Στη Γερμανία ένας από τους τελευταίους καταζητούμενους της ρωσόφωνης μαφίας που δρούσε στη χώρα μας.
Στη Γερμανία συνελήφθη 31χρονο μέλος της ρωσόφωνης μαφίας που δρούσε στην Ελλάδα, σε βάρος του οποίου εκκρεμούσε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης για τρεις δολοφονίες και μία απόπειρα που έλαβαν χώρα στην Ελλάδα.
Ο 31χρονος με καταγωγή από τη Γεωργία κατηγορείται για συμμετοχή στην οργάνωση που – κατά την αστυνομία – εμπλέκεται στις ανθρωποκτονίες του Γιάννη Σκαφτούρου, του Βασίλη Ρουμπέτη, του Διονύση Μουζακίτη, όπως και στην απόπειρα άντρα από τη Βόρεια Ελλάδα.
Το ελληνικό FBI συνεργάστηκε με τις γερμανικές Αρχές και μετά από ανταλλαγή πληροφοριών η γερμανική αστυνομία εντόπισε τον 31χρονο, του πέρασε χειροπέδες και πλέον εκκρεμεί η έκδοσή του στη χώρα μας.
Η ίδια οργάνωση στην οποία φέρεται να συμμετείχε δραστηριοποιούνταν στην εμπορία μεγάλων ποσοτήτων λαθραίων τσιγάρων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Η οργάνωση είχε εξαρθρωθεί τον Μάρτιο του 2025, όταν είχε γίνει μεγάλη αστυνομική επιχείρηση και συλλήψεις ατόμων που δραστηριοποιούνταν στο εγχώριο οργανωμένο έγκλημα.
Πλέον από τη συγκεκριμένη ομάδα των ρωσόφωνων η αστυνομία αναζητά μόνο ένα άτομο. Επίσης εκτιμάται ότι διαφεύγει στο εξωτερικό.
Έμεινα άφωνος όταν συγκεντρώνοντας στοιχεία για τον εφιάλτη που περιγράφω διαπίστωσα ότι υπάρχουν 717 μέρη στην Ελλάδα όπου, μέσα σε έξι μήνες, δεν γεννήθηκε κανένα παιδί. Όχι ένα λιγότερο…. Κανένα!!!
Από τις 882 ληξιαρχικές ενότητες της χώρας, μόνο σε 165 δηλώθηκε έστω μία γέννηση το πρώτο εξάμηνο του 2026!
Οι υπόλοιπες, δηλαδή χωριά, κωμοπόλεις, νησιά και ολόκληρες περιφέρειες πέρασαν έξι μήνες σε απόλυτη σιωπή…Δεν το άκουσα ή δεν το διάβασα να μεταδιδεται απο κάποιο ΜΜΕ. Συνηθισαμε το τέρας που μας καταπίνει!
Δεν το γράφω αυτό για να σοκάρω. Το γράφω γιατί νομίζω πως έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ το «δημογραφικό πρόβλημα» ως έκφραση, που έχουμε πάψει να βλέπουμε τι σημαίνει στην πράξη.
Στην πράξη λοιπόν σημαίνει ένα σχολείο που κλείνει, έναν παιδίατρο που μαζεύει τα πράγματά του, μια γειτονιά που γερνάει χωρίς να ανανεώνεται ποτέ.
Τους πρώτους μήνες του 2026 οι θάνατοι στη χώρα είναι σχεδόν διπλάσιοι από τις γεννήσεις.
Μόνο στο πρώτο τετράμηνο καταγράφηκαν 35.604 θάνατοι, δηλαδή, περίπου δύο για κάθε γέννηση. Αν συγκρίνουμε με το 2021, η πτώση είναι κάθετη. Οι γεννήσεις του Ιανουαρίου έπεσαν από 7.057 σε 5.794, του Φεβρουαρίου από 6.601 σε 4.989, του Μαρτίου από 7.039 σε 5.163. Μιλάμε για απώλεια πάνω από 20% μέσα σε πέντε χρόνια.
Οι εκτιμήσεις για φέτος κάνουν λόγο για γεννήσεις κάτω από 60.000 σε εθνικό επίπεδο δηλαδή σε μέγεθος που παραπέμπει σε δεκαετίες πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Δυστυχώς οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις δεν αφήνουν περιθώριο αυτοπαρηγοριάς.
Η Eurostat βλέπει τον πληθυσμό να συρρικνώνεται κατά 30% έως το 2100 — από 10,37 σε 7,24 εκατομμύρια. Το ΙΟΒΕ, με πιο πρόσφατα δεδομένα, δίνει 9,5 εκατομμύρια το 2050 και 8,1 εκατομμύρια το 2100 στο βασικό σενάριο. Χωρίς καθόλου μετανάστευση, ο αριθμός πέφτει στα 5,7 εκατομμύρια. Ό,τι σενάριο κι αν διαλέξεις, ο δρόμος είναι ο ίδιος.
Η Ευρώπη γερνάει κι αυτή, δεν είμαστε μόνοι. Αλλά η σύγκριση δεν μας παρηγορεί!
Η ΕΕ σαν σύνολο εκτιμάται οτι θα χάσει περίπου 12% του πληθυσμού της έως το 2100. Εμείς χάνουμε 30%. Διπλάσιο έως τριπλάσιο ρυθμό.
Επιπλέον πρέπει να αναλογιστούμε ότι η χώρα μας χάνει ανθρώπους προς τα έξω, τη γενιά που θα έπρεπε τώρα να κάνει παιδιά…Αυτή την γενιά την έχουμε στείλει στο Λονδίνο, στο Βερολίνο, στην Ολλανδία….
Μέσα σε όλα αυτά το στεγαστικό λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής του εφιάλτη. Ένας νέος άνθρωπος που δεν μπορεί να φύγει από το πατρικό, ή που πληρώνει το μισό μισθό του σε ενοίκιο, δεν αναβάλλει απλώς την απόφαση να κάνει παιδί. Συχνά την εγκαταλείπει εντελώς.
Η ανάπτυξη δεν φτάνει ποτέ σπίτι….
Κάθε χρόνο ακούμε το ίδιο, ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το 2025 μεγάλωσε 2,1%, φέτος αναμένεται 1,9% ενώ και τα δύο βρίσκονται πάνω από την ευρωζώνη, που ίσα που ξεπερνά το μηδέν.
Στα χαρτιά, δείχνει επιτυχία…..
Μόνο που αυτή η ανάπτυξη δεν μπήκε ποτέ στη ζωή κανενός νέου ανθρώπου.
Οι πραγματικοί μισθοί έμειναν παγωμένοι δύο συνεχόμενα χρόνια με αύξηση 0,1% το 2025, ίδια πρόβλεψη και για το 2026 και αυτό γιατί ό,τι κερδίζεται ονομαστικά το τρώει ο πληθωρισμός. Την ίδια στιγμή το κόστος στέγασης ανεβαίνει με ρυθμό 5,5% τον χρόνο.
Η εξήγηση πιστεύω ότι δεν αποτελεί και μεγάλο μυστήριο. Το ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα είναι περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου και το κατά κεφαλήν εισόδημα στο 70%. Η ανάπτυξη είναι πραγματική σαν αριθμός δημοσιονομικού δελτίου. Δεν είναι πραγματική σαν εμπειρία ζωής.
Κι εδώ κλείνει ο κύκλος με το δημογραφικό. Ένας νέος άνθρωπος δεν αποφασίζει να κάνει βέβαια οικογένεια βλέποντας στατιστικά ΑΕΠ. Αποφασίζει βλέποντας αν ο μισθός του φτάνει το ενοίκιο, αν έχει προοπτική σταθερότητας, αν η ζωή του βελτιώνεται πραγματικά ή απλώς του λένε ότι βελτιώνεται. Όσο η επίσημη αφήγηση περί ανάπτυξης αποσυνδέεται από αυτό που ζει ο κόσμος, κάθε εξαγγελία γίνεται ένας ακόμα λόγος δυσπιστίας και η δυσπιστία δυστυχώς δεν κάνει παιδιά…
Τελευταία έχω γράψει για το ίδιο κενό σε άλλο πεδίο, αυτό της εθνικής ασφαλειας, που και εδώ ακολουθεί το ίδιο μοτιβο.
Στην εθνική ασφάλεια το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπουν αποφάσεις, αλλα ότι λείπει το θεσμικό όργανο που θα τις συνδέει σε στρατηγική.
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει εδώ.
Έχουμε Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, έχουμε αφορολόγητο για οικογένειες με παιδιά, επέκταση επιδόματος μητρότητας, κατά καιρούς επιστροφή ενοικίου και ημίμετρα που αποτελούν ασπιρίνες για την ίαση ασθενούς σε τελευταίο στάδιο καταστροφικής ασθένειας…
Αυτό όμως που δεν έχουμε, είναι ένα ενιαίο σχέδιο που να αντιμετωπίζει το δημογραφικό, όχι ως οικογενειακή πολιτική, αλλά ως το κρισιμότερο ζήτημα επιβίωσης του κράτους.
Η άμεση απαίτηση είναι η στέγαση, η εργασία, η φορολογία, η δημόσια υγεία, η περιφερειακή ανάπτυξη, όλα μαζί με την μέτρηση των αποτελεσμάτων στην πορεία να αποτελέσουν ένα ενιαίο σχέδιο.
Χωρίς αυτό το ενιαίο σχέδιο, κάθε κυβέρνηση θα συνεχίσει να απαντά με το ίδιο αντανακλαστικό, όπως ένα ακόμα επίδομα εδώ, μια επικοινωνιακή καμπάνια εκεί. Καθρεπτακια και χανδρακια στους ιθαγενείς….
Μέτρα που ίσως ανακουφίζουν στιγμιαία, (που δεν είμαι σίγουρος ότι ούτε αυτό καταφέρνουν), αλλά δεν αγγίζουν τη ρίζα του εφιαλτικού και τόσο υποβαθμισμένου υπαρξιακού πλέον ζητήματος, που δυστυχώς δεν το βλέπω ποτέ ως κεντρικό θέμα προεκλογικού προγράμματος από τα κόμματα.
Η Σουηδία δεν έλυσε το δικό της δημογραφικό με επιδόματα. Έχτισε ένα σύστημα, όπως την γονική άδεια που πραγματικά χρησιμοποιείται, την δημόσια παιδική φροντίδα που είναι προσιτή και διαθέσιμη και την πολιτική ισότητας φύλων, που δεν μένει σε διακηρύξεις. Δεν αποτελει μαγική συνταγή, είναι απλά συνέπεια στον χρόνο, κάτι που εμείς δεν έχουμε δείξει ποτέ σε καμία πολιτική, δημογραφική ή εθνικής ασφάλειας.
Πόσες δεκαετίες αναβολής αντέχει μια χώρα;
Δεν θα κλείσω με μια ακόμα πρόβλεψη. Οι αριθμοί είναι ήδη αρκετοί.
Θα κλείσω με μια ερώτηση που νομίζω αξίζει να παραμείνει στο προσκήνιο. Κάθε χρόνος που περνάει χωρίς ενιαίο σχέδιο είναι ένας χρόνος που η αναστροφή γίνεται πιο δύσκολη, όχι μόνο πολιτικά δύσκολη αλλά και βιολογικά δύσκολη. Οι γυναίκες που θα μπορούσαν να κάνουν παιδιά σήμερα δεν θα είναι στην ίδια ηλικία σε δέκα χρόνια.
Πόσες ακόμα δεκαετίες αναβολής μπορεί να αντέξει μια χώρα, πριν το πρόβλημα πάψει να είναι πολιτικό και γίνει μη αναστρέψιμο;
Αυτό δεν αλλάζει, όσο και πιο βαθειά και αν χώνουμε το κεφάλι μας στην άμμο….χανόμαστε!
Αχιλλεύς Ταουξής
Ο Αχιλλέας Ταουξής είναι Υποστράτηγος ε.α. του Ελληνικού Στρατού, με πολυετή εμπειρία στους τομείς της αμυντικής πολιτικής, της στρατηγικής και των διεθνών σχέσεων. Έχει διατελέσει Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, καθώς και Διευθυντής της ελληνικής Προεδρίας της Συντονιστικής Επιτροπής της Διαβαλκανικής Υπουργικής Άμυνας (SEDM-CC/PMSC). Το 2023, ως στέλεχος του ΓΕΕΘΑ, διηύθυνε τη Γραμματεία Συντονισμού Διασκέψεων Διεθνών Οργανισμών και εκπροσώπησε τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ στην έναρξη του NATO Training Technology Conference στην Αθήνα. Έχει επίσης συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες για τη διεθνή ασφάλεια, το ΝΑΤΟ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Οι Κούρδοι εθνικιστές και οι μη εθνικιστές Κούρδοι: Επανεξετάζοντας τον μειονοτικό εθνικισμό και τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1908–1909
Άιμπραμ Καβενσουγιάν
6 Αυγούστου 2026
Ο Άιμπραμ Καβενσουγιάν είναι γιατρός και ερευνητής στις κοινωνικές επιστήμες. Ζει στην Ελλάδα. Είναι ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Φοιτητών Κουρδιστάν στη Γιουγκοσλαβία, καθώς και ιδρυτικό μέλος του Συνδέσμου Κουρδογιουγκοσλαβικής Φιλίας.
Περίληψη
Το άρθρο συγκρίνει δύο διακριτά πρότυπα πολιτικής και πνευματικής παραγωγής κατά την ύστερη περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Το πρώτο ήταν ένα κουρδικό πρότυπο, το οποίο αντλούσε από πολλές πηγές, αναπτύχθηκε αυθόρμητα και παρέμεινε ανεξάρτητο από οποιοδήποτε κέντρο εξουσίας. Παρήγαγε τρεις αλληλοσυμπληρούμενες σχολές σκέψης —την κοσμική, την ισλαμική μεταρρυθμιστική και την εθνικιστική— παράλληλα με μια συνεχή ένοπλη αντίσταση.
Το δεύτερο ήταν ένα επίσημο τουρκο-οθωμανικό πρότυπο. Αυτό δεν θεμελιώθηκε εξαρχής πάνω σε κάποια φιλοσοφική θέση ή σε ένα κοινωνικό συμβόλαιο πολιτών, αλλά σε μια βαθιά ριζωμένη πολιτική κουλτούρα, η οποία εξύψωνε τη στρατιωτική επικράτηση και αντιμετώπιζε τον έλεγχο μέσω των μηχανισμών ασφαλείας ως αποκλειστικό μέσο άσκησης της κρατικής διοίκησης και διατήρησης της συγκεντρωτικής δομής του κράτους.
Παρά τις διαφορετικές ονομασίες που έλαβε κατά καιρούς —από την περίοδο των μεταρρυθμίσεων του Τανζιμάτ και την ισλαμική αδελφοσύνη έως την κεμαλική δημοκρατία, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα, μολονότι θυμίζει την κατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά την τελευταία της περίοδο— το πρότυπο αυτό παρέμεινε εγκλωβισμένο κάτω από μία σταθερή επιταγή: τη διάσωση της ενότητας του υφιστάμενου κράτους και όχι την επανεξέταση της νομιμοποίησής του.
Η απουσία ενός δημοκρατικού και πλουραλιστή Τούρκου διανοουμένου δεν προέκυψε από κάποια παροδική ιστορική κρίση, όπως οι Βαλκανικοί Πόλεμοι ή οι εξεγέρσεις των Κούρδων, των Αρμενίων και των Αράβων. Αποτελούσε φυσική συνέπεια της απουσίας της έννοιας της «διαπραγμάτευσης και της κοινωνικής συμφωνίας των πολιτών» από ολόκληρη σχεδόν την επίσημη πολιτική ιστορία του κέντρου, το οποίο από την ίδρυσή του αντιμετώπιζε κάθε κρίση με άμεση στρατιωτική καταστολή.
Το άρθρο υποστηρίζει επίσης ότι η αποφασιστική διαφορά μεταξύ των δύο προτύπων δεν βρισκόταν στον όγκο της πνευματικής παραγωγής ούτε στην προέλευσή της, αλλά στην κατάληξη κάθε επιμέρους εγχειρήματος. Αρκετά κουρδικά σχέδια παρέμειναν εκτός εξουσίας ή βρέθηκαν σε σύγκρουση μαζί της. Μόνο ένα επικράτησε: το εθνικιστικό σχέδιο του Ζιγιά Γκιοκάλπ, το οποίο ενώθηκε με το νεοσύστατο κράτος, παρότι αρχικά, όπως και τα υπόλοιπα, είχε αντιταχθεί σε αυτό.
Αυτό το βαθιά ριζωμένο θεσμικό «γονίδιο» —και όχι κάποιος παροδικός ιστορικός κλονισμός— εξηγεί τη συνεχιζόμενη προσφυγή της σύγχρονης Τουρκίας στα σώματα ασφαλείας και στον στρατό απέναντι σε κάθε πρωτοβουλία και θεωρητικό πλαίσιο που προτείνει η κουρδική πλευρά για την επίτευξη πολιτικής λύσης.
Το δομικό αυτό πρότυπο εξακολουθεί να επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα: γίνονται αποδεκτά μόνο τα σχέδια που συναινούν στην αφομοίωσή τους από το κράτος, ενώ όλα τα υπόλοιπα αντιμετωπίζονται με καταστολή ή απαγόρευση.
Μια αποσιωπημένη ιστορική αντίφαση
Κατά την ύστερη περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όταν τα ζητήματα της ταυτότητας, της θρησκείας και του κράτους συγκρούονταν για τον καθορισμό του μέλλοντος της περιοχής, αναδείχθηκε ένα αξιοσημείωτο φαινόμενο, το οποίο σπάνια λαμβάνεται υπόψη: οι Κούρδοι διανοούμενοι ήταν εκείνοι που διατύπωσαν τις μεγάλες ιδεολογικές επιλογές γύρω από τις οποίες κινήθηκε αργότερα η τουρκική σκέψη — και όχι το αντίστροφο.
Ο Αμπντουλάχ Τζεβντέτ (1862–1932) πρότεινε την επιλογή της ριζοσπαστικής εκκοσμίκευσης και της αφομοίωσης από τον δυτικό πολιτισμό. Υπέγραφε τα άρθρα του με το ψευδώνυμο «Ένας Κούρδος» ή Bir Kürt.
Ο Ισχάκ Σουκούτι (1868–1902) εξέφρασε την επιλογή της ισλαμικής μεταρρύθμισης στο πλαίσιο μιας ευρείας οθωμανικής ενότητας.
Ο Ζιγιά Γκιοκάλπ (1876–1924), παρά την κουρδική καταγωγή του, διαμόρφωσε την επιλογή του εθνοτικού τουρκικού εθνικισμού, ο οποίος αρνήθηκε την ύπαρξη οποιασδήποτε διακριτής κουρδικής ταυτότητας.
Ο μουλάς Σαΐντ Νουρσί παρουσίασε ένα εξαιρετικό σύστημα σκέψης, το οποίο συνέδεε τον ισλαμικό πολιτισμό και στοχασμό με τη δημοκρατία και την ειρηνική συνύπαρξη μέσα σε ένα ομοσπονδιακό σύστημα πολλών εθνοτήτων και θρησκειών. Το σύστημα αυτό το ονόμασε «θετικό εθνικισμό».
Τέσσερις άνδρες κουρδικής καταγωγής έδωσαν στην καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία απαντήσεις στα τρία υπαρξιακά της ερωτήματα: Θα παρέμενε ισλαμική ή θα γινόταν κοσμική; Αποτελούσε ένα ενιαίο έθνος ή ένα ψηφιδωτό εθνοτήτων; Και ποια θα ήταν η τύχη της διαφορετικότητας μέσα σε ένα σύγχρονο κράτος;
Το ερώτημα που τίθεται αναπόφευκτα είναι: πού βρισκόταν ο αντίστοιχος Τούρκος διανοούμενος;
Στην πραγματικότητα, η τετράδα αυτή δεν εξαντλεί το εύρος της κουρδικής διανόησης εκείνης της περιόδου, αλλά αποτελεί μόνο ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της. Η οικογένεια Μπεντιρχάν, μαζί με πολλούς άλλους Κούρδους διανοουμένους, παρουσίασε ένα σαφώς διατυπωμένο πρότυπο κουρδικού εθνικισμού μέσω της εφημερίδας «Κουρδιστάν», την οποία εξέδωσε στο Κάιρο το 1898. Ήταν η πρώτη κουρδική εφημερίδα στην ιστορία και θεμελίωσε μια ανεξάρτητη εθνική δημοσιογραφική και πολιτική παράδοση.
Από την άλλη πλευρά, ο Μπεντιουζαμάν Σαΐντ Νουρσί (1877–1960), ο οποίος κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του ήταν γνωστός ως «Σαΐντ ο Κούρδος», παρουσίασε ένα διαφορετικό πρότυπο πολιτικής, επιστημονικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης. Το πρότυπο αυτό βασιζόταν στο πλαίσιο του ισλαμικού πολιτισμού και στην αντίληψη της ισλαμικής κοινότητας ως ενός συνόλου που περιλάμβανε πολλές διαφορετικές εθνότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε την ίδρυση της «Μεντρεσέτ αλ-Ζάχρα» στο Κουρδιστάν: ενός ισλαμικού πανεπιστημίου που θα συνδύαζε τις θρησκευτικές με τις σύγχρονες επιστήμες και θα χρησιμοποιούσε ως γλώσσες διδασκαλίας τα αραβικά, τα τουρκικά και τα κουρδικά. Το εγχείρημα αυτό αποτέλεσε τον πυρήνα του εκπαιδευτικού και μεταρρυθμιστικού του προγράμματος.
Οι υποστηρικτές του Νουρσί θεωρούν ότι η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα μπορούσε να είχε ανοίξει νέους δρόμους για την επιστημονική και κοινωνική ανάπτυξη της περιοχής. Ωστόσο, το σχέδιο δεν κατάφερε να υλοποιηθεί. Ορισμένοι υποστηρίζουν επίσης ότι οι τουρκικές αρχές οικειοποιήθηκαν αργότερα την ιδέα και την προσάρμοσαν στους στόχους του κράτους, απομακρύνοντάς την από το αρχικό όραμα που είχε διατυπώσει ο Νουρσί.
Αξίζει να επισημανθεί ότι, κατά την περίοδο αυτή, οι Κούρδοι δεν παρήγαγαν ιδέες αποκλειστικά για τη δική τους κοινωνία. Ορισμένοι Κούρδοι διανοούμενοι συνέβαλαν στη διαμόρφωση θεωρητικών θέσεων που επηρέασαν αργότερα ολόκληρα τουρκικά ιδεολογικά και πολιτικά ρεύματα, όπως φαίνεται στην περίπτωση του Ζιγιά Γκιοκάλπ και στη σχέση του με τη διαμόρφωση του τουρκικού εθνικισμού.
Ο μουλάς Σαΐντ ο Κούρδος —ο μετέπειτα γνωστός ως Σαΐντ Νουρσί— αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ιστορικής αμφισημίας. Το κίνημα του «Νουρ», το οποίο ίδρυσε, παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις σημαντικότερες πνευματικές αναφορές του σύγχρονου τουρκικού ισλαμικού ρεύματος, παρά τις διαφορετικές τάσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό του. Κι αυτό, μολονότι ο ιδρυτής του αυτοπροσδιοριζόταν στα πρώτα έργα του με το όνομα «Σαΐντ ο Κούρδος».
Εξειδικευμένες μελέτες και έρευνες επισημαίνουν ότι σε μεταγενέστερες εκδόσεις ορισμένων έργων του, καθώς και στην επίσημη βιογραφία του, αφαιρέθηκαν ή τροποποιήθηκαν αναφορές στην κουρδική του ταυτότητα και στο αρχικό εκπαιδευτικό του σχέδιο για το Κουρδιστάν. Σε ορισμένα σημεία έγιναν επίσης αλλαγές, με τις κουρδικές αναφορές να αντικαθίστανται από τουρκικές. Οι επεμβάσεις αυτές αντανακλούν την προσπάθεια να παρουσιαστεί αποκλειστικά ως τουρκική πνευματική προσωπικότητα.
Το γεγονός αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, συνδεδεμένο με τις πολιτικές του τουρκικού κράτους για τον εκτουρκισμό των γεωγραφικών ονομασιών και των προσωπικών ονομάτων, καθώς και με την απομάκρυνση της ονομασίας «Κουρδιστάν» από τον επίσημο λόγο και τα δημόσια έγγραφα. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως έμπρακτη συνέχεια εκείνου που η παρούσα μελέτη περιγράφει ως «οντολογική άρνηση» της κουρδικής ταυτότητας.
Το συγκεκριμένο πρότυπο, ωστόσο, δεν στράφηκε μόνο εναντίον μιας ολόκληρης κοινότητας. Εφαρμόστηκε επίσης σε μια προσωπικότητα της οποίας η θρησκευτική κληρονομιά αξιοποιήθηκε, αφού προηγουμένως η επίσημη αφήγηση την είχε απογυμνώσει από την εθνική της ταυτότητα.
Μια εντυπωσιακή απουσία: καμία πλουραλιστική φωνή των πολιτών
Αναζητώντας έναν Τούρκο διανοούμενο που να διατύπωσε ένα δημοκρατικό και πλουραλιστικό σχέδιο, ικανό να κατοχυρώσει τα δικαιώματα των Κούρδων, των Αρμενίων και των υπόλοιπων κοινοτήτων του κράτους, συναντούμε μόνο μία περιορισμένη εξαίρεση: τον πρίγκιπα Σαμπαχαντίν (1879–1949), μαθητή του Γάλλου κοινωνιολόγου Εμίλ Ντιρκέμ και ηγέτη της «Φιλελεύθερης Ένωσης», η οποία ανταγωνιζόταν την Επιτροπή Ένωσης και Προόδου.
Ο Σαμπαχαντίν παρουσίασε ένα σχέδιο βασισμένο στη διοικητική αποκέντρωση και την ατομική πρωτοβουλία, επηρεασμένος από τη θεωρία του Γάλλου κοινωνιολόγου Εντμόν Ντεμολέν.
Ακόμη και αυτή η εξαίρεση, όμως, χρειάζεται προσεκτικότερη εξέταση. Το σχέδιό του επικεντρωνόταν στην αποκέντρωση ως εργαλείο οικονομικής και διοικητικής μεταρρύθμισης και όχι στη ρητή συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων διακριτών εθνικών κοινοτήτων, όπως πρότειναν, από διαφορετικές αφετηρίες, οι Κούρδοι διανοούμενοι.
Ο Σαμπαχαντίν παρέμεινε επίσης «Οθωμανός» ως προς τη συλλογική ταυτότητα την οποία υποστήριζε και όχι «Τούρκος» με την εθνοτική-εθνικιστική έννοια που διαμόρφωσε αργότερα ο Ζιγιά Γκιοκάλπ. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι έχασε από νωρίς την πολιτική του μάχη απέναντι στη συγκεντρωτική πτέρυγα της Επιτροπής Ένωσης και Προόδου. Οι ιδέες του δεν απέκτησαν θεσμική και πνευματική συνέχεια. Σύμφωνα με το άρθρο, αυτό σημαίνει ότι η συλλογική τουρκική σκέψη δεν αποδέχθηκε ούτε την ελάχιστη βαθμίδα ειρηνικής συνύπαρξης.
Κατά την κρίσιμη εκείνη περίοδο, η τουρκική ελίτ δεν ανέδειξε ούτε έναν διανοούμενο με το κύρος του Τζεβντέτ, του Σουκούτι ή ακόμη και του Ζιγιά Γκιοκάλπ, ο οποίος να διατυπώσει με σαφήνεια ένα δημοκρατικό και πλουραλιστικό σχέδιο. Ένα σχέδιο που θα αναγνώριζε το δικαίωμα των άλλων κοινοτήτων —των Κούρδων, των Αρμενίων και των Αράβων— να διατηρούν διακριτή ταυτότητα μέσα σε ένα ενιαίο κράτος.
Από την ιδέα στο τουφέκι
Η απουσία αυτή δεν είναι συμπτωματική, αλλά αποτέλεσμα μιας θεμελιώδους και δομικής ιστορικής πορείας, η οποία αξίζει να εξεταστεί. Η αδυναμία παραγωγής δημοκρατικής σκέψης των πολιτών δεν αποτελούσε απλώς ατομική παράλειψη ούτε κάποια παροδική μεταβολή που επιβλήθηκε από τους Βαλκανικούς Πολέμους στις αρχές του 20ού αιώνα. Αντανακλούσε, αντιθέτως, ένα δομικό χαρακτηριστικό βαθιά ριζωμένο στην οθωμανική και την τουρκική πολιτική κουλτούρα από την εμφάνισή τους.
Στον ιστορικό της πυρήνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία συγκροτήθηκε ως μηχανισμός κατακτήσεων, φορολογικής είσπραξης και στρατιωτικού ελέγχου. Έδινε προτεραιότητα στην επιβολή του κύρους της και στην καθυπόταξη των υπηκόων μέσω της βίας και της καταστολής, χωρίς να αναπτύξει κατά τη διάρκεια της ιστορίας της πολιτικές θεωρίες ή την έννοια ενός κοινωνικού συμβολαίου των πολιτών, βασισμένου στη διαπραγμάτευση και στην πλουραλιστική ιδιότητα του πολίτη. Επομένως, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι δεν δημιούργησαν αυτό το πρότυπο· απλώς το ενίσχυσαν και επιτάχυναν τη μετατροπή του σε μόνιμο θεσμό.
Η Επιτροπή Ένωσης και Προόδου, η οποία αργότερα έφερε το τουρκικό εθνικιστικό σχέδιο στην εξουσία, δεν γεννήθηκε σε κάποιο πνευματικό σαλόνι ή πολιτικό πανεπιστήμιο. Ιδρύθηκε στη Στρατιωτική Ιατρική Σχολή της Κωνσταντινούπολης το 1889, συνεχίζοντας έτσι αυτή την παλαιά θεσμική κληρονομιά.
Για το κέντρο της εξουσίας, η πολιτική δεν αποτελούσε ποτέ χώρο πνευματικού διαλόγου ή αναζήτησης συμβιβαστικών λύσεων. Ήταν πάντοτε προέκταση της δύναμης των όπλων και της βούλησης των αξιωματικών του στρατού.
Οι φορείς αυτού του σχεδίου, επομένως, ήταν από την πρώτη στιγμή της συγκρότησής του στρατιωτικοί σπουδαστές και όχι διανοούμενοι πολίτες, οι οποίοι αρθρογραφούσαν στις εφημερίδες και αντιπαρατίθεντο στα πνευματικά σαλόνια.
Η ταπεινωτική ήττα στους Βαλκανικούς Πολέμους και η απώλεια, μέσα σε λίγους μήνες, εκτεταμένων εδαφών στην Ευρώπη καλλιέργησαν στην ηγεσία της Επιτροπής Ένωσης και Προόδου ένα έντονο αίσθημα άμεσου υπαρξιακού κινδύνου. Η οργάνωση, η οποία είχε ξεκινήσει ως κίνημα συνταγματικής μεταρρύθμισης, μετατράπηκε σε έναν μυστικό παραστρατιωτικό μηχανισμό που διείσδυσε στις τάξεις του ίδιου του στρατού.
Η «Ειδική Οργάνωση» (Teşkilât-ı Mahsusa) συγκροτήθηκε ως ο μυστικός εκτελεστικός της βραχίονας. Οι «Τρεις Πασάδες» —Ταλαάτ, Ενβέρ και Τζεμάλ— αναδείχθηκαν στο πραγματικό πρόσωπο μιας φονικής εξουσίας. Κανένας θεωρητικός ή διανοούμενος πολίτης δεν είχε θέση μέσα σε αυτό το εγχείρημα.
Η πορεία αυτή δεν τερματίστηκε με την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά συνεχίστηκε κατά την ίδρυση της ίδιας της Τουρκικής Δημοκρατίας. Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ο Ισμέτ Ινονού και ο Καζίμ Καραμπεκίρ ήταν όλοι στρατιωτικοί, διαμορφωμένοι μέσα στην ίδια ενωτική παράδοση — και όχι διανοούμενοι πολίτες που είχαν προτείνει ένα πλουραλιστικό Σύνταγμα, το οποίο θα αναγνώριζε την πολυμορφία.
Η θεμελιώδης διαφορά: σκέψη κατ’ εντολήν της εξουσίας και σκέψη χωρίς κηδεμονία
Η βαθύτερη διαφορά δεν εντοπίζεται μόνο στις ιδέες που διατύπωσε κάθε πλευρά, αλλά και στο ποιος παρήγαγε αυτές τις ιδέες και για λογαριασμό τίνος.
Η επίσημη τουρκο-οθωμανική πνευματική παραγωγή, από την περίοδο του Τανζιμάτ μέχρι την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, προερχόταν κατά κύριο λόγο από το εσωτερικό του κρατικού μηχανισμού ή υπηρετούσε άμεσα τις ανάγκες του. Οι μεταρρυθμιστές του Τανζιμάτ —ο Μουσταφά Ρεσίτ Πασάς, ο Αλή Πασάς και ο Φουάτ Πασάς— ήταν κρατικοί αξιωματούχοι. Συνέτασσαν τα μεταρρυθμιστικά τους σχέδια κατόπιν εντολής του ίδιου του σουλτάνου ή στο πλαίσιο των διοικητικών τους καθηκόντων. Η σκέψη τους δεν αποτελούσε τόσο προϊόν ελεύθερου στοχασμού όσο κάτι που τους είχε «ανατεθεί», προκειμένου να διασώσουν το κράτος το οποίο υπηρετούσαν.
Ακόμη και οι Νέοι Οθωμανοί, οι οποίοι αντιτάχθηκαν στον σουλτάνο και εξορίστηκαν γι’ αυτό, εξακολουθούσαν να ανήκουν στην ίδια γραφειοκρατική και πνευματική τάξη. Η διαφωνία τους με την εξουσία δεν υπερέβη τα όρια της μεθόδου: αφορούσε το πώς έπρεπε να διοικείται το κράτος και όχι το εάν το κράτος δικαιούνταν να συνεχίσει να υπάρχει με τη συγκεντρωτική και μονολιθική μορφή του.
Αντίθετα, η κουρδική πνευματική παραγωγή της ίδιας περιόδου δεν προήλθε από ένα ενιαίο κέντρο ούτε αναπτύχθηκε κατόπιν ανάθεσης. Ανέβλυσε από εντελώς διαφορετικές κοινωνικές πηγές, χωρίς προηγούμενο συντονισμό μεταξύ τους: ένας εξεγερμένος γιατρός που χρηματοδοτούσε από την εξορία του ένα μυστικό κίνημα —ο Σουκούτι· ένας απομονωμένος σούφι θεολόγος που διαμόρφωσε ένα εκπαιδευτικό σχέδιο ανεξάρτητα από οποιοδήποτε κόμμα ή σουλτάνο —ο μουλάς Σαΐντ ο Κούρδος· μια οικογένεια γαιοκτημόνων που ίδρυσε στο Κάιρο έναν ανεξάρτητο εθνικό Τύπο —η οικογένεια Μπεντιρχάν· ένας κοσμικός διανοούμενος που εξεγέρθηκε εναντίον της οργάνωσης την οποία είχε ο ίδιος ιδρύσει —ο Κούρδος Αμπντουλάχ Τζεβντέτ· και ένας νεαρός αντίπαλος του ίδιου του Χαλιφάτου, ο οποίος στα πρώτα του χρόνια διατύπωσε τη θεωρία μιας εντελώς νέας ταυτότητας έξω από το υφιστάμενο κατεστημένο —ο Ζιγιά Γκιοκάλπ.
Δεν υπήρχε κάποιο κεντρικό κουρδικό «γραφείο εξουσίας» που να κατευθύνει ή να χρηματοδοτεί αυτή την πνευματική παραγωγή. Όλοι τους προήλθαν μέσα από την κουρδική κοινωνία και, ειδικότερα, από την Αμίδη, την πρωτεύουσα του Κουρδιστάν. Μπροστά από το Μεγάλο Τέμενος τύλιγαν καπνό, κάπνιζαν μαζί και αντάλλασσαν ιδέες. Οι ιδέες αυτές γεννήθηκαν αυθόρμητα και ανεξάρτητα από κάθε υφιστάμενη εξουσία — και συχνά σε αντιπαράθεση μαζί της, όχι στην υπηρεσία της.
Η αποφασιστική διαφορά, επομένως, δεν εντοπίζεται στην αφετηρία των τεσσάρων αυτών εγχειρημάτων, αλλά στην κατάληξή τους. Τρία από αυτά —του Σουκούτι, του Νουρσί και της οικογένειας Μπεντιρχάν— παρέμειναν εκτός εξουσίας ή σε αντιπαράθεση μαζί της μέχρι το τέλος. Ορισμένα συντρίφθηκαν, άλλα περιθωριοποιήθηκαν, ενώ η θρησκευτική κληρονομιά κάποιων αξιοποιήθηκε χωρίς να αναγνωρίζεται η κουρδική της προέλευση.
Μόνο το τέταρτο σχέδιο επικράτησε: η σκέψη του Γκιοκάλπ συνδέθηκε με το νεοσύστατο κράτος, παρότι στην αρχική της φάση βρισκόταν σε αντιπαράθεση μαζί του. Μετατράπηκε έτσι από ανεξάρτητη ατομική ιδέα σε επίσημη ιδεολογία, την οποία επέβαλε το κράτος χρησιμοποιώντας το σύνολο των μηχανισμών του.
Η εξαιρετική επικράτηση αυτού του μοναδικού σχεδίου —και όχι η υποτιθέμενη «γέννησή του μέσα από την εξουσία»— δημιούργησε αργότερα την εντύπωση ότι η τουρκική σκέψη αποτελούσε εξαρχής ένα εγχείρημα στην υπηρεσία του κράτους. Στον ιστορικό της πυρήνα, ωστόσο, επρόκειτο για μία ακόμη κουρδική περίπτωση, η οποία άρχισε, όπως και οι άλλες τρεις, έξω από το κράτος. Μόνο αυτή, όμως, κατέληξε στην επικράτηση και όχι στην αντιπαράθεση.
Αυτή η δομική διαφορά —μεταξύ ενός σχεδίου που επικράτησε και συγχωνεύθηκε με την εξουσία και τριών άλλων που παρέμειναν έξω από αυτήν ή συντρίφθηκαν— εξηγεί γιατί η τουρκική πορεία κατέληξε, την κρίσιμη στιγμή, σε έναν στρατιωτικό μηχανισμό που επέβαλε διά της βίας μία και μοναδική απάντηση. Αντίθετα, η κουρδική πορεία, παρότι στερούνταν ενός κράτους που θα μπορούσε να την προστατεύσει, παρέμεινε πεδίο πολλαπλών και συχνά αντιφατικών απαντήσεων.
Η συνέχεια αυτή δεν αποτελεί αποκλειστικά ιστορικό φαινόμενο, αλλά επαναλαμβάνεται με την ίδια δομική μορφή μέχρι σήμερα. Το κίνημα του Νουρσί, το οποίο ξεκίνησε ως ανεξάρτητο και οικουμενικό κουρδικό εγχείρημα έξω από το κράτος και αντιμετώπισε διώξεις και εξορίες σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ιδρυτή του, διασπάστηκε αργότερα σε πολλά παρακλάδια.
Ορισμένα από αυτά —με χαρακτηριστικότερο το κίνημα του Φετουλάχ Γκιουλέν πριν από την κατάρρευση της συμμαχίας του με την εξουσία— επιχείρησαν να συμμαχήσουν με το τουρκικό κράτος και να ενσωματωθούν στους μηχανισμούς του. Επανέλαβαν έτσι την πορεία του Γκιοκάλπ: ένα εγχείρημα κουρδικής προέλευσης επικρατεί όταν αποδέχεται να αφομοιωθεί από το τουρκικό σχέδιο και παύει να αναφέρεται στις καταβολές του.
Από την άλλη πλευρά, το ένοπλο κουρδικό εθνικό ρεύμα —από το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) μέχρι τις νόμιμες πολιτικές του εκφράσεις, όπως το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) και το διάδοχο Κόμμα Ισότητας και Δημοκρατίας των Λαών (DEM)— παρέμεινε εκτός εξουσίας και σε αντιπαράθεση μαζί της. Αντιμετωπίζει απαγορεύσεις, δικαστικές διώξεις και περιορισμούς από τους μηχανισμούς ασφαλείας, όπως ακριβώς αντιμετωπίστηκαν, έναν αιώνα νωρίτερα, τα εγχειρήματα του Σουκούτι και της οικογένειας Μπεντιρχάν.
Το πρότυπο δεν μεταβλήθηκε: ένα σχέδιο επικρατεί όταν αποδέχεται να ενσωματωθεί στην εξουσία και να εγκαταλείψει την ανεξάρτητη ταυτότητά του. Όλα τα υπόλοιπα, ανεξάρτητα από τον πλούτο και την ποικιλομορφία της σκέψης τους, παραμένουν έξω από το κράτος και αντιμετωπίζονται ως εχθροί, αντί να ενσωματώνονται με ισότιμους όρους.
Ακριβώς γι’ αυτό η επανεξέταση της ιστορίας του Τζεβντέτ, του Σουκούτι, του Νουρσί, της οικογένειας Μπεντιρχάν και του Γκιοκάλπ αποτελεί κάτι περισσότερο από μια απλή άσκηση ιστορικής μνήμης. Λειτουργεί ως καθρέφτης που μας βοηθά να κατανοήσουμε γιατί η πολιτική διευθέτηση του σύγχρονου κουρδικού ζητήματος εξακολουθεί να κινείται ανάμεσα σε δύο ακραίες επιλογές: είτε την ολοκληρωτική ενσωμάτωση στο κράτος είτε την ολοκληρωτική αντιπαράθεση μαζί του. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί ένας τρίτος δρόμος, ο οποίος θα αναγνώριζε τον πλουραλισμό χωρίς να θέτει ως προϋπόθεση την αφομοίωση.
Γιατί έχει σημασία αυτό σήμερα;
Η επανεξέταση αυτής της ιστορικής αντίφασης δεν αποτελεί ακαδημαϊκή πολυτέλεια. Το ίδιο πρότυπο που παρατηρήθηκε πριν από έναν αιώνα επαναλαμβάνεται σήμερα σχεδόν αυτούσιο: η κουρδική πλευρά εξακολουθεί να παρουσιάζει ιδέες, πρωτοβουλίες και προτάσεις πολιτικής διευθέτησης, ενώ η επίσημη τουρκική πλευρά εξακολουθεί να απαντά με τα όπλα και τη στρατιωτική ισχύ.
Όταν ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, από την απομόνωσή του στο νησί Ιμραλί, απηύθυνε επανειλημμένες εκκλήσεις για «ειρήνη» και για μια «λύση δημοκρατικού κράτους» και όταν νόμιμα κουρδικά πολιτικά κινήματα συμμετείχαν στις εκλογές και παρουσίασαν συνταγματικά προγράμματα που πρότειναν αποκέντρωση και πολιτιστικά δικαιώματα αντί της απόσχισης, η επίσημη τουρκική απάντηση ήταν, στις περισσότερες περιπτώσεις, στρατιωτική και κατασταλτική.
Η απάντηση αυτή περιλάμβανε διασυνοριακές επιχειρήσεις του τουρκικού κράτους στο νότιο και στο δυτικό Κουρδιστάν, την απομάκρυνση εκλεγμένων δημοτικών αρχών με διοικητικές αποφάσεις και τον διορισμό κρατικών «επιτρόπων» (kayyum) στη θέση των εκλεγμένων δημάρχων, τη δικαστική δίωξη εκλεγμένων βουλευτών μέσα στο ίδιο το τουρκικό Κοινοβούλιο και την ένταξη νόμιμων κουρδικών κομμάτων στη σφαίρα της «τρομοκρατίας», χωρίς σαφή διάκριση μεταξύ πολιτικής και ένοπλης δράσης.
Η επανάληψη αυτή δεν αποτελεί μια τυχαία ιστορική σύμπτωση. Εκφράζει τη συνέχεια μιας ενιαίας πολιτικής δομής, η οποία διαμορφώθηκε κατά την εποχή του Τανζιμάτ, ενισχύθηκε την περίοδο της Επιτροπής Ένωσης και Προόδου και διατηρήθηκε —έστω και με διαφορετικές μορφές— κατά τη διακυβέρνηση του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.
Από τότε, η κουρδική πλευρά, στερούμενη κρατικών θεσμών και αντίστοιχων μηχανισμών, βρέθηκε αναγκασμένη να διατυπώνει τα αιτήματά της με τη μορφή πολιτικού και θεωρητικού λόγου και να χρησιμοποιεί τη διαπραγμάτευση ως βασικό μέσο για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων της. Αντίθετα, το τουρκικό κράτος δεν χρειάστηκε να αναπτύξει έναν αντίστοιχο διαπραγματευτικό λόγο, επειδή διέθετε εξαρχής τα μέσα επιβολής και τελεσίδικης διευθέτησης: τον στρατό, τη Δικαιοσύνη και τη διοίκηση.
Αυτό που καθιστά την αντίφαση ακόμη πιο οδυνηρή είναι ότι οι ελάχιστες στιγμές κατά τις οποίες το τουρκικό κράτος φάνηκε να αντιμετωπίζει σοβαρά την προοπτική μιας πολιτικής διευθέτησης —όπως στις διαπραγματεύσεις της «ειρηνευτικής διαδικασίας» μεταξύ 2013 και 2015— δεν κατέρρευσαν εξαιτίας της αποτυχίας της κουρδικής πρότασης, αλλά λόγω καθαρά εσωτερικών πολιτικών υπολογισμών στην Τουρκία.
Μετά την κατάρρευση της διαδικασίας, η γλώσσα των στρατιωτικών επιχειρήσεων, των αποκλεισμών και των συλλήψεων κυριάρχησε εκ νέου. Επιβεβαιώθηκε έτσι ότι η ανισορροπία των μέσων που διαθέτουν οι δύο πλευρές —η σκέψη απέναντι στα όπλα— δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά από την ύστερη οθωμανική περίοδο μέχρι σήμερα.
Όταν, λοιπόν, διαβάζουμε σήμερα τον Τζεβντέτ, τον Σουκούτι, τον Νουρσί, την οικογένεια Μπεντιρχάν και τον Γκιοκάλπ, δεν διαβάζουμε ένα κλειστό κεφάλαιο του παρελθόντος. Διαβάζουμε τη μακρά εισαγωγή μιας σύγκρουσης που εξακολουθεί να εκτυλίσσεται με την ίδια δομική λογική: η μία πλευρά παρουσιάζει πολλαπλές θεωρητικές προτάσεις και επωμίζεται μόνη της το βάρος της πολιτικής επεξεργασίας, ενώ η άλλη διαθέτει μόνο την ισχύ για να απαντήσει — με μοναδική εξαίρεση τη στιγμή κατά την οποία κάποιο μέλος της πρώτης πλευράς αποδέχεται να αφομοιωθεί ολοκληρωτικά από το σχέδιο της δεύτερης.
Συμπέρασμα
Η απουσία ενός «δημοκρατικού και πλουραλιστή Τούρκου διανοουμένου» δεν συνιστούσε ατομική αδυναμία σκέψης. Αποτελούσε αναπόφευκτη συνέπεια του θεσμικού και ψυχολογικού προτύπου μέσα στο οποίο γεννήθηκε η τουρκική εξουσία, τόσο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία όσο και στο σύγχρονο τουρκικό κράτος.
Οι στρατιωτικές συνθήκες συγκρότησης του κράτους και, αργότερα, το τραύμα της απώλειας εδαφών οδήγησαν στην επικράτηση της δύναμης των όπλων και των κρατικών μηχανισμών εις βάρος των ιδεών και της διαπραγμάτευσης. Αυτό εξηγεί γιατί εξακολουθεί μέχρι σήμερα να εκδηλώνεται μια θεσμική απάντηση κατασταλτικού χαρακτήρα απέναντι σε κάθε πολιτικό σχέδιο που προτείνει την αποκέντρωση ή τον συνταγματικό πλουραλισμό.
Αυτή η μακρά ιστορική πορεία επιβεβαιώνει ότι η κρίση της πολιτικής διευθέτησης δεν οφείλεται στην έλλειψη πνευματικών πρωτοβουλιών ή συνταγματικών επιλογών. Οφείλεται στη φύση του εθνικού κράτους που αναδύθηκε στην περιοχή και το οποίο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη διαπραγμάτευση και τον πλουραλισμό ως εκδηλώσεις αδυναμίας και υποχώρησης, ενώ θεωρεί τη στρατιωτική επιβολή και την άμεση καταστολή ως το πρώτο και τελευταίο μέσο διαχείρισης της κοινωνίας και της πολιτικής.
Η ελπίδα εναποτίθεται, επομένως, στην ικανότητα της πολιτικής σκέψης της περιοχής να διαμορφώσει έναν τρίτο δρόμο, ο οποίος θα υπερβαίνει τη μονολιθικότητα του παραδοσιακού εθνικού κράτους. Έναν δρόμο που θα θεμελιώνει ένα δημοκρατικό πρότυπο, στο οποίο η πολιτισμική και εθνική πολυμορφία θα αναγνωρίζεται ως συνταγματική αρχή και όχι ως απειλή για την ύπαρξη του κράτους.
1. Τον επόμενο Οκτώβριο η Τουρκία προτίθεται να νομιμοποιήσει στην τουρκική εθνοσυνέλευση την Γαλάζια Πατρίδα διά επίσημου νόμου.
Επιθυμεί δηλαδή η Τουρκία να χωρίσει το Αιγαίο στην μέση και να νομιμοποιήσει – ενιαιοποιήσει όλες τις μονομερής απαιτήσεις της οι οποίες έχουν εκφραστεί τα τελευταία χρόνια.
2. Τα Ύδατα της Γαλάζιας Πατρίδας που οραματίζεται η Τουρκία αποτελούνται:
Α. Από τα Ελληνικά Χωρικά Ύδατα από τα 6 νμ στα 12 νμ τα οποία δεν έχει επεκτείνει η χώρα μας από το 1995 (ανεξαρτήτως του casus belli της Τουρκίας) ώστε να κατέχει το 73% των συνολικών υδάτων του Αιγαίου
Β. Από τα Κυριαρχικά Δικαιώματα της Ελλάδας τα οποία επεκτείνονται από τα 12 νμ μέχρι την απόσταση της Μέσης Γραμμής, δηλαδή ύδατα τα οποία εκτείνονται μετά το 73% των Χωρικών Υδάτων των 12 νμ από τα οποία απαιτείται η οριοθέτηση με την Τουρκία.
3. Υπενθυμίζεται ότι ακόμα και στην περίπτωση αδιαλλαξίας της Τουρκίας ή της Λιβύης υπάρχει ο Εσωτερικός Νόμος Μανιάτη Ν 4001/2011, ο οποίος αναφέρει ότι ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη, το εξωτερικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας είναι η μέση γραμμή μεταξύ των ελληνικών ακτών και των ακτών που είναι παρακείμενες ή αντικείμενες σε αυτές.
4. Ο ισχυρισμός ότι ο επικείμενος Εσωτερικός Νόμος της Τουρκίας δεν παράγει τετελεσμένα ή νέο καθεστώς που επικαλείται ο νυν Υπουργός Εξωτερικών είναι δικαιολογίες διότι:
Α. Χωρίζει το Αιγαίο στην Μέση υπό οποιαδήποτε έκφανση ή τουρκικη δραστηριότητα ή επιχειρησιακή σχεδίαση ή εκτέλεση της εκτελεστικής εξουσίας της Τουρκίας
Β. Δημιουργεί νέο καθεστώς σε όλες τις ενεργειακές, στρατιωτικές, εμπορικές, μεταφορικές, έρευνες – δραστηριότητες του Αιγαίου
Γ. Θέτει νέους κανόνες Ασφαλείας – Άμυνας στα Ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου αφού μπορεί να δημιουργήσει επιχειρησιακή απομόνωση των Νησιών υπό το οργάνωση – δημιουργία Στρατιωτικών Αεροναυτικών Ασκήσεων Μεγάλης Κλίμακας στην καρδιά του Αιγαίου
Δ. Ενισχύει το επιδιωκόμενο καθεστώς του διαχωρισμού του Εθνικού Εναέριου Χώρου (ΕΕΧ) Αιγαίου που επιθυμεί η Τουρκία (Ουράνια Πατρίδα) ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού.
5. Κατά το Α Εξάμηνο του 2026 η Τουρκία πραγματοποίησε 247 παραβιάσεις του ΕΕΧ με οπλισμένα μαχητικά αεροσκάφη και δεκάδες UAVs , χωρίς η χώρα μας να έχει καταρρίψει έστω και ένα ώστε να δώσει το μήνυμα της μη ανοχής.
6. Η απάντηση της Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής & Διπλωματίας επιδέχεται 2 λύσεις
για την διαχείριση της μεγάλης επερχόμενης κρίσης – έντασης :
Α. Η ακύρωση (όχι αναβολή) της εσωτερικής νομιμοποίησης της Γαλάζιας Πατρίδας υπό διεθνή παράγοντα πίεσης προς την Τουρκία της ΕΕ δια Οικονομικών Κυρώσεων – Τελωνειακής Ένωσης
Β. Άμεση επέκταση των Χωρικών Υδάτων της χώρας μας του Αιγαίου στα 12 νμ παντού πριν τον Οκτώβριο.
7. Συζητήσεις – μεθοδεύσεις για χρονική αναβολή, και όχι ματαίωση της νομιμοποίησης της Γαλάζιας Πατρίδας που λαμβάνουν το φως της δημοσιότητας σε σχέση με την περίοδο των Ελληνικών εκλογών, αποτελούν επικίνδυνο σενάριο ενισχυμένου κατευνασμού για την νομή της εξουσίας
8. Η φράση του Θουκυδίδη “Οι καιροί ου μενετοί” (οι περιστάσεις δηλαδή τα περιθώρια αναβολής έχουν εξαντληθεί) είναι επίκαιρη όσο ποτέ.
Η ΛΔΚ αναπτύσσει στη Βορονέζ την δική της πυραυλική μονάδα για την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων κατά της Ουκρανίας, — ReutersΟ εκπρόσωπος της ουκρανικής υπηρεσίας πληροφοριών Αντρέι Τσέρνιακ δήλωσε ότι η μονάδα απαριθμεί περίπου 90 βορειοκορεάτες στρατιωτικούς και πιθανώς διαθέτει έως και 120 βαλλιστικούς πυραύλους και έξι εκτοξευτικές εγκαταστάσεις στο πλαίσιο της 112ης πυραυλικής ταξιαρχίας. Ο Τσέρνιακ δήλωσε επίσης ότι η Πιονγκγιάνγκ παρέδωσε στη Ρωσία μια νέα παρτίδα 40 πυραύλων KN-23 και KN-24 μαζί με προσωπικό. Οι τελικές παράμετροι της ανάπτυξής τους, όπως ισχυρίζεται, πρέπει να συζητηθούν σε διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου. Ο εμπειρογνώμονας του Ινστιτούτου Ερευνών Εξωτερικής Πολιτικής Ρομπ Λι σημείωσε ότι η αύξηση του αριθμού των βαλλιστικών πυραύλων δημιουργεί επιπλέον φόρτο στην ήδη εξαντλημένη ουκρανική σύστημα ΠΕΑ, το οποίο χαρακτήρισε ως ένα από τα πιο ευάλωτα στοιχεία της ουκρανικής άμυνας.
#Ukraine/Japan: Μια ομάδα Ιαπώνων εθελοντών που πολεμούν στην Ουκρανία στο πλευρο του ουκρανικου στρατου.
#Οι_Ουκρανικες_προελασεις:
Στην κατεύθυνση του Κομισούβαχα, περιφέρεια Ζαπορίζια. Οι πιο πρόσφατες εικόνες δείχνουν νέα ρωσικά πλήγματα ολισθητικών βομβών στο νότιο τμήμα του #Πλάβνι, υποδεικνύοντας ότι η Ουκρανία έχει προχωρήσει και έχει ανακτήσει το μεγαλύτερο μέρος της πόλης την τελευταία εβδομάδα.
Κατεύθυνση Komar, Νοβοσσοκόφσκ περιοχη. Οι AFU συνεχίζουν της #αντεπιθεσεις εισερχόμενοι στο Yalta, Zaporizhzhya, Perebudova και πλησιάζοντας το Komar. Η Ουκρανοι εδραίωσαν επίσης θεσεις έξω από το Zirka.
Οι ουκρανικές δυνάμεις ανέπτυξαν την αντεπίθεσή τους προς το χωριό Σεβτσένκο, παρακάμπτοντας τη Βοσκρεσένκα και απειλώντας να περικυκλώσουν τις ρωσικές δυνάμεις στο Σίτσνεβε και το Μαλίιβκα
Κατεύθυνση Ποκρόφσκε, περιφέρεια Ζαπορίζια. Οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπολύουν αντεπίθεση στο χωριό #Σολόντκε, όπως υποδεικνύεται από δορυφορικές εικόνες που δείχνουν ρωσικές βόμβες με ολισθαίνουσα ολίσθηση να χτυπούν βορειοανατολικά και ανατολικά του Σολόντκε.
#Οι_ρωσικες_προελασεις:
Η προωθημένη θέση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων στην κατοικημένη περιοχή του #Ορέχοβο δέχεται πυρά από τις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν προχωρήσει 4 χλμ. και έχουν καταλάβει νέες θέσεις στα ανατολικά περίχωρα του Ορέχοβο.
Μονάδες του Ρωσικού Στρατού προελαύνουν προς την #Ντρουζκόβκα και μάχες ήδη λαμβάνουν χώρα στα προάστιά της, την Πετρίβκα και τη Νοβογκριγκόροφκα. Πιεζουν και το χωριό Κράσνι Κουτ,
Γκουλιάιπολε – Νοβοσελόφκα Μάχες σε θέσεις στην περιοχή Γκουλιάιπολε. Η προωθημένη θέση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων βόρεια της #Νοβοσελόφκα δέχθηκε πυρά από τις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις προέλασαν πάνω από 2 χλμ. στην περιοχή Ζαπορίζια και κατέλαβαν νέες θέσεις κατά μήκος της γραμμής Νοβοσελόφκα – Κοπάνι.
Ξεκίνησαν ενεργές μάχες κοντά στον οικισμό #Novoye_Pole.
Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν προχωρήσει βόρεια του #Ριάσνε. Περιοχή προέλασης: 1,95 km².
Βόλτσανσκ – Τσάικοφκα Οι μάχες θέσεων συνεχίζονται στη ζώνη ασφαλείας του Χαρκόβου. Η θέση των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων στην #Τσάικοφκα βομβαρδίστηκε από τις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις προωθήθηκαν σε απόσταση 2,5 χλμ. και επέκτειναν την περιοχή ελέγχου στην νότια όχθη του ποταμού Βόλτσια στην περιοχή του Χαρκόβου.
Περιοχή Σουμί. Οι ρωσικες δυνάμεις έχουν προελάσει και έχουν καταλάβει θέσεις στο νότιο τμήμα του οικισμού
Θεση -48.57262,37.62101 .Τα ρωσικά στρατεύματα έχουν προχωρήσει 4,2 χιλιόμετρα κοντά στον όμιλο οικισμών και έχουν εξασφαλίσει θέσεις στο νοτιοδυτικό τμήμα του #Alexeyevo_Druzhkovka.
Ρωσικες Μονάδες εφόδου προελαυνουν στην #Λοζοβαγια_Μπαλκα.
Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν προωθηθεί βόρεια της #Σεβιάκιβκα, εγκαθιδρύοντας θέσεις στην δασώδη περιοχή μπροστά από το χωριό Ιβασίνο.
Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν προωθηθεί νοτια του #Σοπιτσι.
1) Οι Ρωσικες Μονάδες εφόδου του 127ου Μηχανοκίνητου Συντάγματος Τυφεκιοφόρων, της 71ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων Φρουράς, Ομάδα “Βορράς”, κατά τη διάρκεια σφοδρών μαχών, έδιωξαν την 113ης Ταξιαρχίας Εδαφικής Άμυνας από το χωριό #Μπακσέεβκα
2) Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις στην κατεύθυνση Μπογκουσλάβ εκκαθάρισαν τον οικισμό #Σιικίβκα και συνεχίζουν να διεξάγουν ενεργές επιθετικές επιχειρήσεις προς την κατεύθυνση των οικισμών Νίζνεγιε και Βίσνογιε Σολενόγιε.
3) Η στρατιωτική ομάδα «Βορράς» κατελαβεε τον οικισμο #Μπέλι_Κολοντέζ στην περιοχή του Χάρκοβο.
4) Η στρατιωτική ομάδα «Βορράς» κατελαβε τον οικισμο #Ουστίνοφκα
, στην κατεύθυνση Βελίκι Μπουρλούκ, στην περιφέρεια Χάρκοβο (περιφέρεια Κουπιάνσκ). Προπολεμικός πληθυσμός: ~182. Συνολική έκταση γης: ~0,19 km². Οι μάχες για το Ιβαστίνε διήρκεσαν περίπου 7 ημέρες.
5) Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν καταλάβει το χωριό #Ροζκίσνε, στην κατεύθυνση Κοστιαντίνιβκα, στην περιφέρεια Ντόνετσκ (περιφέρεια Κραματόρσκ). Προπολεμικός πληθυσμός: ~152. Συνολική έκταση γης: ~0,21 km².
6) Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το χωριό #Ντόβα_Μπάλκα, στην κατεύθυνση Κοστιαντίνοβκα, στην περιφέρεια Ντόνετσκ (περιφέρεια Κραματόρσκ). Προπολεμικός πληθυσμός: ~944. Συνολική έκταση γης: ~2,10 km². Οι μάχες για την Ντόβα Μπάλκα διήρκεσαν περίπου 3 μήνες και 15 ημέρες.
7) Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν τον οικισμό #Τσερνίβκα προς την κατεύθυνση του Ντομπρόπολε.
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το( #Ukraine_War ) Ανατολικό Μέτωπο”.
Η Ουκρανία πραγματοποίησε στρατιωτικό πλήγμα εναντίον ιρανικού φορτηγού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα, υποστηρίζοντας ότι το σκάφος μετέφερε κρίσιμα εξαρτήματα για μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους, τα οποία προορίζονταν για τη Ρωσία. Η επιχείρηση σηματοδοτεί σημαντική κλιμάκωση, καθώς αποτελεί την πρώτη άμεση στρατιωτική σύνδεση ανάμεσα στους πολέμους που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ουκρανία και το Ιράν.
Ιστορικά, η Κασπία Θάλασσα λειτουργούσε ως ασφαλής εσωτερική θαλάσσια οδός, μέσω της οποίας η Ρωσία και το Ιράν μπορούσαν να ανταλλάσσουν στρατιωτικό υλικό χωρίς την παρεμβολή των δυτικών ναυτικών αποκλεισμών. Η επίθεση αναδεικνύει την αύξηση της έντασης στην περιοχή και υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα της Ουκρανίας να διακόψει τις γραμμές ανεφοδιασμού που ενισχύουν τις στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας. Το περιστατικό ενδέχεται να έχει ευρύτερες συνέπειες για τις διεθνείς σχέσεις και τη δυναμική των συγκρούσεων τόσο στην Ουκρανία όσο και στο Ιράν.
Το Ιράν δήλωσε κατηγορηματικά ότι παραμένει αποφασισμένο να προχωρήσει σε αντίποινα, κατηγορώντας το Κίεβο ότι, με τις πρόσφατες στρατιωτικές του ενέργειες, παραβίασε το διεθνές δίκαιο. Η Ουκρανία, υπερασπιζόμενη την επιχείρησή της, αντέτεινε ότι το στοχευμένο πλήγμα αποτελεί κρίσιμο μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής, η οποία αποσκοπεί στη διακοπή των ρωσικών στρατιωτικών εφοδιαστικών αλυσίδων και στην αποδυνάμωση της στρατηγικής συμμαχίας Ρωσίας και Ιράν.
Η κλιμάκωση αυτή έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των διεθνών παρατηρητών, οι οποίοι εξετάζουν προσεκτικά τις πιθανές συνέπειες των εχθροπραξιών. Καθώς οι δύο χώρες συνεχίζουν να ανταλλάσσουν κατηγορίες και επιχειρήματα προς δικαιολόγηση των ενεργειών τους, η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο ασταθής και περίπλοκη. Εντείνονται, παράλληλα, οι ανησυχίες για τις συνέπειες στη διεθνή σταθερότητα, στις διπλωματικές σχέσεις και στο παγκόσμιο εμπόριο, ιδιαίτερα όσον αφορά τις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς της περιοχής. Η συνεχιζόμενη ένταση φανερώνει πόσο εύθραυστη έχει καταστεί η γεωπολιτική ισορροπία σε έναν αλληλοσυνδεόμενο κόσμο.
Η πρόσφατη επίθεση έχει σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις, καθώς ενδέχεται να ενισχύσει τη συνεργασία Ρωσίας και Ιράν και να οδηγήσει στη δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου απέναντι στην κλιμακούμενη ένταση στην περιοχή. Σε αντίθεση με τις προσδοκίες της ουκρανικής ηγεσίας, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να επιφέρει ακόμη στενότερη στρατιωτική και οικονομική συνεργασία μεταξύ των δύο κρατών, μεταβάλλοντας ενδεχομένως την ισορροπία ισχύος στην ευρύτερη περιοχή.
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση υποδηλώνει τη σύσφιξη της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Ουκρανίας, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, όπως προσδοκούσε ο Ζελένσκι. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι σύμμαχοι ενδέχεται να συντονίζουν τις ενέργειές τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιθετικές κινήσεις αντίπαλων κρατών. Η διαμορφούμενη αυτή ευθυγράμμιση αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της συνεχιζόμενης περιφερειακής σύγκρουσης, καθώς, μέσα σε συνθήκες αυξανόμενης εχθρότητας, οι συμμαχίες μεταβάλλονται και εμφανίζονται νέοι συνασπισμοί.
Το πρόσφατο ουκρανικό πλήγμα εναντίον ιρανικού φορτηγού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα συνιστά σημαντική κλιμάκωση στο περίπλοκο πλέγμα των περιφερειακών συγκρούσεων, στο οποίο περιλαμβάνονται και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ εναντίον της Ρωσίας. Παρότι η Ουκρανία έχει επανειλημμένα επιτεθεί σε ρωσικά πλοία τόσο στη Μαύρη όσο και στην Κασπία Θάλασσα, είναι η πρώτη φορά που έθεσε άμεσα στο στόχαστρο πλοίο με ιρανική σημαία.
Η επίθεση οξύνει περαιτέρω την αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, από τη μία πλευρά, και το Ιράν, από την άλλη, αναδεικνύοντας τον αλληλοσυνδεόμενο χαρακτήρα αυτών των συγκρούσεων. Το πλήγμα καταδεικνύει πώς διαφορετικές μορφές πολέμου —οι συγκρούσεις δι’ αντιπροσώπων, οι οικονομικές κυρώσεις, οι ναυτικοί αποκλεισμοί και η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων— συνδυάζονται και δημιουργούν ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.
Επιπλέον, η χρήση πληγμάτων μεγάλης εμβέλειας αποδεικνύει ότι οι στρατιωτικές στρατηγικές των εμπλεκόμενων κρατών γίνονται ολοένα πιο προηγμένες και σύνθετες, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός ακόμη πιο επισφαλούς γεωπολιτικού τοπίου.
Η απόφαση της Ουκρανίας να στοχοποιήσει ένα ιρανικό πλοίο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της περίπλοκης γεωπολιτικής πραγματικότητας. Το πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος, το οποίο πραγματοποιήθηκε με τη χρήση δυνατοτήτων μεγάλης εμβέλειας, προκάλεσε τον θάνατο ενός μέλους του πληρώματος και τον τραυματισμό ενός ακόμη.
Το πλοίο, με την ονομασία Ana —γνωστό και ως Port Olya 2— ανήκει, σύμφωνα με πληροφορίες, σε ιρανικά συμφέροντα και έπλεε στην Κασπία Θάλασσα. Πρόκειται για μια θάλασσα ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας, η οποία περιβάλλεται από τη Ρωσία, το Ιράν, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν και το Τουρκμενιστάν, αλλά όχι από την ίδια την Ουκρανία.
Το Κίεβο δικαιολόγησε την επίθεση υποστηρίζοντας ότι το Ana μετέφερε μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραυλική τεχνολογία, που προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν από τις ρωσικές δυνάμεις στον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία. Ο ισχυρισμός αυτός δεν αντανακλά μόνο τη διαρκώς στενότερη σύνδεση των περιφερειακών συγκρούσεων, αλλά αναδεικνύει επίσης την πολυπλοκότητα των διεθνών σχέσεων και των στρατιωτικών στρατηγικών που εφαρμόζουν πολλά κράτη μέσα σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η επίθεση της Ουκρανίας σε ιρανικό πλοίο στην Κασπία συνδέει δύο πολεμικές συγκρούσεις
Η πρόσφατη επίθεση ανέδειξε τις έντονες αντιφάσεις των αφηγημάτων που περιβάλλουν δύο σημαντικές συγκρούσεις: τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αντιπαράθεση με το Ιράν. Για μεγάλο χρονικό διάστημα οι συγκρούσεις αυτές παρουσιάζονταν ως χωριστές και ασύνδετες μεταξύ τους. Ωστόσο, οι εχθροπραξίες που εκτυλίσσονται στην Ευρασία —και ειδικότερα ο πόλεμος στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με την κλιμακούμενη αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν— κάθε άλλο παρά απομονωμένες είναι. Στην πραγματικότητα, διαπλέκονται πλέον συνειδητά, δημιουργώντας τεράστιες γεωπολιτικές προκλήσεις.
Αυτό που άρχισε ως πόλεμος για την υπεράσπιση της ουκρανικής κυριαρχίας έχει πλέον εξελιχθεί σε μια σύνθετη κατάσταση, στο πλαίσιο της οποίας η Ουκρανία εξαπέλυσε στρατιωτικό πλήγμα εναντίον ιρανικού πλοίου, πολύ μακριά από τα εθνικά της σύνορα. Η τολμηρή αυτή ενέργεια συμπίπτει με τη σημαντική αύξηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με αποτέλεσμα να καθίστανται ανησυχητικά δυσδιάκριτα τα όρια που κάποτε διαχώριζαν αυτές τις συγκρούσεις.
Το πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος, το οποίο πραγματοποίησε η Ουκρανία εναντίον ιρανικού φορτηγού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα τον Ιούλιο του 2026, αποτελεί ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εξελισσόμενης γεωπολιτικής δυναμικής. Το περιστατικό δεν δείχνει μόνο ότι ο σύγχρονος πόλεμος μπορεί να υπερβαίνει τα παραδοσιακά γεωγραφικά και πολιτικά σύνορα. Σηματοδοτεί επίσης μια πρωτοφανή, άμεση στρατιωτική σύγκλιση ανάμεσα στον πόλεμο της Ουκρανίας και στις περιφερειακές εχθροπραξίες με επίκεντρο το Ιράν. Δημιουργεί έτσι ένα επισφαλές και απρόβλεπτο προηγούμενο, το οποίο απειλεί να εντείνει τις εντάσεις σε ένα ήδη ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Οι πρόσφατες ενέργειες της Ουκρανίας υπογραμμίζουν ότι δεν λειτουργεί ως ουδέτερος παράγοντας, αλλά ως ενεργός συμμέτοχος στην κλιμακούμενη αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν. Επιτιθέμενη σε ιρανικό πλοίο, η ουκρανική ηγεσία δηλώνει ξεκάθαρα την ετοιμότητά της να ευθυγραμμιστεί στενότερα με τους στρατηγικούς στόχους της Ουάσιγκτον και των συμμάχων της.
Η τολμηρή αυτή κίνηση φαίνεται ότι υποκινείται κυρίως από την επιθυμία του Κιέβου να εξασφαλίσει αυξημένη στρατιωτική βοήθεια, οικονομική ενίσχυση και ισχυρή πολιτική υποστήριξη από τις δυτικές δυνάμεις. Οι προσπάθειες του προέδρου Ζελένσκι να πείσει τον Τραμπ να αυξήσει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία φαίνεται να αποτελούν βασικό κίνητρο πίσω από αυτήν την παράτολμη και επικίνδυνη επίθεση.
Η εμπλοκή της Ουκρανίας στη συνεχιζόμενη σύγκρουση με τη Ρωσία εγείρει σοβαρές ανησυχίες ως προς τις συνέπειες για την παγκόσμια σταθερότητα. Συνδέοντας τον αγώνα της εναντίον της Ρωσίας με τις παρατεταμένες εντάσεις στη Μέση Ανατολή, η Ουκρανία επιχειρεί έναν επισφαλή γεωπολιτικό ελιγμό, ο οποίος κινδυνεύει να εντείνει τις υφιστάμενες εχθροπραξίες και να οδηγήσει σε μια πολύ ευρύτερη σύγκρουση.
Η στρατηγική αυτή δεν φανερώνει μόνο μια τακτική προσέγγιση που ευνοεί τα άμεσα πολιτικά οφέλη για την κυβέρνηση του προέδρου Ζελένσκι. Εμπεριέχει επίσης την ανησυχητική δυνατότητα να πυροδοτήσει μια μεγαλύτερη και πολύ πιο καταστροφική παγκόσμια σύγκρουση.
Τα πρόσφατα περιστατικά, σε συνδυασμό με το ευρύτερο πλαίσιο του θαλάσσιου πολέμου, έχουν εντείνει δραματικά τις ανησυχίες για την ασφάλεια των παράκτιων κρατών της Μαύρης Θάλασσας, ιδιαίτερα της Τουρκίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Οι χώρες αυτές, οι οποίες δεν μοιράζονται μόνο μια κοινή θαλάσσια περιοχή αλλά βρίσκονται και σε μικρή γεωγραφική απόσταση από τους δραστήριους ναυτιλιακούς κόμβους της Ουκρανίας, καλούνται να κινηθούν μέσα σε ένα ολοένα πιο επισφαλές περιβάλλον.
Ο κίνδυνος να πληγούν από αδέσποτους πυραύλους ή από συντρίμμια επιθέσεων που αναχαιτίστηκαν αιωρείται διαρκώς πάνω από τις χώρες αυτές. Διαμορφώνεται έτσι μια ατμόσφαιρα ανησυχίας και επείγουσας ανάγκης για την προάσπιση της εθνικής τους κυριαρχίας και της ασφάλειάς τους.
Το τελευταίο πλήγμα κατέρριψε την ψευδαίσθηση ότι οι συγκρούσεις στην Ανατολική Ευρώπη και η αναταραχή στη Μέση Ανατολή αποτελούν απλώς μεμονωμένα και μεταξύ τους ανεξάρτητα γεγονότα. Αντιθέτως, αναδεικνύει μια βαθιά αλληλοσυνδεόμενη και παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα, στην οποία τα γεγονότα μιας περιοχής προκαλούν άμεσες και ανησυχητικές επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Καθώς η κατάσταση εξακολουθεί να επιδεινώνεται, η ανάγκη για προσεκτική παρακολούθηση και διεξοδική ανάλυση καθίσταται κρίσιμη. Ένας μόνο λανθασμένος υπολογισμός ή μια βεβιασμένη απόφαση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης, προκαλώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα υπερέβαινε τα διεθνή σύνορα και θα δημιουργούσε σοβαρές απειλές για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια.
Το εξελισσόμενο αυτό σενάριο απεικονίζει με έντονο τρόπο την εύθραυστη και συχνά ταραχώδη φύση των γεωπολιτικών σχέσεων. Σε μια εποχή βαθιάς παγκόσμιας μετάβασης —η οποία χαρακτηρίζεται από την υποχώρηση της κυριαρχίας των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους, καθώς αναδυόμενες οικονομικές και στρατιωτικές δυνάμεις διεκδικούν τον δικό τους ρόλο— παραμένει επικίνδυνα υψηλή η πιθανότητα ακόμη και οι μικρότερες αντιπαραθέσεις να εξελιχθούν σε ευρύτερες συγκρούσεις.
Όταν οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν εξετάζονται από κοινού, οι σύνθετες σχέσεις μεταξύ των διαφόρων περιφερειακών παραγόντων αποκαλύπτουν πολλαπλά επίπεδα έντασης, αναδεικνύοντας την αλληλεξάρτηση της πορείας τους. Κάθε επεισόδιο, τροφοδοτούμενο από αυτές τις αυξανόμενες εντάσεις, μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις που θα υπερβούν κατά πολύ την άμεση περιοχή των συγκρούσεων, επηρεάζοντας χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Επικίνδυνη μεσοβασιλεία
Ο όρος «μεσοβασιλεία» αναφέρεται σε μια περίοδο κατά την οποία το υφιστάμενο πλαίσιο παγκόσμιας ασφάλειας έχει καταρρεύσει, χωρίς ακόμη να έχει δημιουργηθεί ένα νέο που θα το αντικαταστήσει. Το πλήγμα στην Κασπία Θάλασσα καταδεικνύει αρκετούς από τους απρόβλεπτους κινδύνους που συνοδεύουν αυτήν τη μεταβατική εποχή.
Στοχοποιώντας το Ana κοντά στις εκβολές του ποταμού Βόλγα, οι ουκρανικές δυνάμεις έπληξαν μια κρίσιμη γραμμή εφοδιασμού που συνδέει τη Μόσχα με την Τεχεράνη. Η κλιμάκωση αυτή δημιουργεί έναν απτό δεσμό ανάμεσα σε δύο διαφορετικά πολεμικά μέτωπα και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο μιας παγκόσμιας πολυκρίσης, καθώς διασυνδέει άμεσα δύο από τις πλέον ασταθείς στρατιωτικές συγκρούσεις του κόσμου. Πρόκειται για μια κατάσταση την οποία οι θεωρητικοί της γεωπολιτικής περιγράφουν ως επικίνδυνη παγκόσμια μεσοβασιλεία.
Επιπλέον, το σημερινό γεωπολιτικό τοπίο καταδεικνύει με ιδιαίτερη σαφήνεια πώς η εμφάνιση σύγχρονων αυτοματοποιημένων οπλικών συστημάτων, σε συνδυασμό με τη δορυφορική επιτήρηση σε πραγματικό χρόνο και τις εκτεταμένες στρατιωτικές συμμαχίες που απλώνονται σε ολόκληρες ηπείρους, έχει επαναπροσδιορίσει την ίδια την ουσία του πολέμου.
Μια σύγκρουση που ενδέχεται να αρχίσει ως περιορισμένο τοπικό επεισόδιο μπορεί να μετατραπεί ταχύτατα σε έναν απρόβλεπτο και διευρυνόμενο πόλεμο, ο οποίος θα παρασύρει πολλές διαφορετικές περιοχές. Μια τέτοια εξέλιξη συνιστά πρωτοφανή πρόκληση για την παγκόσμια σταθερότητα και ειρήνη. Η πραγματικότητα αυτή επιβάλλει αυξημένη επίγνωση των κινδύνων και στρατηγική διορατικότητα σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο ασταθής.
Ο Μπουλέντ Γκιοκάι είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Keele και στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου.
Θα επιχειρήσω έναν σχολιασμό όσο γίνεται απαλλαγμένο από συναισθηματικές δεσμεύσεις και κομματικές ταυτίσεις. Δεν ανήκω σε κανέναν πολιτικό φορέα. Με ενδιαφέρει, όμως, να αποκτήσει πολιτική έκφραση η προσπάθεια—έστω αρχικά ατελή, αντιφατική και χαοτική—ενός υπαρκτού κοινωνικού ρεύματος που έχει απορρίψει εδώ και καιρό το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα.
Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δεν δημιουργήθηκε επειδή μια ομάδα πολιτών αποφάσισε να επαναφέρει την άμεση δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας ούτε επειδή προηγήθηκε μια συγκροτημένη ιδεολογική και προγραμματική επεξεργασία. Δημιουργήθηκε επειδή γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού συσπειρώθηκαν διαφορετικές κοινωνικές απογοητεύσεις: η οργή για τα Τέμπη και την ατιμωρησία, η δυσπιστία προς τη Δικαιοσύνη, η απόρριψη της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η απογοήτευση από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και η αίσθηση ότι οι θεσμοί λειτουργούν για την προστασία κλειστών μηχανισμών εξουσίας.
Γι’ αυτό, είτε αρέσει είτε όχι, πρόκειται ακόμη για «κόμμα Καρυστιανού». Η επίσημη ονομασία είναι «Ελπίδα για τη Δημοκρατία – Μαρία Καρυστιανού, Ανεξάρτητο Κίνημα Πολιτών» και η ίδια η ονομασία αποτυπώνει την οργανωτική αλήθεια: η ηγετική προσωπικότητα δεν συνοδεύει απλώς τον φορέα· αποτελεί το αναγνωριστικό και το βασικό πολιτικό του κεφάλαιο. Η ιδρυτική παρουσίαση έθεσε ως στόχο ακόμη και την πρώτη θέση, με την παραδοχή ότι «για να αλλάξεις τα πράγματα χρειάζεσαι εξουσία».
Χωρίς τη Μαρία Καρυστιανού δεν υπάρχει σήμερα το συγκεκριμένο κόμμα. Αυτό δεν είναι μομφή. Είναι η αφετηριακή συνθήκη του.
Η Καρυστιανού ως πολιτικό φαινόμενο
Η Μαρία Καρυστιανού αποτελεί σύγχρονο πολιτικό φαινόμενο επειδή δεν προέκυψε από την κομματική επετηρίδα. Η δημόσια νομιμοποίησή της γεννήθηκε έξω από το επαγγελματικό πολιτικό πεδίο, μέσα από έναν αγώνα για δικαιοσύνη. Η κοινωνία δεν τη γνώρισε ως υποψήφια που διεκδικούσε αξίωμα, αλλά ως μητέρα που συγκρούστηκε με ένα σύστημα το οποίο, κατά την πεποίθηση μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης, επιχείρησε να διαχειριστεί πολιτικά και επικοινωνιακά την τραγωδία των Τεμπών.
Αυτή η διαδρομή τής προσέδωσε ένα είδος ηθικής αυθεντίας. Πολλοί πολίτες θεωρούν ότι την έχουν παρακολουθήσει και δοκιμάσει επί χρόνια. Γι’ αυτό δεν επηρεάζονται εύκολα από κάθε κατηγορία ή προσωπική επίθεση εναντίον της. Η εμπιστοσύνη τους δεν στηρίζεται πρωτίστως στις προγραμματικές λεπτομέρειες, αλλά στη συνέπεια που πιστεύουν ότι επέδειξε απέναντι στην εξουσία.
Μερικοί ενδέχεται να βιώνουν στο πρόσωπό της μια σύγχρονη εκδοχή αρχαιοελληνικής τραγωδίας: την ιδιωτική οδύνη που μετατρέπεται σε δημόσια απαίτηση δικαιοσύνης. Η εικόνα αυτή εξηγεί τη δύναμή της, αλλά εμπεριέχει και κίνδυνο. Η ηθική νομιμοποίηση ενός προσώπου δεν αποτελεί αυτομάτως πολιτική επάρκεια, όπως και η προσωπική τραγωδία δεν προσφέρει ασυλία από τον δημοκρατικό έλεγχο.
Στην πολιτική θεωρία, το εγχείρημα θα μπορούσε να προσεγγιστεί ως ένα υβρίδιο «κόμματος-κινήματος» και «κόμματος του ηγέτη». Η σχετική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι, στην εποχή της εξατομικευμένης πολιτικής, ακόμη και συλλογικά κόμματα μπορούν να μεταμορφωθούν σε αρχηγικά κόμματα υπό την επίδραση μιας χαρισματικής ηγεσίας. Τα κόμματα-κινήματα, από την άλλη, συνδυάζουν κοινωνική κινητοποίηση, αντισυστημική γλώσσα και συμμετοχικές υποσχέσεις με την αναγκαστική επιδίωξη κοινοβουλευτικής εξουσίας.
Η Καρυστιανού βρίσκεται ακριβώς πάνω σε αυτή την αντίφαση: θέλει να εκφράσει την κοινωνία εναντίον του κομματικού συστήματος, αλλά για να αλλάξει το σύστημα πρέπει να γίνει κόμμα, να επιλέξει υποψηφίους, να αποκτήσει πρόγραμμα, πειθαρχία και ιεραρχία. Δεν μπορεί να αποφύγει για πάντα αυτό που καταγγέλλει. Μπορεί μόνο να προσπαθήσει να το οργανώσει διαφορετικά.
Είναι πράγματι «μετά-μεταπολιτικό» μόρφωμα;
Καθιερωμένος είναι ο όρος «μεταπολιτική» ή «μεταπολιτική συνθήκη»: η υποχώρηση των ουσιαστικών ιδεολογικών συγκρούσεων και η αντικατάστασή τους από τεχνοκρατική διαχείριση, επικοινωνία και μια προσποιητή συναίνεση χωρίς πραγματικές εναλλακτικές. Οι θεωρίες του «post-political» περιγράφουν ακριβώς το κλείσιμο του πολιτικού ορίζοντα και την απογοήτευση από τα κόμματα που μοιάζουν να εφαρμόζουν παραλλαγές της ίδιας πολιτικής. Η Καρυστιανού δεν ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Γι αυτό μιλάμε για φαινόμενο Καρυστιανού. Η πολιτική θεωρία πρέπει να το μελετήσει.
Το εγχείρημα Καρυστιανού δεν βρίσκεται πέρα από την πολιτική. Αντίθετα, εκφράζει την επιστροφή της πολιτικής σύγκρουσης μέσα σε μια κοινωνία που αισθάνεται ότι της αφαιρέθηκε το δικαίωμα ουσιαστικής επιλογής. Δεν είναι «μετά-μεταπολιτικό» επειδή υπερβαίνει την πολιτική, αλλά επειδή επιχειρεί να επαναπολιτικοποιήσει την κοινωνική αγανάκτηση που είχε αποκλειστεί από τα καθιερωμένα κομματικά κανάλια.
Ακριβέστερος όρος θα ήταν «μετασυστημικό κόμμα-κίνημα»: ένα εγχείρημα που γεννιέται μετά τη ρήξη των πολιτών με το κομματικό σύστημα, χωρίς να έχει ακόμη συγκροτήσει νέο θεσμικό πρότυπο.
Η ανάλυση του Ερνέστο Λακλάου για τον λαϊκισμό βοηθά εδώ. Ένα πλήθος διαφορετικών και αρχικά ασύνδετων αιτημάτων—Δικαιοσύνη, διαφάνεια, αξιοπρέπεια, εθνική κυριαρχία, κοινωνική προστασία—μπορεί να συγκροτήσει έναν «λαό» όταν συνδεθεί γύρω από ένα κοινό σύμβολο και έναν κοινό αντίπαλο. Στην περίπτωση αυτή, η Καρυστιανού λειτουργεί ως ο ενοποιητικός κόμβος ενός ετερογενούς ρεύματος. Η ενότητα, όμως, παραμένει εύθραυστη, επειδή οι πολίτες που συμφωνούν στο τι απορρίπτουν δεν συμφωνούν αναγκαστικά στο τι πρέπει να οικοδομήσουν.
Η «κβαντική προσέγγιση»
Η προσπάθεια Καρυστιανού απαιτεί «κβαντική προσέγγιση» υποδηλώνει ότι το εγχείρημα εξελίσσεται σε συνθήκες αβεβαιότητας, πολλαπλών ενδεχομένων και κοινωνικού χάους. Δεν μπορεί να προβλεφθεί γραμμικά ούτε να εξηγηθεί με τη μηχανιστική βεβαιότητα ότι μια συγκεκριμένη οργανωτική ενέργεια θα παράγει αναγκαστικά ένα συγκεκριμένο πολιτικό αποτέλεσμα.
Πιο κατάλληλη είναι η θεωρία των σύνθετων και μη γραμμικών συστημάτων. Ένα ετερογενές κοινωνικό κίνημα μπορεί πράγματι να εμφανίσει απρόβλεπτες μεταβολές, «σημεία διακλάδωσης» και μεγάλη ευαισθησία σε μικρά γεγονότα. Μια αποχώρηση, μια ατυχής δήλωση ή μια οργανωτική σύγκρουση μπορούν να παράγουν δυσανάλογες συνέπειες. Αλλά ακόμη και στο χάος υπάρχουν δομές και «ελκυστές». Στην «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» ο ισχυρότερος ελκυστής είναι αναμφίβολα η ίδια η Καρυστιανού.
Οι αποχωρήσαντες δεν είχαν κατ’ ανάγκη «ντετερμινιστικές» απόψεις. Πολλοί ζητούσαν εκλεγμένα αντί διορισμένων οργάνων, διαφάνεια, σαφείς αρμοδιότητες και λογοδοσία. Αυτά δεν αποτελούν μηχανιστικό αναχρονισμό. Αποτελούν στοιχειώδεις δημοκρατικές εγγυήσεις.
Το στοίχημα
Το κόμμα Καρυστιανού μπορεί να αποτελέσει έναν από τους κρίσιμους παράγοντες πολιτικής αλλαγής.
Μέχρι τις εκλογές το εγχείρημα πιθανότατα θα συνεχίσει να κινείται γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού. Η εκλογική αναμέτρηση θα δείξει αν η κοινωνική εμπιστοσύνη μπορεί να μετατραπεί σε σταθερή πολιτική εκπροσώπηση.
Το ουσιαστικό ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο αν η Καρυστιανού θα αντέξει τις αποχωρήσεις. Θα τις αντέξει. Είναι αν θα μπορέσει να λύσει τη θεμελιώδη αντίφαση του εγχειρήματός της: να παραμείνει η αναντικατάστατη ιδρυτική μορφή και συγχρόνως να δημιουργήσει έναν φορέα που δεν θα εξαρτάται απολύτως από τη βούλησή της.
Η αβεβαιότητα είναι αναπόφευκτη. Το χάος μπορεί να είναι δημιουργικό. Η δημοκρατία, όμως, δεν είναι κβαντικό φαινόμενο. Χρειάζεται κανόνες, αντιπροσώπευση, διαφάνεια και θεσμικά αντίβαρα. Αν η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» τα οικοδομήσει, μπορεί να εισαγάγει κάτι πραγματικά νέο στον δημόσιο βίο.
Από: Reuters Daily Briefing Ημερομηνία: 6 Αυγούστου 2026, 13:58 Της Κέιτ Τέρτον
Καλημέρα.
Άποψη από μη επανδρωμένο αεροσκάφος δείχνει πλοία στα Στενά του Ορμούζ, όπως φαίνονται από το Μουσαντάμ του Ομάν. REUTERS/Stringer
Μια προτεινόμενη συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ θα έδινε στο Ιράν τον έλεγχο της εισερχόμενης θαλάσσιας κυκλοφορίας. Παράλληλα, η Τεχεράνη απειλεί να πλήξει τα κράτη του Κόλπου, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπολύσουν νέες επιθέσεις.
Την ίδια ώρα, στη Ζαπορίζια της Ουκρανίας, η Ρωσία προσπαθεί να σπείρει τον πανικό με επιθέσεις τύπου «σαφάρι» εναντίον αμάχων.
Επίσης, στο υπουργείο Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Τραμπ, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αποδυναμώνονται, ενώ οι καταγγελίες για παραπτώματα αυξάνονται απότομα.
Οι σημαντικότερες σημερινές ειδήσεις
Ο πόλεμος στο Ιράν
Προτεινόμενη συμφωνία μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, η οποία αποσκοπεί να συμβάλει στον τερματισμό του πεντάμηνου πολέμου μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, θα έδινε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Την πληροφορία έδωσαν στο Reuters ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι. Εάν εφαρμοστεί, θα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα προς το Ιράν.
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει τα κράτη του Κόλπου ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση στο έδαφός του θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον κρίσιμων ενεργειακών υποδομών σε ολόκληρη την περιοχή, σύμφωνα με πέντε πηγές.
Με την προειδοποίηση αυτή, η Τεχεράνη επιχειρεί να αυξήσει το κόστος μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής επιχείρησης, απειλώντας τους στενότερους περιφερειακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον. Διαβάστε την αποκλειστική έρευνα του Reuters.
Πέντε μήνες μετά την έναρξη του αμερικανικού πολέμου με το Ιράν, οι Αμερικανοί που αναμένουν ότι η Μέση Ανατολή θα διολισθήσει σε μεγαλύτερο χάος είναι τριπλάσιοι από όσους πιστεύουν ότι ο πόλεμος θα φέρει περισσότερη σταθερότητα, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos.
Άλλες ειδήσεις
Η νίκη του Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ στις προκριματικές εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν δημιουργεί μια σημαντική πολιτική δοκιμασία για το φθινόπωρο: εάν ένας απροκάλυπτα προοδευτικός υποψήφιος μπορεί να επικρατήσει σε μια βαθιά διχασμένη πολιτεία αμφίρροπης ψήφου. Από την έκβαση ενδέχεται να κριθεί και ο έλεγχος της Γερουσίας.
Σε μια σπάνια εκδήλωση διακομματικής σύμπλευσης, τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι συντηρητικοί υποστηρικτές του Ντόναλντ Τραμπ κατηγορούν τις σχέσεις του προέδρου με τον τεχνολογικό κλάδο για την περιορισμένη αντίδραση της κυβέρνησής του στις πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν από πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI και της Anthropic.
Το Κονγκό απαγόρευσε τις εξαγωγές συμπυκνωμάτων χαλκού και κοβαλτίου, κλιμακώνοντας σημαντικά την προσπάθειά του να επιβάλει την εγχώρια επεξεργασία των ορυκτών και να διατηρεί μεγαλύτερο μέρος της αξίας των τεράστιων φυσικών του πόρων. Αυτό προβλέπει νέα κυβερνητική εντολή την οποία εξέτασε το Reuters.
Από τις πρώτες εβδομάδες της ρωσικής εισβολής του 2022, οι δυνάμεις της Μόσχας παραμένουν οχυρωμένες λίγο νοτιότερα από τη Ζαπορίζια, την οποία πλήττουν με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ένα νέο κύμα επιθέσεων έχει καταστήσει τη ζωή ακόμη πιο επικίνδυνη για τους κατοίκους.
Οι κάτοικοι χρησιμοποιούν πλέον τον όρο «σαφάρι» για να περιγράψουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη που «κυνηγούν» αμάχους ή οχήματα στους δρόμους.
Η Θέουτα, ισπανικός θύλακας στη βόρεια Αφρική, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες από την άφιξη 72.000 μεταναστών στις ακτές της μέσα σε μία εβδομάδα. Οι αρχές ζητούν τη μεταφορά στην ηπειρωτική Ισπανία εκατοντάδων ασυνόδευτων ανηλίκων που παραμένουν στον θύλακα.
Επιχειρήσεις και αγορές
Φορτηγά στο εργοτάξιο του κέντρου δεδομένων Google–Adani, στην Ταρλουβάντα του Βισακαπατνάμ, στο κρατίδιο Άντρα Πραντές της Ινδίας. REUTERS/Priyanshu Singh
Οι εργασίες κατασκευής του σχεδιαζόμενου συγκροτήματος κέντρων δεδομένων της Google στην Ινδία βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Η πλαγιά πάνω από το εργοτάξιο έχει αποψιλωθεί, αποκαλύπτοντας το κόκκινο χώμα, και έχει διαμορφωθεί σε βαθμίδες. Ωστόσο, οι αυξανόμενες αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων δημιουργούν εμπόδια στο έργο του αμερικανικού τεχνολογικού κολοσσού, ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Disney σύναψε μια πρωτοποριακή συμφωνία με το TikTok, η οποία επιτρέπει στους δημιουργούς περιεχομένου να χρησιμοποιούν χαρακτήρες και σκηνές από την τεράστια βιβλιοθήκη της εταιρείας για να δημιουργούν τα δικά τους σύντομα βίντεο. Η ανταποκρίτρια Ντον Κμιελέφσκι εξηγεί στο podcast Reuters World News γιατί τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά στούντιο του Χόλιγουντ σπεύδουν να υιοθετήσουν το κατακόρυφο βίντεο.
Πριν από τέσσερις μήνες, η Ολλανδία ενέκρινε το σύστημα Full Self-Driving (FSD) της Tesla και έκτοτε υποστηρίζει την υιοθέτησή του σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η ολλανδική ρυθμιστική αρχή οδικών μεταφορών RDW αρνείται να εξηγήσει δημοσίως γιατί κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σύστημα υποβοήθησης του οδηγού είναι ασφαλές. Σύμφωνα με την αρχή, η δημοσιοποίηση των σχετικών στοιχείων θα παραβίαζε τα εμπορικά απόρρητα της Tesla—θέση που αντανακλά τις απαιτήσεις της ίδιας της αυτοκινητοβιομηχανίας προς τη ρυθμιστική αρχή για εμπιστευτικότητα.
Πολλοί εργαζόμενοι και πρώιμοι επενδυτές της SpaceX ενδέχεται να εκμεταλλευτούν μια ιδιαίτερα δελεαστική ευκαιρία για να ρευστοποιήσουν τα μεγάλα κέρδη τους από τη μετοχή, καθώς λήγει η πρώτη περίοδος υποχρεωτικής διακράτησης των μετοχών της εταιρείας. Αυτό θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στη μετοχή, η οποία έχει ήδη υποχωρήσει σημαντικά από το υψηλό επίπεδο που κατέγραψε τον Ιούνιο.
Η κρατική κινεζική Sinopec Corp, η μεγαλύτερη εταιρεία διύλισης στον κόσμο, αύξησε τις αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Άπω Ανατολή, προκειμένου να αντισταθμίσει τη μείωση των προμηθειών από τη Μέση Ανατολή εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν. Αυτό προκύπτει από πληροφορίες πολλών εμπορικών πηγών και από δεδομένα παρακολούθησης πλοίων.
Στο υπουργείο Δικαιοσύνης του Τραμπ, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αποδυναμώνονται ενώ οι καταγγελίες για παραπτώματα εκτοξεύονται
Σε αλλεπάλληλες δικαστικές αίθουσες, ομοσπονδιακοί δικαστές έχουν κατηγορήσει το υπουργείο Δικαιοσύνης της κυβέρνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μια πρωτοφανή σειρά παραπτωμάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ψευδείς δηλώσεις, μη συμμόρφωση προς δικαστικές αποφάσεις και καταχρηστική αξιοποίηση του νομικού συστήματος για την παρενόχληση πολιτικών αντιπάλων.
Θα περίμενε κανείς ότι τέτοιες αυστηρές επιπλήξεις θα προκαλούσαν έντονη δραστηριότητα στους δύο εσωτερικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς του υπουργείου, οι οποίοι έχουν ως αποστολή την εποπτεία της ισχυρότερης ομοσπονδιακής υπηρεσίας επιβολής του νόμου.
Ωστόσο, η συρρίκνωση του προσωπικού και ο φόβος πολιτικών αντιποίνων έχουν ουσιαστικά παραγκωνίσει τις δύο υπηρεσίες, περιορίζοντας τη δυνατότητά τους να ξεκινήσουν νέες έρευνες για τις ενέργειες της κυβέρνησης. Αυτό προκύπτει από συνεντεύξεις του Reuters με τέσσερα πρώην στελέχη του υπουργείου Δικαιοσύνης, καθώς και από εξέταση στοιχείων του υπουργείου σχετικά με το προσωπικό και τις έρευνές του.
Και, τέλος…
Σκάφη συγκεντρώνονται στα νερά ανοικτά της Φαβινιάνα στην Ιταλία. Το νησί χρησιμοποιήθηκε ως τοποθεσία γυρισμάτων για την ταινία «Η Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. REUTERS/Igor Petyx
Το μικρό ιταλικό νησί Φαβινιάνα, στη Μεσόγειο, ελπίζει ότι η κινηματογραφική υπερπαραγωγή «Η Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν θα το βοηθήσει να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες. Παράλληλα, όμως, θέλει να αποφύγει την παγίδα του υπερτουρισμού.
Η «Οδύσσεια», η οποία κυκλοφόρησε τον περασμένο μήνα, συγκέντρωσε περισσότερα από 264 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως κατά το πρώτο Σαββατοκύριακο προβολής της, σημειώνοντας το μεγαλύτερο εισπρακτικό άνοιγμα στην καριέρα του Νόλαν.
Η ταινία αφηγείται εκ νέου το ομηρικό έπος με το ταξίδι της επιστροφής του Οδυσσέα στην πατρίδα του μετά τον Τρωικό Πόλεμο.
πλανόδιος πωλητής φωτίζει τον πάγκο του με φορητή λάμπα στο Μαλεκόν της Αβάνας, κατά το γενικευμένο μπλακάουτ της 6ης Ιουλίου 2026.
Από: The Morning Dispatch Ημερομηνία: 6 Αυγούστου 2026, 13:29
Evan Spear • James P. Sutton • Surya Gowda • Ross Anderson
6 Αυγούστου 2026
Καλή Πέμπτη! Δύτες ανέσυραν περίπου 20 μπουκάλια Guinness από ένα ναυάγιο του 1864, στα ανοικτά του Ντόβερ, και επιστράτευσαν έναν Βέλγο γενετιστή για να αναβιώσει τη μαγιά. Ονόμασαν την προσπάθεια «Project Jurassic Beer» («Πρόγραμμα Ιουρασική Μπίρα»). Η Guinness υποσχόταν ανέκαθεν ότι τα καλά πράγματα έρχονται σε όσους περιμένουν. Θα λέγαμε ότι τα 162 χρόνια αποτελούν μια αρκετά δίκαιη δοκιμασία αυτού του ισχυρισμού.
Η Κούβα βρίσκεται σε οξεία ενεργειακή, οικονομική και ανθρωπιστική κρίση. Το ηλεκτρικό της δίκτυο κατέρρευσε επτά φορές μέσα σε λιγότερο από πέντε μήνες, αφήνοντας περίπου 8,6 εκατομμύρια κατοίκους χωρίς ρεύμα για ημέρες. Η έλλειψη καυσίμων έχει παραλύσει την αποκομιδή απορριμμάτων, ενώ πολλοί κάτοικοι δυσκολεύονται να βρουν τρόφιμα και αναγκάζονται να χρησιμοποιούν καυσόξυλα για μαγείρεμα.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν διακόπηκε η προμήθεια πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, η οποία κάλυπτε περίπου το ένα τρίτο των κουβανικών αναγκών. Η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε πρόσθετες κυρώσεις στην κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Κούβας και απείλησε με δασμούς τις χώρες που συνεχίζουν να της πωλούν πετρέλαιο. Το τελευταίο σημαντικό φορτίο, 730.000 βαρέλια ρωσικού αργού, έφτασε στα τέλη Μαρτίου.
Η Ουάσιγκτον εφαρμόζει πολιτική «μέγιστης πίεσης», επιδιώκοντας πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και, ενδεχομένως, το τέλος του κομμουνιστικού καθεστώτος που κυβερνά επί 67 χρόνια. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ενισχύουν την παρουσία και τα δίκτυά τους στο νησί, ενώ η CIA έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα για να προετοιμάσει εναλλακτικές επιλογές, ακόμη και σε περίπτωση στρατιωτικής επέμβασης.
Το βασικό ερώτημα του άρθρου—αν η Κούβα θα «σπάσει»—παραμένει αναπάντητο. Η κοινωνία και η οικονομία βρίσκονται κοντά στα όριά τους, αλλά δεν είναι σαφές αν η πίεση θα οδηγήσει σε μεταρρυθμίσεις, κατάρρευση του καθεστώτος, μαζική ανθρωπιστική κρίση ή νέα αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εξίσου ασαφές παραμένει τι ακριβώς επιδιώκει η Ουάσιγκτον και μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει.
Σύντομη ενημέρωση: Οι σημαντικότερες σημερινές ειδήσεις
1. Το Ιράν και το Ομάν φέρονται να οριστικοποίησαν συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ
Το Ιράν και το Ομάν φέρονται να έχουν οριστικοποιήσει συμφωνία για την επαναλειτουργία μιας θαλάσσιας οδού στα Στενά του Ορμούζ. Η συμφωνία αναμένει πλέον την έγκριση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος πιστεύεται ότι τραυματίστηκε στα πρώτα πλήγματα του πολέμου και έκτοτε δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, δήλωσε ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν ως προς τις γεωγραφικές συντεταγμένες της θαλάσσιας οδού που θα διέρχεται από τα στενά και ότι η συμφωνία θα προχωρήσει, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα παρέμβουν ορισμένα τρίτα μέρη.
Η συμφωνία θα έδινε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω των στενών. Η χώρα επιδιώκει την επιβολή τελών ύψους 5% έως 7% επί της αξίας των φορτίων. Το Ομάν έχει προτείνει ποσοστό περίπου 3%, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν την επιβολή κανενός τέλους.
Η συμφωνία πιθανότατα θα εξαρτηθεί από τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν σχολίασαν την κοινή πρόταση Ιράν–Ομάν.
Οκτώ ναυτιλιακές ενώσεις, μεταξύ των οποίων το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο και η BIMCO, οργάνωση πλοιοκτητών, προειδοποίησαν τον ΟΗΕ και τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό να μην επιτρέψουν στο Ιράν να επιβάλει υποχρεωτικά τέλη διέλευσης. Υποστήριξαν ότι το προηγούμενο αυτό δεν θα περιοριζόταν στα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να ήρθε σε αντιπαράθεση με τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στο Καμπ Ντέιβιντ την περασμένη εβδομάδα, εξαιτίας των ελλείψεων σε πυρομαχικά που περιορίζουν τις στρατιωτικές επιλογές απέναντι στο Ιράν. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Τραμπ είπε ότι είχε παραπλανηθεί και πίστευε πως το πρόβλημα είχε επιλυθεί. Ο Λευκός Οίκος διέψευσε ότι πραγματοποιήθηκε αυτή η συνομιλία.
2. Το FBI του Πατέλ συνεργάζεται με την Κίνα και τη Ρωσία
Ο Κας Πατέλ δήλωσε στο Reuters ότι, κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών των ΗΠΑ συνεργάστηκε με την Κίνα και τη Ρωσία για την καταπολέμηση του διεθνικού εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένων της κυβερνοαπάτης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών.
Στο πλαίσιο των συνεργασιών αυτών, Κινέζοι αξιωματούχοι φέρονται να ταξίδεψαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και πράκτορες του FBI στην Κίνα, προκειμένου να εργαστούν από κοινού σε υποθέσεις και να ανταλλάξουν πληροφορίες. Πράκτορες του FBI και Κινέζοι αξιωματούχοι πραγματοποίησαν επίσης κοινές εφόδους και συλλήψεις.
Ο Πατέλ δήλωσε ότι η συνεργασία του FBI με τις δύο χώρες, τις οποίες χαρακτήρισε «μη παραδοσιακούς εταίρους», περιορίζεται στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων διεθνικών εγκλημάτων: του εμπορίου φαιντανύλης, της παγκόσμιας ανταλλαγής υλικού παιδικής πορνογραφίας και των κέντρων διαδικτυακής απάτης που εξαπατούν Αμερικανούς πολίτες.
Αξιωματούχοι του FBI ανέφεραν ότι ο Πατέλ επέστρεψε από το Πεκίνο στα τέλη Ιουλίου και σχεδιάζει ανάλογο ταξίδι στη Ρωσία τον Οκτώβριο.
Τον Μάιο, το FBI, το κινεζικό υπουργείο Δημόσιας Ασφάλειας και η Αστυνομία του Ντουμπάι πραγματοποίησαν έφοδο σε κέντρο κυβερνοαπάτης στο Ντουμπάι, στο πλαίσιο επιχείρησης που ονόμασαν «Operation Sand Dollar». Σύμφωνα με το FBI, η επιχείρηση οδήγησε σε περίπου 300 συλλήψεις, στην κατάσχεση 300 εκατομμυρίων δολαρίων και στην απελευθέρωση χιλιάδων θυμάτων εμπορίας ανθρώπων που εξαναγκάζονταν να εργάζονται εκεί.
Ο Τζεφ Κρόκερ, επόπτης πράκτορας του FBI που συνταξιοδοτήθηκε το 2024, δήλωσε στο Reuters ότι «η Κίνα και η Ρωσία είναι εχθροί μας, τελεία και παύλα» και ότι η παροχή πρόσβασης σε Αμερικανικές εγκαταστάσεις στους αξιωματούχους τους θα αποτελούσε «εξαιρετική κάλυψη» για απόπειρες διείσδυσης.
3. Ισραηλινοί έφεδροι σκοτώθηκαν στον Λίβανο, ενώ οι συνομιλίες στη Ρώμη έχουν βαλτώσει
Εκρηκτικός μηχανισμός σκότωσε δύο Ισραηλινούς εφέδρους και τραυμάτισε σοβαρά άλλους τέσσερις την Τετάρτη, στην πόλη Ματζντάλ Ζουν του νότιου Λιβάνου. Πρόκειται για τους πρώτους ισραηλινούς θανάτους μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου τον Ιούνιο.
Ο ισραηλινός στρατός απάντησε με πλήγματα στον νότιο Λίβανο, σκοτώνοντας έναν άνθρωπο και τραυματίζοντας έντεκα. Πριν από τα πλήγματα, η αραβόφωνη εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού, αντισυνταγματάρχης Έλα Ουαγουέγια, κάλεσε τους κατοίκους του χωριού Αλ Μανσούρι, στον νότιο Λίβανο, να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Την ίδια ημέρα, Ισραηλινοί και Λιβανέζοι διαπραγματευτές συναντιούνταν στη Ρώμη για να συζητήσουν μια μακροπρόθεσμη συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών. Οι συνομιλίες επικεντρώνονται σε δύο πιλοτικές ζώνες, από τις οποίες θα αποχωρούσε ο ισραηλινός στρατός, επιτρέποντας στον λιβανικό στρατό να αναπτυχθεί. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν το ίδιο απόγευμα.
Οι συνομιλίες πρόκειται να επαναληφθούν σήμερα, αν και ανώτερος Λιβανέζος αξιωματούχος δήλωσε ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.
Ισραηλινή διπλωματική πηγή ανέφερε ότι ο Γεχιέλ Λέιτερ, πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες και επικεφαλής της ισραηλινής αντιπροσωπείας, διέκοψε τη συνεδρίαση της Τετάρτης περίπου τρεις ώρες νωρίτερα, εξαιτίας όσων χαρακτήρισε επανειλημμένες παραπλανητικές διαρροές από την πλευρά του Λιβάνου.
Έρευνα της Haaretz διαπίστωσε ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις έχουν καταλάβει περίπου 230 τετραγωνικά μίλια λιβανικού εδάφους, φτάνοντας σε ορισμένα σημεία έως και 7,5 μίλια από τα σύνορα με το Ισραήλ. Ο ισραηλινός στρατός έχει επίσης δημιουργήσει τουλάχιστον επτά νέες βάσεις στην περιοχή. Η έρευνα επιβεβαίωσε τον ισχυρισμό του υπουργού Άμυνας Ισραέλ Κατζ ότι το Ισραήλ κατέστρεψε ολοκληρωτικά 24 σιιτικά χωριά στον νότιο Λίβανο.
Ισραηλινοί έποικοι πυρπόλησαν χθες σπίτια στην Τούμπα, ένα παλαιστινιακό χωριό στους νότιους λόφους της Χεβρώνας, τραυματίζοντας, σύμφωνα με πληροφορίες, πέντε ανθρώπους.
4. Επιθέσεις εναντίον στελεχών του ρωσικού πολεμικού μηχανισμού σε ολόκληρη τη χώρα
Ρωσικά κρατικά αρχεία επιβεβαίωσαν ότι ο Ντανίιλ Περεντρίι, γαμπρός του διοικητή των Ρωσικών Αεροδιαστημικών Δυνάμεων, στρατηγού Αλεξάντρ Τσάικο, σκοτώθηκε από βομβιστική επίθεση το Σάββατο σε εστιατόριο της Μόσχας. Το περιστατικό αποτελεί μέρος μιας σειράς επιθέσεων εναντίον στελεχών που συνδέονται με τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Η Kommersant ανέφερε ότι ο Αντρέι Τσερέζοφ, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της ρωσικής κατασκευάστριας μη επανδρωμένων αεροσκαφών Uraldronzavod, πυροβολήθηκε και τραυματίστηκε την περασμένη εβδομάδα στην Τούλα.
Ο Βλαντίμιρ Τκατσούκ, διευθυντής εργοστασίου που προμηθεύει μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον ρωσικό στρατό, τραυματίστηκε σοβαρά αργά το βράδυ της Τρίτης, όταν εξερράγη το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε. Ο οδηγός του σκοτώθηκε.
Χθες ξέσπασε πυρκαγιά στο TsNIIMash, το κυριότερο ερευνητικό κέντρο της Roscosmos, της ρωσικής διαστημικής υπηρεσίας. Ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι ενδέχεται να προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι, το 2026, οι σύμμαχοι προμήθευσαν την Ουκρανία μόνο με το ένα τρίτο των πυραύλων αεράμυνας που είχαν παραδώσει το 2025. Προειδοποίησε επίσης ότι η Ρωσία επιδιώκει να επιταχύνει την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων πριν από τον χειμώνα, όταν πιθανότατα θα επαναλάβει τη στρατιωτική εκστρατεία της εναντίον του ενεργειακού συστήματος της Ουκρανίας.
Γερμανοί εισαγγελείς δήλωσαν ότι υπάλληλος αεροδρομίου εντόπισε μη επανδρωμένο αεροσκάφος που μετέφερε αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό κοντά σε διάδρομο εμπορευματικών αεροσκαφών στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, το οποίο αποτελεί ευρωπαϊκή βάση για τον ουκρανικό στόλο μεταγωγικών αεροσκαφών Antonov. Αξιωματούχοι ασφαλείας ανέφεραν ότι η Ρωσία αποτελεί τον κυριότερο ύποπτο.
5. Η επιδημία Έμπολα εξαπλώνεται ταχύτερα από την αντιμετώπισή της
Ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, έφτασε την Τετάρτη στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό για να συζητήσει την επιδημία Έμπολα, η οποία έχει προκαλέσει τουλάχιστον 1.751 θανάτους.
Η τρέχουσα επιδημία, η οποία οφείλεται στο στέλεχος Bundibugyo του ιού Έμπολα, έχει οδηγήσει σε 3.874 επιβεβαιωμένα κρούσματα. Με βάση τον αριθμό των κρουσμάτων, αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία Έμπολα που έχει καταγραφεί.
Μετά τις συναντήσεις, ο Τέντρος έγραψε στο X ότι τα νέα κρούσματα διπλασιάζονται σε ορισμένες περιοχές με ιδιαίτερα έντονη μετάδοση.
Παράλληλα, ορισμένοι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας στο Κονγκό—ιδιαίτερα στην Ιτούρι, όπου ξεκίνησε η επιδημία—απεργούν εξαιτίας απλήρωτων μισθών.
Η επιδημία έχει εξαπλωθεί πέρα από την Ιτούρι και σε τέσσερις ακόμη επαρχίες του Κονγκό: το Βόρειο Κίβου, το Νότιο Κίβου, το Άνω Ουέλε και την Τσόπο. Έχει φτάσει σε 51 από τις 140 υγειονομικές ζώνες των πέντε επαρχιών.
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι σχεδιάζει να διαθέσει επιπλέον 242 εκατομμύρια δολάρια για την αντιμετώπιση του Έμπολα και την ενίσχυση της ετοιμότητας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, καθώς και για τη σχετική ανθρωπιστική βοήθεια. Η συνολική βοήθεια του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέρχεται πλέον σε περισσότερα από 512 εκατομμύρια δολάρια.
Το Bloomberg ανέφερε ότι το ποσοστό θνητότητας μεταξύ των επιβεβαιωμένων ασθενών με Έμπολα στο ανατολικό Κονγκό αυξήθηκε από 31% στα τέλη Ιουνίου σε περισσότερο από 45%. Το ποσοστό αυξάνεται εν μέρει επειδή πολλοί ασθενείς φτάνουν στα θεραπευτικά κέντρα μόνο κατά τα τελευταία στάδια της ασθένειας.
Ο Ζαν Κασέγια, επικεφαλής των Αφρικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, δήλωσε ότι η ιχνηλάτηση επαφών δεν λειτουργεί: ποσοστό 60% έως 70% των νέων κρουσμάτων εμφανίζεται εκτός της ομάδας ανθρώπων που παρακολουθούνται έπειτα από πιθανή έκθεση.
Πλανόδιος πωλητής χρησιμοποιεί φορητή λάμπα για να πουλήσει τα προϊόντα του κατά μήκος της παραλιακής λεωφόρου Μαλεκόν, στη διάρκεια γενικευμένης διακοπής ρεύματος στην Αβάνα, στις 6 Ιουλίου 2026.
Η κρατική εταιρεία ενέργειας της Κούβας κατάφερε τελικά να αποκαταστήσει την ηλεκτροδότηση σε ολόκληρη τη χώρα την Τρίτη, αφού περίπου 8,6 εκατομμύρια κάτοικοι του νησιού είχαν παραμείνει χωρίς ρεύμα για ημέρες. Το ηλεκτρικό δίκτυο είχε καταρρεύσει τη Δευτέρα για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από μία ημέρα. Ήταν η έβδομη κατάρρευση σε διάστημα μικρότερο των πέντε μηνών, σε ένα φαινόμενο που έχει πλέον γίνει συνηθισμένο σε ένα νησί το οποίο βρίσκεται εδώ και έξι δεκαετίες υπό αμερικανικό εμπάργκο, το οποίο η Ουάσιγκτον αυστηροποίησε σημαντικά τον Ιανουάριο.
Τα σκουπίδια συσσωρεύονται στους δρόμους της Αβάνας, επειδή τα απορριμματοφόρα δεν διαθέτουν καύσιμα. Οι κάτοικοι έχουν αρχίσει να κόβουν καυσόξυλα για να τα χρησιμοποιούν στις κουζίνες τους—όταν καταφέρνουν να βρουν τρόφιμα. Ορισμένοι αναγκάστηκαν να ψάχνουν στα σκουπίδια για υπολείμματα τροφής.
Πριν από τις 3 Ιανουαρίου, όταν οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις συνέλαβαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και ανέλαβαν τον έλεγχο της πετρελαϊκής βιομηχανίας της χώρας, η Κούβα βασιζόταν στη Βενεζουέλα για την κάλυψη περίπου του ενός τρίτου των αναγκών της σε πετρέλαιο.
Έκτοτε, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στην κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Κούβας και απείλησε με δασμούς οποιαδήποτε χώρα πουλά πετρέλαιο στο νησί. Το τελευταίο φορτίο καυσίμων—ένα ρωσικό δεξαμενόπλοιο, στο οποίο είχαν επιβληθεί κυρώσεις, που μετέφερε 730.000 βαρέλια αργού πετρελαίου—έφτασε στις 30 Μαρτίου. Δεν διαφαίνεται άμεση ανακούφιση της κατάστασης.
Η εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» της κυβέρνησης Τραμπ αποσκοπεί στο να αναγκάσει την κουβανική κυβέρνηση να προχωρήσει σε πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις—και ενδεχομένως να τερματίσει την 67χρονη παραμονή του κομμουνιστικού καθεστώτος στην εξουσία.
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ενισχύουν τη δραστηριότητά τους στο νησί. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Politico ανέφερε ότι τους τελευταίους μήνες πραγματοποιείται αθόρυβη ανάπτυξη μέσων και δικτύων στο εσωτερικό της χώρας. Οι New York Times έγραψαν την Τετάρτη ότι η CIA συγκρότησε νέα ειδική ομάδα για την Κούβα, με αποστολή να προσφέρει στους στρατιωτικούς σχεδιαστές περισσότερες επιλογές, σε περίπτωση που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει να χρησιμοποιήσει βία.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές τι ακριβώς επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες από την Κούβα και μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν για να το πετύχουν.
Άλλες ειδήσεις
Σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες
Οι ψηφοφόροι των προκριματικών εκλογών του Δημοκρατικού Κόμματος στο Ντιτρόιτ απομάκρυναν τον βουλευτή Σρι Θανεντάρ, επιλέγοντας στη θέση του τον πολιτειακό βουλευτή Ντόναβαν ΜακΚίνεϊ, μέλος των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής. Παράλληλα, οι Ρεπουμπλικανοί στην 8η Εκλογική Περιφέρεια του Μίσιγκαν απέρριψαν τον υποστηριζόμενο από τον Τραμπ Αμίρ Χασάν και επέλεξαν τον Τομ Σμιθ, έναν συνταξιούχο μηχανικό που είχε αποσυρθεί από την αναμέτρηση τον Ιούλιο.
Η Γερουσία ενέκρινε τον διορισμό της Έρικα Σβαρτς ως διευθύντριας των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, με ψήφους 51 υπέρ και 44 κατά. Έτσι, η υπηρεσία αποκτά την πρώτη επικεφαλής της που εγκρίνεται από τη Γερουσία μετά την απομάκρυνση της Σούζαν Μονάρεζ, λιγότερο από έναν μήνα αφότου ανέλαβε τη θέση, τον περασμένο Αύγουστο.
Ο νόμος της Νέας Υόρκης περί Ιατρικής Βοήθειας στον Θάνατο τέθηκε σε ισχύ την Τετάρτη. Επιτρέπει σε ασθενείς τελικού σταδίου, των οποίων το προσδόκιμο ζωής δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, να ζητούν από γιατρό τη χορήγηση θανατηφόρων φαρμάκων.
Ο Δημοκρατικός γενικός εισαγγελέας του Νέου Μεξικού, Ραούλ Τόρες, προσέφυγε δικαστικά εναντίον του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης. Το κατηγορεί ότι δεν παραδίδει χωρίς διαγραφές τους φακέλους του Τζέφρι Έπσταϊν, τους οποίους χρειάζεται η υπηρεσία του για ποινική έρευνα σχετικά με κακοποιήσεις που φέρονται να πραγματοποιήθηκαν στο πρώην ράντσο του χρηματιστή.
Ομοσπονδιακός δικαστής στο Τέξας έκρινε αντισυνταγματικούς τους κανόνες αδειοδότησης του Εθνικού Νόμου περί Πυροβόλων Όπλων για τους σιγαστήρες, τα τυφέκια με κοντή κάννη και τα λειόκαννα όπλα. Σύμφωνα με την απόφαση, το Κογκρέσο απώλεσε την αρμοδιότητα που αντλούσε από τη φορολογική του εξουσία για την εφαρμογή του νόμου του 1934, όταν οι Ρεπουμπλικανοί κατάργησαν πέρυσι τον σχετικό φόρο των 200 δολαρίων.
Ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι υγείας ξεκίνησαν διαδικασία αφαίρεσης της πιστοποίησης από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Network for Hope, ο οποίος συντονίζει τις δωρεές οργάνων στο Κεντάκι και σε τμήματα τριών γειτονικών πολιτειών. Ομοσπονδιακοί ελεγκτές εντόπισαν περιπτώσεις στις οποίες οι προετοιμασίες για την αφαίρεση οργάνων συνεχίστηκαν, παρά τις ενδείξεις ότι οι ασθενείς παρέμεναν ζωντανοί.
Στον υπόλοιπο κόσμο
Ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, προειδοποίησε ότι το Ιράν έχει εκτελέσει από τις 19 Μαρτίου τουλάχιστον 56 ανθρώπους για κατηγορίες σχετικές με την εθνική ασφάλεια. Μεταξύ αυτών βρίσκονται 27 άνθρωποι που συνδέθηκαν με τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.
Η Microsoft ανέφερε ότι χάκερ οι οποίοι συνδέονται με τη ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών καταλαμβάνουν από τις αρχές Μαΐου σελίδες σύνδεσης σε δίκτυα Wi-Fi ξενοδοχείων και συνεδριακών κέντρων σε ολόκληρο τον κόσμο. Ανακατευθύνουν στελέχη επιχειρήσεων και κυβερνητικούς αξιωματούχους σε πλαστές ειδοποιήσεις ενημέρωσης λογισμικού, οι οποίες εγκαθιστούν κακόβουλο πρόγραμμα υποκλοπής κωδικών πρόσβασης.
Γερμανικό δικαστήριο καταδίκασε επτά μέλη και έναν υποστηρικτή της ακροδεξιάς εξτρεμιστικής οργάνωσης Last Defense Wave για απόπειρα ανθρωποκτονίας, εμπρησμό και συμμετοχή ή υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης. Οι κατηγορίες αφορούσαν σειρά επιθέσεων εναντίον κέντρων φιλοξενίας αιτούντων άσυλο και εγκαταστάσεων που συνδέονται με αριστερές οργανώσεις.
Η Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου συνέλαβε μια 47χρονη γυναίκα, μετά τον τραυματισμό τεσσάρων ανδρών με ψαλίδι στο Κόβεντ Γκάρντεν, εμπορική και θεατρική περιοχή στο κέντρο της πόλης.
Η Κίνα αυστηροποίησε τους περιορισμούς στις εξαγωγές μη επανδρωμένων αεροσκαφών και εξαρτημάτων τους προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Απαγόρευσε επίσης σε έξι αμερικανικούς φορείς—μεταξύ των οποίων η οργάνωση Human Rights in China και η εταιρεία βιοτεχνολογίας Applied DNA Sciences—να πραγματοποιούν συναλλαγές με κινεζικές επιχειρήσεις. Τα μέτρα αποτελούν απάντηση στην απαγόρευση εισαγωγής κινεζικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ένταξη 43 κινεζικών εταιρειών σε μαύρη λίστα λόγω καταγγελιών για καταναγκαστική εργασία.
Οικονομία και επιχειρήσεις
Δικαστής στο Λος Άντζελες απέρριψε εκ νέου το αίτημα της SpaceX να υποχρεώσει πρώην εργαζόμενή της να παραδώσει τον ιατρικό της φάκελο. Η γυναίκα υποστηρίζει σε αγωγή της ότι προϊστάμενός της την εξανάγκασε να συνάψει σεξουαλική σχέση μαζί του και, όταν έμεινε έγκυος, της προσέφερε 100.000 δολάρια για να προχωρήσει σε άμβλωση.
Η Google αναδιοργάνωσε την Τετάρτη την ηγεσία της στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Ο διευθύνων σύμβουλος της Google DeepMind, Ντέμις Χασάμπις, αναλαμβάνει πρόεδρος της μονάδας και επικεφαλής επιστήμονας της Alphabet. Ο Τζεφ Ντιν, επικεφαλής επιστήμονας της Google, αποχωρεί έπειτα από 27 χρόνια για να συνιδρύσει νεοφυή επιχείρηση τεχνητής νοημοσύνης.
Στα εταιρικά αποτελέσματα:
Η Disney ανακοίνωσε τριμηνιαία έσοδα 25,25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς το Toy Story 5 ξεπέρασε το ένα δισεκατομμύριο δολάρια σε εισπράξεις.
Η Uber κατέγραψε τριμηνιαίες συνολικές κρατήσεις αξίας 58 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά η μετοχή της υποχώρησε εξαιτίας των ασθενέστερων προβλέψεων.
Η Flutter, μητρική εταιρεία της FanDuel, περιόρισε κατά 22% την πρόβλεψή της για τα ετήσια κέρδη στις Ηνωμένες Πολιτείες και ανακοίνωσε την αποχώρηση του διευθύνοντος συμβούλου Πίτερ Τζάκσον.
Η New York Times Company αύξησε τα έσοδά της κατά 11%, αλλά η μετοχή της υποχώρησε περισσότερο από 13% εξαιτίας της επιβράδυνσης στην αύξηση του αριθμού των συνδρομητών.
Η Saudi Aramco κατέγραψε προσαρμοσμένα κέρδη 33,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το δεύτερο τρίμηνο, αυξημένα κατά 33%.
Φαρμακευτικές και ιατρικές ειδήσεις
Η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων ενέκρινε το πρώτο εμβόλιο mRNA κατά της γρίπης, το mFLUSIVA της Moderna, για ενήλικες ηλικίας 50 έως 64 ετών. Χορήγησε επίσης ταχεία έγκριση για τη χρήση του σε ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια ανακοίνωσαν ότι μια τσίχλα που παρασκευάζεται από φασόλια μείωσε κατά 93% τα επίπεδα του ιού HPV σε δείγματα σάλιου ασθενών με καρκίνο της κεφαλής και του τραχήλου.
Κλινική δοκιμή τρίτης φάσης, στην οποία συμμετείχαν 607 ασθενείς από 12 χώρες, έδειξε ότι ένα χάπι εβδομαδιαίας χορήγησης, το οποίο συνδυάζει την ισλατραβίρη με τη λενακαπαβίρη, διατήρησε τον HIV σε καταστολή.
Μελέτη σε σχεδόν 53.000 Αμερικανούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και καρδιοπάθεια συσχέτισε την τιρζεπατίδη της Eli Lilly, η οποία κυκλοφορεί με την εμπορική ονομασία Mounjaro, με κατά 33% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής.
Αξίζει τον χρόνο σας
«Με τον θάνατό του, ένας Θιβετιανός ακτιβιστής κέρδισε επιτέλους την προσοχή του κόσμου» — New York Times.
Ο Τζιμ Φάιν αναφέρει ότι τα σημερινά αμερικανικά αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, THAAD και Standard Missile αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 10% όσων θα απαιτούσε ένας παρατεταμένος πόλεμος με την Κίνα — Heritage Foundation.
Ο Σεθ Ντάουελ παρουσιάζει τις προσπάθειες της Κίνας να επεκτείνει τη γεωργική παραγωγή στους ωκεανούς — Palladium.
Ο Νταν Σίλβερ γράφει για τις πυρκαγιές και τα κενά εποπτείας εξαιτίας των οποίων τα εργαστήρια της Γουχάν είχαν στη διάθεσή τους έναν μόνο αδειοδοτημένο ανάδοχο διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων, λίγους μήνες πριν από την εμφάνιση της COVID-19. Υποστηρίζει ότι όσοι διερεύνησαν την προέλευση της πανδημίας αγνόησαν πλήρως αυτό το περιστατικό — The New Atlantis.
Η Άμπι Ολβέρα, πρώην αξιωματούχος της αμερικανικής διπλωματικής υπηρεσίας, γράφει για τον τρόπο με τον οποίο οι διπλωμάτες μαθαίνουν—ή δεν μαθαίνουν—να κατανοούν τον κόσμο — Asterisk Magazine.
Ο συνιδρυτής της Stripe, Πάτρικ Κόλισον, συγκεντρώνει μια σειρά εντυπωσιακών έργων, όπως ο Πύργος του Άιφελ, τα οποία ολοκληρώθηκαν σε ασυνήθιστα σύντομο χρονικό διάστημα — patrickcollison.com.
φωτογραφία: Ο Ευαγόρας Μόρτης καπνίζει το τελευταίο του τσιγάρο.
Οταν την 3η ημέρα της επιχείρησης Αττίλας ( 22 -7- 74 ) οι Τούρκοι εισβολείς πέτυχαν να συνενώσουν το προγεφύρωμα της Κερύνειας με τον Τουρκοκυπριακό θύλακα της Λευκωσίας, υπέγραψαν ,πιεζόμενοι από την διεθνή κοινότητα , εκεχειρία . Η εκεχειρία αυτή ουδέποτε κρατηθηκε από την πλευρά τους . Συνέχισαν να προωθούν της θέσεις τους προς τα δυτικά . Αρχές Αυγούστου κατάφεραν να ελέγχουν τα ορεινά σημεία που δέσποζαν των κωμοπόλεων Καραβά και Λαπήθου ετοιμαζοντας την τελικη τους επίθεση .
Α. Η κατάσταση επί του εδάφους
Την 5η Αυγούστου η κατάσταση επί του εδάφους στο μέτωπο Λαπήθου – Καραβά παρουσίαζε λίαν δυσχερή εικόνα για τις ελληνικές δυνάμεις, οι οποίες κλήθηκαν να υπερασπιστούν τις δύο κωμοπόλεις.
Οι Τούρκοι κατείχαν όλη την οροσειρά του Πενταδακτύλου με μόνη εξαίρεση το στενό πέρασμα Κόρνου – Παναγίας Κρινιώτισσας, που είναι το τελευταίο ακραίο σημείο της κορυφογραμμής. Τα χωριά Αγριδάκι και Λάρνακας της Λαπήθου στη νότια πλευρά του Πενταδακτύλου ήταν επίσης στα χέρια των Τούρκων.
Προς τα ανατολικά παρέμενε ανοιχτή μόνο μια μικρή λωρίδα εδάφους εύρους 2-3 χιλιομέτρων, η οποία διερχόταν από το χωριό Βασίλεια προς τα Πάναγρα.
Οι δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς που έπρεπε να υπερασπιστούν την επικλινή πεδιάδα μέχρι την παραλία, ήταν εντελώς εκτεθειμένες, έχοντας να καλύψουν ένα μεγάλο μέτωπο με παντελή έλλειψη υποστήριξης πυροβολικού.
Η διάταξη των τουρκικών δυνάμεων, που πήρε το σχήμα πετάλου, αποσκοπούσε στη δημιουργία κλοιού μέσα στον οποίο θα εγκλωβίζονταν τα φίλια τμήματα. Ήταν προφανές ότι οι Τούρκοι επεδίωκαν την παγίδευση των δυνάμεών μας, αποφεύγοντας την κατά μέτωπο αντιπαράθεση σε κατοικημένες περιοχές, καθώς φοβούνταν μεγάλες απώλειες.
Β. Οι στρατιωτικές δυνάμεις
Ο πρώην Δήμαρχος Λαπήθου, Νεοπτόλεμος Κότσαπας, στο βιβλίο του «Λάπηθος – Καραβάς: Δια πυρός και σιδήρου» αναφέρει:
«Σε αυτό το πολύ κρίσιμο χρονικό σημείο, στο παρά πέντε της επικείμενης τουρκικής επίθεσης, οι υπερασπιστές νιώθουν μετέωροι. Αποτελούν ένα ανομοιογενές σώμα προερχόμενο από πολλές και διαφορετικές μονάδες, το οποίο τίθεται για τρίτη φορά μέσα σε 15 μέρες υπό νέα επιτελική διοίκηση. Άγνωστοι μεταξύ τους και ασυντόνιστοι, συμπεριφέρονται αυτόβουλα και αυτόνομα σε έναν άγνωστο στους περισσότερους χώρο. Μάχονται στα τυφλά, μη γνωρίζοντας επακριβώς τις θέσεις των Τούρκων και μη έχοντας τη βοήθεια των αυτοχθόνων που είχαν φύγει, η οποία προφανώς και θα τους ήταν χρήσιμη και απαραίτητη.»Η δύναμη των υπερασπιστών της Λαπήθου και του Καραβά αριθμούσε περί τους τετρακόσιους Αξιωματικούς και οπλίτες, με υποτυπώδη και απαρχαιωμένο ατομικό οπλισμό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με περιορισμένα πυρομαχικά, δίχως υποστήριξη βαρέων όπλων και περιορισμένη δυνατότητα ενίσχυσης από τα μετόπισθεν.
Την ισχνή αυτή δύναμη συγκροτούσαν:
Δύο Λόχοι του 256 ΤΠ (το οποίο ανέλαβε την κύρια ευθύνη για την άμυνα της περιοχής).
Τα υπολείμματα των ανδρών των ταγμάτων 231 και 321.
Ένας Λόχος της ΕΛΔΥΚ (που είχε τεθεί υπό τη διοίκηση του 256).
Ένας Λόχος του 286 ΜΤΠ (αποτελούμενος από 4 σοβιετικής κατασκευής Τεθωρακισμένα Οχήματα Μεταφοράς Προσωπικού BTR).
Ένας Λόχος του «Εφεδρικού Σώματος».
52 άνδρες του 70 ΤΜ (οι οποίοι είχαν αρχίσει μόλις την προηγούμενη μέρα να ναρκοθετούν σημαντικές διαβάσεις).
Μερικοί αυτόχθονες έφεδροι εθελοντές.
Η ” ομάδα Πακτάουρου , βαδίζει προς εκτέλεση.
Τα μόνα βαρέα όπλα που διατέθηκαν ήταν μια διμοιρία ΠΑΟ των 106 χιλ. και μια διμοιρία όλμων 4,2 του 120 ΛΒΟ. Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι η δύναμη των Λόχων ήταν ελλιπής λόγω των απωλειών που υπέστησαν στις προηγούμενες μάχες.
Από την πλευρά τους, οι Τούρκοι, οι οποίοι βιάζονταν πολύ να κερδίσουν χρόνο φοβούμενοι πολιτικές παρεμβάσεις από τη διεθνή κοινότητα, είχαν στη διάθεσή τους (σύμφωνα με τον Υποστράτηγο Φαζίλ Πολάτ) την 28η Μεραρχία (14.000 άνδρες), , της οποίας διέθεσαν το 61 ΣΠ , ένα Σύνταγμα Καταδρομών, 60 άρματα μάχης, ενώ στην ακτή παρέπλεαν 3 αντιτορπιλικά.
Γ. Κάποιες ακόμα σημαντικές πληροφορίες
Η κίνηση αντιπερισπασμού την οποία επιχείρησε ο οξυδερκής διοικητής του 256 ΤΠ, Αντ\χης κ. Ζαγορίτης, ο οποίος ανέλαβε τη διοίκηση του τάγματος μόλις την 4η Αυγούστου , δεν κατάφερε να καθυστερήσει την τουρκική επίθεση. Ο μ. θείος μου Σάββας Σωκράτους , αυτόπτης μάρτυρας του περιστατικού μου διηγήθηκε ” Στο άνοιγμα της Βασίλειας με τα Πάναγρα ο Ζαγορίτης ανέβαζε αρετές φορές φορτηγά της Εθνικής Φρουράς στην κορυφή του Κόρνου με αναμμένα φώτα και τα κατέβαζε με σβηστά , σε μια προσπάθεια του να παραπλανήσει τους Τούρκους οτι ενισχύθηκαν οι δυνάμεις μας στην περιοχή . Ελπίζοντας ότι με το τέχνασμα αυτό θα κατάφερνε να καθυστερήσει τους εισβολείς μέχρι να έρθουν ενισχύσεις “
Η διαταγή του Τούρκου Μεράρχου Φαζίλ Πολάτ προέβλεπε ότι οι τουρκικές δυνάμεις θα εξαπέλυαν επίθεση κατά των κωμοπόλεων στις 30 Ιουλίου. «Η επίθεση αυτή όμως, διάγνωστους λόγους, δεν εξαπελύθη κατά την ορισθείσα ημερομηνία» (Δ. Καδριανός, «Ο Αττίλας πλήττει την Κύπρον»).
Ο Τούρκος καταδρομέας Κ. Χαμόγλου («Διαταγή: Εκτελέστε τους Αιχμαλώτους») αναφέρει:
«Βρισκόμασταν γύρω από τη Λάπηθο περίπου για μια εβδομάδα. Από την πλευρά μας δεν είχαμε μέχρι στιγμής καμία απώλεια, αλλά φαντάζομαι ότι οι Ελληνοκύπριοι θα είχαν πολλές, γιατί ενώ εμείς εκτελούσαμε ασταμάτητα βολές με βαριά όπλα, εκείνοι δεν είχαν την ίδια ευχέρεια κινήσεων. Επιπλέον, επειδή ήμασταν πάνω στο ύψωμα προστατευμένοι, ενώ εκείνοι βρίσκονταν στις κατωφέρειες σε λιγότερο ασφαλείς θέσεις και σε κατάσταση άμυνας, είχαμε ψυχολογική υπεροχή.»Όσον αφορά τη στάση των Ειρηνευτών του ΟΗΕ, μόνο αμερόληπτη δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί. Την προηγούμενη της μάχης εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και αποσύρθηκαν στο ξενοδοχείο “Ζέφυρος”. Όπως ανέφερε ένας Ανθυπολοχαγός της Εθνικής Φρουράς, είδε τρία τεθωρακισμένα οχήματα των Ηνωμένων Εθνών να αποχωρούν ξαφνικά. Ο επικεφαλής αξιωματικός τού είπε μειδιώντας ειρωνικά “I will see you tomorrow”, γεγονός που τον έκανε να υποψιαστεί ότι επίκειται η τουρκική επίθεση.
Οι εργασίες χαρτογράφησης της περιοχής, που προέβλεπαν την καταγραφή των θέσεων της κάθε πλευράς, ήταν σε εξέλιξη. Το παρακάτω απόσπασμα από το έγγραφο που υπέβαλε ο μετέχων από ελληνικής πλευράς Συνταγματάρχης Τσολάκης προς τον Γλ. Κληρίδη στις 5 Αυγούστου, δείχνει ότι οι Τούρκοι επιτελείς δεν είχαν σαφή εικόνα της κατάστασης επί του εδάφους:
«Την Κυριακή 4-8-1974 η απογείωσις του ελικοπτέρου καθυστέρησεν επί πεντέμισι ώρες υπαιτιότητι του Τούρκου στρατιωτικού, ο οποίος εδικαιολογήθη ότι ανέμενε οδηγίες εξ Αγκύρας. Η απογείωσις του ελικοπτέρου έγινε στις 3:30 μ.μ. και όταν προσεγειώθη στο σημείο της περιοχής Καραβά – Λαπήθου το οποίον είχεν υποδείξει ο Τούρκος αξιωματικός, ευρέθησαν εις αυτήν την περιοχήν Εθνοφρουροί αντί Τούρκων στρατιωτών. Τότε ο Τούρκος αξιωματικός εζήτησε την αναβολήν της χαρτογραφήσεως διά σήμερον. Ο Τούρκος αξιωματικός επιμένει ότι οι διάφορες περιοχές ελέγχονται υπ’ αυτών, διότι, λέγουν, έχουν πλήρη έλεγχον πυροβολικού από ξηράς και θαλάσσης. Ημείς τους απαντήσαμε ότι αυτό δεν ευσταθεί, διότι και ημείς τότε ελέγχουμε με πυροβολικόν περιοχές πλησίον της Κυρηνείας. Εζητήθη να γίνει πλήρης διευκρίνισις του όρου “έλεγχος”. Γενικώς η στάσις των Τούρκων έχει σκληρυνθή.»
Δ. Η στάση της Αθήνας
Στην Αθήνα η ανησυχία είναι έκδηλη. To υπό κατοχήν έδαφος, μετά τη συνένωση του προγεφυρώματος με τον Τουρκοκυπριακό θύλακα της Λευκωσίας, φτάνει το 6% του εδάφους της Κύπρου.
Την 3η Αυγούστου ο Καραμανλής συγκαλεί σύσκεψη για την εξέταση της στρατιωτικής κατάστασης σε Ελλάδα και Κύπρο. Η κεντρική ιδέα που επικράτησε ήταν ότι «διαπιστώθει η πλήρης αδυναμία στρατιωτικής επεμβάσεως στην Κύπρο καθώς και ευρύτερης αναμετρήσεως με την Τουρκία». Η χουντική στρατιωτική ηγεσία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, την οποία ο Καραμανλής κρατούσε ακόμα στη θέση της, έδωσε ψευδή στοιχεία στον τότε Πρωθυπουργό.
Η προσωπική μου άποψη είναι ότι αυτό βόλευε τους Καραμανλή – Αβέρωφ (και αυτό φαίνεται και από τη διαχείριση του θέματος της Κύπρου που έκαναν τα επόμενα χρόνια που κυβέρνησαν τη χώρα), οι οποίοι θεωρούσαν βάρος για την ελληνική εξωτερική πολιτική το Κυπριακό από την έναρξη ακόμα του αγώνα της ΕΟΚΑ, διότι τους δημιουργούσε προβλήματα με τους Τούρκους και Αμερικανούς υποτιθέμενους συμμάχους τους, με τους οποίους συζητούσαν το μοίρασμα της νήσου από τη δεκαετία του 1950 (βλέπε Μ. Ιγνατίου «Το Σεμινάριο της Ρώμης» και Β. Φούσκας «Το μελάνωμα της Κύπρου»).
Στο πιο πάνω συνηγορεί και το αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Daily Telegraph (13-6-1978):
«Ο Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα με δεσμεύσεις. Τον Μάιο του 1974 έγινε μυστική συνάντηση στο Παρίσι μεταξύ Καραμανλή – Κίσινγκερ – Ετζεβίτ και απ’ ό,τι φαίνεται συμφώνησαν: Α. Να μην θέσει σε κίνδυνο το ΝΑΤΟ απειλώντας με πόλεμο την Τουρκία. Β. Να μην θίξει τα αμερικανικά συμφέροντα στην Ελλάδα.» (Α. Παυλίδης, «Φάκελος Κύπρου: Άκρως Απόρρητον», Λευκωσία 1982).Για τη στρατιωτική κατάσταση στην οποία βρισκόταν η χώρα, ο μελετητής του Κυπριακού , φίλος, Κώστας Χατζηαντωνίου, αναφέρει στο βιβλίο του «Κύπρος 1954 – 1974: Από το έπος στην τραγωδία»:
Ο ηρωικός Ανθυπολοχαγός Σταύρος Μπιτσάκης από τα Χανιά
«Η χούντα, παρά τις τεράστιες ευθύνες της για το εγκληματικό πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την ανοχή της εισβολής, στο ζήτημα του εξοπλισμού είχε προχωρήσει σε ένα σημαντικό πρόγραμμα που αμφισβητούσε σοβαρά την υπεροχή των Τούρκων. Σε τρεις τομείς υπήρχε ελληνική υπεροχή: Στα υπερσύγχρονα υποβρύχια 209 και στις πυραυλακάτους Combattant 2 (θάλασσα), στα άρματα AMX-30 (ξηρά) και στα υπερσύγχρονα αεροσκάφη F-4E (αέρας), αντίστοιχα των οποίων δεν διέθετε η Τουρκία.Πέναν των μεγεθών πρέπει να εξετάσουμε και τη μαχητική ισχύ. Όσον αφορά την επιστράτευση, σημειώθηκαν σίγουρα προβλήματα (καθώς ήταν γενική και χωρίς προπαρασκευή) αλλά το επίπεδό της υπήρξε ικανοποιητικό. Αρχές Αυγούστου πλέον ήταν δυνατή μια ισχυρή άμυνα σε περίπτωση τουρκικής επίθεσης μετά την ελληνική επέμβαση στην Κύπρο. Τα περί αποσύνθεσης της Εθνοφρουράς ήταν οι αναφορές των χουντικών του ΓΕΕΦ – όχι η πραγματικότητα.»
Και πιο κάτω:
«Στις 6 Αυγούστου, σε σύσκεψη Καραμανλή – στρατιωτικής ηγεσίας, διοχετεύτηκαν πληροφορίες για επικείμενο πραξικόπημα και αποφασίστηκε να φύγουν από την Αττική οι μονάδες που ακόμα παρέμεναν εκεί. Εντελώς “τυχαία”, το ίδιο εκείνο πρωί είχαν αρχίσει επιχειρήσεις κατά Λαπήθου – Καραβά, η δεύτερη φάση του τουρκικού σχεδίου που εφαρμόστηκε στις 2 Αυγούστου. Και υπήρχε φόβος για την αντίδραση του στρατού στη νέα του ατίμωση.»
Ε. Διά την τιμήν των όπλων!
Και για να «επιστρέψουμε στη Λάπηθο», ο Δ. Καδριανός καταλήγει:
«Έναντι της εκτεθείσης δυνάμεως του εχθρού, η ΕΦ δεν είχε δυνατότητας να αντισταθή αποτελεσματικώς. Δια μίαν ακόμα φοράν ο αγών εγίνετο διά την τιμήν των όπλων.»Ξένος πολεμικός ανταποκριτής αφηγήθηκε ότι στην περιοχή της Λαπήθου ένας εθνοφρουρός τού είπε τα ακόλουθα:
«Ξέρουμε ότι οι Τούρκοι που μας επιτίθενται τώρα είναι απείρως ισχυρότεροι από εμάς. Αλλά θα αντισταθούμε. Αυτός ο τόπος είναι δικός μας και δεν μπορούμε να τον παραδώσουμε αμαχητί στον εχθρό.»
ΣΤ . Η μάχη της Λαπήθου
Στις 4:50 τα ξημερώματα της 6ης Αυγούστου 1974, η 28η Μεραρχία του Τουρκικού Στρατού, διαθέτοντας μεγάλο μέρος της δυνάμεώς της για την επιχείρηση, εξαπέλυσε την επίθεσή της κατά των δύο κωμοπόλεων . Η εκεχειρία που υπεγράφη την 23η Ιουλίου υποτίθεται ότι ήταν ακόμα σε ισχύ. Ο δημοσιογράφος Άδωνις Παλληκαρίδης, που έλαβε μέρος στη μάχη, γράφει ότι «ήταν η πιο αιματηρή και λυσσαλέα μάχη του πολέμου».
Δεχόμενοι πυκνά καθηλωτικά πυρά, οι Λόχοι του 366 ΤΠ, που κατείχαν τον Κόρνο, δεν μπόρεσαν να αντιδράσουν. Ο μακαρίτης θείος μου Σάββας Σωκράτους, που υπηρετούσε στο σημείο, μου έλεγε ότι: «Ήταν τόσο πολλοί οι όλμοι που έπεφταν, που τρέξαμε σε χαράδρες και πίσω από βράχους και μείναμε εκεί ακινητοποιημένοι για πολλές ώρες».
Πυκνά προπαρασκευαστικά πυρά έπεφταν σε όλο το μέτωπο. Όλμοι, βολές πυροβολικού, οβίδες αρμάτων, αμερικανικοί πύραυλοι εδάφους-εδάφους τύπου Κόμπρα, καθώς και κανονιοβολισμοί από τα τρία αντιτορπιλικά που ήταν κοντά στην ακτή, ανέσκαπταν για πολλές ώρες το έδαφος της Λαπήθου και του Καραβά. Η τουρκική Αεροπορία δεν παρέστη ανάγκη να επέμβει .
Η χερσαία επίθεση ξεκίνησε από δύο κατευθύνσεις. Στον Καραβά αμυνόταν ο 2ος Λόχος του 256 ΤΠ. Πεζοπόρα τμήματα των Τούρκων κατεβαίνουν από το χωριό Ελιά, ενώ από την πλευρά του προγεφυρώματος (από τον Άγιο Γεώργιο) εφορμούν άρματα μάχης.
Στα ορεινά της Λαπήθου οι Τούρκοι (61 ΣΠ και μονάδες Καταδρομών) βρήκαν αφύλακτη τη διάβαση του Αγίου Παύλου, ανατολικά του Κυπαρισσόβουνου, από την οποία κατάφεραν να κατεβούν μέχρι τις πάνω ενορίες, στο Κεφαλόβρυσο και στην Αγία Παρασκευή. Παράλληλα, από την πλευρά της θάλασσας διενήργησαν απόβαση ομάδες πεζοναυτών στα μετόπισθεν των θέσεών μας, στην περιοχή Βαβυλάς, στήνοντας ενέδρες στα υποχωρούντα ελληνικά τμήματα.
Στο Κεφαλόβρυσο οι δυνάμεις της ΕΦ (1ος και 3ος Λόχος του 256 ΤΠ) προέβαλαν λυσσαλέα αντίσταση. Οι Τούρκοι, που επιτίθενται μαζικά χωρίς να τηρούν την τακτική «πυρ και κίνηση», δέχονται βαριές απώλειες. Το 120 ΛΒΟ τους σφυροκόπησε ρίχνοντάς τους περισσότερα από 160 βλήματα όλμων, σύμφωνα με τον αγγελιοφόρο του διοικητή του τάγματος (Καδριανός). Ο θείος μου Νικηφόρος Ηλία (Νικουλλής), που έλαβε μέρος στη μάχη, μου είπε: «Οι Τούρκοι κατέβαιναν κοπαδιαστά, μπουλούκια-μπουλούκια από το Κεφαλόβρυσο προς την παραλία. Οι ολμιστές οι δικοί μας τους έριχναν με φοβερή ευστοχία. Τους έβλεπα να εκτοξεύονται αριστερά-δεξιά. Παρόλα αυτά όμως, δεν σταματούσαν να έρχονται άλλοι και άλλοι».
Δεχόμενα φοβερή πίεση πυρός, τα τμήματά μας που ήταν στα ορεινά της Λαπήθου αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν προς την ακτή. Στον Καραβά οι εθνοφρουροί, που είναι οχυρωμένοι στις οροφές των σπιτιών, αμύνονται για λίγη ώρα αποτελεσματικά. Ο Ανθυπολοχαγός Μπιτσάκης τους εμψυχώνει τρέχοντας από φυλάκιο σε φυλάκιο. Όταν όμως φτάνουν τα τουρκικά τανκς, τα πράγματα δυσκολεύουν. Δύο ΠΑΟ της ΕΦ καταστρέφουν δύο τουρκικά άρματα, αλλά αμέσως εντοπίζονται και καταστρέφονται. Ο Λόχος του ηρωικού Μπιτσάκη υποχωρεί συντεταγμένα προς την Αϊρκώτισσα.
Τα πυρά των τουρκικών όλμων ήταν υπερβολικά πυκνά, και αυτό είχε ως αποτέλεσμα να πλήττουν και τα δικά τους προπορευόμενα τμήματα. Ένας από τους διασωθέντες αξιωματικούς της ΕΦ υπολογίζει ότι κατά τη διάρκεια της μάχης οι Τούρκοι έριξαν πάνω από 3 χιλιάδες βλήματα όλων των τύπων κατά των ημετέρων.
Οι υποχωρούντες υπερασπιστές συνωστίστηκαν μεταξύ του βυζαντινού ξωκλησιού της Παναγίας της Αϊρκώτισσας (που ήταν αφιερωμένο στον Σωτήρα Χριστό και σε ειρηνικούς καιρούς θα γιόρταζε εκείνη την ημέρα, καθώς γινόταν πανηγύρι) και της Αναμορφωτικής Σχολής Λαπήθου. Στην μικρή αυτή λωρίδα γης επικρατούσε το απόλυτο χάος. Οι Τούρκοι πεζοναύτες που αποβιβάστηκαν από τη θάλασσα έστησαν φονικές ενέδρες από τις δύο πλευρές του κύριου δρόμου Λαπήθου – Κερύνειας, εξολοθρεύοντας πολλούς στρατιώτες μας.
Τα τμήματα των Τούρκων που κατέβαιναν από τις πάνω ενορίες και είχαν Τουρκοκύπριους οδηγούς, έστηναν ενέδρες στους εγκλωβισμένους εθνοφρουρούς στους κήπους με τα λεμονόδεντρα. Η γιαγιά μου Ειρήνη Ιγνατίου, που έμεινε εγκλωβισμένη επί ενάμισι χρόνο στο χωριό μας, μου έλεγε συχνά: «Οι Τουρκοκύπριοι που είχαν μαζί τους οι Τούρκοι της Τουρκίας φώναζαν στα ελληνικά : “Ρε Γιαννή, βρε Κωστή, ελάτε δαμέ”. Και μόλις τα καημένα τα κοπελλούθκια μας, οι στρατιώτες μας, πήγαιναν προς τα εκεί, άκουγες φωνές “παραδίδομαι, παραδίνομαι” και μετά πυροβολισμούς, ριπές, γιε μου, ασταμάτητες. Τους σκότωναν επί τόπου οι βρωμόσκυλοι». Μου το έλεγε κάθε λίγες μέρες όσο ζούσε και έκανε τον σταυρό της, συμπληρώνοντας: «Ο Θεός να αναπαύσει τις ψυχές τους και να δίνει κουράγιο στις μανάδες τους, γιε μου».
Κάποιοι, δυστυχώς λίγοι, καταφέρνουν να διαφύγουν από τη θάλασσα, όπως ο θείος μου ο Νικουλλής που γνώριζε την περιοχή: «Περίμενα κρυμμένος κάτω στα βράχια της παραλίας και όταν νύχτωσε έβγαλα τα ρούχα μου και κολύμπησα μέχρι τη Βασίλεια. Βγήκα σιγά-σιγά στην παραλία και μόλις άκουσα να μιλούν ελληνικά, πήγα κοντά τους».
Στην περιοχή έπεσε ηρωικά ο διοικητής του 2ου Λόχου του 256 ΤΠ, Ανθυπολοχαγός Σταύρος Μπιτσάκης από τα Χανιά.
Παρά τη συντριπτική τους υπεροχή, οι Τούρκοι είχαν σοβαρές απώλειες. Ο παππούς μου Σάββας Μαστραππάς, που έμεινε εγκλωβισμένος στη Λάπηθο, μου έλεγε ότι «οι Τούρκοι έθαβαν τους νεκρούς στρατιώτες τους για αρκετές μέρες μετά την κατάληψη του χωριού μας».
Αφού πρώτα καταλαμβάνεται ο Καραβάς, μέχρι την 10η πρωινή της 6ης Αυγούστου 1974, το 61 ΣΠ του τουρκικού στρατού ολοκληρώνει και την κατάληψη της Λαπήθου. Η γραμμή άμυνας της ΕΦ μετατίθεται προς τα χωριά Βαβυλάς και Βασίλεια. Η υπό κατοχή ζώνη αυξάνεται κατά 30 τ. χλμ.
Ο Κότσαπας ορθά υποστηρίζει ότι: «Η θέση που συντάχθηκαν οι στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ καθώς και οι οπλίτες του 3ου Λόχου του 256 ΤΠ ήταν όντως πολύ σωστή, άκρως αποτρεπτική στα τουρκικά σχέδια όπως εκ των υστέρων απεδείχθη, υπήρξε και σωτήρια για τους οπισθοχωρούντες στρατιώτες μας, διότι κράτησε ανοιχτή τη δίοδο προς τη Βασίλεια έως τα Πάναγρα μέχρι τα χαράματα της 7ης Αυγούστου».
ο χάρτης προέρχεται από το βιβλίο του Δ. Ταλιαδώρου ” 286 ΜΤΠ πολεμικό ημερολόγιο 1974″ , και απεικονίζει την επίθεση των δυνάμεών του Αττίλα κατά του Καραβά και της Λαπήθου.
Ζ. Η σημασία της τουρκικής νίκης
Ο επικεφαλής των δυνάμεων της εισβολής, Στρατηγός Ντεμιρέλ, γράφει στα απομνημονεύματά του «ότι αν δεν καταλαμβάνονταν η Λάπηθος και ο Καραβάς μπορεί να μην πετύχαινε η εισβολή, διότι το αρχικό τουρκικό προγεφύρωμα κρινόταν επισφαλές σε ενδεχόμενη ελληνική αντεπίθεση».
Τόσο οι τουρκικές πηγές όσο και οι δικές μας συμφωνούν ότι η μάχη Λαπήθου – Καραβά ήταν η πιο καθοριστική του πολέμου του 1974, διότι με την προέλασή τους απέκτησαν σημαντικά ερείσματα οι Τούρκοι, ούτως ώστε να επεκταθούν μετά εύκολα στον δεύτερο Αττίλα.
Και πιο κάτω στα απομνημονεύματά του, ο Στρ. Ντεμιρέλ αναφέρει (Ερμπίλ Τουσάλπ, «Ο Πασάς και ο Στρατηγός»): «Σε τοπικές συγκρούσεις που έγιναν στη Λευκωσία, τη Λάπηθο, τον Καραβά, το Σισκιλίπ, το Κεσκίν Σίρπ, το ύψωμα 1023, το Δίκωμο και το Σίχαρι, από το πρωί της 23ης Ιουλίου μέχρι τη 14η Αυγούστου, κάμφθηκε η αντίσταση του εχθρού με την παρέμβαση των αρμάτων και έτσι εξασφαλίστηκε η ταχεία εξέλιξη της δεύτερης επιχείρησης, η οποία άρχισε στις 14 Αυγούστου. Στις παραπάνω μάχες, οι μονάδες μας έφτασαν στον αντικειμενικό τους στόχο νωρίτερα από ό,τι υπολογιζόταν».
Για την ολιγωρία της πλευράς μας να οργανώσει πιο αποτελεσματικά την άμυνα των δύο κωμοπόλεων, ο Καδριανός αναφέρει («Ο Αττίλας πλήττει την Κύπρον»): «Η επίθεσις των Τούρκων δεν ήτο κεραυνός εν αιθρία. Εκτός του ότι οι κινήσεις των εμαρτύρουν τας προθέσεις των, εις χείρας του ΓΕΕΦ υπήρχον έγγραφοι τουρκικαί διαταγαί, αι οποίαι αφεώρων την μέλλουσαν να εξαπολυθή επίθεσιν. Παρά ταύτα δεν ελήφθησαν τα δέοντα αμυντικά μέτρα, ίσως διότι οι ιθύνοντες επανεπαύοντο εις την πρόβλεψιν ότι η κυπριακή και η ελλαδική διπλωματία θα επετύγχανον να αναχαιτίσουν τους Τούρκους».
Ο επίλογος της τραγωδίας, της προχειρότητας με την οποία το ΓΕΕΦ αντιμετώπιζε την κατάσταση, παίχτηκε το βράδυ της 6ης Αυγούστου: «Φάλαγγα οχημάτων που μετέφερε το 304 ΤΕ προκειμένου να αντικαταστήσει το 256 ΤΠ εκινείτο ΜΕ ΑΝΑΜΜΕΝΟΥΣ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ προς τη γραμμή Βαβυλά – Βασίλειας, προσεβλήθη από παραπλέον τουρκικό αντιτορπιλικό και διελύθη» (Γ. Σέργη, «Η Μάχη της Κύπρου»).
Η. ΟΙ τουρκικές ωμότητες στην Λάπηθο.
Μετά την μάχη οι Τούρκοι έκαναν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, και δεδομένου ότι δεν υπήρχε καμία πρόθεση εκ μέρους τους να πιάσουν αιχμαλώτους, τους εκτελούσαν εν ψυχρώ επί τόπου όπου τους εντόπιζαν.
Πριν από λίγο καιρό ερευνητής Οδυσσέας Χρίστου βρήκε σε τουρκικά δημοσιεύματα της εποχής φωτογραφίες τεσσάρων μέχρι τότε αγνοούμενων εφέδρων στρατιωτών με πολιτική περιβολή, οι οποίοι παραδόθηκαν και εκτελέστηκαν -όπως αποδείχτηκε- στην τοποθεσία Ασπρόβρυση στο παραλιακό μέτωπο της Λαπήθου (στην κατάθεσή του ο παππούς μου Σάββας Μαστραππάς, ανέφερε ότι έθαψε τις σορούς τεσσάρων στρατιωτών).
Όσο αφορά τον ρόλο των Τουρκοκυπρίων παραστρατιωτικών ο αυτόπτης μάρτυρας Μαχμούτ Ρενάς, επικεφαλής ομάδας καταδρομέων αναφέρει: “Προηγούνταν πάντα Τ/Κ Μουτζαχίντ για να μας δείχνουν τον δρόμο. Ήταν μοιρασμένοι σε ομάδες 5-10 ατόμων, και ξερνούσαν μίσος για τους Ε/Κ τους παλιούς τους γείτονες” (Διαταγή εκτελέστε τους Αιχμαλώτους).
Ο δημοσιογράφος Παναγιώτης Παπαδημήτρης στο βιβλίο του: “1974 Άπαντα τουρκικής εισβολής”, καταγράφει με λεπτομέρειες όλα τα περιστατικά αφιερώνοντας 200 σελίδες που αφορούν τις τουρκικές φρικαλεότητες μόνο στην Λάπηθο.
Οι στρατιωτικές απώλειες των ταγμάτων μας ήταν τρομερές. Ο Γ. Σέργης αναφέρει ότι από τους 54 άντρες 286 ΜΤΠ έφτασαν στην Βασίλεια 13.
Ο πρώην βουλευτής Κερύνειας Σοφοκλής Φυττής, που πολέμησε στην περιοχή ( βρισκόταν στο ύψωμα Κόρνος) είναι πιο συγκεκριμένος: Το Μηχανικό είχε 31 νεκρούς, το 256 ΤΠ είχε 51 νεκρούς και το 286 ΜΤΠ, 8 νεκρούς. Το σύνολο των απωλειών μας στην μάχη ήταν 90 νεκροί, Αξιωματικοί και οπλίτες.
Ο φόρος αίματος που κατέβαλε συνολικά η Λάπηθος κατά την τουρκική εισβολή ανέρχεται σε 96 ανθρώπους (αμάχους και στρατεύσιμους).
Σε ομαδικό τάφο ανακαλύφθηκαν το 2010, από κλιμάκιο ανεύρεσης αγνοουμένων, τα οστά 12 ατόμων. Δύο πολιτών και δέκα στρατιωτών. Οι πολίτες ήταν ο Αλέκος Τσιακκής και ο Σοφοκλής Ιγνατίου – Εγγλέζος (ο παππούς μου από την πλευρά της μητέρας μου, 70 χρονών τότε).
“Ήρθαν κάποιοι στρατιώτες στο σπίτι μας στην Αϊρκώτισσα και ζήτησαν από τον παππού σου να τους δείξει ένα μονοπάτι διαφυγής προς την Βασίλεια, έφυγε μαζί τους και δεν επέστρεψε ποτέ” μας έλεγε η γιαγιά μου Ειρήνη Ιγνατίου.
Τους εκτέλεσαν μερικά μέτρα πιο κάτω σ’ ένα χωράφι.
Το 2010 παρέδωσαν στην οικογένειά μας, μερικά οστά (την άνω σιαγόνα με 2 δόντια, ήταν ό,τι απέμεινε από την εξ επαφής σφαίρα που δέχτηκε στο κεφάλι ο παππούς μου. Ένα μέρος της σπονδυλικής του στήλης και τις πατούσες του, που ταυτοποιήθηκαν με την μέθοδο DNA).
Πριν κάποια χρόνια ήμουν σ’ ένα ταξί και πήγαινα από την Λεμεσό στην Λευκωσία. Πιάσαμε κουβέντα με τον οδηγό και όταν του είπα από πού κατάγομαι κατέβασε το κεφάλι και μου είπε ότι υπηρετούσε στο ύψωμα Κόρνος πάνω από την Λάπηθο όταν έγινε η επίθεση, και είδε με τα κιάλια να έχουν πάρει στην βρύση του Δημοτικού σχολείου (στην περιοχή Αλώνια) και να υποβάλλουν σε φρικτά βασανιστήρια και μετά να εκτελούν δικούς μας στρατιώτες που έπιασαν αιχμαλώτους. Δεν μπορούσα μου είπε να κοιμηθώ για μήνες από την αγριότητα που είδα.
Ο θείος μου ο Σάββας Σωκράτους που βρισκόταν στο ίδιο σημείο μου έλεγε “Ακούγαμε πυροβολισμούς και βλέπαμε πυκνούς καπνούς, όλη την ημέρα χωρίς να μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Ευτυχώς ήξερα ότι η οικογένειά μου μετακινήθηκε στην Μόρφου. Ανάμεσα στους στρατιώτες του Λόχου μου επικρατούσε ο φόβος ότι από στιγμή σε στιγμή θα μπορούσαμε να βρεθούμε εγκλωβισμένοι στο ύψωμα”
οι παραδοθέντες Ε/Κ στρατιώτες ελάχιστα λεπτά πρίν την εν ψυχρώ εκτέλεση τους.
Θ. Εν ψυχρώ δολοφονίες αμάχων στην Λάπηθο
Περιγράψαμε πιο πάνω περιστατικά με στρατιώτες που συνέβησαν στην μάχη. Τα περιστατικά αμάχων, πολλοί εκ των οποίων ήταν ηλικιωμένες γυναίκες που συνέβησαν στην Λάπηθο, τα οποία θα παραθέσουμε στην συνέχεια προκαλούν αποτροπιασμό για τα ανθρωπόμορφα τέρατα τα οποία τα διέπραξαν.
Ένα περιστατικό που δημοσιεύτηκε από τον ερευνητή Οδυσσέα Χρίστου ήταν αυτό του Παχτάουρου (ξυλοκόπος), της συζύγου του και κάποιων ακόμα γειτόνων του από την ενορία του Αγίου Λούκα (τους οποίους αναφέρει ότι τους έθαψε ο παππούς μου), που αφού τους χρησιμοποίησαν ως ανθρώπινες ασπίδες στην συνέχεια τους εκτέλεσαν.
Έχουμε περιγραφές για τα τουρκικά “κατορθώματα” και από δικές τους διηγήσεις: Ο Τούρκος στρατιώτης Κασίμ Χάμογλου που έλαβε μέρος στην επίθεση κατά της Λαπήθου αφηγείται (Διαταγή εκτελέστε τους Αιχμαλώτους):
«Ένα περιστατικό από τότε έχει μείνει χαραγμένο στη μνήμη μου. Τόση εντύπωση μου έκανε που, όταν το φέρνω στο μυαλό μου, ζωντανεύει η εικόνα μπροστά στα μάτια μου. Ένα πρωί, μόλις ξυπνήσαμε, είδαμε μια ηλικιωμένη γυναίκα πάνω σε μια ταράτσα να ποτίζει τα λουλούδια της. Δεν πέρασε πολλή ώρα κι ένας στρατιώτης, που απ’ ό,τι ξέρω ήταν από τη Θράκη, χωρίς να προηγηθεί τίποτα, χωρίς καμία αφορμή και αιτία, τη σημάδεψε από απόσταση 500 μέτρων και τη σκότωσε. Σε λίγο ανεβήκαμε στο σπίτι εκείνο και είδαμε ότι είχε χτυπηθεί στο στήθος. Μάλλον ο θάνατός της ήταν ακαριαίος. Δεν την πήραμε από εκεί για να τη θάψουμε. Το πτώμα της δύστυχης γυναίκας έμεινε σ’ εκείνη την ταράτσα, κάτω από τον καυτό ήλιο του καλοκαιριού. Δεν ξέρω τι απέγινε.»
Μια ακόμα μαρτυρία του Τούρκου αξιωματικού Γιαλτσίν Κιουτσούκ δίνει το κλίμα για την εγκληματική δράση του στρατού που εισέβαλε στο νησί (Σοφία Ιορδανίδου: Νταλγκά Νταλγκά)
«Αν με ρωτήσεις πόσα πτώματα έχεις δει στα χωράφια της Κύπρου: θα σου απαντήσω πολλά. Κι αν με ξαναρωτήσεις πόσα πολλά; θα σου απαντήσω ότι το μόνο που έβλεπα ήταν πτώματα. Παντού, σε χωράφια, σε πλαγιές, σε δρόμους υπήρχαν σπαρμένα πτώματα. Είδα τόσα πολλά που έπαψα να τα καταγράφω μετά το σοκ των πρώτων ωρών. Αντίκρισα τόσους πολλούς νεκρούς, ώστε αργότερα αναρωτιόμουν γιατί ψάχνουν ακόμα για αγνοούμενους. Προσωπικά πιστεύω ότι θα πρέπει να ψάχνουν μόνο για τα οστά των αγνοουμένων.»
Και πιο κάτω ο ίδιος δίνει την εξήγηση ” γιατί τόσα πολλά πτώματα ” :
«Αυτός είναι ο τρόπος που πολεμούν οι Τούρκοι. Δε συνηθίζουν να πιάνουν αιχμαλώτους κι όταν το κάνουν δεν τους κρατούν ζωντανούς για μεγάλο διάστημα. Και για τους Ελληνοκύπριους που είχαν μείνει πίσω ήταν πάρα πολύ αργά για να δραπετεύσουν»
Κάθε οικογένεια καταγόμενη από το χωριό μου έχει να διηγηθεί ιστορίες απίστευτων φρικαλεοτήτων που διέπραξαν οι Τούρκοι εισβολείς. “Οι Τούρκοι στρατιώτες και οι Τουρκοκύπριοι παρακρατικοί σκότωναν συνήθως για… ευχαρίστηση, αποτελούσε παράδοση για τον τουρκικό στρατό” όπως αναφέρει και ο δρ. Κιουτσούκ (στο βιβλίο Νταλκά-Νταλκά)
Οι εν ψυχρώ δολοφονίες στο χωριό Λάπηθος της επαρχίας Κερύνειας ηλικιωμένων αμάχων που έμειναν εγκλωβισμένοι σ’ αυτό, τον Αύγουστο του 1974, πώς θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν από τον Ερντογάν, ο οποίος τις προάλλες, απευθυνόμενος στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου αποκάλεσε τους Ισραηλινούς «σφαγείς γυναικόπαιδων και αμάχων»;
Οι περιπτώσεις που ακολουθούν έχουν ως προέλευσή τους μια πρωτογενή πηγή. Είναι μερικά ενδεικτικά συμβάντα (από τα 70 και περισσότερα) όπως αυτά αναφέρονται στην κατάθεση του παππού μου Σάββα Θ. Μαστραππά, στις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας μετά την απελευθέρωσή του από τους Τούρκους.
Ο παππούς μου, που παρέμεινε εγκλωβισμένος στη Λάπηθο το 1974, διορίστηκε από έναν Τούρκο επικεφαλής αξιωματικό υπεύθυνος για τους υπερήλικες συγχωριανούς μας που δεν θέλησαν να μετακινηθούν από τον γενέθλιό μας τόπο. Ο λόγος ήταν διότι τόσο ο αξιωματικός όσο και ο παππούς μου (λόγω της αιχμαλωσίας του κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο) ήξεραν γερμανικά, οπότε μπορούσαν να συνεννοηθούν μεταξύ τους.
Η πρώτη «αποστολή» που του ανέθεσε ήταν να θάψει τους δολοφονημένους αμάχους και στρατιώτες που «προέκυψαν ως αποτέλεσμα» της κατάληψης της Λαπήθου, διότι η δυσοσμία ήταν μεγάλη και ο κίνδυνος μετάδοση μολυσματικών ασθενειών από τα άταφα πτώματα πολύ πιθανός.
Παραθέτουμε στη συνέχεια μερικές περιπτώσεις όπως καταγράφηκαν από τον παππού μου ενδεικτικές της τουρκικής βαρβαρότητας η οποία στράφηκε κατά αμάχων ηλικίας 60 έως 90 ετών πολλοί εκ των οποίων ήταν ανήμποροι, κάποιοι δε διανοητικά καθυστερημένοι.
Γιακουμής Σάββα Μάντης 70 χρονών. Πυροβολήθηκε παρουσία της γυναίκας του, στον κήπο του, στην τοποθεσία «Βρυσίν του Πάρπα», Μαρία Μανόλη Παρπέρη, 75 χρονών. Βρέθηκε πυροβολημένη (πεξούμενη) έξω από το σπίτι της, Προκόπης Κωνσταντίνου Χατζηπροκόπη, 66 χρονών, και η σύζυγός του Ευγενία, 65 χρονών. Βρέθηκαν σκοτωμένοι στο κρεβάτι τους. Μαρία Μελή Δεμέτη, 74 χρονών. Βρέθηκε πεξούμενη στην αυλή του σπιτιού της. Σάββας Σαββή Χατζηπροκόπη, 78 χρονών. Βρέθηκε σκοτωμένος στην καρέκλα του. Έφερε τραύματα στην κεφαλή. Νικόλαος Σταύρου Αππαλή, 60 χρονών. Βρέθηκε πεξούμενος στην αυλή του, (ο άνθρωπος αυτός δεν είχε σώας τας φρένας) συγχωριανού μας ονόματι Κρεμμουδιού. Χρυστάλλου Κοσιάρη, 80 χρονών, και η αδελφή της Ευγενία Χριστοφή Κκέλη, 75 χρονών. Βρέθηκαν πεξούμενες στην αυλή του σπιτιού τους και τα χέρια τους ήσαν δεμένα. Και οι δύο αδελφές ήσαν τυφλές. Ξενού Χάμπουλλου, 80 χρονών. Ειρήνη Δρούμπου, 90 χρονών. Ειρήνη Κ. Τσουλούπα, 80 χρονών. Ανδρονίκη Παναγή, 55 χρονών. Γιάνναρος Ψαρά, 70 χρονών. Αρέστης Πακτάουρος, 80 χρονών. Μαρίτσα Παρπέρη, 65 χρονών. Χαρικλού Συμεού, – 65 χρονών. Αναστασία Σουτζιή, 70 χρονών. Όλοι βρέθηκαν δολοφονημένοι. Ελένη Κραμβή, 85 χρονών. Βρέθηκε σκοτωμένη έξω από το σπίτι της. Μελής Α. Μέτσιου και η γυναίκα του με τα δύο κωφάλαλα παιδιά τους. Βρέθηκαν σκοτωμένοι έξω από το σπίτι τους. Σάββας Παρπέρης, 80 χρονών. Βρέθηκε σκοτωμένος. Παντελής Κωστή Καραμανή από τον Βοβυλά, 60 χρονών. Πέθανε στις φυλακές της Κερύνειας από ξυλοδαρμό. Πολυξένη Καραβαλή, 76 χρονών. Βρέθηκε πεξούμενη έξω από το σπίτι της. Ρωτόκλης Κόλιαρος, 80 χρονών, με την γυναίκα του Μαρία Γιαννή Κόλιαρου, 80 χρονών. Κατακρεουργήθηκαν από τους Τούρκους. Χατζηξενού Χατζηγιακουμή, 75 χρονών. Βρέθηκε νεκρή, πεξούμενη έξω από το σπίτι της, Χριστόφορος Ιγνατίου, 80 χρονών, Κατινού Χατζηχαρίτου, 86 χρονών. Ανδριανή Χαραλάμπους Μωυσή, 86 χρονών. Παναγής Γ. Κοντός, 80 χρονών. Χαράλαμπος Χατζηγιάκου, 90 χρονών. Σοφοκλής Ιγνατίου, 70 χρονών. Βρέθηκε νεκρός μαζί με δέκα στρατιώτες. Σοφοκλής Φυττής, 90 χρονών (παππούς του πρώην βουλευτή). Βρέθηκε πεξούμενος κάτω από ένα γεφύρι. Αναστάσης Χατζησάββα, 65 χρονών. Βρέθηκε πυροβολημένος στο περιβόλι του.
Ακόμα μία γριούλα ηλικίας 80 χρονών δέχεται μια μέρα την «επίσκεψη» ενός Τούρκου στρατιώτη, ο οποίος, μη σεβόμενος τα χρόνια της, τη βιάζει. Η γριά μεταφέρεται στο νοσοκομείο με ακατάσχετη αιμορραγία. Στο νοσοκομείο τη μεταφέρει ο Σάββας Μαστραππάς, όπου όμως ο Τούρκος γιατρός της Κερύνειας αποφαίνεται ότι η αιμορραγία οφειλόταν σε κτύπημα!!!
Παρατηρούμε σε όλες τις φάσεις της εισβολής ότι οι Τούρκοι δημοσιογράφοι και επικεφαλής αξιωματικοί, σκηνοθετούν, ευτυχισμένες στιγμές με συλληφθέντες για λόγους προπαγάνδας. Ας μην ξεχνάμε ότι η τουρκική εισβολή διαφημίζεται ως ειρηνευτική επιχείρηση για την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης στο νησί. Στις πλείστες δε περιπτώσεις εκτελούσαν τους ανθρώπους αυτούς. Ο ερευνητής κ. Χρίστου συμβάλλει μεταξύ όλων των άλλων στην διάλυση αυτού του μύθου. Σε μια από τις φωτογραφίες που έφερε στο φως και δημοσιεύουμε εικονίζεται ο Ευαγόρας Μόρτης (Βαγορής), άτομο διανοητικά καθυστερημένο, 33 ετών από την Λάπηθο, να καπνίζει από ό,τι φαίνεται το τελευταίο του τσιγάρο ανάμεσα σε Τούρκους “Ειρηνευτές”!!!
Σημ. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα ” ΚΕΡΥΝΕΙΩΤΙΚΗ ΗΧΩ “
Κ. Μηστοτάκης και ”νέα κόμματα”: ο εισαγωγικός πρώτος γύρος
Οι εξελίξεις από τον Σεπτέμβριο και μετά θα πυκνώσουν και θα γίνουν έντονα πιεστικές, καυτές για όλα τα κόμματα.
Ο Κ. Μητσοτάκης εφάρμοσε με σχετική επιτυχία την τακτική αρχικά ξεμπροστιάσματος (και εν συνεχεία πριονίσματος) των ηγεσιών των ”νέων κομμάτων” (των υπό δημιουργία, την Άνοιξη, νέων κομμάτων). Οι διαταγμένες δυνάμεις, σε Μέσα Ενημέρωσης και Εταιρείες Δημοσκόπησης, ανέβαζαν έντεχνα την πίεση/απαίτηση με μπαράζ μετρήσεων της κοινής γνώμης για την επίσπευση και αποκάλυψη των προθέσεων των ηγεσιών για τη δημιουργία των ”νέων κομμάτων” (μιντιακή πίεση, κλιμάκωση προσδοκιών της κοινής γνώμης και πίεση συγκρότησης των ”νέων σχημάτων”, προς Α. Τσίπρα, Μ. Καρυστιανού και Α. Σαμαρά).
Μετά την ολοκλήρωση δύο ιδρυτικών ανακοινώσεων έχει μπει σε εφαρμογή το δεύτερο μέρος της τακτικής Μητσοτάκη που είναι η φθορά από τον ίδιο τον χρόνο, καθώς η καίρια χρονική στιγμή των εκλογών διατηρείται ως όπλο στα χέρια του Μητσοτάκη. Ενώ ταυτόχρονα εξελίσσεται το πριόνισμα και ξεδόντιασμα των ”νέων κομμάτων” από το διατεταγμένο σύστημα και την αποδόμηση τους από την κυβέρνηση. Ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζονται οι πραγματικές αντοχές και το βάθος των ”νέων κομμάτων”.
Το σημαντικότερο ήταν -και είναι – το γεγονός ότι: ”κόμματα” εκτός Βουλής στερούνται της δημοσιότητας που η όποια κοινοβουλευτική λειτουργία προσφέρει με τη μορφή τρέχουσας και διαρκούς αντιπολίτευσης ή/και πολιτικών πρωτοβουλιών για την ανάδειξη προτάσεων-λύσεων σε συνδυασμό με κοινωνικές κινητοποιήσεις και δράσεις. Παρά την απαξίωση των κοινοβουλευτικών λειτουργιών, με κύρια -σχεδόν αποκλειστική ευθύνη- εκείνη της κυβέρνησης και της ”ΝΔ”, το κοινοβούλιο παρέχει μέσω των μίντια ευκαιρίες που τα μη-κοινοβουλευτικά ( = εκτός Βουλής ) κόμματα δεν έχουν και δεν μπορούν με αμεσότητα να αξιοποιήσουν και να μετεξελίξουν.
Μ. Καρυστιανού και η ”Ελπίδα”: θα μπορούσε (μπορεί);
Από τα ”νέα κόμματα”, η ”Ελπίδα” της Μ. Καρυστιανού, λόγω κυρίως των μεγάλων οργανωτικών κενών, των στελεχιακών αντινομιών και των χρηματοοικονομικών και μιντιακών ανεπαρκειών, έχει ήδη υποστεί σημαντική «φθορά χρόνου», η οποία μετά και τις τελευταίες αποχωρήσεις αποκτά χαρακτηριστικά αποδόμησης. Είναι αναγκαίο, εδώ να τονιστεί η εκτίμηση που ήδη είχαμε κάνει την περίοδο εκείνη, λίγο πριν την ανακοίνωση του «κόμματος Καρυστιανού». Τονίζαμε ότι: «στο πολιτικό αυτό σχήμα/Κίνημα τα πλέον σημαντικά και ουσιώδη -ακόμα και από την πολιτική του πρόταση- σχετίζονται με τη διατήρηση και την ανάπτυξη του χαρακτήρα του ως Κινήματος και όχι ως κόμματος με την παραδοσιακή έννοια. Δηλαδή, με τον ανοιχτό, πραγματικά συμμετοχικό, ουσιαστικά δημοκρατικό και ευρύ (διευρυνόμενο ) κοινωνικά και γεωγραφικά χαρακτήρα του, σε αντιδιαστολή προς μια άκαμπτη ιεραρχική δομή με παραδοσιακά στοιχεία γραφειοκρατίας και ηγετικού συγκεντρωτισμού». Βλέποντας την εξέλιξη -νομίζει κανείς- ότι επιλέχθηκε με φανατισμό ακριβώς αντίθετο, το απευκταίο! Και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε, λόγω των κλειστών -και κλειστοφοβικών αντιλήψεων; – κορυφής αν έχει ξεπεραστεί το οριακό σημείο ώστε να αναταχθεί θετικά η (εκ)πτωτική πορεία.
Γενικότερα -και αναφερόμαστε, εκτός από την περίπτωση Μ. Καρυστιανύ και του στενού της πυρήνα, ευρύτερα- πρέπει να σημειώσουμε ότι οι αντιλήψεις και η «πολιτική παιδεία» περί την έννοια ”Κίνημα” και τις Πολιτικές για ”συγκρότηση, ανάπτυξη και οργάνωση Κινήματος” είναι σήμερα ( εποχή των απολιτίκ ) στο περιεχόμενό τους ως επί το πλείστον άγνωστες, ενώ σπανίως αποτελούν προτάγματα σκέψης και προτεραιότητες πολιτικής.
Α. Τσίπρας και η ”ΕΛΑΣ”: σχέδιο και στόχοι
Οι αντοχές της ”ΕΛΑΣ” του Α. Τσίπρα σχετίζονται με την πολιτική πείρα του ίδιου και των επιτελών του, με διασφαλισμένες χρηματοοικονομικές υποστηρίξεις που φαίνεται ότι διαθέτει, καθώς και τα οργανωτικά δάνεια που απορρόφησε/(ανα)κατέλαβε από τον πρώην ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος στην πραγματικότητα πλέον δεν υφίσταται ως δύναμη αξιώσεων… Ωστόσο, η ”ΕΛΑΣ” και ο Α. Τσίπρας θα βιώνουν, για αυτούς, ένα εξωκοινοβουλευτικό άγονο περιβάλλον, τη στιγμή που επιθυμούν να αποτελέσουν τον κύριο αντιπολιτευτικό-κοινοβουλευτικό πόλο! Μια αντίφαση φθοράς…
Ενώ και οι εντάξεις «παραιτούμενων» βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ -όσο και το αλισβερίσι των όποιων «μεταγραφών» στην Κεντροαριστερά- δεν αποτελούν την καλύτερη δημόσια εικόνα, αφού είναι συνώνυμες της απαξίωσης κάθε θεσμικού ρόλου και της ακύρωσης κάθε αρχής δημοκρατικής εκπροσώπησης, χωρίς μάλιστα ίχνος αυτοκριτικής από κανέναν.
Σε κάθε περίπτωση, όπως έχουμε και σε σχετικό προηγούμενο άρθρο μας επισημάνει, ο Α. Τσίπρας εφαρμόζει ένα σχέδιο δύο φάσεων, με τελικό στόχο να καταστεί μετά τις επόμενες εκλογές (με το εκλογικό αποτέλεσμα όσων γύρων και αν απαιτηθούν) η κυρίαρχη δύναμη στο χώρο της Κεντροαριστεράς. Ο πραγματικός στόχος του είναι αυτός: να είναι η δεύτερη δύναμη -πίσω από τη ”ΝΔ” και σε επαρκή/ασφαλή απόσταση από το ΠΑΣΟΚ, τέτοια που θα τον καθιστά αδιαμφισβήτητα κυρίαρχο παίκτη στο χώρο της Κεντροαριστεράς.
Ο Α. Τσίπρας, με την πρώτη φάση του σχεδίου του, έκλεισε το κεφάλαιο ΣΥΡΙΖΑ. Το έκλεισε με ό,τι αυτό σήμαινε και όπως το εννοούσε, με όσα βάρη αυτό του επιφόρτιζε και με τους νέους βαθμούς ελευθερίας που δημιουργούσε, προβάλλοντας μια ρητή πρόθεση και δημόσια κατάθεση: ότι το νέο δικό του κεφάλαιο είναι ποιοτικά διαφορετικό, ό,τι δεν κατορθώθηκε πριν από 7 χρόνια μπορεί να γίνει απελευθερωμένα, προσγειωμένα και πιο ώριμα στην νέα περίοδο. Ανεξάρτητα, από ποιους και πόσους έπεισε -και πείθει- αυτή ήταν η πρώτη φάση του σχεδίου Τσίπρα.
Η δεύτερη, που βρίσκεται σε εξέλιξη -με κεντρικά στοιχεία τα προγραμματικά διακυβεύματα της πρότασής του (π.χ., ” η νέα αρχιτεκτονική του ελληνικού κράτους-αυτοδιοίκησης-δημοσίου” κλπ) έχει ως κεντρικό της στόχο, όχι την διεκδίκηση της κυβέρνησης -ούτε και με συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ ή/και άλλα σχήματα της Αριστεράς- αλλά την δεύτερη θέση (πίσω από τη ”ΝΔ”).
Με ξεκάθαρο αρχηγικό μοτίβο και πολλάκις έντονα αρχηγίστικες συμπεριφορές η επιδίωξη είναι αυτή: δεύτερη θέση, και σε απόσταση από τον τρίτο ( =το ΠΑΣΟΚ) για την επίλυση υπέρ του (και υπέρ της ”ΕΛΑΣ”) της κυριαρχίας στο χώρο αυτό, της Κεντροαριστεράς. Η επιτυχία του, ασφαλώς, δεν προεξοφλείται, αλλά αυτή είναι η στόχευση.
Μετά, εκεί στο 2030 -για να θυμηθούμε και μια έκφραση παλιού μας συντρόφου «όταν ο Τσίπρας θα είναι 56 χρονών»- θα διεκδικήσει κυβέρνηση!…
Παίζουν κι άλλοι, πιθανόν ικανότεροι…
Όλα όμως αυτά δεν πραγματοποιούνται σε περιβάλλον αποστειρωμένου ή κατά παραγγελία εργαστηρίου.
Υπάρχουν κι άλλοι παίκτες και μάλιστα …ζόρικοι, αν όχι πολύ ικανοί ή/και ικανότεροι.
Η τακτική Μητσοτάκη «φθορά του χρόνου» και άσκηση εξουσίας βρίσκεται σε εφαρμογή, φέρνοντας τα όποια αποτελέσματα (ήδη παραπάνω αναφέρθηκαν) από την …απογοήτευση και την απομάγευση των ”νέων σχημάτων”. Η κυβερνητική υπεροχή από θέση εξουσίας κυρίως μια «πολιτική παροχών» -το μέτωπο της ακρίβειας (και εμμέσως των εισοδημάτων) είναι το μείζον για την κυβέρνηση, και όχι μόνο για την κυβέρνηση!-, παρέχει περιθώρια οριακής ενίσχυσης της ”ΝΔ” και στασιμότητας ή υποχώρησης των αντιπάλων ”νέων” και παλαιών.
Ο Α. Σαμαράς: έλεγχος των κινήσεων, ο εκνευρισμός του Μαξίμου
Στην τακτική αυτή του Κ. Μητσοτάκη (ξεμπρόστιασμα, ”φθορά χρόνου”, χρήση της εξουσίας και των χρηματοδοτικών ευρωπαϊκών & κρατικών πόρων κατά το «δοκούν Μητσοτάκη») ο μόνος από τους φερόμενους για ”νέο κόμμα” που δεν ενέδωσε ήταν ο Α. Σαμαράς, ενώ το ΠΑΣΟΚ ακολούθησε μια σταθερή γραμμή αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση και προγραμματικής προβολής.
Ο Α. Σαμαράς, πάντως, στο χώρο της Κεντροδεξιάς -και σε ορισμένα μέτωπα όχι αποκλειστικά σ΄αυτόν- διατηρεί έλεγχο των κινήσεων του, προχωρώντας με νηφαλιότητα και σχέδιο που δεν μπορεί να το πλήξει η όποια τακτική Μητσοτάκη, παρά την φθηνής ποιότητας ”στράτευση υβριστικών σε βάρος του τρολ”. Γεγονός που ανεβάζει τον εκνευρισμό στον Κ. Μητσοτάκη και στο Μαξίμου, ενώ αυξάνει τα περιθώρια κινήσεων του Α. Σαμαρά.
Κ. Μητσοτάκης, κυβέρνηση, «ΝΔ»: εκλογές την Άνοιξη 2027 – χωρίς ελπίδες αυτοδυναμίας
Βλέποντας, πάντως, ο Κ. Μητσοτάκης ότι αυτή η τακτική αποδίδει, έστω οριακά, αν μάλιστα υπολογίσει κανείς την συνεχιζόμενη απόρριψη του ίδιου και της κυβέρνησής του από την κοινωνία (σε ποσοστά περί το 65-70%), θα συνεχίσει, και θα την βελτιώσει μέσω ”ενδιάμεσων σταθμών” που κατάλληλα θα προπαγανδίσει και θα αξιοποιήσει: ΔΕΘ, Ευρωπαϊκή Προεδρία στο 2ο εξάμηνο 2027, νέος προϋπολογισμός 2027, γιορτές, διλήμματα ακυβερνησίας κλπ. Επίσης, οι συζητήσεις του συρμού περί κυβερνητικής αστάθειας και αδιεξόδου λόγω των «νέων σκανδάλων», δεν είναι κάτι που ανησυχεί τον Κ. Μητσοτάκη, μπροστά σ΄αυτή την πρωτοφανή -ανεξήγητη εν πολλοίς- χώνευση των σκανδάλων από την κοινή γνώμη, που εμφανίζει έναν ανησυχητικό ωχαδερφισμό και μια εξοικείωση επικίνδυνη…
Αυτά σημαίνουν ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν την Άνοιξη, το πιθανότερο τέλος Μαρτίου 2027. Ώστε, μεταξύ των άλλων, ο Κ. Μητσοτάκης να εμφανιστεί και ως θεσμικός πρωθυπουργός, πραγματοποιώντας τις εκλογές «όπως ορίζει ο συνταγματικός χρόνος» -τι να πρωτοσχολιάσουμε, άραγε, για την Μητσοτακική θεσμικότητα! -και ως ο «ευρωπαίος ηγέτης που το 2ο εξάμηνο του 2027 θα διαμορφώσει/επικυρώσει το επόμενο 7ετές φιλόδοξο πρόγραμμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση»!
Σ΄ αυτά τα πλαίσια, έχουν μεγάλη σημασία οι εξελίξεις συνολικότερα και βεβαίως οι πιθανές κυβερνητικές λύσεις (κυβερνητικές συνεργασίες-συμπράξεις κλπ) μετά τις εκλογές, ακόμα και δύο γύρων, με τα ζητήματα και τα διλήμματά τους και τις θέσεις των κομμάτων μέχρι τότε, και τότε, κυρίως της «ΝΔ», του ΠΑΣΟΚ, της ΕΛΑΣ καθώς και των ακροδεξιών σχημάτων!…
Η κυβέρνηση, στην συζήτηση του νομοσχεδίου στην βουλή για την ενοποίηση των φορέων διαχείρισης του νερού είπε μια αλήθεια και πολλά ψέματα. Η μοναδική αλήθεια που είπε ήταν, η περιγραφή της σημερινής πραγματικότητας, δηλαδή το μέγεθος του κινδύνου καθολικής λειψυδρίας, σε όλη την επικράτεια, εκτός ίσως της Βόρειας Ελλάδας, προς το παρόν, ο πολυκερματισμός των φορέων διαχείρισης, για την ύδρευση και την άρδευση, η σπατάλη και οι μεγάλες απώλειες των δικτύων. Κορυφαία διαπίστωση, έστω και μετά από 7,5 χρόνια διακυβέρνησης και λίγους μήνες πριν τις εκλογές.
Είναι παράδοξο, όταν η ίδια κυβέρνηση, έχει μετατραπεί σε οπαδό της Τραμπικής πολιτικής του «drill baby drill» στην ενέργεια, που αρνείται την κλιματική αλλαγή, πως μπορεί ταυτόχρονα να έχει αγωνία για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην επάρκεια των υδάτινων πόρων;
Φυσικά, ενοποιήσεις των φορέων διαχείρισης πρέπει να γίνουν, για πολλούς λόγους, τους περισσότερους τους λέει η κυβέρνηση, έστω και μετά από 7,5 χρόνια διακυβέρνησης. Όμως, δεν κάνει αυτό με τον νόμο που ψήφισε στην βουλή. Στο σχεδιασμό της, δεν έχει ούτε τίς στοιχειώδεις μελέτες, ποιες περιοχές πρέπει να ενοποιήσουν τους φορείς διαχείρισης του νερού, με βάση τις ανάγκες, την διαθεσιμότητα υδάτων, τις λεκάνες απορροής ποταμών και χειμάρρων, και φυσικά το νομικό καθεστώς των νέων φορέων.
Είναι εμφανές ότι ενδιαφέρεται να παρουσιάσει στις μεγάλες κατασκευαστές εταιρείες και τις Γαλλικές διαχείρισης νερού, την προοπτική μεγάλων έργων και ιδιωτικοποιήσεων μέσω ΣΔΙΤ.
Η Αντιπολίτευση, ορθώς δεν ψήφισε το νομοσχέδιο της κυβέρνησης, δεν παρουσίασε όμως, το δικό της σχέδιο. Μάλιστα έδειξαν να μην γνωρίζουν την πρόσφατη ιστορία του νερού στην χώρα μας και επιτρέπουν την κυβέρνηση να δημαγωγεί, να ψεύδεται και να τάζει έργα και κέρδη, σε εργολάβους και διεθνείς νερουλάδες.
Χάριν εργασίας όμως το ξεπερνάμε αυτό. Για να δούμε, ο νόμος που ψήφισε δίνει απαντήσεις στα προβλήματα που περιέγραψε ή έχει πολλά ψέματα και άλλους στόχους;
Πως χτυπά τον πολυκερματισμό και την σπατάλη, όταν
ενσωματώνει υποχρεωτικά σε ΕΥΔΑΠ 43 και ΕΥΑΘ 25 φορείς διαχείρισης νερού, δηλαδή μόνο 68 από τους 735 συνολικά;
Πως υπερασπίζεται το νερό ως δημόσιο αγαθό, όταν από το 2008, προσπαθεί να ιδιωτικοποιήσει την ΕΥΑΘ και την ΕΥΑΔΑΠ, και κάτι ανάλογο επιδιώκει και με το νέο νόμο;
Εντάσσει υποχρεωτικά τις εταιρείες διαχείρισης νερού των περιοχών Αττικής, Βοιωτίας, Φωκίδας, Εύβοιας, στην ΕΥΔΑΠ, γιατί οι περιοχές αυτές, είτε φιλοξενούν τις βασικές υποδομές συγκέντρωσης και μεταφοράς του νερού στην ΕΥΔΑΠ είτε γιατί θα κατασκευαστούν οι νέες, όπως εξήγγειλε πέρσι η κυβέρνηση, ύψους 2,5 δισ. ευρώ, για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα λειψυδρίας στην Αθήνας, πραγματικότητα που είναι γνωστή, εδώ και πολλά χρόνια. Φρόντισε μάλιστα, να δημιουργήσει και επικοινωνιακό θόρυβο, για καλύψει τις ευθύνες της μεγάλης αδιαφορίας της και ταυτόχρονα να κηρύξει την Αθήνα και την ευρύτερη περιοχή σε κατάσταση έκτακτης, για να μπορέσει να δημοπρατήσει τα έργα ουσιαστικά με απευθείας αναθέσεις και με το καθεστώς των ΣΔΙΤ.
Με αυτό τον τρόπο θα ιδιωτικοποιήσει τις υποδομές συγκέντρωσης των νερών, αφού δεν μπόρεσε να ιδιωτικοποιήσει τα αστικά δίκτυα διανομής, διαχείρισης και τιμολόγησης τους νερού, λόγω των αποφάσεων του ΣτΕ.
Έτσι, το νερό θα φθάνει ακριβό στην ΕΥΔΑΠ, φυσικά και στην ΕΥΑΘ, και ακριβότερο στους καταναλωτές.
4. Η περίπτωση της ΕΥΑΘ, και η υποχρεωτική ενσωμάτωση των φορέων διαχείρισης του νερού εκτός του Πολεοδομικού Συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής, είναι λίγο διαφορετική.
Η Θεσσαλονίκη υδροδοτείται κυρίως από τον Αλιάκμονα και συμπληρωματικά από τις γεωτρήσεις της Αραβησσού.
Να θυμηθούμε λίγο τι έγινε ο 2011, δημοπρατήθηκε το έργο επέκτασης και εκσυγχρονισμού του διυλιστηρίου στην Σίνδο, με προϋπολογισμό 45 εκ. Ευρώ, από πόρους του Ταμείου Συνοχής, και είχε αναδειχθεί και ο προσωρινός ανάδοχος. Το έργο θα είχε ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια και η Θεσσαλονίκη θα εξασφάλιζε ποιοτικότερο νερό μέχρι το 2050.
Η σύμβαση δεν υπογράφτηκε από την επόμενη κυβέρνηση 2012-2015, γιατί στο μυαλό της ΝΔ ήταν η ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ και το έργο αυτό, θα το έκανε η ιδιωτική εταιρία.
Η κυβέρνηση 2015-2019, προχώρησε και στην τυπική απένταξη από το ΕΣΠΑ.
Θυμάστε το 2018, όταν έσκασε ο αγωγός που φέρνει το νερό από την Αραβησσό τον καυγά μεταξύ ΝΔ και Σύριζα, για το ποιος φταίει και δεν έγινε το έργο, που θα έθετε σε εφεδρεία τις γεωτρήσεις της Αραβησσού Πέλλας, που έχουν δημιουργήσει και πολλά προβλήματα στο περιβάλλον της περιοχής.
Τότε, είπαν ότι θα το χρηματοδοτούσε η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, με επικαιροποίηση της προηγούμενης μελέτης.
Ενημερωτικά, το έργο ακόμη δεν έγινε. Εύκολα μπορεί να γίνει μέρος ενός ΣΔΙΤ, μαζί με τα φράγματα και τα δίκτυα της Χαλκιδικής.
Το πρόβλημα της Χαλκιδικής, ύδρευση και άρδευση, εδώ και πολλά χρόνια είναι μεγάλο, ειδικά τους τουριστικούς μήνες.
Το 2010, δημοπρατήθηκαν οι μελέτες για την κατασκευή τριών φραγμάτων στην Χαλκιδική, (Χαβρία, Ολύνθιου, Πετρένια), για να λυθεί οριστικά το πρόβλημα ύδρευσης και άρδευσης.
Ένα στην ορεινή και κεντρική Χαλκιδική, ένα στην ανατολική και ένα στην δυτική.
Οι μελέτες ολοκληρώθηκαν μόνο για το φράγμα του “Χαβρία”, πού ήταν και το μεγαλύτερο, στην βόρεια και κεντρική Χαλκιδική.
Η κυβέρνηση 2015-2019, ανακοίνωσε διαγωνισμό για την κατασκευή του με την μέθοδο των ΣΔΙΤ, μετά τις τοπικές αντιδράσεις για το ΣΔΙΤ, εγκαταλείφθηκε η επιλογή. Το δημοπράτησε όμως με την μέθοδο του ΣΔΙΤ, δηλαδή της ιδιωτικής χρηματοδότησης, η επόμενη κυβέρνηση το 2020, όμως ο διαγωνισμός δυο χρόνια αργότερα κηρύχτηκε άγονος. Η κυβέρνηση 2019-μεχρι σήμερα δεν έκανε τίποτα και τώρα ενσωματώνει την Χαλκιδική στην ΕΥΑΘ, χωρίς να λέει από που θα προέρχεται το νερό, αφού το νερό της ΕΥΑΘ, οριακά σήμερα καλύπτει τις ανάγκες του ΠΣΘ.
Δυστυχώς τα προβλήματα της αποχέτευσης είναι ακόμη χειρότερα, τόσο στην Θεσσαλονίκη, όπου ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί το έργο σύνδεσης, των λεγόμενων «χαμηλών περιοχών» της δυτικής Θεσσαλονίκης, που δημοπρατήθηκε επίσης το 2011, για να αντιμετωπισθούν τα πλημμυρικά φαινόμενα της περιοχής, ούτε φυσικά έχει προχωρήσει η τριτοβάθμια επεξεργασία των λυμάτων, για να μπορούν να αξιοποιηθούν τα νερά στην άρδευση των καλλιεργειών του κάμπου της Θεσσαλονίκης. Στην Χαλκιδική η κατάσταση είναι δραματική.
Συνολικό κόστος των έργων: 2,5 δις ευρώ για την ΕΥΔΑΠ, 1,5 δις ευρώ για την ΕΥΑΘ, με σημερινές τιμές, τέσσερα δις ευρώ συνολικά, σε πρώτη εκτίμηση.
Οι Παραχωρησιούχοι, στα 35 περίπου χρόνια, που διαρκούν αυτές οι συμβάσεις, όπως το flyover, θα εισπράξουν για την απόσβεση της επένδυσης, το κόστος συντήρησης και λειτουργίας και ένα εύλογο κέρδος, τουλάχιστον τα τριπλάσια, δηλαδή περίπου 12 δις ευρώ, χωρίς τα κέρδη από την διαχείριση του νερού, πριν φθάσει στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι δυο εταιρείες ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ μεταφέρθηκαν στο Υπερταμείο το 2016, τυπικά έχει δίκιο.
Όμως, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ είχαν ήδη είχαν ενταχθεί στο ΤΑΙΠΕΔ, για ιδιωτικοποίηση, με απαίτηση των Εταίρων-Δανειστών, από το 2011.
Οι κυβερνήσεις από το 2010, μέχρι το 2019, δεν επιχείρησαν την ιδιωτικοποίησή τους, δεν υπέκυψαν στις πιέσεις των εταίρων-δανειστών.
Οι κυβερνήσεις, που επιχείρησαν την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, ήταν:
α). Η κυβέρνηση της ΝΔ, το 2008, δημοπράτησε την παραχώρηση της ΕΥΑΘ, πάντα τα δύσκολα πολιτικά εγχειρήματα ξεκινούν από την Θεσσαλονίκη, γιατί είναι μικρότερη η κοινωνική και πολιτική αντίσταση.
Οι φάκελοι των προσφορών θα άνοιγαν τον Νοέμβριο του 2009.
Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που εκλέχτηκε τον Οκτώβριο του 2009, στις πρώτες ημέρες της πρόλαβε και ακύρωσε τον διαγωνισμό.
Εάν δεν είχε γίνει η κυβερνητική αλλαγή, η ΕΥΑΘ θα ήταν ιδιωτική, όλοι γνώριζαν ποια Γαλλική εταιρεία θα την έπαιρνε.
β). Η κυβέρνηση της ΝΔ, που εκλέχτηκε το 2019, προκήρυξε διαγωνισμούς για την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ και της ΕΥΔΑΠ ταυτόχρονα, άλλωστε δυο είναι οι μεγάλες Γαλλικές εταιρείες που ενδιαφέρονταν και συνεχίζουν να ενδιαφέρονται.
Το ΣτΕ με απόφασή του, μετά από προσφυγές από εργαζομένους και κινήσεις πολιτών, ακύρωσε τους διαγωνισμούς και με δεύτερη απόφασή του υποχρέωσε την κυβέρνηση να πάρει τις μετοχές από το ΤΑΙΠΕΔ, τον εκτελεστικό βραχίονα του Υπερταμείου.
Η κυβέρνηση όμως, αντί να απολογηθεί για τις επιλογές της, επιχείρησε να βγει πολιτικά κερδισμένη, λέγοντας και συνεχίζει να λέει ότι, αυτή πήρε τις μετοχές από το Υπερταμείο και έσωσε το νερό από τις ιδιωτικοποιήσεις.
του Αχιλλέα Τουαξή, Υποστρατήγου ε.α.
Άιμπραμ Καβενσουγιάν
του Κωνσταντίνου Κούσαντα, Αντιστρατήγου ε.α.
του Ελευθερίου Τζιόλα
