Ο Ισραηλινός ιστορικός, σύμβουλος του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμκαι δημιουργός του δόγματος της «Μεγάλης Επανεκκίνησης» Γιούβαλ Χαράρι, σε ομιλία του αναφέρθηκε στην πιθανότητα ενός επερχόμενου “κατακλυσμού” από τον οποίο θα σωθούν μόνο οι “λίγοι και οι εκλεκτοί”.
Το ύφος του Χαράρι, είναι διφορούμενο, πάντως. Άλλοι το ερμηνεύουν ως μια “γνήσια προειδοποίηση” που δείχνει ενδιαφέρον για την ανθρωπότητα, άλλοι ως μια ωμή και κυνική περιγραφή των πραγμάτων που θα έρθουν.
Είπε ο Χαράρι:
“Έχουμε μια μικρή ελίτ η οποία σπρώχνει τα πράγματα για ιδίο όφελος, ακόμη και αν αυτό δεν είναι επ ωφέλεια του μεγαλύτερου μέρους του παγκόσμιου πληθυσμού.
Αυτό έχει συμβεί τόσες πολλές φορές στην ιστορία και θα συμβεί ξανά”, σημείωσε ο Ισραηλινός ισοτρικός για να συνεχίσει:
“Ένας από τους μεγαλύτερους κίνδυνους για τον πλανήτη σήμερα είναι η τεχνολογική ουτοπία.
Αυτή μπορεί να λειτουργήσει για την ελίτ, αλλά όταν το κακό γίνει χειρότερο και έρθει ο κατακλυσμός οι επιστήμονες θα κατασκευάσουν μια νέα κιβωτό του Νώε για τους λίγους και εκλεκτούς και οι υπόλοιποι, η συντριπτική δηλαδή μερίδα του πληθυσμού απλά θα εξαφανιστούν”.
Αυτά είπε ο Χαράρι ο οποίος αναφερόμενος σε “κατακλυσμό” δεν εννοεί φυσικά από μια παγκοσμίων διαστάσεων πλημμυρίδα αλλά μάλλον από κάποια πτώση στη Γη ενός μετεωρίτη επιπέδου ELE που θα προκαλέσει ένα τεράστιο τσουνάμι
Μπορεί βέβαια να μην εννοεί τίποτα από τα παραπάνω, με την έννοια του νερού, αλλά να αναφέρει τον κατακλυσμό μεταμορικά, εννοώντας ότι έρχεται μια μεγάλη καταστροφή από την οποία θα γλιτώσουν μόνο οι ελιτ σε κάποια “κιβωτό” όποια και αν είναι αυτή.
Απόπειρα δολοφονίας κατά του ηγέτη της Συρίας Μπασάρ Αλ Άσσαντ σημειώθηκε πιθανότατα στην Ταρτούς όπως αναφέρουν πληροφορίες.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά έως τώρα η απόπειρα έγινε από οπλοφόρους οι οποίοι είχαν στήσει ενέδρα στην αυτοκινητοπομπή του Άσσαντ και ακολούθησε μάχη με την προσωπική του φρουρά, χωρίς ο Σύρος πρόεδρος να; πάθει κάτι.
Ο Κώστας Τσίπης ηγήθηκε επιτροπής που παρήγαγε την έκθεση για τον «πυρηνικό χειμώνα» που επηρέασε δραστικά το στρατηγικό δόγμα των υπερδυνάμεων. Ενόψει του πολέμου στην Ουκρανία και τις πέραν φαντασίας για τις επιπτώσεις έκρηξης ενός πυρηνικού πολέμου επαναφέρεται και επαναδιατυπώνεται ανάλυση για τον Τσίπη που εκτιμάται ότι είναι και θα συνεχίσει να είναι επί μακρόν στην αιχμή της επερχόμενης νέας ηγεμονικής διαπάλης. Συνοψίζοντας προκαταρτικά, Ακόμη και ένα μικρό μέρος των στρατηγικών πυρηνικών να εκραγούν ο πλανήτης Γη τελειώνει θα καταστραφεί από φωτιές, καπνούς, αέρια και θε επανέλθουμε στην «εποχή των πιθήκων».
Αν και αυτά συνήθως δεν είναι γνωστά στην Ελλάδα ο Κώστα Τσίπης υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους επιστήμονες και ασφαλώς όχι μόνο της Ελλάδας. Υπήρξε διευθυντής του προγράμματος Science and Technology for International Security του Massachusetts Institute of Technology (MIT)την κρισιμότερη ίσως φάση της σύγχρονης ιστορίας όταν τέλος της δεκαετίας του 1970 και αρχές της δεκαετίας του 1980 το μεγαλύτερο ζήτημα ήταν το πώς θα εξελιχθεί η πυρηνική τεχνολογία και το ποια είναι η στρατηγική σημασία των πυρηνικών όπλων. Η παρέμβαση της επιστημονικής ομάδας του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης ήταν αποφασιστικής σημασίας για το πώς θα εξελίσσονταντα στρατηγικά δόγματα της των μεγάλων δυνάμεων. Με πολύ μεγάλη συντομία και για να τιμήσουμε τον Κώστα Τσίπη θα αναφερθούμε σε μερικές πτυχές αυτής της μεγάλης συζήτησης στην οποία και εμείς συμμετείχαμε.
Πιο συγκεκριμένα η συμφωνία SALT / ABM μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ του 1971-2 περιόρισε τα πυρηνικά όπλα σε αριθμό και είδος που εξυπηρετούσε μόνο την αποτροπή ενός πυρηνικού πολέμου. Ταυτόχρονα απαγόρευε τα αντί-βαλλιστικά πυραυλικά συστήματα εκτός από ένα μόνο σύστημα γύρω από τις εκατέρωθεν πρωτεύουσες των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης (για να υπάρξει διαπραγμάτευση εάν για οποιοδήποτε λόγο άρχιζε ένα πόλεμος). Με συντομία και απλουστεύοντας λέμε ότι αυτό σήμαινε ικανότητα δεύτερου κτυπήματος και αμοιβαία καταστροφή (MAD – Mutual Assured Destruction), δηλαδή καθιστούσε τον πυρηνικό πόλεμο απαγορευτικό.
Η απόφαση SALT / ABM δεν ήταν τυχαία. Έγινε όταν μια δεκαετία πριν στην κρίση της Κούβας συνειδητοποιήθηκε τι θα συνέβαινε εάν είχαν χρησιμοποιηθεί πυρηνικά όπλα. Επιπλέον, μετά την ταπείνωσή τους οι Σοβιετικοί είπαν το γνωστό «ποτέ ξανά» που οδήγησε σε εξοπλιστική κούρσα.Προς το τέλος της δεκαετίας του 1960 είχαμε πυρηνική ισοτιμία / ισότητα και οι συμφωνίες SALT / ABM ήταν για αμφότερες τις υπερδυνάμεις αναπόφευκτες με κύριο σκοπό να περιορίσουν τις πιθανότητες ενός πυρηνικού πολέμου.
Πολύ γρήγορα όμως η τεχνολογία προκάλεσε επανάσταση. Εκεί που οι συμφωνίες πρόβλεπαν πχ ένα πύραυλο με ακρίβεια μερικών … χιλιομέτρων, η τεχνολογία κάλπαζε: Προς το τέλος της δεκαετίας ο ίδιος πύραυλος μπορούσε πλέον να φέρει δεκάδες μικρότερους πυραύλους και με ακρίβεια πλήγματος μέχρι και ένα μέτρο. Τουτέστιν: Ο Clausewitz ήλθε στο προσκήνιο γιατί η στρατηγική σκέψη του μεγάλου Πρώσου στοχαστή μετριάζει το πολεμικό φαινόμενο. Το υποτάσσει και το μετριάζει στην λογική της πολιτικής και των πολιτικών σκοπών. Στόχος των πολεμικών ενεργειών, υποστηρίζει μεταξύ άλλων ο Clausewitz θα πρέπει να είναι τα όπλα του αντιπάλου (και όχι ασφαλώς οι άνθρωποι).
Αυτό σήμαινε ότι η τεχνολογία θα μπορούσε πλέον να επιφέρει ένα ξαφνικό πρώτο πλήγμα ακυρώνοντας έτσι την ικανότητα αντεπίθεσης της άλλης πλευράς. Ο Κίνζιγκερ έγραψε τότε πως αν αυτό συμβεί δεν υπάρχει νόημα να συνεχιστεί ο πόλεμος και πως αν ήταν πρόεδρος θα παραδινόταν αντί να συνεχίσει την σύρραξη. Αυτός που θα δεχθεί μια τέτοια πυρηνική επίθεση θα του απομείνουν ελάχιστα όπλα και δεν έχει κανένα νόημα να συνεχίσει. Αυτό γιατί ο επιτιθέμενος θα έχει πυραύλους για πολλά ακόμη κτυπήματα που θα εκμηδενίσουν τον αμυνόμενο. Κατά συνέπεια, η τεχνολογία δημιούργησε μεγάλα προβλήματα και διλήμματα που ακύρωνε την «αμοιβαία καταστροφή» ως αποτρεπτική προσέγγιση.
Αναμενόμενα, κύριο ζήτημα κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1970 ήταν οι κρίσεις χαμηλής έντασης, ο «μικρός πυρηνικός πόλεμος» που αρχικά θα ήταν συμβατικός, η κλιμάκωση και οι πιθανότητες να οδηγηθούν όλοι σε γενικευμένο πυρηνικό πόλεμο. Αυτή η συζήτηση ήταν στην κορύφωσή της όταν εξελέγη ο Πρόεδρος Ρήγκαν ο οποίος, κάποια στιγμή, δήλωσε ότι «είναι πέραν των νοητικών του δυνατοτήτων» να καταλάβει τι θα σήμαινε εάν βρεθεί στην ανάγκη να πατήσει το κουμπί για να αρχίσει ένας πυρηνικός πόλεμος που θα εξοντώσει εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια ανθρώπους. Έτσι άρχισε την στρατηγική SDI (Strategic Defence Initiative) για αντιπυραυλικά συστήματα. Τότε δήλωσε, μάλιστα, πως θα έδινε τεχνολογία και στους Σοβιετικούς γιατί ο σκοπός γι’ αυτόν, ισχυριζόταν, δεν ήταν ο πυρηνικός πόλεμος αλλά η αποσόβησή του ακόμη και αν αυτό οφείλεται σε ατύχημα ή λόγω απόκτησης πυρηνικών όπλων από μη κρατικούς δρώντες ή κράτη που θα ήταν έτοιμα να τα χρησιμοποιήσουν.
Σε αυτή την μεγάλη συζήτηση στον πυρήνα των στρατηγικών σχέσεων που υποχρέωνε να παντρευτεί η στρατηγική θεωρία με την κρατική θεωρία, η σχέση πολέμου και πολιτικής και τα συμβατικά / πυρηνικά στρατηγικά δόγματα είναι και η δική μας παρέμβαση στην δεύτερη εκτενή αγγλική μας παρέμβαση το βιβλίο Nuclear Strategy.
Μαζί και τα συμπαρομαρτούντα γεωπολιτικά / γεωστρατηγικά ζητήματα και την στρατηγική των μεγάλων δυνάμεων συμπεριλαμβανομένων και των Ευρωπαϊκών δυνάμεων, ένα από τα 29 κεφάλαια διόλου τυχαία εδράζεται στις θεωρήσεις του Clausewitz και την σημαντική περί αυτού βιβλιογραφία όπως των Raymond Aron, Colin Gray και Michael Howard. Ομολογουμένως αυτή η ερευνητική και συγγραφική εμπειρία ήταν συγκλονιστική και παρεμβαίνοντας στην διεθνή βιβλιογραφία για τόσο σημαντικά ζητήματα κανείς υποχρεωτικά σκέφτεται δέκα φορές κάθε λέξη πριν την γράψει.
Έτσι λοιπόν γνώρισα τον Κώστα Τσίπη, ερευνητικά και συγγραφικά και καταθέτω την άποψη που είναι και πολλών άλλων:
Η παρέμβαση των επιστημόνων του Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης για τον «πυρηνικό χειμώνα» ήταν μεγάλης σημασίας και καθοριστική. Ήταν ίσως η πιο σημαντική στα πεδία της σύγχρονης στρατηγικής ανάλυσης γιατί υποχρέωσε όλους να σκεφτούν τον πυρηνικό πόλεμο ή τον συμβατικό πόλεμο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο σε αναφορά με την πολιτική και τους σκοπούς της πολιτικής.
Πιο συγκεκριμένα πως θα αποκλείσεις τον πόλεμο και πως θα το διασφαλίσεις αυτό αποτρεπτικά. Αποτροπή του πολέμου όμως είναι και η θέση κάθε κράτους που λειτουργεί ορθολογιστικά.
Τώρα, η παρέμβαση για τον «πυρηνικό χειμώνα» στον οποίο ο Κώστας Τσίπη πρωταγωνίστησε υποστήριξε ότι ακόμη και ένα μικρό μέρος του πυρηνικού οπλοστασίου να χρησιμοποιηθεί θα οδηγήσει σε πυρκαγιές, νέφη και καταστροφή του πλανήτη όπως τον γνωρίζουμε. Θα επιστρέψουμε στην εποχή των πιθήκων, εξ ου και οι σχετικές μεταγενέστερες κινηματογραφικές ταινίες. Δεν θα επεκταθούμε άλλο γιατί αυτά τα θέματα τα εξετάσαμε τότε εκτεταμένα, το ίδιο και σε μεταγενέστερα βιβλία στην Ελληνική γλώσσα. Λέμε λοιπόν μόνο ότι ερευνώντας και γράφοντας γνώρισα τον Κώστα Τσίπη ο οποίος ήταν διεθνώς αναγνωρισμένος ως ένα μεγάλος και σημαντικός επιστήμονας.
Η έκπληξή μου και η ευχαρίστησή μου ήταν πολύ μεγάλη όταν αρχές της δεκαετίας του 1990 σε ινστιτούτο στρατηγικών σπουδών στο κέντρο της Αθήνας – Ελληνικό Ινστιτούτου Διεθνών και Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΔΙΣΜΕ) στην Κριεζώτου 7 – στο οποίο μαζί με άλλους συμμετείχα, γνώρισα τον Κώστα Τσίπη. Γνώριζε τα Αγγλικά μου βιβλία και ασφαλώς συμφωνούσε με το κύριο πόρισμά μου πως πυρηνικά όπλα σημαίνει MAD – Mutual Assured Destruction, δηλαδή αμοιβαία καταστροφή. Ένα δηλαδή διόλου αμελητέας σημασίας συμπέρασμα:
Οι υπερδυνάμεις δεν μπορούσαν να έχουν πυρηνικό πόλεμο μεταξύ τους. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει κάτι το οποίο γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό, ότι δηλαδή η πάλη των ηγεμονικών ελεφάντων θα διεξάγεται ακόμη πιο έντονα και ακόμη πιο πυκνά στις περιφέρειες. Και αυτό καταμαρτυρείται καθημερινά.
Θα μπορούσα να αναφέρω επίσης ότι αναμενόμενα οι συζητήσεις μας εκεί γύρω στο κέντρο της Αθήνας ήταν πολλές και κάτι περισσότερο από ενδιαφέρουσες και εμπλουτιστικές γιατί επιχειρώντας σκέψεις και θέσεις στα ακρότατα όρια της στρατηγικής ανάλυσης σπάνια έχεις την δυνατότητα να γνωρίζεις τόσο σημαντικό επιστήμονα στα πεδία της τεχνολογίας αλλά τελικά και της στρατηγικής σκέψης.
Ολοκληρώνω λέγοντας ότι η συνεισφορά του Κώστα Τσίπη και του Ινστιτούτου όπου πρωταγωνίστησε έγκειται στο ότι η παρέμβαση για τον πυρηνικό χειμώνα δεν προκάλεσε μόνο μια πολύ μεγάλη αμφίπλευρη συζήτηση / διαμάχη αλλά επιπλέον επηρέασε δραστικά το στρατηγικό δόγμα των υπερδυνάμεων. Παραδόξως, οδήγησε και στην πτώση της Σοβιετικής Ένωσης: Η στρατηγική πρωτοβουλία των ΗΠΑ (SDI) ήταν και μια μεγάλη τεχνολογική πρόκληση που η ΕΣΣΔ δεν άντεξε. Η εναλλαγή της ηγεσίας με κατάληξη τον Γκορπατσώφ οδήγησε σε μια προσπάθεια αποκέντρωσης του Σοβιετικού οικονομικού συστήματος. Η εσωτερική εθνική διαφοροποίηση, όμως, οδήγησε στην πτώση και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Δεν είναι μόνο ότι ο Κώστας Τσίπης ήταν ένας μεγάλος επιστήμονας και οι παρεμβάσεις του αποφασιστικές. Ήταν και μια εξαιρετική προσωπικότητα, ήπιος, μετριοπαθής, επιδεκτικός στα επιχειρήματα και με διαλεκτική σκέψη όπως είναι η πολιτική σκέψη όποιου ασχολήθηκε σοβαρά με τόσο σημαντικά ζητήματα. Κώστα Τσίπη καλό σου ταξίδι.
Το αεροπλανοφόρο USS Eisenhower των ΗΠΑ / Φωτογραφία αρχείου: Shutterstock
12/04/2024 21:20
Οι HΠΑ στέλνουν ενισχύσεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, καθώς εντείνονται οι φόβοι για μια ενδεχόμενη επίθεση του Ιράν στο Ισραήλ.
To Iσραήλ κατηγορείται από την Τεχεράνη για την πολύνεκρη επίθεση στο ιρανικό προξενείο της Δαμασκού και το ιρανικό κράτος έχει εκφράσει την βούλησή του για αντίποινα, μετά την επίθεση.
Νωρίτερα ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ως «πραγματικές» και «αξιόπιστες» τις απειλές της Τεχεράνης για επίθεση στο Εβραϊκό κράτος.
«Αναπτύσσουμε πρόσθετα μέσα στην περιοχή για να ενισχύσουμε τις περιφερειακές προσπάθειες αποτροπής και να ενισχύσουμε την προστασία των αμερικανικών δυνάμεων», ανέφερε ένας Αμερικανός αξιωματούχος του αμυντικού τομέα, ζητώντας να τηρηθεί η ανωνυμία του.
Ο αξιωματούχος δεν διευκρίνισε τι είδους είναι αυτές οι ενισχύσεις, μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Ενισχύουν την παρουσία τους οι ΗΠΑ
Το Πεντάγωνο ενισχύει την παρουσία του στην περιοχή και το USS Dwight Eisenhower έχει σταλεί στην Ερυθρά Θάλασσα σε μια προειδοποίηση προς την Τεχεράνη και για την προστασία του αμερικανικού προσωπικού σε περίπτωση που η βία επεκταθεί, σύμφωνα με πολλαπλές αναφορές, ανέφερε πριν από λίγο η Daily Mail.
Αμερικανοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη και δεκάδες πύραυλοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε αντίποινα για το χτύπημα της 1ης Απριλίου σε κτίριο δίπλα στην ιρανική πρεσβεία στη Δαμασκό της Συρίας.
Αξιωματούχοι του Πενταγώνου δήλωσαν την Παρασκευή ότι μετακινούν «πρόσθετα μέσα στην περιοχή», λίγες ώρες αφότου η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ έκλεισε για λόγους ασφαλείας.
Προετοιμασία για το χειρότερο σενάριο
Ο Λευκός Οίκος, δια μέσου του εκπροσώπου του, Τζον Κίρμπι, νωρίτερα τόνισε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε «συνεχή επικοινωνία με τους Ισραηλινούς ομολόγους μας σχετικά με τη διασφάλιση ότι μπορούν να αμυνθούν απέναντι σε τέτοιου είδους επιθέσεις».
Πρόσθεσε ότι έχουν γίνει «αλλαγές στη στάση των δυνάμεων» για να διασφαλιστεί ότι οι ΗΠΑ είναι «κατάλληλα προετοιμασμένες» για οποιαδήποτε ιρανική επίθεση, αλλά αρνήθηκε να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
Ο Wyn Bowen, καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας στο Τμήμα Πολεμικών Σπουδών του King’s College του Λονδίνου, δήλωσε στο βρετανικό μέσο ότι είναι απίθανο το Ιράν να επιδιώξει να επιτεθεί άμεσα σε στόχους σε ισραηλινό έδαφος, διακινδυνεύοντας μια ανεξέλεγκτη στρατιωτική απάντηση από το Ισραήλ και τον κύριο σύμμαχό του, τις ΗΠΑ.
Αλλά προειδοποίησε επίσης ότι «η ιρανική ηγεσία βρίσκεται υπό σημαντική πίεση να απαντήσει σθεναρά» στην επίθεση στο προξενείο, γεγονός που υποδηλώνει ότι μια άμεση σύγκρουση, αν και απίθανη, πρέπει να εξεταστεί.
Ο αριθμός των αρνητών στράτευσης αναμένεται να αυξηθεί μετά το νέο νομοσχέδιο της κυβέρνησης Ζελένσκι
Προσποιήθηκαν την Dua Lipa και του άρπαξαν 5.000 ευρώ – Έκτοτε αγνοείται η τύχη του
Πολλοί είναι οι νέοι άνδρες στην Ουκρανία που δεν θέλουν να στρατολογηθούν και να πολεμήσουν κατά της Ρωσίας και προσπαθούν να διαφύγουν προς το εξωτερικό.
Βίντεο του Sky News δείχνουν το άγριο ξύλο που πέφτει από τις Αρχές σε άντρες που πιάστηκαν κοντά στα σύνορα με τη Ρουμανία, προσπαθώντας να διαφύγουν, πριν στρατολογηθούν. Ωστόσο άλλοι τα καταφέρουν. Πολλοί τους αποκαλούν δειλούς, ενώ κάποιοι άλλοι τους αποκαλούν προδότες.
«Δεν είμαι άπιστος. Πολλοί φίλου μου ήδη έφυγαν. Όποιος έχει την ευκαιρία, φεύγει» δήλωσε στο Sky News ένας νεαρός Ουκρανός που αποφάσισε να πάρει τον δρόμο για το εξωτερικό για να αποφύγει τη στράτευση. Πέρασε τα σύνορα μέσα από τα βουνά, έχοντας καταβάλλει 6.000 δολάρια ως αντίτιμο για να βγει από τη χώρα. «Χρειάζομαι ειρήνη, για μένα κυρίως», λέει.
«Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι έτοιμοι για να πεθάνουν. Και οι νέοι άνθρωποι δεν είναι έτοιμοι να θάψουν τους εαυτούς τους ζωντανούς. Έρχονται αρκετοί σε εμάς για βοήθεια», δήλωσε ένας από τους διακινητές που παραδέχεται ότι δεν ντρέπεται καθόλου για τη δράση του.
Συλλαμβάνουν ύποπτους για άρνηση στράτευσης
Αυτή τη στιγμή, οι Αρχές προσπαθούν να σταματήσουν το πρόβλημα. Ο στρατός χρειάζεται νεοσύλλεκτους. Ωστόσο χιλιάδες Ουκρανοί προσπαθούν να φύγουν για Ουκρανία.
Κάθε εβδομάδα, οι Αρχές συλλαμβάνουν τόσο άτομα που προσπαθούν να διαφύγουν, όσο και άτομα που θεωρούνται ύποπτα για αρνητές στράτευσης.
Τον Δεκέμβριο, η Ουκρανία χρειαζόταν πάνω από μισό εκατομμύριο νέους στρατιώτες, ένα ζήτημα που ο πρόεδρος της χώρας Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε χαρακτηρίσει πολύ ευαίσθητο.
These men were caught near the border with Romania trying to flee Ukraine.
They are not the only ones who do not want to fight and are trying to avoid conscription
Μειώνεται το όριο ηλικίας για όσους καλούνται να παρουσιαστούν στον στρατό
Δύο χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, στο πεδίο της μάχης βρίσκονται κυρίως άνδρες μέσης ηλικίας, που έχουν υποστεί τραυματισμούς, ενώ βρίσκονται στα όρια της εξάντλησης. Ο αριθμός των στρατευμένων μειώνεται και ο στρατός δείχνει να μην μπορεί να αντεπεξέλθει στις ανάγκες του πολέμου με τη Ρωσία.
Το νέο νομοσχέδιο που ψήφισε σήμερα (11.4.2024) μειώνει την ηλικία όσων καλούνται να παρουσιαστούν στον στρατό από τα 27 στα 25 έτη. Στόχος των νομοθετών είναι να βρουν λύση στο πρόβλημα της έλλειψης εθελοντών. Όμως πολλοί εκτιμούν ότι η Ουκρανία θα πρέπει να βρει άλλους τρόπους στρατολόγησης, καθώς τους επόμενους μήνες και μετά την υπερψήφιση του νομοσχεδίου, ο αριθμός των νέων ανθρώπων που θα φύγουν για το εξωτερικό αναμένεται να αυξηθεί.
Από την έναρξη της ελληνικής κρίσης χρέους, περίπου το 2009, και μέχρι σήμερα, η ελληνική στρατιωτική ισχύς επηρεάστηκε δραματικά, ενώ κατά την ίδια περίοδο η στρατιωτική ισχύς της Τουρκίας, ιστορικής απειλής και γεωπολιτικού αντιπάλου της Χώρας, αυξήθηκε σημαντικά. Η διατάραξη του στρατιωτικού ισοζυγίου δεν αποτελεί ούτε αφηρημένη έννοια, ούτε χωρίς πρακτικές πολιτικές επιπτώσεις, όπως φαίνεται να θεωρεί υπορρήτως η ελληνική κοινή γνώμη.
Στόχος του παρόντος είναι να αποτυπώσει σε αδρές γραμμές πως διαμορφώνεται η ελληνική ναυτική ισχύς στο προβλεπτό μέλλον και ποιες είναι οι πρακτικές επιπτώσεις που αυτό θα έχει στην εθνική μας ασφάλεια. Το Μέρος Α’ ασχολείται με την αποτύπωση της παρούσας καταστάσεως ενώ το Μέρος Β’ θα πραγματευτεί τις επιπτώσεις αυτής στο προβλεπτό μέλλον.
Μέρος Α’: Η Κατάσταση του ΠΝ
Η ναυτική ισχύς μίας χώρας συγκροτείται, σε πολύ αδρές γραμμές, από την αριθμητική και ποιοτική ισχύ του στόλου της, την επάνδρωσή του, τις ποικίλες δυνατότητες υποστηρίξεως του στόλου καθώς και την ποιότητα του οργανισμού του. Οι δύο πρώτοι παράγοντες είναι δυνατόν να αποτυπωθούν με σχετική ακρίβεια, με αξιολόγηση του εξοπλισμού του και του προσωπικού του, βάσει των γνωστών από ανοικτά δεδομένα στοιχείων. Οι δυνατότητες υποστηρίξεως και η ποιότητα του οργανισμού του είναι πολύ πιο σύνθετοι και δύσκολο να αξιολογηθούν παράγοντες. Για τις ανάγκες του παρόντος, για την εκτίμηση των δύο τελευταίων χρησιμοποιείται μία έμμεση προσέγγιση, ασφαλώς όχι πολύ ακριβής αλλά που δεν μπορεί να απέχει πολύ από την πραγματικότητα: εξετάζεται η χρηματοδότηση του οργανισμού του ΠΝ, που εν πολλοίς επικαθορίζει πολλές πτυχές της λειτουργίας του.
Η Δύναμη των Πλοίων του Στόλου
Σε σχέση με τη δύναμη των πλοίων του Στόλου, θα αναφερθούμε μόνον στις μονάδες που είναι πολεμικά πλοία και έχουν άμεση σχέση με τη διεκδίκηση της επικράτησης στη θάλασσα.
Η Διοίκηση Φρεγατών είναι η διοίκηση που κυρίως έχει την ευθύνη της επίτευξης θαλάσσιας κυριαρχίας. Στην παρούσα φάση η Διοίκηση Φρεγατών έχει τέσσερεις οριακά αξιόμαχες φρεγάτες κλάσεως Ύδρα (Meko 200HN) και έναν αριθμό θεωρητικής πολεμικής αξίας φρεγατών κλάσεως Έλλη. Έχει δρομολογηθεί η απόκτηση τριών (3) σύγχρονων φρεγατών κλάσεως Κίμων (FDI HN) οι οποίες προβλέπεται να τεθούν σε χρήση από το ΠΝ κατά το 2025-2026 και να καταστούν αρκετά γρήγορα επιχειρησιακές. Εδώ και τέσσερα χρόνια εξετάζεται ο εκσυγχρονισμός «μέσης ζωής» των τεσσάρων ή λιγότερων φρεγατών κλάσεως Ύδρα. Καθώς κατά τη στιγμή της συντάξεως του παρόντος, τα τέσσερα πλοία διανύουν το 32ο, 28ο και 26ο έτος χρήσεώς τους και ο εξεταζόμενος «εκσυγχρονισμός» δεν έχει αποφασιστεί, συμβασιοποιηθεί, εκτελεστεί και καταστεί επιχειρησιακά διαθέσιμος, ο χαρακτηρισμός οποιασδήποτε παρεμβάσεως ως «μέσης ζωής» είναι προφανώς προσχηματικός. Οι ενέργειες που πρέπει να μεσολαβήσουν για να καταστεί ένα τέτοιο πλοίο εκσυγχρονισμένο και πραγματικά επιχειρησιακά διαθέσιμο είναι της τάξεως της τετραετίας. Δεδομένης και της κοπώσεως των πλοίων, του προωστηρίου σκεύους και των ηλεκτρομηχανολογικών τους συστημάτων, ενδεχόμενος εκσυγχρονισμός των μόνον των συστημάτων μάχης θα αποδώσει εξαιρετικά προβληματικά πλοία ενώ πιο εκτενής εκσυγχρονισμός θα έχει κόστος που ακυρώνει την ίδια τη σκοπιμότητα του. Άλλωστε, τελευταίως έχει σταματήσει η αναφορά σε «Εκσυγχρονισμό Μέσης Ζωής» και οι αναφορές γίνονται σε «αναβάθμιση δυνατοτήτων». Κατά πληροφορίες εξετάζεται η απόκτηση δύο φρεγατών κλάσεως Anzac (Meko 200ANZ), σημαντικής ομοιότητας με τις ελληνικές κλάσεως Ύδρα αλλά εκσυγχρονισμένων. Μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προσδώσει σχετικά άμεσα στο ΠΝ δύο κύριες μονάδες με υπολογίσιμο ωφέλιμο υπόλοιπο χρόνο. Επιπλέον, εξετάζεται η απόκτηση έως (sic) τεσσάρων (4) πλοίων παράκτιας μάχης κλάσεως Freedom. Όπως έχει αναλυθεί, τα πλοία αυτά δεν αποτελούν κύριες μονάδες μάχης, ούτε είναι δυνατόν να καταστούν πλοία αυτής της κατηγορίας και να ενταχθούν στη Διοίκηση Φρεγατών, παρά μόνον προσχηματικά και με υψηλό κόστος.
Όπως είναι αυτονόητο, το σύνολο των ανωτέρω, ήσσονος σημασίας επιλογών ενίσχυσης της Διοικήσεως Φρεγατών πέραν της δρομολογημένης αποκτήσεως τριών συγχρόνων φρεγατών, συνεπάγεται κόστος το οποίο είναι αμφίβολο ότι η παρούσα και οι επόμενες πολιτικές ηγεσίες της Χώρας είναι διατεθειμένες να καταβάλουν, δεδομένης της συνολικής δημοσιονομικής καταστάσεως. Σχετικά με την παρούσα κατάσταση, επισημαίνεται ότι ενώ «λεφτά υπήρχαν» και είχαν διατεθεί περί τα 5 δις για την προμήθεια τεσσάρων φρεγατών, τελικά αγοράστηκαν τρεις φρεγάτες έναντι λίγο περισσοτέρων από 3 δις ευρώ. Ο λόγος είναι ότι μέχρι εκεί έφταναν οι -πραγματικοί και όχι θεωρητικά εξαγγελλόμενοι- οικονομικοί πόροι. Με δεδομένο ότι από το 2025 οι απαιτήσεις δημοσιονομικής πειθαρχίας θα ενταθούν σημαντικά, ότι η Χώρα παρουσιάζει οικονομική στασιμότητα με μοναδική «ανάπτυξη» τον τουρισμό και το… Ελληνικό, οι -οριακά κι αυτές- ρεαλιστικές επιλογές είναι η απόκτηση δύο αυστραλιανών Meko και ο περιορισμένος εκσυγχρονισμός δύο ή τριών ελληνικών Meko. Τα περί σχεδιαζόμενης αποκτήσεως φρεγατών κλάσεως Constellation εκτοπίσματος… 7.000 τόνων, τοποθετούνται με (πολιτική) ασφάλεια στο μέλλον όπου κανείς εμπλεκόμενος στις σχετικές διακηρύξεις δεν θα είναι πολιτικά ενεργός ώστε να χρειαστεί να λογοδοτήσει για τα παραμύθια του.
Συμπερασματικά, σε ό,τι αφορά τη Διοίκηση Φρεγατών, για την επόμενη δεκαετία ο πυρήνας θα είναι τρεις (3) αξιόλογες, σύγχρονες και πλήρεις κύριες μονάδες επιφανείας μαζί με δύο έως πέντε (2-5) αξιοπρεπείς και οριακά επαρκείς κύριες μονάδες, δηλαδή ένα σύνολο πέντε έως οκτώ (5-8) αξιόμαχων κυρίων μονάδων επιφανείας. Για λόγους πολιτικών εντυπώσεων μπορεί στη δύναμη της Διοικήσεως Φρεγατών να ενταχθούν ή να παραμείνουν περισσότερα πλοία θεωρητικής (δηλαδή μηδαμινής) μαχητικής αξίας.
Η Διοίκηση Υποβρυχίων, η δεύτερη σε τάξη και σημασία Διοίκηση του Στόλου, διαθέτει τέσσερα (4) αξιόμαχα υποβρύχια κλάσεως Παπανικολής (Type 214). Εκεί τελειώνουν και τα πραγματικά σκάφη της Διοικήσεως, ενώ θεωρητικώς στη δύναμή της ανήκει κι ένας αριθμός σκαφών άνευ πραγματικής επιχειρησιακής αξίας. Τα υποβρύχια κλάσεως Παπανικολής, που κατά το τρέχον έτος εδέησαν να εφοδιαστούν με σύγχρονες τορπίλες, είναι πλέον σε ηλικία εκσυγχρονισμού μέσης ζωής εάν πρόκειται να παραμείνουν αξιόμαχα στο μέλλον υπό το φως των νέων απειλών. Τέτοιος εκσυγχρονισμός δεν προβλέπεται -παρά το ότι είναι επιθυμητός από τη Διοίκηση και το Αρχηγείο και έχει ξεκινήσει την εκπόνηση σχετικών μελετών- για τον απλούστατο λόγο ότι δεν υπάρχει ούτε υποψία των διαθέσιμων οικονομικών πόρων. Κατά μείζονα λόγο δεν σχεδιάζεται ενίσχυση της Διοικήσεως.
Η Διοίκηση Ταχέων Σκαφών, η τρίτη από τις μείζονες Διοικήσεις του Στόλου, διαθέτει επτά (7) σύγχρονες πυραυλακάτους κλάσεως Ρουσσέν (Super Vita). Τα πλοία αυτά συμπληρώνονται από τέσσερεις (4) σχετικά παλαιές αλλά σημαντικής μαχητικής αξίας πυραυλακάτους κλάσεως Λάσκος (Combattante IIIΑ). Στη Διοίκηση χρησιμοποιείται και ένας αριθμός ταχέων σκαφών οριακής μαχητικής αξίας. Συνολικά, η Διοίκηση διαθέτει ένδεκα (11) αξιόμαχα σκάφη. Δεν σχεδιάζεται ενίσχυση της Διοικήσεως.
Τέλος, η Διοίκηση Αεροπορίας Ναυτικού έχει, θεωρητικά, στη διάθεσή της 11 ελικόπτερα τύπου SH-70B/Β6. Σταδιακά παραλαμβάνει 7 ελικόπτερα τύπου MH-60R, ενώ μέρος των SH-70B/Β6 (τα πραγματικά ενεργά, ουσιωδώς λιγότερα από το θεωρητικό πλήθος τους) θα εκσυγχρονιστούν άμεσα. Στη δύναμη αυτή ενδέχεται να προστεθούν κάποτε τέσσερα αναβαθμισμένα αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας τύπου P-3B Orion. Πρακτικά το ΠΝ θα διαθέτει για την επόμενη δεκαετία περίπου 15 σύγχρονα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα τα οποία καλύπτουν επαρκώς τις ανάγκες του.
Τα ανωτέρω είναι τα στοιχεία που αποτυπώνουν ρεαλιστικά την παρούσα και προβλεπόμενη για το ορατό μέλλον δύναμη των κυρίων μέσων του Στόλου. Πρακτικά, οι επιχειρησιακοί στόχοι του ΠΝ κατά την επόμενη δεκαετία θα επιδιωχθούν με 5-8 κύριες μονάδες, 4 υποβρύχια, 11 ταχέα σκάφη και περίπου 15 ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα. Επισημαίνεται ότι από επιχειρησιακής απόψεως η σημασία των ταχέων σκαφών σταδιακά υποβαθμίζεται εξ αιτίας της συνεχώς εντεινόμενης «διαφάνειας» του πεδίου μάχης λόγω της δραματικής πύκνωσης μέσων (αισθητήρων και φορέων) που καθιστούν τις βασικές τακτικές ενέδρευσης ατελέσφορες ή πάντως πολύ πιο δύσκολες.
Στα ανωτέρω δεδομένα προστίθενται συνεχώς «πληροφορίες» και «σχεδιασμοί». Δυστυχώς, οι πληροφορίες αυτές αποτελούν προσχήματα για την ωραιοποίηση της καταστάσεως. Το ότι οι διοχετευόμενες πληροφορίες δεν ανταποκρίνονται σε κάποια ρεαλιστική προοπτική προκύπτει από απλά οικονομικά δεδομένα. Αν και υπό το «μεγάλο άγχος» του φθινοπώρου του 2020 εξαγγέλθηκε «η παραγγελία τεσσάρων φρεγατών πολλαπλού ρόλου και ο εκσυγχρονισμός και η αναβάθμιση τεσσάρων φρεγατών Meko», μετά από τρεισήμισι χρόνια έχουν παραγγελθεί τρεις αντί για τέσσερεις φρεγάτες πολλαπλού ρόλου και δεν έχει κινηθεί καμία διαδικασία για την αναβάθμιση των τεσσάρων φρεγατών κλάσεως Ύδρα. Η παραγγελία αυτή εξάντλησε και τα διαθέσιμα οικονομικά μέσα της Χώρας για επενδύσεις στο ΠΝ. Για τον λόγο αυτόν, σχεδιάζονται και εξαγγέλλονται ουτοπικές μείζονες προμήθειες για το χρονικά ασφαλές μέλλον, όταν κανείς δεν θα είναι εδώ για να λογοδοτήσει για τις, ούτως ειπείν «αναξιόπιστες» εξαγγελίες. Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της ανατάξεως του αμυντικού συστήματος της Χώρας από το θέρος του 2018, οπότε έληξε η δημοσιονομική επιτήρηση της Χώρας και η μακροχρόνια -περίπου αναγκαστική- αδράνεια, μέχρι σήμερα αποτελεί μία θλιβερή ιστορία που δεν περιποιεί τιμή σε κανέναν συμμετάσχοντα. Σε κάθε περίπτωση, οι αθεράπευτα αισιόδοξοι μπορούν να αναμένουν τις… πέντε φρεγάτες κλάσεως Constellation των 7.000 τόνων(!). “We won’t be holding our breath”, όπως λένε κυνικά οι αγγλοσάξονες.
Η Επάνδρωση
Η δύναμη των πολεμικών πλοίων του Στόλου είναι η εμφανέστερη πτυχή της καταστάσεως του ΠΝ. Ως πολύπλοκος μηχανισμός, το ΠΝ έχει και άλλες θεμελιώδεις διαστάσεις πέραν αυτής. Κατά το τελευταίο έτος, και ιδίως εν όψει της αποστολής μίας φρεγάτας του ΠΝ στην Ερυθρά Θάλασσα για συμμετοχή στην αμερικανική επιχείρηση προστασίας της ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Σιιτών της Υεμένης, το πρόβλημα της ανεπαρκούς επανδρώσεως ήλθε στη δημοσιότητα. Δυστυχώς, το πρόβλημα είναι οξύτατο και δεν έχει προοπτικές ικανοποιητικής επίλυσης στο προβλεπτό μέλλον.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του International Institute for Strategic Studies -που γενικώς θεωρείται αξιόπιστο- η εξέλιξη του προσωπικού του ΠΝ απεικονίζεται στον κατωτέρω πίνακα:
Ο πίνακας αυτός δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα και εξωραΐζει την κατάσταση. Συγκεκριμένες διαφοροποιήσεις ή ελλείψεις διαφοροποιήσεως σε διαστήματα για τα οποία υπάρχουν αδιαβάθμητα δεδομένα υποδεικνύουν την αναξιοπιστία των στοιχείων αυτών, που ενδεχομένως έχουν σκοπίμως διοχετευτεί κατά τον τρόπο αυτόν ώστε να συγκαλύπτουν το πρόβλημα.
Η σημερινή κατάσταση της στελεχώσεως του ΠΝ, τόσο του Στόλου όσο και κρίσιμων υπηρεσιών της Διοικήσεως Διοικητικής Μερίμνης του Ναυτικού, είναι εξαιρετικά προβληματική. Πρακτικά, το προσωπικό του ΠΝ δεν επαρκεί για να επανδρώσει στοιχειωδώς τις κρίσιμες μονάδες και υπηρεσίες, ενώ η τάση εξόδου προσωπικού, και μάλιστα του πλέον κρισίμου κι εξειδικευμένου, συνεχίζεται αδιάκοπα και εντείνεται συνεχώς. Επιπλέον, η επικείμενη αναγκαστική μαζική έξοδος επαγγελματιών οπλιτών στο προσεχές μέλλον θα παροξύνει το πρόβλημα, το οποίο δεν επιδέχεται βραχυπρόθεσμη ή και μεσοπρόθεσμη λύση.
Για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα, θα πρέπει κανείς να έχει υπ’ όψιν το βασικό δεδομένο: από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 το ΠΝ κατέστη κατ’ ουσίαν πλήρως επαγγελματικό. Οι στρατεύσιμοι ναύτες αποσύρθηκαν από τα πλοία και σχεδόν εντελώς από το σύνολο του οργανισμού. Αυτό με τη σειρά του σήμαινε ότι η στελέχωση του οργανισμού γινόταν (και γίνεται) από δύο πηγές: τις παραγωγικές σχολές του ΠΝ, που έχουν μία τακτική ετήσια στρατολόγηση στελεχών, και τις προσλήψεις Επαγγελματιών Οπλιτών μέσω εκτάκτων προκηρύξεων. Ένας «κανονικός» οργανισμός έχει ανάγκη από τακτική περιοδικότητα στις προσλήψεις προσωπικού, ώστε να διατηρείται μία ομαλή ροή στελεχών μέσω του οργανισμού: κάθε χρόνο κάποιοι μπαίνουν και κάποιοι φεύγουν, τόσο συνολικά όσο και κατά ειδικότερες υποδιαιρέσεις του οργανισμού (ενδεικτικά: ειδικότητες), κι αυτά οφείλουν να βρίσκονται σε ισορροπία· δεν αρκεί η συντήρηση του συνολικού αριθμού με ξαφνικές μεγάλες αποχωρήσεις και προσλήψεις, επειδή χάνεται η συνέχεια της εκπαιδεύσεως και της εμπειρίας.
H τρέχουσα, εξαιρετικά προβληματική κατάσταση έχει δύο βασικές πηγές:
(α) Κατά τα έτη της δημοσιονομικής επιτηρήσεως, ένα από τα μέτρα που επιβλήθησαν ήταν η μείωση των εισακτέων στις παραγωγικές σχολές των ΕΔ. Στο «Δεύτερο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα» («Δεύτερο Μνημόνιο») τον Φεβρουάριο του 2012, η Ελλάς δεσμεύτηκε για τη μείωση των εισακτέων στις παραγωγικές σχολές κατά 20%. Περαιτέρω μείωση επεβλήθη με το «Τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα» («Τρίτο Μνημόνιο») τον Αύγουστο του 2015. Οι μειώσεις αυτές είχαν, προφανώς, επίπτωση στη συνολική δύναμη του ΠΝ και τη δυνατότητα στελεχώσεως σημαντικού αριθμού θέσεων. Αριθμητικά, οι μειώσεις αυτές άρχισαν να αμβλύνονται από το 2021, όταν αυξήθηκαν οι εισακτέοι ετησίως κατά 516 άτομα. Εδώ θα πρέπει να παρατηρηθεί το εξής ζήτημα: ενώ οι αυξήσεις των εισακτέων θα αμβλύνουν και σταδιακά θα εξομαλύνουν το αριθμητικό πρόβλημα, που δημιουργήθηκε σε διάρκεια σχεδόν δεκαετίας, η διατάραξη του συστήματος θα παραμείνει σοβαρή για πολλά χρόνια ακόμη, δεδομένου ότι υφίσταται και θα εξακολουθήσει να υφίσταται έλλειμμα σε συγκεκριμένους βαθμούς και περίσσεια σε άλλους. Όμως αυτό είναι το μάλλον μικρότερο πρόβλημα.
(β) Κατά τα έτη της δημοσιονομικής επιτηρήσεως, και ιδίως από το 2018 και μετά, άρχισαν σταδιακά αλλά με συνεχώς εντεινόμενο ρυθμό οι παραιτήσεις στελεχών, τόσο αξιωματικών και υπαξιωματικών των παραγωγικών σχολών όσο και υπαξιωματικών επαγγελματιών οπλιτών. Οι μειώσεις αυτές σχετίζονται με τις συνεχώς επιδεινούμενες επαγγελματικές συνθήκες σε όλα τα επίπεδα, ιδίως -αλλά κατ’ ουδέναν τρόπο αποκλειστικά- στα πλοία του Στόλου, και δη στις κύριες μονάδες του. Οι συνθήκες αυτές σχετίζονταν με τη μεγάλη οικονομική στενότητα, τις συνεχώς επιδεινούμενες συνθήκες στα γηράσκοντα πλοία και τη μείωση του προσωπικού, που σήμαινε ότι ολοένα και λιγότεροι άνθρωποι έπρεπε να φέραν εις πέρας τα ίδια ακριβώς καθήκοντα. Η κατάσταση αυτή οδηγούσε σε έναν φαύλο κύκλο (ολοένα και πιο γερασμένα πλοία με ανυπόφορες συνθήκες διαβίωσης, λιγότερο και μεσοσταθμικά μεγαλύτερο σε ηλικία προσωπικό να επιφορτίζεται τα ίδια καθήκοντα) κ.ο.κ. Επισημαίνεται και πάλι ότι η πίεση δεν ασκήθηκε (και οι επιπτώσεις δεν εκδηλώθηκαν ομοιόμορφα) σε όλο το προσωπικό, αλλά κατ’ εξοχήν σε αυτό με τις χειρότερες συνθήκες· δεν είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς ποιο είναι αυτό. Επιπλέον, ακόμη και στις πιεζόμενες διοικήσεις, η πίεση επί του προσωπικού δεν ήταν ομοιόμορφη. Συγκεκριμένες ειδικότητες, με μεγαλύτερη εξειδίκευση, υφίσταντο πολύ μεγαλύτερη πίεση, και αντιστοίχως υφίσταντο τις μεγαλύτερες διαρροές.
Το θέρος του 2020 το ΠΝ έδωσε την τελευταία του ικμάδα, ανταποκρινόμενο άξια -παρά την ακραία πίεση επί του προσωπικού- στην άμεση κινητοποίηση και μακροχρόνια ανάπτυξή του. Αυτό όμως φάνηκε να είναι και το κύκνειο άσμα. Στο προσωπικό, που πλέον το 2020 είχε φτάσει στο απώτατο όριο αντοχής του, επεβλήθησαν ακόμη εντονότερες επιβαρύνσεις λόγω των ενταθεισών απαιτήσεων «διεθνούς παρουσίας» του ΠΝ για γεωπολιτικούς λόγους. Οι προβαλλόμενοι λόγοι δεν ήταν εντελώς αδικαιολόγητοι, οι απαιτήσεις όμως ήταν πρακτικά ανέφικτες με την υφιστάμενη κατάσταση του Στόλου. Εκ των πραγμάτων το όφελός υπήρξε δυσανάλογο προς το πλήγμα που επέφεραν στη ναυτική ισχύ της Χώρας, και εν πάση περιπτώσει οδήγησαν στην έναρξη της μαζικής εξόδου από την Υπηρεσία. Η ηγεσία του ΠΝ, ενώπιον της κρίσης την οποία αντιμετώπισε, επιχείρησε να «μπαλώσει» τα πράγματα, κινούμενη για την εξασφάλιση επιπλέον πιστώσεων προς αύξηση των αποδοχών των πληρωμάτων που αποστέλλονταν σε αποστολές. Κατά τα γνωστά, η παρέμβαση του Α/ΓΕΕΘΑ μείωσε τις πιστώσεις που είχαν καταστεί διαθέσιμες από το ΥΠΟΙΚ για τα πληρώματα του Στόλου του ΠΝ επ’ ωφελεία των Ειδικών Δυνάμεων του ΕΣ, ενώ στο επόμενο διάστημα η έναρξη της καταβολής των πραγματικών «αναπροσαρμοσμένων» αποδοχών πυροδότησε οξύτατες αντιδράσεις στις τάξεις των πληρωμάτων, όταν αυτοί διαπίστωσαν ότι οι ονομαστικώς σημαντικές αυξήσεις των «πλευσίμων» στην πράξη ήταν οριακές. Ως αποτέλεσμα, ο φαύλος κύκλος πυροδοτήθηκε με μεγαλύτερη ένταση αυτή τη φορά, παρασύροντας μαζικά και νεοεισερχόμενα πλέον στελέχη στο ΠΝ.
Η κατάσταση αυτή αναμένεται να επιδεινωθεί σημαντικά στο προσεχές διάστημα, επειδή θα αποχωρήσουν μαζικά από την υπηρεσία οι πρώτοι Επαγγελματίες Οπλίτες που είχαν προσληφθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ειδικότερα, λόγω της τότε απόφασης για την πλήρη επάνδρωση του Στόλου με επαγγελματίες οπλίτες και την πλήρη απόσυρση των κληρωτών από αυτά, με άμεση εφαρμογή του μέτρου, στρατολογήθηκαν μαζικά (για τα ελληνικά δεδομένα) δύο μεγάλες σειρές ΕΠΟΠ, το 2002 και το 2003. Με ανώτατο όριο στρατολόγησης τα 28 έτη και όριο υπηρεσίας την ηλικία των 50 ετών, το 2024 αρχίζει η υποχρεωτική αποστρατεία των πρώτων από τις σειρές αυτές. Οι σειρές αυτές αποτέλεσαν για πολλά έτη τον κορμό των πληρωμάτων αλλά και υποστηρικτικών υπηρεσιών του Στόλου. Στα προσεχή έτη θα υπάρξει υποχρεωτικά μαζική αποστράτευση επαγγελματιών οπλιτών του ΠΝ. Ακόμη και αν υπάρξει αντίστοιχα μαζική στρατολόγηση, το κενό της εξόδου εκατοντάδων στελεχών που είχαν συσσωρεύσει τεράστια εμπειρία από πλόες και ασκήσεις δεν αναπληρώνεται βραχυπρόθεσμα, όποιο μέτρο και να ληφθεί στο άμεσο μέλλον.
Συμπερασματικά, και στον τομέα της επανδρώσεως, το μέλλον του ΠΝ δεν διαγράφεται ιδιαίτερα λαμπρό. Βεβαίως, το πρόβλημα λύνεται σχετικά αυτόματα εάν τα υποβαθμισμένα μέχρι αχρηστίας πλοία τεθούν εκτός ενεργείας και η ονομαστική δύναμη του ΠΝ συμμορφωθεί με την πραγματική του. Τότε θα αποκτήσουμε ένα μικρότερο, πολύ πιο αδύναμο, αλλά τουλάχιστον συμπαγές Πολεμικό Ναυτικό.
Η Χρηματοδότηση των Λειτουργικών Δαπανών
Το ζήτημα που είναι εξ ίσου ζωτικό για την -πραγματική και όχι φαινόμενη- ισχύ του ΠΝ με αυτό του εξοπλισμού και της επανδρώσεως, είναι η χρηματοδότηση της λειτουργίας του, σε αντιδιαστολή με τη χρηματοδότηση για τον εξοπλισμό του. Το πρόβλημα της χρηματοδοτήσεως είναι ζωτικό αλλά γενικώς «αόρατο», όπως άλλωστε ήταν και το ζήτημα της επανδρώσεως που πλήττει επί χρόνια το ΠΝ αλλά ήρθε στο προσκήνιο πρόσφατα εξ αιτίας της πρόσφατης παρόξυνσης του προβλήματος εξ αφορμής της αποστολής της Φ/Γ Ύδρα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ως λειτουργικό προϋπολογισμό εννοούμε τον προϋπολογισμό που αφορά τη χρηματοδότηση της λειτουργίας του ΠΝ και ο οποίος αφορά κατά κύριο λόγο τις αμοιβές του προσωπικού του καθώς και όλες τις δαπάνες λειτουργίας, από τα καύσιμα και τα ανταλλακτικά (που δεν περιλαμβάνονται σε κύριες συμβάσεις) μέχρι τη γραφική ύλη του προσωπικού, όλων των υπολοίπων συμπεριλαμβανομένων· με άλλα λόγια περιλαμβάνει τους χρηματικούς πόρους που δίνονται στο ΠΝ κάθε χρόνο για να λειτουργήσει, με εξαίρεση την προμήθεια κυρίων συστημάτων. Τονίζεται ότι ο προϋπολογισμός αυτός αφορά το σύνολο του ΠΝ και όχι τον Στόλο, αφορά δηλαδή το ΓΕΝ και τις τρεις μείζονες διοικήσεις: τον Στόλο, τη Διοίκηση Διοικητικής Μερίμνης Ναυτικού και τη Διοίκηση Ναυτικές Εκπαιδεύσεως· δηλαδή τα λειτουργικά έξοδα από τις φρεγάτες μέχρι τους φάρους και τη ΣΜΥΝ ή τον Ναυτικό Σταθμό Κερκύρας.
Στον παρατιθέμενο πίνακα διακρίνεται το ύψος του Τακτικού Προϋπολογισμού του ΠΝ από το Οικονομικό Έτος 2015 μέχρι το Οικονομικό Έτος 2024, όπως δημοσιεύονται επισήμως από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών[ii].
Η διαφορά μεταξύ του Συνολικού Τακτικού Προϋπολογισμού και των Λειτουργικών Δαπανών είναι, στην πράξη, οι αμοιβές προσωπικού. Η χαρακτηριστική αύξηση των δαπανών κατά τα έτη 2023 και 2024 οφείλεται τις επιπρόσθετες πιστώσεις που έχουν δοθεί στο ΠΝ για την πληρωμή του επιδόματος πλεύσεως για τα πληρώματα που εκτελούν πλόες.
Όπως φαίνεται από τα στοιχεία του Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, όλο το Πολεμικό Ναυτικό λειτουργεί με έναν ετήσιο προϋπολογισμό που βρίσκεται… κάτω από 100 εκ. € και ο οποίος κατά τα έτη 2020, 2021 και 2022 εμφάνισε την ελάχιστη τιμή των 73 εκ. €. Εάν κανείς λάβει υπ’ όψιν ότι ο λειτουργικός αυτός προϋπολογισμός αφορά το σύνολο του μηχανισμού του ΠΝ και όχι απλώς του Στόλου, και αν κανείς κάνει την υπόθεση εργασίας ότι ο Στόλος απορροφά το 75% του προϋπολογισμού αυτού, φτάνει σε ποσά που στην πράξη είναι κωμικοτραγικά για την υποστήριξη στόλου όπως αυτός του ΠΝ. Εδώ οφείλεται ένας επιπλέον λόγος της απαξιώσεως των παλαιών πλοίων (και εξοπλισμού) του ΠΝ: όταν η συντήρηση ενός μέσου είναι, για λόγους οικονομικής ένδειας, ελλιπής ήδη από την έναρξη της χρήσεώς του, όταν δηλαδή αυτό είναι καινούργιο, τότε στην ηλικία π.χ. των σαράντα ετών, αυτό δεν έχει υποστεί απλώς τεχνολογική απαξίωση και φθορά λόγω χρήσεως, αλλά έχει υποστεί πολύ μεγαλύτερη φθορά λόγω μακροχρόνιας ελλιπούς συντηρήσεως. Μία ονομαστική ηλικία τριάντα ή σαράντα ετών αποκρύπτει την πραγματική φύση του προβλήματος. Και φυσικά, με αποδυναμωμένες τις λειτουργίες της υποστηρίξεως του Στόλου (δυνατότητα συντηρήσεως και επισκευών του συνόλου των μέσων του) απομειώνεται δραματικά -με αθέατο όμως στους «Πίνακες Υλικού» τρόπο- η πραγματική μαχητική ισχύς του Στόλου, σε αντιδιαστολή με την ονομαστική του ισχύ.
Το παράδειγμα της Φρεγάτας Ύδρα στην Ερυθρά Θάλασσα
Χαρακτηριστική ένδειξη της υφιστάμενης καταστάσεως των πραγμάτων στον Στόλο υπήρξε η απόφαση για την αποστολή της φρεγάτας Ύδρα στην Ερυθρά Θάλασσα. Η απόφαση αυτή προκάλεσε, αυτονοήτως, την απαίτηση για πλήρη επάνδρωση του πλοίου, μαζί με την ανάγκη για προετοιμασία του ιδίου του πλοίου για πραγματική επιχείρηση, έστω και σχετικά χαμηλής εντάσεως σε σχέση με τις ενδεχόμενες ελληνοτουρκικές αεροναυτικές επιχειρήσεις, και ενταγμένο σε μία ισχυρότατη ναυτική δύναμη επιχειρήσεων που προσφέρει εξαιρετική αεροναυτική επίγνωση καταστάσεως. Προκειμένου να συμπληρωθεί το πλήρωμα το πλοίου πέρασαν δύο μήνες, στη διάρκεια του οποίου σημειώθηκαν παραιτήσεις τόσο από το ίδιο το οργανικό πλήρωμα(-φάντασμα) του πλοίου όσο και των εκτάκτως επιστρατευομένων στελεχών άλλων πλοίων. Κατά την ίδια περίοδο υπήρξε εντατική προσπάθεια το πλοίο να επανέλθει σε ρεαλιστικώς λειτουργική κατάσταση καθώς και να συμπληρωθεί κάποιος κρίσιμος εξοπλισμός που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη αποστολή που αναλαμβάνει το σκάφος.
Η υπόθεση της προετοιμασίας της φρεγάτας Ύδρα συνοψίζει, λίγο-πολύ, την κατάσταση του Στόλου και του ΠΝ. Η κατάσταση στην οποία χρειάστηκαν δύο μήνες για να περιέλθει η φρεγάτα Ύδρα, με δεδομένη την τεχνολογική απαρχαίωση των μέσων της, αντιπαραβαλλόμενη με την κατάσταση στην οποία βρισκόταν κατά την έναρξη της προσπάθειας, μας δίνει ένα μέτρο της καταστάσεως του πλοίου (και συνολικά του Στόλου) σε περίπτωση που αυτός χρειαστεί να βγει αιφνιδιαστικά στο Αιγαίο στην περίπτωση μία ελληνοτουρκικής αντιπαραθέσεως.
Επίλογος
Από τα ανωτέρω δεδομένα καθίσταται μάλλον σαφές ότι ελληνική ναυτική ισχύς εντός μίας δεκαπενταετίας έχει υποστεί δραματική μείωση και, κυρίως, δεν υπάρχει προοπτική σημαντικής βελτιώσεως της καταστάσεως στο προβλεπτό μέλλον. Με άλλα λόγια, η Χώρα θα πρέπει να αντιμετωπίσει την επόμενη δεκαετία με αυτήν, περίπου, τη ναυτική ισχύ. Στην προσεχή αυτή δεκαετία η τουρκική ναυτική ισχύς προβλέπεται να αυξηθεί δραματικά, ενώ αντιστοίχως θα κλιμακωθούν τόσο οι απειλές κατά της ακεραιότητας της Χώρας όσο και διεκδικήσεις εις βάρος ζωτικών μας συμφερόντων. Σχετική έκθεση θα υπάρξει στο Β’ Μέρος.
[i] Αποδίδεται συνήθως ως: «Έχουμε γη και πατρίδα όσο έχουμε πλοία στη θάλασσα», φράση του Θεμιστοκλή λίγο πριν από τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, το 480 π.Χ. Για το ακριβέστερο, το σχετικό απόσπασμα από τον Ηρόδοτο και η μετάφρασή του:
[8.61.1]Ενώ ο Θεμιστοκλής έλεγε αυτά, του επιτέθηκε και πάλι ο Αδείμαντος ο Κορίνθιος, προτρέποντάς τον να μη μιλά, ένας άνθρωπος που δεν έχει πατρίδα, και μη επιτρέποντας στον Ευρυβιάδη να θέσει σε ψηφοφορία πρόταση ανθρώπου που δεν έχει πόλη· δηλαδή προκαλούσε τον Θεμιστοκλή πρώτα να δείξει πόλη κι ύστερα να εκθέτει γνώμες σε συνεδρίαση· και του τα έριχνε αυτά κατά πρόσωπο, γιατί είχε αλωθεί η Αθήνα και βρισκόταν στα χέρια του εχθρού.[8.61.2]Τότε λοιπόν ο Θεμιστοκλής περίλαβε κι εκείνον και τους Κορινθίους με πολλές κακολογίες κι έκανε φανερό με τα λόγια του πως οι Αθηναίοι έχουν και πόλη και χώρα μεγαλύτερη από εκείνων, για όσον καιρό έχουν διακόσια καράβια αρματωμένα· γιατί ποια ελληνική πόλη θα μπορούσε να τους αποκρούσει, αν έκαναν έφοδο εναντίον της;
[ii]https://minfin.gov.gr/kratikos-proypologismos/ Επισημαίνεται ότι πρόκειται για τους προϋπολογισμούς και όχι απολογισμούς δαπανών των αντιστοίχων ετών, κι αυτό επειδή τα απολογιστικά στοιχεία είναι αποσπασματικά και ελλιπή. Σε γενικές γραμμές οι γενόμενες δαπάνες είναι ελαφρώς μεγαλύτερες των προϋπολογισθεισών, χωρίς να μεταβάλλεται ουσιωδώς η γενική εικόνα.
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι προτείνουν σιωπηλά μια νέα προσέγγιση, διαφορετική από οτιδήποτε μου έχουν πει προηγουμένως.
Πινακίδα στην Τεχεράνη που εμφανίζει ένα πορτρέτο του διοικητή της δύναμης Quds Mohammad Reza Zahedi, ο οποίος σκοτώθηκε στην αεροπορική επιδρομή στη Δαμασκό, με ένα σύνθημα στα εβραϊκά που λέει «Θα τιμωρηθείτε», στις 3 Απριλίου 2024. (Atta Kenare/AFP).
Ο κόσμος κρατά την ανάσα του μετά τη στοχευμένη δολοφονία από το Ισραήλ ανώτερων αξιωματικών του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) σε αεροπορική επιδρομή στην πρεσβεία του Ιράν στη Δαμασκό την 1η Απριλίου. Όπως ήταν αναμενόμενο, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, ορκίστηκε εκδίκηση.
Στρατιωτικοί αναλυτές και αναλυτές πληροφοριών στο Ισραήλ, τις ΗΠΑ και όχι μόνο προσπαθούν να καταλάβουν εάν το Ιράν θα αντιδράσει άμεσα ή, όπως έκανε εδώ και χρόνια, μέσω των ίδιων πληρεξουσίων που αναπτύσσει για να αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή και να κλιμακώσει τις εντάσεις με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ: Χεζμπολάχ στον Λίβανο, Χούτι στην Υεμένη, ριζοσπαστικές σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και παραστρατιωτικές μονάδες που λειτουργούν υπό την ομπρέλα του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία.
Όταν επτά κορυφαίοι Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες σκοτώθηκαν μεταξύ 2007 και 2020, πιθανώς από το Ισραήλ, και ειδικά όταν ο Qasem Soleimani, πρώην διοικητής της ιρανικής δύναμης Quds, του μυστικού κλάδου της ελίτ του IRGC, σκοτώθηκε από επιδρομή αμερικανικού drone τον Ιανουάριο του 2020, κοντά στο διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης, η Τεχεράνη επέλεξε τις σιωπηλές απαντήσεις, παρά τη στρατιωτική ικανότητα να πραγματοποιήσει επώδυνα αντίποινα.
Λοιπόν, τι θα κάνει τώρα η Τεχεράνη; Θα συνεχίσει να αφήνει τους πληρεξούσιους της να κάνουν τη βρώμικη δουλειά της, μια στρατηγική που αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε από τον Σουλεϊμανί με μεγάλη δεξιοτεχνία; Ή θα ξεκινήσει και θα χτυπήσει απευθείας το Ισραήλ, φέρνοντας έτσι την περιοχή πιο κοντά σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, με φρικτές συνέπειες;
Επειδή δεκαετίες εχθροπραξιών και κυρώσεων έχουν καταστήσει σχεδόν αδύνατη την πρόσβαση στους πραγματικούς φορείς λήψης αποφάσεων στην Τεχεράνη, κάνουμε εικασίες, συνήθως με πολύ λίγη ποιοτική νοημοσύνη. Τόσο μικρή πρόσβαση έχουμε, στην πραγματικότητα, που μπορεί να μην καταλάβουμε πώς η άμμος αρχίζει να μετατοπίζεται.
Μια λεπτή, αλλά ουσιαστική αλλαγή λαμβάνει χώρα στον τρόπο με τον οποίο ορισμένοι βασικοί Ιρανοί αρχίζουν να βλέπουν την ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση.
Για να αποκτήσετε μια πιο λεπτή αίσθηση αυτής της αλλαγής, μπορεί να είναι χρήσιμο να επανεξετάσουμε τις προηγούμενες αλληλεπιδράσεις με ορισμένους ανώτερους Ιρανούς, ξεκινώντας από τον ίδιο τον Σουλεϊμανί.
Συνάντησα για πρώτη φορά τον Σουλεϊμανί στις αρχές του 2013, αναζητώντας έναν αμερικανό που είχε συλληφθεί στη Συρία. Δεν μάσησε τα λόγια για το άκαρπο της αναζήτησής μου, ισχυριζόμενος ότι έψαχνα σε λάθος μέρη και μιλούσα με λάθος ανθρώπους. Προεξοφλούσα τα σχόλιά του ως διαπραγματευτική τακτική, με σκοπό να ανεβάσουν την τιμή για οποιαδήποτε πληροφορία θα μπορούσε να μου δώσει. Έξι αγωνιώδεις μήνες αργότερα, έμαθα με τον δύσκολο τρόπο να μην αμφιβάλλω ποτέ για τον Σουλεϊμανί.
Την τελευταία φορά που συναντηθήκαμε, ο Σουλεϊμανί ανέφερε το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Επανέλαβε τη δέσμευση του Ιράν για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης, όπως είχε δεσμευτεί από τον Αγιατολάχ Χομεϊνί στον ηγέτη της PLO Yasser Arafat το 1979. Αλλά στη συνέχεια πρόσθεσε κάτι που με εξέπληξε.
Είπε ότι το ισραηλινο-παλαιστινιακό μίσος, που γεννήθηκε από όλο και περισσότερους φαύλους κύκλους βίας, θα μπορούσε να δώσει μεταστάσεις σε σημείο που ο δρόμος προς την καταστροφή θα ήταν μη αναστρέψιμος, επειδή κάθε πλευρά θα νοιαζόταν περισσότερο για την εξάλειψη της άλλης πλευράς παρά για την οικοδόμηση ενός ειρηνικού μέλλοντος.
Σε εκείνο το σημείο, αυτή η σύγκρουση θα απέφερε μειωμένες αποδόσεις για το Ιράν και θα αποτελούσε κίνδυνο για τη σταθερότητα του καθεστώτος του, επειδή ολόκληρη η περιοχή θα μπορούσε να πάρει φωτιά και να καταλήξει σε έναν πόλεμο που θα έκανε τη φρίκη του πολέμου Ιράν-Ιράκ στη δεκαετία του 1980 να φαντάζει ήπια συγκριτικά.
Αν έρθει εκείνη η ημέρα, το Ιράν θα πρέπει να επανεξετάσει τη στρατηγική του, γιατί η χώρα του δεν θα είναι πλέον σε θέση να διατηρήσει την απειλή επίθεσης εναντίον του Ισραήλ και της Δύσης, [να επιλέξει] τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν θα ήταν ικανό να μεγιστοποιήσει τη μόχλευσή του παραμένοντας στο κατώφλι της απειλής χρήσης πυρηνικών όπλων, αντί να ξεπεράσει αυτό το όριο και να διακινδυνεύσει μια επικίνδυνη κλιμάκωση με την Αμερική και το Ισραήλ.
Θυμήθηκα το προαίσθημα του Σουλεϊμανί κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας που είχα στις αρχές Ιανουαρίου με έναν άλλο ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο. Επεσήμανε ότι τόσο οι Ισραηλινοί όσο και οι Παλαιστίνιοι είχαν τώρα ένα συμφέρον που ήταν σκληρό για να μετατρέψει αυτή τη σύγκρουση σε περιφερειακό πόλεμο: Σε μια γωνιά, ο Benjamin Netanyahu, ο οποίος θέλει να σύρει τις ΗΠΑ σε αυτό το χάος, όχι μόνο πολιτικά και διπλωματικά, αλλά και στρατιωτικά , και αν αυτό κοστίσει στον Πρόεδρο Μπάιντεν την επανεκλογή του αυτόν τον Νοέμβριο, τόσο το καλύτερο. Και στην άλλη γωνία, ο Yahya Sinwar, ο οποίος προσεύχεται για έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, όχι μόνο για να εξαντλήσει τους πόρους του Ισραήλ με ένα βόρειο μέτωπο, αλλά και για να μετατρέψει το Ιράν από σε ενεργό συμμετέχοντα, με στρατεύματα και όπλα.
Αυτός ο αξιωματούχος μου είπε ότι ήταν μάρτυρας μιας πραγματικής αλλαγής στην Τεχεράνη. Παρά τις σκληρές καταδίκες του Ισραήλ και τις αρνήσεις του δικαιώματός του να υπάρχει, ορισμένα μυαλά με επιρροή στο IRGC εκφράζουν τώρα επιφυλάξεις για την κλιμάκωση της ισραηλινο-παλαιστινιακής σύγκρουσης – συναισθήματα που θα ήταν ταμπού, ακόμη και προδοτικά, μέχρι τώρα. Υπάρχει η αίσθηση ότι η ιρανική επιρροή στην περιοχή μπορεί να έχει φτάσει στα ύψη και ότι είχε έρθει η ώρα να ξανασκεφτούμε τη στρατηγική του Σουλεϊμανί. Τους πληρεξούσιους, ειδικά στο Ιράκ και την Υεμένη, ήταν δύσκολο να τους διαχειριστούν, αψηφούν συχνά τις οδηγίες της Τεχεράνης και το κόστος της υποστήριξης του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία ήταν μη βιώσιμο. Η Χαμάς ήταν εκτός ελέγχου και οι Παλαιστίνιοι απολάμβαναν λιγότερη υποστήριξη στους δρόμους της Τεχεράνης από ό,τι στους δρόμους του Λονδίνου και του Ντιτρόιτ.
Όλες οι πλευρές έπρεπε να κατέβουν από τα δέντρα τους, είπε. Η Ουάσιγκτον και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της θα πρέπει να αναγκάσουν το Ισραήλ να αποδεχτεί την πραγματικότητα ενός παλαιστινιακού κράτους, ενώ θα εξακολουθούν να υπόσχονται την υποστήριξή τους για την ασφάλεια του Ισραήλ. Τα αραβικά έθνη, ειδικά οι Σαουδάραβες και το Κατάρ, θα πρέπει να προσφέρουν στους Παλαιστίνιους υποστήριξη για να οικοδομήσουν ένα βιώσιμο κράτος με μια ακμάζουσα οικονομία, αλλά μόνο εάν τελειώσουν οι σκοτωμοί – όχι άλλες δωρεάν συμφωνίες του Αβραάμ για τους Ισραηλινούς και όχι άλλα δωρεάν μετρητά για τη Χαμάς.
Τι γίνεται με το Ιράν, ρώτησα. Δεν ήταν αυτή η καταστροφή που ήθελε η Τεχεράνη από τότε;
Η απάντησή του ήταν συναρπαστική. Για δεκαετίες, το Ιράν είχε ακρωτηριάσει τους εχθρούς του, από τους Ισραηλινούς έως τους Αμερικανούς και τους Σαουδάραβες, προμηθεύοντας τους πιο ριζοσπαστικούς παράγοντες στη Μέση Ανατολή με όπλα, εκπαίδευση, χρήματα και μίσος. Αυτό ήταν το δέντρο που είχε φυτέψει η Τεχεράνη, με καταστροφικό αποτέλεσμα. Τόσο καταστροφικό, μάλιστα, που ο καρπός του είχε γίνει δηλητηριώδης για όλους, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν.
Το να κατέβεις από αυτό το δέντρο απαιτούσε έναν υψηλό χορό. Δημόσια, το Ιράν δεν θα μπορούσε να αναγνωρίσει το Ισραήλ, τουλάχιστον όχι προς το παρόν, και σίγουρα όχι χωρίς μια μεγαλύτερη συμφωνία με τη Δύση που θα οδηγούσε στο τέλος των κυρώσεων. Αλλά σιωπηλή υποστήριξη για αποκλιμάκωση, με πλήρη εύλογη άρνηση ότι το κάνει έως ότου η Τεχεράνη λάβει όλες τις παραχωρήσεις που επιδιώκει – αυτό ήταν τώρα στο παιχνίδι. Αυτό θα σήμαινε, για πρώτη φορά μετά την Ιρανική Επανάσταση το 1979, μια διακριτική ένδειξη προς τους Παλαιστίνιους ότι το Ιράν θα μπορούσε να ζήσει με την ύπαρξη του Ισραήλ δίπλα-δίπλα, δίπλα σε ένα παλαιστινιακό κράτος, ακόμη και σε μια συνομοσπονδία των δύο.
Έμεινα έκπληκτος και αν αυτός ο αξιωματούχος ήταν ο μόνος που μου το ανέφερε αυτό, θα είχα απορρίψει τα λόγια του ως απρόσεκτους συλλογισμούς. Αλλά έκτοτε το άκουσα από άλλους αξιωματούχους που κατέχουν βασικές θέσεις στον στρατό, τις υπηρεσίες πληροφοριών και την οικονομία του Ιράν. Ένας στρατηγός του IRGC έδωσε την εξής εξήγηση: «Εμείς οι Ιρανοί πιστεύουμε πολύ στο δόγμα MAD», αναφερόμενος στο ακρωνύμιο για την «αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή» που διατήρησε την πυρηνική ειρήνη κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης. «Αλλά η αποτροπή του MAD δεν λειτουργεί εάν όλοι έχουν τρελαθεί. Μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου από τη Χαμάς και την ισραηλινή σφαγή στη Γάζα, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι αγωνίζονται για τον δικό τους αφανισμό και ότι όλοι στην περιοχή θα εκμηδενιστούν μαζί τους».
Πληθαίνουν οι φήμες σχετικά με τις προθέσεις της Τεχεράνης ή τα σχέδια της Χεζμπολάχ για ολοκληρωτικό πόλεμο με το Ισραήλ. Αλλά υπάρχει λόγος που το Ιράν αποφεύγει μια άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ακόμη και μετά τη δολοφονία αρκετών ανώτερων αξιωματικών του IRGC στη Συρία, όπως ακριβώς υπάρχει λόγος που τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου διέπραξε, μάλλον, η Χαμάς στο νότιο Ισραήλ, παρά η ελίτ Δύναμη Radwan της Χεζμπολάχ στο βορρά.
Οι ηγέτες τους δεν ανησυχούν για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο επειδή έχουν ξαφνικά μετατραπεί σε λάτρεις του Ισραήλ, αλλά επειδή έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το απρόβλεπτο μιας τέτοιας κλιμάκωσης μπορεί να απειλήσει τη δική τους εξουσία.
Ο Sinwar και οι αδερφοί του στη Χαμάς έχουν καταλήξει στο αντίθετο συμπέρασμα, όπως, τραγικά, ο Νετανιάχου και η ακροδεξιά συμμαχία του.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Daniel Levin είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύματος του Λιχτενστάιν για την Κρατική Διακυβέρνηση, το οποίο συμμετέχει σε πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης «Track 3» και διαπραγματεύσεις ομήρων στη Μέση Ανατολή. Το πρόσφατο βιβλίο του είναι «Proof of Life: Twenty Days on the Hunt for a Missing Person in the Middle East».
Να είναι η κοινότητα των Άνδεων «Τιμώμενη Περιοχή» σε μία από τις επόμενες διοργανώσεις της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, πρότεινε ο πρόεδρος της ΔΕΘ–Helexpo, Αναστάσιος Τζήκας στη διάρκεια της επίσκεψής του στο Περού την περασμένη εβδομάδα, όπως γνωστοποιείται με σημερινή ανακοίνωση του φορέα.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, η οποία υποστηρίχθηκε από την ελληνική Πρεσβεία στο Περού και την Ελληνίδα πρέσβη, Ελένη Λιανίδου, ο πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo πραγματοποίησε σειρά συναντήσεων με Περουβιανούς φορείς, αλλά και με τον Οργανισμό των Χωρών της Κοινότητας των ‘Ανδεων (Περού, Κολομβία, Ισημερινός, Βολιβία) με σκοπό την προώθηση της εμπορικής και οικονομικής συνεργασίας.
Ειδικότερα, ο πρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo συναντήθηκε με τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού των Χωρών της Κοινότητας των Άνδεων, πρέσβη, Gonzalo Gutierrez, στην έδρα του Οργανισμού στη Λίμα, όπου συζητήθηκαν θέματα δυνητικών συνεργασιών σε εκθεσιακό, οικονομικό και εμπορικό επίπεδο.
Μάλιστα, υπεγράφη Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) μεταξύ της ΔΕΘ- HELEXPO και του Συνδέσμου Εξαγωγέων του Περού (Adex) από τους επικεφαλής των φορέων, Αναστάσιο Τζήκα και Julio Pérez Alván αντίστοιχα, παρουσία του διοικητικού συμβουλίου του συνδέσμου.
To MoU προβλέπει, μεταξύ άλλων, την τακτική επαφή των δύο φορέων για την ανταλλαγή οικονομικών και επιχειρηματικών πληροφοριών για το Περού και την Ελλάδα, την προώθηση συμμετοχών σε τοπικές ή διεθνείς εκθέσεις που διοργανώνουν οι δύο πλευρές και τη συζήτηση επί νέων δράσεων και ευκαιριών για τη σύσφιξη των οικονομικών, εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Περού.
Όπως επισημαίνεται στη σημερινή σχετική ανακοίνωση της ΔΕΘ-Helexpo< το 2023 οι εμπορικές συναλλαγές Ελλάδας-Περού ανήλθαν σε 41,3 εκατ. δολ., ενώ η Ελλάδα βρέθηκε στην 68η θέση στην κατάταξη των προορισμών των περουβιανών προϊόντων, αριθμοί που δείχνουν το μεγάλο περιθώριο περαιτέρω ενίσχυσης των εμπορικών σχέσεων.
«Το Μνημόνιο αυτό είναι η αρχή μιας αποδοτικής συνεργασίας που θα μας επιτρέψει να προβάλλουμε τα αγαθά και τις υπηρεσίες του Περού και της Ελλάδας» τόνισε κατά την υπογραφή του MoU ο πρόεδρος του Adex, Julio Pérez Alván, ενώ από την πλευρά τους ο πρόεδρος της ΔΕΘ-HELEXPO, Τάσος Τζήκας και η Ελληνίδα πρέσβης στο Περού, κα Ελένη Λιανίδου, υπογράμμισαν τις δυναμικές προοπτικές των δύο χωρών και συμφώνησαν πως το Μνημόνιο θα ανοίξει τον δρόμο για την αξιοποίηση των υπαρχουσών ευκαιριών.
«Θέλουμε η ΔΕΘ-HELEXPO τόσο με το Μνημόνιο όσο και με την πρόταση που καταθέσαμε για την Τιμώμενη Περιοχή, αλλά και με τις γενικότερες επαφές που πραγματοποιήσαμε, να αποτελέσει ‘’γέφυρα” για την αξιοποίηση των μεγάλων δυνατοτήτων μιας παρθένας αγοράς για την Ελλάδα, στην οποία είναι ενεργές επιχειρηματικά πολλές ελληνικές κοινότητες», τόνισε ο κ. Τζήκας.
Κατά την επίσκεψή του στο Περού ο πρόεδρος της ΔΕΘ-HELEXPO συναντήθηκε επίσης με τον διπλωματικό σύμβουλο της προέδρου της χώρας και μελλοντικό πρέσβη του Περού στην Ελλάδα, Arturo Arciniega Calderón, με τις υφυπουργούς Τουρισμού και Εξωτερικού Εμπορίου, Madeleine Rosa Maria Burns Vidaurrazaga και Terésa Mera Gomez, με το δ.σ. του Ελληνικού Επιμελητηρίου των ‘Ανδεων, όπου η ΔΕΘ-HELEXPO έγινε επίτιμο μέλος και με την πρόεδρο του Οργανισμού Προώθησης του Περού (Prom Perú), Angélica Graciela Matsuda Matayoshi. Ο πρόεδρος της ΔΕΘ-HELEXPO συμμετείχε επίσης και στον εορτασμό της εθνικής εορτής της 25ης Μαρτίου στη λατινοαμερικανική χώρα.
Ο πρώτος είναι η αναγκαιότητα να διευρυνθεί και να επικαιροποιηθεί το αντικείμενο και οι προδιαγραφές του διαγωνισμού, κυρίως λόγω των ολοένα και περισσότερο αυξανόμενων απαιτήσεων της προβολής του ίδιου του έργου και του Μετρό Θεσσαλονίκης από την πολυετή καθυστέρηση στην υλοποίηση και ενόψει της επικείμενης λειτουργίας του.
Δεύτερον, απαιτείται η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος οπτικής ταυτότητας του ΜΘ με συγκεκριμένες προδιαγραφές και όχι η δημιουργία ενός απλού λογοτύπου. Η οπτική ταυτότητα θα καλύπτει το πλήρες εύρος χρήσεων και αναγκών και θα αναδείξει την σπουδαιότητα και τη σημασία του Μετρό για την πόλη της Θεσσαλονίκης, προσθέτοντας περαιτέρω αξία τόσο στο εμβληματικό αυτό έργο όσο και στην ταυτότητα όχι μόνο της Ελληνικό Μετρό αλλά και της ίδιας της πόλης της Θεσσαλονίκης.
Τρίτον, στο αντικείμενο του συγκεκριμένου διαγωνισμού περιλαμβάνεται μόνο το λογότυπο χωρίς τη δημιουργία οπτικής ταυτότητας με αποτέλεσμα να μην συνδέεται αυτό με τις σχεδιαστικές αρχές αναγνώρισης της Ελληνικό Μετρό και άρα να καθίσταται αμφίβολο το επιδιωκώμενο αποτέλεσμα της δημιουργίας ενός ισχυρού συναισθηματικού δεσμού με το κοινό.
Τέταρτον, απαιτείται να επανεξεταστεί το αντικείμενο και οι προδιαγραφές του Διαγωνισμού καθώς και τα ποιοτικά κριτήρια που θα πρέπει να διαθέτουν οι οικονομικοί φορείς δεδομένου ότι απαιτούνται πλεόν εξειδικευμένες γνώσεις και ικανότητα για τη δημιουργία της οπτικής ταυτότητας του Μετρό Θεσσαλονίκης.
Ο διαγωνισμός ιδεών της Ελληνικό Μετρό επρόκειτο να διεξαχθεί στις 22 Απριλίου και θα υπήρχε και μικρό χρηματικό βραβείο για κάθε μια από τις τρεις επικρατέστερες προτάσεις.
Στόχος της Ελληνικό Μετρό είναι να έχει τοποθετηθεί το λογότυπο σε όλες τις επιφάνειες πριν την ολοκλήρωση των έργων, ούτως ώστε να υπάρχει παντού όταν ξεκινήσει η λειτουργία της βασικής γραμμής.
Αυτή όπως έχει ανακοινωθεί από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών θα είναι τον ερχόμενο Νοέμβριο, δηλαδή σε περίπου 8 μήνες από σήμερα. Το λογότυπο θα ακολουθεί και όλες τις επεκτάσεις του Μετρό Θεσσαλονίκης, με πρώτη εκείνη στην Καλαμαριά το 2025.
Για τον συγκεκριμένο διαγωνισμό είχε αντιδράσει με επιστολή της η Ένωση Εταιρειών Διαφήμισης & Επικοινωνίας Ελλάδος (ΕΔΕΕ).
Σε αυτήν αναφέρεται πως η πρόσκληση είναι γενική με αποτέλεσμα να μην βοηθά τον σκοπό για τον οποίο γίνεται και τίθεται στην διάθεση της Ελληνικό Μετρό για όποια βοήθεια χρειαστεί.
Η επιστολή ανέφερε πως μεταξύ άλλων πως “Η γενική πρόσκληση, σε γραφίστες, αρχιτέκτονες, διακοσμητές, εικαστικούς καλλιτέχνες και σε όσους έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν πρόταση σύμφωνα με τους ειδικούς όρους και τις προδιαγραφές του διαγωνισμού, εξισώνει τους επαγγελματίες και τις εταιρείες του χώρου με μη συναφείς ειδικότητες οι οποίες προφανώς και δεν μπορούν να κατανοήσουν τις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις αντίστοιχων εργασιών”.
Dutch F-16 Fighting Falcon fighter takes off.
Thirteen Allies are participating in NATO’s annual nuclear deterrence exercise Steadfast Noon, a long-planned, routine training activity that is hosted by a different NATO Ally each year. This year, training flights are taking place over Italy, Croatia and the Mediterranean Sea. Sixty aircraft are taking part in the manoeuvres that will run from 16 to 26 October 2023.
Professor Steffan Puwal
Against a backdrop of conflict and global security concerns, 2023 may prove to have also been a pivotal year for automated nuclear weapons systems.
A year that began with chatbots and Artificial Intelligence (AI) as the subjects of major news stories – some with particularly concerning headlines – ended with members of the United States Congress introducing legislation to ban AI systems from nuclear weapons and US President Biden signing an Executive Order on the subject. The issue was even raised in discussions between the United States and China at the Asia-Pacific Economic Cooperation forum, which met in San Francisco in November.
We seem to be on a fast track to developing a diplomatic and regulatory framework that restrains AI in nuclear weapons systems. This is concerning for at least two reasons:
There is a utility in AI that will strengthen nuclear deterrence without necessarily expanding the nuclear arsenal.
The rush to ban AI from nuclear defenses seems to be rooted in a misunderstanding of the current state of AI—a misunderstanding that appears to be more informed by popular fiction than by popular science.
The policies of the United States – the NATO Ally with the largest nuclear arsenal – regarding the use of AI in nuclear defence systems will likely set the tone for the other nuclear capable NATO member states, France and the United Kingdom. This is why misunderstandings about AI, particularly in the US but across the entire Alliance more generally, must be addressed, and lawmakers should be urged to proceed more carefully with any proposed legislation. With potential geopolitical benefits to be realised, banning AI from nuclear defences is a bad idea.
Misunderstanding a new science
When people think of AI in the context of nuclear weapons, they may imagine something like the Skynet system from the 1991 film Terminator 2: Judgment Day. In the film, Skynet becomes self-aware and launches a massive global nuclear strike.
Perhaps they think of the 1983 film WarGames and its artificial intelligence system, known as WOPR, or even more niche cinema, like the 1970 film Colossus:The Forbin Project. These films, released in each of the last three decades of the Cold War, depict AI systems capable of independent thought — what is sometimes referred to as Artificial General Intelligence (AGI). The danger they portray is that systems capable of independent thought would be capable of independent objectives and ulterior motives. To be sure, it would be concerning if such systems existed. But they do not; and, while a skeptical consensus is not universal, there is serious doubt among at least some researchers as to whether such systems will ever exist.
Works of popular fiction are not always accurate representations of a new science. At its best, fiction can provide a starting point for debate and strategic thought. H.G. Wells’ The Last War, for example, was one of the first works of fiction about nuclear war; written while nuclear science was in its infancy, it is replete with misunderstandings about concepts like explosive yield and half-life. Nevertheless, Herman Kahn’s later work of non-fiction, On Thermonuclear War, takes as its starting point scenarios that one immediately recognises from the plot of The Last War. Kahn demonstrated through his writing that serious academic thought could begin with a consideration of fictional scenarios, even those with scientific inaccuracies; but arguably his more important work, developed later, was based on empirical evidence—the now ubiquitously cited On Escalation. Scientific accuracy and empirical evidence must similarly be central to our discussions of AI.
The kind of artificial intelligence that is available today is not AGI. It may pass the Turing test — that is, it may be indistinguishable from a human as it answers questions posed by a user — but it is not capable of independent thought, and is certainly not self-aware.
History as precedent – the utility of improved targeting systems
There are myriad roles for AI in our nuclear defences, including AI-based targeting systems. If we assume that AI-based targeting will make nuclear weapons more accurate — that is, more likely to hit what they should hit and not hit what they should not — then what are the geopolitical benefits of its development and deployment? It is useful to revisit historical examples to illustrate how increasing the accuracy of nuclear weapons strengthened US and NATO defences during the Cold War.
In his March 1983 Oval Office address, President Ronald Reagan presented his case for the development of a ballistic missile defence system. One of his key points was that the Soviet Union possessed more nuclear weapons than did the US. In the late 1970s, the Soviet Union did indeed overtake the US in the number of nuclear weapons it possessed, but this was largely a result of the deployment of more accurate missile systems like Polaris, Titan II, and Pershing. It was no longer necessary to target a city or military installation with many missiles, and so the US could still effectively deter the Soviet Union and meet its strategic objectives with fewer warheads. The cost savings achieved by having a smaller number of more accurate nuclear weapons allowed the US to free up valuable defense dollars to develop new systems like the stealth bomber and the cruise missile.
The reduction in the overall number of US nuclear weapons in the concluding decades of the Cold War, at a time when defence spending was a substantially greater share of gross domestic product than it is today, is suggestive of the idea that more accurate weapons can mean fewer weapons.
One piece of evidence that suggests how the development of more accurate nuclear weapons potentially influenced US nuclear policy comes from the recently declassified Presidential Directive 59, signed by President Jimmy Carter in 1980. Two salient points in this directive are a request for increased intelligence on targets and a push for what is referred to as a “look-shoot-look” capability — the ability to find a target, hit it, and then assess the strike. Implicit in this approach are the ideas that a nuclear strike should hit its intended target, the target should have strategic value, and that a form of nuclear carpet bombing that fails to hit an intended target is strategically pointless.
In parallel to these developments in nuclear weapons, conventional weapons also became increasingly more accurate. The Gulf War (1990-1991) was an important turning point for conventional weapons systems — accurate munitions that hit military targets and comparatively minimised civilian casualties were front and centre in the press briefings provided by US General Norman Schwarzkopf. The benefit of minimising civilian casualties has since led many NATO Allies to ban older and relatively indiscriminate weapons like cluster munitions.
Future potential – a role for AI-based targeting systems
What form a more accurate, AI-based targeting system for nuclear weapons may take is difficult to estimate at this point, with much of the technology still in the development stage. One can imagine a hypothetical scenario in which a nuclear weapon targets a naval base, but an approach pattern recognition determines that the target submarines have already put to sea, and so the missile opts for a redirected underwater strike instead of an atmospheric detonation. This is but one of many possible scenarios to consider involving AI.
If past is prologue, and the use of more accurate AI-based targeting systems leads to a reduction in the overall number of nuclear weapons, where might such reductions be made? A strategic review will, of course, answer this question. One possibility may be land-based Intercontinental Ballistic Missiles (ICBMs). While it is not currently US policy, former officials, including US Secretary of Defense William Perry, have argued for precisely that.
Potential benefits can extend beyond nation state threats. A reduction in the number of nuclear weapons will make it easier to secure the remaining stockpile and prevent the nightmare scenarios of nuclear terrorism, where poorly secured weapons fall into the wrong hands.
There is, of course, the potential for an arms race in AI-based targeting systems for nuclear weapons. But it is also important to note the role that continued research and development can play in nuclear diplomacy and a reduction of arms. Returning to the historical precedent, by the time the US deployed intermediate range Pershing missiles to Europe, they were seen as a bargaining chip in the strategic arms reduction talks that would follow. President Reagan’s ballistic missile shield was similarly viewed by the Soviets as something that could be bargained over. At the 1986 Reykjavik Summit, President Reagan found Soviet leader Mikhail Gorbachev willing to negotiate away large numbers of nuclear weapons in exchange for an agreement by the US not to deploy a ballistic missile defence system. Instead, the summit was followed by negotiations for the Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty, which led to the removal of the Pershing missiles.
There are currently serious issues related to nuclear diplomacy that must be addressed. Russia rejects nuclear inspections and continues to develop next generation hypersonic ballistic missiles. Meanwhile, China has historically preferred to self-limit its nuclear arsenal, rarely opting for formal agreements with the US. The hope of nuclear diplomats today is for a multilateral arms reduction treaty between the US, Russia, and China. With Russia’s brutal war in Ukraine and simmering tensions in the Indo-Pacific region, the challenges of developing such a treaty are immense. Should all parties eventually agree to talks, nuclear weapons systems with AI-based targeting can, if nothing else, provide the US and its NATO Allies with a bargaining chip in those negotiations. This function in future arms control negotiations is, in effect, “building up to build down” (a strategy well established in nuclear arms negotiations); but it creates an imperative to be the first to invest in the development of the most effective systems, not to restrain their development.
And if, ultimately, it is decided that AI systems should be withheld from nuclear defenses, any proposed legislative language must carefully define artificial intelligence — a difficult task for a rapidly developing science. A proposed bill in the US Congress, for example, suggested that systems that “select or engage targets for the purposes of launching a nuclear weapon” should be banned, and defined “‘autonomous weapons system’ as a weapons system that, once activated, can select and engage targets without further intervention by an operator.” In this case, it should be pointed out that since the early 1970s, the US nuclear arsenal has used multiple independent targetable reentry vehicles (MIRVs); a system that launches and then redirects to a new trajectory for each of the multiple warheads it carries without the further intervention of a human operator. Expert legal testimony should consider whether such legislative language is so broad that it could unintentionally ban MIRVs, a proven technology that has been at the core of US nuclear defence for decades.
Conclusion
With each new decade, fear of the bomb has been entwined with fear of the transistor, the microprocessor, and the silicon wafer, and this has been reflected in our popular culture. Those who developed the nuclear arsenal, its control systems, and deterrence theory were well aware of this and studiously considered the proper role automated systems should play. While it may seem like a more sophisticated problem today, any potential risk of combining automated systems with nuclear weapons is certainly not a new problem. Legitimate concerns over a rapidly developing technology are valid; but concerns over the capabilities of AI systems must be based on the actual science of these systems, not merely their depiction in popular fiction.
AI systems offer an opportunity to strengthen nuclear deterrence by providing a more accurate and capable defensive nuclear response. The purpose of making nuclear weapons more accurate and capable is not to promote their usage. Such capabilities, instead, provide a more credible deterrence to nuclear war and are consistent with classic nuclear doctrine. AI is simply a strategic tool, like nuclear weapons themselves.
Concern over AI should not preclude the use of AI in strengthening nuclear deterrence. Nor should AI be deployed in those systems simply for the sake of deployment. Employing AI should serve a strategic objective. Where to find the right balance will be difficult because the science is still in its infancy. Expert testimony from the defence and AI communities should be heard — not just the management of AI companies, but engineers, academics, military officers, and legal counsel. In a time of major global security concerns and rapidly developing nuclear and AI technologies, legislators and political leaders should proceed carefully with any proposed legislation.
Οι αθηναϊκές ψευδαισθήσεις πρέπει να υποχωρήσουν και αντί στην ελληνική πρωτεύουσα να βαυκαλίζονται με όνειρα ήρεμων νερών να προετοιμάσουν την χώρα για σκληρές αντιπαραθέσεις.
Αν δεν συμβούν αυτές οι αντιπαραθέσεις τόσο το καλύτερο. Αν συμβούν, όμως, θα μπορούν να αντιμετωπισθούν.
Η Τουρκία θα αναθεωρήσει την πολιτική της. Φαίνεται αυτό και απο την επιλογή του Φιντάν στο ΥΠΕΞ, ενός σκληρού, σκοτεινού, ανθρώπου, βγαλμένου απο το τουρκικό βαθύ κράτος. Στυγνός υπολογιστής, χωρίς συναισθήματα θα μας κάνει να ονειρευόμαστε την εποχή Ερντογάν. Δεν αξιολογήθηκε με την σημασία που έχει η επιλογή Φιντάν.
[Λεπτομέρεια: ο ομόλογος του Φιντάν στην Αθήνα είναι ο Γεραπετρίτης].
Ήδη, ο Φιντάν αναδιοργανώνει το τουρκικό υπουργείο εξωτερικών και σε λίγο θα μάθουμε τις νέες προτεραιότητές του και τον τρόπο που θα τις πετύχει.
Μπορεί στην Αθήνα να έβγαλαν στεναγμό ανακούφισης απο την τελευταία παράγραφο της ανακοίνωσης του τουρκικού ΥΠΕΞ για τα θαλάσσια πάρκα [η Τουρκία δεν θα αναγνωρίσει νομικές συνέπειες απο την διαδικασία] αλλά η Άγκυρα, φαίνεται, ακόμη να χρειάζεται την Διακήρυξη Φιλίας και δεν θέλει να την πετάξει, απο τώρα, στον κάλαθο των αχρήστων. Έθεσε, όμως, για άλλη μια φορά θέμα αμφισβήτησης νησιών, άρα ελληνικής κυριαρχίας. [Αν δεν θυμάται την ιστορία, ας υπενθυμίσουμε στον Έλληνα πρωθυπουργό πως ο μιθριδατισμός σκότωσε στο τέλος τον Μιθριδάτη].
Καθοριστικές για την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας θα είναι οι συναντήσεις του Ερντογάν με τον Μπαϊντεν. Εκεί θα θέσει τις επιδιώξεις του, θα δει αν και ποιές εγκρίνουν οι ΗΠΑ και αναλόγως θα πράξει. Δεν θα πολυλάβει υπόψη του τα όχι των αμερικανών. Η Τουρκία απέκτησε υψηλό βαθμό αυτονομίας στην χάραξη της εξωτερικής της πολιτικής.
Μετά την συνάντηση με τον Μπάϊντεν ο Ερντογάν θα συναντηθεί με τον Μητσοτάκη. Και στον Έλληνα πρωθυπουργό θα θέσει τα τελεσίγραφά του.
Αυτές οι δύο συναντήσεις θα καθορίσουν τις κινήσεις της Άγκυρας.
Δεν θα είναι θετικές. Γι αυτό δεν πρέπει να βρούν γυμνή την Αθήνα.
Το άλλο μέτωπο που έχει ενδιαφέρον και θα μας απασχολήσει [και πρέπει να βρει έτοιμη και την ελληνική διπλωματία] είναι το Ισραηλοπαλαιστινιακό. Στο μέτωπο αυτό, μάλλον, διακρίνεται ένας ιρανικός πραγματισμός που βλέπει την σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων να εξελίσσεται σε μηδενικού αθροίσματος και αυτό ανησυχεί την Τεχεράνη.
Παρόλο που πολλοί ανησυχούν για την περιφερειακή επέκταση του πολέμου το Ιράν στέλνει μηνύματα συνδιαλλαγής. Η ευθύνη για την αποδοχή τους και για μια συντεταγμένη ειρήνευση ανήκει στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Υπάρχει πεδίο ειρήνευσης. Να δούμε αν αξιοποιηθεί.
Τεχεράνη: «Τα αντίποινα θα είναι στοχευμένα και περιορισμένα»
Το Ιράν θα επιτεθεί στο Ισραήλ μέσα στις επόμενες 48 ώρες, όπως επικαλείται η αμερικανική WSJ, ως αντίποινα για την ισραηλινή πυραυλική επίθεση στην ιρανική πρεσβεία στη Δαμασκό της Συρίας που είχε ως συνέπεια να σκοτωθούν 16 άνθρωποι, εκ των οποίων 7 ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι των Φρουρών της Επανάστασης.
Το Ισραήλ υποστηρίζει πως είναι έτοιμο για όλα, διαμηνύοντας πως οποιαδήποτε απευθείας επίθεση των Ιρανών, θα λάβει ως απάντηση αντίστοιχη ισραηλινή ενέργεια αντιποίνων.
Πληροφορίες αναφέρουν πως το Ιράν δεν έχει λάβει ακόμα τις τελικές του αποφάσεις όχι τόσο γιατί φοβάται τις αντιδράσεις του Ισραήλ αλλά κυρίως γιατί μία επίθεση στο εβραϊκό κράτος θα εμπλέξει άμεσα και τις ΗΠΑ οι οποίες πάντοτε θα βρίσκονται στο πλευρό του.
Για το λόγο αυτό υπάρχουν διεθνείς πιέσεις όχι μόνο από τις ΗΠΑ αλλά και την Κίνα και την Ρωσία, με απώτερο στόχο να αποκλιμακωθεί η ένταση, καθώς εάν υπάρξει εμπλοκή των Αμερικανών κατά του Ιράν θα υπάρξει αυτομάτως εμπλοκή και του ρωσοκινεζικού άξονα με κάθε τρόπο και μέσο.
Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι η επίθεση του Ιράν κατά του Ισραήλ θα πρέπει να αναμένεται εντός των επόμενων 24 με 48 ωρών και το Ισραήλ προετοιμάζεται για μια απευθείας ιρανική επίθεση από τα βόρεια ή τα νότια εδάφη του Ιράν, αν και σημειώνεται πως η Τεχεράνη δεν έχει λάβει ακόμα τις τελικές της αποφάσεις.
Το Axios, υποστηρίζει πως ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Χοσεϊν Αμίρ Αμπντολάχιαν είπε στη Γερμανίδα ομόλογό του, Αναλέν Μπέρμποκ ότι το Ιράν θα ανταποδώσει το χτύπημα που δέχθηκε στην πρεσβεία του στη Συρία, αλλά τα αντίποινα θα είναι περιορισμένα, έτσι ώστε να μην προκαλέσει μια κλιμάκωση της έντασης.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πως έχουν ήδη προειδοποιήσει το Ιράν να μην προχωρήσει σε ενέργεια που θα πυροδοτήσει έναν μεγάλο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Από την πλευρά του το Ισραήλ υποστηρίζει πως είναι προετοιμασμένο για όλα τα πιθανά σενάρια και προειδοποιεί το Ιράν είναι έτοιμο για τα πάντα.
Σε δηλώσεις του ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Γιοάβ Γκαλάντ υπογράμμισε πως το Ισραήλ θα ανταποδώσει άμεσα και με την κατάλληλη απάντηση σε περίπτωση που δεχθεί απευθείας επίθεση από το Ιράν.
«Απευθείας ιρανική επίθεση θα απαιτήσει προσήκουσα ισραηλινή ανταπόδοση εναντίον του Ιράν», είπε κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής του συνομιλίας με τον Αμερικάνο ομόλογό του, Λόιντ Όστιν.
Μάλιστα, από τη στιγμή που οι Ιρανοί έχουν προειδοποιήσει τα γειτονικά κράτη που φιλοξενούν αμερικανικές αεροπορικές βάσεις ότι μια επίθεση των ΗΠΑ από το έδαφός τους, θα μπορούσε να σημαίνει την έναρξη ενός μεγάλου περιφερειακού πολέμου, σημαίνει ότι αυτές αποτελούν άμεσο στόχο και μαζί τους και η ελληνική συστοιχία Patriot.
Μία σύγκρουση γύρω από το Ιράν μπορεί να επιφέρει συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία ακόμα χειρότερες από αυτές του πολέμου της Ουκρανίας.
Ακόμα και ένα απλό ιρανικό πυραυλικό χτύπημα μπορεί να ανεβάσει την τιμή του πετρελαίου σε δυσθεώρητα ύψη που θα έχει άμεσες συνέπειες σε εκατομμύρια ανθρώπους.