Δεν υπήρξε αλλαγή καθεστώτος, ούτε αποκεφαλισμός του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ori Goldberg Ανεξάρτητος αναλυτής
Δημοσιεύτηκε στις 24 Ιουνίου 2025
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου μιλά κατά την επίσκεψή του στο Ινστιτούτο Επιστήμης Weizmann, που δέχτηκε επίθεση από ιρανικούς πυραύλους, στην κεντρική πόλη Ρεχόβοτ στις 20 Ιουνίου 2025 \[Jack Guez/AFP]
Τι πέτυχε το Ισραήλ στο Ιράν μετά από 11 ημέρες αδιάκοπων βομβαρδισμών; Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου υποστήριξε στην ανακοίνωσή του για κατάπαυση του πυρός ότι οι ισραηλινοί στόχοι έχουν επιτευχθεί. Μια τέτοια δήλωση φαίνεται τουλάχιστον προβληματική.
Στην αρχή του σύντομου πολέμου, είχε διακηρύξει δύο στόχους: «τον αποκεφαλισμό του πυρηνικού προγράμματος» και «την αλλαγή καθεστώτος».
Αποκεφαλίστηκε το πυρηνικό πρόγραμμα; Η απάντηση μάλλον είναι αρνητική. Φαίνεται ότι το Ιράν μετέφερε σχάσιμη ύλη έξω από τη μονάδα Φορντόου που δέχτηκε επίθεση από τις ΗΠΑ. Αυτή η αποθήκη είναι το σημαντικότερο μέρος του πυρηνικού προγράμματος, οπότε ο «αποκεφαλισμός» μάλλον απέτυχε.
Τι ζημιά προκάλεσε, αν προκάλεσε, το Ισραήλ στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα; Αυτό επίσης δεν είναι σαφές. Το Ισραήλ κατάφερε να πείσει τις ΗΠΑ να επιτεθούν σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιώντας βόμβες διάσπασης καταφυγίων, Massive Ordnance Penetrators (MOPs), αλλά οι ΗΠΑ δεν έκαναν πολλά περισσότερα για να βοηθήσουν την ισραηλινή επίθεση. Το μέγεθος της καταστροφής θα ήταν δύσκολο να αξιολογηθεί καθώς είναι απίθανο το Ιράν να επιτρέψει εξωτερική πρόσβαση.
Προκάλεσε το Ισραήλ «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν; Η σύντομη απάντηση είναι ότι κατάφερε ακριβώς το αντίθετο. Το Ισραήλ επιχείρησε να πυροδοτήσει εξέγερση κατά του καθεστώτος δολοφονώντας στρατιωτικούς ηγέτες των διαφόρων ιρανικών δομών ασφαλείας. Αυτή η στρατηγική βασίζεται στην πεποίθηση του Ισραήλ ότι ο καλύτερος τρόπος να αποσταθεροποιήσει έναν εχθρό είναι μέσω δολοφονιών ανωτάτων στελεχών. Αυτό δεν λειτούργησε ποτέ. Η μόνη πιθανή εξαίρεση ήταν η επίδραση που είχε ο θάνατος του Χασάν Νασραλά στο Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αλλά αυτό είχε πολύ σχέση με τις εσωτερικές πολιτικές δυναμικές του Λιβάνου. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, οι ισραηλινές δολοφονίες απέτυχαν να προκαλέσουν οποιαδήποτε σημαντική πολιτική αλλαγή.
Στην περίπτωση του Ιράν, οι δολοφονίες ενίσχυσαν την αλληλεγγύη προς την κυβέρνηση. Το Ισραήλ δολοφόνησε τους ανώτερους διοικητές του Σώματος Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), ίσως το ισχυρότερο στοιχείο στην τρέχουσα ιρανική πολιτική, αλλά και ένα από τα πλέον μισητά από τον ιρανικό λαό. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί Ιρανοί που θεωρούν τους εαυτούς τους σκληρούς αντιπάλους της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ειδικά του IRGC βρέθηκαν να το υποστηρίζουν. Οι Ιρανοί είδαν ότι δέχεται επίθεση ολόκληρο το Ιράν και όχι απλώς «το καθεστώς».
Οι προσπάθειες του Ισραήλ να βομβαρδίσει «σύμβολα του καθεστώτος» επιδείνωσαν μόνο την κατάσταση. Προσπάθησε να παρουσιάσει τις αεροπορικές επιθέσεις του στη φυλακή Εβίν, διαβόητη για τα βασανιστήρια πολιτικών κρατουμένων, ως συνεισφορά στον αγώνα του ιρανικού λαού κατά της καταστολής της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όμως οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί ουσιαστικά χειροτέρεψαν την κατάσταση των κρατουμένων, καθώς οι αρχές μετέφεραν πολλούς από αυτούς σε άγνωστες τοποθεσίες.
Ο βομβαρδισμός του «ρολογιού της συντέλειας του Ισραήλ», το οποίο οι Ισραηλινοί συχνά χρησιμοποιούν ως ένδειξη της ιρανικής δέσμευσης για την καταστροφή του Ισραήλ, ήταν απλώς αξιοθρήνητος.
Ο βομβαρδισμός του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού IRIB από το Ισραήλ ήταν επίσης παράλογος. Το Ισραήλ ισχυρίστηκε ότι εμπόδιζε την προσπάθεια του καθεστώτος να διαδώσει προπαγάνδα. Όπως επεσήμαναν πολλοί Ισραηλινοί, αυτός ο βομβαρδισμός έδωσε στους Ιρανούς την επιβεβαίωση που χρειάζονταν για να απειλήσουν και τα ισραηλινά τηλεοπτικά κανάλια.
Αν το Ισραήλ δεν κατάφερε να πετύχει τους διακηρυγμένους πολεμικούς του στόχους, κατάφερε τουλάχιστον να συσπειρώσει τον κόσμο γύρω του, να κάνει το κοινό να ξεχάσει τη Γάζα και να επαναπροβάλει τον εαυτό του ως πολεμιστή του «καλού αγώνα»; Αυτό φαίνεται αμφίβολο στην καλύτερη περίπτωση. Είναι αλήθεια ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και οι ΗΠΑ επιτέθηκαν σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Με αυτόν τον τρόπο παραβίασαν αρκετούς θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου. Αυτό πιθανόν να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Ωστόσο, ο Τραμπ δεν εντάχθηκε στον πόλεμο στο πλευρό του Ισραήλ. Αμέσως μετά την επίθεση, τα στρατηγικά βομβαρδιστικά επέστρεψαν στις ΗΠΑ.
Πριν και μετά τον βομβαρδισμό, ο Τραμπ επανέλαβε και επανεπιβεβαίωσε την επιθυμία του για μια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία μπορεί επίσης να περιλαμβάνει το Ισραήλ. Φαίνεται πιθανό ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ βοήθησε το Ισραήλ για να εξυπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα, καθώς και εκείνα των συμμάχων του στον Κόλπο.
Αν και αρκετοί ηγέτες του κόσμου, με πιο αξιοσημείωτο τον καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, έσπευσαν να στηρίξουν τις αμερικανικές επιθέσεις και «το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα», κανείς δεν υιοθέτησε την αυστηρή λίστα απαιτήσεων του Ισραήλ, που περιλάμβανε την πλήρη απαγόρευση του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν.
Ο κόσμος επέστρεψε στον κανόνα του «όχι πυρηνικά όπλα», τον οποίο το Ιράν είχε ήδη ανακοινώσει ότι είναι πρόθυμο να αποδεχτεί.
Όσον αφορά την επιχειρησιακή εξέλιξη της Μέσης Ανατολής, ο κόσμος φαίνεται να θεωρεί το Ιράν νόμιμο εταίρο για επιχειρηματικές δραστηριότητες. Αυτό αποτελεί ήττα για το Ισραήλ και νίκη για το Ιράν.
Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι πολύ πραγματικές ζημιές στον ισραηλινό ζωτικό χώρο. Το Ισραήλ πέτυχε γρήγορα εναέρια υπεροχή πάνω από το Ιράν και επιτέθηκε σχεδόν κατά βούληση. Ωστόσο, οι ιρανικοί πύραυλοι κατάφεραν επανειλημμένα να διαπεράσουν το φημισμένο ισραηλινό αμυντικό σύστημα, να πλήξουν την καρδιά του Ισραήλ και ολόκληρη τη χώρα, να την παραλύσουν και να προκαλέσουν έναν άνευ προηγουμένου αριθμό θυμάτων καθώς και μαζικές καταστροφές. Το Ισραήλ ξέμενε από αναχαιτιστικούς πυραύλους χωρίς ελπίδα άμεσης αναπλήρωσης. Η ισραηλινή οικονομία οδηγούνταν γρήγορα σε παράλυση. Αυτή ήταν μια ακόμη νίκη για το Ιράν.
Το Ιράν βγήκε από τον πόλεμο τραυματισμένο και βομβαρδισμένο, με εκατοντάδες θύματα και πραγματικές ζημιές από αδιάκοπους βομβαρδισμούς σε όλη τη χώρα. Αλλά η Ισλαμική Δημοκρατία δεν κατέρρευσε, ακόμη και απέναντι σε μια μαζική ισραηλινή επίθεση.
Οι ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν στόχους, η εικόνα του Ιράν δεν αμαυρώθηκε (αντιθέτως, οι περισσότεροι στον κόσμο το είδαν ως θύμα ισραηλινής επίθεσης), και οι δυνατότητες απάντησης του Ιράν δεν περιορίστηκαν σημαντικά. Το Ιράν κατάφερε να αποκλιμακώσει επιτυχώς προειδοποιώντας εκ των προτέρων για τα «αντίποινα» του λόγω της αμερικανικής επίθεσης σε στρατιωτική του βάση στο Κατάρ.
Το Ιράν ήταν αρκετά ισχυρό ώστε να πείσει τον Τραμπ να προειδοποιήσει το Ισραήλ να μην επιτεθεί αφού η κατάπαυση του πυρός φάνηκε να έχει παραβιαστεί. Το Ιράν αναδύθηκε όπως προτιμά να αναδύεται — όρθιο και με προοπτικές για το μέλλον.
Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο είναι του συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τη συντακτική γραμμή του Al Jazeera.
