημερινή Σερβία.

Το Κόσοβο για τους Σέρβους είχε πάντοτε ξεχωριστή σημασία καθώς θεωρείται το λίκνο της σερβικής Ορθοδοξίας.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/a-voutsits-oi-dynameis-tis-neas-taksis-pragmaton-dolofonisan-to-diethnes-dikaio-to-1999-otan-mas-isopedosan/